Skip to main content

Full text of "Patrologiae cursus completus sive biblioteca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica, omnium SS. Patrum, doctorum scriptorumque eccelesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocentii III tempora floruerunt .."

See other formats 


This  is  a  digital  copy  of  a  book  that  was  preserved  for  generations  on  library  shelves  before  it  was  carefully  scanned  by  Google  as  part  of  a  project 
to  make  the  world's  books  discoverable  online. 

It  has  survived  long  enough  for  the  copyright  to  expire  and  the  book  to  enter  the  public  domain.  A  public  domain  book  is  one  that  was  never  subject 
to  copyright  or  whose  legal  copyright  term  has  expired.  Whether  a  book  is  in  the  public  domain  may  vary  country  to  country.  Public  domain  books 
are  our  gateways  to  the  past,  representing  a  wealth  of  history,  culture  and  knowledge  that's  often  difficult  to  discover. 

Marks,  notations  and  other  marginalia  present  in  the  original  volume  will  appear  in  this  file  -  a  reminder  of  this  book's  long  journey  from  the 
publisher  to  a  library  and  finally  to  you. 

Usage  guidelines 

Google  is  proud  to  partner  with  libraries  to  digitize  public  domain  materials  and  make  them  widely  accessible.  Public  domain  books  belong  to  the 
public  and  we  are  merely  their  custodians.  Nevertheless,  this  work  is  expensive,  so  in  order  to  keep  providing  this  resource,  we  have  taken  steps  to 
prevent  abuse  by  commercial  parties,  including  placing  technical  restrictions  on  automated  querying. 

We  also  ask  that  you: 

+  Make  non-commercial  use  ofthefiles  We  designed  Google  Book  Search  for  use  by  individuals,  and  we  request  that  you  use  these  files  for 
personal,  non-commercial  purposes. 

+  Refrainfrom  automated  querying  Do  not  send  automated  queries  of  any  sort  to  Google's  system:  If  you  are  conducting  research  on  machine 
translation,  optical  character  recognition  or  other  areas  where  access  to  a  large  amount  of  text  is  helpful,  please  contact  us.  We  encourage  the 
use  of  public  domain  materials  for  these  purposes  and  may  be  able  to  help. 

+  Maintain  attribution  The  Google  "watermark"  you  see  on  each  file  is  essential  for  informing  people  about  this  project  and  helping  them  find 
additional  materials  through  Google  Book  Search.  Please  do  not  remove  it. 

+  Keep  it  legal  Whatever  your  use,  remember  that  you  are  responsible  for  ensuring  that  what  you  are  doing  is  legal.  Do  not  assume  that  just 
because  we  believe  a  book  is  in  the  public  domain  for  users  in  the  United  States,  that  the  work  is  also  in  the  public  domain  for  users  in  other 
countries.  Whether  a  book  is  still  in  copyright  varies  from  country  to  country,  and  we  can't  offer  guidance  on  whether  any  specific  use  of 
any  specific  book  is  allowed.  Please  do  not  assume  that  a  book's  appearance  in  Google  Book  Search  means  it  can  be  used  in  any  manner 
anywhere  in  the  world.  Copyright  infringement  liability  can  be  quite  severe. 

About  Google  Book  Search 

Google's  mission  is  to  organize  the  world's  information  and  to  make  it  universally  accessible  and  useful.  Google  Book  Search  helps  readers 
discover  the  world's  books  while  helping  authors  and  publishers  reach  new  audiences.  You  can  search  through  the  full  text  of  this  book  on  the  web 


at|http  :  //books  .  qooqle  .  com/ 


3  2044 


1 0  248  1 1 


rs  IHiii  IwR  i  wWiWRiiiftliliiHii  j 


^        |: 


C  SSO.I 


HARVARD  C0LLE6E 
LIBRARY 


FBOM  TSE  BEQUBST  OF 

JAMES  WALKER 

(C]a86ofl814) 
Presideni  ofHarvard  College 

"IMeranee  beiiig  giTan  to  woika  in  th«  IntenectiMl 


^ 


l  Br 


PATROLOGm 

CURSUS  COMPLETUS 

SITt 

BIBLIOTHBCA  DNIVBRSALI8.  INTBGRA.  DNIFORMIS.  COMHODA,  OBCOROMIGA, 

IMNIUM  SS.  PATRUM,  DOCTORUM  SCRIPTORUMQUE  ECCLESIASTICORUM 

QUt 

AB  iEVO  ia>OSTOUCO  AD  mNOCENTII   III  TEMPORA 

FLORUERtNT; 

RECUSIO   CHR0N0L061GA 

OUMUM  QUi£  EXSTITERE  MONUMENTORUM  CATIIOLIGi£  IRADITIONIS  PERDUODECni  PRIORA 

ECCLESliE  Si£CULA, 

II1IT4  EDlTIOrCES  ACCURATISSltliS,  INTER  SB  CUMQDB  NONNULLIS  CODICIBCS  MANUSCRirTlS  C0LLATA8, 

PERQUAM  DILIGENTER  CASTiCATA; 

DWSERTATIONIBUS,  C0HMBNTARII8  LBCTIONIBUSQOB  VARIANTIDUS  CONTINENTER  ILLC8TRATA  ; 

0XN1DU8  OPERIBUS  POST    AMPLISS1MA8  EDITI0NE8  QUiB   TRIBUS  N0VIS81MI8  &ECUL18  DEBENTUR  ABS0LUTA8 

DBTECTI8,   AUCTA; 
INDICIBUS  PARTICULARIBUS  ANALTTICIS,  8INGUL08  snrs  T«»M,  ftiVE  AUCTORES  ALICUJU8  MOMBNTl 

8UBSEQUENT1DU8,   DONATA; 

CAPITULI8  1NTRA   IPSUM  TBXTUM  RITB  DISPOSITIS,  NECNON  ET  TITULI8  81NGULARUM  PAGINARUM  MARGiNEM 

SUPERIOREM   DISTINGUENT1DU8  80BJECTAMQUE  MATERIaM  8I6NIFICANTIBUS,   ADORNATA ; 

OPERIBUS  CUM  DUBII8  TUM  APOCRYPUIS,  ALIQUA  VERO  AICTORITATB  IN  ORDINB  AD  TRADITIONEM 

ECCLE8IA8TICAM  POLLENTIBUS,  AMPLIFICATA; 

DU0BU8  1NDICI6U8  GENERALIBU8  LOCUPLETATA  *.  ALTERO  SCILICET  RERUM,  QUO  CONSULTO,  QUIDQUID 

UNUSQUISQUE  PATRUM  IN  QU0DL1BET   TBEMA   SCRIPSERIT   UNO  INTUITU  CONSPICIATUR ;   ALTERO 

SCRlPTURifi  SACRi£,  bx  quo  lectori  comperirb  sit  obvium  quinam  patres 

ET  IN  QUIBUS  OPERUM  8U0RUM  LOCIS  SINGUL08  8IN6UL0RUM  LIBRORUM 

SCRIPTUBiE   TEXTUS  COMMENTATl  SINT* 

EDITIO  ACCURATISSIMA,  CJSTERISQUB  OMNIBUS  FACILE  ANTEPONENDA,  81  PERPENDANTUR  :  CnARACTERUM    NITIDlTAi 

GIIARTJE    QUALITAS,   INTEGRITAS   TEXTUS,    PERFECTIO  CORRECTIONIS,   OPERUM   RECUSORUM    TUM   VARIETAS 

TUU  NUMERU8,  FORMA  VOLUMINUM   PERQUAM  COMMODA  SIBIQUE  IN  TOTO  0PER1S  DECURSU  CONSTANTER 

SIUILIS.PRETII  EXIGUITA8,PRiESERTIMQUE  ISTA  COLLECTIO,  UNA,  METIIODICA  ET  CBRONOLOGICA , 

8EXCENT0RUM    FRAGMENTORUM    OPUSCULORUMQUB    HACTENUS     UIC    ILLIC    SPARSORUM, 

PRIMUM   AUTEM    IN    N08TBA    BIBLIOTHECA ,   El   OPBRIBUS   AD    OMNES  JtTATES » 

LOC08,  L1NGUA8  FORMASQUE  PERTINENTIBU8 ,  COA^UNATORUM. 


SERIES  SECUNDA, 

rRES,  DOCTORBS  SCRIPTOBESO 
lEGOUIO  MAGNO  AD  INNOCEISTI 

Vccuratilc  3.*^.  aRtgnCi       ' 


W  QUA  PRODEUNT  PATRES,  DOCTORBS  SCRirTOBESQUR  EGCLESIiE  LATINiB 
A  GREGOUIO  MAGNO  AD  INNOCEISTIUM  IIL 


iis&iovKBciA  Q&ami  vmiwmikum. 


SlTl 
CDRSrUM  COIIPLETORUM  IK  SIRGULOS  SCIEimjB  SfiCLKSIABXICiB  AAHQS  EBJTQBS. 


PATROLOGIA  BINA  EDITIONB  TTPIS  VATfDATA  BST»   kUk  KEVPB  LATIKA,  ALIA  6BJEC0-LATINA.  -« 

VBNEUNT  MILLR  FRANCIS  DUCBNTA  TOLUVIKA  EDITIONIS  LATrNJB  ;   OCTINaBNTIS  ET 

M1LLB  TRBCENTA  GRiECO-LATINiE.  —  VBRB  LATINA  UNIYERSOS  AUCTORES  TUV  0GCIDBNTALE8,  TUM 

ORIBNTALBS  EOUIDBM  AMPLEGTITUR  ;    HI  AUTBM    IN  BA,    SOLA  TERSIONB  LATHTA  DONANTOR 


PATROLOGIj;  TOMUS  CLVIL 

GOFFRIDtlS»  AM.  VINDOCIN.  THIOFRIDUS  ABB.  EFTERNAC.  IPETRUS  ALPHONSl.  WERNCRUS 
ABB.  S.  BLASn.  HUGO  LUGDUN.,  ADELGORIUS  MAGDEBURG.7aRCH1EPP.  PIBO  TULL.  EPISC. 
GALTERUS  AB  INSULIS  MAGALON.  EPISC.  ET  LIETBERTUS  ABB.  S.  RUFI.  S.  ROBERTUS 
ABB.  MOLISM.  SUAVIUS  ABB.  S.  SEYERI.  FOLCARDUS  ABB.  LOB.  THEODORICUS  ABB. 
S.  HUBERTl  ANDAGIN.  MATHILDIS  COMITISSA. 


'       EXCDDEBATUR  ET  VBNIT  APUD  J.-P.  MIGNB  EDITOREM, 
IN  VU  DICTA  D^AMBOISE,  PROPEPORTAM  LUTETIiE  PARISIORUM  VUIiGOI>'i:^FIf«NOMINATA€ 

SBU  PETIT-MONTROUeB. 


n^:^y^t^^Sf^^ 


I  *■■  1 1     •••"f — 


\ 


SiECULUM  XII 


GOFFRIDI 

ABBATIS  VINDOCINENSIS    /  tr^.      (Z       , 

OPERA  OMNIA  ^  ^ 

JUITA  EDITIONEM  SIRMONDUNAM 

ACCKBUNT  * 

THf  OFRIDI  ABBATIS  EFTERNACENSIS.  PBTRI  ALPBONSI  EX  lUDiEO  GHRISTIANI , 
WERNBRi  ABBATIS  S.  BLASII  IN  SILVA  NIGRA 

SCRIPTA  QUiE  EXSTANT 

INTERftllSCBNTUa 

HUGONIS  LCGDUNENSIS,  ADELGORII  MAGDEBURGENSIS,  ARCHIEPISGOPORUM ;  PIBONIS  TUL* 
I.£NSTS  EPiSCOPI,  GALTERI  AB  iNStiLlS,  MAGALONENSIS  EPISGOPI,  ET  LIETBERTI  ABBATIS 
S.  RUFT,  S.  ROBERTI  ABBATIS  MOUSMENSIS,  SUAYII  ABBATIS  S.  SEYERI,  FOLGARDl 
ABBATIS  LOBIENSIS  THEODORICI  ABBATIS  S.  HUBERTI  ANDAGINENSI8 ,  MATHILDIS 
C(>MITlSSie 

OPUICIILA,  DIPLOMATA     EF18TOLJ5 
ACCURANTE  J.-P.  MIGNE 

B1BLIOTHBC4S  CLBBI  IJ!«I¥BBB.a 

81TB 
^ICRSCIIJM    COMPLETORUU   IN   SINGULOS   SGIENTIJS  ECCLESIASTICJB  RAMOS  BDITORB 


TOMUS  UHICUS 

■  r  lyiirnni 


YENIT    7  FRAIICIS  GALUGIS 


EXCUDEBATUR  ET  VENIT  AFOD  J.-P.  MIGNE  EDITOREM 
IN m  WCTA  lyAMBOlSE, PROPE PORTAM LUTLTIiE PARISIORUM  YULGO DENFER  NOMINATA» 

SEU   PETIT-MONTROUGE 

1854 


.■■'I 

ELENCHUS 

AUGTQILini  ET  OPERUM  QUI  m  HOC  TOMO  CLVH  COHTimaiWm^ 


GOFFI^IDUS  ABBA&  VINDOCINENSIS, 

Epistolad.  Col.      33: 

OpuscuUu  211 

Sermones.  S3T 

De  ordiiialione  episcopopum  et  investitura  laicorum.  281 

O  TfflOFRIDUS  ABBAS  EFTERNACENSli 

Flores  Epitaphii  sanctorom»  20T 

Serraon^s  duo.  40S. 

FBagmontaVitiB.S.  Willibrordi.  Ml 

ilBO  EPISCOPUS  TULLENSIfk 
Diplomata^  '  4131 

SUAVIUS  ABBAS  S.  SEVERI 

Staluta,  pro  S.^  Severi  villa.  ,  WIT 

FOLCARDUS  ABBAS  LOBIENSIS. 

Epistok  ad  Henricum  imperatorem.  481 

ADELGORIUS  ARCHIEPISCOPUS  MAG1>KBURGENSIS. 

£pi3tola  ad  episcopos  S^ioniffi,  Franciod,  etc,  et  omqes  Christi  fideles.  48j, 

THEODORICUS  ABBAS  S,  HUBERTI  ANDAGINENSIS. 

Epistolfl  ad  Leodienses.  U%X 

HUGO  LUGDUNENSIS  ARCHIEPISCOPUS. 

EpistolflDv  ei  privilegia.  507 

/^  PETRUS  ^ALPHONSI  EX  JUD^O  CHRISTIANUS. 

Disciplina  clericalis.  671 

GALTERUS  AB  (NSULIS  MA6ALONENSIS  EPISCOPUS,  ET  LIETBJSRTUS 

ABBAS   S.  RUFI. 

Epistola  Galteri  ad  Robertum  prffipositum  Insulanum^  713-. 

Diploma  ejusdera  pro  raonaslerio  Gellonensi.  715, 

Epistolffi  Lietberti.  715 

WERNKUUS  ABBAS  S.  BLASH  IN  SILVA  NIGRA. 

Deflorationes  SS.  Patrum  721 

5.  ROBERTUS  ABBAS  MOLISMENSIS,  ORDINIS  CISTERCIENSIS  FUNDATOR. 

EpistolfiB.  1293 

MATHILDIS  COMITISSA. 
Vita  et  diplomata.  vm 


£x  typis  MIGNE,  au  Petit-Mootrouge. 


A?INO    DOHINI    MCVU 


GOFFRIDDS 

ABBAS  VINDOCINENSIS,  S.  PRISCiB  CARDINALIS 


NOTITIA    HISTORICA 

(Galtia  Chrisiiana  nova,  tom.  VIII,  pag.  1368) 


GoflHdtis  1y  qiiem  llenrici  domini  4I11  Lion  d'An-  A 

S^rs,  quarloffenili  RoUorli  Biirgimfli,  riliiini  aiihimal 
eiin^iiis  (Htsf.  de  SabU^  pag.  105) ,  al  cerle  claro  et 
ito\u\\  apud  Andegsivos  geiiere  naiiis  ,  Raiiiatitntn 
Credouis  doiniiuiin  et  Mauriciiim  ejiis  filiuin  coiisan- 
guincoftliabuil,  uiiliilorein  vero  llanierium  arctiidia- 
couum  ei  Guillolmuiu  magislrum.  Priina  nelate  iiiler 
moiiaclios  iiionasieni  Vlii4lo€i!ien»is  iioinen  dedlt, 
iiec  miifco  posl  novitius  adliiic  ct  juvenis  ac  diaco- 
niis  lantiiiii«  scJ  niorilius  nialurus,  (orma  niodesta, 
corpore  firmits,  lil(erisf|iie  mniinie  instructiis ,  et 
caeieris  lionis  ornaiiis,  Beriione  alHlic^inie,  abl>a8  re- 
nimtialus  est  xii  Kalendas  Scplembris  nntio  10S3. 
Tnm  ab  Ivone  Carnoteiisi  episcopo  inauguralus  ix 
Kafendas  nicnsis  cjusdcm ,  proressioiiein  ei  exliibiiit, 
quae  dissiiiioli  inier  iltos  postca  seiiiiitarium  fuit. 
Priino  ordinaiionis  suse  anno  Itoinam  ad  Urbanuin  II 
Guiliertiiix  ractionis  niedi  latiiaiilem  prorectns,  iin- 
moruiri  pontiflcein  beneflcio  deviiixit,  peciiiiia  iinde 
Laieraiiuni  et  tiirrini  Crehceiitiain  ,  liodie  castellum  Q 
S.-incti  Aiigeli  diciam.  redinieret  quindeciin  diebiis 
antc  Pascha  anni  1094  aflr.itim  colluta.  Quo  noiiiine 
primus  oinnium  pedem  Urbano  in  scde  ponliflcla 
cuiii  Laterano  reslitutii  osculatus  est,  a  quo  presbyler 
sncratus,  ecclesiam  etiain  l>eaiae  Prisc»,  unde  vi  a 
Giiibertinis  dejecti  fiierant  Vindocinenses,  cum  an- 
nexa  cardiualis  dignitate  postliininio  reccpit.  Rever- 
siis  in  Galtias ,  Salinurum  ad  Li^erim  eodem  ipso 
anno  ab  llugone  legalo,  ad  Fulconis  Kecbini  comllis 
expiaiioiiem  accitus  est.  Tum  sequenti  inox  anno  ad 
celeUerriiuum  apud  Arvernos  co;icillum  ab  Urtiano 
vocaiiis  inteifiiity  adfuturus  eliam  Lateranensi  Pa« 
scbalis  U  ei  ftoinano  item  Caltixti  II,  a  quibiis  pari- 
fer  eTOcabatur,  nisi  alterum  iter  brevitas  iein|)oris, 
alterum  hieuiis  asperita»  excliisisset.  Urbano  qiioad 
▼ixit  iinici  filii  iiistar  charus  fitit,  qiiem  etiain  Viii« 
«locini  ocio  dierum  spaiio  liospiteiu  habuit  mense 
Ftbniario  anni  1096,  a  quo  monasierii  privilegia 
cniilirniaUi,  irritaet  nulla  ileclarata  professio,  quam  q 
Ivoiii  episcopo  fecerat  Golfrldus,  consecralumque 
altar^  saiirt;e  crueis  iv  Kbicndas  Martii.  Aniio  eO' 
dein  ordinationis  sojB  tertio  Goffridiis  subscripsil 
lilieris  Aqaitani»  ducis  Vindoclnensibns  Sancti 
Georgii  Oleronensis  ecclesiam  de  mandato  papae  re- 
siiitteutis  VB  Idus  Decembris,  qiiae  quidem  resiiliitto 
coiifinuata  fuit  in  concllio  Saiictonensi  anno  1097, 
cut  tnterruit  Goflridiis.  Querelam  babuit  anno  eodem 
cmn  GolTrldo  de  Prulliaco  comile ,  quam  sedavlt  Ivo 
Carnotensis  episcopus.  BuIIm  accepit  anmi  1098  ab 
UrlKino  II  ut  abbates  a  «tiiocunque  benedicerentur 
c»piscopo ,  ut  ecclesia  Sancii  Salvatoris  apiid  Aiide- 
ga%'uin  curo  ecc-lesia  Sancti  Eutropii  forel  uniia,  in 
eadeniqiie  confirmat  ecclesram  S'Mtci9e  Prise;e ,  iihi 
VidlsM  se  ait  fratres  monasierii  Vindocinensis  reli- 
Hiose  TiYeiites.  Anno  f  101,  a  canonicls  Sancii  Mau* 


ricii  ad  eligendiim  episcopnm  Andegavensem  Tocatits, 
Rainalilitni  de  Marliniaco  improhavit,  eo  quod  inri- 
tis  electoribus  arreninsfuisset  a  viilgo,  quicuin  posiea 
in  graliani  rediit.  Paschalis  II  ntiirnm,  d:ilinaiicaiii, 
sandalia,  bKaqiie  digiiiiaiiscardiiinlitiie  tnsignia  Guf- 
frido  coiicessit  aniio  I103.  Conipoiiit  aiino  11.4  euin 
Aiexandro  alibate  Talinundi  pro  medietaie  otilalio- 
num  ecclesi»  S.  Hilarii  de  Castcllo.  Paschaleni  pa* 
pain  per  11  dies  Vindocini  Itnliuit  anno  1107.  Circa 
1(1  tciiipiis  socieiatein  iiiiit  cittn  Cluiiiacens  hus,  quo- 
rum  abhas  liugo  concessit  illi  quan<Iiii  vtveret ,  iit 
capitulo,  mensXy  toiiqiie  Clniiiaccnsi  onlini  vico 
i41ius  absentis  pncesset,  moriuo  vero  ficrct  pro  ipso 
nt  pro  at)baie.  Societalem  qnoqiie  lniit  ciini  nionia- 
libus  Foniis  Ebnildi  anno  1114.  Coiicordiani  inier 
Vindociiietises  el  Saiicii  Alhini  nioiiachos  ah  Urb.-ino 
sancilani  conririnavit  Paschalis  II  hulla  Gofltiide  data 
anito  1115.  Huic  aniio  1H7  coines  Viiidocittetisis 
SiUisfecit  niidis  pedibus  anle  altare  Dotniiiicu:ii.  BaU 
lam  nhiiiiiiit  pro  digniiate  cardinalis  et  ecclesi:e  San« 
cise  Priscae  anno  1119,  a  Calixto  II,  cui  cx  uibo 
Pictavoriim  Turonos  venienli,  nocinquc  a  furibiis 
iNidaio,  Goffridits  grisiani  pelliceam,  variasqiie  pelles 
otitulil  aiino  eodeiii.  Adfitit  adliuc  dedicationi  allaris 
moriastcrii  Roncerei  factsc  ab  eodciii  papa  annoqiie 
eodein.  Fulco  comes  nxorque  Areinhurg'S  hiiic  obui- 
leriint  aquas  et  piscaliones  fliivii  Mediianae  a  muro 
civitatis  Andegaveiisis  ad  rupein  Canciancnsrm  anno 
1124.  Elccto  circa  i<l  temptts  Honorio  gratiilaius  csi, 
sed  ad  eum  ire  obsiiiit  corporis  infirinitas  cx  iiiinio 
lal)orc ,  moltipliciqiie  Koniano  ilincrc  cotitracta : 
duodecies  eniin  pro  Romanie  Ecclcsiae  ittilllate  Afpes 
transceiiderat,  terque  ab  ejiis  adversariis  fiicrat  ca- 
ptiis.  Vocatiis  circa  annnni  1126  ah  lluinbaldo  sedts 
apostolic»  legato  ad  coiiciliiim  Aiireli:inense,  adesse 
renuit,  quod  privilegiis  Itomanortim  poniificum  in- 
terdictnin  esset,  nealodiarius  lieaii  Petriabbas  Vin- 
docinensis  abepiscopo  vel  a  qiiulihet  sedis  apostolica 
lcgaio  ad  conciliniii  vocaretur.  Placito  de  Ecclesia 
Betistnensi  apnd  Cenoinanos  adfuit  anno  1127.  Bul- 
lain  ab  Honorio  II  ohtinuit  anno  1129.  Concilio  Re- 
mensi  adfuit  anno  1131,  et  siibscripsit  jiidicio  laio 
ab  episcopo  Aletensi  in  graliam  Majoris  Monasteril 
adversus  moDachos  Sancli  Jacutl.  Denique  ,  dum 
caiisa  monasterii  de  Aquaria,  quod  paulo  ante  com« 
bostum  fuerat,  rea^dificandi ,  fratribusque ,  qiil  iuibl 
ineranl,  neeessaria  procurandi  Andegavum  venisset* 
corpus  qiiod  suum  erai  terrae  commendavit,  spiritus 
vero,  ot  credimus,  ad  coeleslia  Iransniigravil  vit 
Kalendas  Aprilis  anno  1132,  ut  legittir  in  Cbronieo 
Vindocinerisi.  Caetejntm  Goflridns  ingetiio  fiiii  acri  el 
vivido.  quod  in  sacris  praecipue  litteris  canoi)ihusf|iia 
exercitatum  omnia  ejus  opera  testantur.  U;ce  col- 
lecta  bfilies  a  Sirmondo  tomo  IV,  praeter  Comaiea* 
tarium  in  psalroos. 


Patroi..  CLVIL 


{I 


A3DAS  C  FFninCS  VLNDOCINKNSI^. 


n> 


NOTITIA  LITTERARIA. 

{Hinioin  litUraire  de  la  Franee,  lom.  XT,  pag.  480.) 


i»  Les  lcures  dc  Gcoffroi  sont  partag6cs  en  cinq  A  rclcvcr  cl  qn^il  ne  rougissn,  point  de  se  corriger. 


rlasscs.  Ln  prcniiere  classe  eii  conlicnt  ircnie-une , 
fpii  sunl  adrcss^cs  aux  papcs  Urbain  II,  Pascal  II, 
<I:jlix(e  II,  lloiiore  II,  ct  aux  legais  de  ccs  soiivc- 
rnins  ponlifes;  .la  pliis  grande  p^rlie  a  eie  ^critc 
p.ir  iioire  auleiir  pour  iniplorer  la  proleciion  du 
saitil«>bi6ge  coiiire  ccux  qui  allaqualent  les  priviMgcs 
de  son  abbaye  ct  cn  ciilevaicnt  ou  reienaicnl  les 
Inciis;  il  appiiie  sa  djDinandc  sur  ce  qiie  lcs  biens 
de  son  monaslerc  eiaienl  par  sa  foiidaiion  uii  :tlen 
dti  sainl-siege.  Cesl  elTecliveineni  ce  que  porlcnl  la 
piiipari  dcs  tiircs  de  Tabbaye  de  Vend6mti,  coinme 
10  remarque  le  P.  Sirnioiid  dans  sa  note  siir  la 
deiixieme  leitre.  II  rapporle  h  ce  siijcl  la  cliarlc  par 
l.«qiielle  Geoffroi  Mariel,  londatcurdc  celle  abbayc, 
en  cedant  ^  Foulques,  fils  de  sa  soenr,  le  comie  de 
Tend6mc,  excepic  Tabbayc,  quMI  dccbrc  eire  un 
alcu  ei  lc  palriiuoine  de  Tlilglise  Romaine  (1);  ct  nc 
se  lescrve  pour  lui  et  ses  successeurs  que  la  dcrensc 


emendare  non  erubescal»  Geoffroi  r^fiile  cnsuite  e« 
qi:'on  poiivail  alh  gucr  eii  raveur  du  pape,  qui  crai- 
giiait  poiir  la  vie  des  piisoniiiers  qnc  rcmpcrenr 
avaii  enire  I'S  mains,  sM  liii  rcfusaii  los  invcsli- 
tures;  et  il  soulienl  qiie  la  fautc  csl  incxousuble,  et 
qu'en  voulant  rexcusiT,  on  iie  railqiie  raiigmenter: 
aiiisi  il  faui,  dii-il,  la  rcparcr  promplemcnl  en  re- 
non<;ant  h  rcrreur,  afin  qiie  iioire  nrere  spirituelle. 
qui  seiiible  etre  sur  Ic  poinl  de  rendre  le  deriiier 
soiipir,  ne  mcnre  pas  (3).  Noire  aiueiir  prctend  qiie 
rinvcsliiurc  est  urie  Iidi6sie,  selon  la  Iradiiion  dcft 
SS.  Peres;  qiie  ccliii  qiii  rappiouve  mdrile  d'6lrc 
reiranclic,  qu*il  cesse  d*^lre  caibolinue  et  est  liere- 
tique.  Apr^s  pliisieuis  irails  aussi  virs  que  cciix  que 
nous  veiioiis  de  rapportcr  coiitre  ceux  qiii  ro^oivent 
rinvestilure  de  la  main  des  I:ii4|ues,  il  ajoiite  qu'il 
parlc  de  la  sorie,  parce  que  le  propheie  s*eiant  laisse 
corroiiipie  par  Salan,  il  csl  necessairc  qiie  rii.csse 


ei  la  proicclion  de  ce  monasiere.  On  irouve  dans  «^  sur  la<|uelle  il  est  monie  lui  reproche  sa  folie.  Ei 
^^..^  ^u»-.^  p^-:»:..^  .1«-  ^«.«.«»  .1^  v^...iA.....  puisque  iious  avons  vu  dc  nos  jours,  dil-il  cncore, 

Liicifer  tomber  du  ciel,  nedissimuioi:s  pas  so  i  im- 
pieie,  atiii  dc  iie  pas  tonibcr  avcc  lui  dans  rabfine 
du  desespnir.  II  finii  cn  disanl  qiie,  sM  11*«  n  a  pas  dit 
aulaniquM  devait,  on  doit  rallribuer  6  rigiiorHiicc; 
et  quc  si,  au  contrairc,  ilen  a  trop  dit,  011  do.t  lui  par- 
donncr,  parcc  qiril  ne  Ta  fail  qiie  uar  la  haiite  de 
riniqtiile  ct  par  rainour  dc  re(|nitc,  Noiis  ne  croyons 
pasqiie  pcrsonne  piiisse  reprucher  a  Geoffroi  d  i^tre 
tombe  dans  la  premiere  faiiie. 

La  biiitieme  leltrc,  adressee  a  Pascal  II,  regarJe 
un  differeiid  qirii  avait  avec  Tabbe  de  Sdini-Aubiii 
d\4ngcrs.  11  y  parle  de  son  allachemeiil  potir  le  saint- 
siegc,  et  des  marques  eincaccs  quil  en  avait  donnecs 
Ik  Lrbaiii  par  les  serviccs  qu'il  lui  avait  rendiis.  Dans 
la  neiivieiuc,  adrcssde  au  iiidme  papc,  il  se  justilie 
S'ir  quelqiics  accusaiioiis  formdes  conlre  Iiii  :  011 
accusait  cet  abbe  de  co<iiniuniq(ier  avec  le  persccu- 
leur  de  rEglise  et  avcc  Guiliaume,  coinie  dc   Poi- 


ccitc  cbarie  Torigine  des  coinics  de  Ycnddnie. 

Daiis  la  iroisieme,  Geoffroi  se  plaiiit  au  pape  P<rS' 
c:vl  de  la  coiiiiesse  de  Veiid6uie,  qn^il  iie  nomme 
point;  de  l^vdt|uc  dii  Mans,  qui  relcnail  un  de  scs 
religicux;  de  celui  d'Angers,  qui  avait  aiilorise  V6- 
tabiissement  irune  chapelle  dans  uiie  paroisse  de 
son  diocesc  appartcnant  k  rabbaye  de  Vendome. 
Cv;  qiii  fait  voir  que  ies  abbcs  prelendaicnt  qu'on  ne 
poiivait  sans  lcur  consenieinent  clever  dcs  cbapellcs 
dans  les  terres  de  leur  dcpendaiice  :  cela  est  con- 
formc  a  la  builu  du  papc  Lutc  II  cu  favcur  de  Tab- 
Jbayc  deCIuni. 

lia  qiialricmc  tcltre  est  adress^e  a  Pascal  f! ,  au 
noui  de  loulo  la  cominunaute  ct  dc  rabbc,  qui  s*y 
plaipnent  de»  vexalions  qiiMs  dprouvenl  de  ta  part 
de  i'cveque  de  Cbartrcs.  Dans  la  scplieiiic,  Gcoffroi 
«xhorie  Pascal  U  k  revoqucr  le  Iraiie  quMI  avait  fait 
avcii  Ucnii  Y.  Ce  pape,  ayanl  el<^,  surpris  et  arr6i<i 
dans  Ruiiie,  Tan  11 11,  par  rempcreur,  lui  accorda 


Jcs  invcsiiiurcs  pour  sauver  la  ville  et  ritalicdc  Iciir  i^  liers,  qui  avait  ^ie  cxcommunie  pliisieurs  rois.   11 


luiiie  et  )es  prisoniiier^  de  la  niurt  dont  ils  etaicnt 
nienac(is.  Qiioi(|uc  la  iiecessiie  ct  lcs  circonstances 
ou  s'(;iail  iroiivc  Pascal  semblassent  devoir  porler  a 
cxcuscr  sa  dtimarche,  elic  lut  m^anmoins  bl^mee 
baiitcnient  et  en  parliculier  |iar  Tabbe  de  Venddmc, 
qui  Iiii  (?( rivit  siir  ce  siijel  avcc  bcaucoiip  de  force. 
Aprcs  lui  avoir  reiiiis  devant  lcs  ycux  lcs  travaux 
drBapAircs  saiiit  Picrrc  cl  saint  Faul,  Ic  zele  avec 
lcqiiet  ils  ont  prfichc  la  foi,  le  courage  qirUs  ont 
iiionir^  en  idpandanl  leur  sang  pour  sa  diilensc,  la 
(^loirc  donl  ils  jouissent  dans  lc  cicl,  oii  ils  altcii* 
denl  Kurs  successeui-s  qui  ne  degeiiereidnl  pas  de 
ieiir  coiiragc,  il  ajoutc  que  ccbii  (lui,  (^ianl  a^sib  siir 
leur  siege,  a  rcnonc^  a  la  glorieuse  desiinde  tic  tes 
sainls,  par  une  condnile  opposee  it  la  leur,  doit  cas- 
S4T  ce  qiril  a  fait  et  reparer  sa  fautc  cn  pleurant 
fomii  c  iin  auire  Picrre  (5).  Si  la  faiblesse  dcla  chair 
l^a  fail  loiiibcr,  dil-il,  que  la  forcc  dc  Tcsprit  le  fasse 

(1)  Bcaio  principi  apoaoloruin  Pvtro  ct  Romanai 
rjjis  Ecclcsia;  iii  alo.lliim  obtuli  el  patrimonium.  ho- 
luiiitnodo  loci  dcfensioneni  milii  ct  succcs^oribus 
Aiidegavcnsis  patriai  pi  inclpibus  rctinens. 

(2)  A  qu(irum  sorie  beaia,  qui  iii  eorum  scde  re- 
sidcns  etalileragens  se  piivavii,  facluin  suu.n  ip.se 
dissolval,  cl  v(tlul  alter  Pciriis  lariymando  corrigat 


D 


prie  le  pape  de  ne  poinl  ajontcr  foi  aux  faux  bniits 
que  scs  ennemis  faisaieiii  courir  contre  lu;.  Ce  qui 
ic  met  dans  la  necessite  de  dire  des  choscs  qu*il 
voudrait  lairc  touchant  soti  monastere,  qui  est  le 
mieux  rcgld  qull  y  ait  en  France,  et  les  services 
qiril  a  rendtis  aii  saini-si^ge.  It  espere  qu'4  cette 
coiisid(iraiion  Pascal  voiidra  bien  le  relablir  en  pos- 
session  dc  r^j^lise  de  Sainte-Prisque,  que  sesprtide- 
ccsscursAlexandre  II  ctGregoire  VII  avaient  accor- 
dec  anx  abbes  de  Vend6iiie.  Alexandre  II  avait  donn6 
e.  106^  ^  Ordric,  abb6  de  Veiid6nie ,  pour  hii  ei 
poiir  scs  successeurs  ^  perpetuii^,  r^^gUse  de  Saiule- 
Prisquc  aii  moiit  Aveniin  ,  avec  le  titre  de  cardinal. 
Grcgoire  Vil  avait  coiilirm^  ce  privilege  en  1079. 
L'al)ii<^  de  Vcnddmc  en  ayant  cte  depouiiledu  temps 
du  scbisme  dc  Gnibert,  Uibain  II  favait  r^lab  i ; 
niais  comme  la  restitiition  (jue  eo  pape  eii  (il  ;% 
GcoflVoi  ireul  peut-etre  pas  tout  son  cff(U,  cet  abb6 

quod  fecit. 

(5)  Et  qiipniam  Incc  culpa  inexcusabills  nuliate- 
nus  dubitatur,  et  excusando  atigi^ri  potest.  mm  ini- 
nui ;  relicio  errorc  scienter  cominisso  siue  dilatioue 
corrigatur;  ne  maier  n»sira  spiritualis,  quae  quasi 
novi-fsiinum  spirilum  trahit,  omiiino  nioiiaiur. 


13 


NOTITIA  LITTCMAKiA. 


U 


ta  poumWit  ntipres  de  Pascal  II,  siiccesseur  d'Ur-  a  la-dessiis  le  senlimenl  d^Yves,  qiii  lui  (ii  une  r^- 
bain,  eiU  robtiiil  etifin  de  Callixie  II.  HonoriitK  II  pnnse  par  lu(|iieiie  il  coiiariiia  celiii  de  i^alit>e  de 
conttmia,  en  4129,  CLM|irsivaii  fail  son  pr6d<k;esscur      Veiiddnie  ,  en  ^'appuyanl  sur  ce  qiie  dis^iti  .saiiii 


en  faveur  ilc  Geotfroi.  Les  snccessenrs  dc  cel  abb^ 
en  rnreni  eiicore  depouilles  dans  la  siiile;lnno« 
ceiil  III  la  rcndit  a  llaiiieiin  avec  qiielque  ex<  epiioti. 
UKpiiis  ce  leinps  jiisqirau  concile  do  C  Haitaiiee,  les 
:ib:»e8  «te  Veiidoiiae  deiiieiirereiit  en  possession  dii  li* 
ire  de  cardinal  qu*iU  imi  perdu  depuis,  ainsi  qiie 
I  egli^e  de  Sainie-Prisqu  *• 

Les  qiiaire  leiires  snivantes  sont  adrossees  &  Cal- 
liHie  11 ,  avi^c  le«iiiel  Geoffroi  avait  ele  lie  d*aniiti^ 
avant  qiril  fOt  eleve  snr  le  siege  de  saint  Pierrc. 
La  quaiorzieme  et  la  quinzienie,  h  Honorius  11 :  il  se 
plaiiit  dans  la  derniere  de  IMv^qiie  d*Aiigers,  qni  (*ii 
agissait  inal  ^  soii  egard ;  niais  c*esi  saiis  s*ecarier  de 
ta  ctiariie  qui  defend  de  menlir  et  ordoiine  de  dire 
la  \^riuS,  siHtqn^ii  s*agissed*unanii,  soitqn*onparle 
«run  ennenii.  D.ms  la  scizieuie,   a  PiiTi'(%  caniiiial 


Aiigustin  ei  sainl  Amliroise  dc  la  peiiileiice  piitdi- 
qiie.  qui  ne  se  reiierail  pas.  Raisonnenienl  fVi\i>le, 
dil  lc  P.  Siriiiond  (Moi.  in  ep.  19  1.  ii,  in  ep.  2l»,  p« 
699  et  700;.  II  esl  viai  qu  on  ne  leiteraii  pas  l^i  pe- 
nitciice  puidiqiie;  niais  cda  ne  regarde  pas  ronciion 
des  matades,  qui  ii*appariienl  poinl  a  la  pciuteiice 
publiquCy  et  qui,  nViaotpoint  du  nonibre  des  sncre- 
ments  qui  Impriiiifiit  caraGlcre,  pcul  ste  r^iicrer 
noii-seuleineoi  en  diObreuies  inaladies,  muis  eucore 
daiis  la  in^tiie,  lorMprapres  qiieJqiie  iuieivalle  la 
inaladie  se  renouvelle  et  le  miiiade  relonilie  dans  nn 
nouveau  danger.  LeP.  Sirmondaiiraitpti  reiiinrquer 
ttne  autre  cliose  qui  n'est  pas  moiim  singiiliere,  t  Vst 
qiie  ces  <1eux  aoieiir»  ne  paraisseni  pas  avoir  la 
iiidmc  idee  de  rextr^me-onction  qiienous  eii  iiouneiii 
noscatechisnies,  qui  nGUsenseigoenl  qiie  cVsi  m\ 


diacro,  lcgat,  il  lui  teinoigiie  la  pariqu'ilprend  ii  sa  n  sacriuiicni  iiisiiiue  par  Jesiis-Cbilsl,  ainsi   qite  U*» 


maladie  ei  Ini  faii  offre  de  ses  services,  le  prianl  de 
s*adretser  ^  lui  coinme  ii  iiii  ami,  poiir  touies  les 
chosesiVoui  il  ponrrait  avoir  besoin;  it  lui  dit  qne 
rainiiie  ii'esl  v^^ritable  i^irautani  qu*on  en  doiine 
des  manpies  par  les  services  qu*on  se  rend  r^cipro- 
queiiieni  dain»  le  Itesoin  (4). 

La  diz-seplleiHe  esi  adress^  a  Iliehard,cardii!al , 
evik|iie  d*A/bane,  /egai  du  salni-siege;  Gooffroi  se 
justilie  des  accusaiious  que  Radnlphe  ,  aix*liev6que 
de  Toars,  avaienipori6esconire  lui.  Ladix>huitieine 
esiadresseea€oiion,  cardinal,  cv^que  de  Pr^iiesle, 
l^ai  «le  Pascal  II.  Dans  la  dix-iieuvieine,  adrcss^e  a 
Girard,  ev6qcie  d*Angoul6me,  le|<at  du  saint-si(^g<«y 
ii  iniptore  sa  profeciion  contre  les  violences  rju  on 
eier^aji  couire  son  inonastere.  Oans  la  vingiieine , 
ay  mdmeGiranl,  ilteinoigne  sa  snrprise  de  ce  qu^un 
prelataiissi  pnideiii  aavanc^  conirelui  des  cboses  qii*il 
u*auraii  pas  ni^nie  dA  penser,  ne  pouvant  ^irc  re 


autres.  Geoffroi,  aii   conlraire,  seniMe  ne  pa»  re- 

garder  rexir^iueoiiciion  coinine  uii  sacrenieiii  pro- 

preinenldity  ei  croire  qirelle  a  ^ii^  insiiuee  pa»*  le 

sainl-siege   :   ciiim  nb  apo$(oliea  tede  sacratHentum 

voceiur,  secundum  aposiotica:  sedis  institnlum,  (leftu* 

esi  sacramenti,  Le  lecteur  peiit  voir  la  lellre  255  d*Y- 

ves  do  Chartres  bi  lladiilphe  ablie,  qui  ^laii  nialade, 

dans  i:»qudle  il  ravertii  de  ne  point  r^iJ(^rcr  tVnc- 

iion  des  malades. 

Ley  douze  leiires  suivanies  dit  second  livre,  adres- 

s^es  h  Geoffroi,  successeur  d*Yves  sur  le  siege  de 

Cliartres,  ont  la  plupari  le  lu^ine  objeique  les  pi^ 

c^dentes.  Dansles  unes  (Ep.  21,  !2i,  2i,  2(>,  Z^i) 

noire  abbe  a  recours  an  prelat  oonlre  les  vexaiimi» 

de  la  coiniesse  de  Vend^nie,  des  religieux  dc  Mnr- 

mouliers,  elc.  Daos  d*auires  (ICp.  i7,  28,  30)  il  de- 

fend  les  privil^ges  ei  rexemption  de  son  inonastere 

conlre  le  pr^lai  liii  ni^iiie  :  c  Nous  nesoimnes  poinc 
twkiii.  aaI«  ^^A..u.^t^a    .i:>  M...i.i%x  .1^  \T i^ ..:    ^j. 


gardees  qite  coniine  des  ealoinnies  invcntees  par  ses  ^  |M>iir  cela  acephales,  dit  Tabb^  de  Vendoine  cn  r<^- 
euiieuiis.  Les  siiivanies,  jiisqn*4  la  vingt-sepii^me ,  ^  pondani  (lans  iine  de 


soni  encore  adressees  ^  Girard  (rAiigouleme ;  la 
viiigi-buiiieine  aHugues,  arcbev^qiie,  l^gatdu  sainl- 
siege,  i|ui  esi,  seion  le  P«  Sirmond,  larchev^ue 
itc  Lyoii  tle  ce  nom,  qui  fut  legaidu  pape  Urbain  11. 
I«a  vingt-netivieme  esi^rite  a  Umbaold,  arcbev^que 
de  Lyo.i,  qui  Favait  iuvii^  h  nn  concile  ;  Geoffroi  lul 
Bepoiid  qn'e«  veriv  d*ua  privil^ge  aecord^^  par  les 
pApes  aux  abbes  de  Vend&roe,  il  ne  peut  ni  ne  doil 
assisier  a  un  concile  convoaue  par  un  i^vdque  ou 
par  un  legai  «lu  saint-si^ge.  L«.'s  deux  dernieres  let- 
ires  du  preinier  iivre  soni  adress^es,  rune,  k  Ka- 
dii(plie,ar€iMv^(ie  de  Toars;  rautre,  a  Renand, 
arciieviique  de  Hetms,  le  mdiue  qni  avuit  et^  eln 
<^v6qiie  d*Angers  i*an  liOI,  ei  i  i'election  (hiquel 
beolTroi  s*eiaii  oppes^. 

Le  aecotid  livre  coniient  tren4e-denx  leitres,  dont 
dix-iieiirMint  adress^s  ii  Yves  de  Cliartres,  et  les 
auires  a  Geoffroi,  successeur  d*Yves.  Notro  anteur 


B  ses  letlres  (Ep.  27)  aiix  repro- 
cbes  de  Tev^ie  de  Charires;  nous  nvmis  iesiis-Cbrist 
ponr  chel,  et  apres  lui  le  poiitife  ronniin.  Noire  ino- 
iiastere  a  toujours  eu  ce  cbef  depuis  sa  foudation,  et 
raura,  avec  le  setours  de  Dieu,  jiisqirii  la  (iii  d«s 
si<klles.  t  Quelqiie  zele,  au  reste,  que  Geoffroi  nli 
faii  parattre  poiir  la  defense  des  pr.'vileges  de  soii 
roonasiere,  it  a  toiijours  li^moigne  nn  lu-ofond  res- 
pect  pour  tes  dvdques  coiiire  lesqiiriJs  u  lcs  lielVii- 
dail.  II  protesie  qu'il  n'a  jainais  rieii  vouiu  eiilever 
h  rEglisede  Cliarires;qu'il  veut  seiilement  conserver 
a  rabhaye  de  Veiid()me  la  possession  de  ce  qiil  Itii 
riii  accord^  lors  de  sa  fondaiioti ,  el  (jiril  reiidra  ii 
rev^que  de  Charires  toiit  ceqiril  s'^taitr^servd  alors 
daiis  cetle  abbaye. 

Le  troisieme  livre  des  letircs  de  Geoffroi  en  con- 
tient  (luarante-irois  ecriies  a  diff^renls  ^v^iucs, 
pariiculi^rement  aiix  cv^ques  d*Angerset  dn  Mans. 
La  premiere  est  ^criic  h  Geoffroi,  (^vdqiie  irAiigers, 


y  defeud  avec  lieaiicoiip  de  ferinet^  et  de  respeci  les  ^  qui  se  retira  ii  Clunl  Tan  ilOI.  Dans  ta  seconde 

■  »f  flT.l^fc.»  ^^      ^A     0Aa&    aIkIkM..A      ^.^•.«  «a  l*A»^n..A     Ma    /'l.AMlmMM  n<ll*J«0<<AA     A      UAMna..i       ^A       U.k..t!_.k^        <•  •  •  A  A  A.;MO »  .  •  .»     .1..     ^  o..  I 


privileges  de  sor  abbaye  contrereveqNe  de  Cliarires, 
qni,eu  Inl  doniiaiit  la  b^nediction,  avaii  exig^  de 
kii  iiiie  profession  qui  y  ^tait  coniraire  ei  qui  fut 
cassee  fKir  les  papes  Urbain  II  ct  Pascal  11.  Les  au- 
teursde  la  noovelle  GaulechrHienne(L  VIII,  p.  i568) 
diseiit  qiie  celte  professioii  fut  daiis  la  siiiie  cause 
dNin  petit  differend  entre  Yves  etGeoffroi,  quce  dis» 
sidMi  inter  iUos  posiea  seminarinm  fuit,  II  parait 
neaiiinoins,  par  les  lciires  de  GeotlVoi  ei  par  celles 
irVves  tftft  Chartres,  qiie  cc  dillereiid  fiit  pori^  assez 
S»in;  ftesrecniniiiaiions  derev^qne  eiMerabb^  en  sont 
ta  preiive.  Datia  la  dix-neuvieine,  Geoffroi  pr^teiid 
qu'oD  ne  deit  point  reiterer  i*onction  des  malades; 
ii  bUkme  ni^iie  ei  taxe  d*errenreonsitlerable  l^isaga 
4e  ceax  oui  la  reiterenl :  iJ  denire  cciieiidani  savoir 


adrcssee  a  Kenaiid  de  Marlignd.successeiir  dc  Grof- 
froi ,  il  rexhorie  ii  defendre  rEglisc  conire  lecomie 
d*Anjon.  11  lui  dil  que  ceiui  qui  craiiit  Texil  ei  1 1 
inori,  ci  faii  qiielque  (hose  de  coniraire  ^  reqiiiin 
par  la  crainle  (ie  la  inort  ou  de  rexil,  n*e$t  pas  iin 
veriiable  ^v^que.  Les  snivanles,  ju<sqir^  In  dixicinf», 
soiti  ailressee.s  aii  mdme  Kenaud  (i*Aiigers.  Daiis  i.i 
buitieiiie  V^kbbG  de  Veiid6me  parle  d*iin  moine  do 
Saini-Mlcolas  qui  avait  r^pondu  aux  accu.saiiotift 
formees  rontre  liii  par  son  abbe,  en  sc  scrvani,  noii 
de  la  langiie  laline,  parce  ipril  eiait  taiqne  et  qu'il 
ne  ravattpeiia  apprise,  mais  de  sa  langitc  naiii- 
reUe :  ad  cujus  okf^cia  monachuSy  qnia  taicus  esi^ 
fHm  i^atina,  qnam  mn  didicitt  lingua,  sed  materuu 
resp»ndet,  Cela  fait  voir  que  dte  le  douzieme  si^clo 


(4)  Pnrterra  nnda,  imo  mdla  esi  amicitia  qitam  nmtua  ct  maxime  Iti  iiccessitate  non   proS)ant  obse 
'j»iia. 


rd 


ABUAS  GOrrRIDlS  VLNDCCINENSIS. 


(« 


1(3  l:uin  n*^l»it  p\m  l\  l.-ingiio  vulgriirfi,  H  flti<^  Ifts  lal- 
qiies  en  avaicnt  nna  aiiire  qni  s^appelait  la  iHugiie 
materneUe.  Cda  pcul  scrvir  cncorc  ^  cxplir|iier 
pourquoi  nous  avon^  quelqMos  s?ruion%  do  saint 
Bernani  ^  la  fois  en  laliii  el  en  franQais. 

i/ovd(tuo  (rAiigcrs  nyaut  onloMnd  h  iin  moine  de 
S:Hnl-NiooI;»s,  nomind  Savaric,  <Ie  relourner  dans 
sou  inonastere,  Gcoffroi  lui  dcrivil  acc  sujel  (Ep.  9); 
i)  [i>fM;  la  honnc  inlcnliou  dii  prelai^  niais  11  lui  re- 
pio.senie  qu'un  fiH)ine  accus^parsou  abbd  nc  doit 
p:is  ^irc  taiss^  sous  sa  couduiie  a  discretioii,  ct  que 
ceia  est  confrairc  aiiY  cauons  (^). 

Ilouaud  s*c(ant  plaiiit  a  itainelin  qne  Goolfroi 
4ivail  traversc  sou  ^tectio.i  (A>.  II),  nolrc  ablx^  lui 
ecrivit  cncorc  surccla  niielellrc  daus  laquelle  il  lui 
dit  sans  dciour  quc  cc  qiii  csl  contraire  aiix  regles 
et  aux  consiilnlious  dcs  SS.  Peres  lui  avait  deplu, 
ei  qirit  ncscrait  pas  lc  scrviieiir  dc  Jesus-Clirist, 
mais  dn  dinblc,  sM  n'av:iit  pas  etc  ainii^e  de  voir 
Termor  Tunique  portc  de  la  s:iinieEglise  pour  onvrir, 
cu  fouant  aiix  picds  la  doclrine  dcs  ap<)ires  el  le  s:iint 
Kvangile,  cclle  par  laqnellc  lcs  voleiirscl  tcs  larrons  cn- 
'iront  dnns  la  bergerie.  GeolTroi  «joiiio  que  Reuatid  a 
tort  dc  liii  faire  iin  criine  personuel  dc  s'^lre  opposd 
a  ce  qiril  appelle  son  ^lpciiou,  puisqnc  loiis  s*y  oppo* 
s^reni;  ct  qiiece  fut  niolns  uiie  ^lection  qu^unecous- 
piration  dupouple,dans  laqiielleou  irciitnucuuegard 
aux  saintes  regles.  11  lui  roproclie  encorc  d'avoir 
rcQii  l*invesiiture  des  inaiiis  d'uu  laique,  etla  iraiio 
d*liercsie  et  de  siinonie.  Nolrc  abbc  prctend  qiiM 
H^esl  personne  qui  nedoives*elcver  contre  unc  si  de- 
tcst.iblc  itnpidtd;  el  qiic  si  on  n*a  pas  l*auloriie  de 
prelat,  on  lc  doit  en  qualitc  de  cbr^tien  (6).  Quand 
lu^ine  on  serait  coitpable  deqiielque  criine  qui  ren- 
drail  infi&uie,  ce  n'cst  pas  nne  raison  de  garder  le 
8  lence,  comine  on  le  voit  par  rexoniplc  dii  bon  lar- 
ron,  parcc  qnc  tont  pccbeur  pciit  «lefcndre  la  foi 
^omniunedc  rCglise,  donl  il  faii  profession,  contre 
4?cnx  qui  raltaquent. 

Reuaiid,  h  qui  ccite  lctirecst  adressee,  ayant  6i6 
transrerc  sur  le  sidgc  de  Reims,  on  cliit  pour  son 
succcsseiir,surcclui  d'Angers,  IJIger,  qui  rcnouvela 
ic  differcna  de  ses  priSdccesseurs  avec  les  abbds  de 
Yenddme  tniichant  ic  racliat  des  aulels,  coiidamne 
par  Urbain  li  comme  iin  pacte  simoniaquc  daus  le 
roncilo  de  Clcriiiout,  Tan  1095.  Ccsl  ce  i|iii  Hiit  lc 
siijct  de  la  douzieiue  lelire  de  GeofTroi,  adresseo  ik 
Ulger.  Les  dix-scpt  lettressuivantcs  sont  ccriies  h 
liildcbert,  eveqtie  du  Mans.  Dans  la  treizieme  et  la 
qii:itorzieinc  il  esl  question  de  rclcctioii  irregulicrc 
(fe  Renaud,  evdque  d'Angers,  h  laquellc  lliidcbert 
b^etait  oppo  c.  Dans  la  quin7ieme,  Gcoffroi  so  plainl 
des  vexations  dc  la  coiutesse  de  Vend6mc.  La  sei- 
xi^inc  roulc  sur  le  mdinc  siijel,  ainsi  qne  quelqncs 
autres.  Les  vingt-qiiairieme,  vingt-cinquieuie,vingt- 
neuvi^ine  ct  tronti^ine  sont  ^criies  au  sujet  d*iin  re* 
ligieux  fngitif  de  l^jbbaye  de  Venddme,  que  revdqiie 
du  Mans  reienait,  qnoiquMi  eiU  promis  de  le  ren« 
voyrr  a  Tabb^  qiii  le  redeinandaiL  Dans  la  vingt- 
sixi^me  ctla  vingtsepti^mcil  reprocbcmodesteinent 
a  liildcbcrl  de  lui  avoir  manqu^  dc  parolc  en  n'exe< 
culant  pas  la  promessc  qti'il  lui  avait  faitc,  parce 
qne  lc  clerg<^  dc  Totirs  s*y  opposail.  GeoiTroi  rcgardc 

(5)  Iloc  dicimns  intisilatum,  et  in  lolo  canonum 
corpore  non  iuvenitnr,  ul  quilibel  sub  illitis  uianere 
Utbeat  potestate  a  quo  de  criniine  accusattir. 

(0)  Ei  ncmo  est  qiii  oontradicere  palam  non  dc- 
l>eat  et  possit.  Nam  si  pr»*lati  non  babeat  autorila- 
tcin,  liabet  tamen  Christiani  vocem....  Qnod  si  iiie- 
rit  viiiosus,  vcl  qiiolibet  aliocrimine  infamis  faciiis, 
uon  idco  silcrc  debet;  quoniam  unicuique  peccaiori 
commnnem  Gcclesise  fldcm,  quam  siiain  esse  credit 
et  connieltir,  defcndere  et  conira  ejus  adversarios 
Idiere  pngnare^  licet. 

(7)  Pradato  quidcm  obediendum  cst,  non  tamen 
ln  guinjbus  quae  ipse  «uggerit»  teU  In  h's  laiitum 


A  «^ite  opposltion  comni:^  un  attrnlal  eonlre  la  Jignlt  w 
dilildeborl,  et  une  iusulte  faitc  i  i^figlise  du  M:in% 
dc  la  part  de  ces  clcrcs  qui,  au  mepris  de  toiites  lei 
rej^les,  se  sont  eleves  aii  dessus  d'un  (^vSque,  q  .*ii 
ne  lciir  est  iii6me  pas  permis  de  reprcndre,  siiion 
dans  le  cas  ofi  il  s'ecarterait  de  la  foi.  L'ardicv^qne 
de  Tours,  iui*m^me,  ajoule  nolro  abb^,  qtio'que 
siip^ricur  dc  ces  clorcs,  n^aurait  auciin  droit  de 
voiis  ouipdcber  de  ine  faire  la  gr&ce  qne  jc  voiis 
S!:ppliais  de  m  accorder;  et  s*il  avait  voiilii  vous  eii 
enip6clier,  vous  irauriez  point  dA  iui  obcir.  On  (Oi 
a  1 1  veriie  obcir  a  son  sup6rieur,  non  touicfois  daii» 
toiiics  les  cbosesqu^ilordonnc,  tnaisseuleiiiciitdans 
cellcs  qiie  Dieu  coinmande.  Car  si  ies  siip^rieiirs 
ordonneiit  qiiclque  chose  de  coulraire  a  re  qtie  Dieii 
on  les  Percs  otit  prescrit,  ils  perdeiU  rautorite  de 
commander  et  on  ne  doit  point  leur  obeir ;  comme 
lcs  apdlrcs  noiis  rapprcunentpar  leiir  cxemplc.  11$ 
ayaiciit  assiircmcnt  appris  les  regles  de  i'obeissance 

n  d'un  bon  maiire,  qui  ieur  avait  donn6  cetie  iii.«iruc- 
tioiK^nparlantdes  Scribes  ei  dns  Pharisieus:  Faiigt 
loui  ce  qu*Us  vou$  diront.  Cependant  iorsqtie  dans 
ia  siiiteccs  ui^ines  Scribes  el  Piiarisiens  ieur  dcfen* 
dirent  de  prccher  au  noni  de  Jesns-Chrisl,  ils  evire* 
reni  sagemeni  de  lomber  daiis  le  picged*unc  faiisso 
oii^issaitcc,  eii  repoudant  (|u'i7  (aut  obiir  a  Dieu 
flnibi  qu'aux  hommes  (7).  Le  lecteur  sent  qu*il  ne 
faut  pas  preudre  a  la  ieitrc  cc  que  dit  notre  aulcur, 
qiie  les  sttpirieurs  qui  ordonnenl  quetque  chose  de 
contraire  a  ce  que  Dieu  el  tes  tPires  ont  yrescrit 
perdent  Vautoriti  de  commander»  Ces  paroles  signi* 
neiii  seulemont  qiic,  dans  uii  tel  caS,  lcs  supcrieurs 
n'ont  poinl  d*iUiioritd  pour  coiniifander  ce  qiil  esl 
contraire  a  la  ioi  de  Dieu ,  puisqirils  ne  l*ont  recne 
quc  pour  enscigner  la  verilc  et  faire  observcr  la  loi 
de  Diou ;  et  qu'ainsi,  lorsqirils  font  des  commaude- 
niciits  par  lesquels  ils  s^cnecarteni,  on  ne  doit  point 
ieur  oi)eir,  in  itla  re^  quoiqiie  d':tilleurs  lls  conser* 

Q  vciil  rautoriie  qu'ils  ont  re^iie  ponr  redillcat'On,  et 
non  pour  ladestruciion;  autorii^^  laquetle  on  cst 
obligu  de  se  soumetlre,  lorsqne  ceux  qui  en  sonl 
rev^ius  en  fonl  lc  lcgilimc  usage  pour  lcqiiel  ils  Pont 
recuci 

Parmi  les  lellres  qui  stiivent,  il  y  en  a  sept  adrcs- 
sdes  a  Ranulpbe,  ^v6Y|ue  de  Saii.tes,  et  a  Pierre, 
son  succcssetir.  Le  P.  Sirinond  conjcclurc  que  la 
quaranie-dcuxieine  e.st  ^crite  a  GcolTroi  dc  Chartre$, 
ct  la  quaranlc-troisienie  h  Renauld  d^Aiigera,  qui 
ne  soiit  designes  i*un  et  l'autre  quc  par  ia  premiere 
letlre  de  leiirs  iioins. 

Daus  la  irente-nenvietne ,  adressce  h  Pierre , 
<^vSque  de  Saiiites,  notre  abbe  piie  le  pielat  d*em- 
p^cber  iin  diiel  entre  iin  clerc  et  un  iiioinc;  ce  qu'il 
(iil  n'etre  point  perinis  par  les  iois  et  avoir  ei^  con- 
damn^  par  les  sacres  caiions.  L'6diteur,  dans  une 
noic  curicuse  sur  cette  lettre,  rapporte  trois  exem- 
ples  de  ces  sortes  decombais:  le  preinier  enire  Uai- 

p  tneric,  vicotnlc  de  Thonars,  et  Tbieriy.  abbe  de 
Saint-Aubin,  au  siijct  d'tine  redevance  exigee  par 
le  vicomtc  ct  refusce  par  rabbe,  comme  trelant 
point  duc.  Le  duol  ireut  pas  lieu,  le  vicoinie  s*eiant 
rclAcbe  de  sa  demandc.  Dans  le  second  excuiple,  le 
combat  se  iivra  en  picsence  dllamelin,^  ev^qiie  i:e 

qtiaeDeus  pr?Roipif.  Nam  si  qnid  contia  constitutio* 
nem  Dei  vti  Pairum  prxiati  pnecipiuni,  statim  auc- 
toritatem  pnccipiendi  amitluut,  et  in  illa  re  iiullate- 
nns  esl  eis  obcdienduin  ,  exemplo  viilelicet  aposlo- 
loriiin.  Ipsiccrtc  a  l>ono  Mngisiro  formamacceperunl 
obedlenlide,  in  qna  eis  de  Scribis  et  Pliarisu.is  di- 
ctiini  cst  :  Qua^cunqne  dixerint  vobis^  servaie  et  fcciie 
(Mat.h.  xxiiu5).  Sed  cum  iiiis  pr»!cipicntibtis  ne  in 
notnine  JesuIoquerentur,posteaaiidierunt ;  qiiod  sibl 
siib  nomine  obcdicutiai  fallacitcr  imperatum  fuerat, 
sapienier  vitaverunt  dicenies  :  Oportet  Qbedire  Deo 
magis  quam  hominibus  {Act,  v,  19). 


•7 


NOTITIA  LITTKRAniA. 


f8 


Keniies,  4u  comte  Conan,  dc  Holierl  ile  Vitri,  alori 

fxcomniuni^,  elc.  Ia  qiierclld  ne  sc  (l<$cida  poiifi 

pir  le  conilml,   mais  elle  Ail  .iccomnio.tcc.   Enllii 

dnna  le  iroisicine  cxemple  lo  (tiiel  s^excrula  ciitre 

Eiieftne,  le  chanipion  i\u  coinle  <l*Ango  il^mc,  el  un 

nomm^  Oiiiiliiiiiiic,  qni  einil  coltii  d*uiie  femnie  ac- 

cifs^  de  inaielices.  Etienne  fnl  viclorieux ,  cl  alia 

re.idre  grik^es  ^  Di(*u  au  tomlieau  de  sainl  Epar« 

cliiiis,  ml  il  avait   p:issd  la  nuit  pri^r^drnlc.  <ii:il- 

laume  fiit  eiitiiori^  du  diamp  de  batiiilic  le  corps 

toul  liris^  des  coups  qu'il  avail  rc^us.  Ccs  duels, 

(ioiil  le  P.  SirnHiml  iie  rapporle  pas  la  daie,  pa- 

laissout   fori   postiSrieurs   ;(u    tcnips   dc  GeofTroi. 

Aiusi  le  7.^le  qiie  l(iinoigne  ccl  ablx^  coiilrc  un  usage 

si  conlraire  h  la  loi  <ie  Dieu  irenl  pas  iVflei  qiril 

KTait  a  tonliailer  qifil  ei^l  eii.  Eh !  pldl  h  Dicu  qu^il 

cQi  ^|4  lellenicnl  aboli  qiril  nVn  fdl  r^si^  aucitiie 

irace  dans  les  slecles  suivai.ts,  ou  quc  du  inoins  il 

ircn  resiAt  aiiciine  dans  le  n^irc. 

\    Le  quatrteme   livre  coniient   cinquante  lcUrcs 

^ritcs  k  dcs  ablies  mi  h  des  moiiics.  L:i  pltis  rdiinr- 

qiialile  e&i  la  quaranie-se|»iienie,  adn^ssce  ^  Uobi^rt 

.dWrbrisseiles,  devenue  celelire  par  les  elTorts  quo 

quelques  dti^c  p!es  du  pieux  iiistituleur  dc  Fontc« 

vraiid  onl  faiu  pour  pioiiver  qirclle  ii*esl  poinl  de 

Vahb6  de  Yenddiiic.  Le  sucres  n'a  pns  ei<S  hciireux  ; 

iD:ii8  8*i7s  n*ouf  jioinl  r(^ussi  h  prouver  la  siipposition 

de  celle  leilre,  eile  lciir  a  dii  inoiiis  prociiic  rocca- 

sion  de  «^e  faire  coiinatire  dans  hi  repiiblique  dcs 

leitres.  Le  P.  iit:  la  llaiufcrnie,  pleiii  dc  zele  |iour 

Hv  Bneur  de  son    sainl  palriarche ,   a   pubiic  un 

ouvrage  sous  le  lilre  dc  Bonelier  de  rordre  naissnnt 

de  Fonietraud^  doiil  le  biil  principal  csl  de  jiislifler 

Robert  A(i%  reprochcs  qiic  lui  fail  r.eolTroi,  cti  ik- 

rhant  de  prouxcr  qiic  cellc  letlre  iresl  |)oiiil  de 

ralilM^  de  Vcnddmc,  mais  de  riicreiique  lioscelin. 

II  (^lailaise  au  P.  dc  la  &lainferiiic  de  juslifler  la 

ui<?niotre  du  D.  Koberly  cl  de  d6truirc  tous  les  faux 

iiruiis  qui  ont  dounc  occasion  aux  lclties  dc  Gcofl^ioi 

de  VendAine  ^l  de  Marboiie  de  Ueiincs.  Si  Tapolo- 

gisle  de  rinslituicur  de  rordre  de  Foiilevrau<l  en 

fOl  dcmeiire  l^,  il  aurail  pu  se  flallcr  (favi^ir  toui  io 

6a€ces  qii*il  d(^irail.  Mais  voulant  aller  plus  loin, 

el  enlreprcnant  dc  proiiver  qiie  ces  leilres  soni  sup- 

pos^es,  il  s*est  doniKS  iine  peine  iuutile.    Touies  les 

coiijeciures  qiril  allr>guc  soiit  trop  faibles  (Miur  pou- 

voir  faire  seulemcnt  douter  quc  celte  lettrc  ait  6\Q 

(fcrite  par  cetui  doniellc  porie  lc  nom.  £lle  sc  irouvo 

puniii  les  leilres  de  Geoffroi  noii  seulcmcnt  daiis  le 

utanuscrJt  de  la  Coiiture  du  Mans,  sur  leqiicl  le 

P.  Slrmond  \\\  pul)ii(^e,  inais  encore  dans  deux  aii- 

ciens  inanuscrits,  Tuu  de  la  bibliolheque  de  Chri- 

siiu#*,  reine  de  Suciic,  Tautre  de  la  biblioihdqiic  de 

Sainle-Crriix  de  Fkireiicc,  quisoni  dii  leiiips  mdiue  dc 

liolieri  (rArbris.sellcs.  C*est  le  jugemenl  qiren  porie 

Je  P.  Mabillon  (J/ut.  hai.  1. 1,  p.  64,  p.  i(ii),  qui  a 

vu  ct  examin^  ces  iriaiiuscrits,  donl  il  fail  niention 

dans  ia  reiatioH  dc  son  voyagc  dllalie.  Le  P.  Pa^i 

iad  an.  Iil7«  n.  22)  K^iuoignc  aussi  avoir  lu  ia 
etire  de  Geoffroi  dans  le  mauiiscrit  de  Sainte-Croix 
de  Flor*nce»  qui  est  iin  monast^re  de  son  onire. 
Eiifin  elle  se  irouvc  encore  eii  nanie  daiis  lc  ma- 
nn&crit  de  Vend()uie  pariui  les  lettres  de  Gcofl^roi. 
Celui  qtti  a  ariacbc)  le  leiiitlel  oii  etail  ie  cominen- 
Ci^nK^nl  de  la  lcilre,  a  respcclii  le  feiiillcl  suivanl,  ct 
a  Uiisse  une  suite  (|ui  trahit  sa  fausse  precaiition^  ct 
cons  aie  rautbetilicit^  de  la  piece  qu*il  voulait  iiiire 
di^paraiire.  Ce  qiii  cii  lesle  denionirc  qirelle  y  etait 
autrefois  cl  y  faisait,  coinme  daus  riinpriiiK),  la  qua« 
ranlc-eepiienedu  (luatrieme  livrc.  Nous  nc  parlons 
pas  du  siyle  dc  la  leilre  qui  est  le  iii^uie  que  dans 

(8)  Ilicc  idcirco,  venerabilis  fraler,  proposuimus, 
quia  le  laliaegisse  etadivuc  agere,  faiuadiscurrcntc 
8ioi«lra,  audivimus;  qiiae  si  vcra  sunt,  ut  nulia  cx- 
ciisaiiione  illa  defcndas,  sed  cuin  onini  festinatione 
corrigas,  luam  stmpUcitatem  germanx  chariiatis  vi- 


A  les  aiitres.  en  sorle  quM  nVst  pas  (»06&lbhi  iren  m^ 
roiiiintire  Paiiteur.  Qu*oppose-l  oii  5  des  preuves  si 
coiivaiucanies  ?  De  Irivolcs  conjectures,  qiii  h^s  lais- 
seiitsiihsisterdans  loiile  lcur  force,  sans  y  doitucr 
la  moindre  aitciiite.  Aussi  le  dernier  apologlsle  <lc- 
Rohert,qui  a  pulilie,  Tan  I7()l,  ^  Anvers,  uiicdis- 
serlaticm  contre  ce  (;ue  Bnyle  a  dil  de  lui  dans  snii 
Diclionnnire^  avoue-l-il  dcbonne  foi  que  la  lettre 
en  queslion  est  vcirilaldemciil  de  riibb^  GeolTroi,  H 
qirelle  se  trouve  dans  le  manuscril  de  Veiid()me.  En 
vaiu  le  P.  dc  la  Maiufcrnic  (Oyp.  1.  1.  p.  7),  lcs 
IVillandistes  (ad  diem  xxv  Fch.,  p.  600),  el  le  P. 
Dubois  de  rOratoiro  dansson  UUloire  de  Pari»  (Dub. 
ep.  11,  c.  5.  n.  5),  clc,  voudiaicnt-ils  ta  faire 
p;isser  pour  uiie  pnhluctioii  dc  flKiiciiquc  Roscelin 
qiii  publia,  selon  le  t(^nioigiiagc  d^Abayltrd.  uue 
lettre  rcniplie  de  calomiiics  coiitre  Uoberl  irArbris- 
sclles.  Ces  cri:i!|ues  iiVint  poitil  pris  le  sens  (PAbay- 
lard.  Car  Abaylard  ne  dit  point  muc  UoscelincOi  (^rrit 

D  iiiic  ou  d«*ux  leltrcs  sous  le  noni  d*aulrui,  pmirde- 
cricr  Uobcrt  d*ArhrissclI  s,  mais  qii'il  avail  fail  nuo 
lctlrc  coutre  lui  ct  coiilre  suiiil  Anse'.iiie  (  Dup.  Bib.^ 
s:cc.  XII.  p.  II).  Ce  qui  i^a  auriiii  rnpporl  avcc  la 
lellre  de  Geofl^roi.  I>*ailicurs  i(}ci'it  de  Uoscolin 
conire  Uoberl  ciail  uu  veriiable  lihclle  dilTciiiiaioire, 
StMoii  V'u\ce  qite  iioiis  cii  doiine  le  Iheologicii  de  l^ar.s» 
qui  i'6tui:\  les  crrciirs  de  cei  h^rciir|uc  {Conc.  l.  \, 
p.  487).  Or  cVsl  ce  qui  iic  convicnl  poiiil  a  la  lelire 
dc  l*atib6  ilc  Vciid6me,  qiii,  qiioiquc  prcveiiii  par  ies 
faux  bruils  qn*ou  repaudaii  daiis  le  public  conliu 
U>berl,  iie  laisse  p.is  daiis  sa  hlire  do  tdiuoi^qici* 
bcaiicoup  dc  rcspecl  |Miur  sa  pcrsoniie,  ct  se  rccoii>- 
maude  iiislauiiuenl  k  ses  sainlcs  prieres  :  Ei  w;s 
Inaruni  ianctarmn  precim,  iuppUciler  prec^mur^ 
narticipei  effice.  En  un  iiioi,  la  leilre  de  GeolTroi  dc 
Veiidduie  ite  pcut  el  nc  doiietrc  icgardee  (|t>e  couiuie 
la  lellrc  (ruii  aiui  a  iin  niiii  qiii  ravenii  libreiiuMtt 
el  charitabieineul  des  hruils  d(isavanlageiix  qui  coi- 

Q  reul  sur  s(ui  coinpte,  ufi:!  qiril  s^c  corrige  si  le  qir.  n. 
dii  de  lui  cst  vrai  (8i.  11  iie  r.aiall  pas  ludnie  qit*il 
ajoule  foi  k  ces  hruils,  car  bieii  lo.'n  dVu  paiicr 
alliriualivem(*iit,  il  iie  le  fail  qu'cn  doulaiil  (9j.  Uiic 
telle  lctlre  peu:*elie  6lre  prise  pour  iiii  litiHIc  dill.:- 
matoire,  til  qir^iait  Tiicrit  dc  Uosccliii  ?  lNous  no 
iious  ^iciidroiis  pas  davanl.ige  sur  ce  poiiil  de  rri- 
liquc,  qui  parail  si  cvidcmuicni  deci(I(i,  qirii  csi 
(kounaiit  qu*on  puisse  foriner  la-di'ssus  (iuidiiucs 
dinicultcs.  S*il  cu  restait  ccpeiidaiilciicorcqnciiincs 
unes,  011  les  trouvera  cutieremeiil  levees  par  dciix 
solides  reflcxioiis  (|iie  I).  Uivct  n  fiiiics  sur  cc  siiji^^i 
datis  rarticie  de  Hoscelin,  Le  P.  Pagi  {Ad  an.  ill7, 
p.  400,  coi.  2.)  avaiice  (|iic  le  P.  Siriiiond,  (^di  linr 
des  oiivragcs  deGcoiTroi.  a  crii  qiie  ceicc  iol(i'<;  6i:i\i 
suppos(^e.  Cepeniiant  le  P.  Sirinond  Ta  ini.se  par.i  i 
lea  leities  dc  rabbe,  saiis  K^uioiguKr  aiicuit  k.uhIg 
qu'elle  ftHt  de  lui.  Le  P.  de  la  M:iiiifeniie  ioi  fii  ;i 
indiiie  fait  un  ciimc.  II  cst  vrai  qtie  les  Bidiaodisio « 

Q  {ad  diem  xxv  Febr.)  oiit  pretendu  dcpiiis  q:!e  I.! 
P.  Sirnioud  s^elait  repenti  de  Pavoir  piibliee,  ei  quil 
avait  desseiii  d'en  reiidre  un  teiuoignagc  puldic  liiins 
une  secoudc  editiou.  Mnis  M6nage,  qni  (^iail  trcb  lio 
avec  le  P.  Sirmond  ct  avuii  cu  avec  hii  dcs  eoii':- 
liens  particuliers  sur  cctle  lctlre,  assurc  daiis  si.n 
Uisloire  de  Sabli  quc  jaiiiais  le  P.  Sirniond  ifa  cu 
ce  dcssein  ct  qiril  nc  sVst  jamais  repenti  d  avoir 
doniKS  cetie  leitre. 

Le  cinquicmc  livrc  des  lettrcs  de  Geofli'oi  cn  con- 
lient  vingt-huit.  Daus  la  seizieiue,  iioirc  aiitfui' 
doniie  des  lcQons  siir  la  iiecessiK)  dc  ia  conlcssiou, 
h  Guilianmc,  (|ui  avaii^l^  s(m  inaiirc.  Ce  Giiiiljuiue 
pr(itendait  qifil  n'y  avait  qiie  qiiatre  sorles  de  p^- 

sceribu^  commonemus. 

(9)  Hoc  si  modoagis,  vel  aliquando egisli,  novum 
ct  itiauditum,  scd  inrruclttosum  gcuus  iiiartyrii  ii- 
venisti. 


i9 


AfiBAS  GOFFHIDLS  VLNDOCrNENSIS. 


M 


r\\e%  qtie  Ton  elait  obligc  de  confesser;  et  qiie,  poiir 
tois  Ic8  iutrcs,  Dieu  les  remel  sans  conression;  11 
s'a:)puyait  mdme  d*iin  pnssage  du  V^iterable  Beile 
nil).  V  Expos,)  pour  prouver  son  seniiiuent.  Mais 
lc  disriple,  plus  eclair^  et  plushjbileque  son  mattre, 
I  (i  apprenii  qtiei  est  le  veritabie  sens  des  pnroles  de 
Itede,  et  lui  soutieul  qiie  la  confession  etla  p^ni- 
le:  ce  sont  necessaires  pour  toua  les  crimcs,  et  que 
ri  en  nVsl  plus  ceriain  ^IO).    .  - 

On  Toit  dans  la  dix-iiiiilienie  nn  trait  remar- 
qiiablc  de  la  fermeie  de  GeolTroi  et  de  sou  zele 
pour  le  bon  ordre,  qui  le  faisait  passer  par-dessus 
lout  respect  humain.  Guillaumc,  duc  d*Ai|iiitaiue, 
lui  ayani  deniandd  qu*il  rfnvoyAt  un  moine  noinme 
Rainaud,  daiis  une  obedience  dont  il  ravait  reiire, 
et  dans  laquolie  ilelail  uiile  au  duc  et  n^cessaire  h 
la  maison ,  Geoffroi  liii  Ht  r^ponse  qiie  ceite  de- 
inande,  6iant  conlraire  i^  la  reglede  SainUBenoU,  il 
nc  poiivail  lui  obeir.  A  Tegard  dcs  raisons  qu^alle- 
giiait  lo  dHC  d*Aquitaine,  GeofTroi  lui  marqua  que 
rdme  de  ce  relrgicux,  doul  11  rcDdrnit  compte  au 
joar  (fi>  /ugemeiit,  devait  lui  6ire  plus  cli^re  qne 
tous  les  intercts  lemporels;  il  fiuil  en  le  priant  de 
ne  point  se  ni^Ier  de  ce  qiii  regarde  le  sabit  de& 
imos  confiees  h  ses  seins  (11).  Le  nombre  des 
latlres  (ie  iiotre  autear  est  de  ceiit  quatre-vingi- 
qunire,  auxquelles  il  fauten  ajouier  une,  dout  le 
P.  SiriiiOHd  n'a  pas  eu  connoissnnce,  qui  est  adres- 
si^e  aux  religieux  de  Cluni.  D.  Mabillon  Pa piibliee 
dans  le  troisieiiie  lome  de  ses  Analectet  (p.  ii\) ,  et 
on  Ta  dcpuis  insdr^e  dans  la  collection  des  ouvrages 
dii  F.  Sirinond,  au  troisieme  tome,  oik  soiit  les  ou- 
vragcsde  rabbe  de  Vend6nie  (t.  lU,  praef.,  n.  5). 

^*'  Les  leltres  rie  Geoflroi  sont  suivies  de  plusiears 
epuscules,  ou  il  iraiie,  avec  assez  d^ordre  et  de 
lumiere,  divers  points  de  doctrine  et  de  discipline 
ecckisiastique. 

Daiis  le  premier  trait^,  qui  est  Du  eorpt  ei  du 
taiigdeJHtm-Chriitt  raiiieur  ^tablit  de  la  maniere 
la  bhisclairc  la  pr^ence  reclle  dans  rEucbarislie. 
«  Oii  met  d^abord,  dil-il,  du  pain  et  du  vin  sur 
rautcl;  mais,  de  m^me  qiruvant  la  consdcralion  il 
n*y  a  que  du  pain  el  du  vin  ,  ainsi,  apres  la  cous^ 
cralioii,  il  nc  rcsle  ricn  dn  paiii  et  du  vin  qtie  la 
finveup,  rappnrence  et  Podeur,  et  cela  &  cause  de 
la  faiblesse  el  de  rinfirmit4  deTliomme;  car  si  la 
«bair  glorieuse  de  Jdsus-Cbrii^t  et  son  sang  sacid 
paraissaient  dans  leiir  nature  propre,  les  hommes 
n*en  poupraieut  pas  souteuir  Peciat  et  n\iuraient 
pns  lc  meriiede  ta  foi...  Croyons  donc  fermemeut, 
ot  sans  aucuu  doute,  que  ce  qtie  les  ehr^tieii&  recoi* 
TCttik  rauielt  apres  la  consecration ,  n*est  auire 
rbose  qiie  ce  qne  h\  Vcritc  elle-m^me  declare  en 
(iisaiit :  Ikt^evez,  ceci  ett  mon  corps;,,.  €>st  ceite 
iii^mc,  nniqiie  ri  vcriinble  cliair  qui  a  ^te  con^ue 
par  ropcration  du  Saint-Esptit,  (pii  est  ndc  dc  la 
Vierge  Mnrie.  qui  a  6l^altach(5e  k  la  croix,  qu'il  a 
i-essuscil^  par  la  toutc-puissancc  de  sa  dlvinit<^, 
eiant  Dicu  lui-m^ic.  Les  mccbants  lc  recoivenl; 
inais  comme  ils  le  rccoivent  mal,  ils  cii  deviciinenl 
piiis  inechanis.  Les  boiis  qui  lo  re^ivent,  ayani  la 
<-h:irite  dans  le  cceur,  cii  deviennent  nrieilleurs.  i  Ce 
irnite,  (fanssa  brieveie.  rcnferme  toutce  que  I  Cglise 
eiis*Mgue  nux  lldeles  touchant  rau^uste  mystere  de 
iios  aiilels,  et  renverse  toutcs  les  hcr^ies  des  nova-* 
tciirs  (Ics  dcrniers  si^cles  qui  onl  ofc  ratlnqucr. 

5"  Lc  sccond  traitc*,  sur  rordination  des  cv^ques 
rii  riuvcstiinre  dcs  laiqiies,  est  adrcss^  a  Pierre  de 
lii^oD,  cardinal.  Geoirroy  y  enscigneque  r^leciionct 
la  consccrniion  sonl  aussi  e:»seiiticlle$  pour  faircun 

(10)  Certum  est,  nilill  hoc  cerlius,  omnia  pcccata 
vcl  crimina  confessione  iudigcre  ct  poeniientia. 

(11)  Dc  cura  animarum  nobis  coiumissarum  vos 
inlroinittere  iioliie. 

(i^)  Alia  uiiqiic  cst  invcsiilura  qux  episcopum 
pcrticit;   nlia  vcro  qivx  cpiscopmn   pascit.   Ilta  c\ 


A  ^v^que  que  rinvoeatioii  dn  Salnt-Espril  et  Teau  la 
soiit  poiir  fiiire  un  ehri^tien;  de  m6me  reieclien  sans 
la  consdcration,  ou  la  cons^cration  sans  ^leetion,  iie 
sulTit  pas  pour  6tre  fait  ev^qiie.  Quaiid  iiotie  aiiteur 
parle  d*(fIection.  il  veut  qiron  cntende  une  eleclion 
canovriqiie,  qui  doit  pr6cd(ter  ei  est  absoliiment  ne'* 
cessaire.  Un  evdqiie  dont  r^ilcction  n'cst  pas  cano- 
niqueestun  arbre  sans  rnoiiie  qui,  qiioiqiie  revdiii 
(le  fcuiltes,  iie  peut  perter  de  fruiis.  C^est  faire 
injure  h  fEglise  et  la  roiivrir  d^opprobre  qiie  de  lul 
donner  des  minisires  dont  Peleclion  iie  soit  pns  ca^ 
nonique,  o.i  de  inettre  des  personiies  sans  luniieres, 
sans  piel^,  saiis  uioeurs,  dnns  des  places  (^i  sonl 
diies  au  ni6rile,  k  la  science  et  a  la  vertii.  Itelative- 
inent  k  rinvestiture  donnee  par  la  luain  des  laiqiies, 
Geoffroi  renvoie  aii  premier  article  du  cnncile  tentt 
par  Gr(;goire  VII  ponr  snvoir  ce  que  FEglise  callio- 
liqiie  enseigne  ei  ce  qifelie  a  decide  sur  ce  siijet.  II 
soulient  qtie  rinvesiilure  (ou  plutdt  ropinion  qiieles 

B  lalqiies  peiivent  la  doniier)  est  unc  heresie  comnie 
la  simouie,  ei  mdme  encore  pire  qiie  la  simonie, 
pnrce  qiic  celle-ci  se  falt  ordinnireuient  dans  le  se- 
crel,  au  lieii  que  rinvestiture  est  toiijours  publi(tue ; 
qircllc  n  ei^s  iiitcrdite  aiix  laiqiies  par  Jesus-Cliri8l 
et  pnr  les  npdtres.  La  raisoii  poiirUqtieUe  l*abbe  de 
Veiid<)me  tiaite  trher^sie  ropinion  de  ceux  qni  pen- 
saiciit  qite  les  lalques  peiiveiit  douner  riuveslilure, 
c\'si  qu*il  regardait  rinvcsliture  coinine  on  sacre^ 
meni,  ei  il  lui  en  doniie  m^nie  le  nom.  pr^lendant 

au*ellc  est  un  signe  sacre  par  lequel  revec|ue  esl 
islingue  des  autres  iioiniiies  et  est  etabli  sur  la 
troupcaii  de  Jesus-Chrisl  pour  enavoir  soin ;  qu^ainf^r 
il  ne  puul  recevoir  rinvestitiire  (|iie  des  iiiains  (te 
celui  de  qui  il  recoit  la  cous(icration.  De  pliis  riie* 
r(3sie  de  Pinvestilure  est  encore  une  simoiiie;  car  ia 
puissancc  s(^cutiere  ne  serait  pas  si  jalouse  de  ce 
droil  si  elle  n*y  irouvait  un  ini^rSl  temporel,  soit 
en  exiorquant  de  rargeni,  soit  eii  s*assiijettissaiit» 

Q  ce  qiti  est  encore  pliis  grave,  la  personne  de  Ve\^' 
qiie.  Lcs  laiqucs  (loiveiii  lecevoir  les  sacrcmcnls  de 
la  main  dcs  eccldsiastiques,  mais  ils  ii^out  pns  M 
droil  de  les  leur  administrer.  L'anneau  et  le  bAtoii 
sont  des  sacremenls  de  rEglise,  coinine  lc  seL 
Teau,  les  saintes  huiles,  le  cbremc,  Iorsqu*ils  sont 
donncs  par  ceiix  qui  en  ont  le  pouvoir  et  avec  le& 
c^remonies  rc^uises.  Ea  conseqtience,  Geoffroi  pro- 
nonce  hardiment  que  celui  (|ui  ro^it  riiiYestilure 
pnr  uiie  maiii  laique  n'est  point  ineinbrc  dii  pasteur 
qui  a  donne  sa  vie  pour  ses  brebis ;  mais  qiril  est  im 
voleiir,  iin  ravUseur  et  iin  loup,  qui  iie  vient  qwy 
pour  voter,  piller  et  niassacrcr* 

4«  Le  troisieme  opuscule,  adress(5  au  papeCnl- 
lixte  II,  traite  cncope  de  rinvestiture  laiiiue,  qu'U 
attnque  avec  les  mdmes  argumcnts;  il  cxhorte  lo 
souverain  poiitife  ik  la  combattre  en  toiite  occasion. 
5«  Dnns  te  quatri^iue  notrc  auieur  contintie  de 
parter  de  la   ni^me  matiere.  II  commence  par  dire 

H  qtie  les  empereiirs  ei  les  rois  ne  doivent  pns  troiiTcr 
maiivaisce  qu*ilavaiice,  ni  s*attribiier,  en  vertu  de 
la  coutume,  cc  que  la  Vcritd  elle-mdme,  en  parlaiit 
par  la  bouche  de  ses  apdires,  ad^ct»r(^  iie  leur  poinl 
apparteiiir.  Toiitcfois  Gcoffroi,  en  souienant  ({ue  ia 
puissunce  s6ciitiere  nc  pciit  donner  rinveslilurc  pair 
raniieau  ei  le  bAtoii  pastoral,  .'vvoue  que  les  princcs 
peuventdonner  aux  (ivt^ques  riiivestituFC  des  biciis 
leniporels  que  l^iCgtise  possede.  «  Aiiire  cbose,  dit-il 
(12),  est  riiivestUure  qui  fait  rev^iie,  aiilre  chos(; 
est  ceHe  qui  le  fait  siibsister.  La  premiere  osi  de 
droil  divin,  la  seconde  est  de  droit  bumain.  Otei  le 
droit  divin,  V0U4  iie  faiies  plus  d'ev^iuc ;  6tez  le 

divinojure  habetur;  ista  ex  jure  humano.  Sublrahe 
jus  diviiium,  spiritualiter  episcopiis  nen  creatuiv 
Subtrahe  jus  humanum,  possessioHes  amitiit  quibiis 
ipsecorporaliter  subsientntiir.  Non(»iilm  posscssiones 
hnbci-ct  Ecclcsin,  iiisi  sibi  a  r«>gil:»s  donarcnlur,  ctc. 


t\ 


NOTITIA  LITT£ltARL^. 


«2 


dr«>li  \ium»Muil  penl  te%  blens  lemporcU  ipii  U  foiti 
Ttvre  :  car  rRglise  n^anrail  poiiil  de  possossions  ai 
eUeoe^les  avaii  rc^iies  dcs  rois.  i  Ce  qu'il  cunnnne 
l»:ir  rjiuloi  il^  de  saint^  Aiigiislin  (tr.  vi  in  Joan,) ; 
piiis  il  ajonte  :  t  Les  rois  peuvenl  donc,  npr^»  Ti^lcc- 
tioii  cano!iique  et  hi  coiis^craiion»  doniier  k  l^^v^qiie 
rinvesiiiure  iles  biens  ccclesiasliqiies  et  hii  acrorder 
IcMir  prolcction.  N^iuiportH  par  qiiel  signe  ils  le  fas* 
^ent :  cela  ne  Tait  lort  iil  aux  piiticcs,  ni  it  rev6qiie, 
ni  a  b  fei  c;ithaliquc.  Jesus  Ciirist  a  vouiu  que  le 
glaive  spiriiuel  et  le  glaive  teinporel  riisseni  cm- 
ployea  a  la  defense  de  TEglise.  Que  si  Tun  ^moiisse 
raiiire,  c'est  coiitre  sa  Voloni^.  C'est  15  ce  qui  ban- 
iiit  la  jtistice  de  i*Eui  et  la  paix  de  rc^lise  ;  ce  qiii 
cause  des  scaiidales  et  des  scliismes,  ct  la  perle  des 
anies  :  cette  divisioii  de  reinpire  et  du  sacerdoce 
iiiet  ruiietrautre  en  danger. »  Notre  aulcur  nverlit 
ici  quM  raut,  en  defcndant  la  liberl^  de  rEglise,  se 
coniluire  avec  beaucoup  de  sage&se  et  de  prudence, 
aGn  de  ne  pas  briser  le  vase  doiit  on  veiit  6ter  ia 
roiiille.  II  i:ite  k  ce  sujet  le  cel^bre  pnssage  de  saiiii 
Anguslin  (qu*tl  appelle  bonus  ei  dncrelns)  dans  sa 
leure  ^  Pannenien,  oi^  ce  saint  docieiir  dit  qiiHI  ne 
faut  poiiit  eicomiminier  celui  qui  a  la  iiiullilude 
pour  lui,  parce  qu'il  vaut  mieux  dpargner  iin  seut 
lioiiinie  qut  iroccasiotiner  un  scbtsine  qiii  cn  ferait 
pdrir  p/usieurs.  M.  Fleuri  dit  qiie  cei  eci  it  esi  lc  pre- 
luier  oik  i*on  observe  l*allegorie  des  doiix  glaives, 
pour  inarqiier  Jes  deux  puissances,  la  spiriiuclie  el 
la  tcmporelle,  devenue  si  c<^lebre  dans  la  siiite. 

6*  i  e  qu;itrienie  opuscule  est  adress<^,  comme  le 
pr^ci^dent,  au  pape  Callixte  II,  et  a  dii  rapporl  avec 
h  mati^re  dcs  investilures.  Geoffroi  y  eialjlil  les 
reg^es  qu*on  doit  suivre  dans  rRglise  sur  lcs  dis- 
|tetises  :  f  II  faiit,  dit-il ,  accorder  quelquefois  des 
«liSfieusesdaus  TEglise,  non  par  interdt  ot  par  favetir, 
niais  par  uiie  pieuse  condesoendaiice,  en  permetlaiii 
pour  un  lemps  qiiebiue  cbose  de  uioins  parfaii, 
pJutiit  qiie  dii  ineltre  ia  foi  en  p^ril,  avec  intcnlion 
de  r^tablir  ia  regle  dans  iin  teinps  convenable.  i 
Cest  ainsi  quVu  ont  agi  les  bienheureux  apdtres 
saint  Pierre  et  saint  Paiil,  pour  ne  point  scandaliser 
les  iuifs ;  et  qu*ils  ont  quelquefois  observd,  en  dif- 
ferentes  occasions,  les  cereinouies  legales,  quoi* 
qirils  fassent  persnades  de  leur  inulilite.  Leur 
cuuduite  en  cela  ^iaii  uiie  pieuse  condescendance,  ct 
iiou  une  dissiiiiulalion  troinpeiise.  i  On  peut  aiissi, 
( ontinne  GeolTroi.cbanger  par  dispense  les  couuinus 
(lcs  Eg^ises  et  des  inouasl^res,  inais  pour  eiablir  uii 

plis  graiid  bien  a  la  place  d*un  inoindre Celui 

qx(i  d.speiise  autremenl  daiis  TEglise,  conhredit  la 
rai^n  et  la  verilj;  non-seuleinent  11  n*a  point  ^a 
lampe  allum^,  niais  il  eteint  celle  des  antres ;  et  il 
ii*est  poiiit  un  verilable  vicaire  de  Jesus-Cbrist,  inais 
un  aveiigle  qtii  conduit  d'autres  aveiigles.  > 

7*D.ins  le  sixidine  ecrit,  adresse  eiicore  k  CaU 
bite  II,  Geoffroi  traite  de  Irois  proprieies  sp^cialc* 
nicnt  atiacb^es  ^  rEglise.  Elle  doit  d(re  caibolique 
libre  et  cbaste.  Coniine  caibolique,  elle  ne  peut 
eire  ni  vendiie  ni  acbetee.  Coniine  libre,  elle  no 
(loit  point  ^ire  souinise  k  la  puissance  scculierc. 
Coniiiie  cbasie,  cUe  iie  doit  point  6lre  corroinuuo 
l>ar  le»  presents.  Ces  trois  qiinlites  soiil  esseiitielles 
a  i*Eglise  pour  ^trc  IViiouse  de  Jesus  Cbnsi.  Ce  boii 
pasieur  cbercbe  une  cpouse  Mdele,  et  ne  veui  poiiit 
cruiie  inlidele;  il  s*unit  k  celle  qui  est  librc,  cl 
rfjeite  resclave  :  il  aiine  une  cpouse  cbaste ,  et  a 
Iwirreur  de  celle  qui  est  corrompue. 

8*  L^  scptiemc  opiiscule  reiiferme  des  eiplica- 
lioits  all^goriqiies  ile  rarclie  d^alliance  et  dii  laber- 
naele.  II  cst  adrcs&e  ^  deux  religieux  nonnncs  lla- 
itieliu  et  Andr^,  pour  lesquels  Geoffroi  avait  uuc 
a/ruciion  parliculiere.  Ccsl  pr.ur  lcur  consoialioii 
quM  fcur  adresse  co  peiii  dcrit,  qui  contient  des 
itistniclions  tres-solides  sur  les  vcnus  cbreiiennes 
ct  reli^icuscs. 

9«  l^iUis  le  buiticaic,  GeofTiui  CNpliqnc  qucU  boiil 


A  dans  une  km^  cbrdtienne  les  eflVfis  du  baptlmorde 
la  conrirmniion,  de  roiiclion  des  inalades.  Dans  le 
bapldine,  on  re^oil  la  r^missinn  de  se^  p<^cbds  par 
la  venu  du  Saiiit-Esprii.  Dans  la  coiinriiiaiion,  ou 
iiivoque  Ic  Saint-Kspril  alln  qu'il  vienne  faire  sa 
demeure  dans  rbahii^tion  qu*il  a  sanclifl^e,  qiiUI  !a 
(lefende  et  la  proiege.  Ce  sacrement  est  confi^rd  par 
rdv^qiie,  poiir  marquer  oiril  donne  la  deriii^re  per- 
fection;  oii  le  reQnit  sur  le  front,  parce  qtie  ce  sont 
les  parfaiis  qui  font  i.iiie  profession  ouverle  dti  noin 
(*e  J^sus-Cbrist.  Les  apdtres,  avani  que  d'avoir  rcQU 
celte  onciion,  avant  qiie  d'avoir  ^ie  couflrm^  pai^ 
lc  SainuEsprit,  n'diaient  point  parfails,  ils  elaient 
tiini  ies,  iis  ne  porlaicnt  fioint  snr  le  fronl  le  nom  de 
Jesiis-Cbrist.  Dans  Ponction  des  malades,  on  re^oit 
ia  rdmis^ioii  des  pdclids  par  la  vcrlu  du  Snint-Espril, 
arin  qiie  la  inlsericorde  du  Seigneur  ne  inanqiie 
point  aux  cbrdiiens  ni  pendanl  la  vie  ni  k  la  inori. 
tniin  dans  la  coininnnion  du  corps  et  du  sang  dn 
B  JiSsus-Cbrisi,  Viime  cbreiienne  cst  giidrie  de  la  ina- 
ladie  de  ses  vices  ct  rdtablie  daiis  nii  eiat  de  salut 
<^iertiel,  et  faii  un   mdiiie  corps  avec  Jesus-Cbrist. 

10*  Daiis  le  neuviemc  dcrit,  Geoirroi  Iraite  de  la 
reiieration  des  s^acrenients.  II  reprie  ce  qiril  a  ddjji 
dil  aijleurs  connne  noits  ravoiis  remarquc,  que 
ronciion  dcs  raalades,  dlant  iin  sacrcmeni,  ne  peut 
pas  6ti-e  reiterde.  II  y  reconnatt  que  ce  sacrement, 
ainsi  qiie  tous  les  aulres,  viennent  de  la  tradition 
aposioliqtie;  puis  il  ajoute  qiill  cst  ddfendii  de 
rcildrer  aucun  sacremenl;  ce  qui  est  dvidemnieni 
faux.  Geofiroi  s*enlendail-iliiii-im>nie,  liii  qui  savait 
fort  bien  qu'on  re^oit  plusicurs  fois  la  peiiiteuce. 
l*euchari$lie  et  m^ine  le  marlagc? 

11*  Le  dixieme  6crit  est  sur  les  promrtses  que  Ics 
ablids  falsaient  aux  ev^ques,  soiis  le  iioin  de  profes* 
sioii,  lorsqu*ils  rccevaieiit  d*eux  la  bdit^diclion. 
GeolTroi  traite  celle  profession  de  siinonic. 

12*  Leonziemeestun  reglementdediscipline  mo- 

Q  nastiqne,  qui  prescrit  aux  religieux  la  manieredont  '*i* 

'  doivenl  s\iccuser  et   se  d<^reiidre  dans  le  chapiire. 

13*  Dans  le  douzieine  il  parle  de  irois  vcrlus 
necessaires  aux  pasteurs  de  rEglise  pour  iravaiiler 
ntilement  au  saliil  des  &mes  qui  Jeur  sont  conll6es, 
et  indine  pour  subvenir  au\  brsoins  des  corps.  Ccs 
vertus  soiit  la  justice,  la  discrction  ei  la  prevoyance. 
Si  rune  ou  rauire  de  ces  verlus  manque  a  im 
pasteur,  il  hc  fera  aiicun  bien.  S*il  est  equttaljle 
daiis  ses  jugeinents  ct  indiscret  dans  ses  comman- 
demenis,  son  indiscr^ilon  d^truira  le  bien  qu  il 
|K>urrait  aitendre  de  requil^  de  ses  jiigetneiils. 

14*  Le  trcizieine  est  un  eulretieii  enlre  Dieu, 
qiii  rcproche  au  pdcbcur  ses  crimcs  et  son  iiigrati- 
tiid(:«  et  le  pechciir  qui,  recoiinalssant  sa  faute,  im- 
plorc  la  misericordc  de  celui  qu*il  a  oflense. 

15*  Le  qiiaiorzieme  est  aussi  en  forine  d*entre- 
tien.  Dieii  y  cxhorie  io  pdcbeur  a  reconnaltre  ses 
rrimes  el  i^  en  faire  peuttenre;  il  lui  remet  devant 
^  It*s  yeux  les  bienfaits  dont  il  Pa  comble;  la  palience 
^  avec  laquelle  il  a  atlciidu  qu'il  revtnt  ^  lui;  la  bon;e 
avcc  laqucile  il  a  a  recberchc  et  rappele  lorsqirit 
s*eloignail  dc  liii.  Lo  p^chcur  avoue  ses  critne&,  ct 
prie  le  Seigneur  de  ne  pas  perinetire  qu'il  piirisse, 
inais  dc  iui  laiie  la  gi^ce  de  se  reconnaUre  verila- 
blcincnt  p^clictir,  ct  de  satisfairc  h  sa  justice  par  de 
dijnies  friiils  de  pcnitence  avant  que  de  luourir.  II  le 
pric  de  Itii  inspiivr  une  tendre  conipassion  pour  ses 
frcrcs,  alin  qifil  It^s  reprenne  daiis  leurs  fautes  avec 
donccur  et  cbariid,  ct  qiril  les  corrige  sans  baine  et 
saiis  bautciir. 

1G*  Le  qtiinzicme  est  une  concession  ct  un  g<Smis- 
senieiit  du  pccbenr,  qui  d^plore  son  ^lat  cn  expo- 
saiil  toiiies  si!s  niisercs,  se  reprcsenlanl  lout  ce  qno 
Dieu  a  fait  pour  liii.  Aprcs  avoir  confess^  »es  cri-' 
ines,  et  iH;coiinu  riii>possibiIite  oit  il  est  d'en  sortir 
par  liii  meme,  il  s^,  rassure  par  la  viie  de  la  toute- 
puissaucc  ei  de  la  mis^ricordc  de  Dicii ,  qui  nc  per- 
inellcnt  pas  uun  iiahciir  pcniicnl  dc  ddscspcrcr  de 


ABOAS  GOFFmDlJS  VINOOCLNeNSIS. 


?4 


M>n  Balnt;  il  e«p6re  nii*en  cmircssanibumlileRient 
sa*mts^re  ei  son  linpuissance,  et  s'appuyani  ferine- 
mcnt  sur  la  touie-piiissance  (le  Dieu,  il  ohliendra  le 
pardon  qiie  Madcleiiiu  penitenle  obliiit  par  ses 
tirmes. 

17^  Une  conrte  priere  a  J^sus-Clirisl  pour  implo* 
rer  sn  miscricorde. 

48*  Une  p  iertj  ii  la  sainle  Yierge  cn  forme 
d*iiyinne  oii  lie  prose. 

i9^i  Trois  liyinncs  ou  prosi^s  siir  In  pcni!ence  de 
Madcleine,  qiii  paraisseiil  avoir  eie  dpstiiiccs  a  faire 
parlie  de  roflice  de  cetle  sainley  a  V^pres,  ^  Ma- 
tines  el  a  Laiides. 

£0*  Lfs  op.scules  dc  GoolTroi sonl siiivis  de onze 
«'•rinons;  savoir,  qualre  sur  la  naissaiicr;  de  Jesits- 
Cbri>t,  iin  sur  la  Resurreclion,  un  sur  rAsceiision, 
nn  siir  la  Puriricaii.m,  un  puur  louies  les  f^tes  de  hi 
rainie  Vicrge  (dans  Ie(|uel  le  predicalciir  fait  u^age 
f\^AUi:tvre  de  Tlieophile.  Voy,  rarticle  Marbode), 
nn  sur  Marie-Madt ieiiie ,  que  uolre auleur (onrrnl, 
comme  la  plnpurt  des  aiilros  ccriv^iins  dcpuis  S.  GrC' 
goire  le  Giand,  avec  l:i  fe  nme  peciicrejise ;  iiii  sur  le 
1  on  larron,  un  siir  la  fete  de  S.  ISenoit.  CV'Sl  inoins 
iij)  sermon  que  Tabrege  dc  la.  vie  de  ee  saiul.  Mais 
rutileur  y  fail  nn  grand  <^Ioge  de  sa  regle,  el  la 
re^^arde  coniine  heau.  oiip  pliis  parfaito  qne  loul  cc 
qui  avait  prec^di^  en  ce  geiire. 

t2i^  Le  dcrnier  oiivnige  de  G(^olTroi  cst  nn  traite 
«dress^  aii  cardiiiat  Pierre  de  Lem  snr  rordinaiion 
des  cv^qiies  et  rinvesiitnre.  Le  P.  Siruiond  avait 
d*a)  ord  eii  dessein  de  le  suppriiner,  parcc  qiic  ccl 
ecrit  iiii  avait  paru  n'6tre  qiruiie  repeiiiioii  dc  ce 
qui  est  dii  sur  cclte  matiere  d:)ns  lcs  opusciiles  2,. 
5,  4,  5et  6du  mdnie  aulcur*  M:iis  ay.ini  faii  lefle- 
xion  que  ce  traile  el:)ii.dans  lcs  deux  inanuscrits; 
des  ouvrages  de  Gcofl^roi,  (|ue  d*aillciirs  c*est  celiii 
doiit  s*est  servi  Fran^is  Turriaii,  et  qiril  conticnt 
oes  ailditions  Gonsid<^rables,  il  n'a  pas  crii  devoir 
reir.ui€her  nn  (icril  doiit  on  ne  peut  douter  q:ie 
rabbe  de  Venddmc  ne  soil  auleur. 

i.t^  On  eonserve,  dans  rabbaye  de  Saint-Germain 
des  Pres,  iiu  gros  nianiiscril  oii  so  troitve  uii  coin- 
Kientnire  sur  ies  cinquanie  preuiiers  psniimes  de 
Uavid,  sous  le  iioni  de  Gcolfroi,  abbe  de  Veiiddme : 
Co/fridi  abbulit  Vindociiienm  Exposilio  nkper  l 
ps:'lnios  (MoNS.,  Bibl.  bibL,  p.  11^6,  ii.  i9i).  Ce 
maiiiis(-r;i,  qiii  a  apparieiiii  aiitrefois  k  rabb.Mye  de 
Yendeme,  parait  ^iie  de  raiiieur;  fe  caraclere,  dc 
fornie  carree,  e»i  certainement  du  coinuiciicement 
dii  xiL*  sie  lc.  Kn  coiuparant  ce  coninienlaire  avec 
les  autics  (icriis  de  Geoffroi,  on  y  irouve  certaities 
i*.\pressiojis  qiii  liii  soiit  parlicult^res.  Toules  ces 
circonsl&ncs  rcmiies  ensemble  semblcnt  persuader 
qiie  c*est  une  produciion  de  la  plunie  dc  cet  abbe. 

LNnivnige  est  pluldt  une  glose  assez  i^tendue 
qiruir  eominenlaire  en  forine.  L*autcur  y  doune 
(rflercules  interpr<3lalions  inorales  de  certains  mois 
sans  bVsircindre  a  iiiie  e.xplicalion  i^uivie  /les  ver- 
Stits.  Cetail  le  gisnie  dii  sieclc.  11  cite  qnelquefois 
lcs  Peres,  ei  plus  souvcnl  saiiit  Auguslln  qiie  b.^s 
aiilres.  II  fait  aussi  usage  des  autciirs  profancs, 
inais  ires  laremcni.  Terence,  Uoracc,  Juvenal, 
Lu«;ain  s'y  irouvent  cited. 

L*explicaiion  du  premter  psaume  est  pp(>ced(ie 
(rune  prefacc  ou  il  coiiimence  par  doiuier  la  d(3fini- 
imi  de  la  propli(^iie  eii  geiieral.  CVsi,  dil-il.  uue 
iiispiralioii  (tivine,  Prophelia  eU  divina  inspiraiio; 
U  eii  dislingiie  trois  espcces  par  rappori  au  pr(}seitt, 
a  Pavcnir  ct  au  passe.  II  la  divise  encore  en  pro- 
pli6iie,  exprimee  par  paroles,  par  vision  oii  en 
Kon^e  et  par  actioii.  Lc  Psauiier  est  une  prophelie 
dc  I  avcnir  expriiiKie  par  paroles. 

11  considcre  diiiis  ce  rivrc^.scton  la  mcthode  d*'S 
phllosophes  :  i*>  La  iiKiiiere^  ilntciitioii  cl  la,  fin. 

(15)  Scicndum  cst  qnod  Pioplieta  psalmos  inordi- 
Ratos,    iniitiilaios,    iiii;meudaios    dimisil;    Csdras 


A  Deiix  corps,  doni  lc  premier  a  Jeias-ChrfBt  ponr 
cbef,  et  raulre  le  diable,  sonl,  sclon  notre  com- 
meniaieiir,  la  maliere  du  Psautier.  Ces  deux  corps 
8(^  fonl  unc  ffiierre  continiielle.  Celiii  qui  a  Jesus* 
Chrisi  pour  cbef  veui  le  salul  des  hommcs,  Pautre 
ne  chVrclie  qifa  lcs  perdre. 

2*  L*iiil*  iition  de  l'aiileiir  des  psnnmes  est  de  de- 
llvrcr  le  geiire  hiiiirain  de  irois  gciires  dc  mort  dd^ 
signes  daiis  rGvaiigile  par  la  niort  de  la  jeune  liHe 
rcssiisci  ce  dans  la  inaiMni,  par  celle  dii  jctiHe  homine 
qii'ou  portaii  hors  la  ville  de  Naim,  ei  par  relle  de 
L:izare.  La  morl  de  la  jeiine  fllle  cst  une  ima^e  de 
ceiix  qui  p^chenl  par  peiisecs  :  la  morl  dii  jeuno 
hoiume  repr(!seiite  ceux  qui  joignent  raction  mau- 
vaise  a  la  pens(:e ;  enlin  Lazare  est  la  ngiire  de  ees 
pecheiirs  invcK^r^s  qui  Ont  vieilli  dans  le  crime.  A 
ro(x:ision  de  la  r(;surrection  de  Lazare,  notre  aii- 
lciir  etablit  dc  la  maniei-e  la  phis  precise  la  necessite 
do  coiifesser  ses  pechcs  au  prelre.  11  nVsl  pas  motn» 
D  exaci  lorsqifil  parle  de  reucharisiie,  dii  pecli^  ori- 
ginel,  de  la  diffiTence  des  deux  alliancos,  de  la  force 
ei  de  la  gratniie  dc  la  ^r^ce,  de  la  boniie  volonle  qiie 
Dieii  doiine  par  ntisericorde,  etc. 

3«  La  lin  de  raiileur  du  Psaiilirr  csl  de  nou» 
fairc  arriver  a  Jesus-Clirisl,  poiir  demeurer  (jier- 
neltenietit  eti  lui.  Geoirrot  est  porsiiad()  qiie  David 
a  coiiipose  les  psaiimes,  sans  lcur  donner  anciin 
litre  ni  aucun  ordre,  ei  quc  c'est  Esdias  qui  leur  » 
dontid  les  liltes  qiriis  porleiit  aiijounrhiii  et  les  Jt 
rungcs  dans  rordre  oii  noits  (os  voyons  (15). 

D.  Mabillou,  daus  son  Comineiiiaire  siir  r0rd**3 
Roinain  iMu$,  ital^  t.  II.  p.  9),  parle  d*iin  aucicn 
mauuscril  do  rabbaye  de  Vendduie,  qiril  dil  etre  dtr 
rablxi  Geoffroi  el  (juc  ccl  ahbe  apporia  peui-etre 
lui-meiue  do  ItoniP,  du  leiiips  du  pape  LVbain  II 
Ainsi  011  peiit  regardcr  cei  aiicicn  inanuscnt  dc 
rOrdre  Koiuain,  qui,  au  jugrment  de  D.  Mabillun, 
scrail  iruiie  graii'le  iitiliie  |>our  corriger  les  iinpri* 
p  mcs,  comino  un  moniiiuoiit  dii  zele  dc  Geoffro:  po  .r 
^''  K-s  (■eicinouies  de  rCglise. 

L'abbe  Geoflroi  a  loiijours  elc  rcgarde  avec  rai- 
son  coinnie  une  desliiuiicrcsde  son  siecle.  Les  ^rrit& 
qiie  nous  avoiis  de  Iiii  douueiit  iine  'u\6ii  ires-avaii- 
lageitse  de  sa  c:ipacile.  Oii  y  reconuait  ais(3menl 
qu'il  elail  vers(i  daiisla  I.  ciure  de  rKcriture  cl  dcs 
Peres,  et  lii^-habile  d.ins  le  droit  (aiion.  11  euit 
d*un  courage  fernie  et  intr^ipido,  saus  rcspect  hu- 
main,  z(Sle  poiirla  foi,  le  bo:!  ordre  et  la  disripline, 
toiijoitrs  prct  a  en  pn^ndre  la  defeiise  coiilre  qiii- 
coiique  y  donnail  allelnte.  Les  quali4(!S  dii  cieiir 
repondaienl  en  lui  ti  celles  derespril,  ei  ia  piete 
dgalail  011  surpassait  in^ine  la  science.  II  elail  bien- 
faisanl,  liberal,  vrai  aini,  ennenii  dii  vice,.  de  la 
flailerie  et  de  la  dissimulation.  II  s'acqiHt  par  lir 
rcsiiiue  des  papes,  des  cardiuaux,  dos  priiices  et 
des  priuces&es,  dos  preiats  et  de  toiis  les  gramls- 
hoinmes  de  son  siecle,  avec  lesquels  il  fiil  cn  rela* 
D  lion,  comiiie  on  le  voit  p:ir  «es  lellres.  II  y  eii  n 
quclqucsHiiics  de  fort  vives,  meuie  parii.i  cdles  qui 
soiit  adressdes  at  dcs  papes  et  a  dcs  (!vequcs.  Tellc 
est  la  leitrc  qu'il  ecri\il  ^  Pascal  II  apri^s  (|ue  relai- 
ci  cul  accorde  les  invesiiiiires  a  reinpereiir  Uenri 
V.  Telles  soiit  plusieurs  aitlros  lcllres  adr(*,ss^os  li 
Renaud  d*Angers  et  a  G(^rard  d'Aiigoul^uie.  Mai» 
on  doil  regarder  celte  vivaciui  conime  roflct  des(m 
zcle  et  de  rhorreur  qu'ii  avait  de  toni  ce  qui  lui 
paraissait  conlraire  a  T^^qiiite,  au  bimordrcel  aiix  • 
saiiiies  reglcs.  ll  y  a  plus  de  grandeur  d'&tuo  el  de 
tioblesse  dans  les  c^crits  de  Gcoflroi  qiic  (i*elcg:ince 
ei  de  pornesse.  Toiilefoi»  si  la  dieiion  iren  est  pa» 
pure,  elle  est  nalurclle,  ei  rauteur  s'expi'ime  avc( 
une  f»cilit(3  qui  le  faii  lirc  avec  plaisir,  sufiou' 
dans  ses  leltres. 

C*est  aux  soins  de  Jacqucs  Sirmond  que  iiour 

propheia  et  sacerrfos  cos  cmcndavii,  intiluUTit  e* 
ordinavit. 


i» 


NOTITIA  LITTKRARIA. 


Mfnmes  retl^TaUkis  de  P^ition  des  <piivres  de  Geof-  A  Saintes,  atixqitels  Pasciil  II  ^rlvlt  a  ce  sojel.  Uiger, 


froi  de  Venddiiie,  qtie  re  Pere  piihlia  l*aii  16iO  siir 
deiix  pisinuscriis,  ruii  dc  l':ibl>:tye  de  la  Coiiiure  au 
Mhiis,  raulre  de  cctle  de  la  Triiiiie  de  Veiiddiiie. 
LViliieiir  .1  joiiit  :uix  letires  des  iioies  trcs-iiupor- 
isiilfs  qiii  serveiil  ihiii  sruieiiietil  h  fairn  coiiiiaiire 
ji^s  |)ersoiitM*s  aiixqiielles  el!es  sout  ccriles,  luaisqui 
rep.iii(leitl  eii<*ore  iieaiicoup  de  luiiiiere  sitr  les 
liuires  ni^tiK  s,  (*n  dcn  lani  ilei  e(-lairt'iss<'tiiciits  stir 
li'S  iiialieres qai  y  soiti  iraiices.  C«  tie  editiun  paiut 
l*an  1610,  eii  iin  volume  iu-S*".  h  Paris,  clicz  Je:in 
^iveile  poiir  Selkisiieu  Crauioi^y;  elle  a  eidiu:^- 
rec  daiis  lc  reciieil  de&  ouvrages  du  P.  Siriuoud 
imprirod  k  Paris  el  a  VenihC.  Oii  a  inis  daps  la  prc- 
face«  qni  esi  h  la  Idle  dii  Iroisi^me  toine  de  ce  re- 
ciietU  une  leltre  de  raliiie  Geolfroi  aux  leligieux  <le 
Cluni ,  ei  qnrlques  fails  ronceruanl  cct  alilic,  qui 
avaieut  echappe  uu  P.  Siriiioiid  daiis  la  pretuiere 
edirton*  ou  dont  il  n*avail  poiiit  eu  connaissance. 


<^v6(|iic  d^Aiigcrs,  voiilul  faire  la  nidine  oliose  (liluiii, 
ep.  13)  eipreleiiilil  quc  le  «oucile  <le  Cleniioul  :ivail 
oriioiinc  que  les  cv  qiios  liicraiciil  (i<'s  nioitios  11  n 
Iriliui  aiiiiucl  pour  le  rarlial  ties  niilels.  L'al)iic  dc 
Vendoiiie  s*o|ipoxa  ii  LlgtT  ct  lui  eiiivil  niie  lePre 
dans  laquelle  il  <lil  qii*il  sail  ce  qui  sVsl  pa.ssc  ibi^s 
ce  <o.  cile,  y  ayaul  assiste;  qite  le  rachat  <l<*s4giiM*>. 
qii\>si  apiielleonliiiaireuienl  aniels.  y  a  « le  contiainiif: 
couiuic  iiiie  siiiionie  par  rauloriie  a|K>sl<)l4f(iie.  II 
ajiiule  que  si  le  radiat  des  aiiiels,  <|iu  i)e  se  pay  lil 
que  d;iiis  treuie  ans,  ilaiis  qitara('l<%  et  quel  jiiero^s 
nidiiie  daiis  sotxnute,  a  eie  n^tganle  <'t  <-oiidaiunc  p;ir 
le  pafie  coinme  uiie  vraie  siniotiio,  il  u*a  pas  p<rniiis 
qiie  les  dv^ques  exigeasseiil  uii  droii  anniiei ;  <|iraii- 
ireinent  il  aiirait  cou<ianiiie  uiie  siinoiiie  qui  ue  se 
coninietiait  qiruue  fois  daiis  la  vie,  poiir  v  tMi  sul>* 
sliiiier  uiie  autre  qui  se  coNiincltrait  t<uis  les  aiis. 
Baliixe  {|u  490),  daiis  ses  noles  snr  le  decf  el  de  Gra- 


Les  lenvres  de  GeolFroi  se  irouvenl  eiicore  dans  le  g  lieii,csl  lepreinierqiiiaitpns^K-casiondei^eitclctire 
spcond  lome  du  siippleineiit  dc  la  Biltliotlieque  des      de  GeoflTroi  ponr  Taccuser  ile  ifWrififf  prcieu<laul 


Peres,  de  i^edilloii  de  Paris,  page  487;  ei  dans  le 
Yingt  ei  niiieuie  totne  de  celle  de  Lyon.  II  n*y  a  pas 
d*autres  edirtons  des  oiivrages  dc  Gcoffroi,  si  ce 
irest  de  quclqties  leures  ou  ecrils  parliculiers,  qui 
ont  e'te  iiiipiiir.cs  separeinenl  ilaus  d^autres  coUcc- 
li  )ns.  C^^st  ajnsi  que  Meli  li;or  Goldast  a  fait  iiiipri* 
lner  a  i/a:iovrL',  lan  lUll,  Ic  traiie  De  rordinaiioH 
des  Mques  ei  de  rineeiinure  de$  taiqueM^  a  la  suite 
de  PApiilogie  de  renipereur  lleiiri  IV.  Avanl  indnie 
i^ediUon  du  P.  Sirinoud,  Fran^iis  Jiirel  avait  ihs^ 
re  ilaiis  ses  uoles  sur  lcs  leitrcs  d*Yves  de  Cliartres 
des  fr.  gmenls  considcnibles  du  traite  De  i^ordina^ 
iion  ci  de  i^inresiiiuri\ 

Pour  ne  pas  laisser  imparfail  rarticle  de  Geo£rroi, 
nous  noiis  croyoiis  oblige  <le  le  laver  d'un  reproche 
jjijusle  qui  lui'a  ete  fait  par  deux  criiiqiies  moder- 
nes,  »u  stijel  d'un  caiion  <lu  conc  ile  de  Clerinoiit  en 
Auvergne ,  qiioique  les  auteurs  du  Nouveau  iraiii  ^ 
de  diplomaiiane  aieiit  si  solidemeiil  deiriiil  Taccusa-  ^ 
tion  caloiiinieuse  fonnee  conlre  cel  illustre  ablxS, 
quM  senible  qiie  notis  poiirrioiis  iious  dispeuser  de 
prendre  ceitc  peine ;  inais  c'est  ici  le  lieu  de  le 
faire.  Commen^ons  par  ineilre  le  lectetir  aii  fait  de 
ce  qiii  doiina  occasion  au  caiion  dii  coiicile  lenu 
raii  1095  k  Cleriuoiit  en  Auvcrgiie,  alin  qull  saclie 
I  ciat  de  la  qiiestion,  que  les  accusalcurs  deGeoffroi 
paraisseat  ii*avoir  entendiie  ni  riin  ni  rtmre.  (Yide 
8iftM.,noi.  in  ep.l2  ad  Ulger,,  Wb.  111;  Fleor.  Hist. 
ecclis,  t.  XIII,  tiv.  lxiv,  n.  iO,  p.  000.)  Ou  sait  qiie 
toules  Jes  i^Wses  sont,  par  !e  droit  coininun,  sous  la 
puissanee  des  eV^qnes  et  a  leur  disposiiion.  Lors 
itonc  qiron  offraii  des  cf;lises  aux  monasi^rcs  pour 
li*s  posseder,  il  ctait  necessaire  travoir  ragr^nent 
€^es  prelals,  (]ui,  eu  les  accordaiit  aux  moiiies,  exi- 
geaieiii  qu'ils  leur  payassenl  un  di-oit  ou  uue  ccr- 
laine  soininc  d^argeut  en  des  teinps  nurqtics, 
c^e^t-:i-dire  a  loiiles  les  mutiitiotis  de  ceux  qui 
dcsservaieut  ces  cglises.  Ce  droit  se  noimnait  rii* 
r/ia/,  a  rimilaiion  du  rncliat  des  fiefs  anx-  luiila- 
tioiis  de  seigiieurs,  ei  on  les  iiommail  rachtU  d^nu- 
tels^  redempiio  aitarium,  parce  qiron  dislingtiait 
i'egltse  ct  rauiel;  on  Iqipeluit  iglise,  les  dlmes 
ei  .lutres  reveaiis  rixcs;  ei  autels,  les  oblalions 
el  le  casiiel,  que  les  Ijipies  laissaieut  ordi- 
iiaireinent  li  ceux  qui  desservaient  r^glisc.  Le  con- 
€  lc  de  Clermoul  condainna  ce  racliat  d  aulel  coniine 
ufie  6iu;imiedeiestable,couservaui  loutefoisaux  iiio- 
uasteres  ies  auiels  ou  ies  dtmes  iloiit  ils  eiaieut  eii 
l^o^sessioii  depiiis  50  ans  :  sauf  te  cens  annuet  aux 
idques^  t'ettTa-dire,  dit  Fleury,  runoienne  rede» 
irance  noininee  synodique  011  catliedratique.  Apres 
}e  cdocile  de  Clermont  (Sirh.  itid.),  il  y  eiit  des 
ev^iiesq(ii,a  la  place  du  lacliat  des  aulels,  qui  ne 
se  payal  :nI  que  dans  un  iniervalle  de  plusienrs  aii  • 
nees,.  Toulurent  esiger  un  tr.but  ou  droli  ftuuucL 
l>€  ce  nonibre  furcnt  Tves  de  Charires  ct  Ririuire  de 


qifil  a  rclranche  celie  clanse  dii  caiioii  dti  coucilc  <le 
Clcrmuni :  satvo  ulique  episcoporum  censu  nnmo^ 
quem  ex  eisdem  atiaribus  hubere  Shtiii  sunl.  II  faut 
avoiier  qiie  la  qualiliculioii  de.  limfirili  i)*aurail  ri<*n 
de  tnqi  dur  si  Gcoffroi  eiail  vcriialdeitirni  coiipalilc 
du  criuie  dont  011  raccuse.  Blais  rii^n  ii'est  pliis  aisc 
qiiede  proiiver  sou  iunoreuceet  liedeiruire  les  faihles 
raisous  sur  lesquelles  lialiize  s'appuie.  II  faiii  d'abord 
remarquer  qiie  Baliize  elait  jciiuc  lor.squ*il  Ot  ses 
noies  sur  Gralien  et  nVivait  pas  alors  les  lumieres 
qui  oiit  depuis  rendu  son  noin  si  celcbre  daus  la  rd- 
publiqiie  des  lctires.  Ce  criliqiie  a  donc  supposiS 
qiril  y  nvait  dcux  editions  dii  coiicile  de  Clcruioiii, 
Tune  generale  comiuune  ou  se  Ironve.la  claiisc 
en  qiiesiion,  ei  Tautre  4>ropre  a  Vabbaye  <le  Ven- 
ddnie  cu  elle  a  etc  relranch^e.  II  etablit  son 
syslemc,  !•  surle  cartiilaire  dc  V<*nd6uie,  oil,  seloii 
lui,  Ic  ranon  sur  le  rachat  des  autels  fut  en  lu^n  e 
temps  transcrit  et  falsilie;  i*  siir  la  Ictlrc  de  Pas- 
cal  II,  tron()u6e  par  rapport  a  cette  claiise  essenlieile. 
A  r<  ganl  de  la  pretetidiie  falsilicalioii  <lu  caiion  de 
Clermonl ,  daiis  le  cariulaire  de  Veiidduie,  Baluxe 
n*avall  point  vn  ce  cartulnire,  il  ite  cite  ni  t^inoin  nl' 
auteur  qui  d^pose  ensafaveur.  Comineiil  douc  a-i-ii 
pu  avaiicer  qiie  le  caiion  sur  le  rachat  des  rciites 
a^le  en  m^ie  temps  transcrit  ct  falsitie?  D\>iklVt-il 
apprift?  Peiil-^lre  a*t-il  conclu  qne  Geoffroi  avait 
falsifi^  ce  canon,  parce  qu*d  en  eiivoya  copic  a  l*c* 
veqiie  d*Aiigers.  Mais,  pour  parler  avcc  les  aiiicurs 
dw  Nouxienu  traili  de  tftp/omAlf^tte,  quand  Gcoflroi 
n*aurait  eu  ni  conscience  ni  hoiinciir,  eiait-il  assez 
d^poiirvu  de  bon  sciis  poiir  souienir  ses  drMts  vis- 
a-vis  d*iui  ev^<|ue,  ^  la  faveiir  de  la  falsilicalioi» 
qu'il  aurait  faite  aii  cauoii  <ruii  concile  dout  la  me- 
moireetait  uouie  recenlc?  Mille  boiiehes  s«  seraicnt 
^I8v6es  contre  cette  imposture  inanifcsle.  II  fauilrait 
donc  au  moins,  qnc  Bahize  cAt  pro<iuil  tiii  cariulaire 
I>de  Veiid6tiie  d*ou  la  clause  favorahle  aiix  evequeft 
fdi  rctraiiclK$e,pourelJiyer  uiie  prelcuiiou  si  e.rauge. 
Mais  c'csi  ce  quM  i^a  poiiit  fait,  et  ee  (|iie  persoime 
ue  fora  jainais.  Nims  doniioiis  hariJimcnt  sur  ccla  i<^ 
defi  a  lous  tcs  criiiqiies. 

Poiir  ce  qui  est  ;le  h  Icitre  de  Pascal  II,  dans  la- 
qtiellc  Balitze  a  preieiidii  que  la  claiise  avait  cie 
supprimee,  iioiis  avoiis  eii  iiiaiu  de  qtioi  cotiffnidre 
raccusa;eur,  eii  detruisant  saiis  ressource  le  ionde' 
inentde  raiciisaliou.  D.  Marleiie,  en  cherrhaut  par 
loiile  la  Fraiice  des  nieiuoircs  pour  le  Gri//fri  C/irf- 
stiana^  poiir  se^  grandes  colI<K:ti(»ns  et  ponr  r^Iiiioil 
des  ieitres  des  papes,  a  copiesurie  ciirtulaire  de 
Venddnie  celie  de  i^ascal  II  uvcc  rexaciiiiide  la  plus 
acrupulcuse;  iious  ravons  sons  les  ycux,  cette  letirCr 
et  noiis  y  lisons  expresscmeut  ces  paroles,  fn/ro 
uiique  episeoponm  synodati  censu.  La  voila  doiie 
dansie  cartuiairedeVeiuidine,cette  fami^use  clause» 
qu'  on  a^.cuse  GeoflVoi  d'avoir  supprimee,  et  cc  i^ui 


tr                                               GOFFRIDl  ABBATIS  VINDOCrMENSlS.  tt 

in^iteaneaUatition  pariicitli^re,  eiledierdqnivoqne  A  somiae  pareille  k  celte  que  le  canon  leur  aYaii  faii 

d*anittto  censtf,en  y  Stthsiiiuaiitfyiiocfii/f.  perdre,  on  la  r^pariissant  sur  nn  cerlain  iiomlM-e 

*  Qiie  devienneiil  bt  pr^seiit  racciisation  de  Bahixe  d*anndes.  Mais  si  ia  sommc  exig^e  ^  (liaqiie  miila» 

ot  Ja  d^clamaiion  de  Siinon?  (Ine  accusation  de  Taiix  tion  ile  prdlreetait  simoniaqne,  la  rcpartil  onqn*on 

cotitiT.  uii  al)l)^  de  Tordre  de  Snini-Iienott,  qiielqne  en  Taisait  siir  plnsienrs  aniiees  iie  r<^i:itt  pas  iiioiits. 

t\  8  ingit^  qn*il  lOt  par  ses  lumieres,  sa  droiliire,  son  Tel  est  rabiis  rojUre  leqiiel  s'eleva  Gooffioi  dnns  sa 

i  .i6griie,  sa  pield,  eiail  irtp  du  goOl  de  Simon,  si  lellre  h  I3lger,  dv6qiie  d*Anger«.  L«'  pape  Pasca   II, 

ro:iiiu  par  ses  enqioriemenis  pour  ne  pas  l'aiiopter  succi^ssenr  inimedial  d'1'rbain  11,  s*eiait  deja  dcclaii^ 

s  ns   exaxien.  i  Pent-on  rien  de  pliis  baidi,  s*6crie-  rotiire  le  n  ^me  abiis  dans  niie  lelire  h  Yves  de 

i-ii  (/.e/.  crit.  e '•  de  Basie,  p.  154),  qtie  Taction  de  Charlres  ei  a  Ranulplie  de  Sainles, oili  il  traite  cetie 

G  M  ffioi,  abli^  dc  Ven  idiiif*t  qni,  pour  exeinpter  ses  faiisse  inlerpretalion  du  canon  dn  coiicile  de  Cler- 

iiioinesd'uie  certainesommed*argentqu*ilspayaieut  mont  d^artifice  invenie  poiir  patlier  la  •imonie,  et 

aux  ev^ques,  qu*on  nommait  le  rachat  des  anieU^  leiir  ordonne  d*execuler  le  d^cret  dii  roncile,  les 

rulsina  le  canon  du  concile  de  Clcrmont  oii  il  elait  raisaiit  m^me  snuvenir  qu*ils  y  oiit  assist^.  11  esi  vi- 

faii  mention  de  ce  racbat?....  Geoffroi  avait  dle  du  sible  par  la  qiie  Geoffroi,  bicn  ioin  de  s*ec.*rier  de 

canon  de  ce  concile  de  Clermonl  ceite  clanse,  $alvo  ce  qui  avait  etedecid^  el  r^gl6  a  Clermoni,  s*y  con- 

vilique,  etc.  Geoffroi  esl  siiflisammenl  jusiiA^  par  ce  rormaii  au  iiigement  dii  pape;et  qn*au  contraire  les 

quc  nous  avoiis  dit  contie  une  leile  accusatioii;  il  ^vdques  qiii  exigeaient  nn  cens  aiiuuel  des  moines 

resle  seiileinenl  ^  savoir  si  cel  abb^  a  pr^lendu  que  mdprisaienl  et  \iolaienl  la  d^cision  de  ce  concile, 

le  troisi^nie  canon  du  concile  de  Clermont  ait  f;iil  ^  puisqiie  Pascal  Toppose  ii  rexaelion  des  preiats.  F.st- 

perdre  aiix  ^v^ques  leur  cens  aunnel  sur  lescures  jl  qnelqu*un,  apres  ccia,  qiii  puisse  penserqueGeor- 

des  monastdres.  rroi  ail  falsin^  le  canon  du  concile  dc  Clennoiit?  Si 

Les  ^vdques  ^iaienl  depuis  longlempsen  posscs-  Baliize  avaii  fuil  ces  rdflexions,  jamais  il  n^auraii 

sion  de  lever  siir  ces  cures  un  ceiis  anniiel  appel^  forine,  conirc  tin  abbi^  aiissi  i-cspcctalile  qne  Geoffioi 

syiiotlal   ou   callie<lriitiqiie  (iVotiD.  iraui  de  Dipl.^  de  Venddine»  nne  pareiHe  aecusalion.  UUonspbis, 

p.  209).  Bfais  cn  France  ceite  exaciion  fut  acconi-  8*il  avail  coinpris  Teiai  de  ha  qnesiion,  qui  a  eie  si 

pagncc  u*uiie  aiitre,  comiamnee  comme  siinoniaqiie  bien  cclaircie  par  le  P.  Sirmoml  dans  ses  no:es  siir 

par  uu  canon  du   concile  de  Clermont.  A  chaque  la  leltre  de  Gfoffroi  h  Clger,  il  ne  Herail  point  loinbe 

mulalion  des  cnr^s  eii  vicaires  chargcs  de  desservir  dans  cet  exces  :  el  il  y  a  lieu  d'^ire  surpris  qu*ayant, 

les  e};lises  paroissiales,  siirtoul  lorsqiie  des  mains  eu  occasion  de  reconnattrc  el  de  desavouer  uiie  sl 

des  seculiers  elles  passaient  daiis  celles  des  n§guliers  grande  meprise,  surloul  lorsqiril  a  publie  l'ouvrage 

(SiRM.,  ml.  in  ep.  \%  lib.  iir),  les  evdques  cxigeaicnl  deM.de  Marca,  De  la  concorde  du  tacerdoce  et  de 

iiiie  sotnme  qii*on  nommail  le  rachai  des  autels.  rempire^  il  irait  pas  reudu  h  Tabb^  Geoffroi  te  jus- 

Apres  la  conilainu:ition  mdme  de  cet  abus,  plusicnrs  lice  quUI  iui  devail. 
i»*avisereni  d*augineiuer    leur  ceiis   annuel   d*uiie 


GOFFRIDI 

ABBATJS  VINDOCINENSIS  S.  PRISCiE  CAKDINAU» 

OPERA. 

EPISTOL^,  OPUSCULA,  SERMONES. 

Jacobus  SiRiioiiDUs, 
^ielalie  Je$u  PreMbyter,  primum  in  lucem  ermt^  ac  notis  epislolas  iUystravil,  anno  MDCl. 


ILLUSTRISSIMO  PRINCIPI 

GJESARI  BORBONIO 

DUCI  VINDOCINENSI ,  BRITANNIiE  ARMORIC/E  PRORECI. 


Qtto  tempore,  princeps  t//tii(rfiitme,  Yindocinensis  principatus  codiciUos  regis  optimi  patris  tui  liberaliinie 
adeptus  «i ,  non  magis  itle,  ut  equidem  sentio^  qua  in  te  esset  indulgentia,  quam  singularem  erga  Vindociuenses 
ipsos  providenliam  benignitatemque  deelaratU.  Hoc  agens  nimirum^  ut  quibus  gloriosum  alqne  autpictiinm 
ipsiuset  majorum  imperlum  fuerat,  idem  per  te  ac  posleros  tuos  conlinuaretur :  et  novo  quasi  exoriu  claris- 
simum  Borboniis  domus  sidus^  quo  radianle  diuiissime  fiorueranl^  iterum  illis  ie  duce  affulgerel,  Ilabui  sane 
Vindocinum,  ex  qno  ad  Odonem  Burgundum^  ne  altius  repelam,  dotali  Adelm  conjugis^  Fulconis  Nernr  An- 
4.'^atorum  eomitis  filice^  donatione  translalum  est,  egregios  semper  ac  rebus  gestis  inclytosprtucipcs,  Fulcones^ 


*•  flTA.  M 

Burcbardos,  Goffndoi,  Joantui.  nugonei  tt  atioi  :  ted  ttunquam  m^iue  nobUiotm,  neque  armorum  a%ii  pie^ 
kiiii  ghna  illuetriore»^  quam  BorboHio»  :  ui  tanlo  tcilicel  cmterit  taudibut  prwcetlereNt,  quanlo  regii  pra^ro^ 
galiva  saHguinis  anleibaHt.  Unde  non  tiue  divino  quodam  contHio  faclum  videtur,  ut  VindoMnentit  lionor, 
regiir  qnondam  harediiatit  portio,  eum  dooiinot  antea  tarpe  mutattet^  ac  per  tinguta  fere  comilum  tvorum 
capita  familias  atternatMl^  in  hac  tandem  ut  tibi  honorifica  et  fortunala  regali  tlirpe  conquierit :  cum  ab 
Joanue  Borbonio  Marchia  comite,  qui  abavi  tui  abavut  fuit ,  per  quem  comilum  ViudoeinenHium  (am  lia  in 
BorboMtam  interia  etl,  ad  Henricnm  utquelV,  patrem  luum^  regum  foriittimum  et  ctememistimum,  Borbo- 
worum  Vindocini  principum  tlemma  recla  et  nutquam  inlerrupta  urie  decurrai :  quot  omnet  aul  tummi  in 
Gatlia  getti  mugittraiu»^  adminittralwque  provincias^  aut  triuwpltatet  devictit  liottibut  adoretr,  uui  pnr  a 
ttenique  vet  exlerna  vet  avila  regna  nobititarunt.  Ex  quo  quidem  pra*taga  jam  mente  tentiunt  Vwdocinentet 
Jni,  qno  te  majomm  tucrum  decora  vocent :  quid  tibi  ex  paterno  de  te  Judicio  tpondere  debeant ;  quid  potierit 
tuit  Ymdocini  futurit  ducibut :  quibut  ut  novam  familiam  ducit,  novum  etiam,  quod  eximin  Itwc  indotet  tua 
poilicetur^  ad  immortatem  nominit  famam  iter  ottendet.  Goffridut  vero  notter,  tiad  vitam  rediret,  quaniopere 
tibi  operibusque  ttiit  te  potittimum  duce  tucem  redditam  gratuiaretur  ?  ant  cujut  itta  autpiciit  in  pubticum 
exiremattet^  qnam  tuit,  in  cujut  ipte  tuteta  et  patrocinio,  ti  viveret,  vertareturf  Sed  tibi  pranerea  debe- 
buHiiir.  Nam  ti  futidi  dominum  fructut  tequuntur,  quit  non  intettigat,  quod  in  Vindocinenti  otim  agro  talum^ 
Halunuiue  «i,  tibi  uni  deberi^  ad  quem  iniegra  Vindocini  pottettio  pfeno  ac  totido  jure  transfuta  ett?  Uoc 
ergomajorejam  fiducia.quQjuttioreobteqnio^  ad  te  cum  proxeneta  tuo  nunc  venit :  rognntque  pariter ; 
ipte,  ui  hune  ejut  ingenii  felum  iptiut  vice  foveat,  et  quod  jnrali  otim  comitet  Vindocinentetmonutierio  suo 
prKsidium  tpoponderuat,  id  ratum  ac  perpeiunm  ette  velit;  ego,  ut  tenue  hoc  tpecimcn  officii,  ad  dediiistimi 
aiiitni  auctorametttum  placidut  excipiat;  famUiamque  ordinit  nottri  univertam^  paterni  tiwret  exempti^  qua 
ipsum  tfides,  beuigmiate,  ctementiaque  tueare. 
Vittstrittimas  A.  T, 

Dediiissiinus» 

Jacobus  Sirmondus,  SocieUtis  Jeiu. 


LECTORI. 


Goffridl  abbatis,  quQd  jnre  mireris»  neque  dpnd  A  tur.  Epistolas  ab  opusculis  et  sermonibns  sejunxi- 

illonim  temporum  kisloricos,  neqiie  npiid  eos  qui  mus.  Permista  eniin  et  coufusa  iii  utroque  eraint 

noslra  vel  avorum  memoria  illustriuin  scriploruin  oronia.  Scd  iii  epistolis,  quia  in  cndice  Viiidoclnensi 

indicestexueruni»  ulla  usquam  est  mentio.  Huicnos  perpancae  erant ,  Ccnomannensein  secuti   snmus  ; 

silentio  ut  aliqua  ex  parte  roedereniur,  vilx  brevia-  ordine  etiam  intaclo,   iiisi  quod  epi&toias  aliquoi* 

riiim  ex  ejiis  ipsius  epistolis  collegimiis :  Inm  aliquot  qnae  extra   ordinem,  ulpote  post  primam,  opinor, 

deinceps  ejusdem  »vi  ile  illo  testimonia,  iiidito  eiiam  collectionem  a  Goffrido  scriplae,  inier  alios  traciatiis 

Fr.inci9ci  Torrensis  noslri  etogio ;  ciijus  diligciitiae  et  sennones  sparsae  legebaiilur  (quibus  et  asteriscos 

iroXvffTo^»^  Goffridi  Opera,   quae  ca!leros  fiigisse  vl-  in  indice,  ul  tui  qiioque  sint  judicii*  prasfiximus) 

debaniur,  minime  iatueront.  In  edilione  porro  ador»  suis  quasqiie  locis  ad  caeteras  adjecimiis  :  toluniqiie 

nnnda  liinis  exemplaribiis  antiqiisc  ei  probft  utroqne  utrarumque  corpus  Iev»ndi  rastidii  gratia    in  libros 

iiofae  iisi  stiiiius.  Nam  prseter  Cenoinannicuin,  qiiod  quinque  parliti  sunius  :  cum  lccioribiis  plerumque 

e  S.  Pelri  de  Cullura  rcenobio  nacii  jam  eramiis,  idem  quod  iter  racicntibus  evenire   soleat,  quibut» 

slteruiii  nobis  e  nionasterio  sno  suppedilavit  prolixa  ut  Nutnalianus  ait : 
ei  siiignlaris  D.  Ilicliaelis  Subleli  abhatis  Vind<ici* 

nensis  t^unianitas^  Cui  quidein  opiiscula  duo,  xiii  l^         Intervatta  via  fettit  prvtttare  videlur^ 
iiempc,  ac  xviti  debemus,  quac  in  altero  desideniba:!-  Q«t  notai  intcriptus  mittia  mutta  tapis. 


GOFFRIDI  VITA. 


Goffrido  paivM  fmt  in  Andogavis  :  geniis  clarHm  magistroque  iisus  Gnillelnio,  ad  quem  libro  iv  scrU 

Inprimis  ac  iiobile,  quod  indicat  (J<is  epislol-.i  2  et  bit;  prima  selate  inier  nionncbos  Viiidoclnensis  mo* 

aliae,  lii  qtiibus  Raiiialdiiin  Crcdonis  dominuin,  ct  nasterii ,  qiiod  Goffridiis  Martelliis  conies  paucis 

Mauriciiim  e)us  fitium  consanguincos  suos   vocat.  ante  annis  in  Ciimuiuin  finibus  fnndarat,   nemen 

EJucaUis  a  Guarnerio  arcbidiacono  Aiidcgavcnsi,  dedit.  Nccmallo  posf,  noviiius  adhuc  cf  juvcrIs,  ac 


n  COFFRIDl  ABBATIS  TIN  DOCiNKNSIS  l^ 

diaconns  tantum,  Bernoite  mortiio,  qiiinius  ejusdem  A  arbilros  controversiae,  quae  de  major.itu  et  sciiescal- 


c(»aol>ii  alibas  renunliatus  est.  Tum  ab  Ivone  €arno- 
lcnsi  opisco|>o  inangiir.ilus,  Ro  namque  ad  Urlianuin 
II,  GniheiliiKC  raclionis  tneUi  httitaiiiem,  prorectiis, 
idiinori.ili  pintiificcni  henefirio  dcvinxit,  pecnnia 
unde  L  iit^niniiin,  et  lurriin  Crescenliam  rediinerel, 
c^rr.inin  colIal.i.  Q.io  nomiiie  priniiis  omnium  pcilcm 
Urbanu  iii  sede  ponliflcia  ruin  Latcrano  resliluia 
osciilatiis  cst.  A  qiio  et  preshyter  sacralns,  Rccle- 
siain  ciiam  B.  Prisete,  unile  vi  a  Guilbertinis  dejccli 
fiicrant  ViiK.locinenses.  ciim  ann^xa  cardinalisdignl- 
tate  posllimiiiio  recepit.  Reversiis  in  Galtias  Snbnu- 
nim  ad  Ligeriin  eolem  ipso  aiino,  qui  fuit  Chiisti 
1094,  ab  lltigone  legato  ail  Fulconis  RccUini  coniitls 
explationeni  acciliis  est.  Tiiin  seqnenti   iiiox  anno 


cia  Franci-jc  ab  Andcgavorum  eonrne  inovebaiur. 
Monasiertuin  suinma  cura  et  vigilunlia  rexit,  ila  la 
nullum  illo  lola  Gal  ia,  qiiod  noii  iiiio  loco  prncdicat, 
ea  seiate  ordin.ilius  bnlx*relur;  et  qiianquam  non- 
nullis  aspsrinr  videbatiir,  ipsc  lainiMi  se  ad  iirlni 
gentiain  natiira  proniorem  fiiissc  scribit.  Provciiius 
vero  atquc  opes  exlcrnas  sic  ainplificavit,  iii  nioiia- 
steriunidiiplo  quani  accepcrat,  lompletius  copiosiiis- 
que  reliquerit.  Se<l  innliae  illi  ,  iil  inos  est ,  duin 
antiqii  <  illitis  jura  el  possessioiies  tucretur,  ciim  vicinis 
episcopis,  abbatibiis  ct  pi*incipibu«  viris  siibeundu! 
niolesiiae  et  «ronieiitiones  rnertinl.  Ingenio  fuit  acri 
ei  vivido;  qiiod  insacris  pnccipiie  litteris  canoni- 
busqtieexercitalum  omiiia  passim  opera  cum  singnla- 


ad  celebcrriimitn  apiid  Aivernos  contiliuin  ub   Ur- B  ri  ejus  pielate   lestantur  :  liberiatcin  vel  unica  ad 


bano  vocaius  interfuil,  ailfiiturus  etiani  I^aierancnsi 
Pascbalis  II,  et  Romano  iiem  Calltsli  II,  a  quibus 
pariter  evoc4ibatiir,  nisi  aliernm  iier  breviias  lem- 
poris,  alterum  liiemis  asperilas  exclusisset.  Urbaiio 
sane,  quoad  vtxit,nnici  filii  instar  cbariis  ruit:qncm 
elioin  Vindociiii  ,  ac  postea  Pasi  h:ilem  iindeniim 
dierum  spatio  hospilem  habiiit.  Callislo  aulero  vclLTi 
ncccssitudine  conjuiictus,  el,  qiiod  iitriiisque  mutux 
cpistolae  oslendiiiit,  iulimus  ruil.  Qno  prxlerea  in 
numero  apiid  Ludovicum  VI  regem  GofTridi  nomcn 
fueril,  lioc  declarat,  quod  a  rcge  delectus  est  intcr 


Paschalein  oe  iiivestitiiriH  ab  co  concessis  epistuli : 
fl.tem  ac  sludiuin  erga  seilein  npostolicam,  ct;Jfis 
speciatim  filii  siint  abbates  Viiidocinenses,  tum  iiii* 
petis.x,  qiiaspro  ea  maximas  recit,  luin  su.sceptoruin 
itinerum  labores  :  in  qnibus  Alpcs  pro  Ecclesix  Ro- 
maiix  ntiliiate  diioJecics  Iransccndit,  lcr  eiiam  ab 
cjns  ailversariis  captus  est.  De  obitii  irihil  compoi* 
tiim,  ad  extrema  flonorii  II  leinpora  pervenisse  » 
lionorii  ipsius  ad  Goffridum  lilterac,  anno  1129  scri- 
pijc  fiJem  raciunl. 


TE&TIMONIA 

Tolerum  aliquot  ejusdemfletalis  scriptorum,  et  neolerici  unius  de  GolTriJo  abbata 

Vindocinensi. 


L 

Bngonit  archiephcopi  Luqdunentis^  $et(h  apottohca: 
legati,  lilierte  de  Fuleoni$  Rechini  comitii  a6so/K- 
Ifone,  CHt  Golfridui  iuterfuit, 

Ilngo  Lugdutiensis  arcbiepiscopiis,  apostolicie 
sedis  legatiis.  dilectissiinis  in  Christo  rralrihus  ar- 
rhioniscopis.  episcopis,  abhalihiis.  et  omnibns  sanclae 
Dci  E^tclt^siac  fiilelihiis,  salntcin.Communi  orihodoxo- 
rum  omniiini  nolitia;  trailcre  dignuin  judicavimns, 
qnalilcr  ex  nnrcepto  doinini  noslri  papae  Urbani 

{>ro  causa  Fiilconis  Andegaveiisinin  comilis  iisque  ad 
ines  Andegavorum  vcnicndi  obedientiam  snscepi- 
inus,  Ht  eum  a  vinculo  annthematis  qno  diulino 
feinpore  innodatus  cral  pro  captione  rratris  sni 
Ganrridi,  qiicm  in  bello  pnblico  ccperal,  absolverc- 
ntus  :  ciim  tamen  ipse  coines  rationem  reddere,  aiit 
satisracere,  aul  jndicinm  subire  non  subterrugcr4>t : 
iino  scinper  paratns  cssct :  et  nt  viroriim  prob^ibl- 
lium  clericorum  ct  laicoruin  rclaiione  cognovimus, 
praefatiis  rraier  ejus,  tempore  qiio  captiis  rnit.  a 
Siephano  cardinale  Roman.nc  selis  legato  pro  mnlli* 
moda  iiijuria,  qiiam  inrerebal  Turonensi  Ecciesiac, 
et  abbati  S.  Martini  Majoris  Monasterii,  excommii- 
nicatiis  erat,  et  Fulconi  huic  principatus  Andega- 
vciisis  comitalus  ab  ipso  legato  ex  parte  sancii  Peiri 
donains  erat,  quein  quidem  et  ab  avuncnlo  sne 
Gaiifrrido  concest^um  ruisse^  virornm  probabtliuin  dc 
HObtlibus   suis   veraci  cognovimus  relaiione.   N>s 


G  igitnr  hac  siiscepta  legatione,  nl  vigor  apostiritca 
ohe<lientia)  majori  a  iiohis  traciaretnr  ancloritate, 
venerabilem  fralrem  nostrnm  Bilnriceiisem  archi- 
episcopnm  exsccntionis  hiijns  adhihiiinHis  socinin  : 
et  sic  simul  positi  rratrcm  comitis,  qncin  capinm 
audiebamns,  consiillo  atlivinius,  qiein  lia  dcsiiiicn* 
tem,  inveninius,  nl  rerehalnr  ab  omiiibns;  nt  pror- 
siis  iniitile  cl  vannm  videroliir  regcnd;e  cl  patriie 
comniitlere  principatum,  qiii  sibi  et  onmihns  stul- 
lilia  sna  factiis  fuisset  inntilis  :  nsque  adeo,  nt  ncc 
per  nianiis  nostras  a  captinuc  vcllet  eripi.  Vciilmiis 
ilaque  ad  cocnohinm  S.  Florcniii,  el  in  die  naiivi- 
talis  S.  Joannis  Baptistx',  viroriim  rcligiosornin 
cpiscO|ioruin  et  ahbalum,  qui  invtlati  advcneranl, 
Fulconein  comitcm  paraliim  salisracere  atit  ralionem 
rcildere,  nnaniini'Oniiiium  voto  etlaude  absolvimns  : 
acceplis  ab  eo  secnril.ilibtis,  nl  si  rrater  ejns  mclio- 
ritalein sensus  reciperel,ex  prxccplo  domini  noslri 
pap9C,  vel  nostro,  aut  concor.liam  raceret  cntn  eo, 

D  aut  jiidicium  subire  paralus  esset  :  iiec  nxorem 
diiceret,  de  quarum  numerosiiate  CHipabaiiir,  ahs- 
que  nostro  consilio,  ciijus  rei  geslte  scriem  vobis 
pandere  judicavimiis.  Religiosorum  aulem,  qni  ad- 
fnerunt,  nomina  hacc  sunt :  Aldcbcrtns  vencrabilis 
Bilurtccnsium  archicpiscnpiiR.  Oiiveldus  Cenoma- 
tiensis  episcopiis.  Gnillelinus  abbas  S.  FlnrentH. 
Bcrnardiif  abbas  Majoris  Monasterii.  Bernardus 
abbas  SS.  Scrgii  cl  Bacchi.  Girardiis  ablias  S.  Al* 
bisii.  Nnril  lus  abhas  S.  Nicolai.  Baldricus  abbas  Bur- 


55  EPISTOLA:,  ^  LIB. 

Svlienftls.  Gaiifrldfis  iibbiis  Tlndocinensis.  Actiim  \ 
esl  anno  ali  liioarnalione  l>omiiii  1094  apiid  abbaliain 
S.  Floreiitii,  dic  resto  S.  Joaniiis  BaplisUc. 
II. 


S« 


ff. 


honh  ephcojH  Camotensis  {epht,  40,  ad  Gofrldum). 

Ivo,  liiimilis  EvcclesiaeCarnolensisminister.Gaiirri- 
do  Viiidociiieiisis  iiionasierii  abhali,  <Mini  dilcclionc 
atuieiii.    Ii3m  EpUtoia  57,  di,  93  el  94. 
IH. 

llHgonfs  </e  Cle^riU^  miUlis  Andegav.  inCommfntario 
de  majoratu  et  SenescalciaFranelte^quemintegrum 
pnt  noiOM  edidimus» 

Rex  Litdovicus  reniiisivti  Fiilconem  comiiein,  ut 
ife  gnerra  ista  etim  jnvaret.  Coines  vero  respouilil 
qiiod  niillomodo  ei  servire  dcbcbat.  Eiiin  nainqiie 
ex  majonitu  et  Senescalcia  exhnerediiaibat.  Tiinc 
rex  Liidoviciis  per  Ainalriciimde  Monle-Forti.avnn- 


Ca//ffff  //  papm  episiola  ad  Cofridum  abhaum 
Vindocinentem, 

Callisms  episcopus,  serviis  scrvoriiin  Del,  dilectis» 
simo  in  Chrislo  Glio  siin  Gaiifrido  Vindodiicnsi  :ib- 
hali,  sahiicm  el  apostolicam  heneiltclioneni.  El  tuas 
in  lUinnnam  Ecclesiam  dcvoiionis,  etc.  Vido  iu 
Callixto  il, 

V. 

Francitci  Torrensii  in  anlapolegitico  pro  residentia 
pastorum, 
Dicerc  anlem  plebem  aliqiiando  clegisse  episcopos« 
»iit  posse  n  odo,  ad  h.-eresim  de  investitnra  eeclo- 
siastica  a  laicis  arrcpta  prrtinere  polest,  quani 
Romana  synodns  Gregorio  VII  poiitilice  ckimnavit» 
et  h-c  noniinc  affecil,  nt  eliain  Goffridus  Vindoci- 
nensis  abbas  vetns  auclor,  et  va'de  in  Scripinris 
sanctis  enidilus,  in  libro  De  ordinatione  episcop.  et 


fiUiim  Fnlconis  coniitis,  et  per  Gaurridnm  abbaiem  n  invesUtnra  laicorumad  Petrnni  cogiiomoito  Leonem 
Viniiocineiisein.  ei  Radiilphnin  dc  BaIj(cn'iaco  Ccclesix  Romanae  cardiiiateni  srripsil,  et  in  epi- 
mandavU  comili,  de  omnibns  istis  el  inajoribns  alils  stola  7,  ad  Pascalem  ponlificem  de  pac:o  inito  eum 
istorum  consilio  se  versiis  comitein  eniendaturum.      rege  Teutonico. 


GOFFRIDI 

ABBATI9  VINDOCINENSIS,  S.  PRISGiE  CARDINALIS» 

EPISTOLJ;. 


LIBER  PRIMUS. 


EPISTOLA  PR1MA. 
l>oNiiao  e/iartssjnie  ae  wetierabili  papm  Urbano^  Gof" 

fridttt  &uiis«  reverentiam  cum  purce  dileclionis  obse- 

^ttio. 

\  Sanctiialem  vestram  visilare  cnpicns  Romam 
renire  disfiosuerani ;  sed  quat  adhuc  valde  me  cru- 
ctat  febris  qnartana,  deiinuit  invitnm.  £t  quia  velie 
adjacet  mihi»  si  quando  Deus  posse  doiiaverit,  ve- 
nire  usqne  ad  vos  non  pigrilabor,  beata  visione 
testra  satiari  non  mcdiocriter  optans.  Imeritn,  Pater 
dulcissime,  apud  pieiatem  veslram  obtincat  servus 
vester  litleris  vesiris  benedici  pariter  et  salulari. 
Santonenst  episcopo  (1),  hnmililer  qineso,  praeci- 
piatis»  ne  Ebloiiem,  qul  vobis  sempcr  inobedicns 

(I)  Sffn/oiteiui  episcopo.  Rannulfo,  ad  qncm  de 

eo4lem  Eldonc  scribit  lib.  iii,  cpist.  31. 

.  (S)  Patckali  papes.  Id  nominis  primo.  Exstal  hic 
canon  apud  Ivonem  Decreli  p.  ii,  cap.  84,  cujtis 
ctiam  meminenint  glossographi  cdiiionis  Roman.^e 
decretonim  Graiiani  i,  q.  1,  Quisquii^  sed  Paschali 
n  tribiiunt,  cnm  primi  diccre  debtierint.  Primi  et- 
ciiiin  fuisse  vel  hinc  Goffridi  locus  ostend  t,  cum  ad 
Urtiannm  II  scribat,  qui  P.ischaiein  II  anteccssit. 

(3)  Neopkytnm  factum  episcopum.  Neophytns  hoc 
loco  Don  novilios  Christianns ,  quo  setisu  Apostohis 
neopbytnm  fieri  vetat  eoiscopnm  I  ad  Tiinoib.  iii, 
4*1  ftjnodus  Nicsena  can.  2,  sed  nnvitius  clcriciis,  ex 
iiJcoriiin  cortu  in  sacrnm  ordinCro  recens  ascriptus, 


C  exstitit,  aliqaa  oceasione  2  absolvat,  nisi  priiis  ne- 
bis  satisfeccrit  de  invasione  lerrae  nostra;,  et  de 
rcddilibns,  qnos  per  qualuor  annos  injusie  habiiil. 
Praesentium  litleraruni portitorem  virum  nl g:osum» 
amatorcm  justitiae  et  veritatls,  et,  ut  vidctnr,  per 
omnia  zelnin  Dei  habentem,  bonitas  veslra  nullate- 
nos  dubitel.  Ilic  est  eniin  qui  in  partihiis  noslris« 
quasi  primus  et  maxiiniis,  cum  Prophe<a  clamare 
non  cessat :  Quis  eon$urget  mihi  adversus  malignan» 
test  nttt  qnis  stabit  mecum  adversus  operantes  iniqui' 
tatemf  (PsaL  xciii,  16.)  Paler  bcnigne,  nnper  cano- 
nes  relcgens,  quamdam  setitentiain  inveiii,  qnae 
Paschali  pap»  (2)  inscribitur,  ubi  tieophyinm  fa« 
ctum  eplscopum  (3)  baereticum  vocat ;  et  sicut  Si« 

0  et  novns  adhuc.  ut  Gregorii  Magni  verbis  utar,  in 
sancla  convcrs;itione.  Nain  et  lios  quoqiie  neophyios 
dici  Gregorius  voiuil,  ct  ab  cpiscopali  gradu  iinn 
cum  Simoniacis  anatbemate  arceii.  Lib.  it,  eprst. 
5,  ad  Virgiliam,  et  lifi.  vii,  epist.  li*2,  ad  Syagriiim 
et  alios.  Et  si  enim  primis  ssculis  propter  Ecil<*st;c 
necessitaiem  creati  utriosqiio  generis  episcopi  fnc- 
rant  non  panei ,  ei  in  qnibnsdam  prasclare  siiccessc- 
rai,  nt  in  Plnlogonlo  Anliochiie,  et  Ncctario  Gon- 
siantinopoli,  et  Ambrosio  Mediolani,  et  Sidonio  nO' 
stro  apnd  Arvemes,  ei  in  aliis;  postea  lanien,  sub- 
bia  necessitatc,  interdici«  ambilamqne  hominxnn 
ad  sacros  honores  repctite  prosilientinm.  eoercerl 
placuit.  Synodoi  sane  Arveroensisii,  nondum  edtia, 


\ 


S8  GOFFRIDl  ABBATIS  YLNDOGINEN  (S  50 

Ntoniacum,  iu  et  neopbytiim  a  sancta  Ecclesia  de-  A  inopinaia  necessit.is  non  defiili,  qtine  mcx  Yoluniail 

penitiis  3  obstiiit.   Siiiit  ciiim  in  pnrlibiis  nostris 


bere  separari  docet  et  pnccipit.  Haec  autem  sen 
lentia  iitrum  inler  canonicas  recipi  debeat,  satis 
non  Yideo.  Sed  quod  miiius  iridc  percipio,  pater- 
nitaie  vestra  edoccntc  scire  dcsidero.  Valeat  maje- 
Btas  vestra. 

EPISTOLA  11. 

DiUeiUiimo  domino  ac  venerabili  papee  Paschaii, 
Golfridtts  per  omnia  iriu<,  cnm  dileciione  debitam 
servitutem, 

Ad  vos  venire,  opUme  Paier,  paraveram  :  quod 
qunnlo  desiilcrio  explcrc  cnpieUam,  si  eliam  lingua 
mea  sileret,  testis  est  mihi  parniiis  ipse  queiii  feco- 
raiii.   Sed  dum  prompta  voiunlas  vcniendi  adfuit, 

{Edita  deinde  tom,  II  Conc.  (lalliee  p.  589),  Aure- 
lianenscin  v  iiniialn,  pniilo  niite  Gregorii  ^eiatem, 
utiius  anni  spatiiim  neophytis  pr^eluerat  c:i4i.  9, 
his  verbis  .  Ui  tndlus  ex  laicis  absque  anni  conver- 
satione  prwmissa  episcopus  ordinetur,  ita  ut  intra 
anm  spatium  a  doctis  el  probatis  viris  Hisciplinis  et 
regulis  spiritualibus  plenius  insiruatur.  Al  Gregorli 
senleiiliain  el  veiba  seciiliis  est  suo  canonc  Pascha- 
Hs.  Scd  qu(Ml  in  eo  scripiiiin  cst  iieophytos  isios, 
si  episcopi  tiani,  hxreticos  a  Grogorio  appetiari,  cum 
apud  Gregoriiim  nusquam  legainr,  suhdililiuui  vi- 
detiir.  Qiuc  cnusa  rorlnsse  ciir  de  cnnoiie  illo  ambi- 
gat  Goilridiis.  Neopliylorum  tamen  lia^resin  eliam 
Ivo  niincupat  episK  U9. 

(4)  QuKtani  satis  nobiles,  Pra>posiii  Olarionis  Saii- 
tonuin  iiisuhc,  ubi  has  consueiiidines  exigebant. 
Lib.iii,  epist.  58,  ei  lib.  v,  epist.  20. 

(5)  Principis  po  estatem.  Guillclmi  Aquitnniae  du- 
cts  lib.  V,  epist  20  ct  ii.  Vindociiieuse  caenobiinn 
fundaninl  quidem  GofTridus  Martelliis  comes  Ande 


obstiiit. 

quidain  s.Uis  nobiles  (4)  genere,  sed  miiliitm  igno- 
b'lcs  acllom',  mihi  qntdem  carne  propiiiqui,  at 
moribus  el  viia  loiigtii(]ui.  11!  de  rebus  moiiasl»  rii, 
ciijus,  licet  indignus,  coraiii  gerere  videor,  perversas 
quasilam  exaciiones  sive  coiisuetudiiies  extdrqtieie 
laborant,  quas  pra&decessorcs  enniin  loii^e  nnic  per 
violentiam  rebus  ipsis  impressemnt.  Qnos  rum  per 
ecclesiasticam  censuram  a  sua  impielate  revcc  ro 
minime  potuissein,  coepi  Inborare,  si  quo  modo  llecti 
potuissent  per  principis  potesiatem  (5) :  ciijus  vide- 
licet  antecessores  inonnMeriuin  fundaverunt  ,  et 
bealo  Petro   in  pnlrinionium  ct  alodium  (6)  pro- 

siye  exactione  quictas  auclorilale  et  assertione  do- 
B  mini  mei  regis  Fraiicoriim  Uenrici,  Theodorici  etiam 
Carnotensis  episcopi  consilio,  hento  principi  ap;>- 
stolorum  Petro,  et  RoiiianAR  ejus  Ccclesi:e  tn  alodiuin 
obtuli  et  patriuionium.  Solunimodo  loci  dereiisioiiem 
niihi  et  meis  siiccessoribus  Andegaveusis  pairiae 
priiicipibus  rettiiens,  ad  apostolicx  sedis  hoiiorem 
scilicet,  et  ad  perpetiiam  anlni:e  meae  et  sticcessonmi 
meoriim  salutem.  Cuin  vero  iiepoti  ineo  Fulcoui  ho- 
norem  ViiidociiieMsem ,  quem  Pntri  ('jiis  Bodoni  cui- 
dam  Burguiidioni  pater  meus  Fulco  cum  lili.a  sua 
sorore  inea  Adela  sine  mea  concessione  ei  assensu 
ante  coutuierai,  doiiavissem ;  ahbntiam  ciiin  oiiini- 
biis  quic  tuiic  habebnt  et  h.ibitura  eral  ipso  nepute 
ineo  concedenie  relinui,  et  ut  ahbatiatii  ipsani  et 
omiies  res  ejus,  pro  Dei  amore,  et  nosiro  dcligcret 
et  coiiservaret,  nec  aliquo  iii  lempore  a  potestate 
Andegavorum  comitom  subtraberet,  diligcnter  ad- 
inoiiui.  Quod  ille  multuin  supplicitcr  suscepit,  et 
sponfanca  voluntaie  hocse  mihi  obtulil  juraiuruni. 


gayeiisis,  ci  Agiies  «jus  iixor :  venini  Agiies  aiiiea  ^  ^"'**  •"'*"»  <^""'  ««'•onibus  ii.eis  coiisiIk»,  ine  sii»- 


niipserai  Guilltilnio  comiti  Aquitano,  Guillelmi  Ca 
put-siiippu!  lilio,  ex  eoque  coujiigio  progiiatus  Gutdo 
Guillelmi  liiijiisce  principis  nvus.  Ejiis  igitur  proavia 
Aierat  Agnes  fuiidatrix.  Monasterii  porro  Vindoci- 
uensis  defcnsores  erant  coiues  Pictavensis  una  cuui 
Audegnveiisi  vi  Viudocinensi.  Urbaniis  II,  in  diplo- 
niule  aniii  1098  :  Pra:terea  statuimus  ut  Andegaven- 
$is,  Piclavensis,  ac  Vindocinensis,  eomites  cmm  lem' 
pore  sint  defensores  et  adjutores  ejusdem  loci  ad  /lo- 
tiorem  apostolic(e  sedis, 

(6)  In  patrimontum  et  alodium,  Hoc  multis  locis 
repeiitiir  a  GoCTrido.  Passliu  etiam  in  diplomnlis 
poiiiificis,  aliisque  Vindociiiensis  monasterii  tuoni- 
inentis,  ut  in  labulis  fuiidalionis,  et  in  iis  quibus 
GoiTridus  coines  fuudutor  lestattir  se,  cum  Vindoct- 
nensein  coiiiitatuiu  Fulconi  sororis  suje  filio  donaret, 
de  inonasterio  excepisse,  cavisscque  ne  a  potesiate 
Atidegayensium  coiiiilum  siibtraheretur  :  quas  qui 


cepturum  sacrameiitum  respondi.  Veniiniis  itaque 
ad  ecclesiam  Bealse  Trinitaiis,  ibique  super  textuin 
Evangeliorum  extrinsecus  de  auro  rabricatiiiii  et 
su|ier  ipsum  altare  mihi  juravit,  quod  abbaliam  et 
ciinttas  res  ejus  ad  honorem  Dei  el  lieaii  Petri 
quanto  melius  posset  conservaret;  nec  nbbatem  l:»ci 
vcl  inonaclios  se  scieiiie  qualibel  occa^ione  mole- 
staret ;  iiec  aliquam  consiietudineni  vel  vioenti.tni 
rebus  coruin  inferrel :  nec  iinqunm  nb  ipsn  Viiido- 
cinensi  abbatia  Andegavensis  comitis  expelleret  po- 
testatem,  etiamsi  pro  aliquibus  rebus  couies  Aiide- 
gavensis  sibi  guerrnm  moverct.  Coiicessit  etiani  ui 
quidquid  nb  homiiiilius  suis  in  lolo  comi:aiu  suo 
inonasierium  vendiiuiu  esset  vel  datiim,  quatenus 
illiid  muiiachi  Vindocinenses  absque  sua  vel  succes- 
sorum  suoruni  coutradictione  seu  consueiudine  pa- 
cificc  possiderent,  et  quidquid  inde  pro  uiiliiaie 
monasterii  agere  velleni,  liberam  facultatem  habe- 


dem  rmegras  polius  hoc  loco  subjiciain.  luin  uuia  ^  ''?"^-  Acium  esl  apiid  Castrum  Vindocintjm  in  Eccle- 
breviores  sunt,  luin  quia  origiiiem  indicant  paucis      sia  sancia  Tnnitaiis,  aniio  ab  Incarnaiione  Chrisli 


viiigo  notam  comilum  Vindocineitsium;  sic  igilur 
babent. 

Coffridi  MarteiU  comitis  pr<eceptum  de  iw.eta  mona* 
sierii   Viudocinensis. 

i  \n  nomine  Salvatoris  Dei,  et  Doniini  nostii  Jesu 
Christi.  Ego  Golfridus  <iivina  miseraiioiie  Andegavo- 
rum  comes,  noium  facio  omnibus  snnctae  Ecdesiin  d* 
delibus,  quod  monaslerium  iii  honorem  sanctae  el  iii- 
dividuae  Trinilatis  in  quadam  possessione  inca,  qiiae 
jiire  li;ercditario  apiid  Castruni  Vindociiium  mihi  coii- 
tingebat,  pro  saluie  animx  mex  parentumque  ineo* 
rum  sumpto  ineo  fundavl,  ot  juxta  possibiliiatem 
meam  rebus  pmpriis  exsiruxi ,  monachoruinque  coi> 
gregaiioneui  sul>  regula  et  abbale  viveutium  divina 
operaiite  clcujeutia  coiistitui.  Monasterium  autcm 
ijHUin  ei  les  iliius  universas  ab  omni  coiisucludiiie, 


millesimo  quinquagesimo,  indict.  itt,  regnante  Hen- 
rico  Franconim  rege,  anuo  iinpcrii  sui  iioiio  deciino. 
Utisuntqui  adfuerunt: 

«  Ego  Goffridiis  Andegavoriim  comes,  Fulco  ne|K)s 
meus,  Eblo  de  Blasone,  Uainnldiis  de  Malolebmrto, 
Mchardus  de  monte  Aureo,  Landric  is  de  Balgen- 
tinco,  Hubertus  de  Muiiitione,  Fulclieriiis  de  Turre, 
Roberius  dcMonte  Canlorio,  Kobertus  de  Burgodio, 
Goiriidus  de  Pruliaco,  Adelardus  de  Cnstro  Goiiicrii, 
ilnrduinus  de  Kupibus,  Salomon  de  Lavarziiio,  Ni- 
velo  de  fracla  vallc,  ingeibaldus  Brito,  Gothnnlus 
Budellus,  et  alii  multi. 

<  Signum  f  GoiTridi  coroitis  Andcgavcnsis. 

<  Signum  f  Fulconis  comitis  Vindocinensis.  • 
Groirrid^i  Martello  sorores  duas  fuerunt :  llildegar- 

dis  ex  qua  ei  Alberico  Vastinensium  comite  orti  sunt 
GrofTridus  el  Ftilco  Rechinus,  posterique  eorum  tro- 


n  EPISTOLiE. 

priiim,  eiim  rclHis  ab  ipsiim  peninentibtts  obtiile-  A 
riiniC?).  In    lits  itaque  valde  suspeiisiis  deiineor; 
f>(tA  mox  ui   Tcrilas,  pro  qiia  laboro,  per  graliam 
siiain  ab  liac   siispensione  nie  liberaloin  babnerit, 
sanctilatein    Testram,  prout  digniim   est,  Tisitare 
non  pigrilabor*  Interim  tamen,  piissime  Pater,  aptid 
paternitalem  Tcstram  obtineat  serviis  vester  litiera- 
luiB  yestrarum  visioiie  salutari  pariter  et  lastari: 
(\uanim     aiictoritate    tyrannorum    inliuinanitaiem, 
\ino  \testialoin  saevitiam  refrenemusi  quam  vix  aut 
nunqaam  aliler  refrenare  poieriinus. 

EPISTOLA  III. 
DUecihsin0  ae  venerabili  Pairi  9U0  Paschali  papm, 
Goffridnt  Vindoeinensis  cctnobii  minisler  indignns^ 
dei^tfam  cum  dHectione  ohedienliam, 
Alodium  l)eaii  Pelri,  Vindocinense  videlicet  mo-  ^ 
naslenuni,  cujus  gubcmaiidis  rebus  hiimililas  no- 
stra  4  praeesse  dignoscitur,  in  lioc  inundo,  quasi  in 
maris  niedio,  gravi  niinis  tempcslate  perurgelur. 
Non  quidem  jaro,  ot  assolet,  saectilari  violentia  dc* 
vaslacur;  sed  l.«^iombtts  pariter  el  injuria  pontifi- 
cum,  qui  Ecciesiae  defensores  esse  debuerant,  assi- 
diie  molestatnr.  Ipsi  namque  nobis  mala  faciunt, 
ei  qiix  ab  aliis  illata  fuerint  satis  lilienter  consen- 
tiiini.  In  Cenomanensi  itaqiie  episcopatu  Vindoci- 
ni^nsis  oomiiissa  (8),  ob  scelera  sua  de  coiiiiialii  eje- 
cta»  Ecdesiam  quamdani  nobis  aufert,  et  alia  inulta. 
Episcopus  videt,  et  inultani  rapinam  paiitur  :  sa^pe 
qiiaesita  jusiiti»  jura  non  exercet.  Ip  e  etiam  quein- 
dam  monachum  (9j  noslriini  rngitLvum,  cxineiila- 
riuin  qiiiJem,  non  lainen  iKibenlem  cbariiatis  cs-  ^ 
mentum,  qiio  vivo  lapidi  Chrislo  jungatur,  nobis  rc- 
eiamantibus,  ob  utilitatem  suae  ariis  secum  detinet. 
Ibi  ipso  sciente,  contra  proposituin  monachit  carnibus 
vescitur»  ei  oinnino  regulae  saociat  contrarius,  perni- 
eiem  animae  sux  cam  corporis  turpltudine  operatur. 


~  LIB.  I.  3t 

In  episcopatu  Andegavensi  quamdam  ecelesiain  in 
una  parochiamm  (10)  noslr.irum,  nobis  coniradi- 
ceniihus,  scimus  esse  plantatam  :  non  quam  Paier 
coelestis  plantavit,  sed  qiiam  ibi  laicus  quidain  le- 
nieraria  potenlia  impressit.  Cujus  actionis  episco- 
puin  senlimus  assertorein,  quem  taiitre  ii^jurijc  vin- 
dicem  habere  debiiimus  et  correclorein.  Episcoptis 
vero  Santoiiensis  (t1),  qnod  monastertum  nostruni 
per  triginta  et  eo  amplius  annos  absque  onmi 
reclaroalione  possederat,  5  nobis  absentibus ,  imo 
nescientibus ,  quibiisdam  aemulis  nostris  ut  accipe- 
renl  licenliam  dedit;  iios  denique  vestras  sanctae 
palernitatis  audienliam  appellanies  audivit.  Sed 
apud  vos«  Pater,  prosit,  quod  aptid  illum  penitus 
obfuit.  Qiioniam  vos  diu  es^  amanlissime  domiiie, 
non  visitaviinus,  suppliciter  et  obnixe  precamur  ne 
ob  hoc  servis  suis  misericors  vesira  sublimilas  in- 
dignelur.  Non  enim  alia  de  causa  distulimos »  nisi 
quia  eos,  si  non  oiniies,  ex  ipsis  aliquos,  quib.s 
injiMte  premiinur,  in  vesiro  jitsto  examine  prassen* 
tes  hiibere  desideramus.  Unde  vesinc  sanctilaii  loio 
corde,  tota  aiiima,  toia  \irtute  supplicainu«,  quate* 
nus  viscera  apostolicae  pietatis,  qu:e  opprcssis  oni- 
nibus  succurrere  consuevii,.juxia  dcsiilerium  no- 
slruin  sentiamus,  nt  vel  sic  ssevire  desinat  teinpesuis 
quam  patimur,  et ,  quod  decet  monachos,  opiSta 
quiete  perfruamur. 

EPISTOLA  IV. 
Bealissimo  papm  Paschuli^  charissimo  domino  $uo 
et  Patri^  omnis  congregatio  Vindocinensis  mo- 
nasterii ,  eorumque  indignus  Pater  Goffridus ,  </#- 
bilam  cum  ^liali  timore  subjectionem  et  obedien- 
liam, 

Injuriis  et  persecutionibus ,  quas  Carnotensis 
episcopiis  (12;  nobis  susciiavit ,  et  suscitari  fecit, 
vaide  fatigati,  ad  sinum  niatris  nostrs  sanctae  Ro- 


mites  Andegavenses  :  quod  prodit  inier  alios  Ordcri- 
ciis.Viialis  lib.  iv  Historise  ecclesiast.;  et  Adela, 
qnam  Fulco  ?i<!rra  paler,  ut  hx  tabulae  declaran*, 
Dodooi,  seu,  qnod  verius  pulein,  Odoni  uxorem  de- 
dit  coin  comiiaiu  Vindocinensi.  Ex  Odone  porro  ct 
Adela  satns  HiigOy  fous  et  caput  fauiiliae  coiuiiuin 
yiiidociiiensium. 

(7)  Et  aiodium  obtulerunt,  Alodium  olim  dicebani 
fiwdum  liberum  nultius  juri  obnoxium.  Unde  et  iios 
pnediuin  litHsri  alodii  nunc  eliam  dicinius,  quod  nec 
fidem  nec  pensiutionem  debel,  in  quo  differt  a 
feiido,  quod  lidem  et  doniinium  debet.  IvoCarnot , 
cpist.  1G8  :  Emit  comes  Rotrocus  pariem  iUius  fundi 
qu(e  alodium  erat^  id  est  quae  liberi  juris  erat :  pars 
enim  altera  fuiidi  libera  non  eral,  ut  pole  in  bene- 
ficiuni  dala.  Dare  igilur  in  alodium,  esi  transferre 
in  jiispropriuin.  Ai  dare  in  reudum  non  item,  quia 
fuodi  fendalis  proprietas  nianet  pencs.  superioreiii 
doiiiiiittin;  ususrructus  tantum  vassallo  concedttur: 
€ui  proinde  quod  est  feuduin,  id  ipsum  doniiiio  esl 
dlodium. 

Retinent  hodieque  priscum  alodii  vocabulum  vici 
aliqiiot  in  Gallia,  qiios  quia  liber»  conditionis  erant. 
alodia  et  alodos  appellabant.  Nam  alodos  etiamuuin 
vocant  Andegavi,  quos  Adeta  comitissa  S.  Albino 
dedit,  et  PicUvi  monasterium  S.  Marix  de  Alodiis, 
qifod  iu  ejus  nominis  vico  situni  esl. 

(^)  Vindocinensis  comiiissa.  De  ea  non  liquet,  scil 
etd^^iiry  iiitaai  inyaserat,  nomen  Saviniacns  lib.  111 , 


epist.  15. 

(9)  Quemdam  nionachum,  Joannem,  cujiis  crebra 
mentio  iii  episiolis  ad  lldeberiuin  episcopum,  lib.  iii. 

(10)  Ecclesiam  in  una  parochiarum,  Autiqui  i«c 
perpeioi  jiiris  fuit,  novain  ecclesiani  sine  episcopi, 
cujiis  in  dioecesi  sohim  erat,  |>eriiiissu  non  oRdidcari. 
SyiiodusChalccdon.  can.  4 :  "eSoScv  im^hu  fih  /Ar^dauoO 
oexodofAttv  /An^i  ff\»vc9Tocv  fiovoo-rij^cov,  ti  cuxTnpcoy  o-.xov 
napa  yvwuiQv  toO  rnc  ffo^iwc  iirimnou.  Quod  jus  iu 
sai.cluni  apiid  reg<s  nostros  ftiit,  ui  sua  eliain  It^gc 

D  et  piirfndi  exeinplo  lirinarint,  capilul.  lib.  v,  cap. 
182.  Placuit  nobls  ne  capeitm  in  nostro  palaiio^  ret 
alibi  sine  permissu  episcopif  cujus  esi  parochia,  fiant, 
Uii4»d  ergo  episcoporuin  hac  in  re  jus  fiiit,  idein 
suum  esse  abbates  volueruiit  in  parochiis,  qu;e  iii 
ipsorum  erant  polcslale.  Tale  autetn  Cluniacensium 
jiis  ftiit  ex  Liicii  11  privilegio  :  Prohibemus,  iiH|iiil, 
ut  infra  parochias  ad  jus  Cluniacensis  monasterii 
pertinentes  absque  Cluniacensis  abbalis  consensn  uu'- 
Ins  ecciestam  xel  capellam  wdificare  prdesnmat,  Itoitise 
aniio  1154. 

(il)  Episcopus  vero  Santonensis.  Rannlfus  idcin, 
a  quoinsulaiH  Flaici,  de  qua  hic  serino,  semel  atqiie 
iierutn  inon:istcrio  suo  suutractam  queriiur  lib.  111, 
episi.  57. 

(12)  Carnotensis  episcopm,  Ivo,  qiio  cum  de  ▼exa- 
tionibus  istis  niulu  STppe  expostulat  iib.  11.  Scripta 
qtiidcin  epistola  lotitis  monasterii  nomine ,  sed  a 
Coffiido  diclala,  Knmanique  ad  Pa^chalcin  aH/«la» 


50 


GOFFRlDl  ABBATIS  VINDOCINENSIS 


40 


nian»  Ecclesise,  in«imiU:Mii  justiiiuc  silienlescoiifiigi-  A 
luus ;  pro  cujiis  oniore  ac  fiilelilale  nitiliimoilas  epi* 
scopi  inrcslaiioncs  6  ^^i**  porlavimus.  Ad  Romanain 
ilaqneconrugiiiiiis  Ecclesiain  :  ciijus  sub  alas  iuaier- 
iiuaiis  (luin  congregari  el  foveri,  proul  jusluin  est, 
clesiderainus,  nos  disgregare  el  Iribulalionuni  fu- 
nibus  alligaios  inde  abstrahere  moUtur  prxdicliis 
episcopus^el  conleniptis  sanctx  catholicx  et  apo- 
siulic»  sedls  privilegiis  ,  quos  ab  iniiio  nostrje 
creaiionis  inatcr  oinnium  ecclesinruin  Romana  Ec- 
clesia  proprios  cl  speciales  filios  habuit  atque  lacte 
8u«  dilectionis  nulrivit,  quia  sibi  vindicare  non  va- 
let  (13)1,  cxsecrandis  vexatioiiibus  conatiir  exslin- 
giiere.  Unde,  optiuiof  et  honesiissiinae  vitoc  Palcr, 
▼estrain  pietalem  liuintliter  iinploramns,  quatenus 


EPISTOLA  Y. 

Gloriosceac  venerabiUs  vila;  Palriti  domino  Paschati 

iancla:  et  caiholicce  Romana:  Ecclesia!  pontifid^ 

fraier  Goffridm  peecalor  dicius  abbas    Vindoci- 

nensiSf  quod  pntri  filius  et  dommo  servus, 

Liiteras  ^ancdiatis  veslrje  r.um  gnudio  elrevereii- 

tia  qua  debuiinns  susccpinius,  cisquc  debitam  ole- 

dlciitiain,  prout  dignum  crat,  exhibere  voluimus; 

et  quidquid  a  beattiudine  vcslra  nobis   in  liueris 

prjecepluin  fuerat ,  complelum   utiquc  fiiisset ,  si 

inobedieniiu  Archembaldi  dicti  abl.aiis  (14)  Saiicti 

Albiiii  et  qiiorumdain  moiiachorum  sibi  faveuliuin 

non  obstitisset.  Sanctum  qiiidem  et  justuin  vestriim 

mandatum  fuerat;  sed  qui  Sjustitiam  el  samtita* 

tem  niinusdiligunt,ex  oinnibusquae  praecepistis  ni- 


educio  de  vagina  beati  Petri  gladio,  cpiscopiis  el  ^  hil  oinnino  fecerunt.  Hinc  igitiir  vcstrae  discretioni 


qui  sibi  iii  iiijuriis  nosiris  obieinperaveruni  sic  cor- 
rjgantur  ut  caeteri  tiineaui,  et  a  nosira  perbcciilione 
retrahant  manus,  ct  sub  praesidio  apostolicae  virtii- 
tis,  qux  inonachos  decet,  quieleni  habcrc  valcamus. 
Hemeiitoie,  dileciissime  Pater,  venerabiliuin  proide- 
ccssorum  veslroruin  qui  vos  ad  aQlhereas  mansioiies 
pracccsserunt :  quoruin  sancta  astutia,  iicct  in  mul- 
lis  divisa  uiinor  esset  in  singulis ,  in  causis  tamen 
monastcrii  nostri,  patriinonii  scilicet  bcati  Pelri,  se 
lotam,  prout  videbalur,  colligebal.  Illi  quidein,  sicut 
eorum  honorahiles  cpistolae  quas  taiiquain  reliquias 
reKOrvamus,  veraciter  testincaiilur;  bcnefacloribus 
aoslris  miiltipliccs  gratias  refercbant ,  et  eos  qui 
noft  impugnabant,  severissima  iiivectionc  argucbaiit. 
Illis  temporibus  pacem  7  habuiinus  ct  quietem  ; 
et  miliiare  Dco  licuit,iion  iniplicari  mundiali  ncgotio. 
Nain ,  si  quis  nos  molcstarc  cogilabat,  ibi  morieba- 
tiir  ubi  orta  erat  iniqiia  cogitatio.  Nunc  autem  tri- 
bulationibus  atteriinur,  fatigamur  injuriis,  vcxa- 
lionibus,  ct  inaxiiiie  Carnotcnsisepiscopi,  lalioramus. 
Al,  de  vcstra  bonitatc ,  clcmentissiinc  Pater,  et 
aequitatis  iiHcgritate  oinnino  confidentcs ,  ab  his 
oinnibus  liberari  nos  crcdimus.  Gravamina,  qiiibus  a 
memoralo  episcopo  preuiimur,  et  sub  quaiilo  illius 
oncre  gemimus,  propter  niiniam  morositateni  tacui- 
mus,  ct  domni  abbatis  liiigua  n.elius  omnia  loquo- 
tur,  quain  indicare  possit  epistola. 

(15)  Yindicarenon  valet.  fdeo  non  potcrat,  qnia 
Thcodorirus  episcopiis  suo  et  surcessoruin  nomiiM*, 
moiiasienuin  ViiKlocitiense  ab  cpiscopnrum  Carno- 
tensiiini  poleslole  iihorntn  recernt  priviiegio,  quod 
ad  cul( eiii  operuin  GoiTiiiti  cdidiintis. 

(M)  Archembaldi ,  dicti  abbatis,  IIoc  argumenluin 
tr. datiir  in  cpisloln  sequcnii. 

(15)  Beaias  Prucce  ecclesiam.  Et  hoc  eUam  peti 
debet  ex  cpislola  9  hujus  libri. 

(16)  Domnum  Paganum  bealt  Albini  etectum.  Vc- 
liis  et  nobile  S.  Albini  caenobiuin  Julioinagi  Ande- 
gavoriim,  iii  quo  post  Girardnin  II  creatus  ahbas 
Archembaldus  anno  Ghristi  1106,  cnin  sua  sponle 
ahdicasset,  sufleciusque  in  ejiis  lociim  esset  Paga- 
niis,  mutala  mox  vohintite  abbatiam  iterom  affecta* 
vii ,  obiinuilqne  ul  Pagaui  electio  infringcretur. 
Pro  Pagano  lilteras  ad  Gofrridnm  dedit  Pascbalis,  de 
uuibns  epistola  praeccdcnti;  sed  ei  nec  litterae  ponii- 
(ici;tr,  iicc  adhibiiae  apud  legntuni  cf  eplscepum  Au- 


(I 


incumbit  quod  inobedienler  acluni  est  corrigerc; 
ut  vel  sic  universi  cognoscant  qtiam  gravc  sit 
apnsiolica  praecepta  conieinnerc.  lUile  cst  eniin, 
jtno  necessarium,  ne  haec  tania  praesumptio  nuna- 
chorurn  inulla  remaueat,  forte  de  monachis  suiiipra 
occasione  iu  gradu  altiori  pcstis  inobedienliae  caput 
erigere  prjesuinat.  IIoc  iii  ^aniio,  dilcciissime  Pa- 
ter,  ad  vos  venire  dcsidcrio  desidcravi;  sed  iii- 
firmitaie  et  mnlliplici  monasterii  nostri  necessi- 
iaic  detcntiis  venirc  non  potui.  Sed ,  Deo  voleiiie, 
quam  citius  potero  ad  vos  veniam  heatam  faricin 
vestram  visurus;  ei  B.  Priscae  cccleb-iam  (15),  \t\ 
dc  ccclesia  justitiam ,  si  bonilati  vestrae  non  displi- 
cet,  quod  minimc  displiccre  dcbet,  recepturus. 

EPISTOLA  VI. 

Bealiitimo  pap(c  Paschali,  chari$»imo  domino  et  Pa- 

tri ,  fraler  Goffridus ,  S,  Romantt  sedis  humili$ 

servus^  debiiani  cum  dilectione  akedieniittm^ 

I>omnum  Paganum  beati  Alfoiiii  elecium  (16), 

quem  mihi   niinimo    sorvorum  vcslrorum   vcstrsc 

auctoritatis  decreto  contmendastis,  ficitoie  vernciter 

multa  gravamina  passum.  Prius  quidem  electio  stia 

sine  judicio  et  audientia  ei  abUita  eai«  Postea  per 

invidiain  in  locum,  qnem  per  electionem  frairuin 

suorom   obiinuerat,  Archembaldtis  subrogatns  9 

csi.  Qui,  me  praesenie,  in  capiiulo  suo  inler  maiiiis 

Andcgaveusis  episcopi  cuin  re^jula  S.  Bonedieti  (17) 

D  degavensem  preccs  profueruni,  quo  minns  abbaiiam 
retiiierel  A rcheinbaldus. 

(17)  Cum  regula  S.  Benedicti.  IIoc  esi ,  libriim 
porrtgens  Regiil;e,  altbaiiam  abdicarat.  Duciuin  e 
prisca  illoriiin  teniporum  coiistictiidine,  qua  ad  san- 
cicndas  firinandasquc  cessionuin  ct  iiivesliiuraruro 
actiones  bacidtiin ,  cuUelluin ,  aliudvc  quidpiain 
cjusmodi  adhibebant;  interdum  eiiain  librum  Re- 
gulae  S.  Benedicli,  apud  monachos  niinirum.  Cujiis 
rei  in  ipso  S.  Albini  tabiilario  varia  stippctuiit 
cxempla,  ut  in  donaiione  Adelardi  dc  Gastro  Gon- 
terii ,  quam  lib.  v,  epist.  25  proferemiis.  Iteni  '.n 
altera  conccssioiie  Sanisonis  Passavantii  inililis,  ln 
qua  post  coruin  cnumerationem,  qiix  monasterio 
apud  Gurtumcampum  donarat  aniio  1158  sic  con- 
Chidil :  l)e  hac  igilur  eleemos^na  ego  ipse  Samson  cum 
Reaula  S.  Benedicli^  cum  qua  ecclesice  beneficium  ab 
abbate  et  frairibus  memoralis  acceperam^  memorato$ 
investivi  abbatcm  el  fonvcntum ;  el  eamdcm  Regulam 


4f 


EPISTOL.E.  -.  UR 


4« 


abbntiam  pcnitiis  anle  (iimiserat;  quia,  sicut  ipsi-  A  tur.  Quod  si  vioientia  Teulonici  rep»  (!Kd)  aliquiif 


mai  et  omnis  congregatio  cuiu  co  pul)licc  conflle 
l«a4iir,pr.c  aniin;  et  corporis  iulinniialc  lantum  onus 
ferre  non  poierat.  Pai^anus  vero  cum  se  ncc  auili- 
inni,  ncc  Tocntum  quasi  damnalum  conspiccrct,  nc 
|ier  banc,  cinnm  iinmeriio  paliebatur,  rcpulsnm,  in- 
fatnia  postmoiliiin  noiaretur,  me  audicnte.  iloronuni 
episeopum  Anilegavensom  (18)  ct  domuum  fcingo- 
lismenseni  legatuin  (49)  vestrum  conveuit  :  jusii- 
liam  et  audientiain  ab  eis  qnazsivit ;  scd ,  sicut 
lUraque  quaesita  est,  utraque  ab  utroqoe  negala 
faiL  Saloinon  tamen  res  ,  et  cvangelicus  judex 
nec  sic  egnrunt ,  nec  sic  agere  judices  Ecclc- 
six  docuerunt.  Quorum  unus  nKreiriccs  liligantev 
aiidire  miniine  coulerapsit;  sed  caruin  causas  dili- 
gciiier  disciitiens  prudcnler  tcrminavii.  Altcr  vcro  ^ 
in  adu\terio  dcpreliensani  ei  apud  sc  accusatam  sa- 
pienter  et  mtsericorditer  r.bcravit.  His  qiise  supra 
dixiiuus ,  el  aliis  gravainiiubus  prxdictus  fralcr 
vc]  CfNcnter  oppressus,  saiiciam  aposiolicam  sedem, 
qiine  iiiatris  pielate  oppressis  oinnibus  subvenire 
consuevif,  appeJJavit;  et  ad  oam,  sicut  aU  maircni 
filius,  consilium  et  auxiliuin  peiilurus  conrugil,  Sed 
nec  sua  eleciio,  ncc  sanctx  sedis  appellalio ,  qua: 
qnondam  prodesse  solebal,  adkuc  sibt  prodesse  po- 
luit.  El  quia  matris  iiyuriam  silcre  non  convcnit  fllio, 
sancta*inatris  Romanae  Ecclesia;  injuriara,  cujus  iUius 
<^o  10  suni,  Uitet  indiguus,  occultare  noc  possuin, 
nec  di'i>eo.  Arcbenibaldus  et  monaclii  qui  sustineiit 
parics  cjus ,  omnia  quae  de  Pagano  cis  praecepU 


aequilatis  niiniis  a  robis  extorsit,  ei  tlmor  inortiH 
filiorum  vestroruin  ad  hoc  carnein  veslram,  non 
aniinam«  incliiiavit ;  qiianto  minus  jvstitiae  in  boc 
actu  dagnoscitin*,  lantoin  causis  aKis  amplius  per- 
agatur.  Puter  in  Christo  cbarissime,  non  vos  ullra 
moduin  aiBciat,  m  qna  fuit  sinistra  operatio;  noii 
perturbet  oculum  inenlis  vesirs  regis  exactio  :  sed« 
quanlo  fbrlius  poiestis,  jura  justiti»  in  rebiis  aliis 
teneatis  nunc  ex  dcliberalione ,  ui,  quod  negi  ftK^ii 
vestra  bttmaniias,  fecisse  crcdalur  pro  vlta  lilioriifn 
paterna  compassione. 

11  EPISTOLA  VH  (21). 
Beati$simo  papce  ^aschalij  chamtimo  domino  ei 
PalW,  frater  Goffridus ,  apo»lolica!  sedis  tervorum 
mimmtts,eam,qute  secundum  Deume^t^  Obedie/Hianu 
Optiine  nostis,  Paicr  optinic,  navlm  Petri  Peiruni 
siinul  et  Judani  habtiisse,  et  siciit,  beatus  Am- 
^rosNis  dicit  (i2)  :  <  Qiiandiu  in  ca  Jiidas  ruit,  sem- 
per  fi;is.sa  est  tcinpcstaiom;  sed,  ilio  (iUo  perditioniJi 
foras  cxpulso,  irunquillitaicm  liabuit  et  quietem.  » 
Judje  siquideni  penei^sitas  oxigebat  Mt  navi,  quf. 
utrumquc,  Pctruin  scilicetct  ipsuin  vclicbat,  susci* 
taret  tempestatcin;  scd  fKtcs  ot  pietas  B.  Pe!.ri  apud 
Dominum  obfiiiebat ,  ne  collisionem  inciirreret  vcl 
subiuersioncm.  Et  quia  nostris  temporilms  alier  Ju- 
das,  parturieitte  diabolo,  contra  sanclatn  Ecclcsinin 
natus  agnoscitur^  qui  cutlioticam  iidein ,  libertateiu 
et  bcatauicjus  castitalein  niodis  omnibus  deicst^nd.i 


itomaiia  Ecdesia  ita  coiiiempscruut,  quod  ex  oinni-     4>rcesunipliono  sibi  aufcrrc  conatur  :  vuli!e  noccss« 


i>Ms  omniiw  nihii  fecerunt.  Uuic  lamen  univcrsali 
onmiam  Ghristianomm  inairi  obedirc  est  uiilo,  ct 
bonoriilcum,  ct  non  obedire  criminosum.  lia*c  c4)c- 
dientibiis  dilcctioiicm  servare  scmper  studuit,  et 
inobedientibus  reddcre  ultiouem.  Lndc  praeoordia- 
lissime  Pater,  patcrnac  pietatis  viscera  qiialiscuiiqiic 
lilius  vesier  hutuililer  precatur;  quateuus  in  niatixi 
nosini  noinaiia  Ecclesia  sic  et  justitias  siatus  vigcat 
ct  dilectiouis  affectus,  nc  pauper  innocens  opprima- 
tur,  nec  superbus  divcs  qualibct  oocasioiic  glorie* 


cst  Al  nuncctiam  ddes  IK  Pcrri  in  sua  s|icciali  sede. 
qiitC  tiunquain  errare  consnevit,  taiUuin  vigeal;  qiia- 
teiius  iii  t>riniis  su.t,  s;tnct»i  Roiiiam»  Ii^cclesin:  et  ii 
collisiofic  providcat,  H  eain  a  siibinersioiie  defensi.'i:, 
iic  forie,  ^uodabsiti  Satan^  iriutnpliatiie«  erroiis 
lliictibus  iniolcrabiiiler  oppressa  succuinbal;  et  ric 
oredeniium  omniummultiludo  Scyllain  el  Cbarybdim 
cmii  illo  patialur  et  pcrcat,  ct  B^  Petrits  sub  uuO}9 
!atere  credatur ,  qui  olim  super  dndas  12  ainbul.i- 
bnt.  Firinitcr   ciclimus,   nec  erramus,  Doniimim 


super  aitare  B.  Albini  detuii  «b  niemoriam  perpetuoi 
firmitatis. ^lm  bis  librnin Rcgulse, sic  in  aliis  tubulis 
ciiltellum,  bacuiu.m,  cbirothccas  in  niatium  inlssas, 
4liariqtie  iiiipositas  leginius;  qtiin  cxslant  bodiequo 
iii  eodetu  S.  Albini  coenobio,  et  in  aiiis  pierisi|ue 
vcieris  moris  monumenta  :  baciiii,  inqnam,  etcliiro- 
tbccx  ct  aiia  investituranira,  traditionuuiquc,  quus 
«ignarant,  titulis  iiiscripta. 

(48)  EpiscopuM  Andegaiensem.  Kainaldum  ,  ad 
qiicm  scribit  lib.  iii. 

{V9)  Enaolismentem  legatum.  Girinlum,  dc  que 
eiiisto^a  10  biijus  libri. 

<iO)  ViolMia  Teuionici  regiu  Henrici  IV  t»osimo- 
diiiu  iiuperaloris;  dc  ca  rc  niox  aicclur  ad  epist. 
seqiieiitcm. 

{t\)Epis^a  7. Hiijus  epistolai  ar^omeotHm  in  in- 
'licecodicis  Ccnonianeusis  iia  coucipiebatur  :  Ratio- 
nttbHiur  oslendil  pactum  quod  cum  Teulonico  rege 
fecerat  non  tenendum,  l^iciiini  scilicet  dc  investituris 
eptscoporum  el  abbatuni,  quas  Heuricus  a  Pascbati 
ariiiata  milituni  inanu  ad  urbem  circiintscsso,  capio- 
que  per  vini  esiiorscrat  itt  Ulib.   Aprilis  unno  illt 

l  ATROL.  CLVll 


cuni  cas  llifirico  ejiis  |iatri  ut  concedorent  (jre- 
gorius  ei  Urbaniis  nullis  unqu.-im  tnini^,  ncqne 
biandiuientis «  ncqnc  vexatlonibus  inflecii  potuis- 
^  sent.  Qiiod  faaum  Pasclialis  etsi  cxcit&ai«  vide  -ntiir 
nccessitas ,  quod  alioqui,  nt  ipse  in  episloia  m\ 
Guidonem  Vieniien.seni  caiisatiir,  -scrvilns  Ecclf'si:{\ 
captivis  iutertttis,  exctdium  urbi  ei  kalia;  iminiucre 
viderotnr,  usqiie  adeo  taiiien  omnibus  locis  inipra- 
baiuin  esi,  ut  apertum  schisma  tanntni  iiun  excitu* 
rit.  Ilaqiie  priidentes  et  cordati  viri,  qu<»ii  vi(d  tT 
Ecclcsiui  jura  malc  harichant,  in  quiiHiS  Gofl^ridNH 
hic  nosier,  et  aiii,  qitortim  exslantepistol.Y,  Pascba- 
iein  liortari  atqite  urgerenou  dcsiiterunt  ut  pactutn, 
quod  invitus  fecerat,  ei  ipseiiict  tiltro  daninabni, 
publico  dccrcto  resciiiderei.  Quod  quidein  pra»litit 
anno  seqiieiiti  in  s^'nodo  Latcranetisi,  in  qua  iu^ 
vestituras  llenrico  iieruui  abrogavii. 

(2i)  Beatus  Ambrostus  dicit  iiib.  iv  in  Liicam  cap» 
4  :  Uascest^  inquit,  itlanavis^  gua!  adimc  secuif- 
dum  Mattlitvum  ftuciuat,  seeundnm  Lucam  replatuw 
piscibus.  Etpostali;!  :  Aoii  lurbutur  ista 'lUK  Petfum 
habct ,  turbatHr  iUa  quw  Judam  habet. 

2 


COFFRIDI  AKBATIS  VINDOCINENSIS 


H 


noslnim  (Jiiol)us  discipulis,  Pein  vldelicel  el  Pairio,  A  ncc  jiislUisc  ncc  misepicordiae  fuisse  eonsiliam  vc- 


Ecclesi:e  dedisse  principaium.  Pelram  fidei  callio- 
licoB  principem  fecil;  Panlum  doclrinae.  Quornm 
unnmelcgit  adhuc  in  (erra  corpoialiler  nianens; 
alium  vero  in  ccelo  jam  residens.  In  lerra  quidem 
Pclrum  elegit ,  ut  Ecclesiam  suain  ejus  iidci  robore 
firmaret;  Paulum  postea  do  coelo,  quatenus  cjus 
sancta  doclrina  fide  firmatam  Ecclesiam  exornaret. 
Isli  gloriost  triumplialores  operibus  veritati  fidem 
servantes  non  sanguini ,  maToerunt  alier  obedienter 
sublre  patibulum  crucis ,  alCer  ensem  suscipere  dili- 
gonier  submissa  ceryice;  unde  amplius  laclis  exivk 
qiiam  sanguinis;  qnam  Ecclesiac  sibi  comroissae  vir- 
liiiem  fidei  et  liberiatem,  quaro  bonus  eorum  magi- 
sler  el  Dominus  fuso  sanguine  sui  sacratissimi  cor- 


raciter  agnoscilur,  sed  Satanae  incilamentnm,  co9 
subtraxisse  morti ,  qu»  dhi  decsse  non  potcst  inor- 
Mlibus,  qui  cura  utilitate  totias  Ecclcsiae  vit:o  sl:.t  lu 
sociari  pototssenl  aetcrnne.  0  quam  venerabilis,  et 
qnam  pretiosa  esset  in  conspeclu  Domini  nior», 
tmo  vita  illorum,  quibus  m  pati  pro  fide  datiim  fui  - 
set  desuper,  vel  in  terra  permissum  ,  sancsa  Ecclc- 
sia  b.T.retica  pravitate  superata,  sno  sponso,  qui  pio 
ea  mortuus  est  et  resurrexil,  usqiie  in  finem  sdcculi 
fideles  fiiios  procreasset,  nec  frangi,  nec  flecti  dein- 
ceps  fides  calholica  potuisset!  Siobjicitar,  qiiod  in- 
Tili  forsitan  paterentur,  et  idcirco  eorum  passio 
crederetur  infrtictuosa,  quod  spontnnea  minime  vt- 
derelur;  et   iterum  (Aug.  ep,  61  ad  Dutcitium) 


poris  comparaverat,  pnterentur  auferri.  Istisanctae  "  Pmna  marlyrem  nonfacit,  sed  eausa^  cansa  uliqiie 


incmoriae  ct  venerubilis  vitne  martyres  stio  capiti 
Christo  fideliier  inlixrenies,  quam  veraciler  ejiis 
roembra  fnernnl,  mori  polius  pro  illo  quain  conira 
illum  viverc  eligentes,  factis  amplius  quain  verhis 
rlnmavcrunt.  Quorum  victorioso  sanguine  laureata 
sancta  Romana  Ecclesia  oliin  siiperalis  hostibus 
trinmphavit;  quae  in  suis  doctoribus  el  mori  pro 
<^hristo  semper  optavii ,  et  sibi  vivere  recusavit.  Ili 
sancti  viri  in  aiihereis  mansionibus  eum  suo  Domino 
jain  exsultant,  ubi  pro  inorte  temporali  beatam  iin- 
mortaliialent  adepii ,  suos  sed  non  degencres  snc- 
cessorcs  cxspeclanl.  Quod  si  alicui  eorum  13  u- 
cloria  non  adfuit  passionis,  non  illud  timor  negavii; 


Idonea  et  mullum  idonea  ernt,  qnia  causa  (idei,  qim 
melior  uo.i  [»olerat  iiiveniri.  Pro  hac  etiam,  si  ali- 
ter  non  possent,  conlra  snam  volnntatem  mori  do- 
buissent;  quia  nec  sic  mnrlyrii  palma  fraudnri  po> 
tuissent.  Innocentes  etenim  sancti,  qui  nec  voce  nec 
voluntate  martyrinm  qnnpsiisse  leguntur ,  quoniam 
pro  Domino  pcrtulernnt,  corona  martyrii  non  pri« 
vantur.  Hos  sancta  Ecclei^ia  non  solum  marlyres 
C:;se,  verumetiam  martyrum  fiores  confitetar.  IJnde 
firmiler  credendum  est  et  nitllatenas  dubitanduni 
qnod  suppliciuin  niortis  pro  flde  Christi  homini  coh 
Ini(in) ,  eiiani  si  pro  carnis  15  iufirniitate  noluerit, 
ct  luinen  non  neg:iveril,  niartyris  vitidi<:at  nomcn  e^ 


nec  lain  passio  defnit  qiiam  dies  cerlaminis.  Talihus  ^  pra^miiiin.  Si   autem  adeo  fuissent  degeneres  filil 


patronis  terrn  laHatur,  coelum  exsidiat :  ei,quia 
felix  coruin  vita  mortein  meruit  gloriosain,  Iiinc 
snncia  eoruin  solemnia  plebs  Christiana  celebrando 
freqnentat ,  et  per  supplicabiles  ipsorum  preces  se 
tota  devotione  siio  Crealori  commendal.  Iloruin  ita- 
que  solemnia  celebrare  esl  utile  et  religiosum ;  sc 
piis  eorum  precibus  commendarc  utile  pariier  et  ne- 
cessariuin.  A  quorum  sorte  beata  qui  in  eornm  sede 
residcns  et  aliler  agens  se  privavit,  factum  suum 
ipse  dissolvat,  et  velut  aller  Petrus  lacrymando 
<!f)rrigat  qnod  fecit.  Si  inetu  inoriis  titubavit  ad  ho- 
raiu  carnis  infirinitas,  in  corrigendis  carnis  operi- 
bus  mentis  inlegritas  perseveret,  e(  emendare  non 
ernbescat,  caiisans  de  carne,  velit  nolil,  moritora, 


qiiod  a  poria  paradisi ,  ciii  non  Teatonici  regis  im- 
pieiate,  sed  qui  bene  innlis  uli  consoevit,  Doniiiii 
pieiaie  jam  propinquaverant ,  reiro  pedem  dare  ne» 
g:ini!o  voluissenl :  conslnnlia  pntris  et  ratio  spiritni 
|)ropiiiare  |iolius  debueral  qnain  carnt,  eosque  in 
fide  sanctn  exhortatione  Hriiinre  :  si  neeessitas  in- 
cumberet,  primus  pro  veritale  sncrumbere;  et  siciit 
n.  Sixius  beatum  Laurentium  ad  Titain  praevenit 
aitemam,  ita  et  ipse  eos  praevenire,  ne  illorum  ini« 
perfectione  nnivorsnlis  Ecclesin  chartam  fidel,  ca- 
stilAlis  nc  lihortniis  perderel,  qunm  Salvator  ore  suo 
iliclninin  et  sigillatain  in  crucc  inanibus  propriis 
Chrisliniiis  omnibus  tradidit  in  pignas  et  lcnorein 
dilectionis.  Ei,  qiioniam   ciilpa  hxc   inexcusahiiis 


quod  acquisita  imroortalitate  vitare  potuisset.   Sl  D  nuUalenns  dubitalur,  el  exciisando  augeri  polesl. 


vero  timore  mortis  filiorum  siiorum  poiius  quam  siiac, 
ca  fecisse  vel  facieatibus  assensiim  dedisse  convin* 
citur,  quae  Cbrisios  per  semetipsum  correxit,  et  B. 
Pelrus  abominatus  esl,  atque  sacri  canones  penitus 
exsecrantur,  nullo  velaroine  legi  poiest  vulnus  (ain 
inanifestum  ;  quia  pator  sic  filiis  propitiare  non  po- 
tuit,  «ed  salntcni  inipedire  filiorum.  Mortem  siqiii- 
dem,  quKi  fruclum  facit  iiicliorein  diOerre  siibito 
tnoriluris.  et  in  reternuni  vicluris  vitain  a  Deo  para- 
lam  auferre,  iiulla  nos  docent  excmpla  sanclornm. 
Nam,  sipaulus  ad  horain  vitavit  inortein,  in  aliqito 
fiiletn  nonI*<«sil,  neque  deseruit  14  veritatcin;  et 
sc  niorli  magis  reservasse  creditur,  quain  subtra- 
xisse,  ul  fruclum  deinccps  facerel  poliorem.  Unde 


non  minni;  rclicto  errore  scienter  coromisso  8ine 
diiatione  corrigalnr,  ne  malcr  nostra  spiritualis» 
quae  qnasi  novissimnm  spiritum  Irahit,  omnino  in<y- 
rialnr;  fidc,  cnsiilnie  ac  liberlate  vtvit.  ac  vigct 
Ecclesin  :  qu.^e  si  non  hahel,  languet  et  separatnr  a 
viln.  iNam  fide  fundatur,  ornatur  castitate ,  liher* 
laie  tcgitur.  Sed,  cum  laicain  investituram,  qiiae  sc- 
ciinduin  (radiiiones  sanctorum  Patrum  baeresis  coin- 
probalur,  non  contradicit,  sedprsecipit;  cum  cor- 
nimpitur  ipsa  muneribus,  cum  saeculnri  potestati 
suhjicitur,  fidcs,  cnslttas  ellibertas  ei  siniul  aiifer- 
liir;  etquse  vitam  iion  linbei,  nec  immerito  \Q 
moriun  creditur.  Jliijus  mortis  aitctorem  vel  novissi- 
inutn  Ecclesia;  niembrum  crcdere,  eiiam  si  pasior 


«  EWSTOLiC.  -  LIB.  U  kr. 

Yidcamr,   errare  est.  Huic  errori  qiiiciiiiqiie  iiili?R-  A  ineriio  lupiis  non  paslor  oviain  crefiilur,  qui  eas 


serit,  fnerebilHr  ab  ipsa  vil«  radice  prscidi.  Supcr 
hi^auieni  si  quis  aliier  senseril,  non  esi  cathoii- 
cns.  nianifesteiur,  et  veriUlis  «rgumento  probabitur 
cssc  haereiic«is.  Tolerandus  qtiiiiem  est  pastor  (33), 
utcanones  dicnni,  pro  reprobis  morilMts;  si  vero 
exorbiiaverit  a  fide,  jam  non  est  pasior,  sed  adver* 
sarius,  ^  <|uolil>et  peccatore  tantnm  catbolico  dele- 
standus.  l.icet  eniin,  secondom  sanctornm  decreia 
Roinanonim  pontiGcom ,  etiani  mereirici  conruniinem 
Ecdesiae  fldem,  qiiam  suatn  credit  et  conflietnr, 
(iefendere.  MuHo  igittir  ampliiis  alque  perfecliits 
rdigiosiim  caiholicBm  decet  bnerelicam  pravitatein 
impugiiare;  nec  Ghrislians  legis  veritalem,  qui 
Chnstianus  esi,  in  tali  negotio  debet  occuliare. 
Snnt  quidani  episcopi,  qoos  nec  clerns,  nec  popaitis 
eWgU ,  scd  eos  tantnm  laica  persona  investivit ,  qni 
contra  catholiconim  statuta  Palram,  el  maiiine 
contra  veridicani  B.  Gregorii  septimi  papx  vocem , 
q»i  pro  defensione  biijns  fidei  mortnus  est  in  exsi- 
Vw  f2i),  Investtiiiram  palliantcs,  eam  negarent  bs> 
T^»siin  csse  ^25)  vcrbis  ad  seducendiim  composiiis , 
si  posficnt.  t}Honim  stateris  dolosis,  viris  fidei  non 
appenditnr  :  bos  enim  ctistodit  Dei  spirltns ,  qno  rc- 
gunliir.  Fratres  isli ,  utinam  si  lleri  posset ,  fratrcs 
catholici,  qnl  non  a  stio  consecratore ,  sed  contra 
rTaves  Ecclesix  a  iaicis  investitnram  snsccpenint  17 
vel  suscipiunt,  diim  qiiemlibel  anctoreni  hiijns  cri- 
.nlnis  moliuninr  defendere,  sub  iltius  defensione  se. 


B 


iion  pascil ,  sed  de  Ipsis  pascitur.  Hsec  a  nobis  id- 
circo  diconiur,  quia,(lum  a  satana  propbela  ccrrup^ 
tusagnoscilur,  qui  non  solum  verbo,  sicot  Balaan), 
sed  eliam  scripto  in  Christiani  populi  neceni  cousi- 
iiom  pariier  et  assensuin  dedisse  convincitur;  valde 
iiecesse  est,  ut  cui  residet,  asina  loquaiar  et  prn- 
pbetae  cori  ipiat  iiisipientiam ,  qui  sacra  divins  leg'8 
praecepia  iransgresstis  est,  sacrilegi  regif  seculi.s 
\%  insaniam.  Ei^quonianiLuciferuin  nosiris  ti^miic- 
ribos  e  ccbIo  iapsum  indubilauter  agnoscimns,  iicn 
ei  qiialibei  occasione  illius  impietatein  dis8iinulai> 
tes  inhaerarous,  ne  in  puicum  desperationis  cum  eo» 
quod  Beus  al>nuat,corruamu8.  Si  mlnus  dixi  quam 
debui,  ignorantiae  dcputctur;  si  amplius,  qnia  i!o 
odio  iniquitatis  ei  xquiiatis  ainore  processil,  igno- 
scaior. 

EPISTOLA  VUI. 
Dileetmimo  Patri  et  domiiio  Pa$chali  papas  tenera-' 

bili^  frater  Colfridu»^   MHcto!  Romanm  Eeeletim 

urvorum  mifiimiM,  debil4im  <um  ditectione  obe» 

dientiam, 

Placnit  saiicliiali  ves1r;i*>  Pater  charissime,  abba- 
tein  n.  Albini  (26)  vocare.,  ei  ut  in  pr;esentia  veslra 
iK^qiie  ad  festivitatcm  oiniunin  Sanctorum  roibi  ju- 
stitiam  cxsequereiur,  decreto  veslr»  aucloritatis  ad  - 
nioncre.  Qnid  ipse  oKm  contra  scdem  aposioSicani 
recerit,  beatitiido  vestra  melius  novii.  Niinc  auiein 
vobis  inobediens  esse  iion  aiidet;  quoiiiam  si  ad 


sed   qnasi  prodiiclis  verendis   natrbasqiie  nniiatis  £•  isiam  vocaiionem  vestram  non  veniret,  conies  An- 

o|ier!URt.  Nain,  cnm  cnstitatem  sponsae  Dei  sepelirc, 

ct  niminm  sordida  pollulione  sepultos  suscilare  fal- 

bclter  conantnr,  se  facinnt  amprnismanifestos,sed, 

qiiia  lisercticns  b;cretici  leslimonio  in  eo  h9Rri*sis 

gcnere  t|iio  ronveniunt,  miniinc  damnalur,  mirnm 

tion  est  si  Lim   iicfanda  loqutintur.  In  enin  antein 

qui  lalia  crcdit  et  prontcliir,  de  pharetra  vcrtt.niis 

T>avid  rex  el  propbeln  lioc  modo  jaciilaliir :  Sonest 

Deui  in   eottspectu  ejus;  inquinaitv  $unl  vi(e  iUius  in 

omni  tempore  ( Psa/.  ix);  et  illud  :  Yerba  ons  ejus 

iniquitas  et  do!ns  ( PsaL  %\\\)  :  noliiit  iiiielligere  ul 

qiia;  sunt  fldei  seqnerelnr.   Qiii  tnlis  cst   pmecsse, 

non  prtMlesse,  et  qwv  sua  sunt  tantiim  qiuerere, 

aoR  qute  Jesu  Christi  {PhiUpp.  n)  desiderai,  ei  per 


dcgavensis  (i7)  possess^onem »  quain  nionacbi  B. 
Aniini  \\er  subrepiionein  alistiilerunt ,  inon;isterio 
iiostro  restitiieret.  Ego  vero  ad  praeditiiiin  lermi* 
titini  inevilabili  monasierii  noslri  iieces<iitate  deten* 
tiis,  sicni  pnediclo  ubbali  aiitediii,  vetiire  non 
potero.  Sed,  si  Deiis  vttam  ei  prosperitatem  mibl 
concesserit,  tisqiie  ad  fesiiviutem  sancli  Clemenlis 
beatani  faciem  vestrain  visitabo,  de  abbate,  et 
10  de  monacbis  B.  Albiui  jiisiiliam  accepluriis;  ei 
quia  venerabilis  niemoiic^e  dominum  pa|iam  Drlia* 
nuni  decepertint,  niultis  auctoritatibus  sanctorum 
Bomaiiorum  pontiflcnm  probatnnis.  Ipse  postea  do« 
ininus  papa,  visis  privilegiis  nosiris,  se  fnlsse  dc» 
cepluni  asseruil,  ot  auctorilaie  privilegii  sui ,  qiicd 


qtixtilict  4lcvia  oves  pr.-ecipiieiilur  nnllalenns  curat.  D  contra    iios  fcceral   ila    retractavit,  qiiod    Cccle- 


De  quibus  lac  et  lana  siiii  nonsiiflicit;  scd  illaruin  de- 
vorat  carnes  el  ossa  corrodit.  Se  tamen  ?estiinat 
pa&lorcni  oviiiin,   cnm  sit  pornis  liipns  earnm.  Et 

(i5)  Tolerandus  qnidcm  est  pastor.  Ex   Aiiaclcti 
cpisi.  3,  citatlvo  decrcii  p.  iii,  cap.  5. 

(i4)  Mortums  est  in  exsiiio,  Saierni.  Ilenrico  iinp. 
CBftere  coacius,  qui  Roiuam  expiignarat.  Oregorii 
VII  verba ,  com  in  letbalein  niorbum  iiicidisset ,  a 
Petro  Bibliothecario  baec  inemorantur  :  Dilexi  justi- 
tiam^  et  odi  iniquitatem;  propterea  morior  in  exsilio, 
(ii)  Eam  uegarent  kofresim  esse.  Hac  de  re  ube« 
rius  agii  lib.  iii,  epist.  ii  ei  in  opusculis. 

(26)  Abbatem  B.  Albini.  Archembaldum ,  de  qno 
ep^  5.  Is  nanc  Roniam  cum  Goffrido  vocabalur  , 
disceptatari  anibo  de  ecclcsia  S.  Joannis  super  Li- 
ferim,quam  Urliani  II  judicio Albinianis ,  proCre» 
«lanensi  qitain  repetebanl ,  dare  coacti  fiierant  Vin- 


siam  de  qna  qnerela  manct,  et  qnidquid  praede- 
cossores  sni  monasterio  nostro  flrmaveraiit,  sine 
cxceplione  firmavit.  Unde,  dilectissinie  Pater,  di- 

docinenses,  GofTridns  vcro  abbas  facitis,  causam 
siiani  sic  egerat  apnd  Utbaiium,  ut  is  judicinin  stiniii 
retraciaret,  ecclesiaroqiie  S.  Joannis  Vindocineiist^ 
poslca  inoiiaslerio  inler  c;Gtcras  ejiis  possessioiics 
asscicrel.  Quod  qiiidem  non  soluni  ab  Urbano ,  ve- 
ruin  eliain  a  Paschall  ejiis  siiccessore  fiiclnm  vidift> 
miis  diplomaie  anni  1105)  Allamen,  qnoqiio  modo 
coinpositii  rcs  fuertl,  obliniiil  laiidem  Urbani  decre* 
inin,  potiunturqiie  liactenus  illa  ecclesia  monachi  Si 
Aibini.  .  ,  .    ^ 

(27)  ComM  Andegawnsis.  Fnlco  ejiis  nomlnts  V, 
ideniqni  Hierosolyinoniin  |iostea  regnnm  adeptns 
esi,  de  qno  iterum  epist.  21,  et  iib.  xi,  episl.  7, 


41 


GOFFRIDI  ABBATIS  VJNDOCIXENSIS 


4S 


&crclampaternilatemvcsira/n,nonadopUvus,se(Jpro-  A  ler  NicoJemus  ad  dominura  paparo  in  domum  prac- 


pirius  et  speci»ii8  filius  vesier  (28)  prccator  humili- 
ler,  ne  prosil  illis  quac  dejustilia  dilTidHnl,  si  ad- 
ventuni  praevenerint  noslriim.  Monaslerium  S.  Albint 
Uoinanse  Ccclesiie  nunquam  servivil  vel  serviet, 
nisi  pro  sua  lanliim  necessitale.  Monasierium  vero 
nostrum  ita  B.  Petri  est  proprium »  quod  ad  ipsis 
fundatoribus  suis  alodium  ei  datum  exstitit,  el  pa- 
trimonium.  Ab  ipso  nostra^  congregationisiniiio  prx« 
decessores  nosiri  sanctae  RomanaB  Ecclesi»  optime 
servierunt :  et^  si  gloriari  oportet,  imo  quia  gloriari 
oportet  in  Domino,  nemo  illorum  melius  qnam  ego* 
Umie,  salva  vcrilaie,  proflteor  quod,  fiostquam  mo- 
nasterium  regendum  suscepi ,  iredecim  millia  soli- 
donim  (29)  nostr»  monelae  iii  Ptomanae  Ecclesiae 


dicti  Joannis  nocle  veni  :  ubi  eum  pcne  omnibus 
temporalibus  bonis  nndatum ,  ct  aUena  aere  nimis 
oppressum  inveni.  Ibi  per  Quadragesimam  mansi 
cum  illo;  et,  si  fas  esl  profiteri  vcritalero,  eju» 
onera  in  quanium  potui,  charitatis  liumeris  suppor- 
tavi.  Qiiindeciin  vero  diebus  ante  Pasclia ,  Ferru- 
cUiiis,  quem  Laterancnsis  palatii  custodem  Guiiber- 
tiis  fecerat,  per  interniiniios  locutus  est  cnm  domino 
papa,  quaerens  ab  eo  pecuniam  et  ipse  reddercl  illi 
liirrim  el  domum  illam.  Umle  Dominus  papa  cum 
episcopis  ei  cardiiialibus,  qui  secum  erant,  locutus, 
ab  21  ip^s  pecuniam  quacsivit ;  sed  inodicum  quid 
apud  ipsos,  quoniam  persecuiione  et  luiupertate 
simui  premebantur,  invenire  potuil.  Quem  ego,  cum 


servilium  expendi ,  sola  videlicel  dilectione,  iion  ^  hor  solum  tristein,  verum  etiam  prae  nimia  angnstia 


Hiea  quulibet  necessilate.  Ilaec  autem  dico,  Deiis 
scit,  non  fallaciter  exprobaiKJo;  sed  dileclioneni 
nostram  erga  Romanam  Ecclesiam  veraciicr  appro^- 
bando  :  ul,  qui  Romnnam  Ecclesiam  diligiint,ct20 
mc  diligant,  et  mecum  contra  meos  adversarios 
elypeum  defensionis  opponanl.  Inter  csetera^  qiiae 
mea  bumilitas  Romanai  Elcclesiae  in  sua  necessitaie 
fecit  servitia,  unum,  quia  celeberrimum  fuil,  nec 
possum,  nec  debeo  silere  :  quo  audilo,  qui  caiboli- 
cam  fidein  diligit,  me  nunquam  polerit  non  amare. 
Primo  anno,  quo  (50),  Deo  volente  vel  permittente, 
uomen  abbatis  suscepi;  andivi  piae  recordalionis 
doininum  papam  Urbanum  In  domo  Joannis  Frica- 
paiiem  (31)  latitare,  et  contra  GuiibertisiMn  liaere- 
sim  (32)  viriliter  laborare.  Licet  locus  noster  pauper 
csset,  Romam  lanien  veni^  illius  perseculionum  et 
laborum  volens  particeps  fieri ,  et  suam  pro  posse 
meo  desiderans  supplere  inopiam  :  q^iod  el  Dei  gra- 
lia  fect.  Mala  quae  in  itinere  et  in  civitate  passus 
sum,  nostrorum  per  omnia ,,  ne  agnoscerer,  faetus 
fainulus  famitlorum  longum  esl  enarrare.  Quasi  al« 

(28)  Specialis  lilius  rester,  Lib-  iii,  epist.  5i  D. 
Bernardiis  cpist.  29i  ad  Eiigeuiuiii  pa|)aiu  :  Abbas 
Vindocineiuis,  qui  specialiier  vesler  est ,  rogamus  lU 
el  ipse  specialem  inveruat  (jratiam, 

(29)  Tredecim  miilia  soUdorum,  Duodena  tanlum 
inillia  legunlur  episi.  9  et  iS  ad  Gaiivtuni.  Quare 
inendum  hoc  loco  videtur. 

(50)  Primo  anno  quo.  Ghristi  1094  ex  Dertholdo 
Gonslantienst ,  qui  res  Urbaiii  acciirate  persecutiis 
«st,  constat  iiiitio  hujus  anni  turrim  Gresceiiiii   in  D 


Guibertinorum  potesiate  adliac  fnisse.  Goflritlus 
paulo  ante  fcrias  Paschales  opcra  sua  iiu-rim  cuin 
palaiio  Lateranensi  reccptam  notal :  quod  in  eum- 
dein  prorsus  annum  incidisse  couipertum  est.  Gof- 
fridoautemut  beneficii.in  Urba?ius,  iia  nos  egregii 
facinoris  inemoriam  debenius.  Nain ,  nisi  ipse  pro- 
i^iret,  neseiremus. 

(31)  /n  domo  Joannes  Fricapanem,  Vetustissiinx 
ac  nobilissimai  apud  Romaiios  familisc  noinen  nuiic 
l^aululum  jiiile.\um  ,  Frangii»antiS  cnim  dicuntur. 
.Quod  ergo  gcneratiin  scribtt  Bcrtoldiis,  Urbanuiu 
liomx  prope  S.  Mariam  Novaiii  in  qiiadam  firmis- 
.situa  munitione  nioratum,  ad  ipsum  videtur  quod 
cxplicatius  dicitur  a  Goffrido,  iiluui  iu  Joaunis  hu- 
jiis  domo  latuisse. 

(52)  Contra  Guttbertistam  h(eresim,  Gonlra  Gnii-. 
lieriuin ,  ejusque  laulores.  Hic  est  quem  ex  archi- 
ttpiscopo  Ravciiuuc  pseiuloponiificein     iiidito  Cle- 


lacrymantem  conspcxissem ,  coepi  et  ipse  Oere ,  ei 
flens  accessi  ad  eum  dicens,  ut  seciu-e  cum  Ferru- 
chio  inirel  paeuim.  Ibi  aurum  ct  argentum,  num- 
mos,  mulas  et  equos  expendi;  et  sic  Lateranensc 
habulmus,  el  intravimus  palalium.  Ubi  ego  primiis 
osculatus  suin  domini  papae  pedem,  in  sede  videli- 
cci  aposlolica,  in  qua  longe  anie  catholicus  non  se- 
derat  papa. 

EPISTOLA  IX. 
Beatissimo  papce  Pasehali^  frater  Goffridus,  quod 

cbarissimo  patri  humiiis  fiUuSy  et  bono  dominO' 

fidelis  servus. 

Litteras  vestras,  dileclissime  Patcr,  iriginla  quiii- 
qtie  diebiis  ante  coneilium  (53)  vidi  :  in  quibus  aii- 
divi  quod  noluissem,  et  quod  audire  peccnndo  noa 
nierui.  Pervenii  enim  ad  aures  vesiras  nescio  cujiis 
lelatione,  iiic  pcrsecuioribus  Elcclesias,  et  comitl 
Piciaviensium  (5i)  participare;  quod  Doiis  scit , 
n^iiiqiiam  foci ;  nec  pateriiila4em  veslrain  optassent 
dc  nie  rem  hujusino<li  credidisse.  licc  iiamque  se- 
miniivii  initnicus  honio,  ci  fallaciac  spiriliis  crat  in 

mentis  111  nominc ,  advcrsus  Gregoriiim  YII,  crea- 
rai  Ilenricus  imp.  anno  1085.  Quo  cx  ifMiipore  et 
Gregorium  qtioad  vixit,  ei  Yictorcin  Urbanuinquf^ 
successores  lum  aliis  diris  modisexcrcuii,  luin  Roma 
cxtorres  pene  sempcr  hubuii.  iia  iit  iii  apostoli<!:i 
sede,  qiiod  extrema  epislola  scribit  Gofl^ridiis,  catho- 
liciis  papa  loiigo  inlerviiJlo  non  sedcrit.  Undeciiii; 
planeanni  fucriint  ab  exordioGuitiicrti  ad  reccptuiii 
ab  Urbano  Ferruchii  dediiione  Lwti;raniim. 

(o5)  Triginta  quingue  diebus  anle  concHium,  La- 
tcranense,  anni  1112,  de  qiio  ad  cpisl.  7  dixunus. 
Eadcin  excusalionc  usiis  etiam  Ivo  Gariiot.  epist.  15CV 
qito  minus  ad  eoiiciliiim  proficisceretur  :  qiiod  Pa> 
schalls  papx  littcras  quibus  voc;ibatur,  sepiem  lan- 
tiiiit  hebdomadibus,  hoc  ex  49  diebus  anie  constitu- 
tiitn  concilio  diein  nccepcrit. 

(54)  Comt/i  Ptc/ai't/>»sium.  Guilielino,.dcquoepist.  S^ 
ejus  nomiiiis  et  familiae  postremo,  quem  saepitis  ex^- 
conimunicatum  constat.  Sed  de  ea  nunc  escommuni  < 
catione  agilur,  qtiain  Girardiis  Engoiismeiisis  Icga* 
lus,  el  Petrus  cpiscopiis  Piclavensis  ob  iJiieiias  pulsti 
legiiima  uxore  nuplias  inflixerant,  ut  narral  libw  v 
liistoriae  Guilieliiiiis  Mahnesburiensis.  Miilta  Yimh^ 
ciiienses  el  opima  in  hujus  priiicipis  ditionc  pr.-ediu 
possidebanl,  ut  Oteronis  et  Surgeriarum  ecclesins 
iii  pago  Sanlonico,  Olonenscm,  et  alias  in  Picla-- 
viciisi. 


49  EPISTOLiE. 

eo.  Monastcrinin  siqitidem  nostriiin,  qiiidquid  melius  A 
kabet,  el  unde  pene  penitus  vivimus,  in  lerra  co- 
inrtis  Piclaviensis  noscitur  habere.  22  ^^  ^^^^  i^^"' 
fare  non  possum,  quin  aliquando  cura  co  loquar; 
sed  teslem  in  animaro  mcam  invoco  Spirilum  san- 
ctum;  hoc  necessitate  flt  monasterii  nostri,  non  mea 
Toluntate.  Occasione  quondam  accepta,  quia  pne- 
decessor  noster  (35)  non  potuit  ad  eum  venire  vel 
noIuU,  quamdam  nohis abslulic  obedienliam,  quaui 
ine  posiea  viginii  quinque  millia  solidorum  reditnere 
oportuil.  lu  quibus  Umen  me  ab  eicommunicaio 
(lebeo  abslinere,  si  ei  communicavi;  vel  quandiu 
fuerii  eicommonicaius ,  communicavero ,  nunquam 
miiii  a  Deo  illius  peccaii  fiat  remissio.  Haec  ei  si 
qiixtibet  alia  vobis  de  me  dicta  sunt  amara,  credttc 
firmiicr  ea  fallaciter  et  iovidiose  fuisse  inventa.  ^ 
\3ude,  si  Jusium  est,  eompetens  terminiis  ponatur ; 
el  qui  ine  sagttiani  in  occullo ,  noiificentur  couira 
quos  scilicet  canonice  me  prxparare  delieam»  et 
lie  quibus  forsitan  aiiquid  dicam,  et  sine  misericor- 
Jia  judicemur.  Verilatem,  dulcissime  Pater,  aiteu- 
dite,  non  verborum  relationem.  i£mulantur  enini 
me  quidam,  scllicet  diaboli   xmulatione.  Quoruiii 

(35)  Prcedecetior  nosier.  Paulo  posi  ;  Prapdeces- 
Morum  nosiromm,  Lib.  v,  episl.  2(  :  Reeiores  mo^ 
uasterii  nosiri  qui  fuerunt  anle  nu,  Quatuor  omniiio 
.inle  Goffriditm  Vindocini  abbates  rucninlRainaldus, 
Odericus,  David  et  Berno,  quem  boc  loco  significat. 
Bernoni  obeflieniiam  seu  prioratiim  S.  Georgii  (de 
boc  enitn  agi  puto)  eripiierat  Guillehnus  coines, 
qnem  Goflrndo  postca  resiituit.  (Jrbanus  II  Goffrido  : 
Eeclesiant  S.  Georgn  in  Olerouis  insula^  auam  ab  C 
omm  exaeiionis  con^uetudine  tiberam  CuiUeimus  Pi- 
ctaviensis  comes  excommunicaiionenoslra  coaclusred^ 
didit^  sicut  ab  Andegavensi  comite  Goffrido  et  Agnete 
comiiissa  loco  veslro  iradita  fuerat.  Qna  de  re  ile- 
ruui  lib.  V,  epist.  19  et  20.  Oe  obedieutiae  aute:ii 
hac  tioiioiie  vocabulo  iib.  iv,  epist.  7. 

(o6)  Uuodecim  scUicet  <o/t'i/os.  Idem  repetit  cpist.  i3 
ad  Carixiiim.  Gensum  hunc  abbati  Vindocineiisi  ian- 
quani  setlis  apostolic^  alodiario  indixerant  fundalo- 
res.  Tabutae  fundaiioiiis  :  Ahbas  vero^  qui  alodiarius 
B.  Petri  esse  dignoscitur^  malrem  suam  Romanam 
Ecclesiam  per  singulos  annos  aut  per  le,  aut  ver  ie- 
gaium  suum  risitare  siudeai^  et  si  majorem  chariia- 
tem  non  fecerit^  censum  saitem  xii  soHdorum  ad  coii<- 
cinnanda  iuminaria  ante  venerabile  eorpus  bealissimi 
Petri  ibi  persolvere  non  negligat,  Clemens  U  in  privi- 
legto  coiifirinaiionis  :  Censum  vero  ad  memoriam 
cogniiionemqtte  sempiternam  duodecim  solidos  de  mo- 
neia  palriee  vestras  b.  Peiro  reddi  per  annos  singulos  D 
volumus*  Sic  olim  Clnniacenses  tutehe  nomine  x  so- 
lidos  4|uinto  quoque  anno  pendebant.  In  diplotnatc 
Agapiil  II :  Sane  ad  recognoscendum  quod  prcedicium 
cetnobium  S.  apostolica  sedi  ad  iuendum  atque  fo- 
rendum  periineat,  dentur  per  quinquennium  solidi  x, 
Vizeliacensps  siogulas  quotannis  libras  argenti. 
Pascbalis  II  Altardo  abbati  Vizeliac.  :  Ad  indicium 
quoque  hajus  tibertaiis ,  aposiolica  sedi ,  cujms  juris 
essedignoscitur  libram  argenii  per  singutos  annos  per^ 
solvai ;  sic  3lii  altos  census. 

(37)  Beaiee  Priscce  ecclesiam.  B.  Priscae  eccleslain 
litulum  presbyteri  cardinalis  in  tnonte  Aventitio  ab- 
batibus  Vindocinensibus  cum  dignilate  cardinali  pri- 
mus  illustri  et  iiiiisiiati  exempii  praerogaiiva  con- 
cessit  Alexander  11,  ita  ut  quicaoque  legiiinii  Vin- 
doeioi  abbaies  foreiit,  iidem  Roinanae  Ecclesix  hujus 
tiiuli  cardinales  essent.  Alexandri  bxc  sunl  yerba  in 
iifieris  ad  Odericoro  abbatem  anno  t06i  :  Concedi- 


—  LlB.  I.  so 

falsis  delractionibns  coiDpctlor  palam  pronteii  vcri' 
latem ,  quam  salis  tacere  voluissem.  Nullus  itaque 
veraciter  dicct  aemulorum,  quod  in  tota  Francia 
monaslcriiiin  silorJinalum  melius  quam  iiostrorum. ' 
Quod  nostro  lempore  per  Dei  graiiam  amplius  cre< 
vii,  qiiam  prius  devotio  fundaiorum  ei  contulerit: 
Ucet  nunquam  Ecclesiain,  nunquam  alterius  Eccle- 
siae  decimam ,  vel  quamlibei  possessionem  ecclesia- 
stlcam  eo  modo  acquisierim ,  quo  faciunt  quidam. 
Tempore  23  praedecessorum  nostrortiiii  Romana 
Ecclesia  vcl  debitiiin  censum,  duodecim  scilicet 
solidos  (36),  pcr  anniim  vix  indebabere  poiuit.  Quod 
non  propter  jactanliam ,  sed  propler  gratiarum 
actionem  dico,  in  servitio  Romanae  Ecclesi.-e  amplius 
quam  duotlccim  millia  solldorum  nosira  paupertas 
expendit.  In  spatio  iriginia  qninque  dierum ,  revc- 
rendissiine  doiuine,  me  praeparare  et  ad  vos  venire 
non  potui,  corporis  etiam  pressus  infirmitate.  Itcr 
nostrum  quain  citius  poiero,  pncparabo,  et,  si  Deus 
mihi  vitam  et  sanitatem  donaverit,  vos,  sicnt  cha- 
rissimum  patretn,  ad  praesens  videbo,  vobis  dill- 
genter  serviturus ,  ct  B.  Priscae  misericorditer  re* 
cepiunis  ecclesiam  (37) ,  vel  de  ecclesia ,  si  placet , 

mus  etiam  omnibus  hujus  loci  abbatibus  ecclesitwi 
B.  PrisccB  cum  dignitaie  cardinali,  sancti  Spiriiux 
judicio  decernentes,  nt  nulla  deinceps  ecclesianlica 
stecuiarisve  persona  prtedictam  B,  Pritae  ecclesiam 
S€U  ecdesiw  digniiatem  eis  auferre  qualibet  occasioue 
prcesumai.  Quod  eidein  Oderico  beneficium  coiifir 
mavit  Gregorius  Vll,  anno  i029.  Vcrum  grassnnlr 
posiha;c  iii  urbe  faciioiie  Giiihertlna,  ecclesia  hivc 
Vindociiicnsibus,  quod  parlos  illas  aversarenlur, 
adenipta,  atqtie  ad  alios  translaia  esi.  Et  ouaiiquaiii 
Goffrido  iiostro,  ut  est  in  epist.  16,  ejus  investitu- 
ram  reddidit  Urbanus  II,  iterum  tamen  ejus  posses- 
sione  dejectos  (iiisse  ex  eo .  liqiiet ,  quod  eatn  nunc 
repetit  a  Pascliall,  ci  epist.  15,  promissuin  sibi  a 
CaHisto  teslaiur  :  a  quo  tandem  in  inlegruin  resii- 
tiitns,  cardinalis  R.  Priscx  tilulum  usurpare  coepii. 
Sic  enim  ad  CaUisliim  ipsum  scribens  se  appcllal 
opuscul.  3,  Callisli  diploma,  quo  vindicias  Goffiido 
iiistanravit,  integrum  proferelur  ad  epist.  28 ,  lib.  ii. 
Ejiis  porro  vesiigia  decimo  post  anno  seciitus  esi 
Honorius  II;  ciijus  etiain  exslat  privilegium  Roma:  mc 
Kal.  Apr.  anno  lli9  perseriptum.  Nec  taiueii  dio* 
turna  salis  aui  ilUbaia  Vindocinensibus  fiiii  h£c 
possessio.  Nam,  sive  quod  Ecclesiae  iliius  saria  tecia 
iiegligereni,  sive  alia  poilus  causa  fuit,  iierum 
illis  esi  adempta,  ei  aliis  cardinalibtts,  qiios  B. 
Priscae  titulo  creabant,  per  ponlifices  aitributa.  De- 
nique  Innocentius  III  ^  intermissam  possessionem 
Haiiielino  abbati,  qui  ociavus  fuil  a  Goffrido,  posi- 
liminio  reslituil,  sed  cuin  hac  cxceptione,  ui  ipse 
quidem  cjusque  successores  abbates  pristinam  car- 
dinalis  dignitatem ,  ejusqiie  insignia  cum  B.  Priscie 
ecclesia  perpeiuo  retinerent.  Caiierum,  si  quando 
alii  ejusce  tituli  cardioales  creareniur,  bis  parerent, 

Suartamque  proveniuum  partem  pendereniii,  qui 
.  Priscae  ecclesiaro  pro  Vindocinensibus  administra- 
reni.  Innocentii  verba,  tametsi  paulo  longius  excur- 
runt,  non  abs  refttcrii  audire.  Sic  ivitur  babent: 
c  Licei  autem  antecessores  nosiri  ecclesiam  S.  Pri- 
scaein  monteAventino  siiam  cum  omnibus  pertinen-  - 
iiis  suis,  et  cardinali  etiam  dignitate  pRedecessori^  , 
biis  iiiis  duxeruni  concedendam ,  sicui  in  ipsortini 
privilegiis  perspeximus  contineri ;  quia  tameo  posl 
aliqua  tempora  per  incuriam  el  negleclum  eoruoi 
ipsa  ecclesia  destructioncni  et  desolationem  incur- 
rii;  quidam  praedecesEorum  noslrorum  eam  diversift 


51  GOFFmDI  ABBATIS  VINDOCINtNSIS  5*S 

jusiitiam.  Dignitm  satis  e(  jiislnm  essel,  si  iliscre-  s  HJrc  p»ialiis.   Hsuc  hiiiiiililas  mea  siio  pra?eordialis • 


lloiii  veslra  videreliir,  iil  quod  siiHcioruiii  prjBile- 
cessuruin  veslroruni,  Alcxandri  secuiidi  vidclicci  ct 
Gregorii  sepiimi  auilorilale  nobis  donaluin  esl ,  el 
»ub  eoruni  anaihcm:Uc  finnaluin,  el  poslea  pro  fide- 
lilale  noman:e  Ecclesia;  a  Giiitberto  baereiico  abla- 
lum  exstiiit,  a  Romana  Ecclesia  nobis  redderetur, 
qnae  mala  pro  boiiis  reddere  non  consnevit.  Hacc  est 
cnini  retribitlioquain  Deus  non  docuit,  nec  B.  fe- 
trus  aguovit.  De  Guitberto  quidein  lue  opliiiie  viiw 
dicavi;  qiiia  posl  beaiae  mcnioriae  papain  Urbanum, 
el  praecipuum  sanclae  Roinanae  Ecclesiae  fiNum^  Pe- 
irum  Leonis  (38)»  ei  abstulit  Laieranense  palalium. 
\ateat  donimus  papa  et  vigent;  et  qui  eum  odit,  vel 
flecipil,  coiM'i4ieatur,  ne  pcreat. 

24  EPISTOLA  X. 
Dileciiuimo  domino  $ttouniver$ali  papm  Calixto,  fra- 

ter  Goffridut  suui  quidquid  esl,  quidquid  potesi, 

quidqwd  sapit  et  habet, 

In  primis,  dulcissime  Pater,  pro  iinivcrsis  bene- 
llciis  vestris  mull»pr»ces  gratcs  cl  gratias  agit  l>eiii- 
gnx  palcriiiiali  veslr»  bumilis  servus  vcstcr.  Mibi 
quldeni  scrvo  siio  pnecepit  vestra  dilcclio,  iii  inrra 
vel  circu  abbaliain  nostrain  exspeclarciii^  dpnec  vi- 
dereiD^  nuutiujii  veslrum,  ad  vos  venire  paralus,  qula 
de  charo  cbariorem,  et  de  familiari  raniiliarioreM 
me  faccre  dispoiiebnt  vcslra  s^aiicta  ci  siiicera  iiiieu- 
to.  Cliarissline  douiiiic,  obedieiilio!  vesir;c  servavi 
inandaUim  :  uxspectavi  ct  adbue  exspecto  promis- 
suiii.Quodsi  oblivione  vel  aliiina  necessitate  exstitit 


Mfiio  doiiiruo  scripsit,  et  si  quid  25  minus  scrt- 
pMim  esl,  ciim  prxseiis  fuerit,  non  tacebit.  Valeat 
benigiiissitnus  dominus  iioster  semper,  et  vigcat ;  cl 
oninfs  ejtts  inimLcus  aut  convertatur,  aut  pereaL 

EPISTOLA  XI. 
Dulcissimo  patri  mo,  et  charissimo  domino  univer^ 

sa(*  papce  Calixto  fraier  Coffridus,  quod  patri  filius^ 

quod  domino  servus, 

Loqtiar  ad  dominum  meuni,  quamvis  non  sim  oni« 
niiio  utilis  servus,  sed  tamen  fidelis.  Loquar  ad  pa- 
trem  meum,  queni  toio  corde,  lohi  nninia,  tot.i  vir- 
tule  dilex»;  ct  probaiio  meae  dileclionis  fuil  qiiou- 
dam  cxbibilio  operis.  Mbil  altud  dicam,  nisi  quod 
divina  Scriplura  loqui  me  docml.  4pud  Noe  piiini  ct 
B  iustiim  patriarcliaiii,  nec  Japhet  patris  ainalor  per- 
dere,  iicc  Cham  pntris  derogalor  percipcre  pntrrs 
bcnedictionem  proiiieruit :  mnxinic  Cliam  ille,  qiii 
iioii  solum  palris  pudenda  detcxit,  verum  cliam  qiin: 
in  patre  non  erant  pudenda  finxit,  ct  publicavit. 
Unde  nuHatenus  dubiio,  imo  ridncialilcr  credo,  qiiod 
nec  censura  JHStiiix,  nec  jura  natura;,  nec  vincit- 
luin  antiquae  dilectionis,  ncc  veritas  apostolicae  digni- 
laiis  anuca,  me  diulius  fraudari  palijcntut  proniissa 
inibi  patris  benediclione.  Scit  eiiiin  piiis  Palcr,  qui^l 
niUii,  licet  indigno  filio,  promiserit;  quid  inibi  post- 
ea  litteris  nposiolicne  verilalis  signincaveril.  Faciat 
26  igit>ur  Paler  boiiiis ;  ne  facics  fiiii,  qui  Paireiii 
semper  dilexil,  de  non  completa  Patris  pramissionc 
eriibescat*  neillequi  iniqiio  odio  semper  babebit 


proiongatuin,  ei  tamen  Iraudari  qualibet  occasioue  ^  iiirttinque,  decontumeba  Pairi  irrogata  sc  ejusgra- 


iiOR  |>otero.  Suia  ctcnim  tria  maxiine,  qiiae  de  gra- 
tiiitac  boiiitalis  vestra  promissis  nie  desperare  niilla 
raiiaiie  pcrmitt<anl  :  nobilitas  scilicet  generis  (39), 
verilas  appsloiica;  dignitatis  amica,  et  anliquae  vin- 
culumdilectionis.  Jubeat  igitur  bonus  doniiiius  meiis 
iiic  Ycoiirc  ad  se,  qiiod  suo  servo,  licet  iiidigno,  pro- 
luisU,  et  scripsit  facturus.  Ego  autem,  si  ipse  jiis- 
serit,  ouando  et  qitomodo  Jusserii,  sum  ad  eum  ve- 

tempoclbus  divcpsis  cardinalibiis  assignarunt,  qiios 
ad  titukiiii  ejiisdem  ecclesias  promoveruHt.  Nos  vero 
luo  voleiiies  lionuri  defcrre,  de  consueta  sedisapo- 
stolicxbeiiignitiiteconcedinius,  iit  dignilatem,  quaiu 
anteccssorcs  tui  cx  coiicessiotie  ipsius  ecclesise  sunt 
adepti,  tu  et  successores  tui  nibilonMiius  liabeatis. 


liam  adeptum  glorictnr,  et  de  filii  repulsa  adgaudeat. 
Ascendat  in  mcnlein  piissimi  Patris  et  domini,  et  in 
niemoria  fixum  teneat,  quantum  ilbim,  aniequam 
iiovissem,  dilexi ;  quam  devote  ei^  anleqiiam  cbnram 
ejiis  faciem  vidtssem,  servivt.  Ego  sum,  ego  sum 
ille,  qui  Armannum  monachum  .missum  ab  eo  ad 
dominum  papam  Urbanom  honoriUce  pro  ejiis  amore 
suscepi ;  et  qui  apud  dominum  papam,  qiti  me  quasi 

raclum  est  nl  gemiiii  deinceps  fuerint  B.  Priscas 
cardinales;  aiii  orditiarii,  quos  poiitillces  designa- 
bant;  alii  extra  ordincm  perpetui  ac  velut  nati,  nb- 
bates  Vindociiienses  :  illi  munere  et  oflicio,  hi  li- 
tulo  tenus  et  dignitate.  Hodie  vero  nec  B.  Prisca: 
ccclesiam  reiinent  nec  dignilatem  :  qiiam   taineu 


Saiidaitorttin  iisuuu  innicae  el  dabiinticae,  mitrae  et  |v  Coustantiensis  concilii  tempore  adhuc  retinebanl 
siiiiiuli,  sieiit  eis  prcsDyteri  cardiitntes  utunlur,  vobis      Hae  renim  vices. 
in  perpotiiuni  aucioriiate  aposiulica  conArmamus, 


ipsamqueB.priscaeecclebiam  Viiidocinensi  monaste- 
rio  de  speeiali  gralia  restiiuimus  :  boc  adblbilo  mo- 
«.eraiuiiio,  ut  si  forle  iios  aiu  successores  noslri 
presbyieros  canlinales  ad  ejus  titulum  duxerimus 
promovendos,  pro  ca  luaxime  causa  ut  super  allare 
B.  Pelri  ronsiielum  agant  otticium ,  sicul  a  sanciis 
Patribus  provida  ruit  deliberatione  staiutum,  hi  qui  • 
Inis  pro  tempore  ciiram  et  administrationem  i|)$ius 
ecciesiae  comniiser.lis,  «isdem  cardinalibus  debitani 
iinpendatit  obedicniiain  huinilcm  et  devotam.  Qui 
videlicet  cardinales  de  proveulilius  ecclesiae  ejusdem 
percipiant  quarlaui  pnrtein  :  vos  auiem  de  ipsa  ec- 
clesia  f^eratis  sollicitui  iiieiu  diligeniem,  ne  pcFve- 
•irani  incuriam  in  ^ollicitiidiiiem  itcrum  redigaiur; 
quia  privilegium  iiieretur  amiitere,  qui  penuissa 
;ibut'Mr  Do:e3ia:f.  »  Hacieiius  Innoceuiiu:^.  E\  co 


(58)  Petrum  Leonis.  Prxcipiiiim  hoc  saecnlo  Ro- 
manae  Ecclesiae  colomen  et  decus  Petrus  Leoiiis, 
Romanenim  omnium  opibus  et  potenlia  facile  prin- 
ceps';  nec  solum  sub  Urbano,  scd  poslea  etiam  sub 
Paschali;  cujus  pacis  cuin  Iknrico  L  lerpres,  itt 
Dodechiniisetaliiscribunl,  alqiie  auclor  fuil;  quiii- 
etiam  sub  Callislo,  utesttib.  v,  epist.  5.  Isesi  cftjiis 
rcslat  sepulcrum  iii  atrio  basilicse  S.  Pniilt  vin  Os- 
lieiisi  cuin  epiiaphio,  cujus  acrosiichis  Petri  Leoms 
tiomen  nolai. 

(39)  Nobilil4tsgeneris.  Guidoni  enimarchiepiscopo 
Viennensi,  qui  in  ponliricia  dignitate  Callislus  II  ap- 
pellatus  esl,  paier  fuit  Guillelnius  comes  Sequano- 
runi  genus,  ut  cum  Sugerio,  in  Ludovici  legis  Viia 
loquar,  iiiipertnlis  et  regioe  celsitiiditiis  derivotiva 
consaiiguinitalc  claiuni. 


53  EPlSTOLiE.  —  LIH.  I.  U 

tinicmn  riruim  diligebal,  pro  c^usis  ipsius  (liligenter  A  esset  a  rurllMis  (45)»  iion  diniidiain  Tcslem,  ut  san- 


peroravi,  ei  toium  cjus  complevi  negotium,  lestis 
esl  mihi  conscienlia  sicut  melius  polui.  Yaleal  Pa- 
termeus  semper  et  vigeat;  et  oninis  eins  inimicus 
atilconTeriatar,  autpercat. 

EPISTOLA  XIL 
Wtcthsimo  Patri  H  domino  universali  papas  Calixto^ 

frafer  Gogridus  $uus  quidquid  est^  quidquid  potest, 

quidquid  sapit  et  babet, 

Mihi,  dulcisslme  Pater,  pra!cei)it  veslrn  dilectio, 
•tad  vos  venirem,  quia  de  charo  charioreni  (iO)  et 
de  famitiari  familiariorem  me  laccrc,  personam  sci- 
Ucet  nc-stram  honorare,  et  Ecclesiac  nostrx  confurre 
«tiiitalem  disponebat  vestra  snncla  et  sincera  iiiieii- 
tio.   Vcniam  certe,  Deo    auxiliante,  ad   dominuni 


ctus  Marlinus,  sed  grisiani  pelllciam  atque  varias 
pelles  obtoli  Patri  ineo,  qneni  nimia  charitalesem- 
per  dilexi  et  diligo.  Valeat  2S  dominus  et  Patcr 
meus,  el  vigeat ;  et  oninis  cjus  inlmicns  niit  oonvcr- 
latur,  aut  pereat. 

EPISTOLA   XilL 
Dulci^simo  Palri  el  domino  universali  papa"  Catixto, 

fraler  Goffridusj   qiiod  patri  /i/ius,  quod  domina 

hervus, 

Ci(*ric'us,  qnem  ad  vos  misi,  charissinie  Pater» 
octo  diebns  ante  Pentccosten  ad  me  rcdiit :  qni  cx 
pnrle  honitntis  vestrse  mihi  nnntiavit  ut  cnni  comite 
Vindocinensi  (44),  qui  ituriis  est  Jerusnlem,  veni- 
rem  Uumnm,  B.  Priscie  recepturus  ecclcsiain  (45). 


wenm  ei  servire  pnrntus,  ct  recepturus  ab  eo  quod  Q  Unde  dnlcissimx  paiernitati  vesiroe  quanlas  possnui 


27  ^erbo  et  scripto  mihi  proniisit,  nec  ero  ingra- 
tus.  Interim  humiliter  rogo  pium  Patrem  et  domi- 
luim,  quatenus  misso  ad  Carnoteiiscm  cpiscopum 
(4f;  sux  auctorltatis  decreto,  excommunicationcm 
cooflrmcr,  quam  episcopns  ipse  littcris  apostolicse  sc- 
Jis  coacltts  reddidil  in  Nivelonein  ( t  ArclieinbaUlum, 
^nipliirima  damna  et  mullipliccs  injunas  monasleiio 
Vindocinensi,  alodio  B.  Pelri  el  ejus  pairimonio  fe- 
ciTunl,  et  adhuc  Taccre  non  desislunl.  Prsedicto 
«tiam  episcopo  apostolica  sinceritas  penitns  interdi- 
cal,  ne  quidquani  a  iiobis  contra  Romanx  Ecclesix 
privilegia  exigere  prxsiiinat.  Diclum  est  mihi  qiiod 
lltigo  pnepositus  Garnoleusis  Ecclesiae  ad  vos  venit, 
^uiySicut  dieitur,  sacrilcgo  et  excommunicato  Nive- 


rcfero  grates  et  grntins.  Pra^scntinm  etenim  bono- 
rum  cxhibitioestqusedam  certitudo  hiturornm.  Ve- 
niani  ilaqiie,  Doo  auxiliante,  cuni  coinite  illo,  sicut 
prxccpisiis,  et  ante,  si  potero;  et  quot  et  quanios 
labores  et  timores,  nostrarumqiie  rerum  distractio- 
iies,  dilectissinium  Patrem  et  dominum  videre  desi- 
derans,  anno  praeterito  passus  sum  in  ejus  prsesen- 
tia  non  lacebo.  Confido,  iino  Gducialiler  credo  quod 
humilis  servus  et  fidelis  filins  adhuc  debonodoinino 
valde  la*t:ibitur,  de  cujus  benignitate  eiiam  inimlcl 
quod  desideranl,  assequuntur.  Nnnc  utique  venis- 
sem;  sed  societalem  invenire  iion  potni  securani, 
et  iiiortireros  Italix  calores  tiinebam.  Bajulare  qni- 
dem  crurem  Chrislus  jubet,  non   quserere  sepultu- 


loni  coiumunicat,   et  euin  in  rapina  possessionum  C  laHi.  Et  quoniam  B.  Priscse  ecclesiam  non  bene  pa- 


uostrarum  nianutenere  conatur.  Si  unquani  bene 
aliqaid  proineruil  de  celsiludine  vestra  humilis  ser- 
vus  vesier,  piuin  erga  me  sentiat  ille  veslrae  dile- 
ctionis  affectum,  nec  verborum  ejus  rclationem  sti- 
scipintis;  sed  nostram  polius  exspectare  veritatem, 
qnia  me  ad  praesens,  prsevio  Spiritu  saiicto,  praesen- 
lem  habebitis.  Si  quid  minus  dixit  humilitus  noslra, 
prxsenliuni  latoris  rmgua  supplebit.  Hoc  intersigno 
praesentes  litteras  meas  esse  Pater  incns  agnoscal» 
quod  Annanno  monacho(42)  Romx  pro  ejus  amore 
bene  servivi ;  et  cura  apud  Turonum  nocte  nudatus 

(40)  Quiadecharochariorem.Sitpriiephl.  iO  verba 
sunt  CalUxli  in  hiteris  ad  Goffridum,  quas  iii  rronle 
operis  inter  elogia  pra^fixiinus 


rutam  sati^  agnovi,  ad  vos,  dulcissime  29  PmTj 
fratrem  hunc  prsmittere  dignum  duxi,  qui  ibi  nobis 
praeparet,  ubi  aliquantulum  honeste  possimus  con- 
versari.  Veritatem,  Pater  optime,  non  verboruni 
relatiouem  attendite.  iEmulantur  nos  miilti,  sed  non 
Dei  aemulatione;  niillus  tamen  veraciter  diceta^mu- 
lorum,  quod  a  mari  usque  ad  inare  monasterium 
inelius  ordinatum  sit  quam  nostrum.  Quod  noslro 
tempore  per  Dei  gratiam  amplius  crevit,  qiiam  priut 
devotio  fundatorum  ei  contulerit.  Nunquam  (ameii 
ecclesiam,  vel  quamlibet  possessionem  ecclesiasti- 

dus  cognomento  Grisalnnica,  cnjus  mnternns  ge- 
nus  Ivoeadem  episl.  describit;  peregrinalioni  sacne 
superstes  ad  S.  -figidii  oppidiim  posiea  dicMi  clau- 


(4!)  AdCarnotemem  episcopum,  Gi^uhidiwa  Ivonis  D  sii,  reliclo  Joanne  filio  hajrede,  de  quo  alibi  .Gof- 
snccessorem.  Itincpatet  daias  a  poiitiOce  de  excoiii-      fridus. 


iDunicando  Niveloue  litlerus  fuisse  ad  Gaurriduin, 
siniiles  earum  quas  de  endem  re  ad  Ivonein  a  Pa- 
schali  scrtplas  servunt  Vindocinenses. 

(42)  Armanno  monacho.  Quein  ad  Urbanum  papam 
miserat  Cailistus,  Vieniieusis  tunc  archicpiscopus, 
epist.  11. 

(45)  Nocte  nudalus  esset  a  furibus.  Sinuli  casu 
equos  sibi  Cabillone  nocturno  furto  sublatos  queri- 
air  Joannes  VIII,  epist.  97.  .         ^  . 

(44)  Comite  Viiidoctneiist.  Goffrido,  ni  fallor,  Grisa- 
tunica,  ad  quem  Ivo  epist.  129.  Duo,  Goffrido  abbate, 
comiles  Vindocini  Hierosolymitanam  expeditionem 
iiiiere  :  quorom  utique  nomen  Goffrido ;  sed  prior 
Goffridi  de  Pruliaco  fiUus  iii  ipsa  expeditioiie  ad  As- 
calonem  csesus  occubuit  aiino  1101,  ut  nurrant 
Gutllehiiiis  Tyrius  lib.  x,  cap.  20  etMa'meshnrien- 
»15  lib.  IV  De  gestis  rcgnin  .\ngliie,  Allcr  hic  Goffri- 


(45)  B.  Priscce  ecclesiam.  De  ea  dictum  est  ad 
episi.  9,  sed  omisimus  monere  Odericum  abbatem, 
quodex  alio  Alexandri  II  diplomate  didicimus,  quia 
B.  Priscae  monasieriumin  monachorum  Sancti  Panli 
jiire  nc  potestate  tnnc  erat,  illud  ab  Hildebrando 
archidiacono  coenobii  sancti  Pauh  oeconomo  et  re- 
ctore  impetrasse  hac  lege,  ut  11,  aut  saltem  8  in  ea 
nionacbi  ah  abbate  Vinilocinensi  ex  ea  pensione» 
quam  Hildebrandus  approbanie  Sancli  Pauli  con- 
ventn  assignabat,  perpetuo  alerentur.  Iiaque  eccle- 
siam  haiic  deinceps  coluerunt  monachi  Vindocinen- 
ses.  Urbanus  II,  Goffrido  nostro  :  Ecclesiam  B.  Pri- 
sc(e  in  qua  fratres  monasterii  tui  retigiose  vwetttes 
ipsi  vidimus.  IIoc  cx  nnniero  Inter  primos  luit  B. 
Arnulfus,  qncin  Alexandcr  II  VaDincenseni  poslca 
fpisco^niHi  crcavil. 


S^  GOFFRIDI  ABbATiS 

cain  quolibei  ingenio  ccNnparavi,  vel  de  nianu  lairi'  a 
»cccpi  r  quod  utinain  nostro  excmplo  viiarenl  alii. 
reiiipore  pnedecessoruni  noslronim  Ilomana  Eccle- 
sia,  vel  debitiuD  ceDSom,  duodecini  scilicel  solidos, 
per  annum  vix  inde  bnbere  poiiuii.  Quod  non  propter 
jaclantiam,.  sed  propier  gratiarum  acliooein  dico,^ 
in  scrviiiiim  Aomanx  Ecclesix,  non  qualibel  nosiru 
neccssilale,  scd  sola  dileciione  amplius  quani  duo- 
deciin  niil!b  soliJorum  anie  vos  el  in  teinpore  vc- 
siro,  quod  valuii  centum  mareas  argenti.nosira  p:iu- 
perlas  expendii.  flinc  igitur  mibi  .reiribui  dcsidero 
liuna  proibonis  :  quuiu  nuribuiioneiii  Cbrisius  be:i- 
luoiidociiil  Pelcuni;  ei  B«  Petcus  post  ipsum  b:.uc 
1«  lendani  docel  ei  prxcipii. 

30  El^iijTOLA  XIV. 
DHectisnma  domino  universali  papcv  Honorio,  fraUr  B 

Go(fndu9,  quod  palri  /S j'm«,  quod  donuna  $ervui. 

Miiilo  desideclo  desiJeravi  veoire  ad  vos,  Paier 
»pliine,  ei  in  Ecclesia  Hoinana  non  ad  horam,  sed 
ad  nioi aiii  maucre  decicveram ;  sed  infiriniias  cor- 
porisaflrcclum  qiiidem  noii  mulavii,  scd  negavii 
elTectiiii  •  Ihnc  ulique  iulirn.itatein  ci  nimio  laboic 
0t  iimllipiici  iioniano  iiinere  coniraxi  :  et,  quod 
uon  piopier  Xacianliam  dlco»  sed  propter  graiiariiui 
uciioueni,  propter  ulilitatem  Romanae  Ecclcsix,  pio 
^uaier  capius  siim,  ci  ier  qualer  iransalpinavi.  Pio 
«ujus  prxterea  servitio  ei  maxima  ejus  ucceKsiiate, 
lempore  Guiil)erii  corpus  noslrum,  ei  pene  quid- 
quid  babui,  expendi.  Ego  sum,  ego  sum  iile,  qui  Ro- 
ins  paiie  iribulalionis  cibatus,  el  aqiia  poiaius  aii- 
8us:i«,  cum  honorabilis  niemoriae  papa  Urbaiio  in  ^ 
damo  loannis  Fricapanem  niiillos  labor^  ei  iinio- 
ri^  diii  passus  sum  :  ei  quid  ibi  egerim  pro  fideli- 
I  (le  Roinanse  Ecclcsia»,  el  qnomodo  omnia  nosira 
tis<|iie  ail  novissiinam  equiiaturam  pro  acqiiisitione 
l.atcraneusis  palalii  seminaverini,  novii  Deus  ei  B. 
Putriis,  el  nnveriint  Romani  ilJius  temporis.  Eo 
t  iaiu  iempore  Romx  presbyier  ordiuatus,  iiivesii- 
iiiram  de  eeclesia  B.  Priscae  per  raaiium  doinini 
p:»p:c  Urbani  reccpi»  quam  pra;decessores  nosiri 
iunge  anie  pessederant  t  31  s«d,  quia  nolueruni 
obedire  Gutlberio,  iode  fuerant  ejecii.  El,  quaiiivis 
sciasei  inruiniia&nostra  quietem  poiins  dcsidereni 
quam  iaborem»  aniino  tralieale  ad  vos,  pie  Pater, 
qiiam  cltius  polero  vciure  aggrediar,  licet  aiiiuius 
Jpse  peregrinain  non  mediocriter  iiineai  sepulturam. 
Imerim  ad  cbarissinium  Palrein  mitio  latorcin  proi- 
sentium  (iG)  aliqiia  nosirae  chariiatis  signa  feren- 
tcin  :  ciijus  luigiiasiipplebil  quod  rainus  dixii  episto- 
la.  Yaleai  domiQits  papa  seinper  et  vigeat;  ei  nos  dc 
siia  prosperilale  et  dileclione  LKiificei. 

EPiSTOLA  XV. 
BoHO  domifio  el  pio  Palri  universaU  papa:  UonortOf 


VINDOCINENSIS  ^6 

tolus    Vindo<inensis  conventui  ,   quod  palri  filit, 
quod  domino  servi, 

Salvatoris  seqtientes  coMsiiium,  ad  januam  vesirsc 
pietalis  pulsamus  ei  illiiis  evangelicac  iiiulicris  excm- 
plum  imiianios,  posi  vos  biimiliter  clamamus,  de 
iiijiiriis  ei  vcxalionibus  Andcgavensis  cpiscopi  (47) 
eonquerentes.  Paicr  sancle,  ei  quidem  mandastis 
ni  pro  reverontia  B.  Pctri  et  vcstra  monasteriuin 
nostrum,  qtiod  ad  Roinanam  praecipne  et  singuiari- 
lcrspectai  Lociesiam,  et  res  monaslerii  manuieneret, 
et  nnllis  injiiriis  sive  molestiis  inquietari  permitte- 
ret»  Ipse  vero  lilteras  vcsiras,  qiKC  arcliiepiscopo 
Turononsi  et  Cenomanensi  cpiscopo,  sicul  el  ipsi 
missne  fuerant,  in  pixsentia  legati  Teslri  Engoli- 
sincnsis  episcopi  suscepii;  sed  iiec  tunc  legere  ncc 
nobis  deinct^ps  32  reddcre  dignutus  esi  r  et  sic  aliis 
quibiis  eas  misisiis  poslea  non  poiuimus  oslendere. 
Prxlerea  alioriim  injurias  noii  compcscuil,  sed  ex 
sna  parieexaggcravit  et  exnggcrat,  et  quos  poluii 
raplores  sxculi  vcrbo  et  exemplo  incitavii.  Monaste- 
rium  noslriim,  alodium  Roinana  Ecclesix,  pro  cu- 
jiis  amore  ei  tiinore  ei  honorem  el  revorentiam  ol  r^ 
episcopi  ei  arcbiepiscopi  dererebant ,  dominus  isic 
de  bis  qiiae  multo  teinpore  tenuii,  sine  iu:li(  i<)  ei  an-^ 
dientia  exspoliavii,  ct  iu  proposiio  exspolaiioiii^i 
perseverat.  Unde  non  couira  Sus:iniiain  lcslrs  su- 
mus;  sed  de  domino  episcopo  gcrinana  loiiUMnur 
chariiaie,  qii»  et  de  amico  et  de  iniinico  nos  dedo- 
cci  loqui  mendacium,  ex  de  utroque  edocel  proliici  i 
vcriiatein.  Nosquidem,  qnoiiiam  iioitas:i  aiu  pro- 
fessioneni  rclr:ictare  Philippicain  (48)  in  piiiUinci^m 
ininiine  deccl,  non  diciinus  qiiod  lucnlis  lempcstate 
nos  pcrsequatur,  sivc  mole  siix  niagnitudinis  prc- 
mat ;  scd  iamen  qiio  sanctitaiis  gcnere  boc  fucial 
ignoramiis,  quod  in  Veteri  Testamento  praeceptui» 
non  lcgimus,  nec  in  Novo  promissum  ei  canoiium 
regulis  non  dubitatur  essc  contrariuin.  Humililas 
ulique  iiostra  pnedicto  episcopo  in  siia  nccessitalc 
diligoiiler  servivit,  sed  salva  ejns  reverentiu  dici- 
miis,  quod  reiribuilnobis  mahi  pro  lioiiis,  relribii- 
tionem  qiiam  Deus  non  novii.  Unde,  cleiiiei.tissinie 
Paler  et  domine,  vobistoto  corde  supplicainns  ul  dc 
quibus  sinejudicio  exspoliali  sumiis  abeo,  nosiii^ 
vestiri  faciatis.  Quod  si  deinceps  contra  nos«  33 
qui  specialiter  vestri  sumus,  caiisari  voluerit,  inter 
ipsum  et  nos,  qiioniam  ad  vos  venire  iion  possumus 
jihiicem  qui  non  sit  nobis  suspecius,  consliluite. 
i£inulanlur  enim  nos  quidam  noii  bona  nMnulatioue : 
ei  propier  hoc  maxime,  quia  sub  iutela  etdcfeu- 
sione  aposloltcae  sedis  positi  sunius.  Doinnus  abbas 
nosier  ad  vos  veiiire  desiderans,  usque  Vizeliaciiiii 
profectus,  ibi  per  aliqiioi  dies  remansii  non  modica 
iiiftrniilate  detentus.  Valeat  pius  Paier,  ei  bontis 


(46)  Latorgmpfffseniinm.  Paffnnum  episi.  27. 

(47)  Andegavensis  eptscopi,  Uigerij »  quo  cum  <le 
lisdem  vexutionibus  coiiqueritur  lib.  iii,  epist.  13. 
Archlcpiscppus  Turonensis  lldebQrtus,  ui  conjicio; 
episcopusCenomanneiisis  Guido,  lldeberti  in  ea  c:i- 
Ibedra  succcssor.  Logatus  autein  Girardus,  dc  quo 


episu  i9. 

(48)  Relraclare  Pliilipptcam.  Sic  eiiam  loquiliir 
iib.  IV,  epist.  12.  Ildeberiiis  item  epistola  55.  iii- 
veclionem  forlassis  exspectas^  et  Philippicam  relrada' 
ri  pallidus  suspicaris. 


S7  EPlSTOLiT..  —  LIB 

«loinlmis,  et   sibi  placeat,  cl  faciai  ul  qaaiii  pnede-  A 
<'e&ioruin  suorum   temporibtis   lialiuirous  qQietemt 
»10  lcmoore  habeamits. 

EPISTOLA  XVL 

Peiro  tanciie    Romanaf  Eecle$icp  cardmaH  dmcono 

(49),  charittimo  domino  et  prmcordiali  amico^  fra* 

ler  Go/fridut  eju$dem  Ecclesite  servorum  minimus, 

qnod  hahet^  et  potest,  et  seipsunu 

hifirmilaiem   vesiram  auiiivimiis  qiiam  et  com- 

passionis  affectn  et  lolius  animae  nosine  visceribiis 

noslrain   repiilanius.  Rogamus  ilaque,  et  rogando 

drscrelam  dilectionem  veslram  suppliciler  admone- 

mus  nl,  si  nobis  vel  qnibuslibet  rebus   nostris  iii- 

digeiis,  significare  nullatenus  erubescaiis.  Amieiis 

ciiim  erga  amirnm  cnibescere  i|on  debet,  nisi  tan- 


I. 


58 


sedis  (egaio  (51),  frater  Goffridus   ejusdem  sedi$ 

alodarius^  et  servus^  dilectionem  el  tutius  ditectio^ 

nis  servitutem. 

Yindociiiense  monasterium,  alodinm  B.  Petri  et 
patrimonium,  quid  libertatis,  35  ^^^  iinmunitalis, 
seudignitatis  nuiic  usque  babuerit,  el  usque  in  fi- 
nem  sa^culi,  Deo  patrocinante,  babebil;  beatissi- 
moruin  apostolorum  Pctri  et  Puuli  aucloritas  sancta 
per  venerabiles  eorum  successores  eidem  loco  con- 
cessa  Tos  melius  edocebil,  et  vobis,  ut  credimiis, 
majorem  diligondi  nos  occasionem  praebebit.  Nos 
ciiim  non  polest  non  diligcre,  nisi  qui  eorum  irre- 
traclabileni  auctorilatcm  non  diligit.  Qnrrdam  Ecclc- 
siae  noslrae  privilegia  vobis  idrirco  miltinuis  tran- 
scripta :  quia  quam    speciali,  imo  quam  feingulat  i 


liiro  cum  illum  offendil.  Qiiihus  licel  sil  aliquaiido  ^  digniiale  saiicta  calbulica   Roinaiia  Ecclesia  locum 


corporam  dissimilitudo ,  una  semper  esse  cfe!»et 
imago  animorum.  Prxlerea  34  nuda»  imo  nulla  est 
amiriiia,  quam  mutna,  et  maximc  in  necessilaie, 
iion  probanl  obsequta.  Valele,  et  quod  placnerit, 
rescribjle. 

EPISTOLA  XVIL 

Richardo  beatas  vitte  epixcopo,  apostoliete  sedis  vene- 

rabUi  legato  (50)»  Go/fridus  ejusdem  sedis  servorum 

mittimus^  dilectionem^  et  dHectionis  servitutem» 

Fraire,  qiiem  ad  vos  cum   litleris   domiiii  papn 

misimus,  referenie  didicimus,  Radulplium   Titro* 

nensem  dicium  arcbiepiscopum  in  prapsentia  vestri 

ile  nobis  verbis  inlionesiis  fuisse  conqnestum.  Quod 


nostrum  ab  ipso  su»;  creatinnis  inilio  sibi  conjun- 
xeril,  bonilatem  vesitain  noliiinus  ignorare.  Nam, 
qutdquid  illa  sublimavit  et  d  lexil,  vos  omiiino  dlli  • 
gere  crcdimus,  et  velle  hoiiorare  nullatenns  diibit:» 
mus.  Optim»  memori;c  papu  Uibnnus,  et  qiii  nunc 
esl,  dominus  Paschalis  papa  in  Ecclesia  iiosira,  ulii 
snx  cliaritatis  gratia  per  umleciin  dics  manseronl, 
ista  et  multa  alia  privilegia  nostra  viderunt ,  et  oro 
propriolegeiunl,et  suae  auctorilalis  decreto  firma* 
veruni.  Sancta  tlaque  ocio  caibolicorum  Roinauo- 
rum  ponlificum  (52)  auctoritaie,  ei  confiriiialiono 
monasterium  nostrum  viguii,  et  quteium  inansit,  ei 
nuUi  penitus  persoiias  (55),  iiisi  soli  papx  puU^sta- 


si  ita  est,  vebementer  miramur,  quia  unde  de  nobis  q  lem  aliquam  aut  dominaiionem  in  eo  cxenore  vcl 

jusle  conqueri  debeat  ignoramus.  Mirari  aiileiii  nec 

IMissumus  nec  debemns  ,  si  iiihonesie  loquitur,  qui 

]>ene  nniverso  mniido  clamante ,   sed  nnllo  adliuc 

vimiicanle,  multa  inbonesta  et  perversa  operatur. 

Veniat  umen,  si  placet  vestne  sanctitati,  vobiscum 

Tindociiium  iii  alodium  B.  Petri,  et  burgenses  quo- 

r«m  mcrcede  condiicitur  secum  adducat ;  et  quan- 

tum  justitia  dictaveril.  exseqiialur  et  accioiat. 

EPISTQLA  XVIIL 
Cononi  viia:  taudabilis  eoiscooOt   sanctas^  aposioliccs 


(40)  Peiro  diacono  cardinali.  SS.  Gosmne  et  Da- 
miani :  liuiic  eniin  esse  arbitror  Pelrum  Leouis 
canlinalein,  ad  quem  de  ordinatione  episcoportiin 
«cribii  opusc.  2.  Is  a  Paschali  crealus  di:iconus 
cardinalis  tituli  quem  dixi,  Gclasium  ia  Gallias  se- 
ciiiiis  est :  ulii  cum  aegrolaret,  ad  cum  niissa  haec 
ep»^lola  videliir. 

i50)  Richardo  episcopo  legafo.  Cardinali  scilicel 
Albano,  de  ciijus  in  Gallia  legaiioiie,  couveiituqtie 
iSalgenliaci,  ac  syoodo  Trecis  coiivocata  Ivo  Cariio- 
tensis,  iuin  in  epistolis  quis  ad  ipsum  complures 
scribil,  tiim  iu  uliis  ad  Pascbalcm,  ciiius  legatus 
eral,  sub  aunuin  llOi. 

(5i)  Cononi  tegaio»  Cl  hic  epi^copus  iiem  cardi- 
iialis,  sed  Praene»tinus,  ejusdciu  Paschalis  lcgatus 
aniio  1115,  quo  anuo  tria  in  Gallis,  a  Conone  iegato 
celebrala  concilia  docuit  nos  cum  Roberlo  moiiacho 
S.  Mariani,  veius  Glirontcuni  Turonensc.  Priinum 
Remis,  alteruin  BellovHci;  teriiimi  Catalaiiai.  Sunt 
et  Ivonis  aiiquot  ad  Cononem  legaiitm  episioix. 

(P^)  Octo  ponlificum.  Benedicti  IX,  Clemeniis  II, 
Victoriis  II,  Nicoiai II,  Alcxandri  II, Gregorii  Vil,  UrbjT 
iii  ]l|  Pascfialis  II.  Quorum  ouinium  de  hac  monaste- 


cjtis  nxtores  qualibcl  orcasionc  sollicilare  licuiu 
El  quidetn  saiis  juslc  ;  qiiia  ab  ipso  sui  principio 
per  venerabiles  et  religiosos  rondntores  suos  ob 
a|K)sto!ica  sede  Iiaiic  inviolabilcm  36  dignitatem 
obtinuil.  Ilac  tanta  a  successoribus  B.  Pelri  praede* 
cessoribiis  nostris  digiiitale  concessa,  nullus  eoruin 
alicui  concilto  (54)  iinqunm  adfuit,  quod  nb  ipsa 
sumroo  Romano  ponlifice  iion  exssitli  cclebiatiim. 
Illis  tamen  temporibus,  llildebrandus  archidiacoiiiis 
(55)  Romanx  Ecclcsi;e,  deiiiceps  papa  faclus,  Giral- 

rii  Vindociuensis  pnerngativa  litleras  vidimns,  pr:i*- 
terquam  Benedicti :  scd  biijus  quoqiie  coiicessioiiis, 
mentio  est  in  litieris  rundaloruiu,  qiiorum  scilicci 
niitii  ct  voluiitate  id  hoiiorls  abbati  Vindocineusi  a. 
0  sede  apostolica  irihutum  est,  ut  suli  pnp:r  subsit. 
(Sa)  SuHipenituMpersonm.^ec  episcopis,  nec  le- 
galis.  Gregoritis  VII  ad  Odcricuui  abb.ilein  :  Hoo 
etlam  divlna  fulti  fiducia  apostoUca  auctoritate  pro- 
hibemus^  ne  in  vindocinensi  ccenobio  ulli  nnquam 
pe^sono!,  nisi  soli  papcs  ticeat  poieslatem  uliquam  ant 
dominalionem  exercere^  aut  excommunicare  seu  in- 
terdicere.  intrw  lib.  ii,  episl,  iO  n  27. 

(54)  Nullus  corum  alicui  consilio.  Epist.  30. 

(55)  Hitdebrandus  archidiaconus,  Id  iioiueu,  mu- 
niisque  Gregorio  VII,  priusquam  poutirex  reuuniin- 
retur.  Legaliouis,  quam  a  Victore  II,  iiiissusobiii 
iuGallia,  meminitipse  in  colloquiu,  quod  cum  R<;- 
^inaldo  Radulfi  archiepiscopi  iuteriiuntio  habuisso 
illuro  narrat  vetus  hisioria  iu  Tabulano  S.  Martini 
Turoneusis  :  Ego  aulem^  inquit ,  memini  alquando 
tempore  Vicloris  papce  Turoni  moras  fecisse  in  die^ 
bus  Bartotomeei  ipsius  urbis  archiepiscopi  ad  discu- 
tiendam  causam  Iralris  noHri  B.  et  me  tioneslc  a  cten 


59 


GOFFRIDI  ABBATIS  MiNDOCINENSlS. 


60 


dus  Ostiensis  episcopus  (56) ,  Stephanus  (57),  ct  A  niinius.   Magna  quidem   est    haec,  &ed  de  magiia 

Kainibaldus  (58)  atque  roulti  postea  maguae  auclo- 

ritatis  viri  a  latere  B.  Petri  in  iegalionem  missi,  ad 

bas  partes  venerunt,  et  monaslerium  nostrum,  et 

libertatem  ejus  atque  dignitatem  dilexerunt,  et  illi- 

batam  omnino  servaverunt.  Nos  siquidem  ad  vos 

venire,  quem  cbarissimum  dominum  et  amicum  crc- 

dimus,  et  vobis  honoriAce  servire  desideravimus, 

et  desideramus  :  et  desiderium  nostrum  diligcnter 

compleretur,  si  necessilas  corporis  et  quorunidam 

perversitas  bominum  pateretur.  Sunt  etenim  in  iti- 

uere  quidam  Ecclesiae  nostrae  inimici  quorum  inju- 

rias,  quia  res  B.  Petri  nobis  commissas  eis  reiiu- 

quere  nolumus,  usque  ad  proprii  corporis  captio- 

nem  jam  sumus  experli :  qui  nunc    etiam   uobis 

captionem  solummodo  non  rainantur,  sed  mortem  : 

Yiziii9censis  abbatis(59)!nobis  ol)itum  cxprobrantes, 

<iuem  sine  vindicta  capite  dictint  fuisse  truncatuni. 

Unde   discretioni    veslrae  bumiliter   supplicamus, 

quatenus  aut  conductum  nobis  quxratis,  aut  locum 

Mgnilicetis  securum,  ubi  possimus  vobis  occurrere, 

€t  quaedam  ad  utilitatem  domiiii  <)aoae  vcstrae  di- 

lectioni  revelare, 

37  EPISTOLA  XIX. 
Chariitmo   domitio   ti   pracordiaii  amico    Girafdo 

honorabili   Engoliimenti    (60)    epitcopo^  tanclce 

Romanas  tedit  vicario,    Go/fridut  ejutdem   tedit 

alodiariut  ei  termt,  dileclionem  ei  dileciionit  ter- 

viittiem. 

Pressuras,  quas  mona^terium  nostrum ,  alodiuin 
B«  Petri  et  ejus  patrimonium  palilur,  vestre  saucti- 
tali  nolificare  curavimus ;  el,  ut  eas  vestras  racialis 
compassionis  affectu  ,  vos  humilter  rogare  pnesu- 


vcstra  bonitale  praesumptio.  Noveritis  itaque,  dile- 
ctissime  Pater,  Petrum  de  Monle  aureo(OI)  quod- 
dam  coemeterium  nostrum  violenter  infregisse 
duasque  viilas  noslras,  rebus  omnibus  ablatis,  pece 
penitus  destruxisse.  Mauricius  itcrum  RotunianJiiS 
uuam  ecclesiam  et  terram  ad  ecclesiam  nostrani 
pertinentem  iujuste  possidet,  quam  nobis  abstuiil. 
Qua  de  re  a  Cetiomanensi  episcopo  el  ab  Andega 
vensi  (62)  saepe  admonilus,  scmper  ablata  reddere 
contemuit.  Unde  de  sinu  matris  nostrae  sancUe  Uo- 
inanae  Ecclesiae,  mamillam  juslitiae  liiiali  diicctioi^o 
rcquirentes,  vestram  bouitalem  multum  suppliciter 
prccamur,  quatenus  praedictis  episcopis,  misso  ad 
eos  vestrae  auctorilalis  decreto  pra^cipialis  ut  Vin- 
docinense  monasterium,  B.  Petri  patrimoniuni, 
nullatenus  a  parochianis  suis  vexari,  vel  rebus  ex- 
spoliari  consentiant.  Et  quia  venerabiles  Roinaui 
pontiflces  suorum  iiTctiactabili  auctorilate  privile- 
giorum  38  onines  perseculoi  es  nostros  excommu- 
nicationis  vinculis  alligaruut,  quandoquidem,  quod 
ab  illis  ligatum  est,  ipsi  solvere  non  possunt,  tandiu 
Petnim  el  Mauricium,  qui  conlra  nos  inique  cge- 
rint,  excommuiiicatos  loneant,  donec  iila,  r,iiae  iio- 
bis  injusle  abstuierunt,  canouica  Icge  resiituaiit. 

EPISTOLA  XX. 

Cirardo  Norihnianno  EugoUtmenti  epiteopo,  tanciw 

Romanaf  tetiit    legalo,  fraler  Go/fridnt    ejutdetit 

te<tit  caHiolicut  tervut^  discordiat  non  temlnare, 

nec  ciio  credere  mendacia  proferenii» 

Miror  te,  tauUe  discrctionis  poulificeiu  conlra  ni»;, 

licet  abseuteni,  ea  pubiice  proiulisse  quje  iii  cor 

tuuin,  quod  armarium  veritatis  esse  d.bucratei  pu- 

Aup;nslodnnensi,  ubi  nohite  (sic  eiii:n  appellat  Ror- 
iiurdus  episl.  150),  B.  Magdaleiiae  inonnsieriiim  ;t 
Ghrudo  coitii;e,  Bei-taque  uxore,  Caroli  Calvi  lein- 
poribus  cond^tuin.  De  eodein  Petrus  Cliniiacensi> 
ahl):is  lib.  IV,  episl.  ^^,lnparlibtttnotlri$  Vizeliacui, 
excepto  ClttnuicOt  in  nottri  ordmis  tiudiit  nntlum 
paliiur  iiabere  priorem.  Ordinis  siii  dixit,  quia  Vi/c- 
liaceiise  cceuoiauin,  ctsi  aiitiquius,  sub  Ciuniacen>i 
discipliii.i  iliu  sletit,  iiiinc  pro  monachis  canonicos 
IiaLet  StTCiilares.  Paschalis  II  exs  aut  litlera!,  qu:iriiin 
pericopen  cpist.  9  vidinius,  Beneventi  aiiuo  ii05 
seriptai  Altaidoubbati  Vizeliacensi,huic  ipsi  fortasse, 
quein  impune  ca'suiii  narrat  GofTridus. 

(GO)  Girardo   Engolismenti.    Dtio  hnjus    nominis 

poiitificis  ad  easdem  partct  mitans  est,   vices  aclurnt  D  inodico  intervallo   episcopi   Eugolisnienses  riierunt. 

apostolicaSf  vir  masimm  anctoriiaiit.  Qui  neque  pro^      Prior  dedicaiioiii   ecclcsiue   Viiidocinensis  iiiterriiit 

anno  1040.  Verum  hic  lcgationem,  ciijus  exstet  me- 
moria,  nullam  ohiil.  Aller  hic  ab  illo  quarlus  ge- 
iiere  Northmannus,  pene  coniinuas  in  Aqiiltania 
sedis  apostolicse  vices  egit,  primuiu  sub  Pascha  i,  et 


ticfs  tancti  Martini  etse  tuscepiuniy  quoiies  tohd,  ei 
communionibiis  iitorum  frequenter  usum  fuisse.  Duas 
ouim  ea  iu  leg;)lioiie  syiiodos  <*$;ii.  Unani  Lu«>(luni 
adversus  Sluioniacos  ;  alierain  Turoni  contra  Beren- 
g:iniim. 

(50)  Girardus  Ostiensis  epixcopus,  Lejrtiius  prininm 
Alexaiidri  11,  luox  Gregorii  Vil,  qni  el  Turonis  illiiui 
fuisse  li^statur  iii  colloqiiio  qiiod  dixi ;  et  synoduiu 
ah  eodeui  iii  Novempopulis  coactniu  couinieinoral, 
lib.j,  ep'si.16. 

(57)  Sieplianw.  Si  lcnipora  spectes,  prscponi  de- 
buil  Giralilo.  Prinr  enlni  legaiioiie  fnnctns  est  Mco- 
ho  II  poi.tince,  Gre^orius  VII  in  colloquio  :  Prisicr» 
ea  Sieplianus  in  diebut    Nicolai  I! ,    Romance  sedis 


csr^ionem  a  e  iiwnicis  posiidavii  :  neque  exsposiulan 
dnm  esse  cenauit;  qua!  sciicet  si  adeo  improbus  etset^ 
poinissei  negnri.  Quippe  qute  nisi  regibus  Franciie  ei 
iposioHcis  bb  ipsii  canonicis  numiuam  fii.  Qiiem 
eiiuni  qHamtin  i  i  fuit  honetie  habuerunt^  el  sna 
viauma  ihr.riiatit  exhibiiione  iargiii  tnni.  Piaeterea 
Givgorius  idem  lib.  vii,  epist.  18,  ubi  legati  utrius- 
qiie  meuiinit,  Slephaniim  legalum  prius  nominat 
quam  Giralh.ro.  Dnravit  porro  Stephani  legalio 
eiiam  sub  Alexandro  II.  Is  eniin  esl  qiii  Goirridnm 
Barbaluiii  coi  ilein  anathemale  percnssit  sub  ann. 
lUliS.  Quare  illi,  ut  opiiior.  successit  Giraldus. 

(;  8)  Raimbaldut.  Su!  diacouus  Ecclesi:e  Roinanae, 
Girahii  Ostieiisi  In  legalione  coUega.  Grcgor.  VII. 
lih.  j,  epist.  b*. 

(5U)  Viziliuceiisis  abbatis.  Episl.  15.  yizeUacnm 
} rofccius,  qm\\  ojpi  luin  cst   .Ed-wruin  iu  diojco.i 


aliis  posl  eum  legiiimis  ponlificibus ;  deiiide  stil> 
Auaclelo  antipapa,  ad  queui,  Bernardo  teste,  quia 
legationem  ab  Innoceiitio  exlorquerc  niHi  poteral, 
foeda  prsevaricatione  defecit.  Anacleii  hiiiae  epistohc 
quibiis  legationem  illi  decernil,  in  Annalihus  eccle- 
siasiicis  leguntur  :  miserahilis  vilse  exitus  dcscii- 
hilur  iu  Vita  sancti  Bernardi. 

(61)  Petrum  de  Mome-aureo.  Lib.  iii,  episl.  17. 
Ilanielinus  de  Monteaureo  eadeiuex  fauiilia  Joaiiues 
tlo  Moule  aureo  coines  Vindocinensis. 

(62)  A  Cenomanenti  epitcopo  et  Andegaventi.  Ilde- 
lcrlo  et  Kaiualdo. 


6f  EPISTOLiE. 

■'italis  sifillttin,  nttnqtiaiii  dcbiiissctit  vcnibse.  Illa  A 
sif|uiiiem  a  le,  ut  nrbilror,  non  ftieriint  priiis  dict,'i ; 
sed  utideciinqae  processissent,  ea  non  diibito  invi- 
diose  et  malitiose  fuisse  tiiveiita,  et  sicut  venim  est 
quod  faisam  beatitudinem  Nortbmannonim  (05)  se- 
qoetur  vera  miseria,  ita  venim  est  qiiod  ista  qiia; 
conlra  roe  dicla  sitnt  fueruul  falsa.  Non  siiin  ego 
adeo  perturbati  cerelri,  nec  sanctamm  inscius 
Scripturaram,  qiiod  in  euin,  qui  soli  coslo  innocen- 
tiani  debet,  sine  causa  posuissein  os  meum,  in  pa- 
trem  vldelicet  spiritu»lem,  qiiem  bracliiis  filialis 
ililectionis  amplecti  debeo,  et  pura  verilaloveneran» 
a  ciijtts  sancla  obeillenlia  noa  potero  vel  monutis 
39  separari.  Si  quis  de  nie  aiiler  sentit,  desipit; 
iiec  dominum  papain  (64)  lionorare  satagil,  sed  pii- 
blicare,  si  qiiid  niiniis  vel  nimium  egit.  Nam  quicun-  B 
qne  cmtlra  puritateni  mese  mentis,  patern»  dero- 
gationis  se  fecent  assenorem,  veniat  palani,  ei  me 
siatim  ifivenici  sua:  falsiialis  veridicum  corre- 
clorem. 

EPISTOff.A  XXI. 
Cirardo  giorioso  EngolUmenBi  episeopOj  apoBtoHca: 

tedii  legato,  fraier  Cofridus  Vindoeinensis  abbtts^ 

ei  ejusdem  sedis  fidelis  filius,  boni  operis  frtfclum, 

el  purte  dileeliouis  nmplexmn, 

Quoniaiii  sancla  Ruinana  Ecclesia  non  qiiideni 
V4>s!Hs  merilis,  sed  gralia  sola,  hiiinilitatem  vestrain 
adeo  sublimavit  qiiod  ininimus  digilus  vesier  dorso 
Patris  vestri  grossior  videtur,  sicut  sui>liinta  verba, 
qu»  s.f-pius  niultum  gloriose  profertis,  testiflcanliir,  p 
tanlo  fldelius  ei  debelis  obedire,  dnlci  verbo  multi- 

(63)  Falsam  beaiiiudinem  Sorlhmannomm,  Non 
eo  dictiim  puto,  qiiasi  Norlliinaunis  peculiare  ali- 
Miiod  placitiim  fiierit  de  falsa  beatitniline,  sed  qiiia 
Girardus  Nortbmannus  ernt,  ad  Northmaiinos  id 
apiavit,  t|iiod  sxpe  universiin  pronuntiare  solet.  Ex 
ililsa  bealitudint?  vi^rain  miseriaiii  sequi,  epist.  30, 
et  lib  ii,episl.  5.  lib.  v,  rpisi.  i  l. 

(64)  Dominum  papunu  Paschaleni  11,  qui  iti  privi- 
legio  itivestilnraruui  llenrico  iiiniluiii  itidulseral, 
epist*  7. 

(65)  Daminus  noster  papa,  Paschalis.  qni  legalum 
illum  crearat. 

(66)  Andreamde  Vi:reio.  Notum  est  oppidum  in  Ar- 
raoricis,  a  quo  noinen  vetiista?  ac  priniarix  quondaiii 
faniilix,  in  qua  et  llo!)ertiini  Yilreieiisein  iii  Conani 
romltis  auta  nieniorant  liitera:  llumcliiii  episcopi 
Redonensis,  ad  libruin  iii,  epist.  59.  D 

(67)  Episeopus  Pietaviensis.  Petnis,  cui  successit 
Guillelmns,  is  fortasse,  qui  archidiaconiis  hoc  loro. 
Guillelmuin  ari!hiJi:icoiiuui  Picl:ivii;nsis  Ecclesiie 
docent  tabiiLe  S.  Albini,  aniio  iiOO  Mairotiensihiis 
inonacbis  couccssisse,  ut  altare  condereiil  iii  Fiaii- 
cavilla. 

(68)  CarrofenseiH  abbatem.  In  dedieatione  Vindo- 
ciiiensi  nMiiier»tiir  iiiier  ahb:ites  qui  aiifuerunt,  llugo 
de  Saiirto  Salvatore  Carrofi  abhas.  If  ic  eniin  titulus 
iiionasteno  pngi  IVtonici,  a  Roihario  coinite,  nt 
aiictor  est  Theodiiirus  Aiirelianensis,  el  Euphrasia  ejns 
uxore  coiidilo,  Liidovici  Pii  Aii|;nst.  tcinporibiis. 
Carrofiriiuimunasteriuin  dicitiir  a  V  iilberto  epist.  1 17, 
qiiod  ileriiiii  posiea  iiistauraiuin,  dcdicatuniqtie 
(istendit  Kalemiarimn  Snncii  Sergii  Andegnvensi?, 
iiis  verhis  :  xvi  Kal.  Julii  Carrofense  nwnasten.m 
Oei  ei  Domiui  uostri  Salvaioris  mundi  dedicatum  esl 
anno  a  nativitule  ejiudem  ci  Virijine  ffhriosu  1048. 


-  LIB.  L  62 

plicare  amicos.  inimicos  roitigare,  eain  factispoiius 
pnedicarc  qnam  verbis,  ne  qualibel  sinistra  opera- 
tione  ejus  amici  scandalizentur,  et  ei  inimici  valeant 
derogare.  Quod  si  aliter  agiiis,  vel  egistis,  subliml- 
tas  ve8lra,quam  veneralnlis dominus  noster  papa(65) 
sua  Imnitalc  saiis  de  exili  loco  creavit,  mila  pro 
bonis  illi  retribuil,  retribotionem  scilicet  quam  Deus 
non  novit.  Nos  auiem  qiiod  aodivimus,  unde  etiam, 
qnod  pejiis  est,  cantilenam  composuit  vulgus,  qiioniam 
40  pHblicatum  est,  vobis  occultare  nec  possuinits, 
nec  debemus.  Audivinitis  ilaqne,  et  dolenuis,  An- 
dreamde  Vitreio  (66)  filiae  siise  vobisconjiiginmven- 
didisse,  illud  etiani  a  vobis  flliuni  vieecomilis  de 
Maloieone  comparasse.  Quonim  alter  qiiingentos 
solidos  vohis  pretium  dedit  conjugii;  aller  vero 
quindecim  inarcas  argenti.  lloc  ppiscopus  Pictavien- 
sls  (67),  et  Guillelmus  archidiaconns  cjiis,  et  qiiidam 
alii  qui  adfuernnt,  si  veritatem  sepelire  noliiertni, 
non  negabont.Carrofensemabbateni  (68)  non  regti- 
lariter  electum,  sed  violenler,  ut  dicitur.  intritsum, 
pro  mille  solidis  barharinonim  (G9),  barbara  nimis 
auctoritate  oonsecrari,  itno,  si  venim  esl,  exsecrari 
fecistis,  nolente  siio  consecratore,  etejus  clero,  iiio- 
dis  qiiihns  poterat,  reclamante,  et  qui  vidit  et  par- 
tem  habuit,abbas  quidam  vestervicinus  testimoniuui 
perhihnit,  et  miilti  dicunt  ejus  testimoninm  verum 
esse.  Abbatem  praeierea  alium,  quein  pro  reverentia 
ordinis  nominare  erubesco,  in  detestabili  corporis 
tdrpitudine  deprehensum,  et  ab  abbatis  poteslate, 
ipso  proprium  crimen  confllente,  depositnm,  nullo 
praicedente  judicio,  non  modica  sulTragante  pecunia, 

Theoilulfi  vr^rsus  de  Carrofensi  cflenobio,si  quis  forte 
desiderat,  hi  sunt : 
Est  locus^  hunc  vodtant  Carroph  cognomine  Calli, 

Quo  patet  eleclis  auliea  porta  poli. 
Quo  Salvatoris  sub  nomine  prwnitet  aula, 

Quove  monasterii  clatislra  decora  manent. 
Enitet  hic  ruiulo  sanciorum  pignore  fretu^ 

Vivit  et  eiimie  turba  fidelis  ibi, 
Denique  Rotharius  comes  ingens.  inclytus  heros^ 

Conjuge  cum  Euphrasia  condidii  istud  opus. 
Hoe  fuho  argento^  gemmisque  exomat  ei  auro^ 
Affiuii  et  libris^  vestibus  atque  lacns,  etc. 
Carrofttm  itaque  loci  nomen  cst,  non  viri  ut  per- 
siiasum  videlur  non   inflnii,  quod  mireris,  aevi  scri- 
ptnribus,  qui  monasteriuni  Sancti  Carrofl  appella- 
runt. 

(69)  Mille  solidis  barbarinorum^  Arabicos,  Sarra- 
cenicns,  barharis  notis  signalos.  Theodulfiis  ideni 
cpiscopus  in  PaRctiesi. 

Uic  et  crgslallum^  et  gemmas  promittii  Eoas. 

Si  faciam  alterius  ul  potiatur  agris. 
hle  gravi  numero  nummos  fert  divitis  auri^ 
Quos  Arabnm  sertno  site  character  arai, 
Aui  quos  argento  Latius  styius  imprimit  albo^ 
Si  tamen  acquirat  pradia^  rura^  domus. 
Frequens  jani  luin  aiireorum  hujus  notae  niiinmonim 
usns  erat  in  Gallia,  renim  potiente  altera  regiim 
iiostronimfatnilia,  posistahilitumnempe  Sarraceiio* 
riim  Arabnm  iinperiinn  in  Hispania:  unde  ad  nos,  ut 
eqiiidem  cens<H),  illa  externi  atiri  copia  ex  commer- 
cio  fltiehat  :  eflbdiunturque  etiani  nunc  solidi  Arabici 
niiiltis  Gaito  locis,  ut  docuit  nos  V.  C.  Pauhis  Peta* 
viiis  Parisiensis  curis  senator,  cu]n^  iiKiicio   rhco- 
dui:i  qiioquc  hos  vcrsus  dcbco. 


63  GOFKUIDl  ABUAIIS 

coiitrairicentibtis  illius  congregalionis  fralribus,  in  A 
firisiinum  ^raduni  iia  reslUulsiis  qnod  sola  marca- 
riim  congregalio  fuit  illi  culparum  ptir^:Uio.  Hoc 
iternerius  abbas  Bonevalleiisis  (70)  teslalur,  qui  lioc 
faciniis  pene  ubiqiie  prxdicans  delestalur.  Fuloo 
fiienneDsis  abbas  (71)  Utteras  vestras  pro  facienda 
41  sibi  jiistitia  qiKesivit;  qnas  illi  prudentia  vestra 
tandiu  negavit  donec  illas  centum  solidis  coinpara- 
\it.  Sed  vir  ille  perdidit  pecuiiiam,  nec  per  vos  po- 
luit  liabere  jusiitiam.  Hoc<  ipseiner  prontctur,  qiii 
simul  utrumque  perdidisse  conquerilur.  Illiid  itaque 
4|iiod  contra  comitem  Andegaveiisem  (7i)  egi!»lis 
csset  satis  silentio  siipprimenduai,  sed  oc<'ultari  iiii- 
nime  poluit  quod  multis  popiilis  exstilit  diviilgatum. 
Asseruni  quidam  vos,  quasi  Balaam  allentm,  rogis 
Auglici  pecunia  fuisse  corruptum,  etidcirco  injiistain  ^ 
in  praedictiim  comitem  excommunicationisprotulisse 
sententiam.  Et  licet  excommunicaiio  vestra  vires 
etiam  unius  diei  habere  non  potueril,  amicis  laincn 
Romanre  lilcclesiae  peperii  verecnndiam,  et  ejus  ini- 
iiiiois  detrahendi  deJit  materiam.  Hoc  solum  reme- 
diuin  fuit,  qnod  domiiius  papa  excommunicationem 
lllam  conlirmare  sapicnter  vitavil,  etsicora  ciausit 
deirabentium,  et  qiiod  a  vobis  seminatum  fuerat, 
aposiolicae  sedis  delevit  opprobrinm.  Inter  coetera 
debiiissem  unum  silere,  si  amico  liceret  aniicum  non 
prxmiinire.  Abbati  Angeriacensi  (75),  ul  dicilnr, 
promisistis,  qiiod  si  trecentos  solidos  Piclaviensiiim 
masculorum  (74)  vobis  daret,  Rainaldiim  Chesneili 
(75)  deponeretis  :  unde  capilula,  quihus  illiim  r- 
accusarct,  ei  transcripta  misistis.  Tloc  abbas  ipse 
fatclur,  ot  testem  in  animam  suam  Deum  invocal, 
qu<>tl  vcrum  loquitur.  Haecpanoa  de  multis,  modioa  de 
inagnis  vobis42sigi^>^cavimos,  dileclioiiis  videlicot 
caiisa,  ul,  si  vera  sunt  qua;  contravestrtm  aslutia.n 
vcntilantur,  praelcritorum  iranhgressio  Oat  vobis 
fiiinrorum  oaiitola.  Nam,  qniciiiiqiie  privilegio  utiUir 
Roman;c  Ecclesise,  sanctairi  cjus  auctoritatem  per- 
yersis  operibiis  non  debet  inipiignare.  El  cuni 
Christns  Dominns  solain  B.  Petro  qnx  lignnda  eranl, 
Jigantti,  et  quaesolvenda,  solvendi  potestatern  con- 
Jlulerit  {Mailh.  xvi,  19),  vos  amplius,  vel  aliud  pro 
jogaiione  vohis  cominissa  iion  debetis  ustin>arc. 
Qiuu\  nic  prxsente  ctiam  coram  Inicis  prxulicaslis; 
vosvidcticctepiscopos  deponendi  habere  poteslatetn,  () 
novum  gc:ins  pra^sumptionis  putaviiniis,  quia  ntilla 
raiiotte  legalis  aposlolica^  sedis  conceditur  quod  ad 
solius  Roinani  pontifiois  pertinet  dii^nitaicm.  Sed  si 

(70)  Bermriu$  abbas  BonevaUeniis.  Ad  hunc  ali- 
qiioi  opislola!  lib.  iv. 

(71)  Frf/t'o  Biennensis  abba$.  Monasterium  est  in 
@amonum  dioecesi,  Saiicti  Slephuni  de  Beania  vulgo 
vorniit. 

(i^i)  Comilem  Andegavensem.  Fulc^nem  V,  de  qiio 
op.  8.  litiiconim  belltmi  fuil  cum  Henritro  Aiigloruni 
ro^j^c,  :)C  duce  Northmaiiiiorum,  anno  1H8  ad  Alen- 
i*ioncui  caslrum,  elSagitim,  ubi  collatis  signis  coines 
victor  nhiit. 

(7r>)  Abbati  Angeriacensi,  Henrico,  ad  quem  lib.  v, 
liniliii. 

(71)  Solidos  i^ictavifnsium  mfisculorum.  \i\  gcstis 


YLNDOCLNENSIS  U 

ita  est  ut  a  vobis  publicc  praedioalum  agnoscitiir, 
quasi  alterum  pnpam  vos  fecistis,  et  ad  Romanam 
Ecclesiam,  quam  nunc  nsque  in  sua  necessitate  li- 
bere  qnisquam  appellare  potuit,  vox  appeilniionls  ne- 
gatur.Nos  tanien  credehamus  mediocritatem  vesiram 
legaiionem  habere  sedis  apostolicx,  iion  apostolicam 
sedem  esse  et  a  domino  papa  partem  suseepissc 
sollicitudinis,  quam  solummotlo  caeieri  legati  susci- 
piunty  non  pleniludincm  exercere  potesiatis. 

43  EPISTOLA  XXli. 

Dnlcissinift  domno,  et  prwcordiali  amico,  domno  Gi^ 

rardo  liim  laudabilis  episcopo,  sancice   Romanw 

sedis  legatOy  frater  Goffridus  ejusdem  sedi$  servo- 

rum  minimus^  a  Deo  salutem  (rternam^  quod  ipse 

e$ly  et  a  se  quidquid  sapit  el  potest, 

lu  primis  vcstrae  dilectioni,  quae  se  circa  me  in- 

legram  et  inviolatam  servavit,  muliiplices  refero 

gratiarum  actiones.  Deifide  paiernitati  vestrae  noti- 

fio^re  dignum  duxi,  quod  apud  tloiiiinum  papam  (7G) 

ipso  die,  quo  lcgalus  noster  ad  eum  pervenit,  sn:i 

Lona  gratia,  et  ineoruin  mala  gratia  aemulorum, 

quidqnid  volui,   impelravi.  Visioiic  vestra  perfrui, 

et  colloquium  vestrum  habere  desidero,  et  iibi,  ct 

quando,  qiiod  vehemenler  opto,    obtinere  valeam, 

inihi  digneinini  aut  verbis,  aut  titteris  signifio^re. 

Hoc  eiiim  Ecclcsiae  Dei  esl  necessarium,  ei  vobis 

utile. 

EPISTOLA  XXII!. 
DomnoGirardo  honestm  vitm  episcopo^  sancta:  lio- 
manx  Ecclesice  vetwrabHi  legato^  {rater  Goffridus 
ve$tr(B  religionis  servus^  dilectionem,  et  totius  di- 
lectionis  servitutem. 

Audivimiis,  dilectissime  dominc,  qtiod  abbas 
Sancti  Nicolai  (77)  ahbutiam  suam  in  inaOu  veslra 
deseruorit,  co  siquidem  tenore  iit  non  eam  dcin- 
ceps,  nisi  in  misericordia  vestra  44  reposcerel*  ct 
eo  etiam  pacto  ut  coiivcntiis  ille  B.  Nicolai  cuin  eo 
firmaiu  pacem  el  concordiam  haberet.  Pnctum  uti- 
que,  quod  monachi  illi  de  fiace  et  concordia  ante  vos 
et  per  vos  fecerunt,  vix  octo  diebus,  sicut  ipse  dioit 
ct  nos  credimus ,  lenuerunt.  Undc  vobis ,  magnic 
discretionis  Pater,  imiltum  supplicitcr  pro  eo  sup. 
|)licanius,  ut  in  adipiscenda  abbalia,  quam  vestr;c 
voluntatis  consilio  dereliquit,  dulcedo  vcslra;  pieiatis 
pro  amore  Dei,  et  noslro  siiffrageiur,  ct  de  nionachis 
illis,  qui  promissam  sibi  pacem  el  concordiam  iioc 
lcnticrunt  nec  tcnent ,  tlcbilam  justitiam  conseqna- 
tur.  Quod  si  fcceritis,  scilolc  veracitcr  quod  me  in- 

Ademari  episco|)i  Engolismensis  :  Cum  tpiscopus  a 
praiposito  mHle  solido$  Pictttvien$tum  pro  acaptamento 
exiqeretf  ei  ip$e  reddere  non  po$set^  lierius  episcopo 
mttte  dedit.  Masculi  Pictavienses  peculiaris  noia! 
niimmi,  ut  rortes  Lugdunenses,  in  testamento  Gui- 
chardi  de  Bellojoco,  quem  Sibylla  uxor  litteris  &iiis 
anno  1200  professa  est  Ecclesias  Cluniacensi  pro 
anniversario  suo  logasse  in  singulos  anuos  x,  libras 
fortium  Lugduncnsitim. 

(75)  Rainatdum  Obesneili.  Lib.  iii,  epist.  59. 

(76)  Dominum  Pttpam  Callistum  II,  epist.  H  ci  13. 

(77)  Abbas  Nicolai.  Lambertus,  de  quo  lib.  ui, 
cpist.  8  ct  0. 


05 


LPISTOLA:.  —  L!B.  I. 


6tt 


gratiliKiinis  argiiereniiliaicnus  polcrilis.  Ad  januam  A  bam,  ul  in  com;ilio,  quod  niedianlc  Quadragetin)a 


aulem  mlsericordiae  Andegavensis  (78)  ullenus  iion 
pulsabil,  quia  ibl  miscricordiam  deesse  experiroenlo 
jam  didlcit.  Qiiidqnid  tamen  de  illius  promotione 
aclnm  cst,  non  censura  justitio!,  sed  sola  et  iinniensa 
misericordia  fecit.  Vaieie,  et  inisericordiam  vestrani 
iiobis  notam  facite. 

EPISTOLA  XXIV. 
Domino  de  venerabUi  Engolismensi  episcopo  Girarda^ 

sanclm  Romante  udi$  pnfdicabiii  legato  ,  frater 

Goffridus ,  saiuiem  a  Deo  ^  et  a  se  purw  diiectionis 

serviiutem. 

Noverit  dilectio  veslra,  Pater  cbatissime,  qnod 
seinci  et  secundo  de  fralribus  nostris  Pictaviensi  (79) 
episcopo  misiinus,  deprecanlcs  ut  iios  ad  vos  usque 


ceiebraturus  est  is,  abbati  Battacensi  (81)  de  ecCi'08ia 
fi.  Biariac  (82),  cl  ecclesia  B.  Nicolai,  qiias  in  01'- 
rone  per  sepiuaginta  annos  absque  canonica  recla- 
matione  monaslcriiim  nosiruin  possedisse  noscitur, 
eisequerer  juslitiain.  Unde  mando  vobis,  qiiod  pme- 
dicto  termino  prxdiclo  abbali,  quantum  sancia  Ho- 
•nana  auctoritas  docet  et  prxcipit,  rcspondebo,  nisi 
canonico  fucro  impediniento  detentus.  Inierim  ctianv 
si  domnus  abbas  ille  volueril,  omnem  sibi  4G  ju- 
btitiam  oflero,  quocunqiie  salvo  conductii  ire  po- 
luoro.  Quod  si  neulruin  liorum  placuerit,  domini 
p:ip3e,  cujus  proprii  juris  et  Viniiociiiense  motiaslc- 
riuin,  et  res  ad  ipsiim  pertinentcs  esse  noscunur» 
opto  ct  ofTiro  illi  judicium.  Cujus  jtidicii  xquilateiu 


liigiiaretar  condiicere.  45  0»o«i  ipse  lienigne,  susci-  ^  q"i  rcfiigit  audire,  B.  Petrum  ne  sciilial  iratum  , 

debet  timcre.  Moiiastcrium  noslruin  patrimoiiiuni 
B.  Petri ,  el  (^'us  aioiliuin  (83)  novcriiis ,  et  loco 
nosiro  praedictas  Ecclcsiiis,  perpetuo  jiire,  Roinan  i- 
rum  pontiOciiin  irretraclabili  aiiclorilale  liriiiat:  s^ 
esse ,  nuliateniis  diibiletis.  Qiiod  abbas  Batiacensis 
dixit  me  pro  causa  sua  Kttcras  vesiras  babuissc* 
M-itote  euin  verbuui  verilatis  iion  prolulisse,  scd 
qiiod  per  litleras  noslras  vobis  maiHlavi  de  fanuiit), 
qui  vestras  nobis  alTerrc  debuit,  vcruin  credite. 

EPiSTOLA  XXVI. 

Girardo  iaudabiiis  vilce  episcopo ,  sancia;  Romanas 

sedis  iegalo ,  domino  suo  et  prwcordiali  amico , 

fraler  GofriduSf  quidquid  mnndari  poiest^  et  Ita- 

beri  salubrius. 

^     Apud  bo»ilaietn  veslram,  Iionorabilts  P;iler,  ciini 

dolore  cordis ,  et  nimia  mcntis  anxietate  conqueri- 

niur  de  Petro  de  Moiite  Contork)  (8i),  qiii  infra 

terroinos  vestrae  leg^itionis  (85)  in  cpiscopatii  sciii- 

cet  Piciavieitsi,  fratres  noslros  a  inonastcrio  re- 


piens,  iu  assnmptioiie  B.  Mari.ns  seipsuro  ad  Fonlero 
Ebraldi  (80)  spopondit  venturuni,  et  qiiod  pcticra- 
mus  diligenter  facturum.  Nos  aulem,  sicut  roanda- 
veral,  ad  pRpdictum  locnm  veiiimus;  ubi  iicc  ipsuro, 
iiec  ejus  ouniium  inveiiientcs,  faligati  incassuin  a 
loco  rccessinius.  Rogamus  igilur,  humiiilato  qiia 
possiinius,  iie  sit  vobis  nioiestum,  fideiis  servi  et 
veracis  ainici  supplicationcm  siiscipere,  el  quaiiter 
usque  ad  vos  transire  valeainus ,  apud  prxdictuni 
episeopniu  iiiipelrare.  Quxdain  enim  vestrae  sancti- 
tatis  coiisilio  facere  di^posuiimis,  4|wc  nee  scripto, 
Bec  ore  alieno  voiumiis  revelare. 

EPISTOLA  XXV. 
Domno  Girardo  iaudabiiis  vitte  episcopo,  sanciw  Ro- 
mawg  sedit  legato ,  frater  Goffridus  ejusdem  sedis 
allodiarius ,  et  servus ,  el  a  Deo  bonm  operaiionis 
frucium^  €l  a  se  purte  diiectionis  obsequium. 
SigQificastis  mibi  per  rratrem ,  quem  vobis  ob 
aliam  rausain  miseraro ,  quia  islain  peiiitus  ignora- 

(18)  Andegavensis.  RaitialJi  episcopi,  de  ciijus  ele* 
eiioiie ,  quam  tacite  perstringil ,  plura  iii>.  in  , 
episu  41. 

(79)  Episcopus  Pictavensis,  Guiilelmus  Petri  suc- 
cessor. 

(80)  Aa  Fontem  Ebraldi.  ;Epist.  %  et  lib.  iv  , 
episl.  3i. 

(81)  Abbati  Raliacensi.  In  paffo  Satilonico.  Gcsla 
Griiiioardi  episcopi  Eiigolisro. :  llujtts  temporequidam 
de  principibus  Engolismensibus  Gnadardus  de  Lori' 
chis  ledificavit  in  Santonico  pago  monasterium  Ratir 
ceitse  in  honore  sancti  Stephani  protomurtyrist  et  cen- 


patrimonialc.  Qiiare  patritnonioro  dicitur,  el  barre- 
diias,  quatenus  ab  alio  matiat,  propriuin  yi»^  et 
proprietas,  m  a  Domiuo  possidetiir.  Ifine  iJla  sa}|m 
connexa,  in  pmprio  alodio,  de  proprio  alode  ,  oi 
alia  id  genns.  Urbanus  II,  llugoni  ^bbair  Cluiiiac.  : 
Monasterium  Sancliss,  Trinitatis  in  Marciniaco,  quod 
in  atodio  proprio  cedificasti.  Noster  episl.  ii.  In  pa^ 
trimonium  et  ailodium  propriumi. 

(84)  Petro  de  Munte  Contorio.  Et  tamen  eadein  a 
famitia  Robertus  Vindociiiense  monasieriuni  suis 
o4im  beneficiis  ornaral.  Gregorius  Vil.  EcclesiaSan^ 

,.  ..w..»r»  .....v..  ^.v|,.......^.^.w.. ,..,,  ». .,....-      cti  Petri  de  Monte  Soleti ,  et  quidquid  Robertus  de 

suale  fecii  Romance  Ecciesix,  Bassaceuse  et  de  RaS'  ^  Monte  Coniorio  Vindocinensi  ceeuobiv  donnvii,  et  ejus- 


saco  ituiie  dicunt. 

(8i)  De  ecclesia  R.  Mariee.  Tres  in  Olerone  insula 
J7:ris  Viiidocinensis  erant  ecclcsto!,  qiias  rccensel  liis 
▼oriiis  Gregoriiis  VIL  OJerico  abbali  :  Ecciesia  Sau'' 
€ii  Georgii  in  Oleronis  insuia.  cum  magna  parte  ejus" 
dem  insHiiC ;  ecciesia  Reatee  Maritt  de  Castro  Oiero- 
nit;  ecelesia  Sancii  Nicoiai  de  Oierone.  Ex  his  se- 
CHiida  Beal»  Mjria:  parocliialis  erai,  ut  teslatur 
Nicolaiis  II. 

(85)  Patrimonium  R.  Petri  et  alod'.um.  Dno  ista 
s:ppe  coti|ungit,  et  reipsa  cotijiincta  snnt.  Nani  qnod 
allodinm  est,transitad  iKcredem,  «tt  fit  patrimonluui, 
quod  in  feudis,  aliisve  beneflciis  Iocuih  non  babei.. 
Etsi  enim  hodie  plerisque  locis  fenda  sunt  patrimo* 
nialia ,  id  tamen  non  babent  ex  feudt  natura  ,  quod 
in  per^onam  vassalii  constitui  soiebat,  sed  ex  peiii«> 
li:tn  paclo  et  conventiooe.  Alodium  vero  seiiiper  e^t 


filius  Bertrannus  coneessit.  Mons-Coiiloriiis  Pictonuni' 
oppidum,  memorabiii  pnelio  noslra  »late  iiobilit:.-' 
twn. 

(85)  Jnfra  terminos  ve$tra!  legalionis.  Girardiis  iir 
tota  Gallia  legalus  noii  erat,  sed  in  Aquilania  dnii- 
taxat  quod  docent  Acla  fynoiii  Lateran.  anno  111^., 
Venim  Aquilanise  legatis  praeier  Aqnitanieas  pro- 
viiicias  attribui  solebat  etiam  terlia  Lugdunensi  .. 
Quo  flt  ut  cuin  <viraldo  Aqititani:c  legaio  multa  tr:i- 
eientur,  quae  ad  terii»  Liigduneiisis  dioeeesis  perii'' 
nebant  ut  eplst*  6  cl  i3  ,  catiKc  abbatnni  Saitclv 
Albini,  et  sancii  Nicolai,  apud  Ndebcrinm  cpisl.  28,. 
causa  abbalis  Ebroneiisis,  qimnim  liic  in  (k*nomaii'> 
nensi  episcopatii  er.it,  tlli  in  Aiidegavci  st  Hoc  ipsunv 
liquet  ex  litleris  Aroali  episcnpi  Olorensis,  qui  Aqiii- 
taiiise  item  iegatiis  fuit  pro  Greg.  Vli ,  nt  Gregorius 
ipse  tesiis  est  iib.  ii,  epist.  H.  Is  enim  ad  Rodulfuiii 


C7  GOFFR.D.  ABBATiS 

verlenles  copil ,  et  eqiios,  et  qiitdquid  Iiabebnnl  A 
eis  abslulit  violenter.  Partem  qiiidem  reram  per 
roniiiem  AndegaTensem  (86)  liabuimus ;  allerain 
\cro  ndhuc  47  crudeliier  detiiiet  ille  sacrilegiis. 
De  injuria  vero  pcrsonis  monacborum  illaia  am« 
plius  crucinmnr ;  quam  sic  a  Tcslra  discrrlione 
viiidicari  buinililcr  exposcimus,  ut  raptores  qui  ati- 
dlerint,  timeaiit,  et  ab  bujtismoLli  scolere  reirahant 
manus.  Ad  vos  venire  desiderio  desideramus,  sicut 
olim  vobis  mandavimus  ,  sod  propier  miiltiplices 
guerras,  quae  In  episcopiilu  Piotnviensi  excrcvcniiii, 
nec  ad  vos  venire,  nec  loca,  qunc  in  pnrtibtis  iliis 
liabemtis,  vlsitare  andemus.  Proeieroa  sexiim  femi- 
neum  (87),  quem  etiam  amicis  novimiis  inimicum, 
inimicari  nobis,  et  in  ilincre  insidiari»  vera  rela- 
lione  didicimiis.  Unde  vestrtT  dilcctioni  prspcordinli-  ** 
lor  supplicamus,  quatenus  per  Piclaviensem  episco- 
pum  (88),  vel por  quemlibot  aliiim  nos ad  vos conbit i 
facinlis,  quia  ullra  fonlem  Ebrnldi  progredi  seciire 
non  possumtis.  Valeat  domiuiis  legatus  et  vigenl,  et 
nt  nd  ipsum  transire,et  cuin  ipso  loqiii  v:ilcanins , 
s;i:(^  gratia  cliaritatis  efTiciat. 

EPISTOLA  XXML 

Bono  tlomvio,  et  pra^cordutii  amico^  C.  venerabt.ts 

vit(v  episcopOy  apostolica*  sedis  legalo,  froler  Go/fri'- 

dus  suvs,  quod  polest^  quod  iapit,  el  qnod  cst. 

Vesti-ae  dilectioni  notutii  facio  qiiod  rnilrein  Paga- 

num  Alerici  ad  doniinUMi  pnpam  (89)  niillo,  qn.Tdain 

ei  nostf.T  diaritalis  signn  rcreiilem.  Si  pcr  illuni 

qtiod  optoeflicere  potncro,  ad  pr;esens  Uomaiii  noii  ^ 

ibo;  alioqiiln  48  Boinani  ire  paratus  suni,  ct  Ro- 

inanam  Ecclesiam  pcr  ineinctipsum  visilare,  iii  qtia 

a  Lonae  memorioB  papa  Urbano  ptcsbylcr  ordinatus 

sutn.  Vestrxautem  discrelioni  grates  et  gratias  niul- 

liplices  refero,  qui  Andcgaveiisi  episcopo  (90)  semei. 

his ,  et  ter,  imo  quater  pi  secepistis ,  ut  quae  niona- 

sicrio  iiostro  abstulerat,  leslitueret,  et  privilegiis 

scribeiis  arcbiepiscopiim  Turonorum,  ei  ut  ad  syiio- 
liiiin  Hurdigutciisem  cuni  stiffragaiieis  suis  veiiial 
prsectptt  his  verbis.  Priestat  eiiiiii  t;jus  lilieras  aii- 
oire : 

Amatus  EUorensis  eptscopus ,  sancta^que  Romanof 
Ecclesia: ,  Dei  yraiia,  legaius ,  Raduifo  venerabt  i 
Turonorum  arciticmcopo  saiuiem^  et  omne  bonutn 
in  Domino  Jesu  Clirislo, 

€  Noverit  veslr»  charitas,  fratcr  dileclissiine,  nos,  |> 
niiciorilale  Dei  oinnipoteiilis,  omiiiunique  log:itioni.s 
iiOStr?c  cpiscoporum»  abbaiuiii,  priiicipuin  consoiisii 
roticirniin  Bitrdegnla:  In  Octava  saiicli  Micliaciis  (-e- 
lebrandnm  constituisse.  Quapropier  fraterna  dilo- 
ctione  vos  rogando  adiiionemiis,  et  aposiolica  aiiclo- 
ritatejubeiidoprascipiinus,  quatenus  recrastiuatione 
postposita,  cuui  oiniiihiis  suffraganeis  vestris,  efcle- 
siaeque  vestrae  privilegiis  ad  conciliuin  supradiciiiin 
veniatis ,  ul  consilio  vestro  solatioi|tie  causa  Dei 
coiinrnietur,  et  Eccle&iie  vestnc  jusiitiae  pio  qua 
bactentis  magii»,  diversxque  conlentioiies  exsiite- 
runl,  Deo  aniiueute,  restituetur.  Nos  auteii),  si  Deus 
pei'ini8erit«  in  reversioiie  iiostra  de  Britannia  vobis* 
coro  loqtieniiar,  ut  quidquid  super  liis  caeterisqiie 
negoiiis  vesiris  constiluciiduni  sii,  Deo  oinnipoieiile 
irtbiienle  salubriler  ordinemiis.  i  Ex  bis  ergo  roa- 
iiifesluiu  esi  legatioiiein  Aquitanicaiu  totius  etiaiii 
tertiae  Lugilunoiisis   riiies  coHiplcxain   esse  ,  qund 


VLNDOCINENSIS  6S 

aposiolicae  sedis  ol)edirei.  Ipse  non  solum  contcm- 
psit  niniroque;  venim  eiiam  de  me  in  synodo  sua 
presbyieris  suis  conquestus  est,  eo  qnod  apud  digni- 
tatem  vestram  de  illo  clamorem  feci.  Decretaro  illiid, 
qiiod  Idetn  dominus  pnpa  Urbanus  in  Arvernensi 
concilio  statuit  conlra  Simoniam ,  qnae  sub  norotiic 
vicariorum  olim  lieri  solebat  ab  ppiscopis,  annullarc 
machinatur.  Redemptionem  elenimecclesiarum,  qiiae 
in  illo  niagno  coiicilio  bxretica  pravitas  vocala  esi» 
et  ab  apostolica  sede  damnala  ,  lioet  in  pluribiis 
.iiinis  non  nisi  semei  per  vicarios  fleret ,  nunc  sub 
nomine  annui  censns  a  simplicitate  nosira  cxtor- 
quere  conalur.  Et  qtiia  cgo  et  fraires  nosiri  boc  esse 
scelus  pulamiis,  e'  idco  refutamus,  divinum  ecclesiis 
nostris  interdixit  ofticium.  llujtrs  sceleris  snscitaior 
est  praecipue  et  auctor  Richardus  arcbidiaconus  (01) 
ejus.  Et,  qiioniam  neuter  eorum  a  persecutionibus 
cessat,  nos  a  clainoribus  cessare  non  possumus.  Ad 
vos  itaqiie  clainamus  :  a  vobis,  qui  aposlolicae  sedis 
vtces  habetis,  et  qui  D.  Peiri  alodium  maxime  dc« 
fendere  debetis,  consilium  et  auxilium  postnlamus. 
Et ,  si  pro  eo  quod  aniici  souius,  facere  non  vultis  , 
sallem  49  pro  iniprobitate  noslra  facile  quod  roga- 
mus.  Qiiid  comes  Andegavensis  de  justitia  nobis  la- 
cicnda  bonitnti  vcstrae  rogando  scripserit,  vos  igno- 
rare  non  credinius.  Vaiete,  et  nos  veslrae  sanctitaiis 
hnmiles  servos  de  constanliu  veslra  et  jiistitiae  inic- 
gritatc  Kctirtcale. 

EPISTOLA  XXVIIL 

llugotti  vere  reHgiosu  archiepiscopo  (9i)  sanetes  Ro- 

manm  sedis  ricariot  domino  suo  churissimo  et  prm- 

cordiali  amico,  Goffridus  Vindocinensis  ccsnohii 

Abbas  indignus,  cutn  diiectione  reverentiam. 

Litteras  sanctitati  vestrae  a  doniiiio  p:ipa  direcias 

aiidivl,  in  qiiibus,  ut  mihi  relaluin  esl,  dicilur  qtiod 

Andcgavensem  episcopum  apud  cum  accusavi.  Qtiod 

si  doiniiius  papa  dicil,  refellcre  iiec  possnin  ,  ncc 

ronrtrmnlur  ex  iis  qn.T  liprnnrdiis  Bnnasvallis  abbas 
dc  hoc  inso  Girardo  scrii.ii  lih.  m  Vit.i;  D.  Beriiardi 
cnp.  6.  Eruhescebat,  in<{uii,  ad  priinam  domutn  re^ 
dire,  cujiis  Poienlaiui  et  Turontca^  et  Burdegalensif^ 
et  Auxiensis  provincicE  subdiloi  fuemnt,  et  quidquid  a 
collibns  Iberorum  usque  ad  Ligeritn  compiectilur  et 
claudii  OceanuSy  parueral  ejus  iinperio, 

(H^)  Per  comiiem  Andegttoenaem.  Fulconciii  itein 
e;)isi.  spquenti. 

(87)  Praterea  sex^um  fetnineum.  Ivo  cpist.  i8.  Ille 
sexus  mihi  est  suspectus  ct  infestus^  aui  etiatn  amicis 
aiiquando  tion  satis  est  fidus. 

(88)  Pictaviensem  episcopum,  Guillelmuni. 

(89)  Ad  aominum  papam.  llonoriuin  II ,  ut  docct 
cpisl.  U. 

(90)  Andegavensi  episcopo-  Ulgerio ,  epist.  io  et 
lib.  cxi,  epist.  l!2,  ubi  et  de  Urhaiii  decreto. 

(91)  liickardus  arehidiaconus.  Epist.  31. 

(92)  Hugoni  archiepiscopo,  Ex  episcopo  Diensi  fa- 
clus  est  archiepiscopiis  Lugdnnetisis,  legalioiieinrine 
iii  utroqne  nititicre  bub Giegorio  VII,  gessit  in  Gatli  i ; 
hirn  postea  cti^tni,  qtiod  ex  Ivoiiis  epist.  2i,  et  afiis 
palet,  Mil)  Uriiaiio  11,  queni  hoc  loco  iiitcltigit  Gof- 
iridus.  Episcopiiin  vcro  Aiidegaveuscni  Gaufriduni 
»  Mfduana,  qiii  nd  sedein  fillain  eveclus  est  aiiiio 
i.»97.  ilugoiii!»  Icgati  rtieras,  quibus  Eulconeni  IV 
co:nilciii  Andegnv.  Kcclesi.ii  coiiiniiinioni  restiluil 
apud  S  FlorenliuiH,  iiiier  GofTridi  elogta  vidlinus. 


69  EPiSTOi./E. 

d&bco;  sed  saiT.i  cjus  revereuiia  dico,  quoil  pra^dicli  A 
episcnpi  me  in  nullo  accusatorem  fuigse  recognosco, 
ncc  idco  ul  euin  accusarem,  Romain  ivi.  Quod  alia 
!iegaiia  plenius  manifeslani,  quae  ibi  perpeiravi ,  clo- 
niiiio  siqutdeni  papa  adjuranie,  el  sua  constricius 
adjuraiione ,  quaedani  de  illo  celare  non  polui  Quu2 
sicul  iu  doinini  papo:  pra^seniia  tacere  iion  licuil, 
uec  in  veslra  ,  si  vobis  plucuerit ,  lempore  compe- 
lcnii  rclicebo. 

50  EPISTOLA  XXiX. 
MciKimo  domino  et  pra'cordiali  artiico  domno  Um, 

honorabitis  vita;  archiepiscopo  (93)  et  aposiolicfs 
iedi»  legalo^  frater  Coffridus  eju$deni  $edi$  allo- 
diarius^  et  servus^  quod  habel,  quod  sapit,  et 
$ei;:sum, 

Qnemdam  monaclium,  ut  audivi,  ad  monaslerium  B 
no&irum  misislis,  qui  si  me  invenisset,  iiie  ad  con- 
ciTmm  vestruin  invitasset.  Ad  vos  quidein  venire  et 
vobis,  et  Ecclesiae  vestne,  qii:e  me  luultuiu  hoiiora- 
\it,  et  miJii  servivii,  servire  dcsidero,  et  ves  Aure« 
lianis  auie  conciJium,  vel  post  conciliujn,  sl  inlir- 
loilas  corporis  permiserit,  co  dic,  qui  vobis  placue- 
rii,  diligenier  videix).  Ad  coiiciJiuui  autein  l4*g:ito- 
Tuni,  quod  salva  vestra  dico  rcvercutia,  vocaiiis 
veuire  iiec  possuni.  nec  debeo.  Nain  noverit  dilectio 
vestra,  privilegiis  Romanorum  pontiiicuuu  Vicioris, 
Nicolat,  Alcxandri,  Gregorii,  Urbaiii,  Paschaiis,  et 
Calixu  (9i)  sub  anatbeinale  conrirmalum  esse  et 
inlerdictuui  nc  allodiai  ins  Ikati  Pelri  abbas  Vindo- 
cineiisis ,  ab  episcopo ,  vcl  a  quolil)cl  aposlolicae 
sedis  legato  ad  coiicilium  vocetur,  uec  ullo  niodo  q 
vciiire  cogaiur.  Valete. 

51  EPISTOLA  XXX. 
Radulfo  taudabili  Turonensium  arctnepiscopo   (95), 

(soffridus  Vindocinensis  momsterii  ttumilis  servus^ 
^diligere  quod  Deu$  diligit^  el  odio  tiabere  quod  odit. 

Siiper  Arduiiio  de  BJalliaco  (96)  apud  vos  suepe 
ronquesti  suiuus,  et  propter  niiilia  gravamina,  qiiae 
inonaslerio  nostro  iiijusle,  et  violonler  fecerat,  eura 
a  vobis  jusle  ei  ratiouabiliter  cogiiovimus  excomiuu- 
nicaium.  Sed  absque  praecedente  satisfaciioiie  illuui 

(93)  Vmbaldo  arctiiepiscopo,  Lugdunensis  etiam 
arcbiepiscopiis  fuit,  Joannis  post  Gauceraiium  suc- 
msor,  quartus  ab  liugone.  legalus  auieni  Hoiio- 
rii  IL  Quod  docet  epistola  2i.  S.  fieriiardi,  Uonorio 
pontiAce  scripta.  Umbaldo  Lugdunensi  arctucpiscopo  ^ 
et  Romanm  sedts  leaato. 

(94)  Ffc/ort«,  fficolai^  eic.  Hortini  oniniuni  pri- 
vil(*gia  exbibet  labulariuui  Vindociiieuse.  Qiiin  et 
auie  hos  oiuiies  Ciementis  II  de  eadem  re  diplotiia, 
ne  abkis  Viiidm^iiii  coactus  ad  concilium  iilluin  ve- 
niat,  quoJ  ab  ips»  Roinano  pouliAce  non  fuerit 
ceiebraluin.  Quare  lcgaiis  illuin  vocare  nefas  erat. 
Alexander  II  Odeiico  :  Abbas  V indocinensis^  qui  atlo- 
diarius  Beati  Petri  noscitur,  ab  episcopo^  vel  a  qno- 
tibet  nostra:  sedis  vicario  ad  concitium  nullatenus 
toceiur.  Quod  casicri  posiea  pontilices  itcratis  saii- 
ctioiiibus  approbarunt. 

(95)  Raduifo  Turonensium  arctiiepiscopo.  Diio  iii 
ea  sede  AaduUi  alter  alteri  successeriinl.  Prior 
^'ulcredi  filius,  ad  quem  inultx  exstant  Gregorii  VII 
epistol«.  Posterior  Aurelianeusis  pairia,  qui  sub 
lirbano  II  iniit,  anno  1094.  Ad  hiinc  scribit  noii 
solum  Goffridiis  lioc  loco,  sed  Ivoeiiani  Caruoiensis 


--  LIB.  r.  70 

iiiipoenitenicm  aodimus  absoluium  Quod  si  itaabsohi 
poiuisse  creditur,  quid  peccalum  noceai,  et  quid 
poBuiteiilia  piosit,  nou  videlur.  Naiu  si  Vf:ra  mise- 
ria  iuipoeiiiteutibus  iieg..tir,  profeclo  eis  qui  de 
pcccalis  suis  pceuiieut,  fuUa  Leuiiiu.:o  prouiiitittir. 
Multo,  ui  dixiiiius,  gruvumine  meinoralus  ne(|uaui 
nioiia^tcriuin  nostruiu  vexare  coiisuevit;  uiide  illuui» 
ut  quae  iiilque  coutra  nos  gesserat,  corrigeret,  ad- 
monuislis,  et  ipse  propler  vos  proinisit  se  nobis 
facluruin  pejora;  guod  ad  injuriam  vestrain  falsa 
viMitaie  coinplevil.  tjhi  eniiu  servavit  veritatem, 
qiii  uocuil  proximo,  fidem  ainisit.  Ilinc  igilur,  ve- 
ncraiiilis  Paler,  buiniliter  precainur,  qiiaieiius  per- 
versi  boiniiiis  iuiqiiilas  ediicto  de  vagina  vcstrae 
a.Miiiitalis  gladio  sic  feriaiur  ut  qiiae  iiobis  injtistc 
absiulil,  resiiluat,  el  iu  iiijuria  veslra  piipillain 
eiiaiii  ocuIiSalvatoris  lesisse,  vcl  inviius  aguosc^rc 
cogalur.  Quod  si  sic  egerilis,  dignam  nierc<  dem  a 
Deo,  el  a  iiobis  debiia.n  reliibuiioiiem  nccipietrs. 
52  ^i  ^'^ro  iniiiiico  Ecclesia^  Dci  tiinore  vel  aiu  e  tia 
parcilis,  inutare  iion  possumus  quin  ad  sedein  itpo- 
slolicnm  recurrniuus,  ubi  iiecessitate  cogcnte  lace.e 
noii  liccbit  qiias  In  episcopnlu  vestro  Iribiilaiioucs 
cl  ;iiigusiias  vobis  cousenliente  sustinemus. 

EPISTOLA  XXXI. 
Dutcis$imo  domino,  et  prwcordiali  amico,  domno  R, 
tionorabili$  viiai  Ranorum  arctiiepiscopo  (97) , 
fraier  Goffridus.qnod  potest,  quod  $apit,  et  $eii$umm 
Pater  boiie,  esurio,  et  sitio  vos  ^  idere,  et  domi- 
nuin  papain  vobisciim  visit:ire  desidero.  Dilectam 
itiilii  pateruitateui  vestram  bumiliter  precor,  ut  si 
Hoinam  usqiie  ad  I'asclia  ire  debetis,  servo  vestro 
di^iU  el  loctiiii  iiolificare  digncmiiii,  q:io  buuiiiiuis 
nnslra  couiiialui  vestro  valcat  sociari.  Insuper, 
etiaui  ego  et  mecuni  nostra  congregatio  snpplicitcr 
et  diligenter  orumus,  iil  beniguitas  vestra  episcopum 
Andcgavensein,  et  R.  arcbidiaconuin  eius  aut  mo- 
nere,  aui  rogare  dignelur,  iie  concessioueiii  Rccle- 
siaruni,  qtiain  jnonasterio  iiostro  benigne  fecistis, 
porlurbare  conentur.  Quod  si  sanclilatis  vestra 
precein    sive  admoniiionem  coiitempseriut ,  nobis 

epist.  235.  De  eodem  ci  noster  lib.  v,  epist.  ii. 

(9b)  Arduino  de  Matliaco,  Uaud  scio  au  frater 
Jaquelini  de  Malliaco,  qiiein  curo  fratribus  qiiatiior 
expeditioni  Fulconis  V,  ndversus  llenricum  regem, 
de  qua  superius  dictuin  est,  iiiterfuisse  narrani 
Gesla  coiiiitum  Andegaveiisiuin.  Muiliacus  oppiduiii 
est  agri  Turonici  vcrsus  Andegavos. 

(97)  R,  Remorim  arciiiepi$copo.  Rainaldo,  prliis 
episicopo  Auiiegaveiisi,  qua  cx  caibeilra  Ludovici  VI, 
regis  ope  subitisns  ad  Reuieiisem  translatiis  est; 
Ulgertus  tn  ejiis  locuin  subrogatus.  Breve  Cbroiii- 
cuin  Sancti  Albini :  Anno  ii24.  Hxerciiu^de  Moste^ 
rioto.  Rainatdus  Remensis  archiepiscopus  eiigiiur. 
Obiil  Callistus  papa.  Anno  il^o.  Ulgerius  eptscoous 
ordinatur  iii  Kalend.  Octobris^  Papa  igitur  in  bac 
t^pistola  est  llonorius  U,  Gallisti  successor.  Aiide- 
gaveiisis  episcopus,  Ulgerius  arcbidiaconus  cjus, 
Uiciiardus,  ile  quo  epist  27.  Fuerat  paucis  auu: 
aunis  ailcr  buic  cogiioniinis  Reiuoruiu  e&  S.  Mav* 
tiui  iliesaurario  arcliiepiscopus  Rainaldus,  Graiciu: 
postea  coiHitissx  (iliiis,  ad  quein  Ivo  epist.  iS,  et 
de  <|uo  An«clmus  in  praefalione  libii  De  liic^trua- 
tione. 


71 


GOFFRIW  ABBATIS  YINDOCINENSIS 


7k 


quidom  laborcai  gcncrabunt,  scd  suaiii  solllcUahunl  A  eorura  annullabit  conalus.  ValclC,  elquoJ  placuoril, 
quielem,  ct  bcalaj  Trlnilatis  vlrlus,  el  6mnipotcnlia,      rescribUe. 

LIBER  SECUNDUS. 


53  EPISTOLA  PRIMA. 

Dulcissimo  Palri  suo  Ivoni  vitce  venerabilis  episcopo 
(98),  Coffridus  Vindocinensis  cosnobii  humilis 
abbas^  quod  patri  filius^  et  domino  servus. 
Beneficioruni  veslrorum  rccordari  minime  debeo, 
sed  illa  poiius  in  corde  fixa  tenere,  ne  qualibet  obli- 
vione  a  menioria  nica  (|ueant  reccdere.  Recordari 
iJtiquc,  ut  ipse  meliiis  noslis,  coruin  proprie  dicitur, 
qu;e  rntenluin  oblivioni  traduntur.  Et  ideo  benefi- 
ciorum  vestroruni,  ut  dixi,  recordari  non  debeo, 
sed  ca  in  mente  semper  hal>ere,  quia  quot  vel 
quanla  erga  me  exstilerint,  vix  lingua  inca  dicerc 
posset,  si  singula  conarelur  referre.  Et  quidqiiid 
fingua  dicat  vel  taceat,  ununi  certissimc  scio,  quod 
conscieniia  vobis  ullerius  non  poterit  repugnare.  Et 
lingua  qiruleui  ingrata  valde  existeret,  ac  justoju- 
dicio  54  sempiterno  silenlio  digna>  si  unquam 
«ontra  volunlateni  vestram  aliter  foris  loquerctur 
qiiam  inius  clamat  conscientia.  Yalete,  el  ubi  vos 
invenire  potero  quarta  dic  post  festivitatem  Omniuni 
Sanctoruin,  inibi  noiificare  curetis,  quia,  si  aliiid 
sanciiiaii  vesir;e  obscqiiium  pra^siare  noii  valco, 
eani  saltem  desiJcro  visitare. 

EPISTOLA  II. 

Suo  charisstmo  Patri  et  domino  Ivoni  vita:  lavdabilis 
episeapo^  Goffridus  Vindocinensis  cesnobii  humitis 
servus,  cum  diUclioue  reverentiam* 

Pater  sancte,  cum  me  a  vobis  praegravari  senlio, 
fiollem  qiiidem,  sed  quod  infiruiitas  carnis  velut 
dnxia  sustinet,  boc  mcntis  ralione  levius  porto, 
Dum  cnim  sanclilalis  vcslroi  bencficia  exhibila 
inihi  suipe  ineiile  pertraclo,  si  in  aliquo  contra  me 
facitis,  faleor,  murmurare  nec  possiim,  nec  dcbeo. 
Satis  coiigruum,  imo  laudabile  videlur,  ut,  qui  de 
iiinnu  vcstra  bona  suscipcre  consiievi,  niala  etiain 
qiiaiidoqiie  sine  nrarmure  debeam  pati.  Qii»  cuni 

(98)  Ivoni  ephcopo,  Carnoteiisi.  Notior  est  quam 
ut  do  eo  dici  iiHiIia  dcbeant.  De  auspiciis  episcopa- 
tus  (^jiis,  taRlHiii  nienebo,  cum  discrcpeiil  senlenlia&, 
<^erlum  vidcri  ea  incidibse  iii  annuni  iO&i.  Ac  la- 
bciile  quidein  amio  coiisecraliim  fuisse,  indicaiit 
«pisloljc  Urbani  Wonlsepistolispnefixae;  namGapiue 
\iii  Kalcnd.  Decembris  dat:c  leguntur  paulo  post 
lonsecrntionem.  Aniium  aulein  Cbristi  iilum  fuisse, 
queni  dixi  non  sequentem,  quod  nonmilli  tradunt, 
^r^unicnlo  est  iocus,  unde  scriptc  suiit.  Urbanus 
«nim  aiino  1093,  a.  d.  viii  Kalend.  Decembris  Ta- 
renti  erat,  non  Capu%.  Pi-seterea  si  hoc  «nno  inau* 
guralum  dixeris,  non  coiisiabit  ante  obiliim  Urbaiii 
«eptem  annonim  niiiiierus,  qiios  a  suscepto  episco- 
paiu  exacU)s  iiumei-at  epist.  67.  Uaifue  consecratiis 
db  Urbano  episcopus  fuit  Ivo  anno  1(MI2.  Ipse  poslca 
14offridum  eleclum  abbaiem  solemiii  benediciione 
impeiiiit.  Quod  iiimirum  inier  beiieficia,  qu;e  ac- 
t^epCa  hoc  loco  fcrl  Ivoni,  pracipuum  fiiit. 

(99)  In  majorem  ecclesiam  nostram,  Monaslerii 
tpsius  \indocineiisis,  qnoil  Theodericus  episcopus 
(^arnotensis,  ut  lib.  i  epist.  4  obscrvatuin  est,  a  sua 
«t  sueccssoium  polcsute  excmeral,  ac  noiniuaiim 


ita  sint,  scire  tamcn  veilem  qiiid  latcat ;  qux  cnitsi 
existat,  cur  bonitas  vestra  nunc  mihi  quasi  criidelis 
appareat.  Nam  cum  in  majorem  ecclcsiam  nostrain 
(99)  manum  mittere  non  polestis,  nec  audetis,  iii 
Cicteris,  qux  in  cpiscopatu  vestro  stint ,  nostrls 
ecclesiis  diviniini  ofiicium  non  quideiu  salis  juste 
abstulfslis,  et  quia  vcstra  auctorilaie  lioc  injiisle 
actum  dignoscilur,  auctoritale  Romniia,  qiuc  oniiii 
pcrversx  atictoritati  est  contraria,  in  ipsis  ecrleslis 
55  ^  fralribus  noslris  privalim  et  pubtice  cantabi  • 
tur.  Sancta  et  irretractabili  Romaiiorum  pontificum 
"  iiccntia  nobis  conceditur,  ut  si  iiilerdictuin  in  ec- 
clesiis  nostris  (100)  a  quolibct  episcopo  injuslc  fa- 
ctum  exstiterit,  Qullatcnus  a  nobis  observeiur.  Si 
vero  nintis  audacter,  vel  prsesumptuose  nos  contra 
vos  super  hoc  agerc  dicitis,  binc  jiidex  invocelar, 
ct  fiat  sinceritas  aposiolicae  sedis;  ciijus  xquilatis 
judicium  qui  contcmnit  audire,  H.  Petrum  iie  sen- 
tial  iralum  debet  iion  mediocriter  formidare. 

EPISTOLA  IIL 
Ivoni  honorando  valde  epihcopo^  Coffridus  Vindoci- 

nensis  monasterii  quatiscunque    senmst  debitum 

puras  dilectionis  obsequiunu 

Circa  fratrem  (iOI),  pro  quo  rogastis,  miscricor* 
diter  quidem  agere  volumus;  sed  quia  inordinalnni 
^  remissionem  ptetatcm  essu  Hon  credimus,  utito 
^  sibi,  imo  necessarluin  judicamns,  ui  ad  monasleriuttt 
suum  venietis  coram  fratrihus  ad  poenilentiani  coni- 
pungatur,  ct  sic  de  sua  transgressioiie  veniam  con^ 
scqiii  mereatur;  ct  cui  olim,  suggerctite.  diabolo. 
noii  displicuit  negligcnter  agere,  nunc  tandeni  nott 
displiceat  regularilcr  obedire.  Nos  itaqne  pro  dile 
ctione  vcstra  ei  quidquid  doliquit  sine  satisfactione 
rcmittcrcmus,  sed  homini  veram  Infclicitateiii  et 
falsam  bcaliludiiieiti  ncc  audcmiis  promiilere,  nec 
debcmiis.  Yeniat  igitur  ad  moiiastcriuiii,  sicul  jam 
djximus^  et  se  errassc  humililer  confilcatur,  quate«> 

etiam  de  excommunicatioRe  et  interdtcio  cavcrat, 
ut  Clementis  U  ariorumqiie  poniificum  lilLer:e  de- 
clarant.  Deniqiie  iion  sotiuii  id  vctitiim  episcopo 
Carnoteiisi,  sed  niiiii  otnnino  liciiil  pncter  ioci  ah- 
n  bates  et  poniificem.  Alexander  11,  Oderico  abliati  : 
IIoc  etiam  adjicimus,  ut  memoratus  Vindocincnsis 
locus  nuUatenus  nisi  ab  abbate  toci  pro  suis  injuriis, 
vfl  a  prinm  sedis  pontifice  excommunicetur  vel  inle'* 
dicatur,  eiiamsi  Carno^nsem  patriam  excommmn* 
■cari  contigerit. 

(iOO)  InteriHclum  in  ecc(esiis  nostris,  Stibdilis 
monaslerio  Yindociiiensi.  Gregorius  Yii  Oderiro. 
Neque  etiam  snbditas  prwdicto  ioco  ecclesias^  ubi  - 
cunque  sint^  excommunicare  vel  interdicere  CHiquam 
liceaty  nisi  apertis  pro  culpiSj  et  quas  V indotinentis 
abhas  et  fratres  canonice  ab  ipsis  episcopit  a^momti 
emendare  conlempjieniK.  Aperias  culpas  oxcipii,ut 
G(»flfridus  jusluin  inlerdictum,  quia  iii  cellis  Vindo- 
ciiiensium  iion  proinde  ac  in  inonasterio  vctiiiini 
crat  omne  interiHctiiin. 

(I(M)  Circa  frntrem»  Daiiielem  nomine.  Sic  cniin 
appcttai  Ivo  cpist.  8i  ad  quatn  Gofi^ridus  liic  resimii- 
dot. 


73  EPISTOL. 

iius  per  verara  Iiuinilitiitein  sui  erroris  veiiiam  con- 
sequaiur,  56  ^^  ^^^^  deinceps  de  eo  ficri  veslrjB 
sanciiUKi  placueril  sine  diiliculuie  impeirare  po- 
iuerii. 

EPISTOLA  lY. 

/roni  reverendiB  viia  pontifici^  GoffridHs   Vindoci' 

HmiM  monasterii  huwuiis  Mtt$t  quod  bono  puiri 

deifvlw  filiue. 

QuoiiiM  omoia  CQin  eonsHio  facienda  esse  C(^io« 
vimas,  bonum  Aiit  sauclilatem  veslram  consulere 
qaid  nobis  agendum  sit  in  ordluis  dignitate  {\iH) 
circa  fratres  quaodo  reTerlunlur.  De  clerfcis  qutdem 
dtcimiis,  qui  et  religtonis  babitum  abjecerunt,  et  iu 
ipsa  apostasia  diu  moranles,  illicitis  se  contagionibus 
commiscuerttnL  Quid  inde  canoues  dicunt,  audi- 
vimus  ftimu)  tt  vidiinus;  sed  quia  regula  nostra  de 
talibns  panim  aut  nibti  loquitur,  quid  super  hoc 
rrgiilariler  simus  actari,  aiiibrgimus. 

EPISTOLA  V. 
Domino  ac  waerabHi  Patri  suo  /voni ,  verai  reiigionis 

tpiseopo,  Gogridus  Vindocinensi»  monasterii  dicius 

abbaSf  quod  dilecto  fMilrt  subjectus  filius,  et  pio 

donnno  fide^is  urtui. 

Qiiam  pure  et  sine  membro  aliciijus  maUti», 
vestne  cbariutis  beDediciio  abbaiem  me,  iicet  indi- 
giiujn,  effecerit,  quaro  diligeDiissime  po&tea,  et 
omoino  veractter  in  necesbitatibus  meis  vcstrae 
piclaiis  gratia  manum  auxilii  mibi  sarpe  porrexerit» 
dtim  sedula  57  mente  coiispicio,  me  iiigratiim, 
inulimiiqiie  inuUlem  servum  judlcassem,  si  aut 
vesira  voluntas,  aut  DecessiUs  mutu»  cbaritatis 
oksequium  exegisset,  si  nun  obedissem.  Nunc  eiiam 
quia  nec  volunias  exigit,  nec  necessitas  cogit,  mc 
liliro  offeroquodlibet  subire  servitium.  Relatuin  qui- 
tleai  mibi  est  quod  nuDC  domini  papse  (103)  roanda- 
lum  sttscepistisy  quatenus  aui  per  vos,  aut  |)er 
legatuio  vesirum  Romam  usque  ad  Nattvitatem 
Douiini  visitetis.  Quod  si  verum  est,  quia  vobis 
servire  desidero,  roinime  displicet.  Vellem  eoiin, 
quod  voluDtas  veslra  longo  mibi  tempore  denegavit» 

(102)  /n  ordinis  dtgmtate*  Primis  saeculls  moiiachi 
extra  cleruin  enuit.  Ideo  in  poenis  caiioiiicis  non 
(lepo^itione,  ul  clerici»  scd  excoiniiiuiiicaiioiie  cum 
laicis  plectebaiitur.  Syuodus  Clialcedoiiensis  cuiiuiie 
secontlo  :  jid  rjro;  ti  p.h  iCknpixhi  ivn  rov  oixi igu  jx- 
RiirTCru  pa9uov,  is  Zk  ^ixo;  n  /xova^Qiiv,  «vflcdc/xaTt- 
CiT^M.  Posiea  sacris  ordinibus  iuiliari  coeperuiit. 
Oti  monacbis  igitur  clericis,  qui  (lost  apostasiain  ad 
uionasteria  sua  redeunt,  quaerlt  quomodo  recipieiidi 
sint,  an  iia  niininim,  ut  in  pristiiia  ordinis  sui  Jigni- 
Ule,graduque  inaneaiit;an  iu  polius  ut  eoexcidant» 
et  atl  laicornin  soriein  revocenlur.  Qua  in  le  et  si 
severa  quondam  erga  onmiuin  ordiniiin  clericos 
eccIesiasUcae  ceusura:  iex  tuerit,  inilius  tainen  acluni 
esi  interdum,  et  pro  criminis  pcenitentia^que  inodo 
iudulium,  ut  videre  est  in  iisquxcollogil  Gratiauus 
l>*  L.  Ivoiiis  porro  epislola,  qua  de  iiionacbis  ad 
(foffridi  consultalioneni  respondebat,  interiii. 

(103)  Domtnt  papae,  PascUalis  II,  an  Goffridi  opera 
osus  sit  ivo,  iio»  liquet.  Ikrneriura  Bonasvailis  abba- 
len»  ad  Pascbaieui  a  se  aliquando  legatum  docel 
t^pisl.  i47.  Unde  mf<t,  iuquit^  vobis  vice  mea  domi" 
fukm  Dernerium  monasierii  Boncevallis  abbatem^  boni 

Patrol.  CLVII. 


.€.  —  LIB.  II.  74 

A  nunc  saUem  nece.ssitaa  imp.rjreh  Non  id  o  dico  u; 
vestramagiiiudo  auxilioegeut n e r parvitatis;  sed sie 
me  loqui  compellit  affectus,  que:u  er?a  vcs  babeo, 
surgens  de  radice  punc  dilectionis.  Ecce  vesirae  dis- 
positioni  me,  et  mea  pariter  tou  devoiionesubmitt'*, 
et  si  Romam  pro  vobis  Ire  jusseritis,  quod  diu 
optavi,  obedire  non  recuso.  Invt^nieiis  forsaii,  qiii 
luelius;  scd  absit  ut  inveniaiur,  qui  it!;enl:us  vesirain 
jiissionem  exsequatur!  Coram  Deo,  cui  meutiri  nei*:i* 
est,  tcslis  est  mibi  conscientia  mea,  quod  nec  ma;;i» 
Gdum,  nec  roagis  voluntarium  quaui  roe  in  lioc  ve^ti d 
ncgolio  invenirepoteriiisfamulum*  Yalete,  et  qud 
suoer  boc  volucriti^,  milii,  si  placct,  rescriblte. 

58  £PISTOLA  VI. 
Diiectissimo  Palri  $tto  Ivoni  verce  reliyionis  episcopo, 

B  Goffridus  Vindocinensis  monasterii  miniitar  indig-^ 
nus,  cum  dilectione  reverentiam. 
Cum  scriptiiin  iiiveniamus  in  decrelis  Romanorrm 
pontiflcum,  ramiliares  ac  propinquos  (10 i),  vel  do 
doino  prodeuntes,  non  esse  recipiendos  iii  irsiinio- 
nium»  utruro  in  omnibus  ecclesiasticis  cuus  s,  qiiU 
U>i  nihil  excipitur,  sen  in  criniinalibus  tantuni 
intelligi  debeat,  ad  pleiium  iion  videnius-  Hinc  igitnr 
vobis,quem  diviiia  graiia  specialiter  luinen  scienlijo 
mundo  praetulit  bumiliter  supplicamus,  ut  quod  indo 
luinus  percipimus,  sciipio  vesirne  aucioritnlis  edocit 
melius  agnoscamus.  Licet  nosirae  parviiati  ntile, 
iiNO  nccessariuin  esset  a  niagniiuitiiie  vestra  niiil;;i 
quscrere,  boc  idcirco  maxime  qiiaorimns,  quon  am 
Andegavensts  ent  decanus  cujusdam  ccclesix.  qui 

G  in  ttoum  de  confratribiis  suis  vehcnienter  invebitnr. 
diccnsquod  sibi  iUe  praebendam  suamconcesserii^et 
tesiimdnium  non  habet,  nist  eonim  qui  sunt  si>i 
fainiliares,  et  de  domo  sua  prodeuntes.  Si  quod  xobis 
promisimns,  differtur,  ne  gravemioi  qtiia  •iilatiim  noii 
minueiur. 

59  EPISTOU  YU. 

Ivoni  Ittudabilis  viitB  pontifici^  domino  suo,  adhuc  et 
amico^  Goffridut  Vindocinensis  monaslerii  servuf, 
dilectionem  et  dilectionis  servitutem, 
Littcras  clericis  et  laicis  Yindocinensibus,  a  vobis 

tesiimonUf  etc. 

(104)  Familiaresac  propinquos.  Co  sperta  qiii4 
est  apud  ivoneni  Decreii  p.  xvi,  c.  5iJi,  ul  conirti 
exiraneos  parentela  aut  propinquitas  testimonium  mt- 
nime  dicai,    lloc  argumento   ideni  Ivo  episl.   iOifi 

D  an-liiepiscopi  Turonensis  testcs  Pascbali  stispcctos 
roddit,  ul  consanguineos  ac  di:  doino  produclos  ct 
Alexaiider  111,  c.  iu  liiteris  de  testibus,  noidlis  iteni 
cujusdam  Firmani  testes  rejicit,  qiios  in  dixortii 
causa  de  fainilia  sua  uroducebal.  Vel  Itoc  \pinr 
exemplo  iJ  patet,  quod  ainbigit  GolTridus,  lesie^i 
domcsiicos  non  solum  in  capitalil  us,  sed  In  aliis 
cliain  caiisis  non  esse  recipicndos.  At  receplos  ali- 
qiiando  constat  ex  privilegiis.  Nuin  ex  pra^crpto 
Pbibppi  Pnlcbri  regis  didicimus,  cuin  ab  abbate  et 

'  conveiilu  Sancli  Dionysii  adversiis  Laliniaceitscg 
quasdam  feminas  de  slatu  eaniin  mota  lis  issely 
tesiesqiie  contra  illas  proJucti  ri^jicerentur,  quod  die 
corpore  essent  Ccclesi.'»  Beali  Dionysii,  et  inoiiaclii 
contra  obicndcrent,  se  regiuin  prixileginni  a  Lndo- 
vico  Vi  in  eam  rem  babere,  curiatn  poilcclo  privilegio 
pronunliasse,  (cstes  in  ea  causa  iJon^^os,  eoiiinr 
icbti^r.oniuin  ^aliduinYjderi.Auiio  1^37,  uie.sc  Juiiio. 

3 


11^  fiOFrafDI  ABBATIS 

Hireelagiiiiilivi  (105);  qiias  vcslras  minirae  credidis-  A 
seni,  nisi  ibi  stgilliiin  veslrum  ap|M>$Uum  vidissem. 
Dtcebant  enimllueneToUis  aftdelibus  vestris  relainm 
fiiisse  me  contra  vos  et  conlra  dcricos  vcstros  turpia 
6t  contumeliosa  verba  piiblice  protutisse.  Ad  baec, 
talva  vcritate,  prorsus  respondeo  quod  de  persona 
veittra  nitiil  unquain  inlioncsintis  vel  conlumeli» 
fHxi ;  sed  qitx  potiii  l>ona  ubique  de  vobis  usqiie  in 
hodiernum  pra^dicavi.  Clericis  vero  vestris,  quoninm 
ipsi  mibi  malecantavenint,bcnesa1tare  necpossum. 
nec  polni.  lilud  equidcm  plane  confiieor  qnod  nulla 
injuriosa  verba  illis  irrogavi»  nisi  qnia  illorum  judicio 
pnegravatum  me  sentiens,  Romnnam  Ecclcsiam 
appellavi,  cujus  vcncranda  privilcgia  vidcbam  ab 
tpsis  despicabiliter  reiutari,  licel  sancia  Romana 
Ecclcsia  talia  recipcrc  ab  corum  magnitudine  noii  B 
promcrucrit,  quia  qiiod  illi  maleligavcrant,  illa  stix 
plclatis .  intuitu  relasavit,  ct,  si  ci  mala  pro  bonis 
rrddldcnrot,  hanc  certc  eos  rciriitutionctn  Dciisnon 
•locuil.  Qoi  cum  mo  bominem  nmari  sermonid 
appillasscnt,  credidisftem  rorsitan  lilis,sl  dulcedinem 
nposiolicsc  00  veritalis  pleniiis  agnovissenl.  Cujus 
licneflciis  qiiniiJiu  ingralos  videbo,  etiaro  in  veritate 
tuspeclos  habebo.  Me  subdituin  Ecclosi»  vostrsi 
Asscruistis,  nnde  cgo  niillatenus  scaiK^alizor,  quia, 
ijiiamvis  inierRoninnumpontiflceinct  mc  peccaiorero 
nn.la,  eujuscunque  digniiatis  vel  ordinis  sit,  pcrsotia 
nicdia  (106)  habeatur,  si  auctorilas  Romanoruro 
^pnniiflcuin  inviolata  servalur,  omnibus  tamcnEccIc- 
^iis  non  soluro  subditum,  veruin  eliam  earuminulilcm 
«orvum  me  esse  contestor.  Proressum  vero  vcstruni  ^* 
nvQ  vocastis  (i07).  Satis  mclius  fuissct  ut  3  vobis 
sacratuin  dixisseiis.  Quod  ct  si  pro  consecralionc 
professionem,  et  pro  professionc  ab  allodiario  B. 
Veiri  subjectionem  vobis  vindicasiis,  consccrationem 
utique  iliain  gratis  minime  impendisiis.  Non  cnim 
graiis  in^pendilur»  per  quod  liomo  liomini  subjecliis 
efficitur.  Iii  professione  siquidem  illa  consilio  veslro 
niiniasimplicilalc  acquievi;  ubi,  si  quidaliteracium 
cst,  vos  scienter  fecistis,  cgo  auiem  ignoranter 
peccavl.  Sed  dominus  noster  honorabilis  memoriaB 
papa  Urbanus  (108)  curo  per  nos  transiret,  audivil 
ji  frairibus  me  vobis  profcssionem  fecissc.  Unde 


VINDOCINENStS  'b 

columbaro  seductam,  cor  non  habenlero  me  diien.s 
et  veliemeiiter  iucrepans,  iilud  veraciter  mihi  pro 
crimineimputassei,  si  ignorantiac  me»  ac  juvcntiifi 
misericnrditer  non  pcpercisset.  Quid  vero  super  hoc 
contra  vos  protnleril,  pro  rcverentia  vestri  ordincs 
melius  est  inde  silerc  quam  loqui.  igitar  qnod  illi- 
cile  commiserain  irritum  fecit,  eine  deinceps  abbas 
monasterii  nostri  Q\  cuiqua.n  episcopo  proflteatar, 
privitegii  sui  irretractabili  flrmtUteprohibuit.  Cnjus 
auctoritatein  secutus  doroiiius  Paschalis  papa,  qui 
nunc  est,  illud  iteruro  sua  apostolica  auctoritate 
flrmavK.  In  litleris  praelerea  vestris  divulgatum  est 
laicis  quod,  si  ad  vos  satisfaciurus  non  ven:rem» 
auxilium  vcstrom  ainpllus  non  haberero,  et  quicun- 
que  malefactores  res  monaslerii  nostri  diriperent, 
vos  adjutorero  suuro  potius  quaro  nostrum  defeii- 
sorero  inventrent.  Hoc  ei  vesira  parte  litteris  non 
arbitror  fuisse  insertum,  quoiiiam  a  Cbristiana 
religione  omnino  discrepat,  et  Satanae  noscilur 
incilainentum.  illud  amici  et  iniiuici  flrniissime 
credant,  quod  nulli  dabo  mercedem  istaro,  ut  pro 
suoauxilio  monnsterium  noslnim,  allodiuin  B.Pctri, 
sibi  inordinate  subjiclaro.  Unde  si  necetsiiaiibua 
meis  auxiliuro  vestruro  defuerit,  conOdo  de  bonitato 
heati  ^elri,  quia  mihi  ipse  non  deerit;  cui  dom 
fidem  scrrare  desidcro,  nuUus  ob  hoc  episcopus  milii 
auxiliuro  dcncgare,  nec  quod  illiiis  est,  qnalibet 
occasione  sibi  deberet  usnrpare.  yindocintnseiii 
Ecdcsiam  sancta;  Roinance  Ecclesix  nec  dedi»  nce 
auferaro.  Quod  si  qualibet  suggesiione  tentarem, 
peccarcro  in  animaro  nicam,nec  etiani  cum  peccato 
perflcere  valercm.  Romanx  itaquc  Ecclesise,  cui 
totum  me  debeo,  onini  temporc  fldcm  servabo;  pro 
cujus  amore  ac  ridclilaic  multip  icata  gravamiiia 
virtute  constantix,  et  animi  inicgiiiatesusiinco,  nec 
multo  majora,  si  emerserint,  pro  illa  susiinere 
recuso.  lllam  in  meis  pressuris  reclamavi,  02  ^^ 
adhuc  reclamare  non  desino.  Nam  si  modo  ignorat 
qiianta  pro  illa  paiior,  scio,  cum  agnoverit,  pelenii 
auxilium  non  negabit  quae  sempcr  roisuricordia! 
visceribus  aflluens  oppressis  omnibus,  et  maxinie 
domesticis  suis,  subvenire  consuevit.  Doronus  £r- 
naidus  (109),  quero  decanuro  vestruro  dicitls,  si  sibi 


(105)  Uttera$  ve$tra$.  Nunc  exstant  har.  litterae 
tvonis. 

(106)  JSnUa  per$ona  media.  in  privilegio  Vicloris 
II :  Confirmaniu$  f^ifur,  alque  BB,  apo$loiorum  Pptri 
et  Puuli  auctoritate  ip$um  mona$terium  ita  $pecialiter 
forroboramu$,  quatenusinter  primoi  et  apo$toUc<e  $edi$ 
poniificem^  et  venerabili$  ioci  Yindocinen$i$  abbatem 
nufta  cuju$que  dignitati$  vel  ordini$  per$ona  $it^ 
media  habeatur;  qu»  eadem  fere  verba  leguntur  in 
alioriiiii  pontiflcum  dtplomatis,  atquc  in  (abulis  ipsius 
fiiodattonis. 

<107)  l*rofe$$um  ve$trum  me  voca$ti$.  Jure  auliquo 
^rfbiiatos  omnes  iu  episcoponim  crant  potestiue. 
Conciliiim  Auteliaiieiisc  primnmcan.il  :  Abbntcs  pro 
iiumil  tate  religionu  in  episcoporum  polestaie  comi' 
$tunl.  Synochis  Chahedonensis  caii.  4  :  f 5oSf j  xojc 

rf)  iTrio-xoTr-u.  Qiiaie  «'piscopis  aiiie  consccrationem 
fcunm  sub^cciidiiis,  oljcdicntiaiqiie  professioncm  ede- 
bant,  ad  eani  ioi*inulu!it,  nm  cjns  coiie  coiif^imileni, 


quaro  a  Cisterciensious  eoi  soliiam  oocet  llonorins 
D  fll^  e.  Ne  Dei  Ecclesium,  de  Siaionia.  Ego  iV.  abbas 
Ci$tercien$i$  ordim$,  $ubjeciionem  et  revertwiam^  et 
obedientiam  a  $ancti$  Patribus  comtitutam^  $ecundum 
Regulam$ancti  Benedicti^  tibi,  domine  epi$cope^  luixque 
$ucces$oribu$  canonice  inslituend  s^  et  sancice  udi$ 
apostolicoitSalvo  ordine  meo^  perveiuo  me  htibitnrum 
promitto.  Qiii  vero  sedis  aposlolicae  pr.vilegiis 
exempti  fuerani  ab  episcoporuin  ijotestale»  ui  Yin- 
docinenses,  ii  nimirum  professionem  itlam  non  de" 
bebaiit.  Elicuit  tamen  Ivo  episcopusa  Goflrido,  quein 
propterea  subdiluni  et  proressum  suum  appellabal. 
Sed  Ivonis  faciuni  ut,  inot  dicet,  improbavii  Uri);  n::s 
professioncmque  a  Goirrido  extoitam  aritiquavil. 
Qnod  ilermn  repet  t  epist.  11. 

(108)  Sed  papa  lJrbanu$.  Urbani  hac  de  re  privi 
legium   inserluin  est   cpistolae  27    hujiis  libri,  ad 
Gufl^ridum  episcopum  Ivonis  snccessoreni. 

(109)  Domnus   Ernaldus.    Subscribil    is  lilteris 
ivonis,  qus  canonicorum  Sancii  Joannis  Yaliucen^is 


77  EPISTOL 

secuHdnm  JHstiliam  placuissei,  lesle  flocelio  de 
cskpila  (HO)  suo«  potius  in  nosira,  quain  in  veslra 
sorle  (111)  manere  debuissel.  Yaleie»  ei  conlia 
sonctaro  Romanam  Ecclesiam,  cujus  pielalis  graiia 
vos  non  minus  creavit  episcopum  c|uam  religio  vesi  ra, 
agere  nolile. 

EPISTOLA  VIII. 

ChmriMnw  Pairi  $uo  l9oni$  laudabili$  vit<e  efn$copo^ 
Oofridu^  Vindocinentis  monatterii  humilin  ten^us^ 
ravereniiam  cum  puras  dilecliauis  affetiu. 

De  arcliipresbyiero  vestro  GoiTriiJo  Danieiis  (1 12) 
apud  bonilalem  veslram  conqucrenles,  misimus  ad 
vos  duos  de  fralribns  nostris,  qu)  ad  aures  veslras 
ei  cUmorem  nosirom,  nt  credirous,  deluleruni,  et 
si  quid  aliier  a  familia  noslra  aclum  exsliLeral,  vobis 
recllludinem  obtulerunl.  Unde  nobis  mandastis  ut 
«luarto  die  post  festivitaiem  Omnium  Sanclorum,  si 
ad  paries  nostras  interim  non  descendcretis,  ad  vos 
veniremos,  habituri  et  facturi  quantum  debemus. 
Optimum  qnideni  boc  vestrum  mandalum  fuit,  et 
idcirco  non  minus  aclionls  quam  devolionis  bra- 
cbiis  ampleciendom.  63  ^^  qulbusdam  detenli 
iropedimentis,  qox,  anlequam  ad  vos  misissemus, 
arcbtdiacono  vestro  (115)  machinante,  ut  dlcilur, 
orta  jam  fuerant,  lllud  observare  minime  valemus, 
et  quod  ratio  pariter  ac  volunias  agendum  monet 
et  praecipit,  agere  necessilas  sola  non  pntitur.  At 
cum  Spirilos  sanctl  gratla  nos  consolantc,  a  proi- 
sotiii,  qua  detinemur,  necessiiale  liberati  fuerimus, 
die  qua  mandaveritfs,  ad  vos  veniemus,  ct  consilio 
vestro  omnia  faciemuf .  Rogamus  tamen,  humilitate 
qua  possumns,  quod  si  Vindocinum  venire  debetis  , 
nuliis  soasionibus  Garnotum  ire  nos  faligetis.  Super 
Nivelone  et  fllio  ejus  Ursione  (114)>  eorumqne  bomi- 
nfbus  proclamanles,  aures  vostrae  piciatis  sxpe 
polsavimus,  ei  adbuc  pulsare  non  cessamos,  ut  si 
non  pro  amicilia,  saltem  pro  iroprobitale  nostra 
josiiiiaro  va\e.imus  obtinere  quam  petimus.  Valetc, 
et  eorum  Indtatione,  qui  me,  si  possent,  contra  vos 
sxpius  inciiassent,  servitium  et  dileclionem  noslram 
diiigenier  obsecro,  pcrdere  noliie. 

fnndalionem  continent,  leguntnrqne  inter  epislolas 
Ivonis  mim.  29t$.  Signum  Emaldi  decani,  Videtur 
ideui  postea  ex  clerico  Tactus  monachns;  dcinde 
ilenim  alijecto  monachi  proposito  ad  prisliniim 
gra'lum  regressns.  Moiiachmii  factum  lesiatur  Ivo 
epist.  26i  ad  Poaiiuin  abbatem  Gluniacenscm  : 
Coliecii&He$  canonum  per  dominum  Ernaldum  modo 
monachum  ve$trum^  olim  clericum  notlrum  trnnsmiti 
tobis.  Non  perseverasse,  tacito  scnsu  indicat  boc  loco 
Coffridiis. 

(ffO)  Teste  fiocello  de  capite.  lifonastici  ciiltus 
parte,  qoain  reiinebal.  Flrieus,  ut  docet  Clcmens  V, 
De  $tatu  nwnachorumt  capite  primo^  ea  esi  inonacho- 
ruiu  vesiis  qu»  iongas  et  auiplas  liahet  nianicas. 
FJocttliis  et  flocelliis,  minor  flocus.  Nosiraies  bodie, 
lilterula  niutata,  magnuin  ei  parvum  frocuiu  vocant. 
Qiii  ex  canonicls  facii  fueraut  inouachi,  hi  si  ad 
luinonicos  redihant,  cucullam  deincepsad  meinoriam 
^x  UrbarJ  II  decreto  delercbant.  xix,  q.  iii,  man- 
damu$, 

/1 1 1)  P<)//us  in  nostra^  quam  in  vettra  $orte.  Ifona- 
cuiis  poiiiis  qnain  clerioiis, 

4 1 12)  (loffrido  Damelis,  Arcbioresbviero  Viiidocl- 


.£.  — LIR.  If.  VI 

A  EPISTOLA  IX. 

Domino  $uo  el  amico  Ivoni  konorabili  Carhotensium 

,epi$copOyGoffridu$  Yindocinen$i$    mona$terii  hu- 

wili$  $ervu$^  eum  dilectione  $atutem. 

Mandastis  quia  indiieias,  quas  a  vobis  qiixsivi-- 

mus,  nec  dalis,  nec  dare  dcbuistis  ;  non  eniin  ccr- 

lum  diem,  ut  dicitis,   mandavirous  vobis.  Ad  bacc 

salva  veriute  respondemusQ^  quoniam  certum  diein 

vobis   mandare    ininime    poiuimiis,   quia  quando 

nccessitas,   qua  deiiuebamur,  fiiiein  haberct,  certi 

non  erainus.  Famulos  nostros  asseritis  vos  excom- 

municasse ;  quod  valde  miramur,  cum  in  loco  nostro, 

nulli  episcopo  (115),  nisi  soli  summo  Romano  pot^ 

tifici,  excommiinicare,  seu    interdicere  Ilceai,  vel 

quainlil)et  potestatem,  vel  dorolnallonem  exercere. 

^  Nos  tamen  quaecunque  jusseriiis,  salvo  aposiolic» 
sedis  privilegio,  diiigenler  facierous,  contra  ciijuh 
.attctoriiatero  nihil  a  nobis  exigi  debet,  nec  nos 
obcdire  debemus.  Dignitatis  utique  excellentiain« 
quain  Ghristus  dominus  noster  in  B.  Petro  Roman« 
Ecclesis  contulit  nec  possiiinus,  nec  debemus  mi- 
nuere,  ncc  ad  boc  nt  earo  mimiamus,  dcbel  quis 
laborare.  De  bomiiiibos,  quorum  noniina  nobis 
scripsistis,  quatuor  ex  ipsis  nostr^  esse  dicimus, 
de  quibus  quarto  die  posi  Theopbaniam,  qoantum 
dobebtrous,  libenler  faciemus,  quamTis  de  to1h« 
multum  conqueri  possemus,  qui  non  soJuro  c'e  tna- 
lefactorihus  nostris,  qiiod  nemo  alius  episcopiis 
onquam  fecisse  di^noscitm*,  nobis  justitiam  dttne- 
fastis,  verum  etiam  contra  nos  Ycsti*»  auctoritatts 

^  decreto  ineiiastis.  ilflec  vero  qusB  mandantus  s« 
displicent  vobis,  ei  mole  vesHraB  niagnttu<linis  nos 
premere,  et  ciijoslibet  incitatione,  vel  propria  vo* 
luntale  fravare  vultis,  ipsam  pro  cujus  aniore 
multa  gravamina  vcstra  dlu  portavtmus,  Romaoam 
Ecclesiam  appellamus,  cum  qua  ei  adver&ltaiem 
susiinere  opianius,  et  siiie  qua  presperitatem 
liabere  recusamus.  Unde  si  necessiiatibtis  05  no» 
stris  auxilium  vestrum,  qttOtl  diii  iiobis  subtraxistis, 
defuerit,  confldimus  dc  bonitate  B.  Petri,  qiiia  nobis 

nensi,  cnjtts  iteruro  meminit  eptst.  9,  A%  et  Sl» 
ubt  casdeni  de  iilo  qiierelas  retesit. 

(115)  Arcfiidiacono  ve$tro.  Vindocinensi,  quem 
lacilo  eliarn  iiominc  perstringil,  et  gloriosum  arcbi- 
^  levitam  vocaieplst.  17.  Raimbaldiis,  opinor,  dice- 
hatur.  Ivonis  sanelitteris,  quibus  Majbri  Monasterio 
Ecctesiain  Haiichensem  coni-cssit,  annoilU  testes 
primo  ioco  ascripli  Raimbaldus  Vimiociiieiisis  arcbi* 
diaconus,  et  Aiisgerus  Blesensis  arcbi^iiaconiis  Iti 
Kcclesin  Garnoteosi  pr%ler  Urbanum  archidiaconnm, 
qiii  magnus  appellatiir,  quiiiquc  sunt  arcliidiaroni 
Pageiises,  Castrodiineiisis,  Pisciacensis,  Blcscnsis, 
Drocensis  et  Vindocinctisis. 

(lU)  NiveUone  et  filio  ejus  UrsioHe,  Oo  his  libro  i, 
e[Hst.  li  ei  iiifra  etiisl.  II,  15.  i5,  .^0.  Exsiaiit  iu 
Rcriiiiis  Vindocincnsibns  Pasc-hatis  II  liltrrx  ail  Ivo- 
nein,  in  (juibus  utrumquc  ob  injiirias  el  daiiina  Viii- 
docinensi  roonasierio  iiifiicla,  sacris  arceri  Ju- 
bet. 

(ii q)  NuUi  epi$copo  nisi  Romano.  Libro  i,  epist. 
IS  ct  itirra  epist.  27. 


7d  COFFFUDI  AUBATIS 

ipsenon  deerit  ;  cui  ou-.u  ftilcm  volumus  servare,  A 
nnllus  ob  hoc  episcopus  nolis  tcclesiasiicam  jusii- 
tiam  dencgare,  nez  in  nos  saecularium  boniinum 
lucilare  sseviiiam,  nec,  quod  sanclse  Romanae  fc^cclc- 
si»  est  proprium,  sub  liac  occasione  sibi  deberel 
usurpare  ;  a  cujus  fiilelitale  non  fanies,  non  gladius, 
non  nudilas,  non  Iribulatio,  non  angusiitf,  non 
persecutio  aliqua  nos  vel  defunctos  pou^rit  scpa- 
rare  {R<m,  viti,  55).  Nani  si  modo  ignorat  quanta 
f^rolHa  patiraur,  scimus,  cum  agnoveril,  peieuiibus 
nuxitium  non  negabil,  qux  semper  miscricordiae 
risceribus  affluens,  oppressis  omnibus  et  maxime 
doinesttcis  suis  snbvenire  cousuevit.  I>e  archi- 
presbjiero  vestro,  et  Nivelone  cjusque  Ulio  Ursione, 
itque  BualmuDdo  ei  corum  boininibus,  apud  vos 
sarphis  conquesti  sumus  et  conquerimur,  nec  jusii-  [) 
liam,  nec  jusiiti»  scintilkim  aJiquam  adhuc  sentire 
poluimiis.  Unde  a  vobis  juralaro  pacem  urmQS* 
oNcrvari  eonspicimus. 

fiPISTOLA  X. 
honi  hoiiorando  Carfioimsum  epncopo,  Go/fridm 
VindocineMii  moMslerii  humilis  serfuj,  amicoi  in 
beum,  ei  inimicos  propler  Deum  diligere. 
Lket  ifijuri»  <l  vexatiopes,  ei  quibus  monasic- 
^rium  uqstrufli,  et  nps  non  mediocrilci  0Q  oppfes* 
•Uiis,  ei  opprtiui  feciitis,  in  auribus  populorum 
froqucnlissime  resoneoi,  cbarilali8  taioou,  quam 
Ueiu  praeaipitf  funibus  alligati,  amare  cogimur 
«liam  non  amaniem.  Vos  aulcm,  qui  graviores 
fldo&estias  irrogasiis,  nkaxime  diligere,  ac  vobis 
dibgenler  servire  voUimus,  si  amaritudinis  pocula,  C 
^m  nobis  ssepius  propinastis,  nielle  dilectionis, 
lemperare  placucrit.  Genus  vero  dilectioiiis»  quo  et 
4HNI  djligere,  et  a  nobis  serviri  vuiiis  et  dttigi^  liite- 
wiB  ve^iris  siguificiite,  quia  pacein  et  diiecUonem 
Testr^m  velieinenier  optamus.  Et  si  sensoriiuus 
^uod  nos  iu  veritate  diligatis,  nullum  veslrum  recu* 
saHPinsserviiium,  in  quo  domini  papae  iodlgnatiouem 
lum  mereamur,  nec  O'  diuis  nostri  ijicurramus  peri' 

EPISTOLA  XL 
Ifponi  magnm  famie  poniifici^  Go/frtdu$  Vindocinen' 

»i$  monasterii  humili$  $ervu$,  prudenter  et  eimpli^ 

siter  in  omnibue  agere, 

Litierae  Dostrac  (i16),  quas  in  quibusdam    mellis 
Hnlcedinem  rcdolere,   et  in  quibusdam  fellis  ama-  ^ 


VINDOCINENSIS  80 

riliidinem  respergcre  dixistis,  secundum  iiosiraiH 
InleHigentiain  oinni  aiiiariluJine  caruenint,  quia 
cliuriiaiis  dulie.iine  plciise  fuerunt.  Uuod  lle- 
ruin  asseruistis  Romanam  Ecclcsiam  a  Deo  nul- 
lain  injusiam  accepisse  polestatem,  ita  est  plane, 
e(  nos  nec  pos:>umus,  ncc  debemus  non  annuere, 
quoniaro  infructuosnm  est  contra  adeo  apertam 
67  veritaiem  laborare.  Quis  enim  insamis  cre- 
dere  vel  cogitare  audeat  bonum  Deuin  aliqiiiil 
unquam  injuste  dedisse,  aut  ejus  sanctam  Eccle- 
siuui  quidquam  ab  co  injusle  accepisse?  Sed  «i 
quae  suiit*  solvenda  solvendi,  et  quae  liganda 
ligandi  a  Domino  collaiam  ei  polcslatein  crcdit  <;, 
sicut  nobis  scripsistis,  mirandum  non  cst,  si  i  h 
Leiie  solvil  quod  vos  niale  ligastis.  Professio,  qitaiii 
a  me  (147)  adbr.c  juvcnc  ei  noviiio  exiorsistis, 
regtihris  miniine  fuit,  eamque  fecisse,  peccatum 
cxsliiit,  et^ccepisse  irreligiosum.  Nam  si  pio  benc- 
dictione,  quuin  omnino  gratis  dare  debuistis,  usur- 
paslis  professionem,  el  pro  professione  ab  allodurio 
U.  Pelii  (118)  cxigilis  SMhicctionem,  profanu  fuit  iila 
luofcssio,  et  idco  iion  tenenda,  quoniam  subsequens 
bcncdiiiio,  quam  exbibuistis,  navicularia  potius 
videiur,  quain  gratis  dala  (119),  quandoquidem 
pro  illa  temporalem  mercedem  cuiu  injuria  fidci 
ChrisUaua^  exigcre  non  erubescilis.  In  profcssione 
siquidem  illa,  consilio  vestro  nimis  simpliciter 
acquievi.  Vbi  tamen  quidquid.  perperam  acium 
esty  vos  scienter  fecislis,  cgo  aulcm  ignoranter 
peccavi.  Sed  queip  vcstrae  impuriiatls  consilio  reu- 
tum  contraxi,  aposlolica  sinceritas,  ignoraniise 
mese  ac  juventuti  compatiens,  misericorditer  indul- 
sit,  et  ne  quis  successorum  nostroruia  in  puieum 
similis  dcceptionis  deinceps  corruut,  virtute  siix 
auctoritatis  prohibuit.  Si  vero  contra  bacc  vobis 
agere  placet,  illain  majorem  audientiam,  a  qua 
oinnis  Chrislianitas  dijudicatur,  non  fugiot  sed 
appcllo,  cujus  6St  sequitatis  judicium  qui  contom- 
nit  audire  ;  D.  Petrum  ne  seutiat  iraium  debet 
tiuiere. 

EPISTOLA  Xll. 
Chari$simo  domino  $uo  et  Patri,   honi   laudalxiU$ 

vilue  pontifici^  Goffridu$  ViHdocineusi$  mona$terii 

qualiscunque  servus,  vera.*  humiliiaiis  obsequium^ 

ei  puras  dilectionii  affectum. 

t^orniatus  ei  foruiosas  iitieras  vcstras,   quas   pro 


(116)  Lnterm  nostra.  Ea  est  epistola  7  hiijus  iibr). 
ivonis  au^m  epislola,  cui  GoflVidus  hic  respondet, 
iiuinero  195,  hoc  habel  exordiuiii :  Accepi  iitteras 
tva$  palpauie$  et  pungenle$^  in  quibnsdam  melli$ 
dulcedinem  redolentes^  in  quibusdam  fellis  amaritudi^ 
nem  respengenles. 

\\\1)  Professio  quam  a  me.  Dictum  csl  episl.  7 
dicctiirque  iteruin  cpist.  27. 

(118)  Ab  allodiario  B,  Pelri.  Bencficario  supra 
rpisl.  7.  Ut  feudularius  Doinini  diiilur,  qui  ejus 
feudum  tenet;  sic  allodiarius,  qiii  uliodiuin.  Nec  ta- 
nieii  pcri)eiuo  haec  sibi  respondent.  Nou  abbas  Vin- 
docinensisallodiarius  beali  Petri  recte  dicitur,  quia 
inoiiasierium  ejus  allodium  est  sedis  apostoIic;e  ; 
feuduiarius  dici  non  potcsl,  quia  monasteriuin  fcudi 


Jure  non  habet. 

ill9)  NaviculariapoHu$quam  grati$  data,  Utitur 
ein  voce  eadem  in  re  opusculo  x,  navicularia, 
benedictio  dicitur,  ut  naviculuria  functio  in  codice 
seu  alio  sensu.  Naviculariam  enim  benedictioiieui 
appellat,  iion  gratuitam,  sed  mercenariatn,  et  pro 
qua  aliquid  exigaiur,  ut  pro  transvectione  nauluni 
ei  inerces  a  naviculariis.  Non  absimili  translalione 
insiiloriam  lectionem  dixit  epist.  i.  Ildebertiis,  cui 
sordidus  et  illiberalis  quxsius  est  propositus,  ui 
hicrum  insiitori,  sic  enim  scribit :  Hinc  est  quod 
ambitiosum  $upeHectilem  inexorabili  cdio  proteque^ 
ri$ :  quod  institoriam  abdicas  lectionemt  quoa  iiia- 
gnum  quaslum  judica$  pielatem  cum  sugicien* 
lia* 


SI 


EPISTOLiE.  -LIB.  U. 


f:t 


facienda  nobis  justilUarchipresbytero  vesiro  Gof- A  (lil),  6icul  ip^  nteHus  iioslis,  anlequam  ^Qqui» 


frido  (iiO)  misistis,  vidlraus,  et  si  non  lanlas,  quan- 
Us  dcbeintis,  saUem  quanlas  possumus  gratias 
veslrse  sanctitatl  referinius.  Ibi  enim  nihil  aliud 
Yideri  vel  intelligi  poluit,  nisi  erga  nos  vestrffi  ma- 
gnx  ckariUitis  affectus.  Omnes  quidero  presbyteri 
casielli  Yindocinensis  cum  archipresbytero  vestro 
liucras  videmnl,  sed  cum  illo,  imo  per  illum, 
nesctmus  qotbus  privatis  consiliis,  lilieris  obedire 
couiempserunt.  Unde,  dileciissime  Pater,  pieialem 
^esiram,  qttibits  valeinttS  precibus,  exoramus, 
quaienus  circa  ea,  qnai  vobis  in  verilale  scripsi- 
nuis,  sle  paierna  diieciione  sitis  sollicilus,  ut  quam 
f  rave  sit  juslis  non  obleinperare  mandalis,  agno* 
scere  valeat  ille  ceclesiasticae  justitiie  ioterfccior, 
et  sanctse  Ecclesio:  inlmicits.    > 

09  EPISTOLA  Xtil 
IJanorabili  domino  $uo  el  cordiati  Miko,     vom  reli* 

gioM  mta:  pott(i/!c»,  Goffridu%  Vindoeinensis  mona- 

tUrii  itumilii  iervui,  a  Deo  iauctii  repromi$$am  bea- 

fintdinettt,   et  a  §e  puram  tt  integram   dilectio- 

nem. 

Litieras  qiiiJem  vestrse  sanciitniis  cum  gaiidio 
et  honore  suscepimus,  sed  die,  quem  nobis  In  ipsis 
wgniQcastis,  ad  vos  venire  nollo  niodo  poterimus, 
monasterif  nostri  inevitabili  necessitate  detenti ; 
qiiae  etiam  in  monasterio  tunc  maiiere  nulla  occa- 
sione  nos  patitnr.  Fratribus  autem  nostris,  ut  de 
possessionibus  monasterii  absque  praesentla  nostra 
judicium  sobeant,  suadere  non  valemus,  et  quod  .  _ 
eonim  voluntati  cOntrarium  rationabfUter  cernitur,  ^  aliud  impedirel 
ei3,  ne  forte  scandalizentur,  imperare  non  audemns. 
Sed  ctim  necessitns,  qii.x  ineviiabiliter  nos  detinct, 
finem  baliuerit,  anie  bonitatis  vestrae  conspecium, 
loco  et  tempore  compeienif,  diligenter  nos  praesenta- 
bimiis ;  de  Nivebne,  quem  nec  reverentia  ordinis, 
nec  honor  sacerdoiH,  nec  adventos  Salvatoris  a 
genere  novi  sceleiis  retraxK,  acccpturi  et  ei  facturi 
qnantam  debemns.  Rogamus  interim,  dilcctissime 
Pater,  homilltate  qoa  possumus,  ut  de  his,  quae 
Kivelo  et  sui  nobis  violenter  abstulerunt,  ct  adhuc 
crudeliter  detlnent,  veslra  eos  cogenie  Juslitia, 
mereamnr  investiri,  quia  rebus  propriis  exspoliati 


eis  ablata  snnt,  univcrsa  potestali  coruin  resiitnan- 
Uir^  ad  judicium  miuiine  debenl  convccari..  Y;i- 
lete. 

EPISTOLA  XIV. 
Di'erti$$imo  domino  honi  venerabiti  Carnoten$ium 
epi$copo,  ei  omni  $ttnel(e  Marice  capituto,  Goffridu$ 
Vindoeinen$i$  mona$teru  kumiti$  $ervu$f  m  De9 
$atutemy  et  a  $e  pura  dilectiom$  $ervitutem. 
Ifanc  esse  virtutem  cognovimus  verae  justitiae» 
amicnm  non  debere  juvare  mendacio,  nec  fnimico  la 
veritate  deesse.  Dc  depositione  domnl  GofTridi  oliro 
Blesensis  abbatis  (122),  el  de  promotione  domnl 
llauricii,  qui  contra  nos  diu  injnstas  exerenit  ini- 
micittas  (423),  et  parum  fructuosas,  sibi  egit  qnero*^ 
1)  las,  sicut  vidimiis  et  audivimus  veritatls  testiino- 
nium  (124)  perhibemns.  Vidiinns  itaque  domnum 
Goffridum  in  praesentia  domni  Brunonis  Romanas 
Ecdesiae  tonc  legali  (125)  abbatiam  suam  rcliiiquecer 
et  domnum  Mauricium  in  abbatem  propria  voce  ett- 
gcre,  eumque  elecluin,  ei  suis  manibus  deductum  if 
locum,  qoem  anle  ipse  lenuerat,  collocare.  IIoc  vi^ 
dimus,  ct  coram  Deo  ct  bominibus  testillcamur  pa « 
lam  ita  factum  fuisse.  Sed  si  qnid  aliler  aotum  esl. 
In  occulto,  confitcmor  nos  prorsus  ignorare.  PierS 
enim  potuit  ut  aliud  Ungtia  domnus  Goffriilus  pro- 
nuntiaret»  et  aliud  occultaret  in  peclore.  Sed  quld* 
quid  Blesis  iiobis  praesenlibns  sttper  hac  causa  faclum 
etstitit,  in  qoantum  cognoscere  potuimus»  domno^ 
71  Haoricio,  ut  credimns,  non  obessei,  sl  nihlt 


EPISTOLA  W. 

Chari$$imo  domino  et  amico  Ivoni,  honorabiti  Cama* 
lenrium  prcB^uti,  Goffridu$  Vindocinen$i$  mona$te^ 
fii  humiH$  $ervtt$,  detinquentium  $ubdftorum  cutpa^, 
ita  judieio  $aneti  Spirilui  condemnare,  ut  intutpa*. 
biti$  ante  eon$pectum  tremendi  Judicis  vateat  mp* 
parere, 

Optime  nostris»Pater  optime,  clericos  vestros  (196)» 
quos  hnmililas  B.  Mariae  fecit  superbos,  aon  Jor» 
cceli,.nec  jodicio  saeculi,  sed  soliu  meniis  tenipe^ 
state  gradus  domus  nostrae  (127)  desiruxisse.  Undo 
paternitali  vestrae  humiliter  snpplicamus  ot  iqood  a^ 


(120)  Archipre$bytero  vestro  Goffrido,  Epist.  8. 

(12l|  Rebu$  proprii$  exspotiati.  Infra  epist.  29. 

(122)  Goffridi  otim  Bte$en$i$  abbati$.  Coenobii  San- 
eti  Laonoinari,  ad  quem  bonore  jam  defunctum,  at- 
que  ex  abbaie  anachorctam  pristinae  solitudini  red- 
diuim  tres  leguntiir  epistolae  Ivonis  1G4,  208,  210. 

t\^)  Exercuit  inimicit\a$.  Ob  controversiam  vi- 
delicet  inter  (Blesenses  monacbos  et  Vindocinenses 
agiiatani  de  oblatioiiibus  parochiae  Ulcbensls,  de  qua 
Ivo  epist.  162. 

(124)  Veritnti$  le$timomum.  Cnt  testimoniuro  hoc 
oxquisierit  Ivo,  intelligi  potest  ex  tribus  supra  scri- 
ptis  ejus  epistolis,  iii  qiiibiis  docet  poeniluisse  po^tea 
reliela:  abbalix'Goffridum,  Aauricioque  successorl 
propierea  oblreciare  et  advcrsari  solitum. 

(125)  Brunonie  tunc  tegati.  Ivo  epist-  16i  ad  Gof-^ 
iridiim  filesensem  :  Qui  in  manu  komunm  Eccte$ia 
tegati^  nulto  te  cogente^  imo  ip$o  tegato  di$$uadent€ 
abbaiiam  dtm»is/i,  et  in  etectione  ip$iu$  Mauricii  pri- 
mam  vocem  dedi$ii.  Iitcidit  Brunonis  Signi;e  in  Cam- 


Eania  Italica  episcopi  legatio  in  annum  CbriBii  1106. 
[oc  siquidem  anno  in  uallias  venisse  Buaimundum 
^  ducem  notat  Cbronicum  Sancti  Albtni.  Baatmnmlunt 
autem  Paschalis  jussu  comltatnsest  Brono  legalus» 
Auctores  Pelrns  Dtaconus,  ei  Sugeritis  abbas,  qtii  e» 
synodi  ab  eodem  apud  Pictavps  celebratae  memlner^ 
runt. 

(126)  Cterieo$  ve$tro$.  Canonioos  Sanetss  Mariaoi 
Cjirnotensis. 

(127)  Gradue  domui^  nd$trm.  Eccleslas  qoinque  a 
Tbeoderico  eptscopo  Yindocinensibus  datas  osten- 
dnnt  litiera^  pontiiicam.  Clemens  II,  Ylctor  itein,  et 
Nicolaus  U ,  in  Privilegiis  conflrmationis  :  Ecc4e$ia% 
quinque,  (fua$  Theodericu$  Camoten$is  ^epi$copu$  mor 
na$terio  Vindocinen$i  dedit  amore  Dei  ei,  $ujpptiea' 
tioneCoffridi  comili$  yEccte$iam  $citiefit  Sancti  Beati^ 
eccle$iam  Sancti  Joanni$  de  Ca$irodunemiy  ecdemriii^ 
de  Batneoti$,  eccle$iam  de  Vitlarebta^  eccte$iam.  Anr^ 
cherici.  Sed  harum  nulla  CarnutQ  proxima.  Quar^ 
alibi  quasrenda  est. 


S5 


GOFFIUDI  ACBATIS  VINDOCINENSIS 


ei 


clei^cis  vestris  pervcrse  acluin  dignosciiur,  corriga-  A  diens,  nos  ei  noslra  violenter  adhuc  persequliur. 


lib.el  gradus  clomus  noslrae,  quos  furiosi  spiriuis 
iinpeiu  deslnixerunt,  ab  ipsis  neri  faciaiis.  El  ciim 
dc  rc  noslra  a  nobis  diu  ei  jusie  possessa,  el  injiisle 
ablata,  secundum  sacros  canones  inveslili  ruerinius, 
81  postea  de  nobis  conqueruntur,  quod  justus  judex, 
''quod  divina  lex  faciendum  judicaverit,  non  recusa- 
mus.  Venerabilis  vitae  Pater,  res  monasterii  nostri, 
qii9c  iii  episcopalu  vestro  esse  noscunlur,  ei  mona- 
sionuin  ipsum  B.  Potro  a  rundaloribus  suis  obla- 
tum,  si  vobis^  aboriosum  non  essel,  et  pro  cura  epi« 
scopali  ei  pro  amore  B.  Petri,  in  quantum  facultas 
suppeiit ,  custodlre,  et  ab  oinnibus  advorsariis  de- 
rendcre  dcberclis,  prxserlim  rem  illam  monasierii, 
72  quam  pene  juxla  inlroiium  poriarum  vestrarum 
cssc  conspicitis. 

EPISTOLA  XVI. 
Churhsimo  Patri  et  domino  Ivoni  laudabitis  vUcs  pon^ 
tificif  Goffridus  Vindocinentis  monasterii  humilis 
servus,  purum  cordis  dileciionem  el  pura  dilectio- 
nis  servitutem, 

Paternitati  vcstrx,  Pater  oplime,  gratias  agiinus, 
quod  comitcm  Vindocincnsem  (128)  pro  causa  nostra 
id  rationew  niitti  recislis;  et  quia  quod  inique  ges- 
serat,  corrigere  ncgldxii,  ejus  castelio,  ct  caslclli 
banleuga;  (129)  divinum  ofllcium  absiulisiis.  Ipse 
vero  malis  addere  pcjora  minalur;  et  vobis  inobe- 

(12Si)  ComUem  Vindocinensem  :  Goffriduni  lib.  i, 
episu  i% 
(129)  Castelti  banteug (B.  G^nftridus  coines  in  la- 


Sed  quia  ad  hoc  mandatum  suscepiinus  ut  nos  al- 
fectemns  laudes  honiinum,  nec  eorum  minas  tiinea- 
mus,  divina  nos  prolegente  clementla,  et  vestrse  au- 
ctoritntis  suITragante  censura,  in  pressuris  constan- 
tiores  inveniet.  Unum  tamen  utile  nobis,  imo  valJe 
necessarium  cssel,  pro  quo  vobis,  lanquam  patri 
lilii,  Iiuiniliier  supplicamus,  quatenus  genus  pietalis, 
qno  pasior  Ecclesiae,  cum  necessitas  exigit,  impius 
pro  Domino  fieri  debet  (genus  enim  pieutis  esi,  ut 
B.  Hieronymus  dicit  (130),  iinpium  lieri  pro  Do- 
niino);  iia  in  coinitem,  et  in  oinnem  terram  ipsitis 

^  zelus  veslrse  reclitudinis  propagaret,  lotum  videlioet 
ejus  comiiatum  a  divinls  oOiciis  segregans;  et  ipsiim 
districtioris  juslitiae  vinculis  alligans,  ut  universa 

"  plebs,  quse  noslram  injuriam  et  ejus  73  maliiiani 
non  ignorat,  et  cui  itlius  iniqulias  multiim  displicei, 
nec  major  justiiia  displiceret,  hinc  occasione  ac- 
copta  proclamaret  in  eum,  et  sic  quoniam  Dei  amore 
nb  injusta  actione  spontaneus  non  vult  desislere,  da- 
more  simul  et  timore  hominum  desisieret  vcl  invi- 
tus.  Nam  sub  quanto  ejus  malitiae  onere  gemiinus» 
nostra  humilitas  non  sileret,  si  referre  singiila  iiio- 
rosiim  non  esset,  et  audire  taediosum,  et  legati  no- 
siri  lingua  fortassls  omnia  inelius  dicei,  quani  iio- 
sira  indicare  posset  epistola.  Paiiperum  corpora 
sepcliri  conccssistis  (151);  quod  nos  abnuere  iiec 

leiigain  ulira  lougae  unius  spaiiuio  porreciam  fulsse. 
Qiiod  vero  leuvam  absolule  pro  spatio  et  niensurn, 
usurpasse  videantur,  dectarai  aliud  prdecepiiini  Ca- 


liuiis  fundaiionis  ea   enumerans  <iU3R   inonasterio  C  roli  Magni,  quo  villas  Faveroias  ct  Morontem   iu 


Yindocinensi  obtiilerat,  In  caslro^  inquit,  Vindocino 
titram  ad  burgum  faciendum^  cum  ruplo  et  [urlo  el 
incendio,  vicaria  et  banteuga,  ei  cousuetudinibus  uui- 
versis,  Ludovicus  VI,  in  prsecepio  pro  co&tiobio  S. 
Dtonysii  anno  1111  :  Iiem  statuimus^  ut  quicunque 
$il  intra  banniieugam  S.  Dionysiit  vel  infra  tetminos 
anliquiius  institutos,  a  nutto  rapiatur,  neque  res  ejus 
diripiantUT ;  sed  si  atiqnid  foris  fecerit,  ab  abbale  tan- 
tum  vel  a  monachis  justificetur.  Banleuga  seu  banni« 
leuga  dicitur  is  modus  agri,  ciijus  finibus  loci  ali- 
cujusimmunitasveljurisdiclio  tcrmiiialur.  Nota  vox 
et  signincaiio  niuliis  iii  locis  Galliie.  Banni  apud 
majores  nostro  multiplex  fuit  nolio.  Nani  et  publi- 
cum  ediclum  bannum  appellabant,  et  muliain,  et 
|Mro6criptiouem  boiiorum,  et  exsilium,  et  alia  judi^ 
ciarix  summaeque  potestati  connexa.  Quos  ergo  ad 
iliies  ea  potestas  porrigebatur,  eum  ainbituin  sivp 
procinclam,  ut  loquebantur,  bannileugam  dicebantiL 


pago  Carnoteiio  eidem  Sancti  Dionysii  nionasteiio 
cuin  silva  Aquilina  donat.  Ejus  auiein  silvae  leugas, 
hoc  cst  spatia,  regionesque  suis  finibus  clrcumscri- 
bit  his  verbis.  Totum  eniin  locum  exscribain,  etsi 
anliquariorum  vilio  parum  castigatum. 

Insuper  et  cum  foresle  ad  eas  periinente,  qua  voca- 
tur  Aquitina,  cum  forestariis  et  cmteris  finibus  in  ea 
designatis,  videiicet  conlra  pagum  Madriacensem  per- 
venit  leuwa  usque  ad  Petram  fictam.  Deinde  ad  mon-- 
tem  Presbyteri,  deinde  ad  Condacum  usque  ad  Cucu- 
tosa,  Secunda  teuwa  contra  pagum  Pinciasensem  per- 
venit  ad  Codonarias,  deinde  ad  Vennas  usque  ad 
AureovaltOf  deinde  Levieias.  Tertin  teuwa  conira  pa- 
gum  Parisiensem  de  Vlfanciacas  pervenit  ad  campum 
Dominicum,  deinde  ad  campum  Mutgeverti,  deinde 
ad  Sarnecum  usque  ad  celtam  Sancti  Ccrmani,  deinde 
per  iltam  stratam  quce  pergit  ad  vetus  monasterium. 
Contra  pagum  Siampensem  pervenit  teuwaad  Rasba- 


seu  qma  ieugae  spatio  plus  minus|definiebalur,  seu  r^  cium,  deinde  ad  Affrumenteritas,  deiride  ad  }\'aran 


forte  quia  leugae  sive  leuwae  nomen 'pro  quovis  terrae 
spatio,  tractuque  usurpabanl.  In  Caroli  Calvi  prx- 
cepto  Saucti  Dionysii  banleu^a  in  hunc  moduin  de- 
scribitur  :  Statuimus  ut  pradtctus  locus  immunitatem 
habeat.  Et  post  alia  :  Lui  quidem  immutiUati  iosos 
eosdemque  terminos  imponi  censemus^  qui  in  privilegio 
domni  Dagoberti  serenissimi  regis,  quod  de  fugitivis 
ad  idem  cmnobium  isdem  gtoriosissimus  rex  fecit,  priB' 
scripti  sunt^  id  esf,  usque  ad  eum  tocum,  quo  ad  eam- 
dem  Ecclesiam  tendentes  Tricenan^  pontem  iHgrediun- 
iur^  nec  non  etiam  usque  ad  montem  Martyrum ,  ubi 
ipse  pra:cettentissimus  Domini  testis  agonem  suum  fide- 
iiier  comptevity  similiteraue  usque  ad  viam  publicnm,^ 

2U(B  ad  Luperum  diicit.  Itaque  lianc  totam  procinctam 
)eo,  Sanctoque  ejus  Diongsiu  donamus,  cum  omni 
jttdiciaria  poteslate,  II oc  est  bannum,  omnemque  tV 
fracturamt  et  si  quw  sunt  ati(e  consuetudines  legum. 
iftatis  ex  hac  descriplione  liquet  Sancti  Dioiiysli  ban- 


ceras.  Contra  pagum  Carnotensem  pervenit  leuwa  ad 
Putiotos :  inde  ad  Putititlos,  deinde  ad  Ilitlinvflare ; 
inde  ad  Wadastivittam,  ei  ittud  pirarium,  deinde  ad 
iltam  fronam  quce  fuit  Stephanonce.  Inde  ad  CatmoH' 
tem ;  deinde  ad  itlam  stratam  quce  pergit  ad  Ilelmo' 
retum;  inde  ad  Longum  tucum  el  Senones  vatlem  <u- 
per  Nivigettam.  Pro  banleuga  leugain  simpliciter  po- 
suit  Ivo,  epist.  101  et  259,  quod  ab  omnibus  moien- 
d^nis  Betvacensis  leuvce  committitur. 

(150)  Ut  B,  Hieronymus  dicit  :  Eplst.  23  ad  Mar- 
celiain  dc  asgrotatione  Blaesilia;. 

(151)  Puuperum  corpora  sepetiri  concessistis.  Ec- 
clesiuslicam  sepulturani  prohibet  interdictuin.  Exci- 
pit  Innocenlius  III  clericos,  qui  tanu^n  interdicto 
paruerint,  c.  Quod  in  te^  De  poenit.  et  remis.  Quod 
pauperibus  jillain  concessit  Ivo,  peculiare  fuit  privi^ 
legiuni. 


«5 


EPISTOLA:.  —  LIB.  u. 


ttf 


pdssttuins,  nec  audciuui».  Sed  talva  vesira  pnce,  e(  A 
revereniia  dicimus»  si  insepuila  remanereni  pro  Ec- 
clesise  jusliiia,  non  ideo  animse  niinus  habereni  de 
glorJa.  Ei  quia  a  sancliiaie  veslra  pauperibus  sepul- 
tura  concediiur,  sub  nomine  paupcrum  a  sepullura 
jum  nullus  excludilur.  Valcle. 

EPlSTOLiV  XVIL 
AmaMli$simo  domino  et  Palri  Ivonft  tfenerabilis  vilai 

pontifici^  frater  Coffridus  omnem  ulcisci  inobedien- 

Uam^  ei  4ic  vitam  promereri  aternam. 

Noverit ,  charissime  Paler,  vestra  dilcctio,  in  ca- 
siro  Vindocini  (133)»  dictos  illos  regulares  beaii 
Oeorgii  canonicos  (135),  in  Ecclesia  Beati  Pelri  aper- 
•tis  januis  contra  inierdicium  vesirum  solemniier 
festivitatem  celebrasse,  aliosque  ejusdcni  casleili 
ciericos  quemdaro  burgensem  derunclum ,  el  cum  B 
defuncto  iustiiiam  74  Q*'^^'  deiunclam  sepelientes, 
poblicis  processionibus  sepultune  iradidisse.  De  qua 
ecclesiaslics  iostiiis  sepultura,  qux  contumaciae 
siuJio  acia  dignosciiur,  et  de  bujusmodi  sepulturx 
vindicia,  veslne  sublimitaii  nosira  bumiliias  aliquid 
scripsissel,  si  nionacbus  unus  sufliceret  de  inobe- 
dieniia  clericorum  accusare  rouliitudinem,  ei  prae- 
sumptuosuni  non  videretur  iantx  discretionis  docere 
poniificem.  Ulud  tamen  perpendat  vestra  dileciio 
quod,  si  tania  insiiiioe  injuria  paiienter  portaiur, 
verenduro  est  ne  sancta  Ecclesia  hac  occasione  de 
siaui  suo  plurimum  perdat,  ei  suae  honestatis  et  or- 
dinis  inioierabilem  jacioram  paiiaiur.  Unde  vesirae 
paternitatl  iiliali  dileciione  supplicamus,  quatenus 
ad  nos  misso  vestrae  auctoriiatis  decreio,  iaro  per-  ^ 
niciosa  praesuropiio  sine  vindicla  minime  traiiseat, 
«i  qiiam  grave  sit  stio  episcopo  non  obedire,  vel  sic 
uniisquisque  iransgressor  agnoscat.  l)e  domno  archi* 
diacono  (134),  cnjus  virtuies  vei  viiia  prudeniiam 
vesiraro  ignorcre  non  credirous,  vobis  vera  scribere 
oon  auderous,  ne  nostra  veriias  ejus  odiuro  nobis 
generarei,  et  qui  male  agit  pejus.  Igeret.  Gerte,  si 

•:^  (132)  /it  ^ailro  yindocini.  Vindocinuro,  quod  ca- 
stnini  Goffrido  et  casiellum  diciiur,  non  obscurae 
notae  esl  oppidum  ad  Ledi  fluminis  riparo,  in  Car- 
nuluro  agro  ac  dicecesi.  Quod  unum  argumeniiim 
satis  est  ad  minuendam  opinionem,  quae  multorum 
bo4lie  aniroos  pervasii.  Vindocini  a  Ploioroaeo  geo- 
crapho  mentionem  fieri,  Vindinumque  apftelFari. 
Viodinnm  eniin  Ovtydcvov  Plolomaeus  non  iii  Carnu- 
tibiis,  sed  in  Aulerciis  Cenoroanis  locai,  ei  priina-  D 
riaro  eorum  urbero  facii.  Quare  haud  dubiiini  esi 
aliain  non  esse  qiiam  Cenomanom  ipsuro,  iotius  Ce- 
noinannicae  provinciae  capui;  cujus  noinen  Gallica 
consueiudine  suuro  fecii,  eiiain  apud  Gofl*riduni 
lib.  iii ,  epist.  16.  Vindoclni  vero  castelli  antiquis- 
sinia,  quae  nunc  quidem  succurrat,  meniio  est  iii 
pactione  Guntraimi  el  Childeberit  reguin,  quas  in« 
seria  esl  Gregorii  Turonensis  hisioriae  lib.  ix,  c.  20. 

(133)  Regulares  B.  Georgii  canonicoB.  Hi  ori^ineni 
suara  «lebeiit  Agneti  coinitissae,  illi  ipsi  qii»  Vindo- 
ctnenae  monasierium  cum  Gaufrtdo  viro  siio  funda- 
vit,  nec  roitlto  sunt  posteriores,  curo  tabulae  funda- 
lionis  anniim  praeferant  1048.  Regulares  hodie  non 
tunt. 

(ISi)  De  domno  arehidiacono.  Rairobaldo.  Supra 
<^isi.  7. 

(135)  De  •/aftf  piip<e.  Paschallsll,  ad  quem  pro- 
'eciQin  Goffridum  vidimus  lib.  i^epist.  4  sub  annum, 


inordinata  remissia  pielas  vel  roisericordia  essei, 
circa  deUnqtienies,  sed  impcenitenies,  pluriinom  ex- 
biberet;  quibus  etiam  non  pulsaniibus,  ejus  miseri- 
cordiae  janua  patet.  Naro  quis  ex  diviiibns  contra 
interdicium  vesirum  vult  sepeliri,  et  non  sepeliior? 
Pauperibus  auieni,  qui  culparo  non  habent,  sepul^ 
tura  negaiur.  Potentibus  75  apcriuuiur  Ecclesia»; 
impoienies  per  quosquod  roale  actum  est,  corrigi 
non  poiest,  ab  ecclesiis  eitcluduniur.  Sancio  Evau* 
gelio  teste  cognovirous,  ei  nullaienus  dubitarous, 
benignuro  Jesuro  Doroinuro  nostrum  B.  Petro  qw» 
liganda  erant  ligandi,  et  quae  solvenda  solvendi  po- 
testatero  iradidisse  {Matik.  ivi»  19).  Sed  aliier  quaiu 
Doroinus  dedit,  vel  B.  Petrus  ab  illo  acceperit,  in- 
discreie  gloriosus  vesier  archilevita,  quasi  propheia 
docens  roendacium,  solvenda  ligat,  et  solvit  liganda. 
Providete  itaque,  dileciissime  Paier,  ne  iustilla  ve* 
stra,  quae  ex  parte  jaro  perire  ccepit,  oronino  pereat* 
et  ouod  veraciter  vobis  mandamus,  nobis  noii  ooceai.. 

EPIbTOLA  XVIM. 
Bonorabiii  domino,  el  pnecordiali  amico,  domno- 

Ivoni  Carnoiemi  episcopo,  frater  Coffridus  Yindo* 

cinensis  monasterii  urvn$  t  quidquid  potest  haberi 

salubrius 

De  siaiu  doroini  papae  (135)  ei  Uoroan»  Ecclestn 
vobis  veraciter  annuntio  quod  dominus  papa  et  Ro«^ 
roam  et  Rorosnam  Ecclesiaro  cum  roagna  pa^e 
possidet  et  tranquillitate.  Romx  dominuui  pnpam- 
inveni,  cum  quo  inter  aiia  de  vobis  loculus»  Itono 
quae  potiii  et  debui  de  persona  vesira  dicere»  quid- 
quid  alii  musilassent,  illi  non  tacui.lnde  cnm  rettis- 
sem  et  76  Lugduni  a  dorono  primate  Lugdu- 
nensi  (136),  eta  tota  Ecclesia  eius  roulturo  lionori* 
fice  suscepius,  et  per  quinque  dies  cuin  omni 
comilatu  nostro  diligenier  procuratus  fuissem^  au-^ 
divi  ab  ipso  archiepiscopo  quae  vestrae  dilectioni 
occultare  nec  possum,  ncc  debeo.  Audivi  itaque, 
doronum  Senonensem  (137),  cum  i!Io  fecisse  pa- 

tti  apparet,  1112^ 

(136)  Domno  primate  Lugdunensi ,  iosLnne  Ilugonis. 
successore,  qiiero  miruro  est  ab  iis  hactenus  prneter- 
itum  fuisse,  qui  aniisiitum  Logdiinensium  caialogon.. 
texuerunt.  Sed  Joannis  arcbiepiscopi  Lugdtinensi^. 
nomen,  tempusque  vindicant  epislol^  apnd  Ivoneui 
236  ei  S37>  quas  scriptas  consiat  anno  1 111,  snc*. 
cessit  ergo  Joanncs  Hugoni,rexiu^£€cle6iain  stnus 
Gauceranuin. 

(137)  Domnum  Senonensem  Daimbertum,arcbiepi-« 
scopum ;  cui  cum  archiepiscopis  Lugdunensibns  ^ 
non  una  fuit  conientio.  Prima  cum  Hugone  legaio,- 
curo  eius  ordinationem  nioraretur,  ut  docet  Ivonis 
episiola  60. Altera cum  JoaAnerCum ab  eo  ad con- 
ciliuro  Ansanuro  extra  provinciaia  vocaretur,  nt  est. 
in  Dairoberti  ipsius  epistola  apud.Ivonem.  Tertia, 
quaroGoffridiis  hoc  loco  indlcat,  cum  Joanneeodem, 
sed  paulo  ante  alieraro  naia  ob  veteraro  de  priniatii. 
controversiam.  Fcequens  eniro  Tuit,  quodAvo  ideok 
epist.  51,  scribit,  hacde  repraesulum  Senonensiuii^ 
cum  Liigdunensibus  altercaiio ,  etiam  posl  Mseri- 

Elum  GreiKorii  Vli ,  quo  staiuit  ut  archiepiscopo^ 
ugdonensi  tanquaro  primati  suo  pareani  qualuoi** 
Lugdunenses  provinciae,  id  esl  Lugdunensis,  Rolo». 
magensis  Turpnica,  et  Senonia»  liC  vi,  episi.  34 e^ 
sequ^ntl. 


*^  COFFRIDI  ABDATiS  VINDOCiNENSIS  83 

cirni  (138)  et  omnem  obedientiam  illi,  tanqinm  suo  A  unctionem  infirmoriim  (!iO)yCum  asdnela  eaikuKct 

et  apostofica  sede  sacramentuni  vocetur,  et  cuiu 


lirimati,  promisisse  »  nec  vo6  illius  pacis  aliqua  ex 
parie  fiiiaae  partlcipem.  Litteras  etiam,  quas  in  per- 
sona  soa  feclstis  (139),  sua  volontate  dixit  non 
fiiisse  facias,  nee  domino  papse  transmiss«s.  Unde 
siib  celorUate  domino  papx  nunliarel,  quod  litteras 
illas  soas  fuisse  nullatenus  crederet.  Hncc  autem 
cvtn  aodissem,  de  Tobis,  sicut  de  charisslmo  do- 
miBO  et  amico  solKcltus,  com  domno  primate  et  cle- 
licis  suis,  qtti  vebis  modis  omnibus,  qoibus  pote- 
rant,  adversabanior,  loculus  fui ,  ei  vit^e  et  iierso- 
ns  vestr»  booestatem  et  magnitudinem  ostendens, 
inter  vos  ei  ipsos  pacem  stadiosissime  quaeslvi. 
Unde  vobiscom  qoo  ei  quando  placuerit,  volo 
habere  colloqQium,  quia  ista  ei  qusedam  alia  ad  bo- 
norem  vestmm,  et  uiilitaiem,  ul  aeslimo,  soli  per-  B 
sonsa  vesirae  manifestare  desidero.  Conductnm  ta- 
inen,  si  vuhis,  ut  ego  veniam,  mibi  qoseraiis  seeii' 
rum,  quia  sacrilegos ,  qui  me  in  adventn  domini  a 
curia  vcstra  revertentem  ceperunt,  adhiic  et  merilo 
babeo  sa^ipectos.  Valete  et  voluntatemvestram  super 
his  mihi  rescribite. 

77  EPISTOLA  XIX. 
hom   Carn9t£Mium  prcBSuU^  fraier  Goffr\du$^   $a- 

hitem  a  Domino^  et  a  se  debita  dilectionis  servi-' 

iulem. 

Sicut  eonsuetudines  monnchorum  B.  Benedicii 
rogiilie  concordantes  laudamus,  sic  eas,  quas  sancius 
f  enediciiis  nec  docet,  nec  praeciptt,  ei  quae  a  ratione 
peniitt*  discrepare  videntur,  laudare  non  possumus. 
Suni  eDim  quaedam  aFtid  monachos  inslituiiones, 
quas  raiio  nuilatenus  admittit,  nec  sanctorum  quili- 
bet  Patrum  Invenii,  sed  insipientium  consuetitdo  ho- 
minum  insiituil.  Ilas  in  monasteriis  quldam  roonachi 
sibi  pro  lcge  vindicant,  et  cnm  Cbristus  dixerit : 
Ego  tttm  veritas  {Joan.  xiv,  6)^  nec  dixerii  :  Ego 
ftumconsuetiido.pro  sua  tamen  consuetudine  legem 
«'eritatis  immutant.  Et,  ui  caetera  taceamus,  in  hoc, 
Mi  nobis  videtur,  non  mediocritcr  errant,  quod 

(138)  Cum  ilio  fecisse  pacem,  De  hac  pace,  ni  fal- 
Irir,  ionnnes  ipse  ad  Daimberlum  scrihens,  Memi» 
nissepotes,  inquil,  quia  ex  quo  amicitiam  et  fami- 
tiaritatem  Lngdunensis  Eedesi<e  recuperasti,  gratu- 
kmter  te  vidit,  exsultanier  recepit^  ei  quanta  potuit 
afectione  konorami.  Ploli,  frater ,  omni  spiritui  ere- 
dere,  Sensimus  olim  proceUam  istam,  sed  Deo  favente  () 
mUquandiu  resedit,  et  ipso  faeiente  quievif. 

(159)  Lilterae  qu0S  in  persona  sua  fecistis.  Quas 
cjiia  RAinine  dioiasti.  Scripsarat  Ivo,  ui  pole  omniom 
iiieiropoliiani  sui  coiilraversiarum  soeius  ei  ad|utor, 
iiiteras  Daimberii  nomine  ad  Paschalem,  io  (|uihus 
loannemfrimatem  perslrlngebai.  Eas  liiieras  Daira- 
barius,  ciun  pacem  eiim  ioannt,  inscio  Ivone,  faee* 
rei,  soo  niiiu  scripias,  missasque  ad  poniificem  ne* 
gabat.  i}ic  gennanii«  hnjiis  lo<:i  sensos  videi^tr,  ei  si 
aMum  viro  doqto  plnciiisse  sentioin  Observationibus 
ad  fvonem,  epist.  07. 

{\Mi^  Uncni&nem  in/tmuyrum.  In  ea  videniur  sen-. 
tcniia  niisse  Goffridus  ei  tvo  epist.  sequenti,  ui  nul- 
bim  EcciesilBft  saeramenium  iierari  posse  existima- 
rint,  ctim  ex  theologiae  placiiis  ea  solum  reperi 
iieqiiaani,  quae  clnractarem  imprlmunt,  bapiisinus 
iiiniinim,  confirmatio  et  ordo.  Quo  fit  ut  extremam 
unciionem,  quia  ex  eo  nomero  non  est,  iterare  li- 


nullum  sacramentum  iterari  debeat,  iterandum  pii- 
tant.  Unctionis  otique  sacramentom  B.  lonocen- 
iius(l4i)  papa  adeo  magiram  dicil,  quod  poenitcnti- 
bus,  quibus  cxiera  sacramenta  negantur,  nulla  ra- 
tione  putatur  posse  concedi.  Quid  tamen  super  hoc 
magnitudo  vesirae  discretionis  sentiat,  et  qutd  le- 
nendum  doceat,  seire  desideramos,  quia  qnamvis 
ista  et  raiione,  et  auctoritate  esse  vera  non  dubiie- 
mns,  ea  tamen  vesir»  auctoriiatis  decreto  firmari 
volumus,  cirogamus. 

78  EPISTOLA  XX  (142). 

ho  Carnotensis  Ecclesia  minister,  Goffrido  Yindoci- 

nensi  abbati,  salutem  et  ditectionem. 

Unctionem  infirmomm  non  aestiino  repetendam, 
quia,  sicui  fpse  assemlstl,  seeundum  instiiuium 
apostoKcae  sedis,  genusesi  sacramenii ,  qiii  aiitein 
saoramenia  Chrisii  et  Ecclesiae  repeiit,  injuriam 
ipsis  sacramentis  ingerlt.  Unctio  enim  infirmorum 
publicae  pQenilentix  esi  sacramentum  (145)  quaro 
non  esse  repeiendam,  sicui  nec  bapiismom ,  tesia- 
tur  Augnstinus,  testatur  Ambrosius.  Augustinus  in 
Epistola  ad  Macedoniom  :  Caute  satubriterque  pro- 
tisum  estf  ut  locus  iUius  hnmiUimw  pcenUentias  semel 
tn  Ecciena  concedatur^  ne  medicina  vilis  minus  utUis 
esset  csgrotis ;  quce  tanto  magis  salubris  est ,  quanlo 
minits  contemptibiiis  fuerit.  Ambrosius  in  secondo 
libro  de  Poenitentia  :  Sicul  est  unum  baptisma,  ita  et 
una  peemtentia;  qute  tamen  pubiice  agitur.  Nam 
qnotidie  nos  debet  panitere  peccati ;  sed  lieec^  deiicio^ 
rum  leviorum  iiia  graviorum. 

EPISTOLA  XXL 
Goffrtdo  vita  laudabiiis  episcopo  (144).  dutcissim^ 

domino  suo^  et  prcecordiaU  amico ,  frater  Go/fndus 

suus  quale  et  quantum  potest^  et  sapU^  obseqninm^ 

et  purcB  diiectionis  a/fectum. 

Apud  bonitatem  vestram,  venerabills  Pater,  de 
Yindodneusi  comitissa  (445)  ego  conqueror,  ct  mc- 

ceat,  non  solum  in  diversis  morbfs,  veruro  eiiam  in 
uno  eodem,  quandocunque  morbus  ex  intervallo  iia 
recrudescii,  ut  vitae  novum  fit  discrimen. 

(141)  B.  Innocentius,  Epist.  ad  Deceniium  Eirgii- 
binum  episcopuro. 

(142)  Epistoia  20.  Ivonis  esi  epistola,  quae  totidoin 
vcrbis  legitur  in  epistola  253  ad  Radulfum  abbatem 
Sancli  Fu^ciani. 

(145)  Pubiicw  panitentice  est  sacramentum.F uiWa 
argomentum.  Qui  enim  dici  potest  unctio  infirnio- 
rnin  ad  puhlicam  poeniieniiam  pertinere,  cum  pu> 
biice  olim  poenitentibus,  ut  Innocentius  papa  do- 
cuii,  permitli  non  soleret?  Qtiare  venim  sane  esi, 
qnod  Au^silnus  et  Ambrosius  affirmani,  publicatn 
poenitentiam  non  iterari.  Sed  boc  ad  rem  nibil 
facil.  • 

{\ U)  Go/frido  episcopo  Csifnoien$u  Successor  fuit 
Ivonis  virmnhis  vitx,  rerumque  gestarum  laiidihus 
insignis,  in  Aquilaniea  prae$eriim  legaiione,  quain 
adversus  Girardum  Engolismensem ,  aliosqnc  Ana- 
cleti  faiitores  gessit  pro  Innoceniio  secundo.  De 
quo  in  Vita  sancti  Bernardt  lib.  ii ,  Bernaroiis  ipse 
episiola  47  et.  55 ;  Petrus  Cluniacensis  epist.  40 ; 
Joannes  Sarisber.  lib.  v ;  Polycraiici  cap.  15. 

(115)  Vindocinensis  comUissa.Ub.  i,  cpist.S^ 


£t  LPISTOLiE. 

cumomnis  congregatio  noslra.  79  Ipsa  ciiiin,  dum  A 
pro  necessilaie  monaslcrii  esftcm  in  pngo  Andega- 
^ensi,  lerram  qnaro  moiiasierinm  nostnim  pacffke 
tanaerat,  iiobis  bis  abstnlii,  corticem  etianiarboriim, 
quam  ad  usus  soos  iiomines  noslri  collegerant,  sicut 
diu  consnevenint,  cremari  fccil.  Prjcterea  monachi 
Haiorls  Morastefii  (U6),  quos  6.  Martmi  linmililas 
aliqnantulum  snbHmes  feeit,  decimam,  de  qiia,  to- 
hn  praesente,  ets  obittliinus  Jiistiliam,  nobis  aiife- 
mnt  violemia  ssecnlari.  Roberlus  de  ISonle  laudsito, 
aon  laudandiis,  praedam  nostram  rapnii,  de  ciijus 
reilempljone  centuin  acceplt  solidos,  ques  malc  ac- 
cepios,  Vindocini  pejus  a^pendlr.  Quis  istorum  erga 
nos  melior  ftierit,  nec  ab  liomine,  nec  ab  angclo 
sciri  potest,  cnm  UHUSquisqne  eorom  contra  nos 
pessime  egerit.  Pix>  qHibus  omnibiis  vestrse  dilc-  B 
ciioni  imiUum  hnmHifer  suppltcannis,  qoatenus  ad 
VinilociiKnses  clericos  nitsso  Tcstru;  auctorilaiis 
dccrcio»  slc  annsqvlsqiie  supradlctornm  malefacior 
corrigalur,  ut  m  liis  qooe  contra  nos  mafe  commise- 
riinf ,  nnlliis  eoruin  gratulctur.  Archipresbyicio 
vestro  (f47)Testn]e  lionilatis  graiia  praeccpistis,  nt 
nobis,  81  nccessarium  esset,  ecclesiastica  jiisiiiia 
siibveniret.  Ipsequidem  ad  jnssionem  veslram  oinnia 
se  facturum  poincetur,sed-ex  omnibusnibil  omnitio 
operalar.  Certe  circa  ea  qti»  saecnli  sunl,  pronnni 
eum  novimus,  et  muliuni  .sollicitum,  et  alienam 
aqiiam  satis  pnidenter  conducere  noTil  ad  siuim 
niolendimrai.  In  bis  autem,  quae  ad  Ecclesix  jnsti- 
liam  pertinent,  eam  qnidem  laodaremus,  sed  pro  eo 
incurrere  mendacium  nolomus.  ^ 

80  EPISTOLA  XXII. 

DHectiuimo  domino  tuo ,  domno  Ga/fndo  caiholirm 
vittB  episcopOy  frater  Goffridus ,  dimidium  aninia: 
twe ,  el ,  <t  tton  tufficit ,  totam  animam  ei  corpus. 

MoUiplices  graiiarum  actiones,  dulcissime  Pater, 
pro  miiUis  beneficiis  Tesiris,  vobis  referimus,  et 
maxime  pro  Tisceribus  vcstrae  charitatis,  qu.^e  circa 
oos  firma,  ei  inconcussa  sentimus.  De  moiiachis 
Majoris,  ut  dicitur,  llon.isterii,  quos  B.  Martini 
hiiniililas  (148)  superbos,  et  ejus  paupertas  pecu- 
niosos  fecit.  sxpius  conquesli,  adhuc  conquerimur; 
ei  de  ipsis  in  praesenlia  veslra  die  festivitatis 
B.  ^gidii  justiliam  accipere  desideramus.  Garnotum  q 
auteui  venire  propler  illum  leprosum  Guiilelnii 
lilium,  et  propter  alios  Ecciesiae  noftrae  inimicos 
non  audemus;.et  pro  importnna  etiam  multiludine 
laicorum,  quaro  praediclos  monachos  ibi  habiluros 

(146)  Monachi  Majoris  MonasteriL  Infra  episl.  26. 

(147)  Archipre$byi^ro  vestro.  Goffrido  Danielis, 
supn  epist.  8. 

(118)  Quo$  R,  Martini  humilUuK.  Sic  epislola  pne- 
ccdciiii  de  iisdcni  monachis.  epist.  45  de  caiionicis 
B.  M:iriaeCarnotensis. 

(149)  Motendina  qum  apud  Pisostum,  Numeralnr 
inier  molendina,  qnae  fundator  nionasterio  dedit» 
apnd  Pisosinin  unum.  Id  castello  nomen  paulo  supra 
Vindocinuni  in  eadem  Ledi  ripa  positos,  ciijus  me- 
ininii  etiam  Odo  Tusculaniis  episcopus  legatns  in 
litteris  ad  abbatcm  Vindocinensem  anno  1247. 


-  LIB.  II.  oo 

nullatenns  dubilamus.  Ad  volnnlatcm  tanicn  vestrMui 
ireei  redire,  ubl  vel  quando  placuerit,  vestrocon- 
duclu  non  rccusannis.  Ilonesta  laincn  discrelio 
vcsira,  sicvesiro  honori,  el  nostrae  niiliiat^  provi- 
deat,  ne  vestrorum  amiconim  fidclissiinus  justiiiic 
suae  detrimentum  paiiatur,  vcl  personae  opprobrinin 
qnnlil)cl  occasione  Incurral.  Valete,  etquod  vobis 
placucrit,  littcris  significate. 

81  EPISTOLA  XXIII. 
Charissimn  domino  suo  et  dnlcissimo  amico,  Goffrido 

venernbUis  ritw  Carnotensi  episcopo ,  frater  Goffri'^ 

dus  a  Deo  satuiem^et  a  se  purce  dilectionis  sarii- 

tutem. 

Andivit  parvitas  noslra  de  vestra  magnitndine, 
quod  sinc  admiratione  audirc  non  potuil.  Frater 
nnus  ex  noslris,  sicut  nohis  relulit,  olim  ad  vos  ve- 
nit,querimoniam  factnrus  de  Ursione  filioNivelonis, 
cu/iis  dimidiam  clamorem  vix  audire  dignatns,  qiiod 
a  fratribns  nostris  excommtinicati  veslrj  susci- 
piebaniar,  ei  opposuistis.  lloc  non  a  vobis,  sed  ab 
alio  inventum  credimiis  qui,  quasi  Susannam  criini  • 
natns,  testiinoniuin  proliriii  falsitaiis.  Absit  enim  a 
siiiceritate  frntriim  nosironini  lanla  Christi  injirria» 
et  ecclesiasticac  jiistitiae  tam  detcstabllis  scpultura  I 
I|)s.i  cnim  Dei  justillam  sepelire  non  noverunt;  sed 
ubi  mortuam  agnoscunt,  suis  orationibus  connntnr 
snscitare.  De  praedicto  Ursione,  el  dc  Pagano  Nivc- 
lonis  fralre,  honesUe  vitae  Pater,  conquerimar, 
qnorum  niius,  Ursio  scilicct,  post  mulla  alia  mala, 
qiia^jam  nobis  fecil,  inille  oveset  quaiuordeciin  bove:» 
nobis  absiulit.  Paganus  vcro  inolendina  nosira,  qnae 
apud  Pisoslum  (149)  habebainns,  ignc  cremavit.  De 
monachisMnjoris  Monasterii  apud  bonilatcm  vcstram 
multolies  proclamavimus ,  ct  ul  clamor  nosicr 
nobis  proficiat,  mulium  snppiiciter  vos  rogamus. 
Valeie 

82  EPISTOLA  XXIV. 

Bono  domino  et  prcccordiali   amico  Goffrido  honora^ 

bilis  vitce  episcopo,  frater  Goffridus  quidquid  a  Deo 

animm  fideli  datur  salubrius, 

Optime  nostis,  Pater  optiine,  de  comitissa  Vindo- 

cinensi  me  npnd  paiernilatem  vestram  conquestmn. 

fuisse.   Postulans  adhuc    rogo,  el  rogans  posiulo 

saepe  quaesitani  de  domina  illa  jiistUiam.  Mibi  veslra 

l)omtate  mandaslis,  qnod   intcr  me  et  illam   aiit 

placilandi  (150),  aut  concordiam  facicndi  rcspcctum 

usqiic  ad  festivUalein  (loi)  sancti  beati  accepistio., 

Dei  domiiii  bonagratia,cnin  omni  Chrisliano  paccni 

Christi  et  concordiam  hnbco.  ct  salis  .dcslderarcfii 

(150)  Placitandi.  Disceptandi,  Iitigandi.  Hoiio- 
rius  II  Gofl^rido  abbali  :  Prohibemus  ne  ullus  te  tW 
aliquem  succesnornm  ,  ^  de  his  qnce  Ule  venerabiih 
locus  sub  tricennaii '  possessione  temierit  coijoi 
placitare.  Itcm  in  placito  monnchorum  Saiuli 
Albiui ,  ei  Sancti  Scr^ii  dc  coulroversia  pio 
Campiniaco  auno  1704.  Et  cum  votuissent  monachi 
Sancti  Sergii  de  minoribus  rebus  prius  placUure,  et 
postea  de  Campiniaeo^  visum  fnit  judicibus  hoc  esse 
injustum,  ut  causa  itla  posterior  disculereiur,  pro 
qun  abbates  vocati  fuerant,  et  in  unum  convenerant, 

(151)  Respcctnm  nsque  ad  fcstivitatcm.  Frcqucns 


91 


GOFFRIf)!  ABBATIS  VlNDOClMENStS 


9i 


iia!)erc  concordiain  cuin  doiiiiiia  illa,  sed  semper  j^ 
esl  discors  ejus  concordia.  Ego  lanien  aut  vobis 
uiediatore  volo  concordiani,  aut  vobis  judice  quaeso 
juslitiaiu.  Verbo  et  scripto,  ne  causam  nostram 
agerein  sine  judicio  veslro,  mibi  interdixistis,  et 
mertio.  Omnino  eoim  injustuin  est,  ei  sacris  cano- 
nibus,  sicnt  ipse  melius  nostis,  penilus  obviare 
videiiir,  ut  ecclesiasiica  causa  saeculari  (152)  et 
peregriiio  jadicio  terminelur,  et  quod  vos  et  vestros 
faee.e  decet,  aliis,  etiam  pcrsonis  ecclesiaslicis » 
coiiccdatur.  Hoc  si  fieri  posset,  Ecclesia  vestra 
dainnum  paterelur,  et  sui  juris  et  honoris  perderet 
plurimuiiu  Ecclesiae  eleniin  vesine  gloriain  alleri 
dare,  ncc  sanclitatis  geiius  est,  iiec  reiigionis  mem- 
brum.  lloc  eliam  bene  noslis,  dileciissime,  quod 


EPISTOLA  XXV. 


DiUcti$suno  domino  el  Patri  Ooffrido  eatholiat  »i7a 
pontifieif  frater  Go/fridui  pro  Chriito  carcerem^ 
exsilium,  vel  mortem  non  timere^  nec  ea  qute  iunt 
his  contraria^  justitim  et  veritati  quatibet  occaiione 
prteponere. 

Adversitatem  siqaidem  vestram  aadivimus,  quam 
yeraciter  racimas  nostram  totis  visceribus»  ei  quia 
sine  vobis  prosperitatcm  babere  non  gaudemus,  et 
adversitatem  S4  stistinere  vobiscnm  optamus,  di- 
ligenter  et  humiliier  suppUcaroos  vobis,  ut  si  nostr» 
boinllitatis  servitio  indigelis,  nobis  litteris  signifl- 
ceiis,  quia  ^privatiin  et  pobiice,  et  voluntati  et 
nccessilati  vestrae  nos  et  nostra  offerimos.  Non  sit 
vobis  anxiosum,  dulcissime  Pater»  in  vestra  nc- 


sseculares  83  homines  sua  consiietudine  sanctae  q  cessitate,  nostrae  parvitatis,  imo  magnitudinis  ser- 


Ecclesix  auctoiitatem  conantur  annullare.  Et  cum 
eis  in  modico  occasio  cujuslibet  consueiudiniscontra 
ecclesiastica  jura  concedilur,  hoc  deinceps  omni 
lempore  sibi  vindicare  niluntur.  Sic  qui  lioc  facit 
contra  suam  Ecclesiam,  mundialem  suscitat  rixam, 
et  cuin  aliquando  aliter  facere  voluerit,  sascularis 
teinpestas  non  patitur.  Dilectionem  itaque  veslram 
ad  locum  iiostrum,  iino  vestrum,  venirc  bumililas 
nostra  multum  precatur,  ad  nos  vcstrae  sanclitaiis 
scrvos  praedicto  lermino  accedere  discreiio  vestra 
non  pigriietur.  Qiiod  si  vobis  tunc  non  licet,  vd 
displicet,  alius  terininus  inter  ineet  coniilissaiN, 
loco  mihi  et  sibi  securo,  a  vobis  ponatur,  ubi  aut 
vesiro  consilio  concordiam   fuciamus,  aut  vestro 


yiiium  suscipere,  iiec  vestrum  super  hoc,  sed  sanci 
Spiritus  sensum  habeatis  per  Salomonem  dicenils : 
Si  poi$ide$  amicum,  in  tentatione  po$$ide  eum  {Ec- 
c/t.  VI,  7).  Amicus  enim  in  neoessitate  probatur,  et 
medicus.  Valete,  et  si  quid  unquam  de  vobis  bent 
promeruimus.  nobis  in  vestra  necessitate  noii 
parcile. 

EPISTOLA  XXVL 
Coffrido  nonorabilii  vilas  Patri  Carnotemi  EccUiim 

a  Deo  dato  paitori,  frater  Co/fridui  et  perpetuam 

iatutem   a    DominOf   et  a  ie  debitw  dilectionn 

tervitutem, 

De  monachis  Majoris  Alonasterii  saepius  conquesti 
adhuc  conquerimur,  qui  sagitlis  rapinae  et  saecularis 


Judicio  Ecclesia  iiosira  justitiam  consequalur.  Va-  Q  violenliae  in  nobis  assidue  jaculantur.  Deciinain. 
lete.  quam   fratres  nostri  a  primo  abbate  monaster;i 

sui  (153)  pacifice  tenuerunt,  et  de  qua  eis,  vobis 


iUius  a!vi  scriptoribus  vocabuliim,  quo  litis  sive 
iiegotii  alterius  inducias  ac  prorogatioiicin  siginfica- 
liaiii.  Goslenus  episcopus  Cariioten.  ad  Siigerium 
abbalesii  Saucti  Dioiiys  i  de  pnvposito  llienvili»  : 
Respecium  nobii  potiulanlibm  dare  noluit^  liniem 
Incris  suis  uliquid  deperire,  si  cnusnm  nostram  con^ 
tigerii  ad  tos  disculiendam  venire,  Proinde  discre- 
lionem  restrum  super  hoc  imploramus,  tif  hujvs 
rei  discussionem  non  anie  alium  quam  in  conspectu 
veslro  ponntis^  et  douec  a  vobis  id  fpsum  examinari 
valeai  induciari  jubeaiis.  Plura  exeinpta  collegit 
(loetissiituis  cl  (liiigeiilissinius  Franc.  Juretus  ad 
Ivoiiis  epist.  127.  Manet  hodieque  vox  vernacula. 
Nain  sine  respectu  dieiintis  sine  iiitennissione,  sans 


Fulco  Nerra  comes  in  coinmenlario,  quo  coBnobii 
Saiicli  Nicolai,  quod  fundarat,  originem  expoult. 
Postquam  vero,  iHquif,  Baldricus  abbas  monasterium 
dereliquit,  eremumque  furtim  petiit^  ac  postremo  aA 
MajusMonaslerium  repatriavit^  apud  Tabennesium 
monasterium  vitam  finiit.  Posl  hunc  domnus  Aibertut 
abbas  Haginatdum  monachum  loco  ejus  restiluil ;  qni 
ante  benediclionem  ad  filium  meam  Cauffridum  fugit^ 
atque  regimen  monasierii  Vindocinensis  noviter  con* 
Hructi  absque  licenfia  sui  abbatis  suicepit,  Pustqnam 
me  vidi  esse  iUusum  a  duobus  abbatibus,  iratns 
valde  jussi  ut  monachi  alii  ad  monasterium  suum 
cito  remearent.  Deinde  rogavi  domnum  WaUerium 
abbalem  Sancti  Albiiii^  ut  domnum  Uiidinum  priorem 


r4pii.  liKte  ef  respectandi  verbum  forniarunl.  Ro-  .  UUus  Ecclesia:  concederet,  qui  ordinatus  anno  1033 
dulfus  Viroi\ianduoniincoinesSugerioeidein:Conie«  ^  ab  Incarnatione  Domini^  die  Salivitatisbeatas  Marice^ 


AnUeyavensis  respectavit  colloquiumm  Idem  eiJem  : 
Si  ergo  piaceret  vobis  negolia  Parisius  facere,  vel 
respectare,  mnltum  veiiem  ct  bonum  esset,  Nescio 
enim  qnando  venire  poiero  a  curia* 

(15i)  Sasottlari  el  peregrino  judicio,  A\iervimp%irl\' 
nct  ad  x'.(r^(xo(  hxMxipia,  ssccuiaria  seu  publlca  tribu- 
nalia  :  alieruin  ad  extraiiea  judicia,  hoc  esl,  eciie- 
siastica  quidein,  sed  alieiii  judicis  lion  sui,  ut  si 
extra  provinciain,  qtiorum  ulruiuqiie  cst  sacris 
legibtis  inicrdiciuin.  Ivo  epist.  125.  Cum  autem  in 
provincia  vestra  peregrinum  sit  judicium  nostrum, 
veregrinum  tamen  nun  putamus  eae  coniitium  no- 
itrum, 

(155)  A  primo  abbate  monaHerii  iui.  Is  fuit 
Ragiiialdus  ex  nionacho  Majorts  .Monasterii  destina- 
tus  abhas  Sancti  Nicolai  Andegavensis,  sed  a  Gauf- 
fiido  Marlclio  Vindocinensi  pra^positus.  Kein  prodit 


qui  etl  annui  tertius  Henrici  regit,  monasterium 
regulariter  rexit.  Hucusquc  ascripsi,  ut  quo  anno 
inonasterium  Vindocinense  abbalem  habere  coeperit 
exploraium  habeainus.  Ab  hoc  Raffinaldo  ad  Michae- 
lein  Subletum,  qui  inonasierio  Vindocinensi   nuiic 

Erseest,  abbates  fuerunt  37,  quorum  seriein  indicat 
ic  elenchus. 

Elenchui  abbatum  monatterii  tancta  Triniiaiis 
Vindocinemii, 

I.  Rainaldus.  H.  Odericus.  III.  David.  IV.  Berno. 
V.  Gofrridus.  VI.  Fromundus.  Vll.  Hubertus.  VHI. 
Robertus.  IX.  Guillelmiis.  \.  Gerardus.  XI.  Lucas. 
XII.  UameUitus.  XIH.  Gofi-ridus  II.  XIV.  Hugo.  XV. 
Kainaldus  H.  XVI.  Raginaldu&  III.  XVII.  RaginaU 
dus  IV.  XVm.  Philippus.  XIX.  Joannes.  XX.  GiiHlel- 
nius  II.  XXI.  Joaniies.  II.  XXII  Midiaet.  XXIII.  Siiiio!^ 


93  EPISTOLiE. 

prffstnle,  obtuliiniis  justitiam,  coulra  interdictum  A 
Tcstnun,  ciim  gladiis  el  fuslibus,  quasi  ctiam 
llerodimiiis  adJoctis  sccum,  nobis  auferunt,  et  alie- 
raiD  etiam,  quam  anlea  non  auferebant,  et  sic  nobis 
mala  quae  poss^unt,  faciunt;  et  quae  faciunt,  licere 
puiant.  Tos  e:s  verbo,  et  eonim  85  abbaii  (154) 
scnpto  inlerdlxistis,  ne  ulterius  caperent  decimam 
ilbm,  eosque  admonulslis,  ut  venirent  in  curlam 
vestram,  inde  babituri  omnem  juslitiam.  Ipsi  vero 
T^^rbi  et  scripti  vestri  pariter  contemptores,  magis 
ae  magis  nos  infestare  conantur,  et  vestram  auclo* 
ritaiein  persequl,  et  vobis  derogare  videntur.  Unde 
paternilati  vestrae  humiliter  supplicamus,  quateniis 
ei  adverso  ascendatis,  et  murum  pro  domo  fsrael 
inobedientibus  opponalis;  qnod  nobis  necessarium, 
et  Tobis  honorificum  esse  minime  dubilatis.  Mirari 
lainen  nec  possumus,  nec  debemus»  si  in  nos  ei  iii 
vos  quasi  io  arido  hoc  faciunl,  qiii  in  virlile  ligniim 
(Luc,  iim,  51),  In  pastorein  scilicet  pi'opr'i;im 
Turonensero  archiepiscopum  (155),  suirureo  igne 
qifundaiD  exarserunl,  nec  male  acccnsum  sulphuris 
ignem  postea  esstinxerunt.  Quos  utinam  superbi 
Saulis  morsdigna,  et  Marix  sororis  Aaron  lepra, 
atque  Judae  perversi  djscipuli  poena  deterrerent,  el 
sic  mortua  in  ipsis  superbia.  qiiae  niater  est  el 
nutrix  totius  'inlquitatis,  et  niaxime  cupiditatis,  a 
nionasticae  fraternitatis  infestatione  desisterenl,  nec 
ponti6calem,  ut  Judas  Christum,  persequerentur 
dignitatem,  nec  pontifici,  sicut  Maria  Moysi,  der«* 
garent.  Yaiele.  Justitia  vestra  nola  sit  omnibus 
hoininibtts,  et  amplius  nobis,  qui  ampliiis  indi-  ^ 
genius. 


—  LIB.  II.  u 

86  EPISTOLA  IIVIL 

Domno  Goffrido  gtorioso  Carnotemis   Kecle$i«  ept^ 


de  Plessiaco.  XIIV.  Guillelmus  de  Plesslnco  111. 
XXV.  Joannes  de  Buffa  UL  XXVI.  Pelrus.  XXVII. 
Ivo  de  Fonie.  XXVill.  Joannes  de  Vilieraya.  XXIX. 
Aiinericus  de  Cosduno.  XXX.  Ludovicus  de  Cie- 
vaulo.  XXXI.  Antonius  de  Crevanto  doctor  Pari- 
siens.  XXXn.  Anlouius  Sanguinus  card»  11.  XXXIIi. 
Carolus  de  Borbonio  rard.  XXXIV.  Marcus  Siiicus 
ab  Aliaemps  card.  XXXV.  Ludovicusde  Camera.  U. 
XXXVl.  Carolus  de  Borbonio  card.  U.  XXXVU.  Mi- 
cliael  Sublelus  II. 

(154)  Eorum  abbati  Odoni ,  ad  quein  exslat 
episioia  Hugouis  Ponliniaci,  ei  Bernardi  Clarxvailis 
abbaluin,  et  aitera  GolTridi  noslri  iib.  iv. 

(155)  In  patiorem  proprium  Turonemem  archi" 
efnuopum,  Gravis  et  diuluma  fuitMajori  Monasterio 
cuin  utroqtie  Radulfo  m^tropoiilanis  suis  conleiitio. 


scopo,  frater  Goffridus  V indocinensis  monasterli 
qualiscunque  servus ,  sum  bonce  consuetudims 
obsequium,  et  purce  dilectionis  affectum. 

Semel  el  secundo  scripsit  vobis  dominus  vester  H 
noster  papa  Calixtus  (156),  pnecipiens,  ut  nobis  de 
his,  qui  in  cpiscopatu  vestro  noslra  auferrent, 
justiiiam  faceretis.  Quaesivimus  eam  de  Herveo  de 
Scnlis,  ct  de  duobus  presbyleris,  el  adbuc  habore 
non  possumus.  Rogamus  ilerum  ut  secunduna 
domini  papx  prxcopluin  dc  prxdictis  hominibus 
nobis  jusiiiiam  facialis.  Parati  enim  sumus  aiile  vos 
loco  opporluno  cl  tempore  compelenii  venire,  quod 
^  jiislum  fuerit  accepturi,  et  de  fratribus  noslris, 
quibus  crimen  sacrilegil  intenditis,  quanlum  justitia 
diclaverit,  et  apostolicse  sedis  permittit  auctori* 
t^s,  rcsponsuri.  In  hoc  tamen  iion  nocles,  se- 
cundum  consuetudines  laicorum  (157)  sed  se- 
cundum  inslitiila  canoiium,  inducias  postnlamus* 
Nolite  judicare  personaliier.  DominiverlKisunt  hapc: 
Mcmo  recte  in  judicio  pcrsonam  accipit  alienanii 
nisi  prius  accipiat  suam.  Ccrte  non  plus  in  conces- 
sione  ornamentorum  sacerdotaltum  (158)  ab  apo^ 
stolica  sede  abbatibus  indulgetur  quani  illi  qui  sioe 
vit£  meritis  et  ordinibus  sacris  (159)  episcopus 
cligitur.  Si  cuilibet  retraclare  87  placel  quod  Ro* 
inaniis  pontifex  facil,  et  in  euni  qui  soli  coelo  inno- 
centiam  debet,os  ponere  praesumil,et  illud  rctractara 
placeat,  quod  illum  magis  inluitu  misericordi;c, 
qiiatn  censura  justitiie  respexit.  Acephali  non  su- 

cuni  dilatio  in  judiciis  petebatur,  laici  iioctes  postu* 
lahaut,  et  clerici  inducias»  Felix  II,  in  epistoia  :ui 
iEgyptios :  Cum  accusatus  ad  judiclum  reneril^  si 
voiuerit  ei  necesse  fuerit,  induciiv  ei  pelenli  a  Patn» 
bus  constitula  absque  impedimenlo  concedantur. 

(158)  In  concesiione  ornamentorum  sacerdotatiam. 
Id  est  episcopalinm.  Sacerdos  eniin  primi  ordinis 
est  episcopus;  secuiidi  pre.sbyter,  apud  Sidonium, 
et  alios.  £piscopalia  ergo  insignia  suiit  iniira,  aii- 
nulus,  sandalia  e.t  ca^tera,  quse  ablialilius  nonnullis 
a  sedc  ap08toli4:a  concedi  inaie  nimirum  haliebat 
episcopos.  Neque  episcopis  inodo,  sed  aliis  s:ine 
pcrmullis  parum  oliin  ea  res  probata,  in  quibus 
sanclus  Dernardus  episi.  ii  ad  llenricuin  Seiioncii* 
sein,  et  PeCrus  Blesensis  epist.-90  ad  GiiiUelinuni 
aldialem.  Et  tanien  incredibiie  diclu  est  quaiii  late 


Dequa  fuse  aiionyinus  ejusdem  coenobii  monaclius,  q  tandcm  boc  privilegiiiin  paluerii.  Vindociiionsilius 


cujus  prolixam  narrationem  ex  veteri  codice describit 
Jnrfliis  ad  Ivonis  epislolam  108. 

(156)  Papa  Calixlus,  Infra  episl.  30. 

(157)  I^on  noctessecundumconsuetudines  laicorum. 
Lib.  Li,  c:ipitnIorum  45  de  quadruplici  legiliiua  vo- 
cUioiie.  Prima  mannitio  super  noctes  %  Secunda 
super  noctes  14;  teriia  luper  noctes  21;  quarla 
siiper  42,  fiat,  liem  addit,  4,  85.  Posiqnam  civa  et 
pagenses  de  quaticunque  expeditione  hosiili  reversi 
fuerhH^  ex  eo  die  super  40  nocies  sit  bannus  rescisuSf 
quod  tingua  Theodisca  scasitegi^  idest,  armorum  deposi- 
tio  rcM/iir.GaIliornn,utadpriorem  locuin  exGesiiro 
ol>servat  vir  doclissimus,  spatia  lemporis  non  nii* 
mero  dierum',  sed  noctium  finiebant  :  quod  ipsum 
dc  Germaiiis  itein  scripsit  Tacitus,  nianetque  in 
vernacula  nosira  prisci  moris  vestigium,  cuin  |)rae- 
seiitem  diem  interdum  sic  enuntiamus,  ut  non  hodie^ 
»ed  hac  nocte  dicere  videamur.  Goffridi  crge  xtate 


quidem,  utpoie  cardinatibus  ,  mitrx,  aliotumqiie 
lus  fuisse  [nnocentii  III  liltera».  nos  docuerunt  ad 
iib.  I,  epist.  9.  Caeteruni  cuinoffenderenlur  epi^copi 
quod  in  concihis  et  syuodis  abbates,  quibus  niilras 
jus  erat,  ab  episcopis  noii  distin^uerentur.  Iioc  di« 
scriinen  instiluit  Clemeiis  IV,  ut  ui  synodis  r.xcnipli 
mitris  auri  phrygiatis,  sed  sine  gemimi,  lainiuisque 
aureis  vel  argenieis  utantur  non  exempii  simplici- 
bus  albis  et  planift.  In  al.iis  vero  locis  uirisqiic  iis 
uli  mitris  liceai,  quas  sedis  apostolica:  indiilla  per- 
iniserint.  Viterliti  xix  Kal.,  Septemb.  aiino  2. 

(150)  Quam  illi  qui  sine  ordinibus  sacris.  Quoc* 
Goffrido  Camotensi  tacite  objicit,  ideni  de  Hainaldo 
Andegavensi  ante  sacros  ordines  electo  scribit  lib. 
III,  epist.  11,  sed  Goffridum  prSeterea  huniiU  locu 
naium,  atque  ex  nihiio,  ui  loquitur,  a  papa  crealuui 
indical  episl.  30  bujus  libri  cl  42  lib.  iii. 


r.^  GOFFRIDI  ABBATIS 

iiiiis  (IGO)  qiiia  Ciiris  uin  Salvaloreni  rapui  liabe- A 
miis,ei  post  ipsnm,  Romanum  pontificein.  Hoc  capnt 
liabuit  monasleriuro  nosli-um  in  initiosui,et  iiabe« 
bit»  Deo  aiixiliante,  usqne  in  flncm  saeculi.  Piofes- 
sionem,  qii«m  objicilis  (161),  a  sancl»  memoriae 
papa  Urhano,  pralecessoris  veslri  lempore,  irrilam 
p?niliis  faciam  in  baec  verba  noverilis  :  c  Urbanus 
c,iiscopus,  servu!»  servonim  Dei,  venerabili  congre  • 
gationi  Vindocinensis  monaslerii,  salulem  et  apo- 
siolicam  benedictioncm.  Rclatum  nobis  est  quod 
Carnolcnsis  cpiscopus  a  charissimo  filio  nosiro 
GatifTrido  vestro  abbate,  in  consecraiione,  quam 
accopil  ab  co,  professionem  exiorseril.  Quam  quia 
cintra  Romanse  Ecclesi;!'  auctoritalem  raciam  agno- 
vimns,  nbbnti  quidcm  nos  mi^cricordiier  bnjusmodi 
iioxnin  indnlsisse  noveritis,  proressionem  vero  ipsam  B 
iia  nnnullamus,  ul  nulias  peniius  vires  obtineat. 
Iiisuper  ctiam,  ne  abbas  monasterii  vesiri  deinceps 
episcopo  professionem  facial,  et  nosirx  aucloritaiis 
privilego  finnalum  esl,  ei  prxscntibus  lillcris  pro- 


VlNDOCiNENSlS  £6 

bibemus.  Si  quis  aulem  in  posterum  conlra  liaDc 
venire  tentaverii,  a  sanctae  eccIesioR  liroinibus  ar«- 
ceaiur,  el  maneatexcommunicatus,  donec  resipiseat, 
ei  Romanse  Ecciesiae  satisfaciat.  >  Datum  Rom« 
viii  Ralcnd.  Dccembris.  8S  Hoc  Ipsum  dominus 
papa  Paschalis  (16i)  sua  auctoritate  firmavil.  Qiiod 
siiper  quemiibet  Vindocinensem  monacbum  (165) 
nulli  episcopo  potestatem  aliquam  exercere  liccat^ 
ab  ipso  eodem  feiicis  meroorlse  papa  Urbaiio  bo€ 
niodo  prohibetur  :  c  Urbanus  episcopus,  servus  ser- 
vorura  Dei,  omnibus  .sanctse  et  apostolicae  Ecclesiae 
tiliis,  salutem  et  aposiolicam  benedictionem.  In 
Arvernensi  concilio  residentibus  nobiscuin  GaJliaruoi 
episcopis,  praeceptum,  et  Romae  postea  pn^esenti  de- 
crelo  firroatum  est  ut  nnlius  episcoporuin  vel  ar* 
ciiiepiscoporum  super  quemlibet  monachuni  Vindo-^ 
cinensis  monasierii  polestaiero  aliquam  cxcrcere 
praesumat.  Monasierium  enim  ipsum,  el  fratres 
ejusdem  loci  ita  ^peciaiitcr  sub  apostoiicae  sedis 
defensione,  ac  Roroana  iibertate  positi  sunt  ul  nulli 


(160)  j%cephali  non  sumufi.  Synodus  F^arisiensis 
npud  Ivoiietn,  p.  vi,  dc  clericis  qui  nulli  parent  epi- 
S(  opo  :  Tates  acephalos^  id  esl  sine  eapite^  priica 
y.cclesice  consuelndo  nominavit,  Alleruin  id  capiit 
v«iens  episcoponim  querimoniae  adversus  abbates, 
Ipsoturo  scilicet  exempiib,  acgre  enim  ferebant  illos 
potesiati  siiae  sulxluci.  Idco  .icepbalos  appcllabant. 
Quod  nomen  ut  illis  immerito  forsan  cxprobari  vi- 
#'a'iir,  qui  sedis  apostolicac  privilegio  nitunliir,  ut 
GoiTrtdus,  ita  jnre  iii  ilios  conveniai,qui  libcrtatem 
sibi  siiie  auctoriiate  vindicant  ct  usurpant.  De  qui- 
btis,  opinor,  et  prava,  qnam  obtendcLiaiii  consuetu- 
dlne,  Innocentius  II  Henrico  regi  Anglorum  :  Kx- 
pedil  ut  in  regno  sive  dncatu  divina  dispositione  tibi 
co^.misso  luo  lempore  prava:  consuetudines  ampu- 
tttntnr,  el  viiiorum  radiribus  resecatiSf  bona  qucpqne 
per  tuce  nobititatis  studium  Domino  cooperante  plan" 
letitur,  Aiiter  enim  abbatcs  et  retiqui  clerici  nec  gra- 
tum  Domino  famulatum  impendere,  nec  animarum 
sunrum  satuii  poterunt  providere,  Imo  acephali^  id 
est  sine  capite  reputantur^  nisi  episcopit  suu  et  proi* 
tafi$  debita  fuerint  humilitate  subjecti,  Alio  sensu 
tanqunm  accphalos  Peirus  Blesciisis  monachos  dixit, 
qui  segnem  et  in  ofiieio  languidufn  praesidero  ba- 
benf. 

(161)  Professionem  quam  objicitis.  EpisU  7  bnjus 
liiiri.  His  vero  Urbani,  Pascbatisque  dccrelis  atie- 
xcndae  GjolTridi  ipsius  Cnriio:ensis  episcopi  litterae, 
qiiibus  lestaiur  se  propter  hujusmodi^diplomatum 
iiiterdictum  Froinuiido  et  Hiiberto  Goffridl  no»tri 
siiccessoribus,  cum  abbates  illos  sacraret,  profes- 
sioietn  mnisisse.  Eae  ipitur  sic  habent : 
iioffiidus    Dei  gratia    Carnotensis    episcopus,  sedis 

aposloticw  tegatus^  lluberio  eadem  gratia  Vindo- 

cinensi  abbatt^  salutem  et  gratiam. 

I  Curo  venerabilis  prsedecessor  tuus  Goffridus 
Doo,  nt  credimus,  vocanie,  praesenlis  vitae  cursuin 
terminasset,  communis  assensu  capiluli  Fromundus 
«Mim  vitas  honesiate  prudentia  decornius  iii  abbaiem 
c!ectu3  esi.  Qut  cuni  ad  benedicenduin  nobis  prae- 
«eniatus  fuisset,  professionem  ab  eo  sicut  stb  niiis 
iioati-ae  dioecesis  abbaiibus  quaesivimtis.  IIIc  vero 
re^poiidil  piofessionem  se  nulto  modo  fiictiiruin ; 
quoniam  a  venerabilibus  scdis  aposlolicac  pontilici- 
t»us  Urbano  et  Pascbali  sub  anathemate  interdictum 
erai,  nc  abbas  Vii)docinensis  pro  benedictione  sua 
protesstimem  faceret,  ei  ne  ullus  eain  ab  eo  accipe- 
ret,  ei  si  Camotensis  eoisoopus  eum  nollet  beiiedi- 
ccre,  a  quoeunque  veilet  episcopo  behedictioiiein 


acciperet.  Qiiorum,  visis  privilegiis,  cum  eis  resi- 
stcre  nec  vellemus,  nec  posscmus,  sine  professione 
illum  benediximus.  illo  defuncto  ie  quoqne  fiostea 
lienedixirous,  nullaro  a  te  professionem  exigr*iiies. 
Accepta  benedictione  rognsti  nos  humiliter,  ut  tuse 
et  anlecessoris  tui  bcnediciionis  slc  factae  nostrum 
tibi  sigillum  daremus,  et  ne  aliqiiis  succcssonin. 
nostroriim  a  tuis  successorlbus  professionem  quae- 
reret,  noslra  auciorilate  probihererous.  Perbibeinuft. 
iiaque  testimonium  veiilali,  quod  venerabilis  prae- 
dccessor  tuus  Fromundus  et  lu  sic  a  nobis  beiiedi- 
P  ciionem  accepisiis,  quod  millaro  nobis  vel  nostrae^ 
^  Ecclesiae  professionem  fecisiis.  lusuper  Dei  ei  nostra 
auctoriiate  probibemus  nc  successores  nostri  a  tiila 
successoribus  professionem  exigant,  ne  tul  succe»- 
sores  nostris  eam  snccessoribus  faciant.  Concedi- 
mus  etiam  monasierio,  coi  Deo  anciore  praesides, 
omncm  digniiatem  et  liberlatem,  qiinm  bonae  me- 
moriae  pnedecessor  nosiec  Tbcodericus  ei  concessit, 
et  quidquid  in  episcopatu  nostro  tam  in  deciinis 
quain  in  ecclesiis  vel  in  quibuslibet  possessionibus 
hodie  possidet,  ei  confirmamus,  et  quidquid  vcl  le- 
gitima  emptione,  vel  fidelium  douaiione  acquirero 
poterit.  Et  quoniaro  idem  monasterium  procul  esl  a 
nobis  disjunctum,  concedimus  tibi  tuisque  succes* 
soribus,  ut  ad  quoscunque  volueritis  episcopos 
monachos  vestros  ordinandos  mittatis  eosdem  epi- 
scopos  rogantes,  ut  eos  slne  baesitatione  ordinent,. 
nullam  iude  nostri  sive  successorum  nostrorum 
verentes  offensam.  Gratia  Dei  et  Domini  nbslri  Jesu: 
Cbrisii  sit  curo  omnibuscidSm  locoista  servantibus. 
D  Contradiciores  aulero,  nisi  resipuerint,  in  seternum 
pcreant,  ct  in  aetema  morte  et  damnatione  perroa* 
iieant.  i 

(162)  Papa  Pasehatii,  Exstat  tn  armariis  Vindo- 
cincnsibus  exemplum  privilegii  Romae  scripii  ii  Idus 
Manii. 

(163)  Quodsuperquemlibet  Vindocinensem  monaehum^ 
Huicsimillimumaiiud  Urbanidecreiumservant  Vindo- 
ciiienses, datum  Romae  viii  Kalen.  Deccmb.  Aliud  itefii 
ejusdem  Urbani  rescriplum  ad  episcopos  Ivonem  Car- 
not.  el  Ranutfum  Santonensem :  iii  qiio  post  alia  h:ec  le- 
giinlur :  Ipsi  enim  Arvernensi  concilio adfuistis^in  quo 
residentibus  nobiscum  Galliarum  episcopis  dictum  est^ 
et  prasenlium  titterarum  aucioritate  /Srmamtis,  iit 
episcopi  vetarchiepiscopi  super  quemlibet  monachorum 
Vindoeinensis  monasterii  potestatem  atiquam  exercere^ 
sive  de  rebus  ejusdem  toci  quidquam  distrahere  noti 
prcesumant,  Romae,  ii  Kal.  Martii. 


'97 


EinSTOLA.  -  luiB.  11. 


5« 


ommno  hominum,  ntsi  Romano  ponliAci  et  corum  A 

abbati,  iii  ipsis  poiesiatem  arliquam  aut  dominalio- 

nem  liceai   vimiicare.  Si  quis  autem  isia  tcmerare 

ficienler   pnestinnpserit ,  eTcommunicaius  manear, 

mst  resipiierii,   el  Ronianx  Ecclesiae  saii^recerit. 

Itelum  Romae,  ii  Kalendas  Aprilis.  >  Privilegia  san- 

eueRemanae  Ecclesise»  quibos  monasterium  nostrum 

munilur,  vobis  videnda  saepe  obtulimus.  Sed  quia 

sublimitas   vestra  distulif  videre,  vel  noluit,  quae* 

dam  ex  ipsis  iresirae  dileelioni  iranscripta  mitlirous, 

ne  deinceps  quasi  ex  ignorantia  contra  apostolicae 

S8*sedis  benignitalem  brachla  erigalis,  quae  vos  ci 

nos  ereavil,  non  nostris  meriiis,  sed  sua  gratia. 

Valete  in  Doroino  semper. 

EPiSTOLA  XXVIII. 
Bono  domtno  ti  pio  Patri  Goffrido,  landabilis  vila  g 
epi$copo,   frater  Golfridus ,   quidqnid  haberi   vel 
UMndaH  poteit  galubritti, 
Dum  apud  Bonam  Valiem  (t64)  vos  et  nos  simul 
essemos>  prae  amaritudine  anitni  perturbatl,  pnc- 
seiit  dicere  iiolui  quod  absens  vobis  scribo,  ne  vos 


merito.  leneam  suspensum,  qui  mc  immeriio  !ia- 
buisiis  suspectum.  Auimus  quippe  meus  jusle  fucrr.i 
pcrturba!us,  quia  mala  pro  bonis,  odium  ulique  p  o 
dilrciionc  mea  seiitiebam  miiii  rctribui,  reiributio* 
nem  videlicet,  qoam  Dcus  nec  novit,  nec  dociiil. 
Quidquld  scrainalores  discordiarum  SHbpunganl  vel 
mussiient,  praesentes  littera:  non  fabuiarum  relaiic- 
nem,  sed  puram  loquentur  verttatem,  nie  ▼idellcel 
nihil  unquam  contra  vos,  vei  contra  Ccclesiam  vc- 
simm  a  domino  papa  Calixto  quxsiissc,  vel  ipsum 
fecisse.  Privilegium  quldem  apud  Slampas  milii 
fieri  dcbuit,  et  scriptum  fuil.  Sed  quia  in  eo  qux- 
dam  sunt  posila,  qiia^  neque  Ccclebia!  vcstrae  uHli», 
neqiie  monasierio  noslro  necessaria  videbantur,  in 
ioco,  quo  scriptum  fuerat,  remansil  non  biilla- 
lum  (i65).  Postea  vero  Parisius  faclum  MOG)  est 
ptivilegium,  in  quo  dignilas  ei  bonor  monasierii 
nostri  memoratur  pariier  et  rinnalnr.  nec  in  co 
konor  Ecclcsi»  90  veslrae  miiiuitur,  sed  augetiir. 
Quod  patcl  omiiibus,  qtii  invidum  ocumni  iioii  ha- 
beni,  nec  obliquo  stdcre  res  bene  gcsias  considerare 


(164)  Bonam  VaUem.  Lib.  iv,  epist.  II. 

(165)  Non  buiiatum.  Siiie  btilta  ei  slgillo.  Ualho- 
das  arcbiepiscopus  Trevirenais  la  epistola  sua  for- 
iiiaia,  hanc  epistolam  Grcecis  lilieris  hinc  inUe  mu- 
nire  decrevimus^  ei  annulo  Ecclesiw  noslrw  butlare 
eeusuimus.  Bullare  etiam  lUteras  dixit  Petrus  Blcseti- 
sls,  obsig^re.  Quin  ei  BuUarum  inde  noinen  diplo- 
iuatis  ponufiaim  el  imperalorum,  ui  Formataruiu 
ecclesiasticis  antislitum  epistolis ,  a  forma  ,  scii 
sigillo  qtiod  addebatur,  ul  allbi  {Ad  epist.  S,  lib.  vi 
ApOiL  Sidon.),  si  Deus  volet,  ostcndemus. 

(166)  Parisius  factum  est.  Privilogium  boc  Cal^ 
listi,  non  solom  ul  connrmcnuir  qiiu;  de  illo  scribil 
Goffridus,  sed  quia  praecipuas  moiiaslerii  Vindoci- 
nensispraerogativas  el  iniinunitates  continet,  ila  ul 
tustar  uiuliorum  esse  posslt,  iutegrum  describemus. 
HoG  vero  csi  anligraphum': 

Cailisti  U  priviiegium  Parisiis  datum  pro  monMteriit 
Vindocinensi. 

Canistns  episcopus,  servus  servorum  Dei,  dilecto 
filio  Gaufrido  yindocineiisis  monasierii  abbati , 
ejiisque  successoribus  rogulariler  substituendis  in 
perpeluum. 

€  Cuui  uiiiversis  Ccclesi;e  sanctae  filiis  ex  aposlo- 
tlcae  sedis  auctorilatc  ac  benevolcntia  debilores  exi- 
stamus,  illis  tamen  locis  atque  personis,  qtiae  spe- 
cialius  atque  familiarius  Roitianac  adh:erent  Cccle- 
siac,  propensiori  nos  convenil  charllatis  sliidio 
Iniminere.  Quamobrem,  charissime  in  Chrisio  fili 
Gaufride  abbas,  tuis  peiitionibus  non  iromeriio 
anHuendum  censuimus,  ul  Vindocinense  monasie- 
riom,  cui  Deo  auctore  prxsides,  quod  videticel  ab 
ipsis  fundatoribus  Gaiifrido  Andegavensi  comilc  et 
AgnetePictaviensi  comilissa  sedi  aposiolicse  ablalum 
cst,  ad  priedecessorutn  nostrorum  sancl»  memoria! 
Alcxandri,  Urbani,  Paschalis  Romanorum  ponirfi- 
ciiin  exemplar  aposlolicae  sedis  privilegio  niunire- 
mus.  Sicut  ergo  iidem  fundalores  devoveruiit,  et  in 
eorum  chirograpbo  continetur,  sub  apostolicae  sedis 
defensioiie  ac  Uomana  libertaie  ab  omiii  conJitione 
allanim  personarum  absolulum  semper  et  liberum 
iiieai  luonasierium  permanere  saiiciiims.  Ila  videii- 
cet  ut  inler  Bomanum  ponliOcem  el  te,  luosque 
siifcessores,  nulla  cujuscnnque  dignitalis  vet  ordiiiis 
persoiia  sil,  media  habeatur.  Nec  ipse  Vindocinen- 
sis  abbas  ad  concitium  ire,  ubi  papae  persona  iioii 
aJerii,  uUalenus  eogatur.  Porro  ecclcsiam  Beatco 


Prlsrae  in  nionte  Avenlino  silam,  quam  cuim  unt« 
w^rsis  pertiiienliis  siiis  pn.edicti  doinini  uostri  Ah;-* 
sandri  papae  concessione  pnedecessores  tui  iougq 
lcittporo  possedisse  noscuntiir,  tibi  tuisque  succes- 
soribus  cum  omni  dignitate,  qiiae  ad  caindem  cccle- 
siam  pertinet,  eonrtrmamiis  sancii  Spiritus  judktt» 
deceruenies,  ui  nulla  deiiiceps  ccciesiastica  saeciH 
larisve  persona  praediclam  Beatoi  Priscx  ecclesiuui 
seu  ecclesiae  dignitaiein  libi  tiiisve  successuritnis 
qualibel  asiuiia  vel  occasionc  «'viiterre  pr^rsumaf. 

C  Quod  si  larte  cQnlt||eril  RomaBae  legatum  Ecclcsmi 
pracdlcluin  Vlndociucnse  monastcriuin  yisilare , 
charitatlve  ibi  suscipiatur,  et  ei  juxta  ioci  possibi!i- 
tat.eni  ditigenter  quae  corporl  luerint  necessuria 
MHiiatrentur.  Porro  legaius  ipse  in  eodem  loco 
nihil  per  se  di>pouere  vel  corrigere  aiideat,  ncq«i4i 
oocasioiie  legaiionis  rectorem  ioci  vel  Iratres  mo- 
leslare  praesumal;  seJ  si  quid  forte  corrigendum 
eogimverit,  papiu  noliHcaro  licebil.  Si  quis  auteiii 
adversus  Iocuhi  illuin  pro  ali<)u»bits  rebus  causari 
voluerit,  nullaleuus  abbas  vcl  Iratres  ei  respoa- 
deant,  anteqnam  Komanum  poniincem  consithuil. 
^nia  qood  siiie  nosiro  vel  succcssoruin  nosirornm 
jiidicio  disiracium  vel  diffinilam  fuerit>  irrttum  criu 
Saiie  ad  indicium  pcrccp.ac  hujus  a  liomnna  £ccl(y- 
sia  libertatis  duodecim  solidos  monetie  veslru:  pa- 
Iriae  quoiannis  Lateran.  palatio  pcrsolvelis.  Si  ({tia 
igitur  in  fulurum  ecclesiasiica  saecutarisve  peisona, 
haiic  nostrde  constitutionis   paginam  sciens,  conir:i 

D  euui  teiiiere  vcnire  leniavcrii,  secundo  leriiove 
(Oiiimonita,  si  non  salisfactioiie  congrua  einendave* 
rit,  poteslaiis  honorisque  sui  dignitale  careat,  reain- 
qtie  se  divino  judicio  de  perpetrala  iniquilate  c.o- 
giioscat,  et  a  sacratissimo  corpore  et  sanguine  Iiici 
et  Doinini  Kedemptoris  nostri  Jesu  Christi  alienu 
fiai,  aiqtie  in  extieino  cxamine  dislriclae  nltioni 
subjaceat.  Cunciis  iiutem  eiiieni  loco  islaservaiiiibr.s 
sit  pax  Doitiini  iioslri  Jesu  Chrisii,  qualeiius  et  niu 
frucluin  boiise  actionis  percipi.int,  et  apud  di^iri- 
cluiii  Judicem  praemia  aeiernue  pacis  invcniaiii. 
Amen. 
c  Ego  Callistiis  calholicae  Ecclesiae  episcopiis  SS. 
f  Dalum  Parisiis  per  manuin  Chrysogotii  s.iiicia* 
Romanae  Ecclesioe  diaconi  cardiimlls  ac  bibiiolhecu- 
rii,  vai  Idiis  Oblobris,  iiidict.  xin,  Dominicac  lii- 
carnationis  anoo  niillesitno  cenlcsinio  deciiuo 
nono,  ponlificatus  auiem  Doiuiui  Callisti  II  papo: 
aimo  primo.  » 


00  GOFFRIOI ABBATIS  VINDOCINENSIS  m 

conautur.  Absil  bo€  a  sinccritale  animse  mean,  ul  A  concilio  (17i)  sii|>er  lioc  diffinilani,  el  a^  omnlbiia 

qui  aderanl  episcopis  el  abbaiibus  laudalam  (ft^ssii^ 


amico  vel  inimico  aliud  promplum  in  lingua  exbi 
benm,  et  aliud  lencam  clausum  in  pcclore.  Iliud 
veracUer  creda<tis  quod  in  privilegio  ipso  nulla  con- 
traEcclesiam  veslram,  vel  de  Ecclesia  vesira  facta 
esl  mentio.  Quod  si  dominus  papa  aliquid  de  suo 
nobis  contulit,  nec  vobis  quod  veslrum  est  abstulit, 
¥05  dominum  nostrum  et  prsecordialem  amicum  inde 
telari  desideramus.  Sed  si  inimici  nostri  inde  lu- 
gent  et  contristantur,  nos  idcirco  quod  aposlolica 
auctoritate  firmatum  est,  atque  sub  anatbemaie  liga- 
tum,  nec  possumus  solvere,  nec  debemus.  Valete, 
«t  si  bene  locutus  sum,  et  benc  operatus,  tesiimo- 
nium  perbibete.  Non  enim  contra  menieiipsum  fa- 
r.ere  consuevi,  nec  nostram  mordere  linguam,  cum 
loqui  debui. 

EPISTOLA  XXIX. 
Dono  domino  ei  suo  viscerali  amicOf  Goffrido  laudabi" 
lis  viiw  episcopo^  frater  Qoffridu$  puram  dileclio' 
itew,  et  purce  dileelionii  servilulem. 
Docciit  nos  dccreta  sanclorum  Romanorum  pon- 
lincuin,  Leonis  videlicet  (167)  magni,  Symmachi 
(iG8),  Feiicis  (169),  Gregorii  (170),  normisd;«(17l), 
Sixti  (172),  Eusebii  (173),  nullum  suis  rebus  exspo- 
liatuin,  vei  a  propria  sedc  puisum,  in  aliquo  01 
judicari,  veladcoiicilium  dcbere  vocari,  doucd  omnia 
qux  slbi  abiata  fucninl  cx  integro  rcstiluantur;  qux 
lanlo  teinpore  possideat,  qoanlo  ea  amisisse  cogno- 
scitur*  Si  quis  dicit  non  ad  judicium  causae,  sed  ad 
judiciuui  investiiurx  exspoiiatum  pnsse  vcl  dcbere 
Tocari,  clayes  sancl»  Ecclesiac  agitare  et  leges  calho- 
hcx  et  .ipostolicae  scdis  violare  conatur  ;  quibus 
probibituin  esl  nc  quilibct  exspoliatus  vocetur  ad 
judicium,  sivc  in  aiiquo  judicelur.  Si  igitur  exspo- 
liatus  in  aliquojudicari  non  debet,  manifestam  est, 
nec  super  hoc  uilatcnus  rationabiliter  dubitari  potest 
quod  non  solum  judicium  caus«  et  invesiiturae  ab 
exspoliato  removetur,  verum  etiam  nulla  conlra 
eum  Judicii  vocatio  fieri  pcrmitlitur,  quoniam  inane 
esset  et  vacuum  cum  ad  judicium  vocari  cui^in  nulio 
jttdicari  conceditur.  Praeterea  novimus,  qui  praesen- 
tes  eramus,  dominum  papam  Urbanum,  in  Arvernensi 


senteniiam,  ut  quicunque  sine  vocationc  el  jndicio 
exspoiiarcntur,  etiam  sine  vocatione  et  judicio  in- 
vestirentur.  Valeai  dominus  meus,  ct  vlgcat,  et  &ic 
sanctarum  Scripturarum  verilate  pascatur  ne  cibo 
indjgeat  alieno,  qui  saepe  famelicum  facit,  et  neroi- 
nem  satiat. 

82  EPISTOLA  XXX. 
Goffrido  venerabili  episcopo,  frater  Goffriaus^  sauem 
et  benedictionem. 
Leges  Romanorum  pontificuni  exposuistis»  qu« 
veaira  expositio  magis  exspoliandi  vestiios  occaslo- 
riem  praebere  uoscitur,  quaro  invesiiendi  exspoliaios, 
dum  exspoliatoresdcfendcre  nilitur.  Licetipsa  mihi 
^  minime  placuissct,  forsilan  tacuissem,  nisi,  aliier 
expoiii  et  teneri  ab  apostolica  sede  vidissem  et  au:li»- 
sem.  Bonas  memoriaB  dominus  nosier  papa  Urbanns, 
non  iu  occulio,  sed  in  generali  concilio,  adjiidicavit 
eosabsquejudicioetvocaiione  debere  investiri  qui 
sine  judicio  et  vocatione  sunt  exspoliali,  ne  sub  oc- 
casione  vocaiionis  et  judicii  intervenirel  dilatio,  ct 
per  dilalionera  autdiuiurna,  tfut  sempiterna  mancret 
exspoliatio.  Legesitaqueisiasexposuit  sedes  apo- 
stolica,  quas  illas  dcdil,  et  legiim  dalores  jiire  dcbcnt 
csse  legiiin  exposiiores.  IIoc  uiique  el  in  Vetere,  et 
in  Novo  Testamenio  reperiiur.  Nam  leges  dederiitit 
Cbrislus  ei  Moyscs,  et  exposucruni.  Si  qui  veropost 
ipsos  lcgwm  cxposilores  dicunlur,  in  hoc  tanlum 
sunl  recipiendi,  ubi  nihil  perversum,  nihi!  eis  scn- 
sere  contrarium.  Eodem  spiritu  (175),  quo  diciatite 
et  lex  prima  pcr  Moysen  data  est  et  per  Chrisinm 
secunda,  sancta  apostolica  sedes  leges,  quas  canoncs 
appellamus  (176),  dedit  cl  ipso  inspirante  cxposuii. 
Si  qois  igitur  apostolic»  sedi,  83  quse  lcgcs  cano- 
num  dedit,  in  canonum  exposiiione  conlrarium  sen- 
til,  non  sapit,  quicunque  est  iile,  sed  dcsipit ,  et 
quia  suo  spiritu  loquiiur,  non  cuUor,  vel  expositor 
divinae  legis,  sed  insidialoret  oppressor  indubitan- 
ter  agnoscitur.  Olim  Carnotensis  Ecclcsia  boves  ct 
oves,  vel  quxcunque  Ecclesiarum  priedae  si  cape- 
rentur,  reddi  aut  rccredi  (177)  faciebat,  aul   siaiitn 


(167)  Leonis  videticet,  Ilnc  facit  qiiod  cst  in  47 
ejus  episloia  ad  syiiodum  oecuinejiicum,  de  resti- 
tnendis  episcopis  sede  sua  pulsis. 

(168)  S^mmachi.  \n  quinia  synodo  Roinana. 

(169)  telicis  II ,  ciijus  est  canon  ex  epislola  ad 
episcopos  ^iCgypii  3,  q.  2.  Tandiu  in  sede. 

(170)  Gregohi,  Magni,  lib.  viii,  epist.2i  Fortunalo 
episcopo  Neapolitano. 

(171)  liormisdce,  Qnem  pro  llclix,  Thomalis,  et 
Niscostrati  episcoporiim  reslitutione  >aborasse  do« 
cent  episloloi  56  cum  aliqiiot  sequenlibus,  ct  73. 

(17i}  Sixii,  Xystus  II,  inepist.  ad  episcopos  Hispa- 
ooruiif. 

(173)  Eusebii,  In  episl.  ad  iEgyplios  et  Alexandri- 
nos.  Ilorum  pleraque,  el  alia  ejusdein  nola;  ponliH- 
cuin  decreta  videre  cst  in  Collectaneis  Graliani  II, 
q.  2,  et  3,  q.  1,  el2;  el  Decretaiium  iib.ii,  de  resti- 
tutione  spolialorum, 

(174)  Ih  Arvernensi  conciiio,  tlpistola  scquenti, 
sed  niilla,  qiiod  sciain,  luijns  rci  menlio  in  iis  qnas 
sojKiC5iiiu  ^m  ^pioiii  rA:|!.(»jiis» 


(175)  Eodem  spiriiu.  Dumasi  esl  senlcniia  25,  q.  1: 
yiolatores  canonum  voluntarii  grnviter  a  sanct.s  Pa- 

j)  tribusjudicantur,  et  a  Spiriiu  sancto,   cujus  insiinftu 
ac  dono  dictaii  sunt, 

(176)  Apostolica  sedes  leges  quas  canones  appelia" 
mus,  Kavdvc^  (xxWiou7T(xoi ,  rcgulaj  cccle.siasli('a», 
Alhanaslo  iii  epist.  ad  Orihodoxos.  Qnod  projTle 
sunt  in  republica  leges,  hoc  in  Ecclesia  cairones. 
Ideo  sappe  compjiianiur,  ntcum  dicuntnr,  toScv  v6- 
awv  Mxuv  •ixavovicetTotff  xaxcKTtv  otvo^xo*  axo).ou6«fv. 
Noslcr  opusc.  iv  :  Qunmvis  nec  in  tegibus,  mc  in  ca- 
nonibus  inveniaiur,  ci  lib.  iii,  episl.  39 :  Swcuii  leges 
nutla  ratione  fieri  permiitunt,  et  sacri  cauones  omniuo 
ne  fiat  interdicunt,  Inde  ei  Photius  pairiarcha  noino- 
canonum  opus  siiutn  iii.scripsil,  cx  legibus  sciiicct 
canonibiisqiie  coinposilum. 

(177)  lieddi  aut  recredi,  Ivo  enist.  27.^.  Reddei  aut 
recredet  comitem  Nivernensem,  Synonyiha  suni.N;tiii 
recrtjdere  pragmaiicis  esl  resliiuere.  Uiide  et  recre- 
deiilia,  pro  viiidiciis  seu  possessione restitiiia  ijotuui 
Calilcanijj  foris  vocnbuluin. 


m 


EPISTOLJ;.  -  LIB.  II. 


MH 


in  raplnsrani  anoieres  iriiiOR^m  eeelestasiicam  exer-  A  qni  per  cliariuits  TeriUleni  dilexit,  nec  sua  lanitini 


cebai.  Nniic  auiem  Ecclesia  Dci  quinqtiagenaria 
possessione  sine  uUione  prlvalur,  et  vocatur  ad  ju- 
dicium,  quaesinejudicio  ct  vocalione,  seu  qualibet 
redamalione  exspoliala  dignoscitur.  IIoc  sanclus 
Eusebins  (i78)  iion  docuit,  cujus  sententia  minus 
sapientis,  quam  ipse  fuit,  exposilione  non  indiget; 
qui  exspoliatum  ad  judlclum  vocari  peniius  inter* 
diiit.  Et  beatissimus  doctor  ct  marlyr  ('.yprianus 
dicit  rem  manifesiam  non  dilatione  consilii,  vcl  <li- 
sceptaiione  debere  differri.  Et  Damastis  papn  (t79) 
exspoliatis  quae  anle  possidebant  prius  cx  inicgro 
reddi,  et  postea  respondere  praecepit.  Qul  exspoliaio, 
qtix  antc  possidebat  primitus  reddi,  et  eum  postca 
rcspondere  admonuil,  praeposterum  ordinem  in   Ec- 


ei  quem  amicnm  credebat  in  sna  necessllale  extii- 
buil,  sed  etiam  per  senictipsum  magna  btimitiiat) 
scrvivit.  Qiii  debita  etiam  iiiimtco  ecclesiaslicx  aequi- 
tatis  auxilia  mcmoravit,  scrvitia  stbi  exliibita  cum 
m:gnaedileclionisobsequio  silere  non  debuit.  Tutiiis 
cst  enim  aliorum  benelicia  publicare  quam  .sua,  ite 
forte  in  praBsenti  saeculo  recipiat  mercedem  quam 
recipere  dobuerat  in  futuro.  Qui  bene  vigilavii  et  ▼!- 
gilat,  ut  melius  vigilet,  admoncri  debel.  Nam  qui 
bonus  est,  admonendus  est  iit  melior  fiat.  Qtii  lamcn 
aliquando  bene  vigilavit,  etiam  quando  voluit,  ob- 
dormivit,  et  qui  voliintarie  stibvcnit,  ilernm  qnando 
Tolnit,  subvenire  distulit.  Diiccntas  etcnim  libratr.s 
(18{),  praetcr  amissas  possessiunes  et  consuctuilincs 


clesia  Oeri  nonpermisit,  ut  videlicet  prius  ad  judl-  B  rebus  nostrisviolenter  impressas,  in  vestro  cpisco- 


einm  vocaretur  exspoIiatuSt  et  post  jtidicium  inve- 
s  irelur.  liem  ex  Africano  concilio  :  Si  quiB  abseriB 
exBpotiattts  est,  quidquid  el  a  quaiibet  persona  abla- 
tum  fuerii,  tine  omni  diiatione  reddatur,  Qni  omnem 
djbittonem  probibuiC,  exspoliatum  ad  judicium  to- 
cari  non  permisit,  cum  ipsa  judlcii  vocatio  94  sine 
dilaiione  fiert  non  possit.  Ego  siquidem  absens  ex- 
spoliatus  fui ;  sed  me  privaia  causa  non  abseniave- 
rat,  sed  domini  papae  obedientia.  De  exs|K)liati8,  san- 
ctontm  Pairnin  plures  seotentias  protnlissem,  nlsi 
limerem  pngin^in  facere  longiorem.  Unum  tamen 
propono,  quod  expoiio,  ecclesiasticuni  scillcet  rigo- 
rem  immutari  posse  malignitateodionim.  Valde  dura 
et  perGnax  est  iudignatlo,  quae  aut  cnlpabilem  hu- 


patu,  vestro  in  tempore,  nobisnpudvos  conquercn- 
libus,  monasterium  noslrum  perdidit  :  undc  postcn 
qtiod  valcret  solidos  ficxaginla,  rectipcrare  non  po- 
tuil.  Nec  vos  idcirco  piils.tium  aliunde  vel  coacltitn 
existlmo,  si  domlnus  papa  (182)  npud  revcrentinin 
veslram  apostolicae  sedis  injurinm  dcposuit,  quam 
silere  non  debui,  nec  silebo,  et  qnam  ipse  pr  se- 
mclipsum  juste  vindlcare  polnisset ;  et  adhuc,  si  nc- 
cessarium  fueril,  Deo  auxiliantc  ,  viudirabit.  IIIc, 
inquam,  vebemenler  est  ingratus  gratiae  98  Roma* 
nae  Ecclesiae,  si  ei  obediredissimtilat;  pro  quo  ipsa 
censuram  Jusliliae  quasi  ignorare  voluit ,  et  euin 
respexit  solo  Intnilu  misericordise.  Nec  bene  servai 
Romanumpontificemjuralum  fidelitatis  saeramen- 


miljter  culpani  agnoscere,  aut  inculpabilcm  se  ratio-  C  mm,  qui  suum  ei  auferre  machinalur  alodium.  Si 

legatusaposlolicaesedls  (183),  sicut  scnpsisti.s,  le 
nobis  faceretis  justitiam,  praeccpil,  contra  constitn- 
tionem  Dei,  et  domini  papae  praeccptionem  recit,  e i 
in  seipsum  suam  ipsius  sagittam  retorsit,  dum  polc* 
stail,  pro  qua  sibi  obcditur,  obedire  prohibuit*  Nam 
cum  adversus  potesialem,  qua  sibi  praecipere  conce- 
ditur,  praecepit,  praxipiendi  poiestaiem  amisit.  Pri- 
vilegiuin  enim,  quo  quisqtie  utiiur,  merelur  amiltcte 
(184),  qui  sibi  concessa  nbuiilur  poiesiate.  Ille  vera- 
ciier  sibi  concessa  polestate  abutitur,  qui  occasionc 
legationis  Roinani  ponlificis.  contra  Romnntim  poii 
tificem  agere  conaiur,  sed,  duni  conirn  torreuicm 
brachia  erigii,  frustra  fatigatur.  Et  angelo  quidcm 
male  coniigit,  qui  Deo  aequart  voluit ;  et  legaio,  qui 


nabiliter  excusare  tioo  pntitur.  Hoc  perroaxline  ab 
illis  filqui  aiiorum  bumilitate  supcrbiunt,  et  domi- 
naiione,  non  miscraiione  gloriantur.  Cbarissime 
Ptfter  et  domine,  per  primae  regeneralionis,  et  per 
roonasUcae  religionis  sacramentum  veterem  exuisse 
hoininem»  ei  induisse  novum  me  profilcor,  sed  postea 
Teteris  Testigia  secutus,  novum  oflendlsse  me  nou 
difBleor.  Nam  conlra  vitae  merita  ordinatus  ICTita 
(180),  deinceps  vero,  non  quidem  sapicntiae  doctrina, 
abbas  factus,  et  Rom»  presbyter  consecraius,  in 
sancto  ei  sacro  ordlne  de  tnea  miiius  quam  debur, 
cl  de  aliorum  salule  sollicilus  fui.  Me  miseruro,  me 
infeliccm  prorsus  confiteor.  In  hoc  tamen  miseratio 
divina  mc  servavit,  quod  neque  Ecclesiarum,  neque 


ecclesiasiicorum  honorum  occultus  ful  vel  ptibliciis  ^  ipso  ponlifice   Romano  major  Tideri  concupiscil , 


enptor.  Nulla  ratione  ab  illa  arborc  toIo  CTelli,  imo 
desiderio  desidero  ejus  radicem  colcrc,  et  iliius 
qualiscunque  ramulus  fieri  quam  a  Paire  coelesti 
planiatam  cognoTcro.  Si  ille  limendus  est,  ille  ca- 
Tendos,  quod  bene  dixistis,  qui  per  pacis  imaginem 
95  decipit;  ille  valde  diligcndn^  est  et  bonoraudus 

(178)  S.  EusebiusAlf  q.  2,  tn  scriptuns. 

(179)  Damasuspapa,  Episl.4,  ad  Stephanum  ca- 
ptie  5. 

(180)  Ordinatus  lewta,  Diaconus  erat  Goffrtdiis, 
cuin  abbas  creaius  est;  exin  sacratus  abbas  ab  ivoiie, 
lum  Romx  presbyter  ab  Urbaiio. 

(181)  Uuientas  etenim  libratas.  Lib.  ifi,  epist.  10 
<l  i^ 


malc  continget;  qul,  dum  plus  fieri  appetit  quani 
apo&iolicus,  apost:iticus  fiet.  El  qiioniam,  sicut  «iici- 
tur,  in  ipso  praecessil  quaedam  clatio  reprimenda,  ut 
Tldclicet  de  domino  papa,  charissimo  Patre  nosfro« 
cum  qtiodam  episcopo,  quem  Roinana  Ecclesia  cren- 
vii  ex  nibilo,  pervcrse  loqueretur,  ab  Ecclesia   Dci 

182)  Si  domtnui  papa.  Cnllislus,  opinor.  Yidelib. 
1,  episl.  1i  ubi  lilieras  petit  a  Caliisio  ad  episco- 
pum  Carnotensem  adversus  Nivcioiiem,  el  hujus  lib, 
cpist.  27  ubi  semel  atque  iierum  scriusisse  sigitifl- 
cat. 

(183)  St  legatus  apostolicce  sedis.  Cono,  ut  videlur. 

(184)  Priviiegium  mereiur  amitlere.  Simplicius, 
epist.  0. 


ii)Z  GOFFftlDI  ABBATIS  VINIK)CINENSIS  104 

rcipucmlus  essel  el  dclcstandus,  ut  vel  sic  possei  A  iligiioseiuir,  noii  coiKradico,  sed  conc  edo  et,  qtia;i- 


•gnosceiequam  grave  sit  in  eum  qui  soli  coelo  iu 
noceiiliam  debet  os  ponere.  07  Novit  prseterea  ve- 
stra  dilcotio  quid  inagistro  debealis,  et  qnid  disci- 
pulo.  Num  secundiim  Salvatoris  testimonium  :  Non 
«sl  discipulus  supra  maglstrum  (MaUh.  x,  24),  neque 
apostolus  major  eo  qui  misit  illum.  Si  vero  pro  do- 
mini  papae  obedientia  mihl  injuria  reddiluV,  Ixtor 
non  raediocriter  el  deleclor  pro  tanto  4K}mino  inju- 
riari,  pro  quo  non  solum  quamlibet  injuriam  susti- 
nere,  sed  etiam  "pro  ipso  crucem  portare  paratus 
sum;  acujussancta  obedientia  ei  fidelilate  nemo 
unquam  vivum  vel  morluum  me  poterit  separare. 
Ciim  Nivelone  non  causam  agendani  apud  Carnolum, 
sod  tenniuum  audientias  de  investitura,  vestro  con- 
siiio  inductus,  non  nostra  duclus  volunlate  suscepit, 
qnod  totum  occasione  veslra  credidi  el  credo  prse» 
teriisse.  Nam  dum  adhuc  apud  Bonamvallefn  essem 
vobiscum,  dixisiis,  quod  Carnotum  me  minime  con- 
ducerepoieratis,  et  idco  ulile,  imo  necessarium  erat 
utierminummutareiis  etlocum,  sicui  fecistis.  Per 
llugonem  eienim  decanum  veslrum  (1S5)mihipostea 
mandastis  ne  termino  inter  me  et  Nivclonem  staiuto 
Carnotum  venirem,  quia  ibi  adesse  non  posseiis. 
Prxterea  per  fratres  nostros  Paganum  et  Galieriuni  ' 
usque  ad  Rogationes  vos  ad  partes  nostras  veniu- 
rum  significastis,  ubi  sceure  ei  certo  die  de  invesLi* 
tura  traciaremus,  et  interiro  Nivelonem,  utnosinve- 
stircl,  rogarctis.  Exspcctavimus  quidem  lerniinum, 
sed  neque  vos  neque  aliqucm  ex  parte  vestra  vidi^ 
iDus,  et  adliuc  exspoiiaii,  etSgmultipIicisdilulionis  C 
^ndere  praegravati,  ut  investianmr,  el  domini  papa; 
praBcepium  observetur,  diligeuter  roganuis.  Alio- 
quin  cum  Naboth  Israelita,  el  plebe  Israelilica  ad- 
vocatum  de  coelo,   ui  nobis  subveniai,  imploranms. 

EPISTOLA  XXXI. 
Dilecttssimo  Patri  el  domino  Coffrido,  honorabitif 

vitas  episcopOf  (rater  Goffridus  purm  dilecUonis  af- 

{eclnm  pariier  et  effectuui. 

Nescio  cujus  suggesiione  et  consilio  roibi  sxpius 
dixistis  in  hoc  auno,.quod  Ecclesix  vestrac  non  loUe* 
rem  quod  babuit,  cl  habere  debet  in  mona&lerio  no- 
stro.  £t  ego  vobls  jam  dlxi,  et  scrip((r  pruisenti  ad- 
liuc  dico,  quod  Gcclesix  vcstne  quidquum  lollere  nec 
possum,  nec  volo;  imo  ilhun,  ei  in  tempore  vcstro 


diu  vixcro,  velint  nolint  angeli  discordiaruni,  dili- 
gei.tr^r  observabo.  Injustum  est  eniu  et  impiuin, 
qiuNl  justa  et  pia  dispositione  bonorum  prasdecesso- 
rum  vestrorum  et  fundatoium  monasterii  nostrigS 
faclum  et  per  ip  os  irre  tractabili  ap  stolicie  seiis 
auctorilate  firniatum  novimus,  violare.  Ea  quae  ab 
antecessoribus  veslris  iiobis  sunl  scripta,.  vobis  Ain 
degavis  monslrare  volui,  sed  vos  non  habuist's  spa- 
tium  videndi.  Ibi  enim  prjQcepla  et  privilegia  jam 
per  ires  annos  reservantur,  propter  superfluiiates 
aqnar um,  quae  armaria  nostra,  quae  sunt  Vindocini, 
adeo  inundaverunl  et  aquosa  rciiquerunt,  quod  ei 
parle  libri  nostri,  qui  ibi  fiieranl,  perierunt.  £t  qtio« 
niam  ad  prsesens  partim  coFporis  inlirmilute,  par- 
B  tiin  monasierii  neccssitate  detentus,  Vindocinuin 
fortassis  venire  non  potero,  rogo  suppliciter  iit  d<»- 
miium  Bernardum,  et  domnuni  flaiHardnm,  vel  co- 
rum  alierum  ad  nos  mittatis,et  ego  eum  a  Vindocii.o 
usque  Andegavira  conduci  faclam  ei  ad  vos  reduci 
qui  iiostra  videal  saipta,  et  ad  vos,  si  placet,r4)0r. 
let  traiiscripu.  Vobisiterura,  siquttsiafiiis,  quan.!o 
Vindocinum  venerimus,  ea  libeflter  monstrabiinus. 
Ibi,  Deo  auiilianie,  videbitis  unde  reprimi  debeat 
importnna  ioquacitas  aeraulorttm»  qui,  siiorum  ven- 
lositate  verborum,  lempesiatMi  suscitare  conaniur 
iu  tranquiila  mente  bonorum. 

100  EPISTOtA  XXXII. 

OnUissim§  domino  el  amicornm  pra^cipuo,  Coffrido 

venerabilis   vHne  episc»po,  frater  Gofridus  diaus 

abbas^  el  omnis  congregaiio  Viadocinensu  mona* 

sterii,  quod  possunt,  quod  sa^ml,  et  seipsos. 

Bene,  inio  oplimc,  chariiisime  Paler,  de  jusliiia 

nobis  facienda  pracepit  veslra  dUcciio;  sed  quod 

bene  prxceptuni  esl,  non  est  bene  secvalum.  Tbeo- 

baldus  enim  de  Gravia  hoiuines  exconimujiicaios, 

4U0S  suos  esse  nei^abat,  secum  kabei  ad  mensara  ei 

iii  serviiio   suo  :  quod  noveruut  muili,  et  fortas- 

sisdomnus  decanus  non  ignorai.  Praeter  isla  et  inuia 

aiia  damna  domuus  Joauiies  filius  comiiis  Venth>. 

cineiiais  (486)  et  cum  eo  quidani  vavassores  {M) 

miiiies  de  Casiro  Vindocini ,  quamdara  opiiinnm 

obedieniiaui  nosiram  adeo  depraedati  sunt  et  deva- 

staveruiu  quod  necesse  est  inonachos,  qui  eam  iii- 

habilabant,  ct  culloresejus  discedere.  eamqucin  so- 


maxime,  diligere  el  lionorare  loto  corde  dcsidero,  ^  iiiudincm  rcdigi.  iloc  novit  domuus  decanus  veslijr. 

Locuius  est  inde  cum  comits,  nostra  adjnonitione. 
Sed  comes  nihil  peniius  fecit  quod  nobis  sit  utile. 
Unde  dileciioni  veslra  humiliter  suppjicamus,  ut 
quod  conlra  nos  aciura  esl,  ei  qnoirdie  pessiine  agi- 
tur,  sic  coriigatis,  quaieiius  makfaciorcs  iiosin. 


si  inalignitas  invidorum  permiscril ;  si  non  ainplius, 
uon  lainen  niinus  quam  quilibet  praodecessoruin  no- 
Btrorum  anie  ine  feceril.  Et  quidqiiid  Ecclesia  vc- 
strn  in  creatione  monasterii  nostri  sibi  iii  ipso  re* 
scrvavit,  vcl  deinceps  justc  et  regulaiiler  habuisse 

(185)  [lugonem  decanum  vestrum.  Ernaldi  succes- 
sorem. 

(186)  Domnus  Joannesfiliuscomitis  Vindocinensis, 
l>e  quo  dictuin  esl  ad  episl.  13  lib.  i.  Coincs  fuit  post 
Pairem,  bfellumque  gessii  cuin  Sulpitlo  doniiiio  Ain- 
basiae,  cum  quo  ei  Goffiidus  Joannis  parens  aiiiea 
iidlaral,ulerque  infelici  exiui,ut  narral  vclus  auclor 
llisioria!  Ambu&iensis. 


(187)  Vavassores.  Vassali.  Inier  epistolas  Sugcni : 
Sugerto  abbati  domino  suo  G.,major,et  vavassores,  et 
tota  sancti  Richar.i  communia.  yiiod  hotlie  dicimus, 
nobilcs  atque  incola  oppidi  alicujus»  Valvasores  ap- 
peilal  Obei  lus  lib.  it  de  feudis,  lii.  10  eosqiie  pro- 
prie  dici  docei  qui  a  capilaneis  feuduin  teneiil ;  qni 
vcro  a  vavasoribus  babcni,  valvasiuos  nuncupaii. 


m  RPlSTOLiC. 

parochiani  fesirl»  ei  ablau  nobi&  reaiiluani*  et  qtiie-  A 
los  deiaceps  oos  esse  permiiiani.  Booe  ei  pie  101 
domioe,  loi  ei  ianias  pressarast  tribalaiiones  ei  an- 
giisiias  a  Yiadocioensibus  bominibus  nobis  illatas, 
<|aarom  eiiaai  panero  praBseniibas  comtie  et  bomi* 
oibas^us,  ?6bis  diximus,  uhra  susiinere  ulla  ra- 
lione  non  possamus.  Jnter  eaeiera»  ^u»  conira  nos 
eoram  tnlolerabilis  rabies  «^il,  bomines  B.  Martini* 
€t  Saocii  LauiMmari  caplos  ei  ligatos»  niipcr  iu 
uBara  de  obedieniiis  (188)  oosiris  addiixeruiiU  et  ibi 


—  LIB.  IIL  loa 

eos,  quandiu  piucuil,  iormcniaverunt.  Rapueruat 
qiiae  erani  in  doiiio,  et  monacliorum  clausira  carce^ 
rem  feceruni  capiivorum.  Ilac  itaque  niinia  et  ioau'- 
dita  necessitate  cogente,  domiiius  papa  a  nobis  re- 
quirendas  est.  Gujus  aucioniate  et  consilio  oporieliit 
nos  aui  muiare  lociim,  aut  in  loco  qiix  decct  mo- 
nachos  qiiieicm  habere.  Iloruro  aUemm  nccessa- 
rium  imniinet»  vel  nos  ab  invicem  separari  et  ad 
ulia  monaslcria  transmigrare. 


»0«  LIBER  TERTlUS- 


EPISTOLA  PRIMA. 
bofrido  Amlegavennum  efnscopo  (189),  d«mtiko  sico  B 
I  mnkOy  €o§ridm$  VMocsiienstt  numaiUru  iudi- 

qntu  Nuniiler,  uUuUm. 

Litteras  Tesiras  acc^i,  quibas  noUo  inodo  credi- 
dissem,  nisteas  sigiUatas  sigillovestro  vidissemvlbi 
enim  diciior  vot  eleciioni  Petri  Bellilocensls  (190) 
consensisse,  ei  Ideo  nanc  necesse  babetis  nt  eum  In 
obbatem  eensecreiis.  Quod  si  iia  est,  parviiatls  no- 
Btne  coasHio  super  hoc  amplius  non  indlgetls,  qaippe 
qitia  rem  jam  factam  habetis.  Tamen  si  placet  ei 
bonom  vobis  videtur,  ai  ad  boc  me  exspeciare  dl- 
gneinini,  iermiuo  qoo  mandaveriiis  ad  vos  veniaro, 
et  quidqatd  meiios  eonsulere  vobis  IM  potdro  ni- 
oime  disstmHlabo.  Unom  tamen  vobis  celare  nec  pos- 
som,  nec  debeo,  qood  eum  Gotllelmo  coromunionem 
liaboerii  ei  habe4  exconimanicaio  nosiro.  Quem ,  ^ 
qnia.res  Ecclestae  uosir»  sabiraxerat  ei  fratri  suo 
coniulerat»  lo  quaoium  fas  esi  et  ecclesiastica  cen^ 
ftura  exigiiy  excommunicavi.  Qaod  Peiras  idem  noa 
ignorat.  Valeie,  et  qiiod  secundum  Deum  de  ejus 
promotione  facere  poiesiis,  lioc  facite. 

EPISTOLA  II. 
Rainaldo  Andegavorum  epitcopo  (191)^,  domino  tno  el 

prafcordiaii  omico,  Cofridu$  Vindocinentit  mona- 

tterii  humiUt  tertut ,  taiutem  et   in  advertitata 

contianiiam, 

Si  Scriptur»  sacne  firniiter  credimas,  scimiis  ve^ 
raclter  episeopum  noii  esse,  qai  limet  exsiliuni,  do- 
lorein,  vel  mortero»  aut  qui  ea,  quae  sunt  bts  contra* 
ria,  aequiiait  anteponit.  Noliie  igiiur  in  defensione 
sanct^e  Ecclesi»  (192)  deAcere ;  nolite  eonsilits  eo^  D 

(188)  Unam  de  obedieniiit,  Lib.  iv«  episi.  7. 

(189)  Gofrido  Andegaventium  epiteopo.  Iliigonis 
de  Mednana  0lio,  qui  postea  reiicto  episcopatu  fa- 
.nus  esi  monachus  Cluniacensis.  Cfaroiiicoin  S.  Al- 
Ikiiii:  Anao  1995  ardinatut  ett  Gaufridut  Mliut  tlu^ 
fomt  de  Meduana  viii  Kal.  Decembr,  Vix  teptem 
annit  in  epitcopatu  mamit,  Accutanlibut  nam^ue  et 
ronquerentibut  plurimit  apud  papam,  auod  eojnbente 
neopktfiut  etpeneillitteratut  fuittet  orainatut^monitu 
ejuidem  Vrbani  pawe  tedem  deterent  monachut  Clu* 
Kiaco  factut  ett.  Poti  cujut  abtceuum  ordinatut  ett 
Ande^avit  epitcoput  Rainatdut  prtd,  Id»  Jan«,  anno 
llOi. 

(190)  Electioni  Petri  Beililocentit.  Hu]ii8  noniinis 
nionasieria  multa  sunt  iu  Gallia,  ut  dubitari  pO!»bit 
ciijusnam  abbas  bic  fuerit.  Labor  ut  de  Lucacensi 
M  pago  Turonico  agi  credam,  qiiod  Fuico  Ncrra 
coiiicii  Hicrositlyinis  reversiis  in  lionorem  S.  SepuU 

PATaoL.  CLVii. 


rum  qai  carnaliier  vivere  voluttt,  aurem  cordis  ia- 
dinare;  aolite  a  vla  jnsiitias  peJem  reirahcre»  uo 
incidaiis  in  Satan«  muscipuiam ,  in  qua  capiatur 
animt  veslra,  ubt  pereai,  et  siae  line,  qood  Ueus 
abnuat  I  torqueatnr.  Propierea  verendum  vobis  est 
ne  de  incoepla  jusiitia  in  conspecto  faominum  vile- 
scatl& ;  quoJ  uiique  erii,  si  defeceriiis*  defectionu 
vestra  Ecclesia  Dei,  qa»  casu  ei  libera  vobit  coni- 
missa  dignoscitur,  meretrix  efficietur  et  ancilla.  Si 
aiiieni  constanter  egeritis,  si  incttpUm  juste  jusii- 
iiain  m4  optimo  fin^  consummaveritis,  toiius  fort> 
tiiudlnis  et  sanctiiatis  exemplum  relinquetis  vesiit^ 
successorlbus  ;  et  gloria  et  pax  vobis  erii,  et  Ecclc* 
BiflB  vesirae  dilectioni  conwiissaD  casliUs  multipljc:i- 
bilur  ei  libertas.  Si  quis  vero  amore  pecuniae  su«« 
velciijuslibet  rci  occasione,  vobis  suggeritui  defi- 
ciatis,  dicitesibi :  Si  quit  ett  Demini^  jungatur  mihi 
(Exod.  xxxii,  26);etquia  esurienies  ei  sitientci 
pecuniam  ininime  justi  sunt  apad  Deam ,  sed  qr *t 
diligant  justiiiam  ei  odio  habeni  IniqQiUiem,  isii 
satiabuntur.  Ego  sum  ille,  certissinie  credatis,  qtit 
anxietates  et  tribulationes  vestras  roeas  lacio  aife- 
cia  compassionis,  ei  adversariis  Ecdesi»  Dei  vobis- 
cum  resistere  opto,  etiam,  si  necesse  fuerit,  usqne 
ad  effiisionem  sanguinis. 

EPISTOLA  HL 
Rainaldo  exceUentittimo  epitcopo^  Gofridut  Vindo- 

cimnsit  monatterH  humitit  tervutf  tatutem  cum 

purte  dilectionit  afectu. 

Vir  vitae  venerabilis  archidiaeoniiB  vester  Huber- 
lus  (193),  qui  vos  multam  dilfigit,  nec  me  multuni, 
ut  arbitror,  odii,  de  vesiro  honore,  et  nostra  ntili- 

cri  uUra  Aogerem  luvfnm  Bello-Loco  constnixi  , 
ubi  ei  septilturae  locam  sibi  delogit. 

(191)  nainaldo  Andegavorum  epitcopo,  UainnMus 
faic  seu  Reginaldus  de  Martininro,  Brientii  filiiis, 
Goffridi  Meduanensis  siiccessor,  ut  modo  diciom  esi, 
ad  quem  Ivo  epistola  272  et  Marbodos  episcopiis 
Redonensis  apud  lldebertum  cpist.  80.  Translatuiii 
inde  ad  inetronolim  Remensem  docuit  nos  epist. 
31  lib.  I  Kalendariom  Sancti  Manricii  Aiidegivens. 
XIX  Ralend.  Februarii. 06til  Rainaldut  Junior  primo 
notter  epitcoput,  potmodum  archiepitcoput  Rementis^ 
in  CHJut  anntvertario  tinguUt  annit  13  pauperes  alere 
debemut,  et  tigna  oultare.  Juniorem  vocat,  ad  dis«> 
criroen  alterius  Rainaldi,  a  qoo  bic  sextus. 

(192)  In  defentione  tanctm  Eccletice,  Coutra  corai^' 
tem  Andes^ivensem  epist.  7. 

(193)  Archidiaconut  vetter  Bubertu^ 
epistolx  aliquot   lib.  v. 

4 


107  GOFFRIDI ABBATIS 

taic  soHicilufl,  cum  audn  qa«  nos  a  mulua  chari-  A 
lale  debeant  separare,  staiim  aut  per  se,  aul  pcr 
nuntios  snos  omnem  culpam  in  animam  meam  trans- 
tundit,adeo  meincrepans,  quod  Tcrbera  ▼erbomm 
auorum  vix  sustinere  yaleo  paticnter.  NoTisslme 
aulem  diebns  Istis  iu  gladio  oris  sui  viscera  mea 
penelravit  quod  105  >Q  ^^^  ^^^^^  P^^  saniiatis  re- 
iiquit.  Asseril  sibi  dictum ,  nescio  a  vobis,  vel  a  quo 
de  vestris,  me  in  concilio,  non  quidem  manifeste, 
sed  in  absconditOy  conira  pacem  et  saluiem  vestram 
fuis&e  loculuro.  Si  vos  dicitis,  verba  vestra  refellere 
non  audeo,  quia  episcopus  eslis.  Alier  vero  quicun- 
que  snper  hoc  se  fecerit  assertorem,  veniat  palam, 
et  suae  falsitatis  me  inveniet  veriilicum  correctorem. 
Contra  magniiudinem  vestram,  sicut  dixi,  proferre 
quldqnam  nec  possum  nec  debeo.  Sed  unum  tanien  R 
firmiter  teneo,  quod  in  legibus  criminosum  habetur, 
amicum  causari  immerilo,  illum  prxseriim,  qui  eos 
qui  se  diligunt  colere  novil  valde  feliciter,  et  cui 
sempcr  verecundum  exstitit  de  aemulis  suis  ruid- 
qtiam  suggerere  laienter.  Yalete. 
EPISTOLA  IV. 
Jiainaldo   magno   et   glorioso    ephcopo^    Go/fridus 

Yindocinensis  monasterii  servus^  purte  dHeciionis 

affeclum* 

Quidam  servns  Ecclcsix  noslra^ ,  quem,  propier 
sacrilegium  quod  feceral,  a  servlijo  nostro  dlu  re- 
moveramus,  quacslioneni  quamdam  sinlstra  admira- 
lione  dignissimam  nobis  proposuit,  po8tqu.iin  a 
vobis  recessimus.  De  duobus  viris  loqucbaiur,  quo- 
rum  unus  inonachus ,  alier  episcopus  dicebaiur.  ^ 
Episcopus  ad  locum  monachi  venicns,  cum  ipso  lio- 
spilari  voluil;quem  monnchus  cum  gaudio  et  lionorc 
suscepit,  nec  bua  lantum  lOGt^^i^ui^^^li^»^  scipsum 
in  episcopi  servitiuin  tota  dileciionc  exliibuil.  Moua- 
chus  episcopum  ibi  diutiiis  manere  voluissel,  si  epi- 
scopiis  consensisset.  llle  reccssit ;  recedenii  mona- 
chus  unum  dc  famulis  suis  associavil,  qui  sibi, 
quandiu  voluit,  servienlis  explevit  oflicium.  Episco- 
pus  cum  famulo  locutus,  ccppil  ab  ipso  innoccnlis 
bospilis  vitam  iion  approbando,  proul  dignum  fuerat, 
sed  reprobando  inquirere,  e(,  quibus  poterat  verbis, 
vas  charitate  plenum  conabatur  incrustare.  Quibus 
auditis,  respondimus  hoc  esse  novum  sceleris  ge- 
nus,  et  iii  novi  scelcris  facto,  inajorum  necesse  erat  *v 
uti  consilto.  Unde  vos  prxcipue  interrogare  volu- 
mus ,  et  quid  super  hoc  sential  vestra  magnitudo, 
audire  desideramus.  Nosirae  {lutem  parviuti  vide- 
tur  quod  non  erat  omnino  episcopus  qui  tantx 
pravitatis  seclabatur  opus.  Nec  circa  proximum  se 
diligenier  habebat,  post  cujus  cibos  um  nequiter 
eructabat. 

EPISTOLA  V. 
Rainaldo  egregio  Andegacorum  episcopo ,  Gojfridus 
'    Vindooinensis  monaslerii  qualiscunque  servus^  Au- 

mi/tUtem,  palientiam  ae  benignitatem  diUgere^  et 

ea  quas  sunl  his  contraria  odio  habere. 

Uagistra   Scripturarum  Auctoriialc  didiclmus , 
prxsul  in  Christo  cbarissime,  nullum  Chrislianum 


VINDOCINENSIS  10S 

debcre,  multo  minus  igitur  Domlni  sacer JoJem,  ma- 
liim  pro  malo  reddere,  vel  qualibet  oecasione  pro* 
prias  injurias  107  vindicare.  Ciim  ilaque  reddere 
malum  pro  malo,  et  suam  vindicare  injuriam  sii  pe- 
riculosum,  malum  pro  boiio  reddere,  vel  diligenli 
se  proximo  sine  cansa  injurias  irrogare,  miiiimc 
dubiutnr  damnosum.  Ha>c  idcirco,  vir  venerabilis» 
proposuimus,  ut,  si  in  altero  horum,  vel,  quod  cst 
gravius,  in  utroque  peecavimus,  peccatum  non  eru- 
bescamus  corrigere,  quod  ulililer  vitare  debutmus. 
Divina  gratia,  magis  quam  nostris  inerilis,  Dei  £c- 
clesi»  pnelati  sumus.  Qiiod  si  in  tanla  positi  digui- 
tate  alier  allerum  odio  habens  delinquimus,  no;)  io- 
lumnostraslampades  non  illuininamus,verum  eiiam 
aliorum  ardentes  sinislrse  opcrationis  exemplo  ex- 
siinguimus.  Cumque  (rabem  portamus  in  oculo  no- 
slro,  fcstucam  considerare  non  possiimus  in  alicno. 
Si  quando  bona  quae  novimiis,  hominibtis  loquimur, 
non  sequuntur  verba  quac  aiidiunt,  sed  sola  qujc 
conspiciunt  exempla  pravliatis  imilantur.  Proi:ior 
est  enim  ad  imitalionem  mali  bumana  fragilius ; 
qiiaisi  nostris  moribus,  quod  absit l  dcslriiilur,  ejus 
sanguis  nobis  a  Domino  requiretur.  Quapropter  noii 
odibililer  nobis  sgendum  est ,  dileclissiine  ,  quos 
magis  prodesse  quam  pneesse  decet,  et  de  reddeniLi 
ratione  animarum  nostnii  fldei  cominissariim  pluri- 
mum  esse  sollicitos.  Et  quoniam  sanctitatis  nomen 
et  ordinem  accepimus»  csccos  illuminare,  iion  eos 
qui  vident,  excsecare  dcleinus ;  dum  nos  lAvicem, 
quod  cnminailter  peccarc  est*  odio  el  lingu»  gladio 
presequimur,  pro  luce  icnebras  mundo  reliaqiienies, 
populum,qui  per  se  nimiuin  106*  ut  dix!mus,rproniis 
esl  ad  peccatum,  cum  pcriculo  aniinarum  iiostrarum 
ad  pcccandum  amplius  inciiainus.  Certe  in  mininiis 
Domintim  gravius  exacerbamus  peccatis,  quam  po- 
pulus  faciat  in  summis.  Nam  pene  tanla  disiantia  es4 
iiitcr  peccatum  pastoris  et  peccatum  populi,  qiianta 
distaniia  full  iulcr  peccatum  angeli  et  pcccatum 
protoplasti.  Unde  veraciler  diclum  est  qtiod  ma* 
jori  reaiu  ab  eo  delinquilur  qui  potiori  honore  per* 
fruitur,  et  graviora  facii  vitia  peocatorum  sublimitas 
digniuuim,  Non  ergo  nos  pigeat  altcrum  alteri  hii* 
miliari,  quia  scriptum  est  :  Quanto  magnus  es^  hu^ 
miiia  te  in  omnibus  (Eccii.  iii,  20).  Et  qui  se  am- 
plius  humiliaveril,  illum  Deus  promisit,  qui  nemi- 
nem  decipit,  amplius  exaitari.  Si  alter  de  altero 
victoriam  habcre  desiderat,  illam  quas  secuudiim 
diaboium  esse  dignoscitur,  vicloriam  quaeret.  Hunii- 
litate,  patienlia,  benignllate  vincere,  vicioria  Dei 
est;  superbia,  impaiientia,  ac  malignitate  superare, 
vicloria  diaboli.  Ex  his  duobus  ttmeamus  quoil 
damnat;  et  quod  coronat  totis  visceribus  amplecta- 
mur,  et  ad  charitalein  qux  operit  multitudinem  /cj- 
calorum  (l  Pelr,  iv,  8),  quidquid  ab  illa  sen.arai 
contemnentes,  revertamur,  sine  qua  cxterag  viilii- 
tes  habere  damnabile  est ,  et  cnm  qua  no:i  habere 
alias,  veniule. 

109  EPISTOLA  VI. 
Rainatdo,  honorabilis  vitiv  episcopo^  Goffridus  Yiniio^ 


B 


!03  EPISTOLiE. 

cimnMttmonatterii  mniBier  Indignut,  qu^d  amnnii  A 

pa/ri  4erotU9  fititts,  et  bono  domino  fideVu  $ervu9, 

NoYeniboniias  veslra,  Paler  optime,  servam  ser- 

▼onim  vesiroram  Andcgavim  super  eqnam  venisse  : 

ncc  dedi^anliis  esl  Andegavlm  venirc  soper  eqnam, 

^i  Rovil  Salvaiorero  s«iQm  et  omniitm  Iliernsalcm 

venisse  snper  asinam.  Sibi  qiiiifem  non  mngna  fa- 

cnlus  Ter.iendi  inerat,  vcH-oluntas;  sed  iraiit  illiim 

e|4stolx  vcslrae  Tormositas  qaem  asperilas  lemporis 

retinere  non  potiiit,  vel  quselibet  sni  necessilas. 

Vei.it  itaque,  «t  multam  fatigalas  vemt.Quid  mirum? 

qiii  iadesinenlcs  pliiviarum  inundaiiones,  ac  pahtdnm 

reperciissioiies  saepias  osque  ad  oculos  ipsos  susti- 

nuii.  Valele,  etianlus  tabor»  quem,  ut  aestimo,  ve- 

simm  facitjs  compassionis  alTectu,  qoanU  sit  reqnie 

4->gni:s,  consideraie. 

EPISTOLA  Vn. 
Rainaldo.vilr  laudabilis epiiropo^  domino  charisttmo 
€t  cordiali  amieo,  Goffridue  Vindocinensis  montt' 
sterii  humiiis  tervut,  ex  adverso  diligenter  aseen- 
dere,  et  pro  domo  Israel  fidelHer  murum  opponere. 
Pater  dilcctissiine,  fama  vociferante  sinistra  audi- 
vimoscomitem  vestrom  (191)  sancum  HO  Eccle- 
siam  preiioso  Dei  et  Domlni  nostri  iesu  Ghrisii  san- 
goine  a  diaboli  servitute  redemptam,  jiigo  servitaiis 
iierom  velle  sulijicere,  et  hononbiliam  principium 
veneraiione,  qitani  et  in  veteri  ct  in  nova  lege  circa 
Domini  iemplum  olim  habere  studuerunt,  contempta, 
mairi,  qoae  spitiuialiier  euingcnuii,  novis  et  exse- 
rrandis  consaelodiiubus  charum  liberUtiSt  propriis  p 
manibos  Salvaioris  scripiam  pariieret  sigi1latam« 
cotiainr  aoferre.  Uode,  si  iia  est,  imo  quia  ita  esse 
ingemiscimiis,  oportet  vos  Christianae  legis  auctori- 
laie  monituro  simolet  miiiiituro,  ejus  temerarios 
conatus»  quibiis  niembra  Ghristi  persequiiur,  annuJ** 
lare,  et  quod  in  eo  ad  injuriam  uiiiversalis  malris 
Alios  nimium  crcvlt,  lima  canonic»  discreiionis 
ampuure.  Sl  vero,  quod  absit!  sponsam  Domini 
(iberam,  qoam  ipse  veslRB  fldei,  tanquam  Matrem 
siiam  B«  Joanni  custodiendam  commisii  (^oaii.  iix, 
27)  ancillam  flert  videritis,  et  Ucoeritis,  quam  de- 
holssetis  mortuam  suscitare,  divinae  legis  et  jusiitia) 
jara  sepoliens,  iUam  peniius  cxstinxistis.  Nullum 
ixttqoe  Christianum  gregem,  multo  minus  igiiur 

(191)  Comitem  vestrum,  Fulconem  V,   lib.  i,  ^ 
episi.  5. 

(195)  Abbas  S.  Nicolai.  Lamberlus,  qui  Nalall  suc- 
cessit  anno  1096.  Monachi  vero  iionien,  Savaricus 
epistola  sequenli.  CUrnobium  S.  Nicolai  ad  Julioma* 
g!im  Andegavoniin  in  subiirbano  siiiim  est;  ejus 
condilor,  nt  ohiter  noiaium  est  ail  cpisl.  2(s  lib.  ii. 
Fulco  III,  comcs;  cujus  cliain  commcnurii  memini- 
mtts,  in  quo  monasterii  origincni  explicat,  narratio- 
nemque  ordilur  his  verbis :  ilitce  temporibus  non" 
nuUi  reges  ac  principes  ecclesias  in  Christi  nomine 
eedificare  curaverunt,  Et  ego  Fnlco  comes  Andegavo- 
rumy  iicel  de  uitimis  et  desidiosis  hominibus  unus,  in 
ihi  nomine,  aique  summi  prasulist  eccietiam  tn 
prospecln  urbit  Andegava  asdificare  decrevi^  ac  1020 
«i*ijfo  ab  Incarnaiione  Doniini  a  domino  pra^suie  tf  h* 
terio  prffdictm  urbis  feci  sacrare,  Pott  cujut  sacra- 
iionetn  non  mnlto  potS  lempore  ex  monachis  S,  Mnrtini 
fuonatterii  iiajoiit,  nomine  Daidricum ,  abbatem  in' 


LIB.  IH. 


tlO 


gregis  pasiorem,  deoet  Cbristi  legem  et  ja  iiiim, 
qtix  moriuos  vivilicanl,  tanquam  morlQom  sepelire; 
ml  hunc  specia  iier  oporlet,  ot  Jusiiti»  veri  aicm 
prxdicans,  Dei  legem  non  slleat,  et  qoidquid  sanci» 
Ecclcslae  riberiatem  imptignare  conFpexeilt,  jadicio 
et  veriiaie  sancti  Spiritus  stndeat  expngnare.  Plu- 
rima  vobis  scripsissemos  de  praesentt  materi:',  st 
abbaiis  esset  ofliciom  exaccrtarepriuiipem,  c!  p  av 
siimptnosnm  \\\  non  viderctor  poniiflcem cdocerc. 
Exacerbaiio  tameti  cnipabilis  inki  probalor,  cl  est 
veniaiis  illa  pravumptio,  qiue  de  odio  intqtiliaiis  ct 
xquitatis  amore  generator.  Valeie. 
EPISTOLA  Vin. 
Dileetissimo  domino  ei  amieo^  domno  Rainaido  rene- 

rmbili  Andegavomm  episcoy.o,  Go/fridus  Vindoci- 

ttensit  monasterii  tervus,  veraclter  et  Simpilciler  in 

omnibus  agere, 

Calumniam,  quam  abbas  B.  Nicolai  (195)  in  mo- 
nachiim  sooni  absciitem  qaidem ,  sed  qttem  ipse 
absenlaverat ,  proiulerit,  audivimus;  ci  qtiia  crimen 
sacrilegii,  seduciionis,  et  monasterii  siii  dissipatio- 
nem  in  eum  Intenderit,  qiioiuam  prxscntes  eranuis, 
ignorare  non  possomus.  Ad  ctgus  objecu  monachtis, 
qiiia  laicos  est,  non  Latina,  quam  non  didicit,  liii- 
gua«.8ed  materna  respondet,  et  dicit  tn  hoc  tantam« 
modo  se  esse  culpabilein,  qiiod  abball,  ot  se  absen- 
taret,  pncdpienti  obedivil.  De  cxtero  autim,  sicoi 
in  hoc  soluin  sefatetur  esse  culpabilem;  iu  se  iii- 
culpabilem  non  refugit  in  curia  vestra  ostendere,  ct 
seductum  potius  quam  seductorem  fnisse.  Quod  si 
verum  est,  imo  quia  veromesse  jam  ex  partc  cogno- 
vimuA,  abbas  conira  nos  nec  indigtiari  raiionabrli  er, 
tiecjusie  denobtsconqiieri  pottiit,  si  veritaiis  cao- 
sam  susiinemus.  Cum  enim  Chrislos  sit  veritas,  si 
in  Christo  manere  volutniis,  neccsse  est  ut  in  veri^ 
Uie  maneamns ,  ci  pro  vcriute  etiam  iisque  ad 
morlem,  si  opos  faerii,deceriemus.  Quod  praeJictus 
abbas  jain  dictum  monachum  admonet  112f  ut  se 
reverUlor,  et  eani,  qiiem  sine  causa  poblice  crimi- 
natos  est,  sob  potesuie  sua  esse  conatur,  hoc  cano- 
nica  ratio  prohibet,  ooa  pri^cipil,  nec  monasticn 
reiiglo  cogit.  Absitenim  nt  religio  monastica  cano- 
nicaeveritaii  inveiiiatur  contraria!  In  secreiis  san- 
ctissimi  Felicis  papae  prioris  (196)   legitur;  quotl 

</t/ifj,  aHfU4  ad  frairum  sustentaiionem,  atquepaupe- 
rum,  ex  meis  rebut  propriis  ipsam  ditare  curavi,  eic, 
Monaslerium  lioc  |K)st  Fulconem  fundalorem  multiii 
rcbns  auxernnl  GolTridus  M;irtellus  fllius,  ci  Goflri- 
di  siiccessor  Fulco  IV,  cojus  quidem  ac  Nalalis  ah- 
batis  rogatii,  ecclesiam  Samti  Nicolai  .ib  Uitatio  II, 
iienim  dedicaiam  in  Urbani  ipsiiis  I  ticris  legimui 
apod  Sabloilitm  dalis  xvi  Kal.  Mariii,  arn)  10%. 

<196)  feiicis  papas  priorit.  Legiinlur  haec  ma- 
gnam  pariem  in  episiola  Felicis  II,  ad  episcopos  syn- 
odi  Alexandrin»  iii,q.  5.  De  tmfttdis.  NonnuUa  etiam 
alludere  videntur  ad  Felicis  priml  epistolam  ad  P:i- 
ternum.  Sed  si  Fellcem  11  intelligit  Gofl^ridus,  cor 
priorem  appellat?  si  primom;  cur  illo  antiqaiorem 
facit  synoduni  Nicaenam?  Scripserat  forUsse  potio* 
riofis.  Nicaenx  porro  synodi  decreiura  cnm  in  iis 
qit«  bodie  resiant,  non  exstei,  ubi  natus  sit  incer- 
tum  est. 


4M 


GOFFRIOI  ABBATIS  VLNDOCiiNENSIS 


\[\ 


taiuen  111  Niraona  fynodo  longe  anle  consiitnium  A  lutum  niale  asluto  pastori  obcdire,  qui  Jaro  de  exse- 


fuisse  rcpcriifir;  quod  si  quislibct  impeliturcrimine, 
nulla  ddtentionis  custodia  teneatur,  sed  liccat  ei  in 
omnibus  liberam  habere  polesiatem,  ad  repellcnda 
videlicct  impeiitorum  machinamenta,  et  praeparan* 
das  suas  responsiones,  atque  amicontm  qnaerenda 
jnvaniina,  donec  aut  convincaturreus,autllbereretur 
innoxius.  Quod  si  nliter  a  quoquam  praesumptnm 
fuerit,  secundum  sanctorum  instituta  canonum  nihil 
erit,  et  viribus  omnino  carebit. 

EPISTOLA  IX. 
Ifomno  Rainaldo  landabilis  viias  episcopo^  diarissimo 
domino  et  pracordiali  amico^  Goffridus  Vindoci" 
nen$is  monaslerii  humilis  fervuj,  saiulem,  cumpuras 
dileclionis  affeclu 


cuiione  injuncue  discipulo  obeditionis  argumenlum 
assumpsit  contra  discipulum  crimmosae  accusatio- 
nis.  114  Pnecepit  enim  pastor  ille  crndeliter  astu- 
tus  ovi  simplici  ut  se  quasi  inter  fruteta  absconde- 
ret,  qualenus  nuUo  reclamante  eam  lupina  consu<*- 
tudine  criminando  devoraret.  Pastor  ille  bonus 
evangelicus  bssam  ovem  vexisse  legitur,  non  abjc- 
cisse  (Lttc.  IV,  5),  et  quam  damnatam  inv^it,  libe- 
ravit,  non  liberam  condemnavit.  Valele,  et  vale.-t 
nobis  apud  vos,  magnae  discretionis  Pater,  aeqiii- 
tatis  censura ;  decepti  monachi  innocentia ;  qua  vos 
diligimus,  cordis  nostri  sinoeritas;  et,siunquam 
bene  aliquid  de  vobis  promeruit,  nostra  humiliias. 
EPISTOLA  X. 


Mandastis,  dilectissime  domine,  pcr  fratrem  no-  ^  Bainaldo  Andegavensi  episcopo,  quem  in  Deum  dili' 


sirum  Robertum  (197)  ut  domnus  Savaricus  ad  ab- 
batem  Lamberlum  revertatnr.  Quod  licet  a  vobis 
bona  intentione  dicatur,  salva  tamen  vestne  paterni- 
L-ttis  revereniia,  hoc  dicimus  inusitatum,  etin  toto 
corpore  canonum  non  invenitur,utquilibet  sub  illius 
mancre  debeat,  potestate,  a  quo  de  crimine  113 
accusatur.  Non  vos,  charissime  Paler,  docere  prae- 
sumimns,  a  quo  melins  doceri  et  possumus,  et  opta- 
mus.  Et  quoniam  cognovimus  vobjs  placere  ut  prae- 
dictus  frater  faciai  quod  mandasils,  ipse  vestrae 
vohintati  non  refugit  obedire.  Hoc  autem ,  quod 
satis  justum  et  canonieum  polest  videri  nec  sibi  ulla 
canonica  raiione  debet  negari ,  a  dulcedine  vestrae 
pietatis  deposcit,  et  nos  cum  ilto  deposcimus,  qiia- 
tenus  auctoritatis  vestrae  prjecepto  sic  in  monaslerio 
auo  maneat»  ne  quohbet  genere  damnationis  vel 
detentionis  opprimatur,  donec  praesentem  habeat 
accusatorem,  locumque  deCendendi  accipiat  coDve- 
nientcm»  quo  blasphemiam  repellere  valeat  crimi- 
nosam.  Quod  si  jam  dictus  abbas  se  eispoliatum 
dicit,  ulique  non  mentitar,  el  vtiRam  exspoliatorem 
suum  quanto  gravius  posset,  impugnaret,  perse- 
qneretur,  modis  omntbus  infamaret,  quia  sic  In 
foveam,  quam  paravit  proximo,  primus  incideret! 
Ipseenim  se  expoliavit;  nam  ubi  apud  aublimiopem 
personam  accusavit  subjeelum,  quod  suum  erat, 
alterius  potestalis  fecit.  Si  itemin  ab  eo,  ad  quem 


gitf  frater  GoffriduSf  purum  ejusdem   dilectionis 

affectum, 

Priori  nostro  et  doinno  Hamelino  (198)  dixistis, 
quod  adversarius  advcrsariorum  nostrorum  Romain 
ivistis.  Praeterea  habebatis  disposilum,  quod  centuni 
libratas  (199)  Ecclesiae  nosirae  daretis,  quia  bene 
vobis  servleram,  sed  postea  bonae  inlentionis  ani- 
mum  commutastis,  quia  conlra  vos  mulium  pecca- 
veram.  Servitinm  quidem  seio,  peccalum  nescio. 
Nec  mirum,  quoniam  hiyusmodi  peccatum  in  charta 
diaboli  non  inrenitur;  Deus  iliud  non  odit,  nec  pro 
eo  damnatur  anima,  nec  poenitentiam  agit.  lioc  foi^ 
sitan ,  quod  bene  et  saepe  servivi,  peccatum  tnihi 
ascribitur,  et  sic  malum  pro  bono,  et  odium  pro 
dilectione  mea  retribuitur.  Ilancuiique  115  retri- 
butionem  Deus  non  docety  sed  proliibet,  et  qni 
illam  sectatur,  dialHrium  in  malitia  superare  conn- 
tur.  luslius  enimjudicare  diabolus  videiur  quaiii 
ille,  cum  diabolus  sic  agat  quod  tantummodo  mila 
pro  malis,  ille  vero  mala  pro  nebls  retribout.  Ego 
ai  qnidem  pro  servitiis  meis  nnllum  aKud  prxnidin, 
nisi  dileclionem  vcstram  quaesivi,  vel  quxro ;  quani 
quidam  indigne  cito  inveniunt,  et  qaidam  satisqui** 
dem  digne  eam  promerentur,  sed  aut  minquam 
eonsequuntur,.aut  svbito  perdunl.  Hoe  autetn  dico, 
Deus  sctt,  non  amaro  animo ;  et,  si  vobis  non  displi- 
cet  quod  minime  displicere  debet,  detur  niihi 
audientia;  et  qnod  dicium  est  vera  proposiiione 


jugulandum  de  vagina  morlalis  inlamiae  eduxit  gla 

dium,  obedientiam  exigit ,  desipit  domnus  ahbas  j)  probabo. 

ille,  aut  insanit,  et  apostatae  angeli  pmersitate  EPISTOLA  XI. 

nititur,  qui  hominibus  suggerit  ut  sibi  obediant,  quos      Rainaldo  prndenti  et  multiplici  genere  pecun;aruin 

ad  mortem  ille  persequitur.  Pater  optime,  non  est         sublimi^  frater  Goffridus  Vindocinen$is  monasierii 


{{Vl)Fratremnostrum  Robertum,  kd  qnem  libriv, 
epist.  z8. 

(198)  Prt^rt  iios(ro  et  domno  Hamelino*  Utrique 
seribit  lib.  iv. 

(199)  Cenium  libratas.  Lib.  ii,  epist.  30,  et  hujus 
libri  epist.  15,  ducentas  tibratas^  terne  nimiruni.  In 
praecepto  sanctiLitdovici  regis,  anno  1230 :  Diteeto  et 
fideli  nottro  Joanni  de  Vateriaco  in  augmentum  feudi 
^uod  lenebat^  dedimus  centum  libratas  terrm.  In  Ar- 
veruis  scilicet ,  apud  Escurolas  et  Maesium  Scholap. 
Anliqui  niensores  intesras  a^ri  mensuras  ad  similitu- 
dlneni  assis  aut  librse  in  uiicias,  ei  unciae  partes  divi- 
ilcbaut,ut  videreest  apud  Coluineilani  lib.  v,  cap.  I. 


Tarro  De  re  rustica  libro  primo,  capite  10  :  Ab  hoc 
principto  meneores  nonnunquam  dictmt  in  subsidcum 
esee  unciam  agri^  aut  sextantem^  aut  quid  atiud,  cnm 
ad  jugemmpervenernut.  Id  habei  scrunvda  ^^^  quan- 
lum  as.  Quod  ergo  Gebat  in  panibus,id  eiiuni  iii  loia 
a  nonnullis  factum  est,.  ut  integris  affri  inensuris  a 
hbra  vel  solido  asse  nemen  darent.  Libratam  ergo 
terrae  dixerunt  integrum  jugerum  lerrae,  arapeit* 
nem,  aut  aliud  sitniie.  Dicta  etiam  ab  eodem  pnn- 
cipio  solidata  lerrae.  In  litleris  Seguini  eptscopi 
Blatisconensis  aiino  l260:C'f(m  Guiltelmus  de  Obtat^ 
mites  ab  ecclesia  Clunianiensi  lx  soUdjias  tert» 
teneret  in  feudum   etc» 


y 


il^  EPISTOLi£. 

Aitmifu  tervict,  Ckristianam  legem  dUigenter  obter-  \ 
vare,  ei   neminem  pro  asierlione  veritalis  odio 
kahere* 

Doinao  H.  (200)  fralri  Doslro  dixislis  me  vobis  in 
eleclione  veslra  (201)  fuisse  infesliiin.  Sic  magni- 
ludini  vestrae  loqiii  placuit ;  mes  lamen  parvitaii 
saiis  displicoity  quod  canonum  regulis  el  sancioriim 
consiitutionibus  Palrum  Ibi  novi  esse  conlrariom. 
Naro  ubi  vldi  uniciim  et  singulare  sanctae  Ecclesiae 
ostium  claudi,  et  aliud  aliunde,  per  quod  qui  intrant 
f.iressunt  et  1  itrones  (ioan.  x,  f),,  osliiim  aperiri 
apostollcam  violari  doctrinam,  sanctum  HQ  Evaii- 
gelium  penitos  contemni,  si  mihi  placuissel,  Cbrisii 
servus  non  essem,  sed  diaboli.  At  inihi  soli ,  sicut 
arbitror,  pro  crimine  non  debet  ascribi,  quod  Ste- 
pbaiio  decano  vestro  (202),  el  personis  qiiae  affue-  ^ 
rnni,  potest  potius  imputari.  Omnes  ulique  contra.- 
dixeruut  illam  quam  veslram  fuisse  dicilis  electio- 
nem,  et  reprobaverunt.  Mec  immerito;  nam  illis 
inviiis  et  non  peientibus,  arreptus  fuistis  a  vulgo, 
ei  qtiod  ibi  factum  est,  boc  pnesumptuosa  et  perni- 
C.'osa  fecit  sedilio.  Mos  autem  quae  vidimus  el  audi- 


-LIB.  111. 


ItS 

"Hrlsto  esse, 
Ximslmul 


•5       curo 

3   §   - 


vimus,  nec  possumus  i 
siquidem  actione,  imi 
eleclioue  reputatis,  i 
divina  locum  non  W 
cavit  et  vanitas,  ubi/ 
qu3d  vos  garruliter  / 
plebis  maluritas,  / 
Hinc  lldebertus  (2| 
politanum  in  prof  IM 
non  tacuit;  qui  a  vestra  consecniioiVl!,  iito»-«»^ 
iiielropolitano  vocalus  (205),  seipsum  absentavii,  et 
exsecraiionem  esse  potius  quam  consecraiioueni 
aposioHca  et  evangelica  veritate  praedlcavii.  Bonus 
Maiirilius  (206),  quetn  veslrum  pnedecessorem  fuisso 
gloriamini,  beaio  eligenle  Martino  et  praeslgnanio 
Spiritu  sancto,  eleclus  est  et  consecratus.  Yos 
autem  volgo  furente  et  sprela  canonica  electione 
estis  creatus.  Frustra  ulique  de  bono  praedecessore 
gloriatur,  qui  sortem  electionls  et  bonitatis,  117 
qnam  ille  sortitus  est,  non  sortitur.  Nam  et  alie- 
rius  bonitas  ei  qui  in  crimine  nanet  nullatenus  suf- 
fragaiur,  et  episcopus  sine  canonica  eleclione  (207)». 


(200)  Domno  fl.  Hamelino,  utepist.  praecedenii. 

(201)  Jn  eleciione  veitra.  De  Rainaidi  episcopi 
elociione,  cui  muliis  iiominibus  adversatus  Cbl  Gof- 
rrittus,  aget  itenuii  lib.  iv,  epist.  9  :  eamdein  impu- 
gnai  tribos  epistolis  lldebertus ;  9,  ad  arcbiepisco- 
|.iiin  Turoneusem ;  12  et  43,  ad  Eainaldura  ipsum 
e.cclnm,  cui  suadet  ul  pt*oinolionein  non  canonicam 
c.iirei.  De  eadem  eliam  Marbodus  in  epislola  ad 
ItainalJom. 

(202)  Siephano  decano  vettro.  Gui  cum  aliis  inscri*  C 
pi:€  epistolae  A  el  5,  lib.  v.  De  eodem  prxterea  Mar- 
Dodus  episiola  eadein ,  et  lldebertus  epist.  9.  Utrius- 
qne  verba  quia  totiim  hunc  locuin  illuslrani , 
Stibjiciemus.  Sic  igitvr  in  ea  epislola  lldeberius: 
Petitio  veitra,  qua  vocamur  ad  electi  vestri  consecra^ 
liouem,  facilem  apud  nos  inreniret  assensHnij  si  eam 
ratio  tuerelur.  Sed  testantur  qui  adfuerunfy  quod  ad 
jnvenem,  infra  saeros  ordines  et  annos  inventum ,  nee 

a  clero  eiectum^  sediiiosus  tui^alie  turbce  clamor  pon- 
tificalem  detorseril  electionem.  Asseril  eliQm  decanus 
cantorem,archidiaconos,  et  majorem  capituli  partem^ 
quanlum  licuerity  obclamasse,  simulque  talibus  ausis 
asseHsum  subtraxisse  pro  ratione ,  seipsum  pra^seu' 
tiam  pro  timore.  llem  cpist.  12 :  Quippe  non  elegit  te 
cleruSt  sed  mlnoi  poputares  intrusere  renitenli.  Hacte* 
niis  lidebertus,  deinceps  Marbodiis  :  Nec  tamen 
elapsus  destlti ,  ut  tunc  putabam  constunter,  ut  nune 
inteHigo  pertinaciler  urgere  propositum^  et  contra 
opiimos  clericorunif  qui  pturibus  ex  causis  absque  D 
tuo  assensn  a  vulgo  factam  improbabant  electionem , 
^ttomom  etinfra  annos^et  extra  ordines^  et  per  tumul^ 
tum  populi  magis  ficla  esset  quam  facta ,  promotioms 
tux  cauhos  auerere.  £t  de  Siepliano,  post  pauca  : 
Idem  eum  Stephanus  cum  quibusdam ,  quos  omnes 
tibi  postmodum  meam  ut  fertur.pactus  dejectionem  ex 
ittfeuissinns  amicos  fecisti  ^  in  ipsam  esse  clamarei, 
ego  stulte  quidem  et  improvidet  sed  nimio  tuo  favore 
seductus,  meipsum  devovif  /n  me,  inquiens,  sit  ista 
imquitat, 

(205)  Hdebettui.  Hoc  tempore  Turonorum  archi- 
episcopus;  sed  cum  UaiiialJus  electus  est«  tum 
adbuc  Genomannorum  episcopus,  de  quo  epist.  43, 
et  seqtteniilMis. 

(2N)  Post  metropolitanum  in  provineia  primus 
erat  episcopue.  Ulpoie  Genoinannororo  antisles.  luler 
cpiscopos  ejosdem  provincia;  priinus  iuterdum  cen- 
«eiMtur  is  cnjtM  civius  secundum  a  metropoli  locum 


lenebat,  ac  secundo  ab  ea  loco  in  provinciae  noiiiia 
describebalur.  Hoc  enim  pnerogalivse  argiimenio 
iiiitur  Fulberius  in  epistola  ad  Deodalum  episcopuni 
Suessionenseni :  Sed  ne  civitati  velEcclesice  Cataiau-- 
norum  suum  denegetis  hohorem,  meminisse  vos  decet^ 
quod  in  antiqua  descriptione  prorincicB  Beigices  secun- 
dum  ipsa  civUas  a  Remensi  ioeum  habeat.  Ut  igitur 
in  Belgica  n  provincia,  proxima  Remensi  meiropoli 
est  civitas  Gatalaunorum,  sic  in  tertia  Lugdunensi, 
prlma  post  Turonorom  metropolim  civltas  Geuo- 
luanica.  Quare  episcopus  Geno.nanensis  primus  est 
cpiscopusilliusprovinciae.  Eodemque  modo  in  priina 
Aquitania,  prinius  episcopus  Arvemoriim ;  in  Aqui- 
tania  ii,  primus  episcopus  Picuvorum,  atque  ita  in 
caeteris.  Alio  modo  primus  inter  comprovinciales 
episcopos  dicitur,  qui  honorls  aevo  antecedit;  quem 
et  primalem  quoque  dici  solilum  ex  Hilarii  pap» 
IHteris  didicimus.  Slc  enim  scribit  ad  episcopos  pro- 
vinci»  Viennensis,  ei  alios:  Ei  qui  nune  Ecciesiee 
Narbonensi  prmsidere  permittitur^  ordinandoruf^ 
episcoporum  ob  hcrc  quce  prave  faeta  sunt  sustuiimus 
potestatem.  Quam  ita  ad  frairem  et  coepiscopum  no^ 
strum  Constantium  Uceticw  Ecciesias  aniistitem,  quia 
avo  honoris  primus  esu  dicitur^  pertinere  censuimust 
ut  si  superstite  Herme  episcopo  defunctus  fuerit, 
iilum  hac  cura  respiciat  quem  repererit  episcopaiis 
ordo  primatem^  id  est  episcoporum  provuiciae  anti* 
quissimum,  qui  quidem  antealios  sedere  et  subscri- 
bere  in  concilio  solet,  ex  synode  Gabilon.  cap.  15.. 
At  D.  Gregorius  singiilarl  privilegio  in  S^agrii  epi- 
scopi  iliiduensis  gratiam  staiuit  lib.  vii,  epist  112,  ui 
episcopus  ejus  Eccleslae  primum  locum  In  provincia 
ptima  Lugdunensi  post  ineiropolitanum  obtineat; 
caeieri  posi  illum  suae  quisqiie  ordlnaiionis  teinpus. 
et  praerogativam  sequaninr. 

(205)  A  suo  metropoiHano  voeettus.  k  Radulpbo» 
Turonum  arcbiepiscopo.  Unde  apparet,  quod  paulo. 
anie  monuimus,.  epistolam  9  lldeberti,  quse  litulo, 
caret,  ad  Radulpbum  bunc  rcscriptam  esse,  cum  al>. 
eo  vocaretur  ad  Bainaldi  consecraiionein.  Quamqui  • 
dein  deprecatur,  et  epistolain  claudil  his  verbis:: 
Parcat  mihi  Pater,  quia  ego  parcam  aninuB  mea;^ 
fruUra,  inquam,  exspectabitis  m«,  quia  manus  ittipo^ 
netis  sine  me, 

(206)  Bonus  Maurilius.  Vitae  B.  Maurllii^cap.  13». 

(207)  Episcopus  sine  canoniea  eiectione.  Totiis  tit% 
locus  de  canontca  eleclione  et  sequens  de  iuvesjki» 


115  COFFRIDI  ABBATIS  YLNDOCINENSIS  m 

%%\  qiiasi  arbor  siiie  radice.  Arboraulem  qiix  raJi-  A  a  quoet  consecralioQeinliabet.  nfuiii  ftiqiiidein  prius 

oporlel  consecrari,  dcinde  vero  tanquam  duceiu  £c- 


ceiii  iion  babeC,  eiiamsi  fulra  babeal,  fructum  ferre 
nullaleflus  Yalet.  Ad  bujusmodi  arborem  Cbrisius 
qtiiJeni  accessit,  el  com  ibi  rmcturo  non  iiivenissct» 
cam  maledixit  (Marc.  xi,  13, 14).  Tota  utique  ordir 
naii.)  episcopi  in  sola  electione  consisiit^  et  conse- 
cralone,  si  lamen  illam  electio  recta  praEfcosserit. 
fliec  autera  prius  per  semeiipsum  fecit  Cbristus, 
deiiide  vero  vicarii  cjus.  Et  in  apostolis  quidcm  a 
Cbristo  facta  sunt,  quoniain  ab  ipso  elecli  el  conse- 
crali  fuerunt;  in  abis  vero  omnibus,  a  nuliis  aliis 
Heri  licet,  nisi  a  vicariis  Cbristi.  Sunt  autem  vicarii 
€hris!i  clericl  in  eleciione,  episcopi  in  consecra- 
iione,  Cxlcri  omnes  petere  quidem  episcopum  pos- 
sunt;  etigere  vero  vel  consecrare  noii  possuni.  Qui 


clesiaesacrls  insignibus  dccorari.  Si  quisautem  cvi- 
libet  sacculari  polestali  ista  licere  pulai,  crrat.  Quod 
si  dcfendcrc  nitiiur,  apostolorum  doclrinam,  ct  saa- 
cti  Spiritus  sensom  aiinullare  desiderai :  unde  Iub- 
relicus  csse  nullatenus  dubitatur.  Ila:c  praelerea 
bxresis  de  iiivestitura,  si  recte  pcrspiciatur,  cliana 
bseresis  Simoniaca  esse,  viva  et  vera  raiione  prolNi- 
tiir.  Nam,  qiiae  saicularis  poteslas  sibi  vindicare  iii* 
titur  invesliturain,  nisi  ut  per  boc,  aiit  pccuniam 
cxtorqneat,  aul,  quod  est  gravius»  sibi  inordinate 
subjectam  eificiat  pontificis  personam?  Mulius  esi 
utiquc  laicorum,  etiamsi  ei  liccret,  qui  taiita  inleu- 
tione  annuluro,  vel  virgam  dare  desiderei,  nisi  pcr 


cunque  igiiur  alio  niodo,  quasi  sub  uomine  ponti-  "  lixc,  quo;  sunt  sacramenla  Eccle^iae,  teinporalibus 


ficisy  Ecclesiam  vel  potestatem  ecclesiasiicam  sibi 
vindicare  pnesnmit,  bic  jam  non  per  ostium  intrat, 
sed  aliunde  ascendil,  ut  nfieriio  non  inier  episcopos 
computelur,  sed  ioter  fures  et  latrones  connume- 
retur  {Joan.  x,  i).  Investituram,  quam  de  niami 
}aici  accepistis  pei  pastoralem  virgam ,  silere  non 
debeo,  nec  loqul  sine  doiore,  quod  ad  majorem 
iiijuriaui  sanciae  Ecclesiai  in  occulio  facturo  non 
fuit,  sed  publice*  Qui  autem  cognoseere  volueiii 
qiiid  catbolica  et  apostdica  Ecclcsia  de  investitura 
aeiiserit;  qiiid  docuerit,  quid  judicavorit  118^ 
constltueril,,  legat  in  primo  capitulo  Hlius  concilii, 
cpiod  temppre  Gregorii  sepiimi  pap»  faclum  cst.  £t 


lucris  inbiaret.  Laicis  qiiidcm  sacramenta  ab  Ecclc- 
sia  suscipere  Iicet,no:i  Ecclesix  qiixlibctsacramenta 
dare,  annulus  autem  ct  virga,  quando  ab  illis  dan- 
tur,  a  quibus  dari  dcbent,  et  qiiando,  et  ubi,  el 
quomodo  dcbent,  sacrameuta  Ecclesix  »uiit ,  sicut 
sal,  et  aqua,  et  quaedam  alia,  sliie  quibus  bominum 
et  Ecclesiarum  consecrationes  licri  non  possunl. 
Scinpor  laicus  de  investitura,  ut  diximus,  aut  pecu- 
iiiam  sibi  vindicat ;  aut  quod  est  amplius,  cpiscopi 
vcl  abbatis  persoiiam.  Hac  iitiqiie  non  taro  buinana 
quaro  diabolica  nialignitale  120  Ecclesia  calboli- 
cam  fidem,  liberiatem  et  castiialem  amittit,  sinc 
quibus  nulla  ratione  subsistit.  Hjcc  ctenim  tria  sem- 


ibi  omnet  clericos,  qui  de  inanu  laici  investituram  q  pcr  Ecclesia  habere  debet,  quorum  vei  si  unum  do- 


•iiscipiuBt,  baerelicos  vocatos,  et  ideo  damnalos  esse 
et  excommunicatos  inveniet.  Licei  enini  alia  bxresis 
<le  invesiltura  dicatur,  alia  Simoiiiaca ;  ista  tamen 
quae  de  tnvesiitnra  dieitu?,  contra  sanctaro  Eccle- 
fiiani  fortiusi  jaculaiur.  Ibi  enim  tn  primis  omnis 
eccleiiasUctts  ordo  confunditur,  quando  boc  quod 
uuicuique  a  suo  consecratore  in  Ecclesia  cum  ora- 
lioiiibus,  qua;  ibi  conveniutit,  dari  dcbet,  a  sxculari 
pjtesiate  priua  accipiiur.  Qiiod  sancii  apostoli  non 
aolum.  i^iterdixeront,,  verum  etiam  omiies  illos,  qui 
per  saecularero  potestatero  Ecclesiaro  obtinent,  a 
Cbristo.sibitradita  potestate  damoaverunt.  Et  roerito 
apostoli  judieio  Spiritua  sancti  Uanc  haeresim  in  ipso 
Kcclesiae  priiicipio  damnare  decreverunt,   quam 


fuerit,  veUit  paralytica  jacet,  nec  tigandi,  nec  sol- 
vendi  potestalem  habet.  Ilanc  Igitur  quicunque  sub 
spccie  pa&toris  siiscipere  praesuinit,  fil  paralyiicus» 
et  baeretica  lepra  pollutus.  illum  non  pastorem  Pidii- 
cialiter  dico,  ncc  illius  Pastoris  qui  auiniam  suani 
posuil  proovil)us  suis  (Joan.  x,ll),  quodlibct  menw 
brum.  Sed  fur  et  lairo,  et  lupus  esl;  nam  ad  1m>c 
vinitut  furetur,  et  rapiat,  et  mactet  (ibid,^  10)» 
llanc  autem  dete&tabilem  inipictatcm  non  soluin  qui 
faciunl,  sed  qui  consentiunt  ei,  damnati  sunt.  lilc 
vero  eonsentit,  qui  eam  tacet,  qui  eain  non  corrigit, 
et  qui  ei  palam  nou  contradicit.  £t  ncmo  esi  qiu 
couiradicere  paiain  non  debeat,  et  possl!.  Nam,  si 
praelati  non  babet  auctorttatem,  babet  tameu  Clir: 


iongo  post  tempore  ex  patre  diabolo  nascituram  esse  0  sliani  vocein,  et  Scriptura  dicit,  et  nemiiiein  exci- 


praeviderunL  Curo  igitur  laico  et  investitura,  ct 
oninis  eiiam  disponendarum  ccciesiasiicaruin  reruro 
laculias  a  Spiritu  sattcto,qui  in  apostolis  loqucbatur, 
iiegala  sil  penitus  et  interdicta,  qui  invesiiiuraro  a 
laico  suscepil,  non  esl  jam  contra  apostolos  tantum, 
iino  contra  Dominum  apostoloruin;  quod  sanctum  cst 
laiiibus  exponiL  Investitura  enlro,  de  qiia  loquimur» 
sacranientum  esl,  id  csl  sacrum  sigiium,  qiio  prin- 
cc|)s  Ecclesiae,  episcopus  seilicet,acaeterisbominibus 
Mi-cruitur  pariter  atque  dignoscitur  :  et  quo  supia 
119  Christianum  gregem  cura  pastoralisei  tribui- 
iiir.  Hanc  investituram  ab  illo  solo  suscipere  debci 


pit  :  Maledicim  estf  qui  prohittet  gladium  a  sanguine 
{Jer.  XLViii,  10),  id  esl,  voceni  suam  ab  incrcpaiioiie 
peccati.  Hlud  etiani  factum  meminerit,  quod  asiiia 
fatuum  proplietam  olim  correxerit(Aum.  xxii,  28)« 
Quod  si  fuerit  vitiosus ,  vel  quolibet  alio  criinine 
infamis  factiis,  non  ideo  silere  debet,  quoniam  uni- 
cuiqiie  poccalori  communem  Ecclesi»  fidem,  quain 
soam  esse  credit  et  confiteiur,  dcfenderc,  ct  conlra 
ejus  adversarios  libere  pugiiare  licct.  Nam  illi  diio, 
qui  in  passione  Domini  crucifixi  sunt  cum  eo,  om- 
nino  infames  erant,  naro  publici  latrones  :  quorum 
unus  non  tantum  quia  credidil,  121  ^*^  4"^^  ^^® 


tura  laicorum  ad  verbum  leguntur  opusculo  2  ad  Petrum  Leonis  cardinaieui,  ubi   argumenlum  ulrum-> 
5)110  tractat  ex  iuslitute. 


in 


EPiSTOtiC:.  -  LI&.  III. 


IIS 


fiUei  TeritMem  ewitra  alterain  defeoderc  ccepii,  bo-  A  craineiiU  qui  perverse  suscipiuDl,  cum  Chriato  esse, 


num  illiid  ei  delectaliile  verbam  a  Salvaioie  iiostro 
audtre  meruit :  Hodie  sciiicet  mecum  eris  in  para" 
diso  (Lttc.  XXIII,  43).  Unde  in  latrone  illo  mavime 
declaraium  agiioscitur  quod  defensio  fidei  paradisum 
pariter  et  cum  Christo  esse  meretur.  IIxc  pauca  de 
rouiru,  qiue  forsiian  oblivioni  tradidistis,  vesir» 
labtimitati  dignoin  duxi  ad  memoriam  revocare,  ut 
unde  et  quomodo  sumpsistis  episcopi  nomen,  vobis 
ulterius  non  liceat  ignorare.  llia  vero  siieo  qiiae  do- 
Diinus  pipa  novit  et  indulsit,  quia  menm  non  est 
relractare  quod  ipse  fecit.  Yitam  enim  vestram  nullo 
geuere  religionis  approbalam  noveral,  et  vos  iiifra 
aniios  esse  (208),  et  nullum  penitus  ordinem  balDere 
(i09)  forlassis  audieral.  Prius  qiiidem  ordines  acci- 
pere  eoniempsistis,  utvobis  iiceret  ea  liberius  exer- 
cere,  qu«  minime  licent  ad  animae  salulem.  Omnes 
postmodom  ordines»  sed  sine  ordine,  quia  in  octo 
diebns,  et  non  ceriis  temporibus  accepistis  propter 
episcopatus  ambilionem.  Unde  vera  propositione 
probaiur,  quod  eos  amore  gloriae  temporali^  aoce- 
pistis,  non  Christi  charitate.  Quicunque  tamen  sa- 
crjmentis  Ecclesiae  csemenlo  cbaritatis  noii  jungitur, 
injuriara  quidem  Ecclesix  facil,  sed  quasi  paries 
luteus  dissipatur,  qui  licet  dealbari  possit  ad  tem* 
pu8,  ejus  soluta  dissolutione  qui  auie  considcbant  in 
eo  premuntur.  Uac  igilur  simililudine  recte  colli- 
giiur  qiiod  qoi  ad  Injuriam  sanctse  Ecclesitt  eccle- 
siasiicum  ordinem  ISS  ^*  maxime  pontificatum 


B 


vel  prodesse  non  possunt.  CuroCbnslo  etenimsimul 
esse,  ct  conira  Christum  facere,  nemo  potest,  cum 
ipse  dicat :  Qui  non  eH  mecum^  contra  meett  (Luc. 
XI,  23).  Qui  autem  cum  Christo  non  est,  nec  sibl 
prodesse,  iiecaliis  poiesi,  cum  ipse  iieruin  asserat: 
Qui  noH  colHgU  meeum,  diepergit  [ibid.).  Et  alibl 
dicil :  5tit«  me  nihit  poteuie  facere  (Joan.  xv,  5).. 
Hxc  idcirco  vestrae  dilectioni  scripsi,  quia  salvo  or- 
dine  nosiro,  pacem  vobiscom  feci,  et  salvum  nostrum 
iion  fecissem  ordinem,  si  banc  vobis  veriiaiem  ta- 
cuissem.  Valete,  et  non  quae  vestra  suiit,  sed  qoa 
Jesu  Cbrisli  quaerite  etdiligile  (Phitipp,  ii,  21), 

EIMSTOLA  XII. 
Domno  Vigerio  (210)    venerabili  Andegavemi  ept- 

ecopo^  frater  Goffridut  dictui  abbai^  talutem  et 

dilectionem  in  Chritlo* 

Mibi  dicium  est  quod  in  synodo  vestra  (211)  dt 
me  qnerimoniam  fecislis.  Sed  miror  si  ita  csl;  nonm 
enim  bonilatem  veslraro  offendi  in  aliquo.  Si  ino- 
nasterium  nostrum  (212)  alodium  123  ^-  Petrr,. 
et  patrimoniom,  de  bis  quae  multo  tempore  pacifice 
possederal,  et  aposlolica  auctoritate  sibi  firmaia 
sunt,  sine  iudicio  et  audienlia  exspoliastis,  in  hoc 
me  peccare  vel  peccasse  non  credo.  Si  sanclonim 
Ronianorum  pohliftcum  privilegia  vobis  oblata  ad 
videndum,  videre  noluistis,  merito  culpari  nec  pos- 
suin,  nec  debeo.  Si  legatus  Romanae  (215)  Ecdesi» 
vobis  pnccepit  nt  sedis  apostolic»  privilegiis  debl- 


asseqnitur,  suam  destructionem  in  primis,  deinde  q  tam  revcrentiam  exhiberetis ,  et  redderetis  quod 


populi  mortem  operatur.  Et  lune  Ecdesia  injuriam 
pariter  sustinet  et  verecundiam,  quando  in  eligendo 
pontifice  eanonica  perit  electio,  et  quod  ordinalo  soti 
debetur,  datur  inordinalo,  et  qui  non  vocatos  a  Deo 
praeponitur,  sed  violenier  intrusus  a  vulgo.  Gravius 
nibil  e$t  apudCbrislum  Ecclesiae  injuria;  cujussa- 

(206)  Vot  infra  annot  ette.  lldebertus,  epist.  9 : 
Infra^  taerot  ordinet  et  annot  inventum,  Idein, 
epist.  12  :  Ett  astat,  quam  ri^or  canonicut^  quia  con- 
tecratit  metuit^  a  contecrandis  excludit.  Et  luox  :  In 
tummit  eiitifi  tacerdotibut  alat  integra  pottulatur^ 
unde  nec  perieulum  reiigio  metuat^  nec  reverentiam 
dignitat  amitlat, 

(200}  Nuiium  penitut  ordinem  habere.  Ildebertus 
iJero,  epist.  12  :  Ordinet  tibi  detunt,  quot  in  promo- 
vendit  cognovimut  inquirendot.  El  post  aiia  :  Pne- 
terea  qwtquit  in  tacrit  non  fuit  ordinibut  invetttui^ 
ad  tummum  tacerdolium  accedere  canonicit  prohi- 
beiur  Euletice  inttitutit.  Leges  ecclesiaslicae  in  eli- 
gendis  episcopis  non  solum  ordines  reqiiirunt,  sed 
ordines  sacros,  ac  saltem  diaconatum.  Synodus  Ar- 
veruensis,  cap.  5 :  Vt  nullut  laicuttClericut^  vet  tan- 
tum  iubdiaconut  in  epitcopaium  eligatur,  Quin  iilum 
demom  summo  gradu  dignuin  censuerunt,  qui  per 
singoloa  inferiores  diu  anic  probatus  fuisset.  Quo 
nouiine  Joaonem  Cabitlonensem  cpiscopum  designa- 
tum  ciimmendat  Sidoiiius  noster  iib.  iv,  epist.  25, 
quod  in  lecloris.  diacoiii,  et  secundi  ordinis  sacer- 
doUs,  faoc  est  presbyteri  gradu  versaius,  per  singu- 
los  ordines  stipendia  fecisset. 

(210)  Vlgerio.  Raiiialdi  arcbiepiscopi  Reroensis 
in  Andegaveniti  catliedra  successori,  ut  dictum  est, 
ad  episiolaro  nltimam,  lib.  i,  sedem  iilam  rexit  so- 
ios  anuos  23.  Hoc  est  aniio  1125  ad  1148.  Ejus  opus 


nolils  abstulerat  vestra  •ublimitas,  si  nentrum  ob- 
servastis,  inde  noxam  minime  contraxit  nostra  bu- 
militas.  Annuntiaslis,  ut  dicitur,  presbyteris  vestris» 
et  personis  Ecelesiae  vestrae,  quod  doininos  papa 
Urbanus  (2U)  in  Arvemensi  concilio  praeceperat 
ut  episcopi  annuum  censum  babeant  a  monachis  pro 

est  epitaphium,  quod  tricenis  versibuselegis  incisum 
est  in  lumulo  Mutbodi  episcopi  Redoneiisis,  Julio- 
niagi  apud  S.  Aibinum,  ad  lllgeriuin  vero  scripla 
est  S.  Bernardi  epist.  200. 

(211)  In  tynodo  vettra,  Lib.  i,  epist.  27. 

(212)  Si  monatterium  noalru m.  Conlroversia  bapc, 
quje  Viiidocinensi  roonaslerio  fuit  cuin  episcopo 
Andegavensi  de  eccleslis  et  oblationibus ,  et  ante 
Vlgerium  nata  esl,  et  Goffridi  aetatenon  desiit.  Com- 

D  posiu   tandem    est    inter    Ulgeriuin   eumdem   el 
Froinundum  abbatem  Goffridi  successorem,  arbitrio 
et  auctoritate  Innocentii  II,  cnjus  exstant  de  ea  re 
lltierae  ad  Fromnndum  prid.  Idus  Januar.  anno.. 
il36datae. 

(213)  Si  ^egatut  Romanw  tHcctetiw.  Girardus-  epU^ 
scopus  Engolismensis,  episl.  27. 

(214)  Quoddominut  papa  Vrbanut,  Epist;  eadem« 
Jure  communi,  Eeclesiae  omnes  in  episcoporum 
sunt  ordinaiione  et  poiestate.  Synodi  Aurelian.  i, 
cap.  19;  Cabilonensis  cap.  10,  et  passiin.  Plerique 
autem  ecclesias  vel  a  se  conditas,  vel  juris  sui,  nto- 
nasieriis  olim  offerebant,  ut  in  eorum  essent  pote- 
staie.  Quod  quia  sine  episcoporum  consensu  fleri 
non  poterat,  episcopi  nonnunqnam  ecclesias  roona- 
cbis  liac  iege  permittebant,  ut  slatis  annis,  quoties-' 
cunque  scilicet  illarum  vicarii,  seu  personae,  ut, 
vocabanl,  mutarentur,  certain  peconiam  episcop<k 
pendereut,  quae  redempiio  aliariuin  dicebatur.  Uauc^ 


119  COFfRlDl  ADPATIS  VLNDOCtNENSIS  l«D 

redemp!tone  ailtarium.  Bene  noTit  prudentia  Tcstra  A  vitare,  ei  episcopvs  maxime  detestart  debet,  ne  fiat 

noYissfmas  error  pcjor  priore.  Semel,  bis  et  ter. 


iion  esse  bonum  quod  aposiolica  sinceritate  dispo- 
nitur  per  contrarium  praedicare.  Bone  domine,  vos 
illi  non  adfuistis  eoncilio  ;  et  ego  interftii,  qui  bu)u& 
rei  cognoscoverifatem.  RedemptionemEccksiarum, 
quae  vulgan  vocabulo  aUaria  nuncupantur,  beatus 
vir  ille  Simontacam  pravilalem  \ocavit,  et  aposto- 
lica  auetoritate  damnavit.  llla  tamen  magica  et  Si- 
moniaea  pecunia,  aliquando  in  triginta,  altquando 
vero  iti  quadraginta,  aliquando  etiam  in  sexaginta 
annis  solvebatur  episcopis.  Qui  autem  rcdemptionem 
altarium,  quse  iii  pluribus  annis  non  nisi  semel  per 
vicarios  fieri  soiebat,  haeresim  vocavit,  et  eondem- 
navit,  sttb  nomine  annui  census  pro  fedemptione 
yicai  iorum»  124  ^^^^  altarium  annuam  pecuniam 
extorqitere  dedocuit,  non  prxcepit,  imo  omnia  qux^  B 
cunque  abbates  et  monacbi  in  Ecclesiis  sub  redem^ 
ptioi>e  vicariorum  tenuerant,  nt  quiete  deinceps,  et 
sine  cujusiibet  exacli«ne  pecunia^  possiderent,  bea- 
torum  apostolorum  Petri  et  Pauii  auciorilaie  ftrma- 
vit.  Nam  sL  in  pluribus  annis  non  nisi  scmel,  ut  di- 
ctum  est,  per  vicarios  pecunia  pro  altaribus  dabaiur 
episcopis,  et  peeuniam  ipsam  apos|oiica  aucloriiate 
probatum  sit  Simoniain  e^e,  siugQlis  annis  episco- 
pis  pro  vicarlis  aliarium  pecuniam  dare,  quid  est 
;)liud,  quam  pro  plurimorum  annorum  Siuionia,  per 
;iiino8  singulos,  sub  nomine  censua^,  annuam  Simo- 
niam  exereere?  Nou  est  hoc  doctrina  Gbristianae 
fidei,  sed  exactio  pessima  quse  Simoniam  muUipli- 
cat,  et  sanctae  Ecclesiae  violat  caslilatem.  Pecunia 
iiaquepro  Ecclesits  sub  palliaia  cupiditatc  exiorta, 
qux  redemplio  altarium  dicitur»  ab  apostolica  sede 
daninata,  sive  per  vicarios  rarius,  sive  pro  vicariis 
frequentitts,  sub  qualicunque  nojnine  vel  Oiceasv>ne 
extorqueatur,  Simoniaca  pravitas  esse  nuUa  ratione 
(lubitatur;  illa  tamen  gravior,  quae  saepius  agitur. 
Quapropter  illam  specialiter  Christianus  catbolicus 

iit  nefariam  et  Simoniacam  inleniixit  Urbanus  in 
bynpdo  Arvernen^i.  Post  synodum  vero  fiieraut 
episcopi ,  qui  pro  redemptione  illa,  quae  mulloruiu 
^uinoruin  inlervallid  fiebat,  annui  census  pensiialio- 
iicm  exigerent.  Qiioc  riumero  Vlgerius  Andegavensis 
1u)C  loco,  et  Ivo  Carnolensis,  ac  Rannulfus  Sanlo- 
neiisis  qiios  eo  nomine  arguit  Pascfaalis  11,  ciijus 
hdi  lillerae  exsiant  in  chartopbylacio  Yindocinensi. 
c  Paschalis  cpiscopus,  servus  servorum  Dei,  vene- 


imo  muIiipHciter  vos  rogavi  et  monui,  et  adhuc  liu- 
mtlitate,  qua  dd>eo  ei  possum,  diligenter  re^o  et  ino- 
Reo,  ntquae  nobis  abskulistis,  non  differat  reddere 
vestra  magnitodo.  Alioquin,  quia  vestra  125  Si"*^" 
vamina  fratres  nostri  diulius  portare  non  possuiit, 
tpsl  et  nos  cum  ipsts  Romanam  Ecclesiam  appella- 
mus,  licet  eam  et  legatos  svos  vos  saepe  eoQieiii- 
psisse  miftime  dubitemus.  Et  ne  uherius  do  decreia 
vicariorum  dqbitetiSy  illud  vobis  transcriplum  mit- 
timus.  Vale. 

EPISTOLA  lltl 

lldeberto  (215)  venerabiii  CenomaHnorwn  episeoffp^ 
Goffridut  Vindocinetwi  monasterii  mutflis  servus^ 
neque  ad  dexteram,  neque  ad  vnistram  deelinare, 
sed  rectam  viam  tenere. 

Si  eos  qui  sunt  Domini»  ut  vobis  jungantur,  quae- 
rilis,  ecce  nos  paratos  habeiis.Abrahae  etiain  filios 
nos  esse  confitemur,  et  ejus  opera  facere  desidera- 
mus ;  qui  in  die  Domini  stare  in  praelio»  et  nosmet- 
ipsos  murum  opponere  pro  domo  Israel  niillatenus. 
formidamus,  ubi  tutDS  vel  competens  fuertt  locu». 
Turooum  vero  nee  possumus,  needebemus,  ct  vos 
illuc  tendere  penitus  dislaudamus.  Ibi  enim  congrega- 
buntur  onmes  factores  Rainaldi  (216)»  furore  ac  scn 
diiione  potius  qoam  ratione  vobiscuro  agere  parati. 
Putat  etiara  iUe,  qni  vosillue  vocavit  (217),  aul  ju- 
stitiam  vestram  turbae  importono  clamore  faciliiis  ibi 
Q  pervertere,  aut  vos,  ut  ejus  dementiae  consentialis, 
quod  absil!  prece  vel  pretio  flectere.  Bene  qnidem 
incGepistis,  quoniam  pro  libertale  126  sanctu;  Ec- 
clesiae  conlra  ejus  adversarios  viriliter  vos  erexislis. 
Unde  Reo,  et  Dei  amicis  vos  magis  carum  reddidi- 
stit^  et  famam  nominis  vestri  per  hoc  non  medio- 
eriier  dilatastia.  Grande  per  omnia  vobis  decus 
eistiierit,  sl  constanter  egeritis;  sed  grande  dede- 

caeteris  qnoque  Gattiarum  episcopis  erga  siijinim 
dioecesim  monasteria»  pra^cipimus  observaiidum. 
Dalum  Romae  n  Idiis  Martii.  »  £x  his  Ntteris  Pa- 
scbalis,  etex  Goffridi  verbis  tntelligi  licet  c«ijusinodi 
fuerit  synodicum  Urbani  deeretum  de  vicariis,  cuius 
extrema  epistoh^  fitmentio.  Hactenus  eiiim  in  lucem 
non  prodiiu 

(215)  lldeberto.   Ctijus  exstant  epistolie  et  alia 
opuscula.  Hoello  in  caihedra  Genomannensi  suffectns 


rabilibus  episcopis  Ivoni  Canptensi  et  Rannulfo  San-  D  fueral  aiino  1097.  Hac  relicia  Gilieberto  postea 


ctonensi,  saluiem  ci  apostolicam  benedictionem, 

c  Juxia  saiicloruni  canonuin  sanctiones  non  igno- 
tuiii  voUis  esse  crediinus,  quid  uUioiiis  maneai  ec- 
clesiaslici  oriliiiis  viros  aposlolica:  sedis  decreta 
bpenientes.  Ipsi  eniin  Arvernensi  concilio  affuisiis, 
iii  quo  praesideute  praedecessore  nostro  booae  meino- 
riai  papa  Urbano,  consideniibus  Galiiarum  cpisco* 
yis,  decrclum  est  ut  altaria,  quae  ab  annis  triginta 
et  siibvicariorum  redeniptioiie  moAasteria  possedisse 
iioscuiitur,  quietc  deinceps  et  sine  laolesiia  qualibet 
liionasleriis  ipsis  firma  permaneant.  Vosauteiii  huic 
simplicitali  iucongruas  duplicitates  innectiiis,  et 
pcrsunaruin  redeinptioiieni  nuitatis  nominibusextor- 
quere  conamini.  yeriim  oporiet  nos  huiusmodi  ver- 
suliis  sincerilate  Vevitatis  aposlolicue  obviare.  Pra:- 
cipiinus  ergo  ut  decrelum  iilud  omnino  lenealur 
V^iegre,  nec  super  illud  quidquam  ullerius  pro  eis- 
^ciii  aliaribi^s  exigatis.  Sane  quod   vobls  dtcimus, 


Ttironensi  successitanno  i()25,  vir  in  episcopatu 
eximitis;  ante  illum,  viiae  solutioris,  ut  indicat  Ivo- 
nis  epist.  277,  quain  quidem  qui  de  Ildeberlo,  de 
qtio  agimus,  scriptam  perlinacius  neget,  is  opinor 
clausis  oculis  sibi  credi  velit.  Ecquae  eniin  alia  Ivo- 
nis  tempore  Cenomanneiisis  episcopi  electio  fuit, 
quain  lldeberti  ?  quem  (N^aetcrea  scimus  ex  arcbidia- 
cono,  quod  Ivo  notat,  ad  episcopalem  eathedram 
evectum,  neque  tainen  baec  ita  dissero»  ot  viri  docii, 
qut  contra  sensit,  nomini  obtreciero,  sed  quia  im- 
mortalis  memoriae  cardinali  Baronio  debere  me  ju- 
dico,  ui  quae  recte  ei  vere  ab  eo  dicu  sunt,  ea  ut  pro 
veris  habeantur,  enitar  qqoad  possum. 

(216)  Omnes  factores  Rainaldi.  Electi  episcopi 
Andegavensis»  eplst.  11. 

(217)  Qui  vos  illuc  vocavit,  Raduifus  Turoaet^iis. 
ciiisi.  eadeiu.  ^ 


EPISTULifi.  -  m.  m.  IM 

Valele;  et  qnia  conlra  Rainal-  A  de  tiis  omtiibus  sublremas  Judictum.  Quod  magia 

dum  et  ejug  auctores   yobiscum  erirous  Teraciier 


lil 

cus*  sl  defeceritls 


eredite.  Vsque  ad  Castrum  Ledae  (218),  vel  nsque 
ad  Carcerem  (219)  sexta  feria  dignemiiii  accedere: 
ttbi  de  l|Oc  et  aliis  invicem  loqui  possimus  et  con* 
Ferre. 

EPISTOLA  XIV. 
lldefferio  btata  vUm  qn$copo  chariamo  domino  $uo 

ei  amicOf  Goffridu$  Vindocinensi$  monasterii  qua- 

Vi$cunqu$  jerm,  diiectionem  ei  dileetioni$  $eni- 

tutem, 

Quoniam  illicKae  electioni  (220)  non  consensisiis, 
bonitati  veslrae  gratias  refero ;  quod  mecum  nenio 
f:icero  recusat,  qui  Deum  diligit  corde  perfecio. 
Pro  captione  Redonensis  episcopi  (22t)  fama  nostra 


ab  ipso  invenluin  esse  credidimus  quara  a  vobis 
mandatum,  cum  nec  justnm  nec  canoiiicuro  esse 
videatur,  ut  quisquam  rebus  exspoliatus,  antequam 
investiatur,  judicetur.  Mec  in  boc  vos  docere 
praesomimus,  a  quo  semper  doceri  desideramus.  In 
curiam  etiam  vestram  libenter  veDissemus,  si  con- 
ductum  possemus  habere,  qnem  a  praedicio  derico 
vestro  quaesivimus.  Plures  enim  sustinemus  inimi- 
cos ,  non  quia  velimus  quae  sua  sunt  auferre,  sed 
quia  nolumus  eis  conferre  quae  possidemus.  Olricus 
de  128  Sancto  Karileifo  (224)  et  milites  sui  mul- 
tum  dc  nostro  nobis  abstuleruiit;  unde  vos  eis  divi- 
num  officium  interdisisse  audivimus.  Sed  quomodo 
postea  fuerint  absoluti,  ignoramus,  quia  de  his  quao 


niinni  nuilaienus  debet,   nec  in  aliquo  Ixdi.  Noii  '^  perdidimus,  nihii  peniius  reciiperare  potnimus.  Hoc 


eium  per  me  hoc  actnm  est;  neque  etiam  scie- 
b  im  quod  ab  ilUs  a  quibus  captus  est  deberet  capi. 
Ininiici  mei  me  in  hoc  habent  suspectum,  quem  suae 
praviiati  semper  sensere  conlrarium.  Et  quia  factts 
niilil  nooere  nequeunt,  hoc  vcrbis  mendacibus  fa- 
cere  molinntur  et  cupiunl.  Quorum  venenosa  verba, 
Deum  teslor,  nec  timeo,  nec  unquam  timui ;  quibus, 
me  Christo  protegenie,  velint  nolint,  quandiu  vixero, 
ero  timori.  127  ^o  Umen  quod  mibi  laudando 
niandastis,  libenter  facio,  nec  aliquando  a  consilio 
vesiro  deviabo,  de  cujus  dilectiono  dqbit^ire  iiec 
possum,  nec  debeo. 

EPISTOLA  XV, 
Jldeberto  Cenomannorum  epi$copo,  Coffridue  Vindo*  q 

cinen$i$  mona$terii  minitter  indignu$ ,  ditiQcre  jja- 

$iitiam  ei  odio  habere  iniifuitatem, 

Mulloties  apud  vos  conqnesii,  adhuc  conquerimnr 
de  comilissa  Vindocinensi,  quae  nobis  ecclesiani  de 
Saviniaco  (222),  et  omnia  quae  ibi  habebamus,  lau 
roobilia  quam  immobilia,  nobis  injuste  abstulit,  et 
violenter  semper  detinuit.  Annonam  nostram,  qux 
in  ipsa  ecclesia  in  arcis  habebatur,  arcis  ipsis  fra- 
clis  rapuil,  et  impiis,  quos  secum  habebat,  distri- 
buil.  Archipresbyter  vesler  (223)  qaasi  ex  vesira 
parle  nobis  dixit,  ui  rn  curiam  veslram  iremus,  et 

(218)  Ca$trum  Ledae,  Oppidum  in  flnibus  Turonum 
elCenomannorum,  sed  in  horum  pago,  ac  dioecesi. 
Castrum  Lidi  appellat*  veius  bisioria  Vliae  lldeberti, 
quein  eo  se  recepisse  narpat  post  capiam  urbein  ab  ^ 
lieiirico  rejge  Anglorum.  Ledani  ergo  fluvium  dicit, 
qui  aliis  Lidus,  vei  Ledus,  ut  Sidonio  in  pauegyrico 
M:)joriani. 

(219)  V$que  ad  Carcerem.  Oppidi  nonieii,  dc  qno 
epist.  16  et  27  hujus  libri. 

(220)  lUicitm  electioni^  Rainaldi  Andegavensis,  de 
qua  dictum,  episu  11. 

(221)  Captione  Redonen$i$  epitcopi.  Marbodi;  ca- 
ptus  est  a  parte  adversa,  dum  Ruinakli  eleciioni  in- 
coiisulto  favel.  Sic  eiiim  Rainaldo  scribit,  qui  pessi- 
uiani  poslea  gratiam  Marbo^lo  reposiiit :  Nam  et  ear- 
cerem  et  eaUna$^  dum  ad  te  in  au$picii$  ium  illitt$  ete- 
ciiqnie  vocaiu$  fe$tinOj  tui  cau$a  pa$$u$  $um,  machi- 
uamenlo  eju$j  qui  libi  nunc  placet,  Stephani,  qua$i 
tiincjamprm$agiente^  ei  prmmanenteforiuna,  ui  ab  in- 
fautto  cmpto  de$i$terem.  Hijus  sancti  praesulis  egre- 
gitis  virtules,  praeter  Ulgerium,  qiii  ejus  scripsit  epi- 
l:ipliiiini,  bis  versibus  complexus  est  Rivalloniis  ar- 
liiiiiiacoiius  Redonensis : 


etlam,  salva  vestra  reverentia,  veraciter  dicimus, 
quod  postquam,  ut  credimus,  disponenle  Deo  epi- 
scopus  factus  estis,  In  episcopalu|  veslro  plusquani 
duccnlas  libratas  amisimus,  nec  dcinceps  quoil  vi- 
ginti  solidos  valeat  per  justitiam  vestram  consecuti 
sumua.  Hoc  tamen  non  allier  quam  vobis  servierido, 
et  vos  dlligendo  peccavimus.  Sed  forsiun  ita  amicos 
vestros  beare  nostis.  Quod  si  ita  est,  novum  geniis 
beatitudinis  Invenistis.  Hac  siquidem  beatitudine 
nec  vos,  nec  amicos  nostros  beare  didicimus,  nec 
sic  a  vobis  beari  desideramus.  Valete;  et  quoniam 
meliora  $unt  vulnera  diligenti$  quam  obedienti$  o$cula 
fraudutenta  (Prov,  xxvii,  6),  ad  mentem  revocate. 

EPISTOLA  XVI. 
Hdeberto  Cenomannorum  episcopo  Goffridue,  Vindo- 
cinen$i$  mona$terii  servue,  salutem. 
lustitiam  in  curia  vestra  obiulit  nobis,  el  adhuc 
oflert  comitissa,  sicut  ipse  maudastis.  Qiia  de  re 
visum  est  quod  ejus  injusiitiam  magna  ex  parle  de- 
fenditis,  cum  neutrum  verum  sit,  nisi  quia  vos  hoc 
verum  esse  perhibetift.  Nondum  enim  vidimus  vel 
audivimus  aliquem  ex  parle  comitissae  illius  nobia 
129  Jus^^l^^in  oflerenlem.  Hoc  lantum  noviiniia 
quod  archipresbyter  vester  Petrus  ex  pane  vestrs^ 
nuntiavit,  quod  de  illa  nobis  juslitiarn  faccreli^^ 

Ueddidit  ingenium  sapientem^  tingua  disertum^ 

Men$  memorem,  vigilem  eolUcitudo  gregis: 
^la$  tonga  $enem,  jucundum  gratia  mori$ 

Ordo  potttificem  reiigioque  sacrum  : 
Sobrietas  parcum  sibi,  munificeniia  largum 

Pauperibtts,  rectum  reguta  jtt$lilim, 
II ic  ba$i$  Eccte$im  pondue  portabat^  et  idem 

Sian$ueludine  bos  et  feritate  teo, 

Quia  niniirum,  ut  scripsit  Ulgerius  in  epilapbiu ; 

Lenis  erai  ptacidis^  el  rigiatt$  tttmidi$. 

(2i2)  Eccleeiam  de  Saviniaco.  Epist  21,  erc/esmm 
Saviniacensem» 

(223)  Archipresbuter  vester.  Petrus,  epist.  seq. 

(224)  Olricus  de  S.Kariteffo,  Nunc  noinen  familiu*, 
alias  monasterii  Anisolensis,  ut  in  litteris  Tbeodo- 
rici  episcopi ;  Ebrardu$  abba$  de  S,  Karilefo ;  aliaa 
Castri,  villa  Caiani  olim  dicebalur  iii  flnibus  Ceno- 
mnnnorum  et  Garnulum,  ubi  S.  Carilefus  ad  Aniso- 
lain  fluvium,  coenobium  Cbildcberto  ref;e  coudidit, 
et  monasterio,  Castro,  Caslrique  domiuis  nomeii 
reliquit»  S.  Calesium  hodic  vociunt. 


It5 


COFFKIDI  ABBATIS  VINDOCINIiNSIS 


124 


sed  ubi  vel  qunndo,  aui  ignoravil  dicerc  aul  nohiil.  A  noslram  saluim  ip$e  ilareti$,  a^naritudines  quaslain 


Quod  conductum  quxsivimus  muUum  miramini ;  el 
cerle  vehementer  mirandum  essel,  sl  non  polius 
vcstrac  dehilitali  impulari  posset  quam  uostrae  for- 
niidini.  Quis  etenim  potest  in  cpiscopalu  vcsiro 
non  limere  vohis  cpiscopaote?  Vos  vidimus  paro- 
chianos  vcstros  mclu  dcvitare,  ct  fugere  vehit  ho- 
stes;  puduitqiie  videre.  Si  miramini,  hoc  ulique 
iikirari  potestis  quod  nusquam  securus  prsesumit 
cuiquam  securitalein  promilierc.  Non  tunc  pcrsonis 
iiostris,  sed  equitaturis  timehnmiis  et  famulis,  de 
quibus  si  aliqiiod  damnum  incurrissemus,  non  plus 
Justiiiae  per  vos  nos  habituros  credidissemus  quam 
de  nostris  aliis  rebus  habuimus.  Mandaslis  ut,  si  in 
aliquo  nobis  defuistis,  determinatc  vobis  scribere- 


sub  ironica  locutione  conscriptas,  conlra  nos  dirts- 
xislis.  Nunc  vos  erga  nos  veraciter  agnovimus  pi- 
grum,  contra  nos  factis  et  dictis  vetocem  et  pro- 
num.  Unde  fraternitate  qua  conjungimur  vos  roga- 
mus,  et  rogando  monemus,  ut  quod  minus  jusliti» 
cl  dilcctionis  nostro  et  vcstro  monasterio  exhibuistls, 
sub  celeritale  emendare  curetis.  Non  est  nobis  ne- 
cessarium,  nec  vobis  utile,  propter  injuslam  jam 
dictx  fcminx  causam,  a  charilatc,  131  qua  vos 
pure  semper  dileximus,  separari.  De  illa  siquidem 
jusliliam  accipere  in  curia  vestra  parati  fuimus, 
et  sumus;  et  apud  Montem-aureum  (296),  vel  apud 
Carcerem  (Si7),  seu  apud  Seusam  (228)  ob  hoc  vo- 
bis  obviam  ibimus.  Cenomannum  vero  ire  nec  pos- 


miis,  et  supplere  paratus  eratis.   In  hoc  prudenter  ^  sumus,  nec  volumus,  quia  vos  gravare  timemus  et 


cstis  loculus,  si  dicta  factis  non  evacuails.  In  qui- 
bus  aulero  nobis  defuistis,  Juxta  rei  veriiatem  ine- 
lius  determinore  non  possumus,  quam  si  fateamur 
in  omnibus,  de  quibus  vos  nunc  usque  rogavimus.  Et 
idcirco  vos  tanquam  promissionis  ct  proposiii,  quod 
semel  ct  iterum  in  capitulo  nostro  fecistis,  oblitum 
miramur,  et  mirando  dolemus.  Hoc  etiam  tam  subito 
a  memoria  vestra  cecidisse  non  debuisset,  cum 
quondam  de  Sigebranno  apud  comitem  clamorem 
faclurus  Vindocinum  venisseiis ;  130  quod  comi- 
feni  et  coroitissam  contra  nos  pro  vobis  ad  iram  con 
citavimns,  eorum  inimicilias  incurrere  pro  amore 
vcstro  minime  recusantcs.  Tunc  propter  vos  olTen- 
dimus  comitissam,  de  qua,  et  propter  quam  nunc,  q 
sed  iinmerilo,  dlstulisiis  nobis,  el  adhuc  differtis 
jusiitiam.  In  lihro  canonum  de  Crato  episcopo  (225) 
mentioiiein  faclam  audivimus,  sed  quis  tuerit  ipse, 
penilus  ignoramus.  Ingratus  vero  cpiscopus  quis  sil, 
vcl  iinife  sit,  quid  valeat ,  qualiter  vival,  ipso  se- 
ipsum  revelante,  occuliarc  non  possumus.  Si  vos 
quoquo  modo  gravat  quod  diximus,  non  nobis,  sed 
vobis  iinpuletis  qui  prius  conlra  nos  indisciplinata 
verba  profudistis,  non  quidem  aequitatis  censura, 
sed  amore  multerJs.  Doroine  episcope,  meminisse 
debuissetis,  quoniam  mulium  vos  diteximus,  mul- 
tum  vobis  servivimus,  multum  in  futuro  servituri 
crirous.  Bene,  in  quantum  potuirous,  vobis  canta- 
vimus,  et,  ut  nobis  saliaretis,  exspectabamus.  Sed 
dum   exspeciaremus ,    qualenus  Juxta  canlilenam  D 

(225)  De  Grato  episcopo.  Mirum  est  ignorari  po* 
luisse  a  Goffrido  Craium  episcopum  fuisse  Carthu- 
giniensem,  cum  docere  id  potuerit  non  modo  Car- 
thaginiense  cuncilinm  primum  cui  pnefuit,  verum 
etiain  Sardicense,  cui  subscripsit,  sed  nimirum  in 
libro  canoiium,  ubi  Grati  episcopi  nomen  praeQxum 
vidcrat,  civitaiis  nomen  citi  praeerat  non  legebatur. 

{"HG)  Apud  Montem-aureum,  h\  oppidum  iiifra  Vin- 
dociiium  sitiini  esl  in  altera  Lidi  ripa. 

(227)iipttriCarcerem.lnfraUonleni-aurcum  in  taeva 
ejiisdciii  flnvii  ripa,  non  procut  a  castro  Lidi  ct  Tu- 
roiium  flnibus,  Carcer  Ccnomanic;»  dioecesis  castel- 
liim  non  ignobile,  quod  a  Fulcoiie  VI  capium  narrat 
Chronicuin  S.  Albiui  anno  1004 :  Post  uon  multos 
igilur  diei,  inquit,  dum  Fuico  come$  quod  volebat 
implere  non  ponset,  pncem  eum  filio  stto  Oaufrulo 
Maricilo  fecit ,  paritervue   sequenii  anno  cantcHim 


oliin  nobis  mandastis,  ne  ad  vos  cum  turba  famuto- 
runi  veiiiremus.  Sed,  credite,  mihi  non  lam  miruni 
exstitit,  si  ibi,  ubi  nemo  tulus  esse  potesl,  quaesivimus 
coiiductum,  quam  mirandum  foret  si  lam  longa 
terne  spalia  Iransisscmus  sine  consortio  famuloruni. 
llilgoto  et  Vutgrino,  de  qnibus  nobis  scripsistis,  ju- 
stitiani  exseqni  volnimtis,  ct  ab  ipsis  idcm  accipcrt 
desideramus.  Valete.  Joannem  c;ementariuni  (229), 
nionachum  nostrum,  quem  vobiscum  hat)etis,  pix>- 
pier  iniquitatem  snain  a  nobis  cxcammunicatum  in* 
dubitanler  agnoscite. 

EPISTOLA  XVII. 

Udeberio  bonos  viloi  episcopo,  Goffridut  Vindocinen-- 

iii  monattcrii  tervuSj  salutem. 

Ilamelinum  de  Monte-aureo  (230)  propter  mala 
qiiae  nobis  fecerat,  a  vobiset  alegato  (231)  Romanae 
Ecclcsise  excommunicatum,  nulla  tamen  nobis  facla 
satisfaclione  absolutum  audivlrous  et  scimus.  Unde 
boniiati  vestrsediligenter  supplicamus,  ut,  aut  ea  qu» 
nobisabstulit  sub  celeritate  restituat,  aul  excommu- 
nicaiioni,  quain  evasisse  illicite  132  ^tdetur,  ile- 
rum  subjaceat,  ne,quod  in  eum  a  vobis,  et  a  vicario 
sedis  apostolics  acium  dignoscitur,  Irritum  flat.      ^ 

EPISTOLA  XVIH. 
Ildeberto  vittp  laudabilis  episcopoy  sho  in  Christo  di- 

lecto  'Patri,  Goffridus    Vindocinensis  monasterii 

servorum  minimuSf  beatevivere  semper^  nec   omni 

spintui  credere. 

Didicistis,  sicut  nobis  mandastis,  quod  propterca 

Carceris  ceperunt,  el  Toarcium  maqnum  et  nobilissi' 
mum  casiellum  concremaverunt .  Chartram  hodie  ap- 
pellant,  quod  vernacnta  majorum  lingiia  Carcercni 
sonat.  Itaque  ut  Parisii  S.  Dionysii  de  Chartra  aedem 
vocani,  ubi  carcer  ilti  fuit :  sic  indigenae  Chartram, 
aut  S.  Vincentium  de  Chartra  castellum  id  dicunt, 
qiiod  Carcer  est  Gofl^rido. 

(228)  Apud  Seusam.  Nomen  hactenus  retinet  cura 
titulo  comitatus  in  pago  Cenoroanico  ad  Sariara  flu- 
vium,  qni  et  ipsam  Ccnomannorum  priocipem  ur- 
bem  pr;£terfluit. 

(2i9)  loannem  Cwmentarium.  Epist.  25. 

(230)  Hamelinum  de  Monte-aureo.  llic  familiae 
noinen,  non  patriae,  ut  et  lib.  i,  episl.  19.  Petrus  de 
Montc-aureo,  de  Hamelino  ilerum  cpist.  scqnenti. 

^251)  £;/  alegato.  Girardo  Engolismensi. 


K5  EI^ISTOLJi: .  -  LIC.  111.  m 

clerici  veslriH.  pruliilMianisibi  coMiuiuniuiieuireJdi- A  naiiier  aiqiie  Tcracitcr  voluntaleni   vcstram  nobis 
derunt,  quia  fralres  uostri  juslitiaui  de  eo  iccipcre     rescribile. 


iiolueruuL  lloc  fratres  veridica  voce  se  fecisse  abne- 
gaiil,  el  quod  nec  ju.Hliiia,  nec  jusiilius  facien  Jx  sc- 
curilas  eis  oblata  fueril,  alDrinant.  Ct  ideo  salva 
veslra  pace  diciinus,  qiiod  graval  nos,  vos  laiia  di- 
dicisse;  conlristat  noi  vos  talia  inandasse;  conlur- 
bai  oos  funditus  vos  in  liis  clericis  vestris  credidisse» 
qux  et  nobis  nostra  diOerendo  aofertint,  el  canoni- 
cis  regulis  conlraria  prorsus  existiiiiU  Habeiurenim, 
ut  ipse  meLus  nosiis,  in  decreiift  Pairuin  (252), 
8.inciiuro,  quatenus  judices  Ecclesiae  summopcre 
cuveani,  ne  abscnte  eo,  cujuscausa  ventilaiur,  sen- 
loniiam  proferaiiL  Et  sicat  accusatiim,  co  absente, 
niii  statiro  sequitur  pcenadamnalionis,  ila  excommu- 
iiicatusvel  interdictus  eo  reclamante  (233),  qui  ejiis  " 
iiijuriam  bustinuit,  consequi  non  debet  remediuin 
al>solutioui8.  Qus  cum  ita  sint,  mir.imur  vebemen- 
ter,  qua  ralione  U.  absolutus  133  dicilur,  conira 
quem  injurix  noslras  adbuc  clainaiU,  et  adbuc  que- 
runtnr.  IVec  iJlud  ininus  est  miraiidum,  si  qiiis  illum 
conalur  absolvere,  vel  absoluluni  jain  Iiabct,  qiieni 
Romana  Ecclesia  vinculo  excommunicationis  tenet 
ligatum.  r<ec  sub  noniine  justitiae,  quam  oblulisse 
fertur,  absolvi  jure  debuerai,  vel  iiiduciari.  Naiii 
qui  seroel  ab  ecclesia  jussu  episcopi  ejicitur,  non 
jam  cooteiitione,  seu  qualibeloccasionereconciiiari 
permiitiiur,  sed  satisfactlone.  Hoc  in  Toietano  coii- 
ciliosic  fuisse  definitum,  a  vobis,  ut  credimus,  iion 


EP;STOL.\  XX. 

Itdeberto  vtt(v  laudabilis  episcopo,   Go/fridus  Vhtdo^ 

cinetnii  mona$terii  qnaliscunqne  tervus,  salntcm 

eum  purce  ditectionis  obsequio. 

Forniatx  cl  formosse  littcru!  prudcntise  vestnr  ad 

U06  usqtie  venerunt;  quae  et  mciitem  nosiram  pro 

causa  quani  nostis  non  inedlocriter  perturbaiani 

modulutione  sux  citbarae   mitigaverunt,  ci  quibus 

ociilus  nost.:r  penitus  obtundebalur,  maiiu  suae  le- 

nitatis  lacrymas  deterserunl.  Et  quia  iiobis  optiine 

cantare  nunc  tandem  incoepistis,  si  perseveraveritis 

usque  in  finem  negotii,  nos  non  ingratos  saltaturcs 

babcbitis. 

135  EPISTOLA  XXL 

Jldeberto  prudenti  ac  simplici   Cenomannorum  epi- 

scopOt  Gogfridus   Yindocinensis  monnsterii  servns, 

sututem  cum  puree  ditectionis  obsequio. 

Coniilissa  Vindocinensis,  licel  inodo  aliud  dicat, 

ecclesiam  Saviniacenseni  (23 i),  et  quidquid  mo- 

nasterio  nostro  abstulerat,  nobis  reddidit  in  praesen- 

tia  cardinalis.  O^od  bumiliias  nostra  comprobare 

minime  recusasset,  si  Romanae  Ecclesiaetesiimoniiim 

non  pnecessisset,  cujus  tesiimonio  aliquid  addere  te- 

nierarium  est,  et  coniradiccrc  crirainosum.  Undc 

cavenduin  est  vobis,  veiierande  praesul,  ne  feniiua 

dcciiiial  vcstrani  simplicitatem,  et  compcllal  vos 

agcre  contra  Roinanain  Ecclesiam  vestrain  inalrein. 


igooratur.  H£C  clericis  dicU  suiliciant,  qui  si  iiene  p  Usitatus  est  valdc  ad  decipieiiduin  sexus  fcmiueiis. 


Deum  liinuissent,  e]us  justitiam  ulroque  pede  clau 
dicare  minime  fecissent.  Yestrae  autem  religioni, 
opiime  prxsuJ,  tota  devotione  supplicamus,  ul  que- 
rimonix  noslne  flnein  imponatis,  et  jiislitix  vitiaix 
a  clcricis  staluiu  erigere  diutius  non  difleratis.  Ya- 
lcte,et  nobis  servis  vestris,  nesic  oinnia  in  dioeccu 
vestra  perdamus  penclitanie  jusiilia,  pro  Dci  ainorc 
succurrite* 

EPISTOLA  IIX. 
Domino  iuo    et  amico  Itdeberto  venerabiti   Ceno- 
mannensium    episcopo^    Goffridus   V indocinemis 
monasterii  serma,  cum  dilectione  revercmiam. 
Yit«  venerabilis  pnesul,  cuin  Turonis  vos  et  nos 
cssemus,  dixistls  quod  de  comitissa  Vindocinensi  in 
uoo  de  diebus  134  P^scbali  bebdoinadoi  iiobis  justi-  D 
liam  facereiis,  ipsumque  diem  nobis  ante  significare 
promisistis.   Et  quia  aiit  noluistis  facere,  aut  for- 
lassis  oblivioni  tradidistis,  adhuc  vestra^  dilectioni 
su|)plicamusdiii  desideratam  justitiam,  et  promissuin 
jiisiitiae  diemdiligenter  requirenies.  Valete;  ei  festi- 

(232)  /n  decretii  Patrum.  Infra  episi.  53,  verba 
sutit  Zephyrini  papae  ad  episcopos  Galliae,  ut  ei  qui- 
dein  tribuuntur,  iii.  q.  9  :  Caveant  judices  Ecctesiat 
ne^abunte  eo,  cujut  causa  wntitatur^  sententiam 
proferanlf  guia  irrita  erit. 

(233)  Eo  rectamante,  Hoc  est,  nisi  adversae  parti 
saiisfecerit.  Unde  et  lib.  i,  episL  50,  parl  expostu- 
laiione  apud  Radulfum  Turoneiisem  coiiqiiestus 
est,quod  Harduinum  de  Malliaco  absque  prxcedcnie 
balisfactione  absolverit.  Ivo,  epist.  58 :  Quo$  tin^  sa 


Sexus  eniin  Istc  sua  suasione  decepit  homtnein  pri- 
muni,  suaque  Interrogationc  circuiiiscripsit  nposto- 
luni  Petrum.  Uluin  ad  prjevartcanduin  iinpulil;  bunc 
coinpuljt  aJ  negandum.  Uic  itaquc  sexus  morean- 
clllx  ostiarix  gcreiis  ofllcium,  omnes  qiios  illicity 
nut  excluJit  a  vita,  sicut  Petrum  aChristo;  aut 
iiicludit  in  mortein,  sicut  Adain  iii  paradiso. 
Ha)c  iJeirco  vcstrae  dilectioni  scripsiinus,  quatenus 
de  ruinis  aliorum  cauteloe  melioris  vobis  suinatis 
exeinpluin.  Quod  si  magis  ruina  placet  quam  cautela 
el  rctraclare  velitis  qiiod  fecit  Romaiia  Ecclesia, 
licct  iiiviii  el  136  multum  coacti  raciaiiins,  Ruin:i- 
nani  audicntiain,  cu]us  roborauiur  aucioritale, 
appcllamus. 

EPISTOLA  XXII. 
Itdeberto  vetierabili  Cenomannorum  episcopo,  Goffri- 

dus  dicttts   VindocinenstM  abbas^   satutem   ci  dk 

tectionem. 

Termino  qucin    signiflcaslis,    conspectui  vcslro 
prxsentabimur,  si  interiiu  vitam  et  sanitaicin  iiobis 

tisfactione  reconciliare  non  valeOy  et  excommunica.ot 
in  hostem  miitere  non  debeo. 

(234)  Ecctesiam  Saviniaeensem.  Ecclesiuin  dc  Sa 
viiiiaco  dixit  epist.  15,  cuius  arcbiprcsbyier  Peiriis 
episi.  16,  et  in  scriniis  S.  Albini,  Durandus  itciu 
presbyter  de  Saviniaco,  Hclix  Cciiuniannuriiiu  co« 
initis,  id  esl  GofTridi  nostri  tcmporibus.  Abest  auleiu 
Saviniacus  pagi  Vindocino,  qua  ad  Ccuoiiiauuos  itui> 
leucas  fere  vii. 


127  COFFRIDl  AB?.ATIS  YINDOCINENSIS  m 

concessepU  Deus.  Nostr»  tamen  parviiaii  salis  in-  A  egisseconflieaturctilesua  imperfectione  nonpoenam. 


conveniehs  esse  videtur  qood  minus  vicario  Romanae 
Ecclesia  credi  debeat  quam  Tcrbis  comitissae,  et 
propter  sexum  femineum  hominem  tant®  auctori- 
tatis  habere  suspecturo. 

EPISTOLA  XXUI. 
Charissmo  dommo  $uo  el  viscerali  amico  Ildeberlo 

venerabilis  vitas  episcopo^  Goffridus  Vindocinensis 

mQnasterii    strvus^    quidquid  potest  obsequii  et 

amoris, 

Quia  nobis  quod  promisistis  minime  facere  po- 
(oistis,  vos  apud  nos»  sicut  rogastis,  ezcusatum  lia- 
bemus.  Nec  propterea  apud  Deum  tob  accusare 
possumus»  vel  debemus,  apud  quem  si  eiiam  in  c»- 
teris  rebus  ilium  oiTendistis,  si  non  quantis  debc- 
mns,  saltem  quibus  possumus.  orationibus  excusa-  ^ 
inus.  Oe  Tcslra  charitate  et  humiliute  adbuc 
praesumentes,  iterum  supplicamus  vobis,  ne  nostram 
137  petilionem,  et  Testram  promissionem  amplius 
qualibet  occasione  impiere  differatis,  sed  Teniatis 
Lavarzinum  (235),  quod  optamus,  facturus  sicut 
nnte  proposuisti8,etin(236)  qua  hebdomada  Junii  je- 
Junia  sitis  celebraturus,  nobis  notificare  curetis. 

EPISTOLA   XXIV- 
DiUctissimo  Patri  Ildeberto  venerabili  Cenomanno- 

fttffi  episcopo^  Gofridtts  Vindocinensis  monaslerii 

humitis  servus^  cum  dilectione  salutem, 

Significastis  nobis   (237)    Joannem   roonachum 
llierusalem  rediisse.  Satis  melius  sibi  esset  in  mo- 


sed  medicinam  consequalur,  et  quidquid  deinceps 
sanclitas  vestra  a  nobis  peiieril,  nostra  huniilitas 
prosequetur.  Non  timeat  ille  venire;  non  trepidet, 
ubi  non  est  timor  \SSt  timore;  vulneraium  uliqne 
curare  noa  decet,  non  vulnera  augmenlare,  quia  Pastor 
summus  lassam  ovem  portasse  legitur,  non  abjecisse. 
Cujus  inflrmitati  in  tantum  compassus  est  ut  infir- 
mus  ipse  fieri  mallet  quam  ejus  inflrmilatem  pietatis 
remedio  non  sanaret.  Si  vero  nobis  eum  diligenier 
Tocaotibus  non  acquiescit,  si  oblnta  sibi  et  saepe 
exbibita  patern»  dilectionis  remedia  refiigit,  si  ma- 
ternaedulcedinisviscera  contemnit,  eum  sicut  sacri- 
iegum  excommunicamus,  donec  regulariter  satisfa- 
cial,  In  quanlum  regula  ipsa  docet  et  pra^cipit. 

EPISTOLA  XXV. 
Charissimo  domino  et  amico  Ildeberto  honorabHi  Ce- 
nomannorum    episeopo^   Goffridus  Vindocinensis 
monasterii  amicorumservusj  salutemet  ditectionem. 

Joannem  caementarium  esse  monachnm  Ecclesiue 
nostne,  et  ab  ipsa  Ecclesia  saepius  per  inobedientiam 
reccssisse,  flrmissime  scitis,  et  nullatenus  dubitatis. 
Eum  tamen,  contra  suae  professionis  fldem  etnostram 
Toluntatem,  diu  retinuislis  et  adhuc  retinetis,  illius, 
ut  Tidetur,  salutis  conteroptor,  et  Tcstras  obiitus  pro^ 
missionis.  Promisisiis  enim  quando  noTissime  no- 
biscum  locutus  fuistis,  quod  illum  ad  monasteriuni 
suum  sub  celeritate  remitleretis.  Et  quia  nec  a  Tobis 


nasterio  suo  bene  Tixlsse.  Non  omnes  qui  teri*estrem  p  ^'^^"s>  nec  a  sua  iniquitate  permissus,  nondum 

lltAnn^nlAm  wS^a»..»*     *aJ  m.%!  1.^«.^    ^^^..._.      Ei! VAiilrA       vaIiiiI         illiini       inm      nHniAniliim  ildknim 


llierosalem  Tiderunt,  sed  qui  bene  egerunt,  Hieru- 
salein  qu»  in  coelis  est  habere  meruerunt.  Quod  ad 
Tos  decIinaTit,  nobis  minime  displidliisset,  st  ad  nos 
Tenisset  prius,  sicut  debuisset.  Quod  ex  nostra  li- 
centia  eum  requiritis  Tobiscum  babitare,  non  est  hoc 
animae  suae  consulere,  sed  nocere.  Monasterlo  etenim 
6U0,  a  qoo  per  inobedientiam  discessit,  regulari  sa- 
tisfaotione  reconciliari  prius  debet,  quam  TCStra  sit 
vel  alicujus  catholici  dignus  communione.  Veniat 
l'aque  ad  monasterium  suum,  et  se  minus  perfecte 

(235)  Lavarimttm.  Lavarzinense  Caslnim  in  Vita 
IMeberli,  cui  palria  fiiitLnvarzinum,  sive  ut  liodie 
loqiiuntur  Lavardinum,  Monli-aureo  iu  adversa  ripa 
fi  lilimum. 

(i36)  Qua  Hebdomada  Junii.  Hinc  apparet,  jejunii 
ocstivi  ante  illa  tempora  staLim  ac  deflnilam  sedem 
non  fuisse.  Qnod  saiie  verum  est.  Nain  in  concilio 
Arverncnsi  cap.  S7  eorum,  quae  collegit  Lamhertiis 
episcopus  Atrebatensis,  dccretum  constat  ut  semper 
fiat  jejunium  veris  in  prima  hebdomada  Quadrage- 
simce,  Jejunium  vcro  asstatis,  infra  hebdomadam  Pen" 
tecostes,  Et  apud  Bcrtoldum  in  appendice  ad  ilerma* 
nsm  Gebehardus  episcopus  legatus  sedis  apostolicae 
idem  sutuit  in  synodo,  quaro  Gonstantiae  habiiit 
anno  1094  exempluin  ut  reor  secuius  Greg.  VII, 
qiiem  primum  bujus  decreti  auctorem  facit  Micro- 
logus.  Quam  vero  incerta  et  auceps  antea  res  fuerii, 
testatur  synodus  Salegunstadieiisis,  cum  iiicertum 
jejunium  Quatuor  Temporum  vocat.  El  mira  prorsus 
per  gcntesetxtatesvarietas  fuit.  Nam  uide  aestivo 
tantiim  Jiinii  mensis  jejunio  dicam,  etsi  i^ceptum 
fuerat  a  plerisque,  ut  sccunda  ejus  mensis  bebdo- 
uiaJa   celcbraretur ;   quod  ex    synoJo   Mogunlina 


venire  voluit,  llluni  jam  adnionituro ,  iterum 
aJmonemus,  et  monendo  rogamus,  ut  qui  a  nobis 
recessit  139  iuobedienter,ad  nos  usque  ad  proii- 
mam  Dominicam  veniat  obediturus  regulariter  et 
suscipiendus  misericorditer.  Quod  si  qualibet 
occasione  dislulerit,  eum,  donec  resipiscat,  ita  ex- 
communicamus  ut  nec  communionempercipiatvivus, 
nec  sepulturani  defunctus.  Vobis  autem  charissimo 
domino  nostro  el  amico  supplicando  mandanms  ut 
quem  vestrae  petitioni  ad  tempos  concessirous,  cha* 

anni  8t5  excerptum  legimus  lib.  t,  capitul.  c.  Stf, 
et  in  svnodo  Rothomagensi  Joannis  archiepiscopi 
anno  1072;  in  ipsius  tamenhebdomadisdesignalione 
non  idem  oinnium  sensus  et  nios  fuit,  cum  alii  a 
D  feria  iv  rationem  inirent,  quod  praecipit  synodus 
Salegnnstadiensis;  alii  a  SabI)aio,  quod  facienduni 
docei  Berno  abbas  Augiensis.  Fueront  praBterea  qui, 
si  quaudo  evenerat  ut  secundum  Junii  Sabbaiam  in 
vigiliam  Pentecosles  incideret,  illa  ipsa  nihiiominiis 
hcbdomada  jejunium  observarent;  nonnuliis  tuin 
praevertere,  atque  in  antecedentem  hebdoniaJam 
jejunium  revocare  piacuit;  alii  contra  in  sequeutein 
(quam  hodie  sequimur)  rejicere  maluerunt.  Nec  nii- 
nor  Tere  in  verno,  hibernoque  jejunio  diversitas. 
Hoc  igilur  quamvis  in  re  non  magna  discidium  ab 
Ecclesia  tolli,  et  communem  omnibus  legem  dari 
intererat,  quam  sanciiam  diximus  in  synooo  Arver*. 
nensi.  Sed  non  ubique  statim  obtinuit.  Adeo  dilficilc 
est  plcrisque  antiquos  mores,  ritusque  vel  meiiori-. 
bus  mulare.  Propterea  Goffridus  tanquam  in  re 
adhiic  incerta  Ildebertiim  interrogat. 

(237)  Joannem  monachum.   C.T.ff.entarium,  rpist. 
scq.  29  et  30. 


m 


EriSTOLiE.  --  LIB.  lU. 


iZQ 


riuiis  gratia,  eum  nobis  diaiiu8  non  dcneget  veslra  a  cere,  quein  iii  niillo,  etlam  si  aliCer  egiNet  (24i), 


pnideiitia 

EPISTOLA  XXVL 

Dileclo  in  CkriUo  Pairi  et  domino  lldeberto  Ceno» 

mannorum  episcopo,  Coffridus  Vindocinenais  mo' 

nazlerii  humiiis  servuSy  veritatem  diligere,  et  quid- 

quid  est  verilati  eonlrarium  odio  habere. 

Sagitla,quaequasi  aTurono(238)contra  nos  missa 

eal,  ex  qiia  pharetra  processil,  saiis  cognovimus ; 

oon  eniro  Tersutias  bominum   ignoramus.  Nulla  si* 

qoidcm  raiicne  vel  auctoritaie  vobispotuit  probiberi 

oi  boiium,  quod  gratia  dileclionis  pcne  centies  pro- 

miseralis,  nobisdebuisseln^ri.  Defuilplane  auclo- 

riUs;  sed,  si  unqiiam  afftiil  vobis,  est  immuiaia  vo- 

luiitas.  Pcomissionein  tamen  vestram  veritatis  aflc- 


redarguero  dcbuissent,  nisi  dissentiret  a  catiiolica 
Ode.  Archiepiscopus  (242)  141  eorom  magister  ti 
adesset,  niilla  divina  lege,  quod  a  vobis  juste  fieri 
precabamur,  potuisset  prohibere;  quod  si  prae- 
suinpsisset,  vestrum  non  essel  ei  super  hoc  obedire. 
Praelato  quidem  obediendum  cst,  non  tamen  in  om- 
nibus,  quae  ipse  suggerit,  sed  iik  bis  tantum  quae 
Deus  praecipit.  Nam  si  quid  contra  constitutionem 
Dei,  vel  Patrum,  praeiati  praHsipiunt,  slatim  aucto- 
rilatcm  pnecipiendi  amiitunt,et  in  illa  re  uullate- 
nusesi  eis  obediendum,  exeniplo  videlicel  apostol»- 
rum.  ipsl  cerle  a  bono  Magistro  formam  acceperuut 
obedientias;  In  qua  eis  de  Scribis  et  Pbarlsaeis  dictum 
esl :  Quacunque  dixerint  ro6ts,  servateetfacite{Matth. 


cius  commendare  debuisset,  nonquaelibel  impedire  ^  x^ni»  3)*  Sedcumiillis  praecipientibus»  ne  innoniinj 

Jesu  loquerentur,  posteaaudieruntquodsibi  sub  no- 
mineobedientiae  faltaciier  imperatum  fuerat,  sapicii- 
ter  vitaverunt  dicentes :  Oportet  obedire  DeQ  magis 
quamhomimbus  (Ar(«v,29)  Hancliucamobedientixsi 
tcnere  vobis  placuisset,  promissionemutique  vestram 
veriiaiis  dedicasset  offcctus  (24i),  et  quid  contra  vos 
arcbiepiscopus  propler  hoc  ratioiiabiliter  diccrct, 
non  haberet.  Si  vero  conlra  doctrinam  apostolonim, 
qitibus  ipse  non  est  melior,  ira,  vel  odio,  seu  qua- 
libet  ineniis  teinpestate  siniplicitatem  vcstram  in- 
quieiare  voluissei,  evangelicae  auctoritatis  testiiiio- 
nla  vobis  esseniin  adjutorium,  etcontra  illum  jacu- 
lareniur  ad  sempiternuin  cjus  opprobrium.  Litter-e, 
^  quas  (244)  vobis  ante  istas  misimus,  mansuetudi- 


dolosilas.  Ulud  etiain  veslroe  bonitaii  nec  debeinus, 
itec  possumos  occultare,  quod  excelienti»  ponlifi- 
c.li  140  n^inime  videtur  expedire,  aniicum  scilicet 
incassuui  faligare,  et  decipere  credulum,  qui  se  sua- 
que  orania  commiserat  fidei  vestr».  Valete;  et  qiiod 
minus  erga  amicum,  amicuin  dico  non  quemlibel, 
sed  vobis  in  oronibus  fidum,  et  contra  illum  am- 
plius  sioislro  consilio  fecistis,  sicut  vitare  debuis- 
seiis,  iu  studeatis  corrigere. 

EPISTOLA  XXVIL 

Udtberto  Cenomannorum  episcopo  honorabilis  vites 

viro,  Cofridus   Vindocinensis  monasterii  humilis 

lervtri,  ubi  non  est  timor,  non  timere,  nec  qualibet 

tuauone  minus  Deo  quam  hominibus  obedire. « 

Liueras,  qiias  clerici  Turonenses  (239j  vobis  mi- 

serunt,  nobis  misisiis,  in  quibus  altitudincm  ordi- 

iiis  vestri  sobjectionis  vlnculis   alligantes,   manda- 

Temnt,  ne  in  castro  Carceris  apud  ecclesiam  S. 

NicDlai  (240)  coemeterium  faceretis.  iloc  totum  ad 

deprcssionem  vestrae  digniutis,  etad  injuriam  Geno- 

mannensis  Ecclesiae  dignoscitur  praesumptum,   quia 

episcopum  in  aliqoo  subjecium  ciericis  nulla  pati- 

lur  regula  Scripiuramm.  Qiio  igilur  adipe  iniquita- 

tis  praesHDipserunt  episcopum  sibi  Inordinate  subji- 

(258)  Sagitta  (juw  quasi  a  Turono.  Litterae  cleri- 
rorum  Turoiiensium  ad  ildeberluro,  de  quibus  episl. 
scq. 

(259)  Clerici  Turonenses.  Melropolilanx  Ecclesiae 
S.  GuUani. 


nem  veslram  aliquaniulum  iurtiaverunl,  sicui  audi- 
vimus  :  unde  eas  mislsse  eos  pcenitei,  faiemurque 
errasse.  Sed  nimio  laborc  faligati  et  immoderata 
spiritus  agiUii  procella,  contra  iot  relucluiitiuiii 
fluctuum  impettts  navem  noslrai'.  ralionis  gubernaro 
148  nequiviinus.  Valcte,  et  bonuin  quoJ  inordinaio 
liuiore  dimisistis,  cbariute,  quae  foras  miltit  timorem 
(/  Joan  IV,  18),  perficitc. 

EPISTOLA  XXVIIL 
Chariuimo  domino  suo  et  pracordiali  amico  Ude» 

nis:et  quod  atiter  acium  est  notle  corrigere  dinbotittB 
progsumptionis  :  et  lib.  v,  epist.  2i.  Legeral  nitui-' 
rum  iii  S.  Benedicti  Regula,  cap.  4  :  Prwceptis  abb.i^ 
lis  in  omnibus  obedire,  Siiamsi  ipsealiier^  quod  ab^it! 
ayal.  Quae  eadein  verba,  scd  de  episcopis  script:i. 


(210)  Ecciesiam  S.  Nicotai,  fn  privilcgiis  fnnocen-  D  leguntur  in  epist.  1  Clementis  ad  Jacobuiu,   Ruiiiio 
tii  lU,  ei  Joann.  €astri  careerls  Klcclesi»  ires  nu-      iiiierprete 


uieranlur,  qoas  Goflridi  de  Meiluana  illustris  viri 
eonsenstt  ccenobio  Vindociiiensi  concessisse  dicitur 
Itdcbertus.  iuisdem  reoensei  Gindo  episcopiis  lldc- 
i»efU  socceesor  in  lilteris  quibus  Froinundo  abbati 
£cclesias  onines  eonfirmau  quas  in  episcopatu  Ge« 
iH)niannico  possidebat.  Ecciesia*,  inqiiil,  de  earcere, 
capella  scittcet  S.  Marim^  capetla  S.  Vincentii^  et 
capeita  S.  Nicoiai  sub  perpetuo  anafhemate  prottiben" 
te$^  ne  infra  Banteugam  ejusdem  castri  ecetesia  vei 
capeita  eonetruatur  sine  ticentitt  Vindocinensis  ca^ 
Vi'uU. 

.(24f )  Etiamsi  atiter  egifikeu  Aliter  agere  Iriia  Go- 
fniio  signiflcaiione  est  niale  ei  perverse  agere,  inr- 
P;terei  inoecore.  Sicentm  usurpavil  lib.  i,  epist.  7, 
"I».  II.  episi.  7  cl  8;  ei  boc  libro,  4i  :  Rogamus  ut 
qnod  aiiier  acium  est  corrigatis,  lib.  iv,  epist.  12. 
hcui47  :  Aiiifuid  atiter  agere  esseiiumance  perfediO' 


(242)  Archiepiscopus.  Radulfus,  ad  qiieni  lib.  u 
epist.  50. 

(245)  ProiNfMfonem  dedieasset  effectus  Epi^t.  pnc- 
cedeute,  promissionem  tamen  vesiram  veritatis  effc' 
ctus  commendare  debuisset^  id  est  probare.  Tiiiie 
enim  approbantur  promissa,  cum  praislanlur.  Sx\ifi 
ludii  in  boc  verbo  Tertullianus ;  De  Moiiogamia  : 
At  ubi  primum  seetus  homicidium  in  fratrkidio  dedi- 
catum  est  ;  De  poiiiiteiilia  :  Jam  inde  in  semetipta 
peBnitentiam  dedicavit*  Et  in  Apologetico  Meronciii 
damnaiionis  nostrae  dedicaiorem  vocat,  hoc  est  pri  - 
hium  auctorem  persecutionis.  Dedicare  in  his  loci:) 
Teriulliaiii  esi  anspicari,  rein  novam  exhibere.  Ai 
Gc^rido,  exsequiet  perficere.  Quia  niminim  ct  iio.» 
dcdicanlur,  et  dedicari  itisi  perfecla  iion  solent. 

(114)  Litieras  qnas  vobis»  Episi.  20. 


151  GOFFRiDI  ABBATIS  VINDOCINENSIS  13i 

terto  ritiB  laudabilii  ephcopo^  fr,  CofrUus  Vm-  A  clcsix  unilalein  vovit,  humiltier  rogamus  ct  oblesla. 


docitten$isMona$ieru  humilii  $ervu$f  dilectionem  tt 
toiiu$dUeciion\$  eerviiutem. 
Nostis,  dileciissiine  Pater,  quod  monasterium  no- 
strum  patriuioniuui  B.  Peiri  sil,  et  ejus  atodium,  et 
ros  ad  ipsum  periiiientcs,  ubicunquc  sint,  sub  san- 
clx  Romanae  Ecclcsix  positx  sint  derensione.  Unde 
benignse  paiernitali  vcstrac  humiliter  supplicamus 
qiiatenus  et  pro  B.  Peiri  dileciione,  et  pro  nosira 
huuulUaie  de  Peiro  de  Caoriiis  (245),  et  de  casteilo 
in  quo  habilat,  nobis  juslitiam  faciatis;  qui  qucm« 
dam  monachum  nostrum  de  equo  suo  prostravit  tur- 
piier,  et  ei  uniim  servum  nostrum  et  diios  asiiios 
injuste  abstulil,  et  adhuc  eos  detinet  violenter. 
Yalete. 

EPISTOLA  XXIX. 
Domno  Hdeberto  honorabili$  vitiB  poniificit   chari^" 
$\mo  domino  ei  Pairi,  fr.  Go(fridu$  V indocinen$i$ 
mona$lerii  humili$$ervu$f  quidqwd  po:e$l  mandari^ 
ei  haberi  $alubriu$, 

Noverii,  optime  Palcr,  vestra  dilectio,  Joannem 
Ca^menlarium  monachum  nostrum  143«  4"i  nostra 
liceniia  usque  hodie  vobiscum  mansit,  a  nobismul- 
tolics  esse  vocatum,  ut  ad  nos  venirel,  cl  se  qui- 
dcm  multoties  promisit  venturum,  necvonil,  timeus 
foriassi^  ne  rediret.  Ntinc  autem  a  vesira  discre- 
tione  nostra  huniilitas  cum  reposcit,  qnem  pro  ve- 
sira  necessiiaie  vobis  ad  horam  no^tra  chariias  com- 
niemlavit.  Quod  si  usque  ad  quintam  reriam,  uisi 
gravi  corporis  inQrmiiaie  dcicntus,  ad  nos  non  vc- 
ncrit,  indubitanter  agnoscat  qiiia  in  cuin  faciemus 
qiiod  in  illum  fieri  debet  qui  et  proprii  loci  deseruit 
obedieniiam  et  suas  professionis  fldcm  irriuin 
fecii. 

EPISTOLA  XXX. 

Omiii6iis  epi$copi$t  abbaiibu$  ei  univer$i$  $anct(e  Ec- 

cle^te  filiiSf  prwcipue  tamen    domno  Itdeberto^ 

di$creioei  venerabiti  Cenomannensi  epi$copo^  fraU 

Co/fridu$  Vindocinen$i$  mona$terii  humHi$  $ertu$^ 

diligere  quod  Deu$  diligii^  et  odio  habere  quod  oditm 

Joannem  Cxmenlarium  nu  nachum  quidein  (^6), 

scd  non  habenlim  charitalis  caementum,   quoniain 

proprii  loci  deseruit  obedicntiaro«  et  siix  professio- 

nis  fidem  irriiam  fccii,  et  roultoties  admoniius  el 


mur  ui  ab  hujus  cxcommunicatl  consortio  se  abstf. 
neant,  ne  cjus,  quod  abstt!  foeda  et  nimium'  sonli- 
da  participatione  maculentur  et  pereant*  Memmato 
aulem  honorabili  viro  Cenomanensi,  episcopo  dili- 
gcntcr  supplicamus  ul,  non  solum  a  communione 
ncquam  illiusi  quem  el  pro  Ecclesiae  suae  necessitaie 
ad  horam  comniendavimus,  se  abslineat,  sed,  qiiod 
jam  se  facturiim  proinisit,  nobis  reddero  studeat 
cominendnlum. 

EPISTOLA  XXXI. 
Uanulfo  beata:  vilce  epiecopo  (ii7),  Coffridu$  Vindo- 
cinen$i$  mona$terii  inuiitie  $ervu$^  et  fratre$$ibt 
commi$$i^  cum  diiectione  revereniiam. 
Saiis  notum  vobis  esse  scimus,  qiiod  consilio  vc- 
B  stro  et  admouilione,  cum  Eblone  (ii8)  et  ejiis  iixore 
pacem  fecerimus.  IIoc  eiiam  qualiter  factum  fuerit, 
V08  minime  ialerecognoscimus;  quem  nimirum  hu- 
jiis  facti  mediatorem  pariier  et  laudatorem  liabiii- 
mus,  et  per  cujus  maniim  hoc  ipsum  fleri  et  flmiari 
decrevimus,  hac  condiiione  scilicet  et  intentionc, 
ut  si  quis  in  posterum  quod  in  Testri  praesentia  fa- 
ctum  fucrat  violare  pra^sumerct,  vestra  auctoritale 
a  sanc  ta  Ecclesia  alienus,  donec  resipisceret,  habe- 
retur ;  qiiod  totum  ecclesiastica  censura  continert 
videtnr.  In  sacris  enim  canonibus  reperitur  ut  qiii 
rem  quamlibet  145  ■'>  praesentia  episcopl  sui  justc 
dispositaui  quassare  tenlaverit,  semel,  secundove 
commonitus,  si  emendare  contempserit,  ab  ipso 
,  episcopo  excommunicetur ,  ciiyus  pncsentiam  irri- 
'  tam'  facere  praesumpseril.  Ilinc  iuque  facile  ad- 
vertere  potestis  quid  contra  Juetam  et  Isembertum, 
et  bomines  eorum  agere  debeatis.  Eblo  quidem  et 
nunc  dicta  cjus  uxor  Jueta»  nobis  per  fldem  promi- 
scrunt,  et  vobis  et  iiobis  obsides  super  boc  Iradide- 
runt  quod  Isembertus  eorum  llius,  qui  aberal, 
concederet  pacem,  quam  ipsi  in  manu  vestra  flrnia- 
vcruiit.  Quod  quia  facere  distulitet  adhucdifferl,  ei 
et  ejus  matri,  quod  dignum  et  justum  fuit,  divinum 
oflicium  abstiilistis,  et  litteris  vesiris  nobis  postei 
n:andastis,  ut  de  jusiiiia,  quam  incoeperatis,  nihil 
penitusdubitaremus;  qiiod  ad  laiidem  ve&trae  digiii- 
tatis  hi  multis  iocis  jam  praedicaveramus.  SeJ  quia 
nunc  Tos  Juetam  absolvisse»  in  qua  mali  siimnia 


longo  temporc  exspeciamus,  quod  deliqiierai  einen-  d  tota  consistif,  famareferentesinisira,  audivlmus;  si 


dare  neglexit  et  negligit,  a  nobis  noveriiis  escom- 
munic:<tum,  ct  a  corpore  sanctae  Ecclesiae  separa- 
Itim,  in  quantum  r^ula  sancta  docet  et  prxcipit. 
Liiilc  oiunes  Christlanos  in  Christum  credentes,  qui 
144  neminem  cxtra  catholicae  et  apostolicx  Ec- 


ita  est,  non  niediocrilcr  admirari  e(  possuniiis  et  de- 
berousy  quippe  cum  de  yestra  constantia,  et  jusiiiiae 
inlegritaie  amplius  dubitare  potuerit  nuHus.  Valete; 
et  quod  in  causa  nostra  minus  justitix  peregistis, 
supplere  n^mus  vos  non  diffemlis.  Non  enim  in- 


(ii5)  Peiro  de  Cuortiis.  Llb.  v,  epist.  12.  Hugo 
Caorciuus. 

{tiii),JoaHnem  Carmentarhim  moMckum  quidem. 
Fiigitivus  hic  moiiachus  a  Goffrido  saepe  frusira 
rvvocatus»  ob  arlis  siiae  utililatem  ab  lldeberto  re- 
iineb;itur,  ut  qiieslusest  lib.  i,  episl.  5,  ad  Pascha- 
loni.  Verisimile  est  posl  excommunicationem  reddi- 
tiim  moiiasierio  fuisse,  ei  de|irecatoria  quapiam 
opisi.  coiiimendaium,  qiialis  cst  23  inter  episiolas 
llJibcni  quam  lilienter  huc  inmsferrem,  nisi  tiioiia- 


chi  nomen,  pro  quo  Inleroedit,  alind  fuisse  primi 
apicis  noia  indicarel. 

(247)  Hanutfo  episcopo,  Sancionensi,  Bosonis  siic- 
cessori.  Hujns  auspicia  episcopatus  in  vetere  Chn»- 
nico  Vineti  conjieiuntur  hi  annnm  i083.  Syno.io 
Arvernicae  inierfuil,  uttesuntur  lilterae  Clrbat.i  ei 
Paschalis,  quas  produximus  ad  lib.  ii,  episi.  26  ei 
12  bujus :  sequenti  aiino  Urbanum  Santoiios  veiiien- 
lein  excepit  Idibus  Aprilts. 

124S)  CifiN  Ebfone.  Lih.  i,  q»ist.  1 


ns 


EPlSlOLiE.  —  LIB.  in. 


134 


gralis  nmtcis  aojntorium  TeMlnm,  Deo  fiulfragaiae,  \  eliam  scriptnin  scilis,  si  oblivioiii    non  tradklisli!!* 


praebebilis. 

146  EPISTOLA  XXXII. 

Ranulfo  honoranda:  vii(e  episcopo  charissimo  domino 

tno  ei  pra^cordiali  amico,    Coffridui    Vindocnien" 

fts  monaMierii  servus,  saluiem  el  reverentiam, 

Ului]  quod  iiuasi  pro  concorilia  Goffi  iilus  Taunia- 

censis  (i49)  se  iiobis  oliulisse  asscril,  nunquam 

iniiii  placuil»  nec  placei,  nec  iu  aBlcnium  placebil. 

Cxierum  quod  cousilio  veslro  sc  salisfacturuiu  no- 

bis  promillit,  saiis  laudamus  ;  sed  vereuduin  vobis 

est  iie  8ub  hac  humilitjitis  spccie  simpliciiatem  ve- 

slrara  decipiat:  quod  et  nos  non  racdiocritcr  Tormi- 

damus.  Rogamus  igitur  sanciitalem  vesiram,  etro- 

gando  monemuSy  ne  a  vobis  inducias  habeat,   nisi 


quia  quidquid  de  rebus  mouasterii  nostri  sine  juJi- 
cio  el  volunlate  Roiuani  ponliflcis  deflniium,  tcI 
distractum  (252)  fuerit,  irrilum  manebitet  vacunm» 
et  qui  dcirinire  lenlaverit,  148  potestatis,  hono- 
risqite  sui  dignilate  privabilur,  spe  recuperalionis 
sublata.  Nos  tamen,  quia  vesiri  debilores  chariiaie 
sumus,  rcverendo  conspeclui  vestro  tempore  com- 
peienti  diligenier  pncseniabimur,  Ibi  de  prxdiciis 
adversariis  jusliiiam  accepturi  et  exseculuri,  quaii- 
tum  debcbinius.  Tcnipus  vero  et  diem  per  fraires» 
qui  ad  festum  sahciac  Trinitatis  vencrinl,  accepto 
cum  eis  consilio,  vobis  mandabimiis.  Quod  si  h^TC 
dtsplicent,  quae  niinime  displicere  drbeiit,  domiu 
pnpa?  audientiam  appellamus,  ciijus  gratia  ei  auclo- 


prius  Yos  beiie   securum  fecerit,  quod  secuiulum  B  htnie  flrmiier  stantes,  iiemincm  iimcmusqucni  iion 
domini  papae  decreium  nobis  satislaciendo  obcdiat. 

EPISTOLA  XXXlll. 
Ranulfo  tenerabili  episcopo,  Goffridus  B,  Petri  alto^ 

diariuSf  prudenter  ei  iimpliciter  in  omnibui  agere. 

Litieras  a  vobis  dlrecus  suscepimus,  quas  ve- 
siras  esse  niinime  credidissemus ,  nisi  eas  sigillo 
veslro  sigillatas  vidissemus.  Ibl  qutdem  coiitiuctur, 
V9S  de  rebus  monaslerii  nosiri,  allodii  vidclicct  R. 
Petri,  diflinire  coepisse,  ei  quibusdam  inspcralis  ad« 
Tersariisno8iris,nobis  abseniibus,  itno  nescientibus, 
diiDniiionis  147  ^^^^  dedisse.  Quod,  salva  pace 
vesira,  dicinuis  iiec  justum  fuisse,  nec  caiiouicum. 
In  decretis  utique  Romaiiorum  pontificum  prxcipi- 


diiigimns.  Valetc  in  Domiao,  Paler  sancle. 
EPISTOLA  XXXIV. 

Ranulfo  Santonensivm  venerabili  episcopo,  domino 
suo  ei  prwcordiuli  amico,  GoHridus  B.  Veiri  aUo- 
diarius,  opquitatem  diligere,  ei  odio  habere  iniipu- 
tatem. 

Tcrminum  quem  mandasiisgraiantcr  susccpimus, 
si  tamen  inlerim  ex  inicgro,  sicui  jus  ecclesiaslicuui 
exigil,  invcstiii  fiierimus.  In  decretis  eniin  Ruma- 
noruin  ponlificum  legimus  quod  nenio  ad  compro- 
vincialem,  sive  ad  gcneralcm  synodum  (253)  voc^r 
dcbei,  vel  in  aliqiiojudicariexspoiiaius.  Et  si  contra 
hxc,  vobis  conscniiciiie,  nos  deinvesiire  ei  ex^o^ 


uir  ne  judices  Ecclesiae  senientiam  proferani  abseiiie  ^  liare  quisqiiam  teutaverii,  advcrsus  coiiseniieniein 


eo(i50)  ciijos  causa  veutilatur.Quod  siobjicilis  quia 
perfralres  iiostros  qui  aderant  nos  monuislis,  ad 
haect  optime  prxsul»  non  niagis  bumiliicr  quam  ve- 
raciter  respondciuus  quoniani  uec  vcsiruiu  erat  sic 
i:os  per  eos  iiioncre,  nec  eorum ,  quod  sapiciiier  vi- 
laveruni,  faanc  vestram  moniiionem  susctpere.  Mo- 
hitio  nainque  (251)  hujusniodi,  quod  vos  ignoraro 
i!0n  crediuius,  non  per  eos  qui  inipcluutur,  scd 
pereosqui  impeittul,  sive  per  alios  judicis  legatos 
debei  fieri.  Impetiti  autem  si  legatioiiein  contra  se 
suscipereut,  quasi  cuUrum,quojugularentur,  secuni 
poriareut.  Si  quis  aliier  senlire  voluerit»  ccclcsia- 
ssica  abi  deerit  ancioriias,  et  erit  pro  raiione  vo- 
luiius.   De  vobis ,  charissimc  Pater  ,   velieinenter 


pariier  et  teniaioris  praesumptioncm,  domini  papae 
audicuiiam  appellaiiius,  cujus  speciales  fllii  suinus. 
Valele ;  ei  ne  ialia  fieri  permitlaiis,  pro  quibus  intole- 
rubilis  149  l^bor  vobis  nascatur,  qiiod  non  opia- 
mus,  opliuie  pr:esul,  providere  dcbetis. 

tPISTOLA  X\XV. 
Ranulfo  honestie  vit(e  episcopo^  Go/fridus  ejus  prag* 

cordiaiis  amicus,  consianter  in  omnibus  operari. 

Judicium,  quod  vos  ei  nos  vobiscum  fecimus,  atii- 
nios  scmiiloruni  nostroruin  veheiuenicr  commovii, 
atleo,  uii  ii  ilii  relalum  cst,quod  ad  eum,  qui  sinistra 
seuiper  gradiiur  via,  vox  eorum  rauca  pervenerit. 
Qiiorum  tatranlia  ora  Teriiate  sanclorum  canoniini 
et  poicsiis  Dei  graiia,  et  debeiis  obsiruere,  el  iu 


niiramur,  qui  priviiegia  Romanse  Ecclesiur,  qu:B  lia-  ^  rcbelles  iilos  censuram  ecciesiasiicas  disciplina^  tulis 
benius,  et  vidistis  saepe  et  legistis;  ei  hxc  oiniiia,  Tiribus  exercere,  ut  vel  sic  cognoscant  qiiam  grave 
pio  qoibus  adversarii  iiostri  contra  nos  clamant,  sil  opi:iCopo  suo  jiiste  judicauli  noii  obedire.  Aucio* 
nodo  aposiolicae  virtuiis  monasierio  noslro  iudisso-  rilatc  uauiqiie  Tulelani  concilii  (25i),  illoruin  ini- 
lubiiiter  csse  firmata,  legendo  invenistis.  lu  quibus     poriiiua  liiigua  refrciialur,  cum  dicitur  :  Quia  cleri- 


(^i9)  Goffridus  Tauniacensis.  Tauniacus  duplex 
jii  Saiilonis  pr»labenlium  fluviorum  nomiiiibus  di^- 
liflguuniur  ;  nain  aitera  Garauioni  dicilur,  alieia 
Vutiouns. 

(250)  Absente  eo.  Supra  opisl.  28. 

(I5lj  Monitio  namQue*  Judicii  vocaiio.  lib.  ii, 
episi.  29.  ^  /. 

(i52)  Definilum  vel  dislractum.  Privilcgiimi  Gre- 
goni  \ll :  Ni  o*<'*  vero  contra  iltum  B,  Ptiri  locuni 
pro  aliqutbus  rebus  causari  voiuerii ,  non  ei  abbas  vel 
frcires  respondeant,  atUequam  Romanum  pontificem 


consulttnt,  quia  quidquid  sine  nostro  vet  successorum 
nosirorum  judicio  definitum  sive  distractum  fneni, 
irritum  erii,  iiem  Urbatii  II,  1099. 

(253)  Nemo  ad  sgnodunu  Etisebius  papa  in  epi- 
Siolu  ad  Aiex:\udriuos  cl  iEgypiios  de  episcopls  ex- 
s|)olialis  :  Quos  sciatis,  iuquit,  ncc  ad  synodumcom' 
proiinciulem,  nec  ad  generitlem  posse  vocari,  ntc  iii 
aiiquo  judicari,  antequam  cuiicta,  qnas  eis  subtaia 
suut,  legibus  polestuti  eorum  redintegreuiur.  Lib.  ii, 
rpisi.  29 ;  lib.  iv,  e|)ist.  12. 

(254)  Toletani  conc  li',  iv,  can.  48* 


13«  GOFFRIDi  ABBATI3 

€um  $m  monadmm  aut  patttna  devotio,  aHtsponlanea  A 
profeuio  fttcii.  Quidquid  hornm  fiicril,  alligaluni 
tenebiu  Micbaelem  vero,  non  dico  olxidicnlcm  ar- 
changelum,  sed  illum  inobedientem  clericum,  An- 
tioeheuum  (255)  his  verbis  damnat  Cuncilium  :  Si 
quislibel  de  clero  epiicopum  proprium  contempserit^ 
vel  ei  obedirenotuerii^hic  omnino  damnetur^  nec  ulira 
remedium  consequaiur,  Quod  $i  Eccteeiam  contur- 
bare^  vel  eoUicitare  nitiiur,  per  poie$iaie$  exiera$  ui 
$ed\tio$u$  opprimalur,  Iterum  coDlra  archiepisco- 
pum  (256),  qui  in  paroecia  vestra,  vobis  inconsulto, 
muita  jam  egit,  e(  adhuc  agere  conatur,  ex  pbare- 
tra  Julii  papae(257)6agiita  ISOdirigitor  hoc  mo4lo  : 
Si  qui$  metropoUUinu$  epi$copu$t  ni$i  quod  ad  suam 
solnmmodo  propriam  pertinti  parxciam^  $ine  comilio 
€t  voluniaie  omnium  comprovineialium  tpiscoporum^  ^ 
aiiquid  agere  in  provineia  teniaveriff  gradue  sui  pe- 
riculo  $ubjacebit,  et  quod  egerii^  irritum  kabeatur  ei 
vacuum. 

EPISTOLA  XXXVI. 
Hanulfo  Santonenti  epitcopo^  et  Petro  archidiacono^ 

dominis  suis  charissimi$  et  prcecordialibue  amici$^ 

Goffridus  ubbas^  licei  indignus^  salutem  ei  dite- 

ctionem» 

Quod  abbas  sancti  Joannis  (258)  cum  sociis  suis 
nbbaiibus  testificatur,  placitum  (259)  videlicet,  quod 
iii  pr^sentia  vestra  facturi  eramus,  mea  concessione 
ac  consilio,  donec  ilispania  redirelt  fuisse  dilatum, 
scitote  penitus  a  verilate  esse  alienum.  Gaeterum» 
qnod  vestro  judicio  se  uobis  faclurum  justitiam  (^ 
l>olliceiur^  amicus  vester  qualiscunque  toto  corde 
iiinplpctiiur,  sl  ejus  promissio  actione  flrmetur.  Ad 


VLNDOCINENSIS  |36 

vos  tamen,  sicat  mandastis,  ad  praesens  venire  non 
polero,  multo  renum  dolore  detentus,  e(  ineviubili 
monasterii  nostri  necessltate  occupatus.  Sed  cuni 
corporls  infirmitast  et  monasterii  nostri  necessitas, 
Deo  donante,  (ransierit,  benigno  conspeciui  vestro 
servus  vesurae  sanctiutis  pnesenubitur,  de  prxdicio 
abbatc  tempore  competenti  justitiani  accepturus,  et 
quanium  debebit,  diligenter  exsecuiurus.  Si  lixc 
refuu(i8,  quae  canonioe  minime  refutare  potestis, 
appello  Koinam  cujus  fultus  aucloriute»  uiilUus  for- 
niido  iujuriam, 

151  EPISTOLA  XXXVIl. 
Ranuifo  Sanlonenei  episiopo^Coffridus  VindociHentii 
monasterii  servu$^  non  omm  vemo  agUarL 
Fama  refereiite  slnistra,  ad  nos  usque  perveuit, 
quod  de  insula  Flaici  (260),  de  qua  oiim  nos  abseiuci 
et  Romanam  audieutiam  appeUantes  exinvestisUs, 
et  poslea  veslro  e(  dericorum  vestrorum  judicio  re- 
vestisiis,  nunc  iterum  nos  deinvestitos  habetis.  Si 
verum  est,  vehemeiiter  miramur,  unde  lanUm  po- 
testatem  accepistis»  quod  res  Ecclesiae  Romaiia; 
deputaUs,  de  quibus  uulius  pontificum,  iiisi  anatbc- 
inaic  suscepto,  quidquam  subtrahere  vel  diffiuire 
conceditur  ita  leviier  nobis  auferre,  e(  quibus  vo^ 
lueritis,  conferre  possitis.  Altiiudinem  iuque  vestram 
uioncndo  rogamus,  e(  rogando  monemus,  u(,  juxu 
pr»cepium  cardiiialis,  nos  adhuc  aniicos  vestros  iu* 
vestiatis,  alioquin  contra  vos,  sicut  contra  persecu- 
torem  iiostrum,  et  privilegiorum  Romanoruin  violato- 
rem  proclamabimos  illud  eiiam,  quod  in  llainierico 
de  Rancoue  (2t>i )  a  vobis  actum  est,  non  UceniesA 
Haimericus  siquidem  propter  mulu  mala,  quae  nobii 


(255)  Antiochenum.  Ganone  5  :  Si  qnis  presbyter^ 
ttvi  diaconus,  episcopum  proprtum  coniemnens  te  ab 
Ecciesia  sequeslravit,  et  seorsum  coitigens^  attare  con- 
stituiif  et  commonenli  episcopo  non  acquieverit^  nec 
consentire  vel  obedire  voiuertt^  semet  et  iierum  con- 
vocanti^  hic  damnetur  omninOf  nec  ulira  remedium 
consequatur^  quia  $uam  recipere  non  potesi  dignita- 
lem.  Quod  si  Ecciesiam  conlurbare  el  sotticitare  per^ 
sistatf  tanquam  sediiiosus,  per  potestates  exteras  op^ 
primaiur.^xc  inleger  estcanon  adversus  presbyteros 
Dc  diaconos,  qui  ab  episcopis  suis  sccessioneni  fa- 
ciunt,  et  allaria  sibi  seorsum  erigunt.  GofTridus,  au( 
5i  quis  aiite  ilbim,  iU  contraxit  ut  clericos  oinnes, 
qui  episcopis  suis  quaqua  in  re  non  obediunt,  con- 
Blriiigere  videatur» 

(256)  Cofilra  arc/iiepff«<rofinm.  Burdigalensem  Aqui- 
lanise  ii,  meiropoliianum.  is  erat  boc  tempore»  ut 
opinor,  Arnaldiis  Aniati  successor. 

(257)  Jutii  papas.  Episl.  i  ad  Oricnlalcs  pro  Atlia- 
iiasio,  c.  23. 

(258)  Abbas.  S.  \Joanni$.  Qui  Angeriacensis  iib. 
IV,  epist.  5.  Abbas  de  S.  Joanne,  lib.  v,  epist.  19 ; 
qii.T  ad  hoc  periinet  argumentuin. 

(259)  Ptacitum.  Lib.  iii.cnpitul.  85:  Unttsqui$tiue 
comitnm  ptncitum  $uum  habeat,  ei  justitias  faciat. 
Placitum  dicebaut  jiidicium,  aul  convenlum  judicii 
causa.  Uiide  ei  placiiare  Iib,iii,epist.  24.  Nec  judi- 
cii  inodo  ;  sed  cujusHbet  negotii  causa  conventus 
agereut ,  el  conveiitiones  ipsas,  transactionesquc 
reruni  quarum  causa  convenerant,  placiu  vocabant, 
ui  placitum  Ticiiiense  Carnli  Calvi  aiiiio  877.  Princi- 
piini,  apud  ivoucm,  epist.  28.  Flodoardusiiicbrotiico, 
uuiio  8o3.  Ptacitum  eoncordi<c  nc  pads  rex  et  llugo 


medianie  Quadragesima  iniere  Suessom$.  Placi!um 
venditionis,  capitul.  lib.  iii,  75.  Concilium  rribu- 
riense,  cap.  9  :  Ctmi  epi$copu$  epiecopaium  circum- 
eundo  ptacitum  canonice  decreverii,  poputumque  itto 
inviiavcrit^  ei  come$  eadem  die  placiium  eum  poputo 
$uum  condixerii,  ei  per  bannum  ittuc  venire  pnece" 
pevii,  ptaeitum  comiti$  om9ie$  postponant,  ei  comes 
ipse.  idemque  pojnUus  post  episccpum  fe$tine  pergunt^ 
$cieme$  $e  non  itlic  $editio$a  contentione  deccrtaret 
$ed  pro  (ide  catkotiea  invigitare  ;  non  cumulum  pe- 
riiniarttiN,  $ed  iucrum  congregare  animarum. 

(260)  Ue  insuia  Ftaici.  liisiila  est  non  maris  aut 
fluminis,  sed  medils  olini  ex  paludibus  eruta.  Qui 
nunc  etiam  cjus  situs  cernitur  non  procul  SurgeriiSi 

p  quarum  Ecclesia:  niembrum  est.  Iii  privilegio  Ur- 
l>ani  II,  Roinae  anno  1098  :  Ecetesia  B.  Marias  de 
Surgeriiscum  insula  Flaici^  quam  a  $e  pror$u$  eru' 
tam  Hugo  mile$  per  manum  Ranutfi  SaniOHensi$  epi* 
$copi  Vindocinenei  ccenobio  deretiquil. 

(261)  Haimerico  de  Rancone.  Clara  superioribus 
STXulis  familia,  ez  qua  huic  cognominis  alter  Hai-» 
inericus  de  Rancone  fundationis  Vindocinensis  coe- 
iiobii  litteris  iu(er  proceres  subscripsi(  anno  10404 
Iteiu  Gauffridus  de  Rancooe  Pictavcnsi  regioni  a 
Liidovico  Yll,  rege,  Aquitaniae  duce  praepositusi 
cujus  exsun(  ad  Sugerium  abbalem  Iltler»  inter 
epistolas  Sugerii*  Uaimerici  prseterea  Ranconensis 
liisotnnibus  antiquioris,  cruentique  ejus  iuteriius 
ineminit  vetus  Chronicum  Adeniari  Engulismensis  i 
Hamericus,  inquit»  princeps  Ranconenm ;  contra 
Guittetmum  Engolimas  comitem  in%urgen$  a  Goffrido 
comiti$  fitio  ferro  confossus  occidiiur. 


feccrai,  a  dofninopspa  el  a  vobis  fucrait  excommu*  A 
mc;\ius,  et  in  ipsa  excommunicatione  jtisto  Dei  ju- 
dicio  perem|iias  es(,  et  idoo  merito  exstitita  cceme- 
leno  alienus.  Poslea  vero  precibos  uxoris  illius,  et 
pretio,  ut  quidam  dlcunt,  corropt4i$^  excommuni- 
caio,  excommttnicatum  illum  sine  satisfaciione  ab- 
soWendo,  conHnunicastiSi  et  praesentibus  frairibus 
nosiris,  per  quos  152  '^niufm  nostne  in  aurilius 
veslris  resenabanl,  quae  adbuc  rcsonare  non  cessaiil, 
forpusejiis  saepulturaeipseinel  tradidistis.  Auctorilaie 
umen  snnciorum  canonum  (21(8)  firmiter  iencinus, 
et  nullatenus  dubtiamus,  quia  quibus  T4vi$  nou 
comrouni camns,  nec  moriuis  communicaredebemus ; 
et  qoi  altier  fecerit^  si  laieus  cst,  debet  et  i^se  ex- 
commonicari ;  si  clericits,  cujusconque  diguitatis  vel 
ordiois  sil,  debet  penitus  degradari.  Valete»  et  qu«  B 
«Jicta  sunt  sapienier  advertiie. 

EPISTOLA  XXXVIII. 
Charisiimo  domlno  el  prcecordlaU  amico  Petro  ho- 
norabili  Sanionensium  episcopo  (i63),  Go/fridui 
Vindocinensii  monasttrii  hmmilii  tervui,  oraiiotmm 
imtaniiam  eum  pura:  ditectionis  affectu. 
Alisentcs  qnidem  corpore,  sed  prjesentes  meniis 
^vwione,    vcnerabilis  Paler,  pro  beneAciis,  qiim 
tiobis  sa^ius  exbibetis,  vobis  gratias  reddimus,  cu- 
{us  charitatis  ignein  tanto  erga  nos  ardentiorem  esse 
cognovimns  quanio,  conlra  eos  qni  de  nobis  qn»- 
runlur,  vesier  constaniier  exislit  animus.  Et  quain- 
vis  dignas  meritis  vestris  grates  iion  valeamus  re^ 
pendere,  adhuc  tanieii  de  vestra  bonitate  non  rne- ., 
diocriier  pncsumentes,  bumiliter  rogamos  ut  qiiae 


4o  episcopatu  vestro  contra  nos  injuste  Annl,  non 

(!202)  Anctorilale  canonum,  Lpo  Rustico  Nnrbo- 
nrnsi :  Nos  autem  quibus  viventibus  non  communiea' 
rimirs,  mortu  i  commumeare  non  posinmm,  Inoo- 
ceniins  Ui  arcbiepiscopo  Nidrosiensi,  cap.  li  de 
sejn.itBris  ?  Sacris  €s/  canonihut  initiiutum,  ul  quitmi 
non  commumcatimui  vivii ,  itofi  €ommunicemui  de^ 
funetigy  et  ut  careanr  eecteiiaHica  iepultura,  qui 
priHs  erant  ab  -eccleeiQiiica  unilate  praciiiy  nec  in 
articuio  mariii  Eccteiite  rcconciHati  fuerini.  Potest 
Caroen  in  excommunicalione  niortuis  absoiiuio  im- 
pcrtiri,  ei  post  alisoluttoneui  sepnltura,  C,  A  nobii, 
de  sentent^  exeotnmunicalionii. 

{W5\Peiro  Santonetuium  epiicopo.  Rapulfi  suc- 
cc&sori. 

(2(i4)  Guitteimui  Okeronii  preepoittui,  iliyiis  atqiie 
IJ:iiinerici  fralris  itenini  lit  nieiitio  lib.  v,  epist.  it. 
Olero,  sive,  ut  loffmtur  Sidonius,  Olarto  insula  es4 
Oeeaiii  Sanloiiici.  De  qua  dictum  etiani  Ub.  i,  episl. 
i5.  UUorius  Plinto. 

(ie5)  liainaldum  ClHmellum.  Rainaiduin  Clie- 
eiieili  dixil  lib.  i,  epist  ii. 

(266)  Dndtum  refftne.  Monomaciiiaro,  siiigularc 
certamen  quo  aiitbigiias  discepiationes  dirimebani, 
^nae  orditi»rfo  judicio  lerminari  non  polerant,  4ii 
di^omate  Stcfhani  regis  Angloruin  ad  Uiigoneiii 
archlepiscopttin  Rolhoinag.  De  kis  qui  trevium  D^i 
iufnn§uHty  ei  m  irevia  Dei  hominei  oceidunt  iimili' 
Ur  Hatui^  mteMadmodum  Htnriem  avunculm  meui 
ieneri  wiandavky  videticei  si  ^eciiorem  aiiquii  in 
irevia  Dei  duello  probare  volueriiy  dueHum  ittud  in 
euria  erit,  Et  post  alia :  Si  vero  defuerit,  qui  occiso» 
rem  in  trevia  Dei  ducHo  probare  voiuerii,  iunc  ille 
occiior  per  miHistroi  Ecct^siue  vocatus ,  aperia  lege 
tudicii,  aul  aqua  vet  igni  u  purgabii.  Aqiix  ntmirum 

rATBOL.    CLVll. 


EPlSTOLiC.  —  LIB.  in.  i3S 

slt  vobis  taediosum  corrigere.  Gulllelmus  Olcronis 
pRcpositus  (2§4),  et  quidam  aller,  Astbo  noinine, 
sed  nequam  crudditer  novas  quasdam,  et  praede- 
cessoruin  nostrorum  153  lemporibus  peniius  iuu- 
sitaias  exactiones  ternstnostris  violeiitcr  iinpresse- 
riint,  qiias  vobis  nielius  dicent  fratres  nosiri  qui 
eoruin  angarias  porlaverunt.  Nos  autem,  ista  licet 
vera  sint,  idcirco  non  loqiiimur,  quia  excusabiliiis 
est  etiam  vera  quaedam  reticcre  quam  qualilict  siig- 
gestione  lineam  veritatis  cxcedere.  Viiae  iaiidabilis 
pr«su),  malofom  seniina  nulJa  occasio^te  dissimule- 
tis>  sed  mox  «t  oriri  coeperint,  radicitus  ainputetis. 
Arbusta  etcnim,  si  siatim  ut  piantaia  snnt  concu- 
tiantur,  radicari  non  possuot;  si  vero  diiilius  lolc- 
rantur,  aliius  radicem  figunt,  et  qtiae  priiis  polerant 
quasi  sola  manu  et  absqiie  diflicultate  avelli,  nuu- 
qiiam  sine  securi,  et  vix  cnin  securi,  volent  deincept 
exstirpari.  Ex  bac  igitur  similitttdine  Aieile  adver- 
litur  quod  si  in  primo  iinpetn  itiimicis  sancta;  ec- 
clesix  minime  rcsistitur,  eortim  crcscit  iuiquitas, 
et  resistcndi  faciittas  niinnitttr.  Valeat  dominu)« 
iioster  cpiscopos,  de  cujns  constaniia  et  justitia: 
intcgritate  Oinnino  conAdimus* 

EPISTOLA  XXXIX. 
Chariiiimo  domino  et  pmBcordialmimo  amieo  Petro 

honorabitii  vitas  episcopc,  Goffridui  VinJocinensii 

monaiterii  htnnilis  servus,  salutem  a  Deo,  et  a  se 

purm  dileetionis  obsequium» 

Audivimus»  dilcctissime  Pater,  Rainablum  Clie- 
snellnin  (265)  clericam  vesiruni  cuni  domno  154 
Goitlelmo  monaclio  nosiro  doellum  cepisse  (i66), 
millum  tamen  ox  sva  parie,  vel  ex  parte  monachi 


caiidae  ant  frigid»,  vel  ferri  igniii  jiidicio.  Nam  boec 
alia  erant  genera  vulgaris  pnrgatioiiis.  Qui  ritiis 
c  prisco  Fraiicorum,  Gernianicarunu|ue  gontiitni 
more  in  Ecplesiam  oliju  reccptus,  ivclaniatilibus 
licet  Ecclesi;e  rectoribus,  sic  itivaliiii  ni  inultorum^ 
sa^culorurn  canlenlioiie  impclrari  vlx  potiierit  iic 
.ibrogaretur.  Sed  ul  ile  diiello  seorsiui  dicanius, 
ficbai  ha>c  pogna  sciilo  ct  fustc,  lib.  iv,  capitiil.  25 .t 
Ottt  cum  scutis  ei  fustibus  in  campo  decerient.  Et! 
29  :  Liceat  ei  contra  unnm  ex  ipiis  cum  scuto  et  fnsie 
in  campo  comendere.  At  quaiu|iiaiii  liis  arinis  diini- 
^abant,  vix  tainen  sine  satiguinc,  liiteiduin  rtiaiii 
non  sine  ca^de  pugiiabaiur.  Vol  banc  igiiiir  ob  cau- 
sam  ecclcsiasticis  prairipiie  veliia  cr^l  niuuoninohia 
quod  tniiltis  eliani  locis  docel.  Ivo,  iil  cpisi.  2i7. 
p  l*ropterea  in  diplomate  SieplKiiii  legis  duelluni  iii 
iuria  regis  iiidicitur;  iii  ecclebi.tsiico  foro  a(|Q» 
vcl  ignis  purgalio,  quia  ccclcsiasticls  non  soluin 
ipsis  duello  coutendere  non  licobat,  sed  nec  alios 
roinmiuere.  Saepius  lameii  ab  iltis  tcniporuiii  vitio 
uiraniqiie  iti  partein  pcccaiuin  est.  Quod  subjecta 
eliain  duo  cxempla  teslanlur;  qii:c  quoniam  vete- 
i'um  duelioruin  nioreiii  illuslrani.  el  inetuorubiliani 
pnetcrea  reruin  nolitiain  coniineiit,  non  iudignu 
vis:i  stint  quue  iu  liiceiii  profciaiiuir.  Alteruni  e 
Tabiilario  Sancti  Albini  Andegaveiisis  speciuien 
exbibet  diielli  oblali  et  accepti,  scd  uihi  peracti,  iii 
routroversia  Tbeoderici  abbatis  cum  vicecoiuilH 
Toarcensi,  in  baec  verba  : 

Uaimerici  vicecomitii    Toarci   enm  Theodorico  #5. 
Aibini  abbaie  coniroversia, 

f  Nolum  fiat  oninibus  Cbristianis,  pnesentibns 
et  fuluriSi  quod  vicecomcs  Toarcensium,  UaiiU'*»»*- 

5 


139  GOFFRIIM  ABBATIS  YINDOCLNENSIS  i40 

tftslem  habuisse.  Quod  q»ia  [sajculi  leges  nulta  ra-  A  vcrsa  consueluJine  prrevulcal  hominum  iniquilns 
lione  fieri  permillunl  ci  «acri  canones  omnino,  ne  canonicae  ajquiiali,  el  sic,  quoil  absil  l  snbdaiur 
ftal,  iulerdicunt,  humililer  rogamus  ul  quod  in  verilas  falsilati.  Sl  vero  Uainaldus  vestcr  clavcs 
episcopaiu  vcstro  ab  ccclesiasiicis  viris  conlra  ec-  sanct«  Ecclesiae  agiiare  ei  Roraanoruro  decrela  pon- 
clcsiasticas  regulas  prasumptum  dignoscitur,  veslra  tificum,  quae  inler  ecclesiasticos  viros  monomachiam 
auctoritate  irriium  flat  et  corrigatur,  ne  forte  per-     pcnitus  inhibent,  annulare  conalur,  conira    ejus 


cus  nomine,  exiffebnt  officialium  suorum  persua- 
stone  ab  abbate  S.  Albini,  Theodorico  nomrnc,  qui 
noviter  onus  susceperat  abbalis,  consueludinem 
quamdam  inauditam,  el  omni  religioni  contrariam, 
videlicetpro  abbatis  mutatione  et  relevalione  ab- 
batis  ,  emuim  unum  centum  solidorum,  aut  solidos 
centum.  Dicebal  enim,  sicul  illis  fuerat  snggestum 
n  talium  aucupibus  lucrorum,  quod  quicunque  no< 
viter  crearetur  abbas  in  monasierio  S.  Albini,  prae- 
dictum  pro  sua  ordinalione  pr.Tejudicium  solverel 
vicecomiti.  Quod  cuui  prsedicto  de  parle  vicecomilis 
nuntialum  fuisset  abbali,  pervidcns  et  sibi  et  suc- 
ressoribus  suis  nocituram,  si  redderelur,  hanc  con- 
suetudiuem  negavit  solvere  quod  intelligebat  exigi 
perverse.  Unde  factum  est  ut  ob  hanc  causam  pe- 
leret  Toarciuu),  vicccomilem  adircl,  paratus  aut 
i?alidi  ferri  judicio  sccundum  legom  monachorum 
per  suum  hominem  probare,  aut  sculo  et  baculo 
juxta  legcm  saecularium  defendcre,  nunquam  in 
abbatiam  S.  Albini  fuisse  istam,  et  injuste  exigi 
consuctudinem.  Ulrum  fleret  liorum,  vicecomitis  cst 
judicio  reliclum.  Gumque  illc  duclium  potius  ele- 
^isset,  obtulit  abbus  honrmcm  S.  Albini,  qui  el  sa- 
<:ramenlum  faceret,  et  sacramenlo  fidera  brachio 
darel.  Inlerea  vicecomilis  optimaies  quam  imma- 
tiiier  ha;c  cousuciudo  oinni  Christianitatis  profes- 
sioni,  et  prajcipue  monasiiio  ordiiii  possit  officere, 
jierpendenles,  simulque  vicccomiti,  quod  conlra 
l)cum  ct  sanclos  ejus  ct  animam  facerel,  protestan- 
lcs,  injuslum  proclamabant  esse  pro  tam  iniqua 
bellum  iieri  cousueiudine.  Ipse  quoque  vicecomes, 
ul  liomo  prudens  et  nobilis,  et  bene  morigcralus, 
licet  juvenis  sentiens  in  pcriculum  animap  suae  pii- 
guam  isiam,  uler  pugiianlium  vinceretur,  vergere, 
quac  aut  sniim  aut  saiicti  cogerct  hominem  forlassis 
occidi;  cousilio  iniio  cuui  fideiibus  suis,  pro  anima 
palris  sui  jam  pridem  defunili,  cujus  ipso  die  an- 
niversaria  volvebatur  dics,  nec  non  el  suas  quotidie 
pcriclitantis  salute,  et  ut  abbas  sibi,  uxorique  su», 
el  fratribus  societalem  daret  beiieficii  congregatio- 
iiis  S.  Albini,  remisit  pugnam,  remisit  et  consue- 
ludinem,  et  ul  nullus  postbac  suse  vel  diiionis  vcl 
parenlelu?  hanc  valeat  exigere,  notitiam  hujus  rei 
scribi  praecepit.  Quam  fralrcs  sups,  GaufTridum  vi- 
delicetet  Rodulfum,  necnou  et  mllites,qui  hanccon- 
suetudiiiemde  iiloinfevum|/[.,ina3vum]  reclamabant, 
Guillelmumscilicetet  Americum  praepositum,  aucto- 
ramento  gratuito  firmare  persuasit.  Data  igitur  ab 
abbale  beneficii  societate,  et  irriia  facia  a  viceco- 
mite  sxpedicta  consuetudine ,  ab  utraque  parte 
<1isce6sum  esi  in  pace.  Facta  sunt  haec  apud  Toar- 
cidm  in  Guria  vicecomitis  Haimericiy  i  etc. 

Alterum  e  codice  S.  Pelri  Redoiicnsis,  Hamelini 
cpiscopi  iitteris  continetur,  qu»  duellura  commis- 
sum ,  sed  sine  victoria  diremptum  osteudunl.  Sic 
igitur  habel : 

ilamelini  Redonum  epiicopi  litteroi  de  conlroversia 
Mainguenoii  el  IvoniSt  duelloque  inler  eos  com^ 
msio, 

i  Ego  Hamelinus,  Dei  gratia,  Rcdonensis  episco- 
pus,  meuiori»  commendo,  ei  posterorum  meoruiii 
trado  noiitix  finem  controversiae,  qua^  fuii  in  prae- 
st  niia  nostra  inter  Mainguenoium  filium  Eveni  de 
Groteniaco ,  et  Ivoneni  quondam  tilium  Hamclini , 
iiepotem  Gallerii  Groisnardi.  Isie  Ivo  aniio  quarlo 
episcopatus  mci  clamorem  mihi  fecit  super  hsere- 
Ji.ate,  ut  asserebat,  sua,  quam  Galterius  patruus 


suus  et  Hamelinus  pater  suus  ab  episcopo  Mainonc 
cinerant,  et  in  pace  possederant  in  viia  stia.  Post 
quorum  morlem  ipse  Ivo  et  fralrcs  ejus  cogenle 
paupertate  et  solitudine  sua,  in  aliam  demoranles 
parochiam,  hxreditatem  suam  dereliqucrunt  in 
inanu  episcopi  sohilam  et  quieiam.  Niinc  aulem  rc- 
poscere  se  bxrcdilalem  suam ,  quam  Mainguenoius 
injusle  possideret  iiitcrira  sibi  traditam  a  ministris 
episcopi,  quam  nullus  aniecessorum  anlea  posse- 
disset.  Ad  hunc  clamorem  vocatus  Mainguenoius 
3  die  consiituioei  loco,  hujusmodi  dedit  responsum  : 
Ego  nec  luam,  iicc  palris  tui,  ncc  patris  [/.  avij 
tui  possideo  iixreditatem,  sed  hsereditalem  meam, 
quam  pater  mcus,  ct  avus,  et  proavus  meus  in  pace 
lonuerunl  et  posscderunl  lempare  Mainonis,  et 
Silvestri,  et  Marbodi,  ei  Rotaldi  episcopornm ,  rt 
nunqiiam    a   justitia   defuerunt,    neque  iinquam  a 

{mssessione  ista  dejecii  snnt,  sed  iieque  cgo,  Ad 
vxc  Ivo :  Nec  tii,  Mcin^ucnoi,  tcrrani  islaui  sinc 
calumnia  nostra  possedisti,  nec  paler  tuus,  nec 
avus  tuus,  nec  proavus  tutis  aliquando  de  ea  fuc- 
runt  investiti.  Super  his  senleutia  data  csi,  scilicet 
til  Mainguenoius  narrattonem  suam  jurejurando 
assererel.  Huic  juramcnto  resistere  se  Ivo  dixit. 
Itaque  jiidicaium  est  inter  illos  duellum.  Acceptum 
est  abutraque  parte,  et  laudalum  judicium.  Gumquc 
die  constituto  ventum  essct  in  campum,  et  post 
facta  juramenta  pugiles  hinc  ct  inde  foriiler  et 
viriliter  dimicarent  in  prnto  cpiscopi ,  juxla  fluviuui 

P  Isolam,  proesenlibus  nobis,  et  comite  Gonaiio,  ct 
Roberto  Vilreiensi  tunc  excommucicato,  ei  Ollverio 
de  Dinanno,  et  Hamone  de  Guirchia,  et  aliis  pro- 
ceribus  muliis,  et  fere  onini  clero  et  populo  Redo- 
nens',  traclalum  est  de  concordia,  et  convenit,  et 
phcuit,  nt  Mainguenoius  lerram  suam  qbietam  te- 
neret  et  possiderel,  et  Ivoni  darct  qiiinquaginia  so- 
lidos  propter  impensas,  ct  ita  Ivo  calumniam  pos- 
sessionis  illius  prorsus  dimitlerel,  et  faclum  est  ita ; 
deditque  Ivo  fidem  suam  iii  inanuin  opiscopi  de 
hujus  pacis  compositione  firmiter  et  fidcliler  obser- 
vanda.  Simililer  el  fratres  Rainaldus,  el  Judicaci, 
et  Ruellonus  Bodinardus,  et  Radulphus  socer  Ivo- 
nis,  et  Robertus  ex  pallare.  Dalusqiie  est  iocus  ci 
lerminus,  ut  quinquaginta  iili  sohdi  ivoni  reddc- 
rentur.  Die  constituto  cum  Mainguenoius  prxslo 
esset,  et  Ivo  a  nobis  invitatus  semel,  et  secuiido, 
et  tertio  pecuniam  nollet  recipere,  ego  iliaui  rccep<, 
dans  Mainguenoio  securitatem  et  tutelam  proinil- 
lcns  omni  tempore  meo,  et  successorum  meoruni 

^  cpiscoporum.  Ghartulam  quoque  pactioiiis  signavi 
sigillo  episcopali,  ut  rata  sit  et  firma,  et  incon- 
ciissa  permaneat.  i  Sed  quoiiiain  liuc  usaiie  provecii 
sumus,  accedat  et  lertium  duelli  exemplum,  iu  quo 
pugilum  altcr  vincitur,  et  suo,  quod  monuimus, 
cruore  perfusus  describilur.  Id  depromptum  est  cx 
vetere  liistoria  seu  Gestis  comituin  et  antistiiuni 
Engolismensium,  ubi  de  Guillelmo  Arnaldi  F.  co- 
mite  agilur,  iii  quem  maSefica  mulicr  noxias  artes 
excrcuisse  ferebatur. 

Stephani  pro  comite  EngoUsmensit  et  Guillelmi  pro 
matefica  duellnm. 
f  Dum  malefica,  inquit,  mulier  non  confilerelur, 
judicio  Dei  commissum  est  utquod  verum  latebat, 
per  duellum  duonim  virorum  iuler  se  pugnanliuiu 
data  vicloria  probaretur.  Factis  ergo  Kacrauicnlis 
feria  secunda  priiiise  hebdomadae  Passionis,  decer- 
taverunt  diu  muliumque  exira  civiatem  in  iu&ula 


411  CPISTOLiE. 

iaOatos  conatus    humiliUtem  Romanae   Ccclesi»,  A 
qu»  iiiflaia  crcipare  et  superba  premere  novii,  ap- 
peUarous. 

EPISTOLA  XL. 

Chariuimlt  dominii  el  praeordialibui  amicity  domne 
Peiro  Sanlonemium  venerabili  episeopo ,  et  domno 
Gotceiino  konorabili  ejus  arehidiacono,  Goffridut 
«ortim  humilis  el  fidelis  amicuif  salutem,  ^erviiium 
ti  dUectionem, 

Per\enil  ad  tios,  quod  oblaliones  confessionum 

in  ecviesia  Surgenarnm  (i67)  nobis  abstulistis.  Quod 

si  ita  nos  abscnles,  de  hoc  quod  per  triginta  annos 

nallo  episcopo  vd  arclridtacono  reclamanle  tenuiinits» 

atque  iiomanorum  pontiflcom  licenlia  nohis  con- 

cessum  155  ^«^  exinvesiistis,  ei  presbylero  no- 

siro,  quod  noslruni  erat,  nobis  nolentibus,  conlu-  B 

listts,  nec  dilectionem  circa  nos  exhibuistis,  nec 

(lilcciioms  speciem.  Vel  si  ita  amicos  Testr*)S  beare 

iiostis,  novtfm  geinis  beatilHdhiis  et  dllectionis  in- 

venistis.  Uoc  lainen  si  ab  aliis  bominibus  conlra 

ims  .igereiur,  non  dilectionis,  sed  odii  opus  videre- 

iiir.  Si  a^iquid  mali  vobis  fecisse  videremur,  de- 

boissemus  prius  adnioneri,  ui  sic  aut  culpam,  si 

adessety  nobis   iiceret  humiiiter  agnoscere,   aiit 

si   noo  essct,    rationabililer   excusare.    Si   vero 

aliquid  boni    vobis  facere  potuimus,  et  recimus 

retributionem ,   quani   Deus   non   novil,  recipcre 

iion  optamus.  Uude  vos,  sicut  dilectissimos   doni- 

nos  ct  amicos    suppliciter   rogamus,    ne    a  vo- 

bis ,  de  quibus  semper  speraviinus   bona ,    qux-  „ 

libet  niala  sentiamns ,  qiiia    vestra    gravamina  ,  ^ 

qiioniam    ainlci   nostri  praecordiales  eslis   patien- 

ler  porlare   non   posstiinus.   Si   dicitis   quod    ille 

oblaiionefn  confessioiiis  liabere  debet  cui  pccniicns 

confiielur,  siiniii  modo  dicere  potestis  iit  oblalioncm 

altaris  habeat  a  quo  missa  cantalur,  et  ohlalionera 

inortui,  a  qiio  morluns  sepelilur,  et  sic  minister 

nosier  lotnm  accipiat  ut  niliil  oblalioniini  in  eccle- 

stis,  qKibii:»  dle  ac  nocio  scrvimus,  nobis  rdin- 


-  LIB.  ui.  m 

qnat.  Pro  reverentia  vestr»  religionis  hoe  injnttuia 
non  dicimuSv  sed  justum  esse  penitus  ignoramu». 
Nam  lex  Moysi  non  prsecepil,  propbetsc  non  prjc- 
dixerunt^  sanclom  Evangelium  inde  siluit,  auctorri 
canonum  aut  noluerunt  dicere,  aut  oblivioni  tr.idi- 
derunt.  Valet^. 

186;  P»^TOLA  XLF. 
P.  honorabiti  episcopo  (2G8) ,  fraier  Qopidut  abba$ 
Vindocinenm  y  allodiarius  aposlolicas  sediselter^ 
rtt«,  non  facere  aliis  quod  non  vult  fieri  sibi, 
Doiiuni  papx  Cnlixti  accepislis  decrelum,  in  qno 
vobis  et  quibusdani  episcopis  aliis  fuerat  pr^ceptum 
ut  rerum  Vindocinensi  monaslerii,  sicut  earuni  qua 
apostolics  sedis  snnt  propriae,  defensores  essetis  cl 
acjyulores.  Et  alii  quidem  omnes  non  verbo  ncc 
lingua  tantom,  sed  opere  et  veritale,  domini  papa 
servaverutit  mandaium.  Vos  auiem  qunc  in  episco- 
patu  vestro  nobis  nblala  sunl^  et  qnol,  ct  qnaniis 
fratres  nosiri.  qui  ibi  habtiaiil,  poriaverunt  iiijiirias* 
satis  audistis ,  sed  aut  noluistis  corrigerc,  atU  n.i- 
nime  polaistis.  Insuper  cliam  deciinas  salinaruiii 
vestraruin,  quas  moiiasterium  nostrum,  patrimo- 
niom  scilicet  B.  Pelri  cl  ejus  aliodiuni,  per  sexaginia 
annos  pacifice  nosciiur  possedisse,  nobis  auferti^. 
Unde  dilectionem  vesiram  rogamo.s  ut  qtiod  aliler 
actum  est  corrigalis,  iie  qtii  apostolica  praeceptionc 
nobis  defensor  consUuilus  fncral,  vidcutur  perse- 
cutur,  et  sic  lupus  fiat,  qnod  Deiis  abnual!  qui 
esse  debiierat  paeior.  Nobis  diclum  est  quia  dicitiii 
qtiod  Ecclebia  non  debet  dceimam  dare  (269).  Hoc 
verum  esl,  ubi  Ecclesia  nihii  habet  in  parochia  al- 
terius  Ecclesia*,  ubi  vero  Ecclesia  in  allerius  Ec- 
Hesiae  parocliia  possefsionein  ahquam  157  babet, 
vel  quidpiam  quod  decimari  debeat;  ibi  Ecclesia 
Ecclesite  decimain  reddere  debet,  si  illtid  juste  pos- 
sidere  desiderat.  Hoc  lenet  lUlia ;  boc  tcnet  Gallia. 
Ibi  enim  iiovimus  Ecclesias  Ecclesiis  deciinas  red- 
dere,  ct  mtjores  minoribus,  et  niinores  majoribus» 
ubi  altera  earum  possessionem  oblinet  in  jure  alie- 


Carantoni  fluininis.  scilicet  missus  comitis  Siepba- 
nus,  et  defeiisor  inaleflcae  Guillelmus,  cum  baculis 
et  scuiis ;  defensor  enim  malcflc;?  eral  ipso  die 
maleficains  a  quibusdam  incantatoribus,  ci  quibus- 
dam  polionibus  lierbarum  initiatus.  Sed  Slepfaanus, 
de  solius  Domim  vero  judicio  confldens,  victor  sine 
stti  corporis  damno  fuit.  Aller  lolo  corpore  con- 
qiiassaio,  suo  niinium  sanguine  coopcrius,  victus 
steiii  iii  pedibus  ab  hora  iertia  usque  ad  boraiu 
iiouaM.  Giim  se  movere  jani  non  posset,  clypeo  et 
haculo  evomuit  qusedam  malefica  qn;e  gustaverai, 
scmivtvus  aliorum  manibos  dcportaiur  et  longe 
tcmpore  luiignens  decubuii ;  incsiittatores  vcro  ejns 
de  longe sianies,  qui  et  quxdam  praecaniamina  di- 
cebani,  mox  ierriii  ftigeruni.  Stepbanus  vero  laeius 
ei  exsUJens  eadem  hora  cucnrrii  Deo  gralias  referre 
ad  utmulum  sancti  Kparcbii,  ubi  praedicia  nocie 
penigil  excobaverat.  Dcinde  reversus  esi  equiians 
in  civiute  nt  se  reficerei.  Malefica  vero  muliis  tor- 
roentis  ignoranie  comiie  niox  excruciala  nec  sic 
confessa  cst,  sed  a  tribus  mulieribus,  quae  cum  ea 
interfnerani  maleficiis,  convicta  esi  teslimoniis. 
Comes  tamen  ei  pepercii  ei  vilani  concessii.  » 

(267)  Oblationet  confessionum  in  ecclesia  Surge* 
rtanfni.  Non  dissimliis  fuii  Vindocioensium  coniro- 


versia  cum  episcopo  Andegavensi,  nli  observsinni 
est  ad  episi.  12  de  qua  inler  Ulgerium  cpiscopnm 
el  Fromunduni  abbalem  corani  Iniiocentio  II,  ii:t 
convenium  esl,  ut  abbas  oblattones  baptisleriontni 
in  ecclesiis  episcopi  Andegavensis  reiniiterel,  epi- 
scopus  abbati  oblaiiones  purilicaiionum  vel  niiplia- 
0  rum,  et  alias,  sicni  antea  obfinnerai,  in  posleruiu 
ioncederei.  Surgeriaruin  Gaslellum  nonien  retinet 
in  episcopaiu  Sanioiiensi;  de  ciijus  ecclesia  Urba- 
nus  Gaufrido  abbali.  Ecctesia  parochiatis  S,  Marix 
de  Snrgeriis,  el  omnet  eccteiice,  quoe  iufra  terminot 
ejusdem  paroclnw  continentur. 

(208|  P.  honorabili  episcopo,  Pelro  eidem  Santo* 
nensi.  Haljuil  ei  decimas  salinarum  coenobium  Vin* 
docincnsium,  ut  ex  tabuiis  fundatioiiis  liqtiel,  iu 
pago  Piclaviensi  ad  Olouain.  Qiiare  dubiiari  posset 
an  scripta  sii  episiola  ad  Petrum  episcopum  Picia- 
viensem,  nisi  cotitpertuin  essel  Calixti  ieinpore  noii 
Petruni  Piciuvis  sedisse,  sedGuilleliuuni  Petri  suc- 
cessorem. 

(269)  Ecelesia  non  debet  decimam  dare,  Non  ne- 
gabai  episcopus  decimas  a  monacbis  Jure  possideri, 
sed  conteiidebat  ab  ecclcsiasticis  noii  debert.  Quod 
scitc  rcfcHit  Goflridus. 


UJ 


COFFRIDl  ABBATIS  YINDOCINENSIS 


441 


Titis.  IIoc  facimus  nos  Ecclesiis,  ct  hoc  Ecclesiae  fa-  A  siaslicarum  rerum  omnis  faculias  negalar.  Clericus 


ciunl  nobis.  Hoc  eliam  bonae  yits  et  bonse  memorix 
veslri  prxdecessores,  qui  yos  praecesserunt  ad  si« 
dereas  mausiones,  fecerunt,  decimas  sciiicel  quas 
sine  jiidicio  et  sine  audientia  nobis  aufertis  reddi- 
derunt.  Sed  illi  beati  viri  forsitan  idiotae  fuisse 
puianlury  quoniam  cbariiatem  habuerunt ,  et  vita* 
verunt  rapacitaiem,  et  neminem  mole  suae  magni- 
tudinis  premere  voluerunt.  Non  convenit  matri  Ec- 
clesise  aliarum  Ecclesiarum  jura  vel  decimas  sibi 
usurpare.  Parentum  est  enim ,  Paulo  teslificante 
Apostolo,  thesauriiare  filiis  Q//  Cor.  xii,  14), 
non  qux  sunt  filiorum  auferre.  Si  tamen  aliquid 
quod  justum  sit  in  prnediclis  decimis  vos  habcre 
confiditis,  Romani  pontificis  judicium  vobis  oOeri-* 


auiem,  qui  per  laicam  personam  ecdesiami  sive 
possessionem  ecclesiasticam  nititur  obtinere,  secon- 
dum  Gregorium  septimum  (273) ,  et  Urbanum  (274), 
et  Paschalem  (275)  secunduro,  excommuuicatus  est, 
et  ab  ipsis  etiam  hxreticus  judicatus.  Yale;  et  dc 
gradu  in  gradum  Deus  vos  promotum  habeat  ad  utili- 
tatem  Ecclesise  suae.  In  vobis  completum  est,  ut  cre- 
ditnr,  quod  legitur  in  Evangelio  :  Qui  $e  humiliat , 
exaliabilur  {Malth,  xxiii,  12).  Huinilem  mentem 
vcstram  nunc  usque  credidimns  ;  audivimns  humi- 
Icm  loquelam ;  satis  etlain  bumilem  vestem  con- 
speximus.  Ista  utique  omnia  oportebit  vos  augere, 
non  mlnvere,  ne  vobis  contingat,  159  quod  Deus 
abnuat !  Qui  $e  exaltat,  humiliabiiur  (i6tV/.).Quod  bic 


rous,  cui  soli  de  rebus  mohasterii  noslri  judicare  ^  novissime  loculus  sum ,  est  quidem   praesumptuo- 


licet  et  definire.  Et  ut  isla  quae  dicimns  vera  cre- 
datis,  nec  deinceps  per  ignorantiam  adversum  nos 
coiitrahatis  offensam  venerabilium  Romanorum  pon- 
lificum,  Urbani  et  Galixti  privilegia  (270)  vobis 
Iranscripta  mittimus.  Novit  enim  prudentia  vestra, 
quod  sine  periculo  non  dissolvitur  sive  contemnitur, 
quod  apostolica  aucioritate  flrmatum  esse  noscitur, 
vel  pra^ceptum.  Yalete,  et,  dum  158  precamur, 
nostram  audite  precem,  si  vestram  non  vultis  sol* 
licitari  quietem. 

EPISTOLA  XLII. 
Domino  $uo  et  prtecordiali  amico ,   /.  honorabili$ 
vitce  episcopo  (271 ) ,   frater  Goffridu$  abbatum 
minimu$  ,  dHectionem  et  dilectionis  $ervilutem 


sum;  sed  pnesumpium  amiea  pracsumptione.  Yos 
viscera  mea  nostis,  et  ego  vestra  similiter.  Nec  vo- 
bis,nec  mihi  mulua  familiaritas  contemptum  pftriel; 
sed  in  divina  justitia  assensionem  nutri^l,  et  magis 
in  Deo  devatam  dileciionein. 

EPISTOLA   XLIII. 
Dulci$$imo  domino  et  prascordiali  amico,  domno  R, 

laudabili$  vitas  epi$copo  (276),  frater  Goffridu$  dh- 

lectionem  et  dHectioni$  tervitutem. 

Goncilium,  ut  nunedicilur,  Romoe  (277)  celebra- 
bkur,  non,  sicut  audieramus,  CremMiae.  Unde  ani- 
mus  meus  vehemenier  perturbatur  ,  quoniam  ilhic 
ire  voiuntasdomiiii  papae  cogit^sed  asperitas  tempo- 
ris  et  longioris  vise  iribulatio  dissuadet.  Ei    ha'e 


In  craslino  capiiis  jejuniorum  ad  vos  venire  non      quidein   pro  tanli   doinini   et  magistri    voluntate 


possum,  necessitate  corporis  occupatus.  Gum  vero 
a  neccssitaie,  qiia  detineor,  fuero  liberatusy  ad  vo» 
veniam  tempore  competenti,  de  Pagano,  et  de  suis 
justitiam  recepturus.  Paganus  ille ,  sicut  dicitur,  a 
vobis  exposcit  quod  olim  a  sanctis  apostolis  inter- 
dicium  est,  et  decretis  apostolicae  sedis  nunc  inter- 
dicilur.  Laicis  enim,  etiam  religiosis  (272),  nt  ipse 
inelius  nosUs,  disponendarum  ecclesiarum  vel  eccle^ 

(270)  Urbani  et  Calixti  privilegia.  Urbatti  hac  dc 
re  decretuin  cilatum  ad  epist.  53  Galixtt  integrum 
atlulimus  ad  lib,  ii ,  ejpisi.  28. 

(271)  /.  episcopo.  Gofi*rido  suspicor  Garnolensi, 
ad  quein  scribens  epist.  51).  Pagani  etiam  monachi 
ineujioil.  Joff^ridum  pro  GofTrido  interdum  scribebant : 
atqoe  ila  vetus  codex  abbatem  nostrum  reprxseAiat 
episL  ad  Honorium  :  Locus  ergo  huic  epistolse  de- 
bebatnr  in  calce  lib.  ii. 

(272)  Laici$  eliam  religio$is,  Ex  Syinmachi  pap» 
synodo  iii,  lib.  vi,  capitul.  2^4;  Ivo  p.  xvi,  cap.36, 
et  Gratiaiius  xvi,  q.  7  iaicis. 

{273)  Gr^^orfiiiit  septimum.  In  synodo  Roman.!, 
epist.  li  ei  opusc-  2. 
Wi^  j^>*fl««n«.  in  synodo  ArvernensL 
iSS^  i;««Aa/«m.  In  synodo  Laieranensi. 
(276)  hptscopo.  Raliialdo  fortasse  Aodegavensi, 


posiponenda  fuissent,  gi  corporis  infirmitas  quod 
JHbetur  fiori  ulla  ratione  permitleret.  Seipsum  ei- 
ponere  inorti ,  nisi  certa  spe  retrlbulionis  aeternae, 
nuilus  sensaltts  unquam  feciLSiquis  vero  in  se  cor- 
citavit  morlem,  quam  viiare  debuisset,  requlem  in- 
venisse  non  iegitur,  sed  aerumnam.  Ghristus  utique 
bajulare  crucem  jubet  {Luc.  xiv,  24),  non  quaerer« 
sepulturam.  Yale. 

nee  enim  occurrit ,  eui  potius  ascribi  qiieal.  ifoc 
pacto  adjungi  caeteris  debet,  qirde  ad  illum  supra 
scripi.^  siinl. 

(277)  Concilium  l?om (f.  A Gal i xto II, annoi  123.  Ap* 
pendix  Sigeberli,  Concilium  Roma:  celebratnr^  pax 
inker  regnum  et  sacerdoiium  reformatur^  et  jus  in- 
D  vettitttrarum  epitcopalium  ab  imperatore  exfettucatur^ 
i  abdicaiur.  IIoc  idein  est  cuncilium  ,  opinor,  aii 
<iuod  evocalus  iidebertus,  graves  in  iiincrc  difficul- 
taies  meditatur  in  epist.  7o  :  Maxime  autem  hae  in 
tempestate  orationibus  tuis  egemus  fatigandi  Romam, 
auo  papa  cardinalibus  citramontanis  episcopis  et  ab^ 
batibus  convocalis  aenerale  concilium  in  urbe  e$t  ce- 
lebraiurus;  nobis  iUuc  profecturis  lempus  hieme  tsi- 
speetumf  nivibus  Alpes^  ineremeittis  aquw  ^  vincuiis 
imperator^  seditiottibu^  civitas^  exactione  palatium^ 


m 


EPlSTOLiE.  —  LIB.  IV. 

l«>  LIBER  OUARTUS. 


146 


A  lare.  Ilinc  occasione  acccpta,  omnia  machinamenta, 
quibus  poiesl  nocere  in  me  exercet,  cui  si  non  pro 
fralerniute,  saltem  pro  vestra  paternitate  parcere 
debuisset.  Yelulalier  Saul,  mequasi  David  fugien- 
leropersequilur;  nulla  erga  me  fraternitaiis  com- 
pagsione  moTetur.  Ego  ei]  resistere  nec  possuro,  nec 
dcbeo,  quoniam  mansuetudinem  vestram  offendere 
mctuo.  Et  quia  me  erigcre  conlra  eum  nullatenus 
pnesumo,  veslra  pia  severitas,  bumiliter  quaeso,  se 
coolra  eum  erigat,  et  sibi  mandare  dignetur,  ne  me 
vestro  amore  potius  quam  moie  suae  magnitndinis 
premat.  Si  autem  dc  nie  qucriiur,  querimoni»  sune 
pnesentia  vesira  judex  extstat.  Yos  semper  appella- 
vi,  et  adbuc  appello.  Sapienti»  vestr»  judicium 
subire  desidero.  Ambo  filii  veslri  sumus;  ille  qiiidem 
|M>tui  de  illo  dicere.    dixi ;  ad  honorem  monasterii  B  oris  professione,  sed  162  ^^*  ^^^^^  scit  qui  corda 


EPISTOLA  PRIMA. 
BHeclitnmo    dotnino  ae  beaiusimo  Patri  suo  (278) 

Hugoni  omninm  abbatum  excellentissimo^  Goffridus 

pliorum  9uorum  minimuSfquodpatri  HliuSf  et  do- 

mino  &errti«. 

Ouid  saluiis ,  quidve  honoris,  nullis  meis  praece- 
dcniibus  vel  subsequentibus  merliis,  pura  dileciio 
vcsira  mihi  contulerit,  dum  saepe  mente  coiisidero. 
qnae  pro  tanlis  beneficiis  digne  rependere  valeam 
invenire  non  possum.  Quod  tamen  charius  habeo, 
oflcro  meipsum»  quippe  cujus  totum  bonitate  vestra 
hnusistis  animum.  Sed  qnem  bonitas  vestra  sapien- 
terhausit,  qucm  diligenter  sibi  subdidit,  domnus 
(^*9)  Henrlcus  abbas  impngnare  101  uon  desinit. 
/otequam  haberet  abbatistm,  etpostea,  bona  quae 


<Jhiniacensis  nomen  ejus  praedicavi.  Ulorum  etiam 
laSmiciiias,  quibus  praeest,  incurrere  pro.  eo  non 
meCui.  Ipse  vero  mihi  confratri  suo  mala  pro  bonis 
retribuit  (280),  retributione  videlicet  quam  Deus 
non  novit.  Nescio  qua  mentis  tempestate  agitatur, 
et  in  me  servum  vestrae  sanctitatis  sine  causa  inve- 
hitur.  Terram,  quam  monasterium  nostrum  tempore 
venerabilium  aniecessorum  suorum  per  triginta 
annos  et  eo  amplius  pacilice  et  apostolica  auctori- 
taie  sibi  firmatam  noscitur  possedisse,  terrissnls 
qnia  vicina  est,  sibi  satis  imrooderate  nititor  copu- 

(278)  Hugoni  abbatum  exeellentissimo.  Singulare 
prorsus  saeculi  hujus  omamentum,  ordinisque  sni 
decus  Hngo  ClQniacensium   abbas  v.  Ordericus  Vi 


novit,  cordis  devolione.  Mon  debemus  igiturinvicero 
dissentire,  sed  honorero  et  uiilttalem  Gluniacensis 
nonasterii  quxrere  concorditer,  vohis  mulliplicarc 
aroicos,  inimicos  mitigare;  si  neccssilas  exigit,  eis 
pariter  obviare.  Magn»  discretionis  Pater,  ne  aliter 
agat,  compescite  domnum  iilum  abbatem,  quem  di* 
cunt  homines  ex  longo  tempore  fuisse  disconlix 
amatorem,  seminatorem  jurgiorum,  pacis  perturba- 
torem.  Non  auferat  fratribus  nostris  veslram  chari- 
tatem;  non  eos  sine  utililate  provocet  ad  iram ;  non 
tribuat  eis  contra  locum  Cluniaceusem,  quem(281) 

dum.  Fuerunt  et  aliae  postea  complurcs,  in  quibus 
praeier  consensum  abbatis  Cluniacensis  ablias  non 
eligebatur.  luque  non  vana  laus  est,  quam  Clunia- 


lalisde  Roberio,  alibaic  postea  Uticensi :  Ctuniacum  C  censium  ordini  Iribuit  Paschaiis  ad  Hu^oneni  scri- 


perrexerat^  ubi  tunc  monatticw  phalangi  Uugo  abbas 
lemporibus  nostris  speeicle  monachorum  decus  prepe- 
rat.  Hnjus  tanto  illustrior  laus  fuit,  quanto  praefectu- 
ra  diutumior.  Annos  enim  praefuit  i5.  Quanli  auieni 
cum  fecerit  Urbanus  II,  qui  mouasticoe  viiae  inilialus 
ab  eo  fuerat,  declaranlquae  ad  illuro  in  ipsispoiitifi- 
ratus  sui  exordiis  inter  alia  scripslt  his  vorbis : 
Tibi  ergo^  sanctissime^  reverentissime  ae  ditectissime 
frater^tam  ex  antiqua  udis  afosloticce  famitiarilate 
qnam  ex  nobitissima  /u^r,  tuique  ccsnobii  retigionis 
reverentiOf  singularis  a  nobis  debetur  proirogativa  di' 
leciionis.  Esl  prmterea  quod  nos  tibi  non  minus^ 
Inoque  monaslerio  debitores  faciat^  quoniam  perte 
monastica:  retigionis  rudimenta  suscept^  in  tuo  cosno^ 
bioper  seeundam  sancti  Spirilus  gratiam  renatus. 

(279)  HenrUus  abbas.  Angeriacensis ,  ad  quem 
epist.  3.  Aiigeriacense  monasteriuro  in  iis  hoc  tem' 
pore  censebaiur,  guae  a  Cluniacensi  abbate  re^eban- 


bens  :  neligioni,  inquit,  vestr<B  per  omnipoientis  Dei 
graliam  sedis  apostotica  benigttitas  gratutatur,  quo- 
niam  pleris^ue  in  tocis^  iargieme  Domino  per  vestra: 
sollicitudinis  studium,  ubi  nutla  fuerat,  insiituia^  ubi 
defecerat,  per  Gatiiarum  parles  est  restituta  reiigio. 
Et  Caiixtus  II  ad  Pontium  abbatem,  religionis  iiio- 
nasticae  suis  temporibus  specuhiro,  in  Gallia  docu« 
mentum  Cluniacense  monasteriuni  fuisse  scribit. 

(280)  Retribtttione  quam  Deus  non  novit.  Marbo- 
dus  Redonensis  ad  Rainaldum  Andegavorum  epi- 
scopum  :  Utec  est  retributio  impiorum,  quam  Domi* 
nus  nescit,  qua  mala  retribuuntur  pro  bonis.  Noster 
lib.  i,episl.  15;  lib.  ii «  epist.  i7et28;  lib.  iii, 
epist.  10  et  40. 

(281)  Secundum  paradisum.  Sic  Fulbertus  epist. 
71,adGuiilelmuro  abbatero  Divioiiensem ;  «m«  cutpa 
de  vestri  ccenobii  paradiso  u  conquerebatnr  expuisum 
Quod  autero  hi  ae  uno  atque  aliero  coenobio,  ideni 


iiir.  Tanta  enim  fuit  primissxculis  fama  Cluniacen*  f)  alii  de  omnibus  recte  instituiis  coenobiis  praedicare 


sium  ut  principes  atque  antistites  antiqua  jnris  sui 

ccpiiobia  in  eorum  corpus  et  famifiam  cooptare  cerHi- 

lim  expeterent.  Quo  in  nuniero  Gofl^ridi  astate,  abba- 

l:as  duodeviginti  Gei.isH  el  Hoiiorli  II,  ad  Petrum 

venerabilem  litieris  expressas  vidimus :  S.  Mariialis 

I..emovicensis ;  in  Pago  Arveriiensi ,  S.  AustremoDii 

Maozia(eiisis,  Tierneiisem  et  Menatensem;  inPicta* 

Tico,  Novi  Monasterii,  S.  Pit.l  Malleacensis,  et 

S   Cypriaiii  PiiMavicnsi<i;  in  Cadurcino  Figiacenscm, 

et  S.  Petri  Moysincensis,  S.  Gerniani  AltisitMlorensis; 

In  i£di:6ii^i,  S.  Mariae  Viziliacensis;  in  RoiliOina- 

gens^apud  Po  l'seram;  iu  Tarvanensi,  S.  Benini, 

ei  S.  Ulinari;  in  Caroera  e:si.  Hunoldi  curiis;  in 

S.tntonico.  S.   ioannis  Angeiiicensis;  in  Neroiiu- 

•cfisi,  S.  ^gidii;  in  lialia  b.  Benedicti   supcr  Pa- 


iion  dubitarunt.  Petrus  Blesensis  cpist.  13  :  Juxia 
sententiam  cordis  mei,  siparadisus  in  Itac  vita  pro;* 
sentiest,  vel  in  ctaustro  est^  vet  in  sclioiis.  Seoad- 
nionet  hic  locus  veteris  in  hoc  genere  poematii, 
aiictoris  quidem  adhuc  incerti,  sed  ut  tempora  fere* 
bant  miniroe  insulsi  :  quod  quidem  huic  loco  inseri, 
iil  ex  codice  S.  Melanii  Redonensis  a  nobis  exscri- 
pluin  est,  ferent,  ut  spero,  quos  ejus  viUB  kiuJes 
capiuni,  nonlnviii. 

Laus  vitw  monasticff. 
Felixgrex  hominum,  qui  Christi  dogroa  sequeiitc% 

Contemptis  opibus  nil  propriiim  retineiit. 
Unios  arbilrio  quosRegola  sancia  coeicet, 

Qiioruro  quisque  suo  nil  agil  c\  libilo. 


i41 


COFFRIDl  ABBATIS  YLXDOCIiNEANSIS 


U8 


iecunduro  paradisum  vocarc  amleo  ,  proclamanili  A  niam.aui  iQonachalus  fideoi  irriUm  /€cisse  videatur, 

et  vinculum  cliariiaiifi,  (|uo  venerabiiis  praedecessor 
vester,  vir  piae  recordaiionis,  domnus  llngo  sibi  ei 
monasterio  Cluniacensi  uos  diiigenler  alligavil,  stib 
hac  occasione,  quod  absit!  rumpalur.  lliud  vobis  ve- 
raciter  dicimus»  ul  si  quid  praedictus  frater  couira 
nos  egit,  si  tamen  ad  uos  veucrii,  pro  amore  vesiro, 
ei  pro  auima  gloriosi  viri  donini  Uugonis,  qui  nos, 
cum  ncc  servi  ejus  fieri  digni  fuisseums,  suos  cha- 
rilaie  filios  focil,  iliitotum  et  toio  cordcdimittimiis. 
Si  vero  ad  nos  minime  veuiens  obedire  contempse- 
rii,  ei  prima  professioue,  quam  apuci  nos  fecii,  viu^ 
laia,  alio  in  loco  profiteri  praesumpserit  nec  prima 
ejus  professio  Deo  grala  erit,  nec  seounda  quia  nev 
pri.na  promissae  stabiliiaiis  exspeclavii  frucium,  et 
'^  secuuda,  \Ql^  quse  pnmam  sui  nionachatus  obla- 
tiouem  ecclcsiae  nostr^abstulii,  habebitsacrilegiuni, 
Quod  si  aiicujus  privilegii  auctorilale  nionachum  de 
noio  el  rcgularl  monastcrio  sine  licentia  sui  abbalis 
vobis  rcliu^re  conceditur,  hujus  auctorllas  priviicgii 
conlra&iucli  Beuediai  Uegulanii  nititur  et  aliud 
quam  priviiegium,  quod  Ghristus  Dominus  B.  Petru 
donavil,  conlinere  videlur.  Hoc  enim  privilegiuiu 
fuit  a  Deo  Pelro  collatum,  ut  quae  erant  solvenda 
solveret,  et  qux  liganda  ligaret,  non  ut  hominihus 
fidem  mentiendi,  vel  se  perjurandi  occasionem  pne- 
beret.  Et  quoniain  quem  S.  Benedictus.  damnalionis 
viuculis  alligat,  nec  B.  Petrus  soWit,  nos  solvere 
non   debemus,   iicet  multum  inviti  et  coacti  facia- 


occasionem.  £t  qux  oliin  amputaia  sunt  ves(rae  dk- 
lectionls  dulcedine,  pullulare  non  faciat  sua  amari- 
ludine.  Non  separet  a  Cluniaco,  bealitudinis  vide- 
licet  loco  monastcrium  nostrum  ;  non  inler  vos  et 
fratres  nostros  suscitet  scandalum.  De  me,  quia 
scandalizari  debeam,  minime  loquor;  nain  et  si 
omnes  scandalizali  (uerinl^  ego  nunquam  scandaixxa- 
bor  (Mallh.  xxvi,  53).  Valeat  dulcissimus  dominus 
lueus  et  Paier  nieus. 

EPISTOLA  II. 
PileiOmmo  Palri  domno  Pontio^  honorabilis  vita: 
abbati  (^82) „  frater  Goffridus  VinJocinensis  mo- 
naslerii  humilis  servuSt  sancla:  Romnnce  sedis  aUo- 
diarius^  puram  dileclianer^,  et  purte  dilectionis 
servilutem. 

Quemdam  monnclium  noslrum^  Peirum  Goscelini 
(^3)  nomiue,  ad  vo&venisse  uudivimus,  \Q3  ^^^ 
qua  inlentione  venerit,  ignoramus.  Quod  si  vos, 
vel  locum  vesirum  vlsiiandi  graiia  fecil,  licet  cum 
liccnlia  nostra  fieri  debuisset,  pro  reverentia  vestra, 
vit  iperare  non  auJemus.  Sed  si  ea  inteniione  acium 
est  ut  l.)cum  In  quo  secundae  regenerationis  habitum 
suscepit,  lelinquat,  laudare  non  possumus,  cum  hoc 
S.  Benedicti  Begula  omnino  coniradicat,  et  sancto- 
rum  Romanorum  pontificum  auctoritas,  qua  patri- 
monium  B.  Petri,  monasterium  videlicet  nostrum, 
munitur,  sub  anathemaie  inicrdicat.  Unde  sicut 
charlssiinum  dominum  ct  patrem  humililcc  vos  ro- 


gamus,  qua^enus  ad  nos  secundiim  humilem  peii- ^  nius,in  virtute  sanciae  Regula;,  et  auclorUate  san- 
tionem  naslram  fraiev  ille  noslcr  remiilalur,  ne  pri-     ^^orum  canonum,  illum  ila,  donecresipiscat,  ei^com- 


Cor  quibus  esl  umim,  quibus  indiscrela  volunlas. 

Par  cunclis  habiius  et  cibus  est  similis. 
Sic  lainen  ut  capiat  quo  quisque  videtur  egcre, 

.fllas  ut  fragihs  debilitasve  jubet. 
Liixus  ahest  omnis,  pcccandi  rara  facultas, 

Cunc;i  cuncvorum  cum  timeant  oculos. 
Lex  communiababet  visas  mox  prodere  culpus, 

Ut  nascens  vitiiim  poena  sequens  resecet. 
Desidiam  fugiunt,  labor  utilis  occupat  omues. 

Noxia  torpentes  nesuheant  animos. 
Confiisnm  nihilest,  ubi  fiuntordine  cuocla, 

Curalur  totum,  negligiluique  nihil. 
Nec  sohim  vilas,  sed  conslal  et  ordo  loquendi. 

Dispensnnl  a^quc  maxima  cum  minlmis, 
Non  nisi  prajscriplo  quisquam  loquilurve  siletve, 

Slai,  se.lft,  ince.iii,  ordine  quisqMC  suo. 
Ecclesiae  limen  no<  tesquo  diesque  frequentanl, 

Ei  snnciisprecibnsseqne  suosqiiejuvnnt. 
Quid  nioror,  et  vcrbis  evolvere  smgula  tenlo? 

Quidquid  a&uiit  opiis  est  corporis  au(  animj\ 
Quid?  qao.l  s"c  liabHantul  sil  sacer  ipse  domorum 

Etsiiusei  numerus,  sufficiensiiue  sibi. 
Quadrataiii  specie  u  struc(ura  domeslica  pr^cfert. 

Atiia  bis  hinis  inclyia  porticibns. 
Qure  iribus  inclusai  domibus,  quas  corporis  usus 

Postulat  el  quaria  quae  dQinus  est  Domini. 
Di^icursam  monachis,  vitam  daiil,  etslatiouem. 

Qua  vclut  in  cauliscontineanluroves. 
Qti  riim  prima  do:i.us  serval  poluinque  cibumqiic, 

Exquibiis  hos  lefidijimcla  secumla  donuis. 
Terlia  membra  fovct  vexaia  labore  diurno, 

Qnarla  Dc\  lauiles  assidiie  resonal. 
Plurima  praitereo  simili  condigna  rclalu 

SeJ  breviierdicam,  nil  superesl,  velabest. 
IJ:;8  igitur  procercs,  hunc  digniim  laude  senalum, 


Exiguum  specie,  moribus  eximium, 
Comparo  formicis,  quarum  studiosa  laborura 

Turmula  convectat  corpore  majus  onus. 
Qme  ue  non  possinl  communem  ducere  vilami 

Isdem  sub  laribus  borrea  parva  locant. 
Comparo  divinis  apibus,  qux  corporc  parvo 

Ingentes  animas  egicgiasquc  gerunt. 
llexagonis  cellis  qme  melie  liquentia  conduut, 

Utile  mirificum  qux  fabricantur  opns, 
Quxdiscipiinam,  qmejura  domeslica  servant. 

Quasqt^e  simul  reficit  iugeniosa  domus. 
Comparo  sideribus,  quibus  aula  supcrna  refulget, 

Aera  qu;e  furvuiii  noctibus  irradiant. 
Quae  semel  imposilam  servant  per  saecuia  legcm. 

Qiiae  solitos  cnrsiis  et  numeros  peragunl. 
Gomparo  gyranli  sollomniter  oinnia  coelo; 
'^     iiisuper  angeliqis  comparo  spirilibus, 
Qiii  semper  Sanctus  iriplicala  voce  resuhant, 

In  terris  monachi  quod  modulantur  idem. 
Sic  cherubin  calo,  monachi  tellure  manentes, 

Uuuuulaul  uni  servitinm  Domino. 

(282)  Pomio  abbati.  Cluiiiacensi,  Hugonis  suc- 
ccssori,  sed  longe  dissimili,  ul  ostendunt  quse  de 
illo  nnrrant  Peirus  Venerabiiis,  ei  Pctrus  allcr  Picla- 
viensis. 

(283)  Pelrum  Coscelini-  Traiisierat  hic  a  Vindo- 
cinensibus  ad  Cluniacenses,  illum  repetil  Gofi^iidus, 
ac  sine  suo  consensu  reiincri  noh  posse  docet. 
Ejusdeni  argumenli  esl  epistola  prima  S.  BtTnardi 
ad  Roberium  nepolem  qui  a  Cislercicnsibiis  nd 
Cluniacenses  coiiYoIarat.  Quo  loco ,  ei  in  libro  Do 
pr.i^cepto  et  dispensaiione,  ubi  hocctiam  ar|^umrn- 
tnm  iiaciat,  multa  sunt  cumverbls  Goffridi  cou- 
senlanea. 


149  EPlSTOLiE-  - 

tnuiiieamus»  nl  nec  communionefn  sacram  vivus  A 
percipiai,  nec  mortaus  sqiulturam.  Unum  prseterea 
\obi8  mandamus,  quod  slmplicitalem  vei»tram  igao- 
nre  non  credimus,  qoia  ununiquemque  pastorem 
decel  oves  proprias  conservare^  non  rapere  aiienas. 
Quod  si  alienas  rapuerii,  lupi  consuetudinem  babei, 
noti  pasioriss  Si  quis  ilerum  anctoritate  privilegii  se 
talia  posse  confiletur,  eadein  anclorilate  quod  non 
seminavit  coliigere,  aliorum  v  llas,  caslella,  et  ctvi- 
uuesobiiiiere^patribus  siiis  subtrabere  Glios,  suas 
hominibus  uxorcs  auferre.  Quid  plura?  [omnem 
alienam  subslantiaro  suain  facere  se  posse  confitca- 
iiir.  Privilegium  ulique  praviialis  165  pbirimuni 
baijety  el  niliil  penitus  dtvina!  legis ;  cujus  auctori- 
tas  suos  in  primis  observatores  reos  facii,  et  proxi- 
mos  opprimit  iiinocenles.  £l  quicuuque  privilegio,  ^ 
coiitra  privilcgium  qnod  Chrisius  contulit  Petro,  fa* 
cerc  oonaiur,  quasi  propbeta  docens  mendacium 
comprobatur.  Ciijus  voceni»  falsani  beatiludinrm 
el  veram  niiseriam  protcsianteni,  i!uiu  aniinai  se- 
quuntur  Cbrislianae,  periclilantur. 

EPISTOLA  111. 

UiUcihzimo  domino  suo  Uamrico  (284),  viice  r^nera- 
bili$  virOf  Goffridus  Vindocinemis  monaslerii  qua" 
liicunque  servuSf  eamdem  quam  sibi  oplat  satutem. 
Qu»  mutoae  cbariiatis  affeciu  nuper  a  uobis  sunt 
cousiiluta  f  muliis  modis  postea  impedire  voluit  ini- 
iuicQs.  Al>ipsoquippe,ut  seslimoy  fratribus  noslris 
soggestum  est  ut  conira  ea  recaldtrare  debcrent, 
iiec  pacis  dilectionisque  a  nobis  constitut»  vinculo 
paierenlurastringi.  At  benignus  Deus,  qui  malignuni 
etiam  in  superioribus  iEgypti  ligatum  tenet,  ila  lo- 
rissuae  poteniiie  ilium  colligavii,  ut  quidquid  discor- 
diae  ac  di.ssensionis  fratribus  prius  suggcsseral,  ba« 
bere  vires  non  potuit.  Unde  prxsentibus  liiteris 
dilectionem  vestram  admoneo,  ut  nsque  ad  proximnm 
festiviiatem  B.  Mariae  quacunque  die  volneriiis  in 
capitulum  nostmm  veniaiis,  de  conrirniationc  paris 

(28 i)  Hainrico.  Abbati  Angcriacensi,  ad  qucm 
eliam  Ivoepisl.  ^3.  Angeriacnni  Sanionuin  ad  Vtilio- 
namfliiviiimoppidumoliin  dixerunt ;  deindelilteriilae 
imilatione  Angeliacum,  eiS.  Jonnnemde  Aiigeliaco, 
poslquam  eo  delutuin  est  capui  prxeursoris  Doniini, 
iiionasteriuniqne  a  Pippino  Aquitani^e  regc  condi- 
tuin.  ut  baliet  vetus  narratio  ad  ralcem  operuin  S.  ^ 
Cypriani.  Adcmarus  S.  Martiaiis  monacliiis  :  Pippi-  ^ 
uui  rex  Aquitanice,  Ludovici  imperatoris  filiuSy  jussu 
Palrit  monasierium  S.  Joannis  Angeriaco  adiHcari 
fen/.  Priscam  igitur  appcllalionem  cuin  nova  reii- 
niiii,  quod  in  paucis  id  gpiius  fucluin  est ;  nam  in 
»liispriora  uotiiiiia  plane  sileiii.  Uiinons  liidicialus 
iu  S.  Floro  npiid  Arvernos,  Centula  in  S.  Uicliario 
apud  Ambiaiios,  Segcsiriim  in  S.  Seqiiano  apu J  Lin- 
g<mes,Cessato  in  S.  Tiberioapud  Sepliinan<H.  Catu- 
liacus  elNovigenium  in  S.  Dionysioei  S.  Clodoalilo 
apud  Parisios,  eiaiiis  innuineris.Monasterium  porro 
Angeriacense  insiauralom  postea  et  reddiiibus  au- 
clum  esi  ab  Agnete  fundatrice  Vindocinensi,elnova 
basilica,  aniio  1058  Goffrido  abbate  ,  Arnaldi ,  qui 
Vindocinensi  dedicationi  adfuerat,  successore  coiise- 
crata. 

(i85)  Gtadialorium  spirilum.  Cpist.  1 .  de  codein  : 
Dominum  illum  abbatem^  quem  dicunl  homines  ex 
loTiifo  lenipore  JHisse  discordi(e  amaiorem ,  seminaiO' 


-  LIB.  lY.  i50 

et  coneordia^ ,  sicut  a  nobiseta  vobisconstatesse 
staiutum,  ntliil  10Gpcnitus  bassltanies.  Non  enim 
tales  sumns  qui  aliud  promptum  in  lingna,  el  aliud 
clausum  in  peclore  babeamus. 

EPISTOLA  IV. 
Domno    Hainrico   venerabili    Angeriacensi    abbali, 

domino  et  amico.  fraler  Goffridus  a  Deo  pura  veri- 

tatis  effectum^ela  se  rerwdilectionisaffectnm, 

Locutiunem,  quamdecaiisa  Dei  babuimus  ad  in- 
vicem,  labialem  cx  veslra  paric  fuisse  arbilror, 
non  praecordialcm.  Unde  vos  minus  vigilanii  verbo 
iisum  dolco,  et  gladiatorium  spiriium  (285)  baberc 
inlelligo.  Ego  tamen,  Dco  volente,  quod  dixi,  Inci* 
piam,  ct  quod  incoeptum  fuerit,  ipso  largicnle  per- 
ficiam.  Valeic;ei  si  qua  sunl  in  vobis  calbolica 
pictalisviscera,  inibl  et  in  veriiaic  rescribile. 

EPISTOLA  V. 
Diteclissimo   Vatri  et  domino  Hainrico  honorabilis 

vita:  abbati,  frater  Goffridus  cnm  dilectione  salu- 

tem, 

Fere  duorum  roensium  jam  praeteriit  spalium,  ex 
quo  vobis  usquc  Piclavim  nostrum  iransmisi  (488) 
sigillum,  sicul  locutns  fueram  vobiscum.  Ei  quia  ibi 
invcniri  minime  poiuisiis  quod  lunc  libcntef  feciv 
seni,  usquc  ad  Quadragcsimam  facere  non  possum. 
FacuUas  utique  faciendi  quod  vobiscum  faceredtspo 
sueraiu,  mibi  sublracia  est ,  non  immulata  1Q7 
volnnus.  Pecunia  etenim  mibi  non  suppetii;  guerra 
immineni  ei  asperitas  tcmporis  interdicit.  Valete;  el 
qnod  fraires!  nosiri  qnerunlur,  quod  apud  abba- 
ikim  vestram  roinus  rcgiilaris  bmmaniias  cis  impen» 
diiur,  agnoscite;  et  quodaliter  factumest,si  placei, 
corrigiie.  Desusceptione  bospitum  vobis  scripsissem 
sed  docere  Minervam  novi  sut>erfluum. 

EPISTOLA  VI. 
Joanni  vitm  venerabilis  abbati  (287)  Goffridus  fl66a- 

tum  omnium  minimus,  in  omnibui  misericorditer 

u§ere. 

Iloic  fratri,  qui  necessitaic  simul  ac  voluniatc  ad 

remjurgiorum,  pacis  perturbalorem. 

(286)  Pictavim  transmisi,  Flodoardns  Cbronic. 
aniio  955.  In  Aquiianiam  profectus,  urbem  Pictavim 
petiit.  Lib.ii,2i.  Andeqavim  conduci  faciam.  Pelrus 
Blesensis.  Episl.  13.  fotafere  in  lacrymas  Aurelia- 
nis  efflueret.  Aurelianim,  Hlesim,  Piciavim  ejus  sae- 
culi  ei  proximoruin  scriplores  singulari  numero 
usiirpabaui.  El  lanien  ubi  aliquid  in  bis  locis  esse, 
aiil  licri  signiOcabnnt.  Aurelianis,  Blesis,  Andegavis 
plurium  numcro  dicebant.  Fulberlus,  ui  quidcin  le- 
gendus  esl ,  in  episiola  115ad  Roberium  regrm: 
sed  audito  quod  Aurelianis  in  civitate  videlicet  tncen- 
dio  vastata  consilium  habilurus  «i«,  miror  et  paveo, 
Noster,  epist.  14  :  Andegavisnegolium  acturi  sumus, 
Eodemque  modo  Turonum,  et  a  Turono  dicere  solei, 
et  Turonis  esse,  ao  Turonis  b»()ui. 

(287)  Joanni  abbati.  Dolensi ,  ut  docuit  nos  elcn- 
cbus  Codicis  Cenomanensis.  Est  aulein  Dolense  seii 
Burgi  Dolensis  illuslre  monasierium  in  Bituri^ibus 
ab  Ebbone  Toparcha,  Carolo  non  Calvo,  ui  quibus. 
dam  visum  esi,  sed  simplice  regnante,  iisdcin  fere 
quibus  Cluiiiacense  lemporibus  condilum.  Fuii  ei 
Dolensc  aliud  coenobiuin  in  Armoiicis  in  cpiscopa-' 
lcm,  postca  cailiedram  couvei^sum;  qu»  i)olensi& 
Erclesia  Ivoni  ('pisl.  170. 


(51 


GOFFRIDI  ABBATIS  YINDOCINENSIS 


159 


vos,  slcutad  bp.ri&uatem  patreni  suum  revcrtilur,  A  exliibens ;  vocibus  qiins  iu  eo  derormis  formabat 


iiccesse  est  ut  magna  misericordfa  suffragetur. 
Multuin  quidem  peccavit ;  qiiod  ejus  lingua  satis  con- 
vcnienter  loquilur.  Unde  si  vestrae  pietati  placet, 
inagis  dignus  vcnia,  quam  cum  eo  et  ipsi  posiula- 
itiiis  esse  videtnr.  Yalenl  igilur  apud  bonitalem  ve- 
siram  bujus  poenllentishumiliset  vera,ut  crediinus, 
confessio.  Yaleat  eiiaro  nostra  pro  eo  devota  et 
chariiatlva  supplicalio.  Super  omnia  autem  baec, 
consideiclur  a  vobls  pii  patris  revcrlentis  filii  pia 
susccpiios  qui  in  loiiginqua  regione  partem  substantiae, 
qnaaiacccperai»dissip;ivit  lujturlose  vivcndo(/yMcxv). 

leSl^Pi^TOLA   YII. 
IHlectQ  in  Chrixto  Patri  Guillelmo  konorabxin  vitte 
tibbaii  (288),  Goffridui  Vimlocinensiti  mona$lerii 


lenneitas,  nos  subsaRnando  dominos  vocans,  daemo- 
niacus  169  monacbus  ille  claniabat;  Quointratis? 
Prior  abest;  nihii  faciemus  vobis;  nou  babenius 
etiam  spaiium,  in  quo  duodeciro  equi  vestri  (290) 
valeant  collocari.  El  locus  stabuluruni  suflicienler 
caperc  poterat,  et  adbuc  potest  equos  viginti.  Qiii 
cum  baec  el  alia  multa  expulsoria  verba  ab  eo  diu 
simiiitudine  tantiim  pati"niia;  supporlassemus,  licet 
In  corde  nosiro  aliud  versarciur,  impaiientiae  tamen 
flamm.%m  raliorie  suppriinente,  diximus  sibi  :  Fi*a« 
tcr,  noli  contristari;  vides  quia  pluvia  nos  ui^el; 
pm  sol  occidit;  necessilas  adinonei  liospitari;paneui 
ct  vinum„  pisccm  et  caseum  Dobiscum  purtamus; 
ememus  libenier  cociera  qiiae  non  babemus.  Sic  Hn- 


humUii  servut,   hoipualitatem,  yer  quam  wiiW '^  ^**;'"  ^**P'*^  alrocitntein  voltus  pnulalim  deponere; 


placuerunt,  nuUatenus  obiivisci 

Quoniam  utilitali  proximi  tauquam  nostrae  provi- 
4ere,  ipsa  evangeiica  praecepiione  moneinur,  quod 
lioiiori  et  boiiae  opinioiii  monasterii  nosiri  contra- 
riuiu  esse  cogiioscimus,  vobis  celare  nec  possumus 
iiec  dcbemus.  Cum  nuper  Santonicum  ireinus,  sicut 
pri^is  vobis  nos.  illuc  ituros  dixeramus,  metuonda 
re{)eote  toiiitrui  et  coruscationis  tempestas  exoiitur; 
qua  vcheotenier  terrili ,  et  revcrberationibus  gran- 
dinis,  et  pluvi;e  inundaliouJbus  oon  inttdiocriter  fa- 
ligati,  ad  obeJientiam  vestram  de  Piiiu  (289),  quam 
obviau)  bdbuimus^  bospitajidi  gratia  diveriere  di- 
giiiim  duiimus.  Ubi  vaJde  iiidignum  obedieniia  re- 
periiiuis  inonachum  Garimim  cellariuni  domus,  in-  c 
hitmaiium  videliccL  homiuem  et  avaritiae  servum. 
Qii  qnando  primuro  primam  domus  portam  intra- 
viinus,  gruiinire  coepit^  et  nos  torvo  vultu,  et  obli- 
quo  oculorum  lumHie  iospicere;  po&tea  vero  hidi- 
sciplinau  verba  proferre  non  disxulit ,  Deiim  non 
itietuens,  BuUam  nobis,,  nullam  ordioi-  rcverentiaM 

(288)  Guillelmo  abbati.  Sahnurensi,  hoc  estS.  Flo- 
renlii  ad  Ligerim ;  viro,  ut  ejus  CGenohii  monimenla 
ir;)dunt„  genere  ac  religiosis  moribuf»  insigiii.  Fntor 
«Mriin  fuit  Dolensis  Toparchx;  qiii  in  ejiis  gratiam 
lautnm  S.  Florenlio  et  proveniibus  opimam  apud 
Dohjin  ohedientinm  dicitur  obtuiissc,  pi-9cfuit  aiiiiis 
48,  iisqiie  ad  exccssum  fere  Paschalis  l). 

(289)  Obedientiam  de  Pinu.  Id  esl  prioratuin  pxiilo 
iiiferiiis  Quo  inlratis?  Prior  abest,  Ecclesias,  cellas. 


aliquantulum  Icvare  supercilia,  et  quos  prius  qnasi 
clausos  tenuerat  oculos,  monsirare,  deinde  oobia 
dignatus  esl  loqui ;  nobiscum  etiain,  sed  multuin  nv 
gnlusvoluitreflci.  Panein  et  vinum,  quae  nos  habere 
sciehat^ct  qua^  longius  ferre  equos  gravabar,  nobis 
ohtulit ;  fenum  et  annonam»  quibus  abundabat,  ei 
nus  prorsus  indigebamus,  penilus  denegavit.  Yalele 
ct  discipulum  Sntana?,  qni  chnritate  conditum  or- 
dinciii  sua  ainantudine  insapidum  reddit,  ne  ain<« 
plius  noccat,  loris  monaslicae  severitatis  aliigate. 

170  EPISTOLA  YIIl. 

\ enevabilibus  dominis  et  frairibus  Guilteimo  S.  Fto^ 

renlii  abbati  (291),  el  Bernardo  abbati  S.  SergiP,, 

Goffridus  \ indocinensis  monasterii servorum  servus, 

Dcum  et  quce  Dei  sunl  perfecto  corde  diligere,  et 

qua:conlra  illum  fiunt  inmundoperfecto  odio  habere. 

Si  vcrse  charitaiis  vinculo  in  iuvicem  alligati  su- 

mus,ctsi  fervore   Spiritus  saiicti  accensi  contra 

tortuosum  et  suhdolum  illuni  (292),  quein  iiostis,  no 

9nito;£  noslrae  cum  populo  Dei  peieant,  pugiiare 

rise  de  Pinii  ordints  Cisterciensis. 

(290)  Duodecim  equi  vestri,  Numeroso  equitaiu 
siip:iliiiii  iter  facere  soliluin  Gofl^ridum  indicanl  ea, 
qiix  scrihit  lib.  i,  episl,  8,  adPascbaleni,  et  lib.  iii, 
epist.  i6  ad  Ihlebcrium.  Nimiruin  is  Ccclesiaesplen- 
dorciopes  tunc  erani;  ne«]ue  famen  imiiiodicuni 
dixeris  in  GoITndo,  qiialem  in  alio  quodani  abbatc 
nierilo  pcrstringilS.  Bernardus  iii  Apologia  ad  Guil- 
lejniim  albniein  :  Quod  enim,  inquit,  ul  casiera  ta- 


nltaria,  quie  inonaslerio,  vel  majori  ciiipiam  Eccle-      ceam,  specimen  humilitaiis  est,  cum  tnnta  pompa  ei 

f>\x  p'jreiil,  quia  ejus  iiulu  et  iinperio  regitntur,  e>us  ^  equitatu  incedere,  tantis  Iwminum  criniiorum  $lipari 

loci  ohcdlcnlins  vocahant.  Sic  lih.  I,  epist.  9,Iib. II, 

episi.  r>2  et  lib.  v,  epist.  58.  Fulhertus  episl.  1  :  Alii 

duo,  Vivianhbsciticet  et  Durandns^  ambo  prwposiU 

simulantes  ad  obedientias  suas  se  vetle  exir^  in  epi- 

btolis  ponliriciiin  passim  ul  Urhani  II  :  (jrbanus  epi-^ 

scopus  arcliiepiscopis^  episcopis,  in  quorum  parochiis 

prioratus  et  obedientio!  Ecclesi(gClumacensisexistunu 

lllgeriiis  cpiscopus  Andegaveiisis  ad  Sugerium  de 

iJrciione  iloherti  abbntis  Burguliensis  ;  Sane  vene- 

rabilis  ac  retigiosus  ejiudem  toci  conventus,  aui  ad 

fesium  loci  ittius  etiam  de  remotissimis  obedientiis 

conveneranl,  festinaverunt  etigere  sibi  in  Patrem  et 

pastorem  uuum  de  visceribus  monasterii  sui,  Hober- 

lum  lirum  magnum.  ilinc  et  obedientiarii  oi>edien- 

liarum  pncpositi,  nt  in  litteris  Innocentii  II  :  Prio^ 

res  et  obedientiarii  Ctuniacensium  fratrum.  Gseteruni 

in  pago  Pictaviensi,  praelerbuiic  piioralum  S.  FIo* 

ruMlii,  u  Pinu  eliam  nonien  geril  monasieriuin  S.  Ma- 


obsequiiSf  quatenus  dnobus  episcopis  unius  abbatis 
multitndo  supciat  ?  Menlior,  si  non  vidi  abbatem  40 
equQSt  et  eo  amplius  in  suo  ducere  comilalu,  Triginta 
equos  iini  episcopo  concederet;  quul  pauci  hodie 
alerc  possini  episcopi, 

(iSfl)  Bernardoabbati  S.  Sergii.  Insuhurhio  Ande- 
gnv;c  civilalis.  Numeraturin  litteris  llugonis  legali 
intiT  ahhates,  qui  fulconis  comitis  ahsoiiitioni  ad 
fueruni,  Beriiardns  abhas  SS.  Sergii  ei  Bacchi,  sic 
enini  hoc  monaslerium  inlerdum  appellant ;  iiiler- 
duin  SS.  Sergii  elMedardi,  nt  in  dipiomate  Cliilde* 
berti  III  regis,  ad  cujus  avum  Clodovaeum  11  opigi- 
nein  suain  referunt  monachi  S.  Sergii. 

(292)  Contra  lortuosum  el  subdolum  iUum.  Rainal- 
duiii  elcciiiin  Aiidegavensem,  ciijtis  hic  iioiiicii  pnB 
itidignatione  suppritnit ,  sed  nouiinal  episiola  sc- 
qiiciiti.  Dc  hi*jus  eleclioiie  dictuin  Cat  e|)ist  il, 
lih.  111. 


decreTiiiius ,  ejuadem  Spiriias  MDCli  igne  magis  ac  A  referre  non  possamus  sed  Itlud  firmiier  credamus. 


magis  igniri  de  dle  in  diem  debemus.  Scimus  qui- 

de  Ji  quoniam  non  omnibus  beue  inchoanlibus  ae.tcr- 

n%  beatiladliiis  prxmium  repromilliiur ;  sed  iliis  so* 

lummodo,  qui  perseveraTerint,  babere  conceditur. 

Purum  enim  yel  nihil  penitus  esse  monstratur,  bene 

aUqnid  inchoasse,  quod  imperfectum  diniiuitur.  Hoc 

eiiam  apud  sseculares  magna  irrisione,  dignum  vide- 

iur,  cum  aliqujs  eorum  quidquam  inccepii,  quod  ad 

finem  minime  perducit.  Si  ita  est,  imo  quia  ita  est 

iu  negotio  saeculi»  liquet  profecto  qualcs  esse  debea- 

inus  iu  Dcgotio  Dei.  Nam  si  illi,  qui  mundum  et  ea 

quae  muudi  suut,  diligunt»  de  opere  suo  si  imper* 

fectum  relinquatur,  sic  erusbescunt:  qnanto  uiagis 

110S9  qui  Deum,  et  qoae  Dci  suui,  aute  oninia  et  sn- 


et  credendo  asseramus,  quia  quidquidrecit  et  pertu- 
lii,  lotum  noslrae  salutis  mysterium  Aiil.  Factus  est 
boino  de  Yirgine  matre,  cum  Deus  essei ;  opprobrJa, 
irrisiones,  convicia,  iribulaiiones,  flagella,  percus- 
siones,  infidelium  spula  sustinuii:  cruci  clavls 
afligi,  spinis  coronari,  felle  cibari,  aceio  potari, 
lancea  vulnerari  voiuit;  et  gustans  morlem  ad  bo- 
ram  a;ternx  mortis  vincula  solvit.  Quid,  fratres, 
aliud  baec  ageudo  nos  docuit,  uisi  ambulare  vias; 
quas  prior  ipse  ambulavit  ?  Ambulemus  igitur  vias 
ejus,  et  sequamur  eum,  sicutfrequendum  se  docuit; 
quem  qui  modo  scqui  iioluerit,  illum  procul  dubio 
sequetur,  cujus  poena  flne  carebii.  Sed  quomodo 
Deom  ac  Dominum  nosirum  sequimur,  quomodo 


per  oinnia  diligere  debemus,  erubescere  possumus,  B  ejus  vlas  ambulamus,  videntes  abominationem  stan- 


61  ejus  opns,  quod  incoepimus,  imperfeclum  relin- 
quamus?  171  Oilectissimi,  si  nunc  in  Dei  opere 
lepidi,  vel  negligentes  existimus,  et  quasi  sub  spe- 
cle  6lmpliciiau's  adversariis  Ecclesiae  suae  resisiere 
dtssimulamus,  verendum  nobis  est  ne  in  die  magni 
et  formidandi  valde  jndicit  illum  conlrarium  seulia- 
nius,  ei  iilo  increpante  cognoscamus  nos  siulta 
•impUcitate  fuisse  deceptos.  Tunc  forsitaii  in  contu* 
meliam  nostram,  quod  absit,  vulnerum  suorum 
cicairices  denudabit,  dlcens :  0  falsa  simpliciiate 
dccepil,  liaec  pro  vobis  ipse  pertuli ;  et  quam  vicem 
liiihi  repeiidistis,  qui  semper  homincs  laudari  ac 
vcnerari  occultando  veritatem  prsesumpsistis?  Haic 
omiiia,  ne  conlra  nos  in  judicio  suo  Dominus  pro- 


tem  in  loco  sancto,  si  tacemus  ?  lii  loco  sanclo  abo- 
minatio  stare  videtur,  cum  in  sancia  Ecclesia  abc- 
minabilis  quisque,  nemine  coDtradicente,  173  ^^ii^ 
dominatur.  Qui  hoc  videt  et  lacel,  maledictus  a  Do- 
mino  esse  perbibeiur,  dicente  prophela  :  Maledieiiu 
qui  prohibet  gladium  suum  a  sanguiue  (Jer,  lviii,  iO), 
id  est  vocem  suam  a  peccati  increpaiione.  Si  illi  qui 
quodltbet  malum  non  increpaut,  maledici  a  Doroino 
merentur,  quanto  graviorem  maledictionem  incur- 
runl,  qui  al>ominationcm  lacendo  augmentant,  per 
quam  sine  dubio  plures  foedanlur  ?  Abominationeu 
quippe  satis  augmentat,  qui,  in  quantum  praevalel, 
eam  non  amputat.  Ortum  est  certe  moderno  tem* 
pore  novum  genus  abominationis;  Jam  incipit  re-* 


ferat,  non  mediocriter  formidare  debemus,  quae  jam  ^  guare  filius  perdilionis;  et  quodolim  quasi  in  oocullo 


ex  parie  i>er  ejus  ministros  anountiata  esse  cogno- 
\imus.  £1  lesiimonio  enim  Scripturae  divinae  didi- 
cimns  quod  si  propter  personam  hominis  veritalem 
reiicemus,  ipsum,  qui  est  veriias,Christum  negamus, 
Quod  etiam  prae  iiimia  simplicitate  quidam  damnari 
mereniur,  in  Propheta  aperte  monstratur,  ubi  sic- 
111  oves  in  iofenio  positi  memorantur  (PsaL,  xlviii, 
15).  Oves  ibl,  non  propter  veram  innocentiam, 
sed  propter  luhoneslam  simplicilalem,  qua  malis 
resislere  nolunt,  vel  nesciunt,  homines  appcllai; 
qnos  sinc  flne  periluros  esse  deuuntiat.  Et  ideo 
lejeclosimplicilatis  velamine,  palam  loqualur  veri- 
tatem,  cum  Ptoplicta  dicentes  :  Quis  consurget  no* 


faciebat,  nunc  palam  operatur  mysierium  ioiquitft* 
tis.  Quem  contra  qui  legiiime  ceruverit,  vere  coro^ 
nabitur  :  et  velut  alter  Henocb  vel  Elias  eflecius, 
licei  mariyrium  ob  boc  non  consequatur,  martyriim 
tamcn  immortaliute  glorificahitur.  El  ut  adversna 
praedlctnm  nequam  fortiores  animos  halieamttSft 
quid  Moyses,  cum  quosdam,  de  populo  Israel  pro- 
clives  ad  peccandum  coiisiderai,  dicat  audiarous  : 
Siquisest  Dominijungatur  mihi^oecidal  vir  fralrem 
ei  amicum  et  proximum  suum  {Exod,  xxxii,  26,  t7). 
Fratrem  quippe,  et  amicum,  et  proximum  suuro  in- 
terflcit,  qui,  eum  punienda  invenit,  neque  eis  quos. 
per  cognationem  diligit,  parcit.  Si  ergo  ille  Dei  dicl- 


bis  adversus  malignantes,  aut  quis  stabit  nobiscum      lur,  qui  contra  delinquentes  zelo  diviiii  amoris  excl 


adversus  operanles  iniquilatem?  (Psal,  xciii,  i6.) 
iilud  Apostoli  subjungenles.  St  Deus  pro  nobis,  quis 
eontra  nos  f  (Hom,  viii,  31 .)  Nos  172  ^'^^^  sumus,  imo 
lales  esse  debemos,  qui  laudes  hominum  non  afle- 
ciemus,  neque  eorum  vituperaliones  expavescamus, 
qnoniam  qui  hiijusmodi  sunt,  juxta  apostolum,  ser- 
vi  CliHsli  essc  uon  possunt.  Utide  et  Propheia  :  Qui 
hominlbus  placent,  confusi  sunt  (Psat.  lii,  6).  Si 
forie  qiiarrimos,  quid  pro  Deo  agere,  vel  pro  ejus 
fiomiae  pali  dcbeamus,  quid  ipse  egerit,  quidve  pro 
nobis  pertulerit  consiJeremus,  et  sic  quid  pro  illo 
sumus  acturi  pleoius  agnoscamus.  Omnia  quidem, 
qita:  pro  noliis  Domiiius  in  mundo  egit,  et  |>ertul.t 


tatur,  profeclo  se  Dei  esse  denegat,  qui  eorum  pra* 
vas  actiones  iiicrepare  recusat.  Hiiic  lUque  facile 
adveriitur  quid  ambiiioso  illi  a  Ghristi  fidelibus  de-; 
beatur,  cujus  nomen  prae  174  iudignaiio^e  sup- 
pressimus.  Nain  quo  proprio  nomine  dignus  habean 
tur  prorsus  nescimus.  Ulum  utique  ulira  moduo) 
malitiosum  esse,  a  puero  fama  rcferente  didiciinus,, 
et  ex  parte  per  nos  cognovlmos.  £l  quia  bunc  acl 
augmenlum  iniquiuium  suarum  conlra  sanctaiu 
Ecclesiam  arie  Simonis  Magi  Dili  audivimus,  utile 
valde^est,  imo  iiecessarium,  quaienus  auctorilato 
Simouis  Petri  ei  in  faciem  resisUmns.  Gui  si  pro 
officii  loco  vchemenler  nou  resiiierirous  ;  cum  ips^ 


155 


GOFFRIDl  ABBATIS  VINDOCINENSIS 


ir>6 


Simone  Mago,  qui  hoc  genas  iniquiuils  prlmus  in-  A  Non  enim  diabolus  lanCa  poicrit  auferre  quania  vo- 


venil,  nos  lialjiluros  porlionem,  quo(i  Deusabnuat, 
nullatenus  duMicmus.Nam  quid  prodesl  nobisorare* 
quid  prodesl  aliquando  jejunare  ?  quid  etiam  pau- 
peres  recreare  ? -vel  quxlibet  alia  bonilatis  opera 
exercere,  si  Siinoniacani  hoeresim  a  finibus  nostris 
dissimulamus  repellere  ?  Quae,  ut  B.  Gregorius  dicit, 
ante  omnes  alias  in  sancta  Ecclesia  subdola  fraude 
irrcpsit,  et  quasi  prinia  et  maxinia  Ecclesiai  casti- 
tatem  foeda  niminm  pollulione  C(mtaminare  prsesum- 
psit.  Igiturin  Deum,el  propler  Deum  rogamusvos 
et  obleslamur,  si  habere  parlem  in  Chrislo  vultis, 
nna  nobiscum  summopere  laboretis,  ut  tam  saeva 
peslis,  quae  per  saepe  dictum  haereticae  pravltaiis  mi- 
nistrum  in  pviibus  nosiris  diabolica  suggestione 


bis  potens  est  Deus  resiaurare.  Nihil  tamen  pro  hac 
causa  amittetis,  et  de  manu  Dei  mercedem  176 
recipietis,  si  pro  ejus  fide  et  nomine  constauier 
egeritis. 

EPISTOLA  X. 
Goffndus  Vittdocinen$ii  monasterii  humilii  servtci, 

ditecto  in    Chriito   Patri  Archembaido  (295;  S. 

Albini  abbali^  fratrei  sibi  commissos  diligere^  et 

eorum  vitia  odio  kabere, 

E\  tesiimonio  divinse  auctorilatis  didicimus  quo- 
niam  de  profectu  proximi,  sicut  de  nostro,  debcmus 
graiulari,  ei  de  ejus  defeciu,  tanquam  de  proprio, 
tribulari.  Unde  de  quodam  fratre  vestro,  Joscelino 
nomino,  vehementer  tribulamur  ;  in  quo  non  solum 


■ t".^--^««  ..<^».,>.0   «^iawuiivn   9U|;^c9Muiic      iiuiiiint:,  Ycueiuciiier  inuuiamur  ;  iii  quo  non  sonmi 

emersii,  non  quidem  gladio  ferri,  sed  gladio  Spiritus  ^  laesam  esse  charitatem  cognovimus,  sed  defunctara. 


snncii  penitus  computetur,  ne  nobis  tacentibus  in 
Spirilum  sanctum  .peccelur,  quod  neque  Iiic,  neque 
iu  futuro  sa:culo  remilieiur  (Matth.  xii,  3?.).  175 
Yaleie  in  Doinino  semper;  iterum  dico  :  Valeie.  Ei 
conlumax  ille,  de  quo  agiiur,  senliat  nos  Dei  vir- 
liiie  plus  posse  quam  possit  ipse  Simonis  Magi  im- 
pia  arte. 

EPISTOLA  IX. 
CuiUelmo  sancti  Florentii  abbati,  et  Cuilletmo  archi- 

diacom  (293)  fideii  suo,  Goffridus  Vindocinensis 

monaslerii  indignus  servus,  prospera  mundi  despi- 

cere,  et  nulla  ejus  adversa  formidare. 

Uogamus  vos,  el  per  veritatem,  qu»  ChrisHis  esr. 


In  diebus  istis,  cum  monastcrii  noslri  necessiiate 
cogente,  juxta  Maironem  (296),  ubi  obediens  sibi, 
et  non  Deo  ille  commoratur,  transitum  fecissemus, 
misimus  ad  eum,  ut  in  domum  B.  Albini  et  vcstrani 
nos  hospiies  susciperel,  deprecantcs.  Verba,  qua^ 
bis>  qui  a  nobis  missi  fuerant,  responderiC,  inah 
quidem  et  omnino  indisciplinata  fuerunt ;  sed  facta 
satis  pejora.  Omnia  quae  ille  conversus  aversus  in 
nos  protulerit,  vobis  scribere  noluimus,  qiiia  lon- 
gum  esset,  et  in  nullo  veritatem  laedere  volumus, 
quae  vix  in  longiloquio  illaesa  servatur.  lllnd  firmis- 
sime  tenemur  quia  dixit  quod  nullatenus  nos  susci- 
peret ;  ei  postea  non  bene  devotus  complevit.  Il.-ec 


obtestamor,  ne  in  causa  Dei,  quain  conira  Rainal-  q  veslrae  dilectioni   deservo  avariiiae  copscribentes , 


dusn  inspiranle  Spiritu  sancto  assuinpsistis,  aliquo 
modo  delicialis.  Quod  si  feceriiis,  Christum,  qni  est 
veiilas,  plane  ahnegasiis,  et  Ecclesiam  suam,  qnae 
omiiino  casta  debet  esseei  libera,  saecularitatis  con- 
cubinam  el  anciliam  cum  periculo  animarum  ve- 
strarum  constituistis.  Piaeierea  etiam  omnibus  ami- 
cis  vesiris,  quod  evenire  tion  credimus,  mendaces 
facii  estis,  et  eorum  inimicitias  merito  incurristis. 
Non  est  vobis  timendum,  quia  multos  post  Deiim 
bonos  adjutores  habetis.  inter  quos  me  el  abba- 
lem  (294)  S.  Scrgii  veraciier  repuiare  poieslis,  qiii 
mallemiis  vivi  excoriari,  quain  huic  tantae  con- 
sentiremus  abominationi.  Valele ;  et  substantiam 
temporalem  nullatenus  ob  hoc  timeatis  amitiere. 

(293)  GuHtelmo  arcliidiacono,  Andegavensis  Ec- 
clesi:r,  qiii  cnm  Slephano  decano  Rainaldi  electioni 
pnBcimie  refragjibnlur  :  uterque  poslea  cidem  amici 
ex  infestissimis  facli,  quo  nomine  taxantur,  in  epi- 
stola  Marb(»di  :  muLiplex  est  Andegavensis  malitia, 
muUos  Stephanos  habet,  mutlos  Willelmos. 

(29i)  ttabbatemS,  Sergii.  Bernardum,  de  hac 
abbatiini  coiitra  Rainaldum  conspiratione,  lidebcr- 
tus  epist.  11  ad  Rainaldum  ipsuin  :  Proeo  retigio- 
sos  abbates,  et  integri  nominis  personas  audivi  stare 
adversum  te  cum  quibus  tanlo  pericutosius  est  cou- 
g^-edi,  quanto  eorum  fama  shicerior,  causajustior,di^ 
g.Mas  major.  Inler  hos  erat  el  Benerius  Bonaevallis 
abljiis  cpisi.  16. 

(293)  Archembaldo  S.  Albini  abbati.  De  quo  lib.!, 
epist.  OChronicum  S.  Albini  :  Anno  llOti  obiit  Gi- 
rardusabbas  S.  Albini,  v  Idus  Januar.  qui  fuit  abbas 
annis  9.  hndcm  auuo  ordinalus  est    AnlicmbatJus 


non  nostram,  177  ^d  charilalis  injuriain  vindi* 
cari  deposcimus. 

EPISTOLA  XL 

Goffridus    Vindocinensis  monasterii  hvmitis  servus^ 

dilecto  in  Christo  eonfratri  Archembatdo  S.  Atbini 

abbati,  peccata  detinquentium  non  dissimuiarey  sed 

mox  ul  oriri  cc^perint  radicitus  amputare» 

De  vestro  Joscelino  (297)  conquerentes  vobis  scri- 

psimus,  ei  ut  de  iilo  manifestam  justiiiam  Deo  ci 

ordini  vestro  faceretis,  diu  auscultaviinus,  ei  adhuc 

auscultamus ;  et  nihil  a  vobis  actum  super  hoc  au- 

dire   potuimus.    Unde   manifestum   est  quia    aui 

auresnostrx  surdae  sunt,  et  audire  non  possunt,  aut 

manus  vestrae  contractae,  et  ad  exerccnda  jura  jus- 

|v  abbas,  viii  Idus  Februar, 

(296)  Juxta  Maironem.  Vetuslissima  roonasterii 
S.  Albini  possesdio  curlis  Maironis  in  pngo  Picta- 
viensi,  cum  cjus  partem  a  primis  Andegavoriiin  co- 
milibus  usurpatam,  a  GofTrido  grisa  tunica,  Widonc 
fratre  ejusdem  coenobii  abbale,  reslilulain  antiqiuu 
labulae  testenlur,  Andegavisdalae  anno  Doniini  966. 
Lotharii  regisxv.  Maironis  eiiam  castelli  (it  menilo 
in  clironico  S.  Albini,  ubi  de  bello  agit  iiiter  Linlo- 
vicum  VII,  regem  et  comiiem  Goffriduui  an.  1151. 
Monasteriotum  destruitur.  Maironut  pristinar  liberlati 
restituitur.  Rex  et  comes  pacificantur.  Goffridus  to- 
mes  obiit. 

(297)  Dc  vestro  Joscelino.  Epislola  praecedenli 
JoscWinum  et  GosceUnum  promiscue  scribebant, 
ui  Joffridum    el   Golfridum,   quod  anic    monuf- 


V.7  EPlSTOLiE.  - 

liiiae  nullatenus  eas  potesiis  aperire.  Sed  nos  Dei  A 
graiia  aures  non  habemus  surdas.  Cavele  igitur,  ne 
inaiins  habeaiis  contraclas.  Qiiod  si  forte  contraclae 
\el  arklx  nunc  usque  rucrunl,  non  jain  oliv»,  sed 
oleo  juslitiac  ungantur,  ut  sanentur,  et  ad  repri- 
mendum  Joscelinum  pestifera  inflalum  superbia 
ciiius  aperiantur.  Et  qiioniam  cor  rjus  repletum 
Dovimus  iniquitaie,  et  veblruin  credimus  plenuni 
charitate,  toto  diiectionis  afrectii  vos  rogamus,  ul 
aiieo  vigeat  conlra  illuui  vestra  xquilas,  ne  amplius 
sancto  ordini  illins  doiuinari  possit  iniquttas.  Si 
vero  houitaii  vestrx  suggesserii,  quia  causam  coii- 
tra  Yos  (298)  hahemus,  nolite  sibi  178  P^rcere 
propier  hoc»  sed  quanla  sint  viscera  ctiaritatis  con- 
sideraie.  Charitas  enim»  sicut  hene  nostis,  soluin- 
modo  aroicum  non  diligit,  verum  etiam  esurienti  " 
et  sitlenii  inimico  cibum  et  potum  pariter  cum  hi- 
larilate  tribuit.  Nos  tamen  iniinici  veslri  uon  suinus, 
sed  omuia  qwe  io  vobis  Deus  diligit,  et  nos  diligl- 
inus,  el  vobis  et  vesiris,  si  placet,  germana  chari- 
tate  serv ire  voluinus.  Nain  qiiidqiiid  de  quereiis 
iio:>iri$,  (|U£  concipiunt  laboieai  et  doiorem  par^u* 
riuiit,  faciamus,  chariuieni,  quod  est  vinculum 
perfcciiunis,  erga  vos  semper  integrain,  Deo  do- 
naute,  servabintiis.  Hxc  est,  inquam,  iila  hona» 
imo  opiinia  virtus,  sine  qua  habere  cxteras  virtuics 
est  damiiabiie,  et  cuin  qua  non  habere  eas,  veniale. 
Valeie,  ei  quid  de  his,  qux  vohis  scripsinius,  factu- 
rus  sitiSy  nobis  rescribile. 

EPISTOLA  Xll.  ^ 

yrater  Goffridu$  Hameliuo  abbaii  (299)  S.  Albini, 

diligere  quod  Deu$  ditigit^  et  odio  habere  quod 

odii, 

El  rorroicam  plaustruin  trahere  dedecet,  et  docto- 
rcm  Ecclesiae  manu  tenere  mendacium ,  sed  oportet 
ilium  veritatem  semper  attenderc,  non  relalionein 
rerboram.  Si  Albericus  se  nobis  condoiiatum  difDtc- 
tur,  et  si  Paganus  Glius  ejus  (300)  in  Ecclesia  nostni 
sub  lituio  monasterii  vestri  se  factum  uionachum 
profiteiur  ,  negat  utcrque  verilalem,  dum  faUo 
ioqutlur.  179  Q'i<><^  Paganus  vobis  suggerit,  eiiani 
si  veruin  essel,  sicut  veraciier  falsum  digiiosciliir, 
discuti  lamen  prius  debuisset,  antequam  illuin, 
reclamantibus  monachis  nostris,  prudcnlia  vcslra 
susccpisset.  Injustum  est  enim,  et  canoniim  rcgulis  D 
prorsos  coutrarium,  sine  judicio  exspoliare  vcstiiuni. 
Quod  illuni  non  esse  fugitivum  dixistis,  mihi  iion 
mcdiocriter  displicet  hoc  ab  ore  vestro  fuisse  pro- 
lalam,  quod  sobrietatis  armarium  olim  crcdideratn, 

(298)  Quia  cau$am  contra  vo».  Lib  i,  e|itst.  8. 

(^99)  Uamelino  abbati  S.  AlbinL  l^ostea  episcopo 
ReJonensi.  Successit  llainelintis  in  moiiasicrii  pnc- 
feclura  Arcbembaldo  anno  1119  ad  opisropatiim 
RKdonenseiA  evecttis  cst  anno  1127  Citronicnm  S. 
Aibini  eo  anno  :  Hamelmu$  episcopus  Redonen%i$ 
egicifur  Idibu$  Maii.  Idein  ejiis  obiliim  annolat  anno 
llil.  Obiit  Hamelinus  ej)i$copus\\  Non,  Februarias, 
Is  est  eifjus  liUeras  de  duelli  probaiione  libro  siipc- 
riore  proiulitnus  ad  epist.  39. 

(300).  Vaganus  filius  eju$.  Idcin  vidctiir  qui  in 
cpist-  27,  lib.  I  :  tratrem  PaQnnum  Aterici  ad  domi- 


-  LIB.  IV,  153 

et  verltaiis  sigillum.  Ilie  ulique  de  looo  nostro,  in 
quo  monachus  noster  factus  fuerat,  aufugit,  et 
siola  secundae  regenei*aiionis  rejecta  occulte  fiigiens, 
claufitram  B.  Clemeniis  (301)  infregit.  Unde  non 
solum  fugitivus  agnoscitur,  verum  etiam  vera  pro- 
positioiie  sacrilegus  esse  prohatur.  Si  de  illo  nobis 
offertis  justitiam,  qiiod  justum  esl  facite,  nos  de  illo 
prius  iuvestite.  Kam  vos  ignorare  non  credimus 
quod  nec  ad  comprovincialem,  nec  ad  generaleni 
synoduro,  mullo  minus  igitur  ad  quamlibet  causain 
vocari  debet  exspoliatus.  Prxterea  noveritis,  nec 
genus  vcrse  religionis  esse,  nec  signum  purae  diie- 
ctionis,  pro  Pagani  familiaritate  Philippicam  retro- 
ciare  in  amicum,  nec  pro  illo,  si  vestrae  magnitudini 
piacuisset ,  coutentio  ,  quae  inter  monasteriuni 
nostrum  et  vestrum  esse  solebat,  ct  quae  pene  vei 
penitus  pro  dileciione  vestra  fuerat  exstincta,  redi- 
viva  lieri  debuisscL  Nos  vero  quod  contra  Paganum 
fecimus,  adhuc  facimus;  nec  extractum  de  vagiiia 
canonicae  jiistitiae  \S0  gladium,  nisi  praecedeut« 
satisfaciione,  ab  illo  relrahemus.  Quod  si  prius 
aliier  actuni  iiiieHigil.  nos  lamen  juste  et  raliona- 
biliier  factuni  esse,  sanctoruin  caiionum  auctoriute 
nioDstrabimus. 

CPISTOLA  Xill. 
Goffridus  Vindoeinen$i$  mona$terii  humiii$  $ervu$^ 

domno  Guatterio  vitce  iaudabilie  abbati  (302),  la/tt- 

tem  cum  dHectioni$  ob$eqttio, 

In  Regula  B.  Benedicti,  secundum  quam  profcss: 
suiniis,  prohibiluni  dignoscitur  el  qiiod  cst  anipiius. 
auctorilate  sancti  Cvangelii,  ne  altcr  alieri  faciut, 
quod  sibi  fieri  non  optat  (Lnc.  vi,  31).  Unde  lota 
nieuiis  intentione  cavendum  est,  ut  quod  nobis  fieri 
non  optamus,  nulla  occasione  aliis  faciamus,  ne  fidei 
iiosine  professionis  scissuram  facienies,  evangelic* 
etiam  iraditionis  contemptorcs  a  Dco  judiccinur. 
Uac  idcirco,  venerabilis  Paler,  proposuiinus,  quo- 
ntam  hominem  quemdani,  Garinum  scilicet  Gar 
landi  (303),  qui  sub  confcssionis  actioue  et  suae 
fidei  promissione  se  suaque  omnia  nobis  devoverai , 
subita  pressum  infirmiiate  monachastis,  et  res  suas, 
imo  nostras,  quia  Ecclesiae  nostr;e  prius  fidclitcr 
oblatas  accepistis.  QuoJ  qiiam  sit  reiigioni  Chii- 
stianas  contrarium,  si  scienler  Qctuin  est,  quod 
absit,  nos  miniine  latet,  ct  vos  certum  habclis. 
Rcquirimus  igittir  a  dileciionc  veslra  hunc  hoini- 
nem,  ct  univcrsas  res  hiijus  homiiiis  cuin  hoinine 
181  >P^  nohis  reddcre  nou  difieratis,  ne  forie 
actio  dilatiouis  vobis  ascribatur  arguinentum  cupi- 

num  papam  mitto,  cognoinen  videlicet  faclum  ex 
nomine  parentis,  qui  rectius  hic  Albericus  yocalur. 
Quare  sit  etiam  lcgcndum  arbitror  liliro  priino. 

(301)  aau$trum  B.  Clemeniit.  Prioratus  Crcdo- 
ncnsis,  de  quo  epist.  44.  ,        , 

(302)  GuMlleno  abbati.  S.  Serjii,  Bcrnardi,  ad 
quatn  epist.  Ssttccessori.  Bernardi  obitum  S.  Sergii 
labuhe  conjiciunt  in  annum  1102,  viii  Idus  Aprilis; 
Walierii,  iu  annum  1113,  v  Idus  Jnnuanas. 

(503)  Garinum  $citicet  Catnndi.  Ea  foniia  dictum, 
qua  Pctrus  Goscelini,  PaganusAIberici,  eic. 


159  GOFFRIDl  ABBATIS  VINDOCINENSIS  1$) 

dilalis,  el  sic  per  vos  fraterna  charitas  Yulnereiur,  A  a  multis  dicitur  quod    SimoDem  Magum  noslris 


quod  est  vincutum  perfecliottis   {CoL   iii,  li).  Ya- 
Lte. 

EPISTOLA  XIV. 
Bernerio  honorabilis  vitce  abbati  (304) ,  Co/fridus, 

abbatum  omnium  minimus,  a  Deo  satulem,  el  a  se 

germanae  dilectionis  devotionem. 

Serviiio  vestrae  bonitalis,  quod  mihi  licet  imme- 
rito,  saepe  oblulisiis,  nunc  opus  habeo,  et  quem 
charltas  debiiorem  fecit  promiltendo,  non  pigeat 
debitum  solvere  promissa  reddendo.  Andegavis 
bi  quidem  ecclesiasiicum  negotium  in  crasiino 
Ascensionis  acturi  sumus,  ad  quod  prudentiae  ve- 
strae  consilium  et  auxilium  diligenter  invitamus,  et 
ne  in  prxsenti  necessilaie  nobis  desit,  bumiliter 


temporibus  in  Ecclesia  suscilatum  fruslra  exstio- 
guere  verbis  conaris,  quia  in  hominibus  qui  corrigat 
non  invenilur.  Tu  vero  desiderio  repletus  prophe- 
tico,  tibi  suaderi  nuUatenus  polest,  quin  semper 
inquiras,  qui  tecum  assurgat  contra  regnaniem  in 
sancta  Ecclesia  abominaiionem,  cum  ipso  Propbeta 
fideliler  clamare  non  cessans  :  Quis  coruurget  mlhi 
adversus  maliynantes,  aut  quis  stabit  mecum  adversus 
operantes  iniquitatem  t  (Psal,  xciii,  6»)  Clama  itaque 
tu  organura  Dei,  luba  Spiritus  sancti.  Ne  sileas, 
egregie  praeco  veritatis,  nec  vocem  retrahas  a  cor- 
reciione  hxreiicae  pravitatis;  et  si  eosquisanct^ 
Ecclesise  castitaiem  foeda  nimium  poUuiioue  com- 
maculant,de  templo  ejicere,  sicutSalvalor  fecit,  non 


deprecamur.  Quod  si  deprecationem  nostram  quali-  "  yaies  verberibus,  salieni  verbis  nulla  desinas  occa- 


bet  occasione  exaudire  dissimulaiis,  amicus  utique 
dici  potesiis,  sed  qui  noQ  permanet  iu  lempore 
necessitatis. 

182  EPISTOLA  XV. 

Goffridus   Vindocinensis  monasterii    humilis  servus 

charissimo  domino  et  praicordialissimo  amico,  Ber- 

nerio  Bonasvallis  abbati,  viro  vere  religioso,  beaiam 

Trinitalem  purosemper  corde  diligeref  et  ejus  proxi- 

mcB  festivitati  nuUa  occasione  deesse, 

Ad  celebrandam  nobiscum,  quam  diximus,  snn- 

c(ae  et  individuae  Trinitalis   festivitaiem  (505),  et 

luntae  solemnitatis  devoiio  vos  venire  compellit,  ei 

ut  sepositis  curis  omnibus  nullalenus  difleratis  ve- 


sione.  Noli,  vir  sancte,  noli  credere  iliis,  qui  te 
loqui  asserunl  sine  utiliiate,  quoniam  eos,  contra 
quos  loqueris,  revocare  non  potes  a  scelere.  Qui 
talia  dicunt,  tecum  pariter  Joannem  sanctum  domini 
pi*sccursorein  redarguuut.  lile  enim  quaiuvis  Hero- 
dqm  ab  incesiu  revocare  non  posset,  verilatem 
tamen  non  siiuit,  dicens  quod  184  ^i  uxorem  fra- 
tris  sui  babere  nulia  ratione  liceret  {Malth.  xiv, 
i).  Unde  si  vir  sancius  decoUari  meruit,  et  coronari, 
Herodes  impius,  cum  eis  qut  sibi  consenseruni, 
promeruit  ailernaliter  cruciari.  Satis  est  igitur  ine- 
lius  cum  Joanne  redarguere  qnam  reiicendo  verila- 
tem  consciitire  Herodi.  Nulli  cerle  Cbristiano  Cbri- 


iiire,  qiiem  erga  vos  habemus  purae  dileclionis  affe-  ^  g^j  0^^^  Domini  sui  legem  silere  licet,  nec  propter 


cius  suppliciier  exposcit.  Deliiiuin  quippe  religionis 
est,  et  germanx  cbaritaiis  auginenium,  festa  san- 
ciorum  Dei,  et  maxime  suam  ipsius  fesiivitatem 
dcYotione  celebrare,  et  diligentis  sc  proximi  juslum 
desiderium  tolis  visceribus  adiinplere.  Valeie,  et  in 
iiis  quae  humiliter  rogamus,  non  sit  vobis  tscdiosum 
Deo  et  nobis  obedire. 

EPISTOLA  XVL 
Goffridus  Vindocinensis    monasterii  inutilis  servus^ 

viro  aslerna  memoria  digno,  Bernerio  abbati  Bonce* 

vadiSf  in  valle  spiritualis  frumenli  abundare,  et 

hijmnum  Deo  dicere  sempilernum, 

Sancti  Spiritus,  ut  arbitror,  igne  succensus  et  ab 
{ncrcpatione  Sinioniacae  iinpietalis  183  spiritum  , 


personam  veritatem  occultare.  Nam  qui  propiec 
pcrsonam  veritatein  occultat,  Christuin,  qiii  est 
veritas,  videtur  abnegare.  Vale,  et  agnoscant  impii 
Simoniaci,  te  veriiatis  virtuie.plus  posse  quam  pos< 
sint  ipsiMagi  Siiuonis  perversilate. 

EPISTOLA  XVII. 

Goffridus  Vindocinensis  monasterii  humitis  servus, 
venerabili  abbati  Bernerio ,  viro  vere  religioso, 
dimidium  anim(e  suce,  et  si  non  sufficit  animam 
totam. 

Pater  in  Christo  charissime,  esse  vestrum  deside- 
rio  scire  desiderans,  quoniam  prxsens  corpore  non 
possum,  prxsentibus  liUeris  dileciam  Deo  et  cha- 


q  :o  agitaris,   reprimere  non  valens,  mulios  in  le  D  ram    hominibus  dilectionem    veslram  interrogare 


ndvcrsarios  incitasti,  inler  alios  maxinie  unum  (506) 
citjus  nomen  dicere  superfluum  pulo,  quia  nec  vulgo 
manet  incognitum.  Et  si  illud,  nalura  negante,  surdi 
p  in  audiiint,nec  muti  loquunlur,  eis  lamen  ab  aliis 
pulibusei  signis  esl  indicatum.  Tibi,  religioseabb^, 

(304)  Bernerio  abbati.  Bonaevallls,  esl  antem  id 
roorasleriiim  ejusdem  ac  Vindocitiense  dioecesis, 
iioc  esi  Carnoiensis,  sed  in  agro  Castroffunensi. 
Bernerii  facta  est  nienlio  lib.  i,  epist.  21,  alibi  reli- 
giosum  et  boni  testinionii  viruin  vor^x. 

(505)  Trinitatis  festivitalem.  Tilulus  hic  monaste- 
rii  Vindocinensis,  ut  GoS^ridi  fundatoris,  et  Theodo- 
rici  epis(opi  litterae  declaranl.  Urbanus  II  :  Dilectis 
in  Christo  fi'iis  Girardo  abbati  S.  Albini  Andegaven- 
515,  €t  Bmoni  abbats  S.  Trinilatis  Vindocineusis- 


prsesumpsi,  qualiter  congregaiio  vestra  se  erga  vos 
habeat ;  vos  enim  erga  illam  optime  habere  non 
dubilo.  De  viribus  corporis  iierum  quaero;  nam  dc 
virtutibus  animse  vestne  quacrere  superfluum  desii- 
mavi,  quia  illam  de  die  in  diem  proficere  credo 

Breve  Chronicum  S.  Albini  :  Pridie  Kalend,  Junii 
apud  VindocinumXastrummonasteriumS.  Trinitaiit 
dedicatum  est  anno  ab  Incarnat.  Domini  1040.  Gof- 
fiidus  ipse  lib.  v,  epist.  ultima. 

(506)  Unum  cuius  nomen.  Rainaldum  electuui 
Andegavensem.  Huic  videre  est\  quod  epist.  9 
monuimus,  Bemerium  e  numcro  abbalnm  fuissc, 
qui  Rainaldi  eiectiouem  conjunctis  studiis  oppiigna- 
banl. 


m  EPlSTOLiC.  - 

cem  fide ,  cam  dWina  \Si  coopcranle  gralia,  A 
^eairae  boniiatis  longxTa  cOtfSueludo  in  bac  credu- 
ViUie  sensus  meos  oronino  lirmet  et  muniat.  De  esse 
▼estro  qnaercns,  mlrandum  non  est  si  yalde  sollici- 
tor,  nam  in  prosperitate  vestra  IsBlor  vehementer  et 
deleclor,  in  veslra  adversiiale  non  mediocriter  affi- 
cior  et  conlrislor,  licel  in  adversilale,  qna^  juslum 
bomiaem  probal,  esset  poiius  laetandum,  si  vis  amo« 
ris,  qno  vos  semper  amavi,  virtulem  ralionis  admit* 
leret.  Haec  auteni  ralio»  quamvis  ad  oslium  me» 
mentis  saepius  pulset,  ei  pulsanti  non  aperitur;  nam 
iunibus  vcslrs  dileciionis  alligala,  inlrarenon  sini- 
lar.  Vestram  igitur  prosperitatem  diligere  possum, 
vestram  adversiiaiem  desiderare  ulla  ralione  non 
possum,  sed  illaro  meam  faciens  compassionis  affe- 
eitt,  vobiscom  usque  ad  mortem  bumeris  cbaritaii»  ^ 
portare  paraius  sum.  Vaieie. 

£riSTOLA  ivin. 
IlcnorabiU  Palri  et  iuo  pmcordiali  amico  BerneriOf 

viro  sapieniia  doelrina^  et  vitm  meritie  decorato, 

Gofftidue  Vindocinenm  monasterii  Atimiift  servui, 

f€  lotum  eum  posse  suo. 

Uuod  vobis,  veiierandc  Paier,  dixi  simplicfler, 
sicutaudlvl,  monachi  vestri  inieliexcrnnt  nequiicr. 
Et  ego  mando  vobis,  quia  illud  libenter  corrigami 
nec  unde  vestri  iiisidlatores,  quos  fllios  credebam, 
vos  vaieant  molestare,  ullerius  dicam.  SiinpUcibas 
et  bouae  186  voluntaiis  homitiibns  me  loqui  pula- 
bam,  sed  prxsentibus  illis  religiosx  simpliciialis 
ininiicis  ponam  ori  roeo  cuslodiam.  Quorum  impu-  £, 
riias,  velit  nolit,  quandiu  vixero,  ccriis  indiciis 
poterlt  approbare  quam  pura  cbaritaie  vos  diligo. 
Cnm  qoo,  si  necessilas  eiigii,  et  adversitaiem  susti* 
nere  Ixior,  et  sine  quo  prosperiiatem  habere  non 
delector. 

EPISTOLA  XIX. 

Bernerio  titm  laudabilis  abbati ,  frater  Cofridus , 

satutem  et  dilectionem, 

Noveritis,  quod  lamen  vobis  in  aiire  dico,  Deo 
voiente,  me  ad  praesens  Romam  ilurum  :  sed  nec 
molam  babto,  nec  mulum:  et  quia  vos  habere  credo 
quod  ego  non  babeo,  bumiliier  supplico  ut  animal 
ulrttmque  mihi  prsesieiis,  aut  unum,  vel,  si  placet, 
ueotruin.  Non  lamen  ideo  de  amicitta  minus,  quia 
vos  propter  veslra  non  diligo,  sed  propier  vosmci*  D 
ipsum. 

EPISTOLA  XX- 
Amico  ttfo  charissimo,  Bernardo  abbali  (507)  S.  Lan- 

nomari,  Goffridus  Yindocinensis  monasterii  humilis 

abbas^  salutem, 

Fniireai  bunc,  quem  vobis  notom  ,  et  ei  parle 
familiarem  agnovimu»,  cum  lilieris  noslris  ad  vos 

(307)  Bernardo  abbati.  S.  Launomari.  Id  esl  Ble- 
sensi,  ui  scripsil  lib.  ii,  episl.  li.  Ivo  episl.  174  : 
ilauricius  Btesensis  ccenobii  S.  Launomwi  abbas. 
Manricii,  ut  puto  successor  Bernardus. 

(308)  Coabbali  Odoni.  MajorisMonasterii.  Sie  enim 
Roetra  est  eonjectura.  Odonem  virum  religiosissi* 
mnm ,  poat  reslitulos  Ma|ori  Monasierio  monachos 
abbaiem  nonnm ,  episdein  ccenobit  labulx  socces- 


-  LiB.  IV.  m 

miilere  curavimus,  ut  eum  187  ^^  salulem  animne 
sux  in  congregalione  veslra  recipialis,  si  lamen  rc- 
cipere  vuliis.  Diu  enim,  ut  ipse  bene  noslis,  nobis- 
cum  fuit,  sed  mores  suosjuxla  desiderium  nostrum 
corrigere  noiuiu  Unde  meriio  aut  ejus  maliiiosa 
viia  blaspbeinari  poiest,  aot  igrorantia,  vel  incuria 
noslra,  quod  Deusabnuat,  accusari. 

EPISTOLA  XXI. 
Venerabiti  fratri  el  coabbatif  Odoni  (308)  f«o  prcf* 

cordiali   amico,  fraler  Goffridus^  satutem  el  dl* 

lectionem. 

Fama  discurrente  sinisira  ad  nosiruro  nsqne  per- 
venit  audiium ,  quod  Hierusalem  redeundi  babetis 
animum.  Hierusalem  semel  vidisse  vobis  sufficere 
debet ,  quam  si  nunquam  vidissetis ,  neqne  propier 
boc  conira  vos  orta  esset  calumnia  diaboli ,  neque 
vobis  necessaria  indulgenlia  Dei.  Fides  uiiqiie  mo« 
nasiicie  proressionis  eundo  Hierusalem  observari 
minime  polest;  sed  violari.  Hiemsalem  etenlro  ire^ 
sicut  indictum  est  laiciSf  sic  inierdicturo  est  mona- 
cbis  tb  aposlolica  sede.  (}uod  novi  ego  ipse ,  aicul 
ille ,  cujus  aures  erant  ad  os  domini  Urbani  papx, 
cum  et  eundo  llicrusalcm  peregrinari  praeciperet 
laicis,  et  ipsam  peregrinalionem  monacbis  probibe- 
ret.  Ubi  sanciiis  Benediclus  de  percgrinis  monacbls 
roeuiionero  facii«  de  iflis  loquiUir  qui  eo  teinpore 
mundo  quidem  renuniiabant ,  sese  in  Doinini  servi- 
lulein  prontentes ,  nullam  JJSB  taroen  sua  profes^ 
Sfone  alicubi  Armantcs  siabilitatem.  Eos  vefo ,  qul 
cerlo  in  loco  proftieniur,  ubi  professi  sunt ,  et  ba- 
julare  crucem  Domini ,  et  Dominum  sequi  neecsse 
est,  non  peregrinam  quserere  sepulluram.  Non  igi* 
tur  sub  occaaione  llierosolymilafii  iiineris  deviemiis 
ab  ilinere  nostrx  professionis ,  ne,  dum  faUam 
beatiiudinem  qiiaerimus ,  veram  et  eorporis  et  anim;e 
inveniamtis  miseriam.  Garnalis  amore  fralris  vestri, 
qoi  in  Hierusatem  est,  aut  fortasse  jam  mortuus  est, 
aut  quousque  illuc  pcrveDiatis  mori  poiest,  mens 
vestra  ad  illicila  minimc  trahalur  et  spiritualium  fl-> 
liorum,  et  fralrumi  quos  sub  poUicilatione  iidei  ve- 
strx  regendos  suscepistisi  et  de  quibus  etiam  Do-^ 
mino  reddilurus  eslis  rationem,cnra  deseratur.  Non 
cst  enim  opus  lidelis  et  bonae  mulieris ,  proprios 
partus  porcis  exponere,  et  quos  semel  vigilans  pe- 
perit,  dormiendo  opprimere.  Hac  arie  Satanas 
niuhi ,  qui  in  regeneratione  prima  dlabolo»  ei  in 
secunda  diabolo  simul  ei  sxculo  renunilavernnt,  ter- 
ramque  promissionis  praevio  Spiritu  sancio  jam  in- 
gressi  fuerant,  eorde  in  iEgyptum  sunt  reversi,  et 
roanna  fastidientes ,  oUas  caruium,  et  caeiera ,  qii(c 
divins  legi  erant  contraria ,  petierunU  Habvenntl 
liaqueescas;  sedinescis  iilis  retia,  quibue  capfi, 

sorem  faeinnt  Guillelmi ,  diemque  obiius  notant  xiir, 
Kalend.  Julias,  et  lumuli  locom  in  dexlra  poriicii 
ecclesia*,  juxla  abbaiem  Bernardnm  Guillelroi  pr»' 
decessorem.  Hlc  rursus  esi  0<Io,  abbas  Majoris  Mo* 
nasterii ,  ad  quem  cxstal  Hugonis  et  Bernardi  abb»- 
turo  epistola  post  Ivonis  episiolas  ediia.  Quare  Oooni 
hand  dubie  inscribenda  est. 


I6S 


GdFFRlDi  ABBATIS  VINDOCINENS(S 


164 


etliamum,  quo  «unl  «Irangolati,   invenerunl.  Hi  A  persolverunl.  Nec  illi  soli.sedel  caBlcri   ducenii 

comparabilessunlcorvoinfideli  nunlio,  qui  cupidi-  »    ->^  . 

latc  cadaveris  Noe  sancti   palriarchaB    contcmpsit 

impcrium.  Prius  quidem,  ui  columba,  acceperunl 

ramum  olivae,  189<^um  quoad  arcam  redirent»  ei 

in  arca  mancrenl ,  sed  dc  fcnesiris  arcae  ,  ad  quas 

fide  baplismatis  cl  monastica  professionejam  vo- 

laverant ,  non  rediiuri  evolaverunl.  De  quorum  nii- 

mero  quemlibci  hominem  ,  mulio  minus  igitur  Do- 

minici  gregis  paslorem  cl  custodem  csse  non  oplo , 

ne  forle  contingat,  quod  Deus  abnuat,  illum   cx 

pastore  lupum  fieri,  et  cx  cusiode  btronem.  Va- 

lele,  et  quse  bono  animo  scripsimus,  vobis  placeat 

rctinere. 

EWSTOLA  XXII  ^309). 


quinquaginla,  qui  eorum  comiles  ad  audaCiam  lue- 
runt,  prorumpente  a  Domino  igiic  consumpli  sunt 
(yum.  xvi,l).Undevera  proposi  ionc  probatur,  qiiod 
non  solumqui  contra  pra^posiios  Ecclesiae  supcr- 
biuni,  sed  eliam  qiii  consentiiint  eis ,  a  Deo  dam- 
nantur.  In  libro  qitoque  regnorum,  cum  Samoel  sa- 
cerJos  a  populo  conlemr.crelur ,  exclamavii  Domi- 
nus,  ct  dixit :  Non  te  ^preverunt^  $ed  me  (/  Jlcg. 
VIII,  7).  Et  ullioc  ulciscerelur,  exciiavil  Saulem  re- 
gem,  qui  supcrbum  populum  calcaret  et  premeret , 
et  per  divcrsa  poeuaruin  gencra  aflligcret,  ulcon- 
lemplus  sacerdos  iihione  divina  vindicarelur.  David 
sanctus,  cum  oram  chlamidis  Saulis  regis  pessimi , 
191  ^^  i^^  i"  ^^'  dispositionc  depositi,  occulle 


FraterGoffTidus,  dilecto  confratri  Ambiardo  Lemo-  «  abscidisset ,  quod   factum  parvissimam  coiilra  do- 


vieenti  abbati  (309*),  tic  fratret  tibi  commitsos 
diligere ,  neate  eorum  diliganlur  errorei. 
Perlcctis  lilteris  tuis,  quibiis  dc  inonacho  tuo 
ronqtiesius  es ,  agnovimus  quod  immcmor  ccclesia- 
Biici  vi^rts,  el  honoris,  cl  officii  ac  ministerii  sui 
o'jlitos ,  lingua*  aculcis  tc  exaeerbare  praesunipse- 
rii.  Liugua  quidem  sccundum  Jucobum,  inciiiiclum 
malam  esi ,  modicuinque  me.nbrum ,  scd  magnain 
silvam  inccndil,  quia  animx  cl  corporis  subslanliam 
pcrdil.  Lingua  ignis  est ,  ct  in  ea  universitas  iiiiqui- 
latis  consistit  (Jffc.  xi ,  5-8).  Liugua  gladius  est, 
qtio  Gondilor  et  Ucdeniptor  nosler  a  Judaeis  inlcr- 
fcctus  ROscilur ,  nec  iilis  tantum  qui  Christum  gla- 
(iio  ferri ,  quanUim  illis  qui  cum  gladio  vcrbi  pcre-  r» 
merunt ,  mors  Ghristi  dcputatur.  Christus  ipsc  in 
crurc  jam  posiius  pro  illis  potius  oravil,  qui  cuin 
gladio  fcrii  pupiigeruiii ,  190  "on  pro  illis,  qui 
cum  gladio  vcrbi  occidcrunt.  6i  igitur  lingux  per- 
versitas  non  rcsiriugitur,  iion  multiim  prodest,  st 
cietcra  mala  corrigantiir.  Kahcs  circa  bujusmodi 
delinquentcs,  ct  in  Vcicri  et  in  Novo  Tesiamcnlo« 
divina  consilia  et  priccepla ,  cum  Dominus  Deus  in 
Dculerouomio  dical  :  Et  homo  quicunque  fecerit  in 
tttperbia  ul  non  exaudiat  sacerdolem  aut  judicem  , 
quicunque  fuerit  homo  iUe  morietur^  et  omnis  populus 
cum  audierit ,  timebil ,  et  non  agel  fmpt>,  ne  morio- 
lur  {Deut.  xvii,  \%  i3).  El  ut  sciamus  hanc  Dct 
voccin  cum   vcra  ct  sumiiia   majestale  ejus  pro- 


ctorem  musitationem  significat;  magna  cordis  con- 
tritio'ne  se  arrcxit ,  quia  in  peccalorc  praiposito  Dei 
potestaiem ,  qiiam  venerari  debuissci ,  ci  auctori- 
ta'tcm  agnovit,  qiix  nec  major  justis  pnsloribus  :i 
Dco  concedilur,  ncc  minor  injustis.  Sed  el  Salonirn 
in  Spiritu  sancto  constilutus  docct  qusc  sii  saccrdo- 
talis  auctorilos  et  poleslas,  dicens  :  Ex  tota  anima 
tua  time  Deum,  et  tacerdotet  ejus  tanclifica  (EccU, 
vii,  32).  Et  itcrum  :  Uonora  Deum  tuum  ex  to!a 
anima  tua ,  et  honorifica  tacerdofet  ejus  ( ibid.  33 ). 
Quorum  prxceptorum  mcmor,  B.  Paulus,  cum  ss- 
cerdoti ,  ncsciens  cum  sacerdoiem  csse ,  maledice- 
rel ,  cl  ei  di«u;retiir  :  Sic  insilis  in  sacerdotem  ma- 
ledicendo^  {Act,  xxiii,  4)  stalim  culpam  agnovii  : 
ct  quia  noxam  cx  ignorantia  conlraxerit,  asseniit 
dicens  :  Netciebam^  fratret ,  quia  pontifex  essst. 
Scriptum  est  enim  :  Principem  populi  tui  non  maledi- 
cet  (ibid.^  5),  El  alibi  dicit :  Non  ett  polestat  nisi  a 
Deo.  Et  qui  resittit  potettati ,  divinm  ordinationi  re- 
tittit ;  et  qui  retittunt ,  ipti  tibi  damnatfonem  acqui- 
runt  (liom.  xiii,  1,2).  Dominus  etiam  noster  ip^e 
Jesus  Ghrislus,  rex  ct  jiidcx  ct  magislcr  noster, 
usque  ad  pnssionis  dicm  scrvavil  honorem  sacerdo- 
tibus,  quanivis  illi  iiec  limorcm  Dci,  necagnitionem 
Christi  servassent;  nam  cum  leprosum  .mundassel, 
dixit  illi  :  Vade  el  ostende  te  tacerdoli  (Matth.  viii, 
i;  Lue.  xvii ,  li).  Ea  humilitate  qua  nos  quoqne 
humilcs  esse  dociiit ,    saccrdoleni  appellabat  queni 


cessissc,  ad  honorandos  et  vindicandos  sacerdotes,  D  ^^'^^^^  ®^^^  sacrilegiim.  Itcm  sub  iclu  passionis  cum 
quiin  ejuslocosiant,  aut  de  ejus  loco  cadunt  cum  ^*'^P^"^  accepisset,  ei  ei  dicerelur;  sic  retpondet 
adversus  Aaron  sacerdotem  ires  dc  ministrls  Core ,  ?'^»"'A^'^  Nihil  contumcliose  192  loculus  csi  In 
Daihan  ct  Abiron  ausi  suni  supcrhiie ,  hialu  lerrse  f^^^^^ pontificis,  sed  niagis  innoccntiam suam  ser- 
absorpti  ac  devorali  pcenas  siatiiu  sacrilcga  audacicc     ''^^*^ »   ^"^^"^  '•  ^'  "'«'^  '^^«'«*  «"'»•  exprobra  de 


(309)  Epislola  hrec  maximam  partem  cxscripta  csi 
vx  Cvpriani  65  ad  Bogatianum. 

(309*)  AmblardoLemoricenti  afrto?.  Tu  diplomalc 
Philippi  [  regis  dc  Iranslaiionc  Maoziaccnsis  coe- 
Nohii  ad  ordincm  Cluniacenscm  subscribit  Ademnrut 
^bbat  Lemovieentit,  hoc  est  S.  Mariialis,  ut  in  de- 
dicationc  monaslcrii  Vindocincnsis  Odolricut  abbnt 
de  9.  }itminU  monastcrium  Lcmoviccnse  (quod  pro 
RioDaclris  canonicos  saecularcs  nuiic  habci )  ei  1110- 
iiasterlum  S.  Marlialis  unum  alque  idem  esl  ul  Fio- 
riacense ,  el  S.   Benedi(  ti ;  Mlciaccnse  cl  S.  Maxi* 


mini ;  Scsestrum  et  S.  Sequani ;  Uticense  et  S. 
Ebrulsi;  Ricomagensc  et  S.  Amabilis.  Alteruin  enim 
iituli  nomen  est;  alicruin  loci,  in  quo  condiia  ftic- 
runl.  Alqiic  in  iis  saue  Incis,  qu»  unicum  habent 
monasterinm,  id  sUiiim  iutelligilur.  In  ampliori' i'S 
vero  civiLilibus,  etqiKx  muliis  coenobiis  nunc  flo^ 
renl,  de  ve:usttssimo  et  siii  lemporis  unico  accipi 
debel,  ui  iu  sytiodo  Remensi  Lconis  iX.  Oylardus 
abbas  Caiaiaunensis,  dc  ahhaio  S.  Menniuii';  apud 
Ivouem  epist.  210,  abbas  Carnolcnsis,  id  c&i  S. 
Pelri, 


^j5  EPISTOI-iE.  . 

mah;  si  autem  bene,  quid  mc  cadis?  {Jotni.  xviii ,  A 
'25.)  Qu%  OMinia  ai)  co  ideo  facla  sunl  huniililer  al- 
quc  paUeiiter  ut  nos  sux  huniililalis  ac  paticnlhc 
Iwiberemus  el  sequeremur  exemplum.  Docel  doclo- 
lesEccIesix  legilime  el  plene  honorari ,  eliamsi  ali- 
ler  iiganl  quam  debcanl ,  dum  circa  falsos  doclorcs 
Deiis  ipse  lalis  existil.  Praeierea  sanclos  aposlolos 
Scribarum  el  Pharisxoruin ,  perversorum  alque  sa- 
crilegorum  doclorum,  poteslali  subsliiuil,  quaienus 
aposiolorum  et  probarctur  huinilitas,  et  meriium 
augereiur,  el  pcr  hoc  plebs  Chrisliana  discetel  por- 
lare  jiiguni  veri  saccrdotis ,  eiiain  sub  falso  sacer- 
dole.  Mcininissc  monachi  debent ,  quoniam  abbalos 
Deus  instituit;  abbalcs  autem  monachos  conslilue- 
runl.  Quod  si  nos  aliquid  audere  contra  Deuin  pos- 
{^iiinus,  qui  abbatcs  facii;  possunt  et  contra  nos  ^ 
audere  inonacht,  a  quibus  fiunt.  Qualescunquc  sunl 
Ecclcsiae  doctorcs ,  de  ipsis  lamen  Dominus  dicit : 
Qui  vos  audil ,  me  audit ,  et  qui  vos  spernil ,  me  sper- 
nit  (Luc.  X,  16) ;  et  :  Qui  tangit  to«,  tangit  pupiU 
lam  oculimei  (Zach.  n,  8).  Tangere  hoc  in  loco 
non  verberum  quamlibet  actioiiem  significat»  sed 
qux  fit  in  praelatos  a  subditis,  prdcloqnente  prxlato 
eis  diabolo,  liugnse  vel  cordis  detractionem.  Maria 
ulique  soror  Aaron  prophetissa^  dum  Moysi  de- 
traxit,  qnamvis  ipse  aliquanlo  alitcr  fecerit,  illico 
stigTnate  ieprae  perfusa  est,  et  dc  castris  DoMiini 
fous  projccla  (Num.  xii.).  Ozas  etiam  Levites, 
cuni  arcam  Domini  recalcitraniibns  193  l)obus 
cemeret  inclinatam ,  eam  volens  erigerc,  statim  ab  r 
Angeio  Domini  percussus  inlcriit  ( //  Reg.  vi,  0 ,  7). 
Per  arcani  prxpositus  Ecclesicc  signatur,  qiieii!  re- 
preliendere  minore  ordiiii  nulla  ratione  pcrmiitilur. 
ntileeslct  necessnrium,  ut  H.  Eusebiiis  (310)  dicit, 
iit  reciorcs  a  subditis  limcanlur,  ei  ab  ipsis  corri- 
gnnlur  ut  humuna  formidinc  pcccarc  meluant,  qui 
(iivina  judicia  non  formidanl.  Dcleriores  quip|>e  suiil, 
(ilidem  ipse  asserit,  qui  dctractionibus  docloruin  vi- 
lain  morcsque,  quamvis  videantur  reprehcnsibiles , 
iuseqmintur ,  his  qui  substnntias  aliorum  prcdia- 
que  diripiuiit.  Et  ideo  jiiste  infaiiies  suut,  et  ab 
Ecdesia  extorrcs  fiunt.  Natn  sic  odit  Deus  eos  qui 
lingnarum  gladiis  ,  seu  quolil^et  alio  modo  adversiis 
Pntrcs  arinanlnr,  ut  Patrum  invasorcs,  et  in  onini 
niundo  notanlur  infamia.  Quos  cniin  Deus  suo  re-  D 
servavit  jiidicio,  huntano  examine  condemnari  nec 
debcnl,  nec  possunt.  Et  B.  Gelasius  papa  (51 1):  <  Oves 
qus  pasiori  suo  commissae  sunt,  eum  rcprehendere, 
nisi  a  caiholica  fide  exorbilavprit,  iicc  dcbent, 
nec  uUatenus  accusare  possnnt ,  quia  facta  pasto- 
mm  oris  eorum  gladio  ferierida  non  sunt ,  quamvis 
recte  reprehendenda  videanlur.  Et  B.  Grcgorius 
in  UoraUbus  (512)  scribil ,  diccns  :  i  Magistroruin 

(310)  Eusebius.  Papa,cui  tribuituretiam  ab  Ivone 
decreti  pnrt.  v,  cap.  352. 

(511)  B.  GetasiHs  papa.  Qiix  hic  Gelnsii  dicitnr 
seniculia,  eam  Caio  papx  iribuit  Ivo  parl.  v,  cnp. 
255.  Lc^iiar  in  Eusebii  episiola  ad  i^gyptios;  unde 
cl  a  Graiiano  cilalur  ii.  q.  7.  Oves  qua\ 

(312)  B.  Gregoriusin  Moralibus.  Lib.   xxv,  cap. 


-  UD.  IV.  i6(> 

viia,  etiam  Si  jure  reprehenditur  oporlet  lamen  ut 
a  subditis  sufreranlur  pariler  et  timeantur.  >  Sub- 
tilis  crgo  vla  tenenda  est  a  snbditis  rectitudinis,  et 
hnmilitatis,  ut  rcprehensibilia  magistrorum  facta 
nec  placeant,  nec'tamen  eorum  mentes  a  ser- 
vanda  194  magistrorum  reverentia  recedant.  Quod 
bene  Noe  debriato  exprimitur,  cujus  nudata  vere- 
cundiora  boni  filii  aversi  veniendo  lexcrunt  (Ge/?. 
IX,  25).  Quid  est  quod  filii  verecundiam  patris  su- 
perjcclo  doisis  pallio  avcrsi  vcnientcs  opcriunt , 
nisi  quod  bonis  subdilis  sic  pracpositorum  suo- 
rum  mala  displicent  ut  lamen  ha;c  ab.aliis  occnU 
tent?  Si  vero  snbdiii  a  rcciorum  suorum  rc- 
prehensionc  temperare  se  ncgligunt,  usque  ad 
reprehensionem  ipsius  conditoris  cxccdunt  , 
ciijus  supcrna  dispositloue  prjclati  sunt.  Nam 
si  opera  bominum  injusta  vidcntur,  potestns, 
quse  a  Deo  cst  ,  nunquani  erit  nisi  justn ; 
quatn  injusti  homines  muliotics  propter  suhjo- 
ctorum  merila  habere  pcrmiituntur.  Non  e&t  tolf- 
randa  a  praeposiiis  superba  loquacitas  vel  prxsum- 
ptio  subjeclorura.  Hapc  sunt  enim  sicut  vcncrabilis 
(515)  doclor  et  marlyr  Cyprianus,  scribit,  ha^reii- 
coriiin  ortus,  atque  conatus  schismaticorum  nialo 
cogitantium,  ut  sic  supcrbi  superbis  placennt  iit 
prxpositum  snperbo  tuinorc  contcnmant.  Sic  de 
Ecclesia  reccdilur,  sic  allare  profanum  extra  Ec- 
clesiam  coUocatur,  sic  contra  pacem  Christi  ct  ordinn- 
lionern,  alqne  nnilatcni  Dei  rebellnlur....  Oporlcl 
ergo  monachum,  de  quo  mihi  scripsisii,  ne  ct.ipsc 
doimonium  fiat,  agcre  audacid!  suse  pcimitenliainy 
et  honorem  Dei  in  saccrdote  ctiam  alitcr  ;>gcnte 
agnoscere,  et  tola  cordis  ct  corporis  supplicationc 
suo  prxposilo  satisfaccre.  Quod  si  supcrbus  exsli- 
tcrit,  cxercc  in  cum  honoris  tui  potcstateni,  ut  tnn- 
quam  horoicida,  195  ab  oinni  ordine  depositus, 
veUic  agnoscat  ccclcaiaslicoe  ceusurae  rigorem ;  naiii 
si  Dcus  superbis  angclis  non  pcpercit,  superbis  ho- 
ininibus  parccnduin  dedocuil.  Ilomicidarum  vero 
tria  genera  esse  Clcmens  sanctus  (514),  dlscipiilus 
B.  Peiri  et  successor  cjus,  iii  ccnsilio  rcsidens  asse- 
ruit,  et  poenam  eoruin  paiilem  forc  nos  docuit.  Sicnl 
eniminterfcctorcsfralrum,ita  et  dctractorcs  corum, 
eosque  odienies,  homicidas  appcllavit,  qiiia  et  qui 
occidit,  et  qui  odil  frntrcm  suum,  et  qui  dctrahil, 
honiicida  cst,  quouiam  dclractio,  ctiam  si  cuin  vc- 
rilaie  misccatur,  ex  odio  surgit.  Optare  tamcn  debes 
niagis  iiijiirias  odicntium  pieUUe  et  pal'entia  vincore 
quam  concessa  libi  licenliaet  auctoriialc  vindicnre. 
Yale,  et  quae  tibi  scripsimus,  si  bona  suiit,  tciic. 

EPISTOLA  XXIIL 

Goffridds   Vindocinensis  monasterii  abbas  G.  tene- 

i4  et  15  ct  apud  Adelbertum  diaconum  lib.  u  »  cap. 
i55.  Specnli,  qiiod  ex  Grcgorii  Mornli!u]s  excerps.i. 

(513)  Doctor  et  martyr  Cyprianns.  Epist.  65  »«I 
Rogaiianum  de  diacono  coniumelioso. 

(5U)  Clemens  sanclus,  Epist.  i  ad  Jacobum  fratrcra 
Doii:ini. 


lot 


rabili  prioride  Charilale  (315),  cum 

lulem. 

Praesenlium  laloreni  veslr»  bonilali  li*ftnsmii- 
limiis,  quaienus  cum  in  congregalione  veslra  ad 
salutemanimaj  suae,  si  vaUis,  recipialis,  Hoc  lamen 
vQbis  laudare  nec  audemus,  nec  vituperare  volumus, 
Diu  elenim  nobiscum  fuil,  et  pravos  mores  suos 
semper  emendare  conlempsii.  Sed  bonum,  quod 
npud  nos  diulius  facere  196  dislulil,  apud  vos  for* 
sitan  facere  curabit. 

EPISTOLA  XXI  \\ 
€o/fridu$  Vindoeinen$is  mona$lerii  humili$  abba$j 

dUecii$  in  Chri$to  filii$  Hamelino  (316)  el  cffteri$ 

omnibu$,  prospera  mundi  de$picere^  et  nuUa  eju$ 

adver$a  formidare 


GOFFRIDl  ABBATIS  YINDONICENSIS  ««« 

dilectione  »a-  A  adversarios  nostros  supcrare  valebimus ,  fti  illlus 
membra  fuerimus.Charissimi,  mirari  nolite  qnod  ad 
vos  venire  difrero,quia  seium  illum  mthi  suspeclitm 
(518)  invenio,  quem  nec  amicis  bene  nsum  agnosco. 
Sexiis  iste  nostrum  primum  venenavit  parenlem» 
suum  quoque  maritum  et  patrem,  juguiavit  Joannom 
Baptistam,  inimicis  suis  fortissimum  tradidii  Sam- 
sonem,  quodam  etiam  modo  interfecit  Salvalorem, 
quia  nisi  ejus  culpa  eiigeret,  Salvaior  nosier  pro 
nobis  mori  necessarium  non  haberet.  Heu  quanlos 
jnm  perdidit!  quos  adhuc  potest  perdere  non  d<'s> 
stit!  Ul  breviler  dicam,  omnibus  qui  perierunt,  qui 
pereunl,  seu  qui  usque  in  (inem  saeculi  perituri 
stinr^  seius  isle  duplicem  contulii  morlem.  Nisi 
emin  peccasseti  et  peccando  priinum  hominem  pec- 


Gaudeo  plaue  propter  conslanliam  Veslram,  quam  ^  «are  fccisset,  homo  non  morereiur  iii  corpore.  nec 


Deo  acceptam  esse  non  dubito,  et  coram  bonis  ho^ 
minibus  cognovi  approbatam.  Si  molesinm  habetis, 
qood  in  ecclesia  voces  (317)  caiitando  non  exaliatis, 
dico  vobis  quia  oris  vocem  Deus  non  attendii,  sed 
cordis.  Quare  non  est  opus  sonaniibus  verbis  cum 
t>ramus^  sed  ubi  sacrificamus,  ibi  et  orare  debemus^ 
Ubi  vero  sacrificandum  sit,  Psalmtsta  manifestal 
dum  dicit  :  Sacrificium  Deo  $pirltu$  contribulatu$ ; 
cor  covtritum  et  humilitatum  Dens  non  spernit  {PsaL 
L,  19).  Si  quis  forte  huic  sentenlioe  obviare  tenta- 
veriiy  assercns  in  ecclesia  super  altnre  esse  sacriQ- 
candum,  sicuti  fit,  veruTn  est  utique  quod  dicit... 
Sed  scire  debet,  qnia  in  Erciesia  nltnre  ibi  nihil 
aliud  significat,  quam  eor  in  hoinine.  Qua  ergo,  ^ 
fralres,  dkitis  in  cordibus  vestris,  in  cubilibiis  ve- 
$tri$  compungimini.  Sacrificate  $acrificium^  iit  dixi- 
mus,  sperantes  in  Domino  {P$al,  iv,  5,  6)  ciijus 
misericorilia  adjuti  visibilem  et  invisibilem  supera- 
bitis  iiiimrcum.  Corte,  fratres,  vos  non  pitgnatis  eo 
quod  alicni  siia  auferre  vel  SHbiipcre  veliiis,  sed  ne 
«ponsa  Dei  Eticlesia,  quae  197  ^^^^^  omnino  debei 
f*sse  el  libera,  sieculnritalis  concubina  fiat,  et  an- 
cilla.  Hoc  si  fieri  posset,  quod  absit^  non  tamdomus 
Dei  quam  speluiica  latronum)  et  sentina  vitiorum 
dici  deberet.  Est  eiiam  alia  causa  vestra:  magnae 
sccuriiatis,  quod  non  feriendo,  sed  patiendo  resi- 
stitis;  et  noh  iam  pro  vobis  quam  pro  successoribiis 
vcstris  hoc  facilis.  Unde  patet  qnod  ipsius  Domini 


ejus  anlma  in  ceternum  perirei.  Vae  sexui,  coi  nrc 
limor  inest,  nec  verecundia,198nec  bonitas,  ncc 
amicitia,  qui  magis  timeri  potest  cum  amatur,  quam 
ciKn  odio  habelur.  In  his  verbis  epislola  nostra  con* 
clodilur.  Dominus  Jesus  Christus  sit  abbas  et  Pator 
vester;  bona  ejus  geniirix  Maria,  vestra  mater.  Ipsi 
Deo  et  Domino  nostro»  qui  pro  peccalis  noslris  in 
cruce  positus,  B.  Joanni  suam  sanctissiinam  com- 
mendavit  matrem,  veslram,  commendo  fraicrnita- 
tem,  ut  sua  pieiate  vobis  donare  dignetur  veram 
charilatem,  veram  obedientiam^  puram  cordis  et 
corporis  caslitaiem,  et  inter  prospera  humiles,  et 
inter  adversa  securos  vos  faciat,  et  ad  gaudia  siiie 
fiiie  mansura  perducat. 

EPISTOLA  XXV. 
€offridu$  Vindoeinen$'i$  coenobii  $ervorum  sertms^  di^ 
lcctis  in  Christo  fralribu$,  mternam  benedictionem. 
Quod  vos  diu  cst  non  visiiavi,  scitote  hoc  non  meac 
Yoluntalis  fuissc,  sed  penitus  necessiiaiis.  Infirmilas 
eiiim,  quae  dum  apud  vos  essem  me  cepit,  ul  a  vobis 
recessit  quatuor  tanlum  diebusmedimisit;  sedpost- 
ea  graviler  iiivasii.  Unde  ab  amicis  nosiris  acrc- 
plo  consilio  polionem  suinpsi,  qua  dum  corpus  pttr- 
gare  dcbiii,  pene  me  corporis  vita  pnrgavi.  Sed  Doi 
gralia  de  infirmiiaie  illa  convalui,  ei  ad  vos  quaiii 
citius  polero,  revertar,  quos  prae  cunctis  iiODiinibus 
semper  diligo  et  dilexi. 

EPISTOLA  XXVI. 


noslri  Jesu  Christ  exemplum  teiieli8,qui  et  pro  aliis  9  Dilecti$  in  Chri$io  di$cipuli$  ,  IngelbaidB  (519),  ei 


perltilii  [f,  morlcm] ,  et  patiendo  hosiem  superavit. 
Et  sicut  Dominum  Jesum^  capui  nostrum,  vicisse 
diabolum  veraciler  credimus ,   ita   et  nos  omiies 

(515]  G.  priori  de  Charitate,  liiler  pnmarios  quin- 
<][uc  prtoratiis  ordinis  Cluniacetisis  principein  locum 
fenel  is,  qtii  Chariiaii  agri  Nivernensis  oppido  ad 
L^gerlm  noinen  fecil.  Quibn&  acceptum  Iiunc  debcaiit 
Cluuiacenses,  Ludovici  VI  regis  diploma  Aiirelianis 
«diluin  docet  his  verbis  :  Prioraius  B.  Marim  de 
^lharitale  tuper  Ligerim,  qnem  Caufridus  AniissfO- 
fttorensi$  epi9Copu$  et  Guilletmus  comes  NivernensiSy 
iet  BernardH$  de  Ckaillant,  et  alii  fidele$  regni  nostri^ 
ad  quos  locu$  itle  de  charitatt  tum  viltaet  pertineniiis 
$nis  omuibuSy  in  spiritualibus  et  temporalibus  totatiter 
pertinebafj  Hugoni  abbati  et  monasterio  Cluniacensi 
et  eorum  $uccessoribu$  dederunt,  ei  concesserunt, 
absque  ulla  reienlione  per  se  et  monachos  suos  pro- 


omnibus  aliis,  Goffridu$  eorum  indignus    Pater^ 

salutem  a  Deo  et  benedictionem. 

Calumniai,  quas  in  partibus  patrix  Andegavensis 

fessos  onmi  tempore  habendum,  tenendum  £t  po$$i^ 
dendum. 

(510)  Hamelino,  Lib.  111,  epist.  10  et  11,  mona^ 
fhis  Vindociiiensibus  scripta  esl  hasc  eptsiola  cuii) 
aliquot  sequentibus. 

(517)  Quod  \n  ecclesia  voce$*  laterdictirm,  opinor, 
designai  qttod  Vindociiien&ibus  suisindixerai  adver'- 
$us  comiiissam. 

(518)  Sexum  illum  mihi  suspectum,  Lib.  1, 
episl.  26. 

(519)  Ingetbaldo,  Monacfao  Vindoeinensi.  Oslia- 
rins  jam  erat  aiile  Goffridum  abhatein,  quando  ad 
Urbanum  papain,  una  cum  Froiinumlo  priore  inisjiis 
csl  ob  liiem  Credonensem  cum  monachis  S.  Albiui* 


\'^  EPf5T0L,€ 

ftiiw  coiUra  nf>s  orto  fuernnl,  ilivina  opiUilaiilc  gra- 

tiu,  ad  honorciii  nosiniin  et  iitiliiatem  stinl  S€d'4(.i>. 

T^evitiam  qiieindam  iionesix  vilse,  ei  opiime  lidcra- 

lumsuscepi;  quem  sxculi  poimis  exutuni  regulari 

vesle  babeo  veslituin.  Domnus  prior  noster  (320) 

inrirmus  lenetur,  sed  de  bcata  illa  anima  quid  dice- 

rem,qaaD  si,  vocante  Domino,  a  sxculo  migraret, 

nunquam,  ul  xsiimo,  gehennam  sentiret?  Sod  me 

infelicem !    nie  iniscrum  I  quem  nulla  peccalorum 

mcoruin  recordatio  nioroordit,  dum  carnis  sanilns 

blindiretur,  nunc  saltcin  inopinata  innrmilas,  qiix 

me  subito  pressil,  circa  mea  mala  redderc  deberet 

soHicilum.  Cum  sangninis  immoderantiam  mctuens 

pnriim  me   minui  fecissem,  minutionis  die  lertia, 

discors  bumorum  fluxus  ordinem  r.aturae  iransgre- 

diens  per  dicm  et  iiociem  de  corporc  meo  einnnavit. 

Qiicm  duMi  bona  Dei  pietas  reslrinxisset,  rebrismihi 

cogiiila  priilem  mc  vacuum  pariicr  et  fatigatum  sta- 

cim  arripuit.  Hinc  igilnr  non  jam  ut  subdilos,  non 

jaui  ul  discipulos,  sed  sicut  dominos  et  amicos  cha- 

rissiinos,  ex  intimo  cordis  aflcctu   vos  deprecor, 

quaienus    quidquid    in  vos  deliqui,  200  proptcr 

charilatein,  qux  Chrisius  est,  corde,  ore  mthi  di- 

niiiiaiis,  et  iuGrmitali  aiiimse  mcx  succurrerc,  quia 

valde  necesse  est,  non  difleralis.  Caroquidem,  uiide 

glorinri  oportet,  afDigitur;  animae  vero  succurrcndiim 

cst  orando ;  de  qua  lugendum  vehementer,  si  peri- 

clilalur. 

EPISTOLA  XXVII. 

Frater  Goffridus  Vindocinemis  monasferii  qualis" 
cunqtie  minister  et  humilis  «ervuf,  dilectii  filiis  et 
fratribus^  Hugoni  priorif  el  caiteris  omnibuiy  per- 
peittom  benedictionem  a  Domino  et  a  se  puram  el 
inlegram  dileaionem, 

Qiioniam  oculus  animae  noslrse  vobis  vigilat  dili- 
genier,  ut  miiii  vicem  mutiirc  dileciionis  reddatis, 
qita»o  bumilUer.  Vigilale  iiaque  oranles  pro  me, 
iicet  indigiio,  vestro  taincu  paslore,  qui  vos  inlra 
siniim  memoriae  nostrae  seinpcr  coiiiineo,  et  de  ma- 
milla  proprii  pectoris  lac  palernx  dulcediuis,  absers 
quidem  corpore,  sed  praesens  dilectioiic,  vobis  tri- 
buo,  potum  ftimul  animarum  vestrarum  et  escaiii. 
Tali  polu  et  esca  fidelium  discipulorum  mentes  sn- 
tianinr,  dulcedine  scilicet  sui  pasloris  et  ainore.  Ego 
cerie  vesirae  anxietati,  quam  pro  noslra  absentia 
vosbabere  non  dubito,  valde  compatiens,  panc  tri 
baiationis  mens  noslra  rrequenter  cibatur,  et  potatur 
aqva  angustisc.  Ett  mibi  tamen  consolatio  niaxima, 
chara  videlicet  dilectio  vestra,  et  malorum  homi- 
num  patienier  201  portala  persecutio.  Vere  vera 
dileaio  vesira  me  consoiatur,  qii»  pro  puriflcatione 


-  UB.  1T. 


m 


A  animjc  nostrne  Deym  die  ac  nocle  precatur.  Pravo- 
rum  aiiiem  liominum  eli.nm  maledirtio  vehoinenter 
opianda  est,  ct  eorum  bencdiclio  non  mediocritct 
formidanda,  Nam  malediciio  illorum  creat  beatitu- 
dinem,  et  eonim  benedictio  acquint  damnationem. 
Unde  si  mihi  non  crcdilur,  Chrislo  sallem  credatur, 
qui  non  mcnlitiir,  qui  discipulis  suis  loquitur,  dl* 
cens :  Vie  cum  benedixerint  vobis  homines  (Matth. 
V,  II);  ct  :  Cmwi  vos  maledixerint  beali  estis  (Luc. 
vi,  iSG).  Non  horariam,  scd  assiilnam  fidelibiis,  non 
infidclibus,  Chrislus  in  hoc  mundo  promisil  pressu- 
rnni.  Unde  vera  ratione  et  Christi  auctoritate  pro- 
balur  quod  quicunquepressuram  odit  quam  Christiis 
promisit,  non  fidclis  fil.i  sorlilur  hajredltalem,  sed 
infidelis  servi  carcerem  promeretur.  Nec  promilten- 

B  leui  diligit  Christum,  qui  Chrisli  promiltenlis  odit 
pronilssiim.  Nos  autcni,  fralres,  et  promiltentem 
Christiim  et  cjus  proroissuro  loto  corde,  tota  anima, 
loia  virtute  diligamus,  et  pressurac,  qiiam  suis  pro  - 
inlsit,  si  sui  csse  volumus,  nos  ultro  ofieramus,quia 
pnrnm  csl,  vcl  nibil  penitus  quamlibet  pressurant 
pro  lanto  domino  suslinere,  cuin  ipsum  Dominum 
prcssiirae  praemium  agnoscamus.  Omnis  itaque  pres* 
sur.i,  tribulatio,  et  angustia  desiderio  desiderandA 
cst,  ubi  Chrislus  est  in  causa.  Christus  utique  sem- 
pcr  est  in  causa  Ecclesiae  suae,  in  qua  nulli  decsl 
boiiii.i  sivejusto,  sivc  pcrc.Midrik  in  hnc  causa  ju* 
stiim  quidem  202  probal,  ut  adhiic  jiistificetiir ; 
hac  examinat  peccatorem,  ut  juslus  efliciaiur.  Pro 
bac  causa  ipsemet  eiiam  cariiem  suscepii,  et  deccr-^ 
tnvit  usque  ad  morteni;  nec  ferlendo,  sed  paticndo 
superavit.  Nos  igiiur  amplius  non  aflectemus  laudes 
bomiiium,  ut  quaslibct  eonim  pressuras  timeamus, 
sed  Cbrislum  in  sua  causa  csse  liobiscum  firmissime 
credamus,  et  pro  ipso,  qui  nos  redemit  sanguiiio 
proprio,  etiamsi  opus  fuerit,  usque  ad  sai)giiinem 
decerterous.  Nam  pene  aut  penitus  irremissihile  no-^ 
bis  ab  ipso  peccatum  imputabitur,  si  sanguinent 
nostriim  pretiosiorem  habeamus  quam  suiim,  Valele ; 
et  in  causa  Del  cum  ipso  constanles  estote. 

EPISTOLA  XXVIII. 
Goffndus  Vindoeinemii  monasferii  abbaSf  charissimo 
fratri  RobertOf  saiutem. 
Abstinentia ,  quam  facis ,  scilicet  qiiod  tribus  die- 

^  biis  laniummodo  in  hebdomada  reficis,  saiis  laiida* 
bilis  esset,  si  quo  modo  viderclur  regularis.  Regula 
namqne,  quam  te  observatnrum  coram  Deo  et  san* 
clis  ejus  promisisti,  praecipit  qtiod,  si  quis  fratnim 
«liquid  Deo  oflerreToluerit^  illud  prius  abbati  suo 
ostendat,  ut  ejus  Toluntate  et  consiiio  flai ;  si  autem 


(3^)  Domnui  prior  noster.  Legenduni  ex  veteri 
oodice  doronas,  itero  lib.  v,  epist.  S:  Domno  Ra- 
dulfo.  Domni  et  doinini  perpetuuin  hoc  discrimen 
apud  Goffridam,  qtiando  de  hominibiis  sermo  cst, 
quod  domni  vocem  praeponit  noiniiiibiis  propriis, 
«it  iis,  que  proprioruin  vicein  geruiit;  ut  domnui 
iidebenui,  damnui  Paganui,  domnus  Ernaldus^ 
domnus  Bamelinus,  et  domnus  episcopus^  domnui 
abbas^  domnui  prior,  domnui  archidiaeonui,  In  c«* 

Patbol.  CLVIL 


leris  dominum  dicit  cum  adjecti  locnm  habet,  nt  \ii 
epistolarnm  inscriptionibns  passim,  Domina  et  Pairt 
Domino  et  amico.  Hac  tainen  exceplione,  quod  cum 
de  papa  loquitiir,  prxcipui  lionoris  causa  domiiium 
pro  donino  iisurpal,  ut  domfnits  papoy  dominus  papa 
Urbanus^  cuin  alii  fere  scriplores  domnum  papam  ei 
domnum  apostolicum  dicere  soleant,  domini  noineA 
uni  Deo  tribaenies. 


474  COFFRIDI  ABBATI»  VlNDOaNENSIS 

•Vuer  fecerll,  pncsumpiioni  depulabilur.  el  non  A  205  EPISTOLA  XXX. 

nieicccli.  Tu  vero  sine  volnnlale  noslra  hanc  absli- 

neiiliani  arripuisli.  Unde  limeo  ne  vanilatl  polius 

depulclur  quam  saUili.  203  Te  igiitir,  fraler,  ad- 

mobeo ,  ut  quod  voluiUaie  propria  prxsumpsisli , 

volunlaie  noslra  el  coiisilio  deseras,  et  cum  Domiiio 

dicas  :  Non  veni  facere  volmUatem  meam  (Joan.  vi, 

38).  Ilcruni  si  te  jejunare  ddectat,  iaudo,  ul  jeju- 

nando  comedas  (521),  et  comedendo  abstiiieas.  Ble 

eniin  jejunaiido  comciiil,  cl  comedendo  abslinet,  qui 

ftic  quolidie  comedil ,  quod  veiilri  nullalenus  salisfa- 

clat.  Uno  siquidem  die  omnino  absliuere,  et  altcro 

ad  plenum  reiicere,  non  salis  videlur  probabile.  Die 

«niiii  quo  liomo  iiibil  cibi  accipit  mulioties  murmu- 

rat^  allero  v«ro  '^uin  multum  desideralum  cibum 


171 


Frater  Colfridui,  {ratrihm  et  fHiih,  fi.  V^^^  ^\  •^'^* 

omnibuz^  omnia  qute  corpori  sunt  neeeswria,  ei 

ntilia  animw,  a  Deo  Patre  et  Domino  JeiU  thristo, 

tt  Spirituvobis  mtiUipHcentur,  ut  bona  vcluntate 

Domino  serviatis ,  el  gaudeatis  in  ipso. 

Ciim  iranqiiilliiarle,  el  mulia  i^ace,  et  oiuni^aroK 

citia  desiderio  dosidero  venire  ad  vos;  sed  quae  s»iiil 

necessiiatis  vesirae  et  ulilitalis  me  impediuiil :  unde 

Deo  auxiliante  expedlar,  et  quam  citius  polcro  vos 

videbo.  A  quibus  licel  absens  corpore  tidear,  nw 

vobis  firma  fidc  credaiis  corde  seinper  el  dilcclioDe 

prasentem;  vos  cniin  estis  scnsus  niei,  mea  cogiia- 

lio;  vos  viscera  mea,  vobis  ulrumqwe  dedl ,  corpiis 

ulique  meum,  ei  animam  ineam;  pro  vobis  ulrum- 

babucril,  vix  modum  in  comedendo  serval ,  el  cum  B  ^^^^^  ^^^  Odelius  possum,  expendo  quolidic.  Per  vos 


Jum  replelus  fuerit ,  ineptam  ixttliam  gcril.  Et 
idcirco  utile  valde,  imo  necessarium  aiilmae  et  cor- 
pori  esse  cognoscimiis,  ut  el  caro  qiioiidie  cibis 
sustenletur,  et  lamen  a  vitiis  refreneiur.  Nam  qui 
sic  vivil,  duobus  inodis  sibi  proficit,  quandoquidem 
et  ab  elatione  alienus  existit,  et  cxtcra  bona  operari 
non  renuil.  Ad  conquirendam  itaque  salutem  setcr- 
nani  abstinenlia  corpor»lis  sola  non  suflicil ,  nisi  et 
aiiima:  quoque  jejunium  per  abstincntiain  viiionim 
/uerit  sociaium.  Et  ideo ,  dileclissime ,  ita  corpiis 
exerce  jejuniis,  ut  purges  mentcm  a  vitiis.  Iloc  est 
autem  spiriiiiale  jejunium,  per  qiiod  sine  dubio  so« 
cietas  acquiritur  civium  supernorum,  ct  llle  lauda- 
Lilitor  boc  je]unium  servat ,  quem  detractio  nulla 
exasperat,  quem  nec  furor  nec  immodcrata  ira  exa-  C 
gital,  queni  superbia  gratia  Dei  204  '^^"  spoli;:i, 
quein  malediclis  liiigua  non  inaculal ,  qucm  rancor 
seu  murmur  non  cruciat.  Vale;  et  super  hoc  obediro 
non  negligas. 

EPISTOLA  XXIX. 
€offridus  Vindocineasis  monnsterii  servus ,  suo  mul- 

tum  dilecto  fratri  et  fiUo  Rainatdo^  Deum  limere  et 
'tum  timor^  diligere. 

InGrmiias  vestra,  quam  nostram  facimus  com- 
-passionis  aflectu ,  non  magis  sibi  subveniri  exigit 
-quain  nostra  optal  dilectio.  Al  quia  animo  cupiciilt 
iiii  salis  festinalur,  forsan  venit  yol)is  in  mentem 
qnod  salus  vestra  aut  non  cnretur  a  nobis,  aut  obli- 
vioni  tradatiir.  Sed  iion  ita  est,  quia  omnia,  quie 
mandastis  vobis  esse  necessaria ,  quaesivimus ;  quie-  ^ 
sita  jam  quxdam  invenimus;  quxdam  adhuc  inve- 
nire  nequivimus.  Medicus  vero,  in  quo  spes  sospitalis 
Tcstrae  tota  suspenditur,adnos  venit,  Turonum  redi- 
lurus,  Ibi  confectunis  medici^nam  omnino  vobis 
profuluram,  ul  asserit,  et  sic  ad  vos  noblsciim  ven- 
iurus.  Interim  mittit  vobts  electuarium  utile  valde 
fesmK^irfirmitati ,  imo  necessarium,  quod  quotidio 
jejunos  accipiatis,  et  post  cQenam  antequam  dor- 
iiiiatis. 

j32i)  Laudo  ut  jejunando  eomedas.  Idem  est  con- 
siliuni  S.  Ilieronymi  epist.  ^  ad  Eustochium  :  Sini 
tibi  quotidiana  jejunia,  et  fefectio  satietatem  fugiens. 
JNihit  prodest  biduo ,  triduoque  transmisso  vacuum 
portare  ventrem,  si  pariter  obruaturf  si  compenselur 


ntrumque  commendo  Doniino  Deo  vivens,  et  etiai>i 
moriens  commendabo,  De  calero,  fratres,  qii»  bona 
suut  et  sancta,  qux  bona  fam»,  quas  sanae  doctrinas 
et  disciplinae  cogilate  et  facile,  qudniain  vobis  a  Dco 
oplirae  rclribuelur,  et  a  me  pro  virlbus  meis,  quali» 
cnnqne  vestro  paslore.  Valcte ,  ct  quae  vobis  iii 
membraiils  scrrpsi,  iii  cordibus  vestris  iranscribite. 
ne  nre  poBiiileul.  ingratis,  quod  absil!  lam  bona 
scrinsisse. 

206  EPISTOLA  XXXI. 

Frater  Goffridns  fratribus  et  filiis,  R.  priori,  ei  emt^ 
ris  omnibus ,  Denm  timere ,  observare  mandata. 
ejus, 

Mandavl  ei  mando  quod  pro  vestra  iiecessiial^  et 
uiiliiaie  feci  moram;  sed  ad  praesens  praevlo  Spiriiu 
sancto  veniam  ad  vos,  quos  purae  dilectionis  aflbciu 
dilexi,  et  diligam.  Si  lales  invcnero,  quaies  vos  in- 
venire  desidero,  lalcm  me  invener.iis,  qualem  inye- 
nire  desideratis.  Servale  inuoccntiam,  humililatem 
h!)beiote,  diligiio  patienliam.  hta  sunt  enim  qivjt 
discipulorum  obedientiam  laudabilcm  faciunt ,  el 
tranquillam  roeiitera  magislrorum.  Haec  abseirs 
scribo,  ut  mihi  delis  occasionem  vobis  quod  meliiis 
potero  faciendi  cuin  praesens  fuero.  Si  fratres ,  qtri 
aliter  quam  debuissent  feceruni,  se  digna  emenda  • 
tione  correxerunt,  inihi  multiim  placet ,  ct  oinnipo- 
teiiti  Deo  inultiplices  grates  et  gratias  ago.  Naiura 
liostra  (.'tiam  ad  culparum  vindiciara  invita  (rahltur, 
eivelox  est  ad  iiidulgenliam.  Consilium  qiiidem  sia- 
bile  uuicuique  reclori  animae  inesse  debet ,  sed  in 
eo  qui  peccavit  et  pcenilct,  non  sit  difficilis  mutare 
sententiam.  Dtinain  qui  peccavit,  tain  cito  pceniten- 
lia  duceretur  quam  cito  mutarelur  in  ipso  nostra 
sententia.  In  aediftcationem  me  missuin  iotelligo, 
non  in  dtstnictionem.  Neminem  vcsirum  vexare 
quaero  207 >  ^^  ^obis  omnibus  opto  quietem.  Sed 
llle,  inquam»  insanus  est,  et  malignum  spiritum 
habet  qui  eum  ad  iram  provocaresatagit,  a  quo  pcsc 

saturitate  jejunium,  et  episl.  10  ad  Furiam  :  Parcus 
cibus  et  venter  semper  esuriens ,  triduanis  praferlur 
jejuniis,  et  multo  melius  est  quotidie  parum  Quam 
raro  satis  stmere. 


m  RPlSTOLJt.  -^  LIB.  IV. 

Dominum  omnia  sperare  licct,  el  sinc  qiio  nihil  ei  A  rare   sospiialcm 


174 


possU  esse  quod  fvrosii.  Valeie. 

EPiSTOLA  XXXII. 
Coffridus  abbas  non  tui$  meriiis^  sed  Dei  gratia  ,  </i- 

Uclis  fiiiis  A.  priori ,  ei  omnibus  aUis  salulein  et 

dileelionem, 

Qtiod  vobiscum  in  Pascha  non  fuif  nosiri  corporis 
inlirniius  causa  «xslilil.  Gibi)iis  enim  mibi  crevit  in 
dorso,  uade  mc  secari  oporluit.  Et  quanivis  inter 
manus  et  Ucrymosas  voces  (lileclarum  Deo  (5i2) 
saRClimonflaliuiii  de  Fonle  Ebraldi,  rasorio  scribeiiie 
in  nostrd  carne  suas  lilieras,  corpus  nostruni  iiifir- 
mitale  pariier  et  vulnere  non  inediocriler  laligatum 
tcneretur,  nec  infiriniias ,  nec  secaniis  crudclilas , 
nec  statim  imposili  saiis  asperitas ,  ut  vos  vel  ad 


Cgo  quiJim  quani  cUus  potero 
ad  vos  veniain,  quos  desidorio  viderc  desideru,  eC 
in  quibus  post  Deuni  loiius  aninix  lueui  posui  inten- 
tionem.  Yaleie. 

EPISTOLA  XXXIV. 
Coffridut  Vindocinensit  monaUerii  servorum  servus^ 

dileciit  in  Chiisiofiliis  (525),  Goffrido  de  Surgeriis^ 

Jordano  de  Podio  rebelUy  Rainaldo  Carlaldo^  Her^ 

veo  de  Olona^  salutem. 

Abndanius  vobis,  ei  mandando  praecipimus,  qua- 
tenus  in  proxima  sanci:»  Trinitalis  festivilale  ad  nos 
Tcnire,  el  monasterium  vcsirum,  prout  dignum  est, 
visiiare  non  dilTeralis  209»  Qu<^<'  eliam  non  invitali 
facei^e  deberelis.  lloc  auieni  si  quis  veslrum  con- 
lenipserit ,  nisi  gravi  cQrporis  iuiirmitate  detenlus , 


momenium  obliviscerer,  facere  poluit ,  scd  spiritus  B  doiiec  dc  inobedienlia  satisfaciat,  a  sanctae  ecclesisB 
purae  dilectionis,  quo  vos  sen)per  diie\i,  el  diligo  ,      limiuibus  alienusexislat. 


et  diiigain,  mansit  vobiscum.  Dei  taiidcni  adjuvanle 
ciemeRlia  aliquantulura  de  innrfnitate  convalui ,  et 
partini  aqua ,  pariinique  equo  portJliis  Andegavim 
veni.  Vaiete  iii  Domino  omni  iempore,  ipsum  Deum, 
et  Dominuiii  nosiruni  roganies,  ui  me,  el  in  infinni- 
late  patienieni,  et  in  prosperilaic  2M)8  humilem  fa- 
ciat,  et  aie,  ei  vos  in  sui  dilcclione  cusiodiat. 

EPiSTOLA  XXXIIL 
Coffridus  abbas  non  suit  meritis,  sed  Dei  gratia,  di^ 
Uciis  fiUis  R,  priori ,  ^t  omnibus  aliis  illam  a  Deo 
^uam  dedil  suis  sauclis  discipuU$  beaedicUouem. 

Pro  vestris  piis  precibus  et  lacrymis,  quas  pn» 
me,  licet  indigno  pastore  vestro ,  iiliali  devotione 


EPISTOLA  XXXV. 
Coffridus  Vindocineutii  monatterii  bumiiis  servut^ 

dileclis  in  Ckristo  filiis  ^  Jordano^  Rainaido  Car» 

ialdo,  salutem  el  benedicti^nem. 

Si  jussionibus  nosiris  aliqtiando  vos  gravamus, 
non  ideo  conira  nos  murmurare  dcbetis,  vcl,  quod 
a^bsit!  nos  odio  babere,  quoniam  vobis  multa  impa* 
ramus  necessiiate  mooasierii  poiius  quam  volun- 
late.  Obedieniia  tameo  hanc  sibi  specialiter  po« 
testaiem  vindicat,  ut  non  tam  e|us  cui  prxcipiiur 
qHam  ejus  qui  prxcipil  volunlas  fial.  Unde  Douiinus 
in  Evang«dio  obedientiae  forinam  tribuens,  dicit : 
Non  veni  facere  voluntutem  meam ,  sed  ejus  qui  m« 


Doimno  Deo  obtulisiis,  mulliplices  gratiarum  refcro  ^  misit  (Joan.  vi,  58).  Expedit  itaque  vobis,  secun 


actiones.  Pius  et  paliens  Dominus ,  cujus  palienlia 
tue  diu  peccantem  suslinuil,  pieiate  sua,  vestris  in- 
lercedentibus  mentis,  mese  iHfirmilatis  et  vulneris 
specialis  medicus  fuit.  Unde  nutlatenus  valeo  despe- 

(522)  SanctimoniaUum  de  Fonte  Ebraldi.  Fontis 
Ebraldi  tiiiduin  iiomeii  vidimus  lib.  i,  cpisi.  24  et2(i. 
Hic  sanctimoniaies  nominat,  quibus  celeherrimum 
eo  ioci  monaslcrium  Peiri  episcopi  Pictaviensis ,  in 
ciijos  dicecest  haud  procul  a  Turonum  Andegavo- 
rnmque  Hnibus  est  locus,  nulu  ei  aucloriiate  insii- 
luit  Roberuis  de  Arbrissello  is  ad  queni  scripta  est 
episiola  47  bujus  libri.  Condiium  anno  Cbrisii  1100 
noiat  Cbronicuni  Turonense  his  verbis  :  Auno  Do- 
mitti  1100  Uenrici  i^iinper,  xliv,  PhiUppi  regis  XL, 
concHium  Pictavis  celebralur^  nec  multo  poti  abbaUa 
FoHlis  Ebraldi  in  PiclavienU  dicBcesi  (abricatur.  Mi- 


dum  Domini  senlentiam,  alterius  oLedire  voiuntati , 
noii  vesiram  sequi.  Sed  quae ,  vel  quania  vobis  ob 
hoc  in  futuro  merces  repromittiiur,  si  bene  coiisi- 
deratis ,  suave  ieveque  vobis  erit  quidquid  in  pr»- 

beciiliiatem  debilium  confovendo  suslinere,  qiiid  iini« 
cuiqoe  expediat  providere,  fragiliiati  sexus  conde- 
scendatis,  et  qu»  vestra  aiicloriiaie  innituniur,  eas 
sub  veslra  proteciione  reiineaiis,  nec  alteri  subjici 
veliiis ,  et  ab  hac  defaligatione  in  pace  eas  esse 
faciaiis.  Novii  eniin  vestra  discrctio  quod  animabus 
earum  non  cxpedit  claustra  monasterii  sui  exire, 
nechac  occasione,  vel  alia  sdeculo  sejungere.  Nostis 
enim,  si  vesira'  placei  paternilali,  quod  pnefatus 
episcopus  suhjeclos  suos  consuevit  inquietare.  Pia- 
ceat  igilur  exceilenti;e  veslra^  ab  iis  molesiiis  eas 
eripere,  et  ui  in  pace  Deo  deserviant,  eis  in  mulliiu- 


ruin  est  quod  de  in^enii  sanctimonialium  ejus  ioci  D  dj,,^  misericordias  vestrx  providere,  sub  proieclione 
...  r.        .      _..^  .1  L-_      Dei  coeli,  et  veslraaposlolica  aucloritale  confovere. 


numero  prodit  Sugerius  abbas,  cum  scnberet,  hoc 
est  annis  nondum  ab  orlu  cQenobii  quinquaginla,  ad 
qiiatuor  fere  aul  quitique  millia  excrevisse ;  sed  di^na 
est  Sugerii  episiola,  qu»  propier  arguinenium  in- 
legra  legator.  Sic  ergo  scribit  ad  Eugeuium  111  pa- 
pain  : 

Sugerii  abbalis  ejnstoln  ad  Eugenium  III  pro  sanai" 
monialibut  VonUs  Ebraldi. 
4  Cliarissimo  doroino  et  Patri.  Dei  gratia  summo 
elnniversali  pontiftci  Eugenio  Sugerius,  beati  Dio- 
nysli  abbas,  obedieniiae  ei  serviiii  pienitudiuem.  Pro 
sororlbus  apud  Fontem  Ebraldnm  sancta  et  Deo  ac- 
ceplabili  religione  degentibus,  quas  episcopus  Picta- 
viensts ,  subjeciionem  ab  eis  reqoirens ,  earumque 
abbatissam  benedicere  noleus  defaiigat,  sancli  apo- 
siolatos  veslri  celsiiodinem »  qua  possuinus  prece 
pulsamus,  ut  sicut  vestrse  incumbit  diKreilonl,  im- 


et  proiegere,  uipole  tanluin  tanue  religionis  locuin, 
quem  cum  in  parlibus  illi  in  scholis  esseiiius,  noviier 
inceptum  esse  vidimus ,  ei  pro  Del  voluntaie  fere 
usque  ad  quaiuor  aut  quinque  millia  sanctiroonia» 
liuin  jam  excrevisse  audivimiis,  et  gaudemus.  » 

(325)  Goffrido  de  Surgeriis.  Eienchus  epislolarum 
in  codice  Cenomanensi ,  fratribus  de  Sanionia  scri- 
plain  monet;  quod  majori  ex  parfe  verum  est.  In 
pago  enim  Sanionico  est  ecclesia  Surgeriarum,  do 
qua  dicium  lib.  iii ,  epist.  40 ;  itemque  ecclesia  do 
Podio  rebelli  qiiam  Vindocinensi  coenobio,  appro- 
bante  filio  Guillelmo  coinite  Piclaviensi,  dedit  Agnes 
comiiissa.  At  Olona  in  liiiore  Pictavico,  tabulae  luii« 
dationis  :  In  pago  Piclavienti  medieialem  eccletiaruns 
de  Olona  eum  decimis^  salinarumf  et  vin$arum  gt  om*. 
mum  inds  exeuntium. 


IBenii  pro  Domir.o  siistinueriiis, 
iiuidem  ▼ohis  vila  siiie  senio,  salicias  conliniia 
sine  raslidio,  societas  angelorum,  el  quod  snper 
omne  bonnm  cst,  racie  ad  facicm  assiduo  videro 
Dcum.  El  quia  de  obcdientia  charilali  vcsir»  loqui 
•  ca^pimus,  sub  ipsins  obcdientia;  nomine  210»  ^^  i'^ 
remissionem  omnium  peccaiorum  yesirorum  man- 
damus  vobis,  quaienus  pisces  noslros^,  cibaria  vide- 
licel  fraUuin  vesirorum,  usque  Andegaviin  adduca- 
tis.  Valelc,  si  obcdicnles  fuerilis. 

EPISTOLA  XXXVI. 
Goffrldtts,  tiui  gratia  Dei  est  id  quod  e$t,  ddectts  in 

Chriato  fralribus,  Hametino  priori  (l^\),  Briccio 

cellarariOf  salutem. 

Volo  vosnon  ignorare,  sed  flmiiter  creilere,  me  ^ 
cum  magno  comilatu  pro  causa,  quam  scilis,An- 
degavim  venlurum  vigilia  Asrensionis,  si  detenins 
non  fiiero,  quod  Dcus  abnual !  corporis  inflimilalc. 
Hocvobis  curavi  prLediccrc,  quos  ad  expensas  fa- 
ciendas  paraios  dcsiderio  desidero  invenire.  Si  vero 
verbis  aul  dainore  conlis  objiciiis  pauperlateui  ve- 
siram  ad  b.xc  minimc  posse  sufllcure,  bic  nnlla  ne- 
«cssiias  cogil  ine  respondere ,  sed  imperat  verilas 
^DS  non  debere  sicloqui,  nec  sic  cogilarc,  qni  di- 
viie  Cbrislo  noii  debeiis  pauperiem  foruiidare ,  ct 
quibus  quod  babcmus,  nuilaleniis  potest  (leficcrc. 
Mallemus  qnidc  n  quidqiiid  Credonis  possidcre  cer- 
nimur  bonorabililcr  expcndere  quam  reljiis  ccclcsiae 
Dei  injustas  ac  pravas  consueiudines  lionio  incoiii- 
posilus  ct  fatuus  absque  reclamalione  violenlcr  pos-  q 
set  imprimere.  Valete,  et  cul  scrviiis,  de  sancii 
Clenientis  maj^na  clcmentia  confiditc,  de  vicloria 
obil  penilus  lisesiiantcs. 

211  EPISTOLA  XXXV». 
Coffridus  Vindocinensi»   monasterii  humilis  servuSf 

dileeto  fratri  Uamelino ,  sic  obedire^  ul  obedienCm 
.    fructum  possil  recipere. 

Infirmitali  luae,  qna,  ut  mandasli,  ingravcscenlc 
ad  nos  venire  non  potuisti ,  s^d  dointim  redire  po- 
tuisti,  quanto  possumirs,  et  debemus  cordis  affLClu 
fompatimur.  Hiam  lamen  inflrmiialem  vebcmentcr 
iniramur,  quae  tibi  impcdimenlo  fuit,  ne  ad  nos  ve- 
iiires,  el  impodiinento  esse  non  poluil,  ne  rcdires. 


COFFitlDI  ABBATIS  VINDOCINENSIS 

Rcpromillilur  si-  A  EPISTOLA  XXXVIU. 


•70 


Coffridus  Yindocinensis  monasteriiservus,diiectofral{  I 
Andre(C  (325),  saluiis  monita  oblivioni  nontradere» 
Dc  tc  nobis  rclaUim  scias  qnod  generalcm  refeclo- 
rii  panem  et  vinuni  respuisli,  et  ul  212  aliivn 
pancm,  vinntnque  allud  tibi  quaercrei,  cell;irari(> 
prxccpisii.  Si  per  invidiam  et  non  ex  veriialo  dicluiii 
esi,  dicentem  non  dubiles  pcenam  acqtiisisse  sibi.  Si 
veio  a  te  actum  est ,  sapienter  corrtge  quod  fecistu 
Oporietenim  te,  fraier,  sic  in  omnib::9  lemperari, 
no  quAsi  libera  ntens  poiestale  qnidqnam  facias, 
oudc  merito  fratrihns,  quos  tuse  dilectioni  cominisi- 
mus,  scandalum  valcat  vel  mnrinur  gencrari. 

LPISTOLA  XXXIX. 
Coffridus  Vindocinensis  monasterii  humilis  servus  ^ 
dilecto  in  Christo  fiUo  Andrea* ,  prudenter  ei  «tm- 
pliciter  in  omuibus  ministrare. 
Circa  fratres,  quos  tiix  fidci  commisimns,  sic  i€ 
decet  essc  soiliciuim,  utdum  aniinas  eornm  salvare 
desidcras ,  cnram  corpornm  exbihcre  non  negligas. 
Non  eiiim  bcnc  in  homine  animain  diligit,  qui  cor- 
pori  in  sua  nccessitate  refugit  subvcnire.  Uiriimqiie 
Deus  condidit,  et  nt  ulrumqiie  repararct,  utrumquc 
stisccpit;  carne  quidem  moriuns  est,  et  animse 
vilam,  quam  pcc^iato  siio  perdidcrat,  iieruiu  de- 
dit.  Nnn  cx  carnis  corruptione,  sicul  quidam  pti- 
t:int  (oSG),  aniinx  mors  processit ;  nec  diabolus  prius 
carnem  nostram  infecit  quain  anitnam.  IJnde  qut 
reciecredil,  intelligit  qiiod  corrnptibilis  caro  non 
aniinam  peccalricem,  scd  anima  peccatrix  canKin 
corrupiibilem  fecil.  In  quibus  fraternitali  tuse  non 
dicimiis,  ul  ea  facias,  vel  conseniias  213  Qua^ 
inordinale  concupiscit  volupUii,  sed  quae  juste  fleri 
cogit  ncccssitas.  Vale. 

EPISTOLA  XL. 

Coffridus  Vindocinensis  monaslerii  humilis  servus , 

venerabili  fratri  suo  Andretc.  c  Non  vem  facere 

voluntatem  meam ,  sed  ejus  qni  misit  me  (Joan.^ 

VI,  58),  >  memoriter  retinere» 

Ad  te,  dilectissime,  dilectum  niium  noslrum  lle\ 

berlom  misimus,  quem  in  rebtis  steculi  providniii 

esse  cognoscimus,  et  nt  ea  qiiie  foris  agenda  sunl  , 

sapienterel  luo  consilio  agat,  praccipimus,  boc  sibi 

spccialiler  injungontes,  quatenus  te  toio  cordc  dili- 


Certe  si  non  poluisses  venire,  sicul  poluisti  redirc,  ^  gal,  et  libi  tanquam  priori  suo  diligenter  obodial.  Tit 


mitiere  dcbpisses  per  qucm  consiiiutioiicm  Dei  et 
nostrara  complesses.  Fipmissiine  crede^etniillaienus 
dubites,  fili  in  Cbristo  ch:irissiine,  quod  monacbus 
qui  vcpbis  obedientiam  sapit,  et  obedienliae  opus  non 
facit,  verbisquidem  monnchus  videlur,  sed  opere  mo- 
nachus  cssc  negalur.  Unde  ejus  verba  verbera  poiius 
quam  graiiam  promerenliir.  Vale,  et  formosa  verbii 
oliedientiae  pros^quere  obedieniix  formoso  opere. 

324)  Hamelino  priorL  Credonensi.  Urbanus  n , 
Goffrido :  Ecclesia  parochialis  S.  Clementis  de  Cre^ 
do/itf,  et  unioersa:  ecclesiiv,  quce  infra  terminos  ejus- 
dem  parochia  conlinenlur.  Sed  de  Credonis  rastro 
et  quae  in  eo  est  ecclesia  S.  Clemeniis,  epist.  44 ,  el 
Bt).  T,  epist.  27. 

(335)  Andrece.  Priori ,  ut  patcl  cx  epistola  40,  scd 


vero  le  talem  circa  ipstim  et  caeicros  tux  dilcctioni 
commissos  fraires  cura  pastoraii  exhibe,  ne  quid 
minus  perfectionis  in  cis  Pasior  «xtcrnus  valeai  inve- 
nire.  Quod  si  circa  aniinas  ttix  fi.iei  creditas,  juxla 
admonitionem  nostram,  te  solliciium  exbibueris, 
Jirmissimecrede,  et  nul.'a!enus  dubiles,  quoniamde 
ininori  subslantia  meriio  causari  non  poteris.  Deus 
enim  per  me  indignum  famuliim  suum  tuaim  Bupplo^ 

cujiis  loci  prior  fnerit  non  signiflcat. 

(326)  Non  ex  carnin  corrupiione  sicut  qudam  pM" 
tant,  Ex  Augustino,  lib.  xiv.  De  Civitate  Dei,  cap.  5 : 
CorruyAto  corporis  quoi  nggrdvat  animamt  non  pec- 
cali  primi  est  causa^  sed  pcena;  nec  caro  corrufftibilis 
anitnam  peccatricem ,  sed  anima  peccatrix  fecit  tim 
eorruptibitem  &arnem. 


• ''^  ttPlSTOLA.  -  L:B.  IY.  178 

l)it  ir6i»iain,  cl  pro  grege  L^rc  servaCo  raerccdem  A  giila  non  csl  praJco|>lum  monacWs  Infirmis.   sed 

perinissuin.  Sed  quia  paucorum  vel  nullorum  islam 
viruitem  esse cogiiosciiHUS,  ul  videlicet  a  carne  om* 
nino  abstineani,  cum  aiioui  carnem  coroedendam 
Iribuimus,  ralionabiHs  esl  «onsidoianda  Bccessitas, 
non  carne  carnis  nuti-ienda  cnpiiiiias.  ■ 

EPISTOLA  XLIIL 
iloffridut  Vindocinensis  monatierii  hitmilii  servui , 

dileclo  in  Cluisito  fiHo  CuiUebM ,  et  fratribui  cttm 

eo  apttd  Caitellum  manentibuSf  obedire  Dco  magit 

qnam  hominlbus, 

Niiiitiutnin  est  nobis  qnla  (anlam  sancukirhim  ho^ 
minum  ,  ei  qiiod  periculosius  est,  muiienim  fre- 
quentiam  vobiscum  csse  paliinini  quod  vix  aul  nun* 
quam  qutfi  Dei  sunl  loqui  potestis  vel  mediuiri.  Et 


»b   ipso   rc.  ipies   sempiternam. 

214  EPISTOLA  XLL 

Coffridus  Vindocinensis  monaslerii  humilis  servus^ 
Cuiilelmo ,  ei  aliis  fralribus  apud  Caslellnm  (327) 
manentibus ,  salutem. 

Frater  Guillelme,  diximus  (ibi  ut  ad  nos  qiiain 
cilius  posses  venircs ,  et  Bernanlum  tecum  adduce- 
res.  Tu  aulem  qu»  ii';i  diximus  no»  fecisli,  sed  lit- 
leras,  qiiales  libl  placuil,  nobis  misisii,  in  quibus 
Bernardum ,  non  posse  venircsixnificasli.  Ad  bxc 
libi  respyindemiis  quia,  si  venire  iioii  potesi,  deferri 
potest.  Praecipimus  Igitur  (ibi  «nctorilaie  sancljii 
Jiegul»,  ut  infra  qaaiuor  dies,  visis  bis  Hllerls,  ad 
oos  venias,  el  Bernardum  ,  si  eqiiitare  non  polesl , 


afferri  facias.  Si  vero  aliier  feceiis,  ct  fe  peipeinas  ^  .ibi  ioordlnate  saeciibris  csi  assiduitas  ,  diu  deesse 
itifamKe  no(a  damnnmns,  et  Bernardum  iia  cxcom- 
liiunicamos  ui  nec  cominunioneni  pcrcipiat  vivus, 
nec  sepultocam  defuncius. 

EI»ISTOLA  XLIL 
{^offridus  Vindodnensis  monaslerii  serwts,  GuilUlma 

priori  de  Caslello  ei  fralribus  qui  cum  eo  sunt,  o6- 

servate  regulam,  et  gula  irriiamenta  declinare. 

Pervciiit  ad  anres  noslras  de  vobis  irreliglosa  ei 
Miordinala  prorsus  opinio.  Dictum  esl  enim  quod 
^jonlra  Regulam,  qaam  coram  Deo  e(  sanctis  ejus  vos 
observainros  promisisiis,  carnes  solemniter  et  ge- 
ncraliier  215  manducaiis.  Unde  si  ita  est,  imo 
qiioniam  ita  esse  crediinus,  vestrae  inteinperantiae 
vehementer  conituiemiis,  ct  ne  ulierius  fiat,  Regulse 
vobis  auclorilaie  probibemus.  Carnis  comesiio,  sic-  ^ 
iit  monachis  pro  corpoiis  infirniiLite  concedilur, 
lla  eis  in  carnis  volupta(e  negatur,  infirmi  e(iam 
61  a  carne  penilus  absiincrent,  non  propter  lioc 
Begiilam  violarenl.  Cariiibus  nainqiie  vesci  in  Re- 

(527J  GuHlelmo  ei  aliis  npud  Casiellum.  Priori  el 
monachis.  Ilonorii  II  el  alif^nim  liltera,  plnraii  nn- 
n*eroenuniiant,  Ecclesiam  B,  Mariw  deCasteltis^ 
qiio  modo  nunc  eiiam  vnlgo  vocilant  An(!egavoniin 
vitum  in  extrcma  coniin  dloe:  esi  Tiironum  liiiibiis 
eonlcrminnm.  Qiii  iijiliir  Gofl^riilo  prior  de  Castello 
diciiur,  aliis  prior  B.  Marfae  de  Caslellis  diccretur. 

(5i8)  Bernerio  priori  Credonensi.  Notissimum  est 
Credonis,  .^ive  ut  Galllcus  mos  iiiflexil  Craonis  ca- 
striiin  in  inferiore  Andegavornm  pago  Armoricis 
finitiinum.  Huie  pnixiinani  Ecclesiain  S,  Clenientis 
nomine  iiisignein  Subardus  Credoiiis  oiim  dotnimis 


non  crcdilur  grandis  iniquitas,  inaxime  in  loco,  in 

quosexns  femincis  liabitare  pennitlitur,  per^ueiti 

eiiam  religiosje  pcisoitne  suspcctoi  babentur.  Sexos 

tamen  ille,  ubi  boiius,  nullus  melior,  sed  ubi  maius, 

nullus  est  pejor.  Bonitatem  veslram ,  216  dileciis- 

fiimi  fralres,  praisentibiis  littcris  adnioiiemiis,   et 

admoncndo  rogamus,  ut  si  quid  nilnus  cauie  nnne 

nsque  egistis,  nullomodo  rorrigerc  difforalis,  iie  forte 

ordini  ve^tro,  quod  absii!  acquiralis  infamiam,  et 

sic,  jusiitia  didanlc,  nos  conlra  vos  provocctis  ad 

iracondiain.   V»Ietc,  ct  qux  manJamus  diligenter 

observate. 

EPISTOLA  XLIV. 

Go/fridus  Vimhcinensis  monaslerii  minisler  indignus^ 
dileclo  in  Chnslo  fratri    Bernerio    priori  Credo* 
nensi  (Si8),  Deum  diligere  et  cum  dileclione  fi- 
mere, 
Sutt  profcssionis  fidcm  non  bene  cuslOdit,  quf 

0.  BenedicliReguhc,  quam  se  [f.  a  so]  corain  Deo 

nos  litlcrae  docent  a.l  Ordcricum  abbatem :  Apu(/  Ca* 
strum,  iiiqnil,  Credonense  parochialis  ecclesia  S  Cle^ 
mentiSf  dequn  intpr  Vindocinenses  et  B.  Albini  mo" 
uachos  in  prwsentia  nosira  querimonia  orta  fuit,  et 
aposlolica'  iedisjudicio  V indocinensi  monaslerio  ad- 
judicata.  Iterum  apiid  Urbaiium  11  qiii  rein  iia  cotn- 
posuit  ut  Viudocineiisibus  inaiieret  qnidem  ccclcsia 
S.  Clemenils,  sed  ita  nt  ejiis  loco  uiiam  de  tribiis 
designalis,  qiiam  ipsi  maiienl,  S.  Aibini  monasterio 
cederent.  Dclecta  esl  et  b.  Albino  transcripia  eccle- 
sia  S.  Joannis  sitper  Ligcrim.  De  qiia  rursiim  a 
Gofirido  nostro  et  Vindocincnsibus,  qui   se    Urbani 


S.  Albini  monasterio  stalis  legibus  cum  donasscl ,  D  sentcntia  laesos  judicabant,  nova  cxciiaia  est  contro- 


posl  moilum  Guarinus  Suhardi  filius,  quod  pacla 
non  exptesspni,  in  jiis  suuni  revocavit,  et  clericos 
Dro  moiiaehis  in  ea  conslituit.  Deinde  vero  Goflridus 
Uarteilus  conies  Credonensi  dominio  in  inanuui 
snam  ac  fiscum  recrplo,  S.  Clemeiilis  ecclesiam 
Viiidocinensi  coenobio,  quod  receiis  fimdarat,  ad- 
dixll,  priusqiiani  Credoi.ense  dominium  Roberio 
Burgiindioiii  concederet,  quod  ipseinet  in  Talm- 
]is  fundnttonis  Vindociiiensis  (ebtatur  bis  verbis  : 
/«  episcopaiu  Andegavensi  ecclesiam  S.  Ciemen' 
lis  apud  cas  rum  Credonense  cum  omnibus  ad  ipsam 
perlinenlibus ,  quam  quidem  exceplam,  situt  prius 
B.  Peiro  donatam,  relinuimm,  cum  honorem  Cre^' 
donensem  Roberto  Burgundioni  fideli  noslro  do~ 
navinnis.  Inde  orla  nioiuitbornm  S.  Aibini  cuin 
Vindocinensibiis  de  cjciesiu  Ciedonpiisi  diu  ac 
sxpe  agiiata  conlentio.  Pr.inum  apud  Nicolaum  II , 
q<ii    eain    Vindocinensibus    adjudicaYil ,    ui    cjiis 


versia.  Sed  vicit  tamen,  ut  ad  iib.  i  cpisL  8,  dicium 
est,  Utbani  auctoritas,  relicta  S.  Aibini  rnonurhis, 
qiiorum  inpotest:iteliodiequcuianet,S.Joannis  eccle- 
sia,  GolTrido,  iil  reor  adbiic  superstilc,  cum  ab  In- 
iiocentio  II  in  litteris  ad  Frotuiuiidiim  Gofl^ridi  suc- 
cessoreni  ,  inler  eas  jain  non  niimeretur ,  quas 
Vindocinense  coenobium  in  dioecesi  Andegavensi 
possidebat.  Qiiseoinnia  panlo  fusius  boc  loco  expo* 
sila  sunt,  ut  conlroversia;,  cujus  aliquot  locis  nienit^ 
nit  GoflVidus ,  qiisenam  causa:  fuerint  iiiulligaiur. 
Niinc  Urbani  de  ea  re  decieium,  quoniani  aliiseiiam 
in  rebus  usui  esse  poiesi,  ex  S.  Albini  arniario  pro- 
ponemus.  Iloc  igiiur  cst  exemplum  : 

Urbani  II  decrelum  de  controversia  Credonensi  inter 
monachos  S.  Aibini  el  Vindocinenses, 

Urbanus  episcopus,  servus  servorum  Del,  dilcetir-. 


179  COFFRIDI  ABBATIS  YINDOCINENSTS  laO 

d  tanctis  ejtis  jaroinrando  lenendaro  promisit,  non  A  sceribns.  El  quia  le  consilio,  el  anxilio  parlier  hMli- 

obedit.  Sancla  cteniin  Regnla  nos  edocenle  didicl* 

jnns  quod  sua  peccata  et  aliena  qnibus  inflcitur,  ab' 

bati  soo  non  occiillare,  sed  revelare  debeat  mona- 

chns.  To  Tcro  peccatum  prxposiii  toi  (329) ,  qaod 

eonsentiendo  luiim  fecisti,  non  occultum,  sed  pu- 

l)licum,  quia  cum  publicis  mulieribus   publice  fa- 

ctuni,  nobis  occuUasti.  Unde  evidentissime  pnlet 

qtiod  te  pcccando  et  nos  contemnendo  isesisli.  Pr^- 

sentibus  igitur  rilleris  tibi  pnccipimus  ot  cameru- 

lam  illam  in  qua  sordidator  ille  et  sordidus  pravain 

exercuit  actionem  omnino  et  festinanter  deslruas, 

et  extranoum  a  claustro,  et  a  curte  B.  Clemen- 

lit  (550)  faeias  eum.  Quod  quandiu  distuleris  lii 

cere,  217  tandiu  te  ab  introitu  sanclse  ecclesiae  esse 

Yolumus  alienum.  Yale. 

EPiSTOLA  XLV. 

Frater  Goffridu»,  Berrterlo  priori,  benedietionem  a 

Deo,  et  a  te  dileclionem. 

Inflrmilatem  tuam,  frater  in  Chrislo  charissime, 

ftadivimus,  quam  fccimus  nostram  coinpas&ionis  vi* 

In  Christo  filiis  Golfrido  abbnti  S.  An>ini  AnJ''}!a- 
Tensis,  etDernoni  abbali  S.TrinitalisVin<iocincnsis, 
salutem  et  aposiolicam  bonedicUonem.  Anno  Doini' 
nic»  Incarnationis  1093,  potitincatus  nostri  v,  indict. 
],  cum  essem  in  provincin  Calabrit^e  npud  monnstc- 
rinm  S.  Marix  qii.-s  diciliir  de  Maiina,  inonachi  S. 
Albini,  Girardus  prior,  Miio,  Slephaniis,  advcrsiis 
inonacbos  S.  Trinitatis  dc  Vindocino,  Frotmundnm 
priorem,  Ingelbaldiiin  ostioritim,  qui  pra&senies  ad- 
erant,  conquesii  sunt,  quod  Vindocinenses  rralrcs 
ecclesiam  S.  Clementis  Credonensis»,  quae  a  mona- 
chis  S.  Albini  jusic  scciinduin  illorum  tcmporiiin 
consueludmem  acqiiisiln,  ei  per  50  annos  qiiieie,  et 
Bine  intcrruptione  possessn,  violenier  ablalam  injusie 
detinerenl.  Qui  cum  suis  instnimenlis  et  rationibus 
causim  sunm  defendere  nilorcntiir,  priino  die  pro- 
clamationis  res  diu  ei  miiliitm  venlilnln  nuUo  potuit 
iine  teriniiinri.  Secundo  vero  dio  siiniliier  mullum 
discussa,  ad  nuniim  lamen  est  flnein  de<liicia.  Die 
auiem  terlio,  xn  scilicet  Kalendns  Decembris,  resi- 
denlibtts  nobis  in  Anglone  civiialc  Apulix,  praesi- 
denlibus   religiosis  et  venerabilibus   tani  episcopis 

3uam  snnctse  Roinanae  F>.clcsi:e  cardinatibus  sive 
iaconibiis,  nslanlibnselinm  nobilibns  Roinanis,  et 
coinilibus  Apuliae  gloriosissiinis,  Boninunle  et  Guil- 
lelmo;  re  iterum  diu  ct  multum  inquisita  tandem 
Vispiranio  Deo  lucidius  eliixit,  In  quaiii  potius  par- 
tein  jnslitia  declinnret.  Cuin  eniin  ntraqiie  pars  suis 
nobis  allegntionibus  obviaret,  ethin^  pnciioncm  ab- 
batum,connminiionem  poiiliflcum,  Roinanx  Ecclcsise 
legatoruin,  illinc.vero  legitimum  introitum,  et  ca- 
nonicam  50  aiinorum  possessionem  nobis  opponerent, 
nos  qui  omniuin  fidelium  caus»s  xqua  lance  pensare 
debetniis,  utriusque  iililiiati  providenles,  ipsam  litem 
concordue  convenienlis  scquitate  decidere  malnimus. 
Oinnes  igitur  qui  nohiscum  aderant  lianc  sententiam 
collaudnntes ,  consentiontibiis  prsedictis  utriusqno 
coenobii  fralribus,  et  in  innniis  nostras  fidcm  polli- 
cendo  ririnanlibus,  concordia  e(  pax  inlcr  eos  lioc 
inodo  posila  est,  ut  scilicet  Vindocinenscs  monachi 
de  his  iribus  ecclesiis,  aut  ecclesiain  Manitilium,  vel 
S.  Saturnini»  sive  S.  Joannis  siiprn  Ligeriin,  unnni 
quam  congreg.itio  tota  S.  Trinitatis  eiegerit,  cuui 
oinnibus  quae  ad  camdem  ecclesinm,  (ain  mohilibus 
quam  immobilibns,  interins  exteriusqiie  ad  pra;sciis 
pertinent,  inrra  dics  50  postquam  domiim  redierint, 
monasterio  S.  Alhini  iii  perpetuum  tradant.  Fralres 
itaque  S.  Albini  omnem  litein,  omnemque  calum- 


gere  non  ignoramus,  dilectnm  iio&triim  fratrem  ei 
llliiim  Giiberltim  tibi  transmittimus,  qui  pro  te  cu- 
ram  totiiis  domus  B.  Clementis  adimpleal,  el  tui^ 
pneceptis  in  nullo  contradical.  Tu  vero  sic  toa  mo- 
derare  prseccpla  ul  qiiod  ipsc  fcceril,  cura  timore 
Dei  faciat  et  amorc.  Vale. 

EPiSTOLA  XLVI. 
Goffridut  Vindocinensu  monatterii  serws  diiccli»  [ru- 

tribus,  /.  piiori  et  ctvteris  ommbus^   benedictionm 

a  Domino  Deo^  et  a  $e  diicctiouent. 

Mandastis  iiobis,  qr.o.l  dicliim  voljis  fucrat,  qnnd 
Herbertus  presbyter  de  Saviniaco  quamdam  inarita- 
tam  tcnebat,  ciijusmarltum  iiocte  graviter  vuliiera- 
vit,  co  quod  propriae  uxori  adiilierini  amoris  ]ial»enas 
fi  non  laxabat.  Si  vera  sunl  hacc,  qu»  dc  presbylero 
fama  sparsit,  valdeiicquamcst  pieshylcr  qiii  lalia 
fecit.  Nos  lamen  non  deccl,  et  secumltim  canones 
(551)  nulli  licet,  in  inceria  re  cerlani  senteiHiaib 
dare.  Liccl  cnim  vcra  siut,  nonsunt  lanicn  crcdcuda, 
iiisi  prius  canonico  ordiiic  21S  hicrint  cemprobaia, 

ninm  ex  causa  hfic  in  manits  r.oslras  el  Vindocinen- 
siurn  rralrum  rcfutarunt;  Viudocincnses  vero  unam 
siipradiclaruni  ecclcsinriiin  in  mnniis  nostras  redili* 
dcrunt,  ct  pcr  nos  eosdcm  inonachos  invcstierunl. 
Priescnli  igitiir  aitcloritatc  fralcrt>itntein  tcstrnm  ad- 
inonemus  et  pnFcipimits,  iit  hoc  pactum  a  nobis  in- 
lcniione  pacis  et  quieiis  disposititni  ct  slatulum  onini 
teinporc  deinceps  raluni  et  iiiconcussum  leneaiis  et 
obscrvetis.  Quaectinqnc  autem  pars  liaiic  nostrie  do- 
p  cisioiiis  senlentiain  noii  susceperil,  vcl  transgredi 
^  pncsiiinpserit ,  tarn  canonuin  scveritali  suhjaceal 
qiiniii  legiiinr.e  coiiiposiiionis  poenniii,  id  cst  aiiri 
cenluin  librarum  sitstincai,  ct  a  causa  penilus  odaU 
Dnln  Tarenii  viii  Knl.  Deceinb. 

(5^9)  Prfeposititui^ Pi-a^posiliis monaslcrlidicehntiir 
is,  ciijus  .sccnndum  ahbalcm  cura  cnii  domus  et  do- 
meslicrc  disciplimr.  Prioreiii  clnuslralcm  hodic  vo- 
cnni.  Aliud  ergo  abbas  scu  Pater  inonnsierii,  aitinl 
prneposiliis,  ul  Fundani  inoliasterii,  de  quo  B.  Grego- 
riub  I.  Dialog.  I.Abbas  erat  llonoratus,  praeposilus 
Libertinus  Sornclcnsis,  de  qiio  cap.  7  pra:|K>siius 
Nonnosiis  :  abbas  nUtis,  quem  asperriinum  fuisce 
scribit.  Eodem  modo  distiiigiiunt  Gr:rci  T.ripK  xxl 
rJyoOfiBvov  Tnc  /atov^s'.  Ex  hoc  vcru  loco  pnlci  n»iii  s*»- 
luin  siib  nbbaiilMis,  veriiin  ciiain  siib  prioribus  fuisse 
prxposiios,  in  iis  iiitiiirum  prioraiibus  qui  conveti* 
tuales  essent,  ut  appcllant  :  ciijusmoJi  est  CiCilo- 
nensis. 

(550)  A  ctanstro  et  a  curte  B.  Clementis.   Id  cst  a 
D  monaslerio  et  villa.  Cnrles  oliin  villas  vocabant,  scd 

allodcs  ei  liberi  juris.  In  donatione  Adelae  comiiiss:i\ 
quain  S.  Albini  monaslerio  iiistiUiit,  anno  974 :  Dopo 
igilur  itti  curtem,  dono  miiti  a  parentibu$  tradilam^ 
^lam  in  pago  Belvacensi,  quat  vocatur  l]ndam$  vitlte^ 
cum  duabus  ecclesiis,  una  in  honore  sanctte  Dei  geni" 
tricis  Mari(e  constructa,  altera  in  iionore  S.  Aniuni, 
Sic  curlis  et  ecclesia  Campiniaci,  curiis  Maironis, 
curiis  Chiriaci,  et  alioe  in  ejiisdem  coenobii  tabulario. 
Ilxrct  hodie  curtis  iionien  iii  exlreniis  plurinioriim 
Galli;e  locorum  vocabulis,  ut  Bovonis  curiis  in  pngo 
Hemensi,  Hunoldi  curiis  in  Cameracensi,  etaliis. 

(551)  Secundum  canones.  Grcgorius  Mngiius  iih. 
VIII,  epist.  50,  («onstiiniio  episcopo  Mediolaneiisi. 
Grave  satis  cst  et  indecens  ut  in  re  dubia  certa  detur 
sententia.  Qii»  sequiinlur,  nunc  ex  Victoris  1  cpi- 
stola  ad  Alexandrinos;  nunc  ex  Sixti  11  episi.  2  cital 
Ivo  part.  V,  cap.  344  ct  247.  Gralianus  XI,  q.  o. 
Quamvis  vera^  ex  Augustino  De  pocnitentia  cap«  5. 


181  EnSTOL.^-  —  L!B.  IT.  «r 

tt>c  rebtis  suh  presbyler  exspoliari,  vel  ab  Ecdesia  A  quae  si  vera  sunl,  nl  nul!a  excusalione  illa  defendas, 

corrigas,  luam  fiimplici- 


prujici  debel»  4lonec  aui  convincalur  reus»  aullibere- 
tur  innoxius.  Nec  ista  a  nobis,  sed  ab  episcopo  suo 
snnt  oxaminanda.  Scripsistis  nobis  quod  presbyler 
pro  verilale,  quam  populus  de  eo  dicit,  populum 
oHt.  Ei  ego  scribo  vobis  tttrumque  verum  esse,  quia 
el  veritas  s^pe  odium,  et  odiom  sxpe  raendacium 
paril.  Polult  ilaque  et  presbyier  pro  veritate  odisse 
pnpulum,  et  populus  pro  odio  adversus  prcsl^ytrriini 
Incurrisse  mendaciuro.  Ducendus  est,  fraires,  popu- 
lus,  non  seqaendiis,  nec  recipiendiis  in  accusaiioiic 
c!-.*ricorum.  £i  vtTiim  esi  proverbium  iliud  :  Prcece- 
dtredebet  qui  ducit  asellum,  Populus  est  asellus, 
qiieni  vos  prscedcre  et  ducere  debetis,  r.o:i  sequi 
fum. 

EPISTOLA  XLVII. 
V»iffridui  VittdoeineiuU  monaiterii  humiUi  tervut , 

«110  itt  Ckritlo  muttum  dileelo  fratri  Roberto  (352), 

eervart  modum  discretionit,  et  terminis  quos  Pa» 

ires  posueruttt  esse  contenlum. 

Novit,  cbarissiine,  et  bcne  novit  tua  dileclto,  all- 
qtiid  aliter  agere  esse  buinan»  iraperreclionis ,  ci 
quod  aliieraclnm  estnolle  corrigere  diabolicx  priC- 
sumptionis.  In  nullo  agere,  prseler  id  quod  est  agen- 
dum,  est  angelica  perfectio,  quam  habere  minime 
potest,  qnaiidin  bic  snmus,  nostra  conditio  219* 
biiin  igiinr  non  babemns  pcrfectionem  angeli ,  nulla« 
icnaslia1)eainttspnesompiionem  diaboli.  Ilaec  idcirco, 
▼caerabilis  frater,  proposuimus,  quia  te  talia  egisse, 
et  adliuc  agcre  faina  discurrente  sinistra  audivimus, 

(532)  Fratri  Roberio.  Elencbns  codicis  Cenoman- 
uici :  Ad  Robertum  de  ArbrusseHo  procuratorem  iitn- 
etimonialiuin  de  FoHte  Ehratdi,  in  qna  Imtalus  est 
enm  ut  magis  discrete  u  liaberet  circa  sexum  femi- 
n/NiM.  Procnratorem  vocat,  qnem  alii  fnndalorem. 
ChronictimS.  Albini. /tRfiolllG,  o6if/  Robertus  de 
Arbrissettis  v  Knt.  Martii,  Iste  fuit  fundator  monaste- 
rii  Fontis  Ebraldi.  -^  Hanc  epistolain  snhdilitiam 
e^se  atqiie  liaud  dnbie  a  Rosceliiio  hxretico  aut  alio 
quopiani  liomine  iinprcbo  cnnnclani,  exislim.ivcnint 
Bullandnsel  Ilensohenins  {ad  diem  xxiv  Februarii^ 
pag.  (»06),  Theophiltis  Raynaudns  (In  Triade  fortium 
X>  iriif,  pag.  i()),  Joannes  Bona  cardinalis,  aliiqiio, 
a  leo  incredibile  visum  est  id  qaod  in  ea  episiola  de 
Rt»berto  Arbrnssellcnsi  narratur.  Illam  iamen,  qnam- 
V  s  |>raestantinm  crtlicorum  censuram,  hand  saiis 
nr-*/?  niti  mtionum  moinenlis  alii   plures  censcnt ; 


aed  cuin  onini  fcslinalione 

uiem  germaiia*.  chariiatis  visceribus  comroonemus. 
Audiviinus  enim  quoniam  circa  sexum  feinineum, 
qucm  regendum  coepisti,  duobus  niodis  allero  alterl 
prorsus  contrario  te  ila  solliciliim  reddis,  quod  roodo 
in  utroque  modum  discretioriis  penilus  exccdis. 
Feminaruin  quasdain,  ui  dicilnr,  niniis  famiKariler 
tccuin  hahilare  penniliis,  qnibus  privata  verba  sse- 
pius  loqueris,  ei  cum  ipsis  eliam,  ei  iiiler  ipsas  no- 
ctu  frcquenler  cubare  non  erubescis.  Ilinc  tibi  vide- 
ris,  ut  asseris,  Domini  Salvatorisdigncbajnlarecru* 
ccro,  cum  exstinguere  conaris  male  accensumcarnis 
ardorem.  Hoc  si  modo  agis,  vel  aliquando  egisti,  iio» 
vum  ct  inandiium,  sed  infructuosum  genus  inartyril 

^  invciiisli.  Cerle  nec  utile  fieri  potest,  nec  aliqua 
modo  fructuosum,  qnod  contra  rationcm  noscilur 
esse  prxsumptum.  Tu  autem  contra  rationem  noa 
mediocriler  praesninpsisti ,  si  qualibel  occasioiie  cu« 
basli  cuni  mnlieribus,  qnas  mumto  furalus  lucrarl 
Domino  debueras.  Prxsertlm  cum  prohibitum  sit  a 
Saloinone,  in  ipso,  et  per  ipsum  Spiriiu  sancto  iii- 
lonanle  :  Cum  muliere^  inquit,  non  accumbas,  nec  sit 
assiduus  cum  e/r,  nee  220  ^^^"^  conspicias^  ne  forte. 
scandalizeris  in  putchritudine  i7/fui,  et  pereas  {Eccli^ 
IX,  3-5).  Ei  itcm  :  Mutier  pretiosas  animas  capit;  cu- 
jtts  eoitoquium  vetni  ignis  cor  liominis  accendit  (ibid^t. 
II,  li).  Nunquam,  frater,  de  tua  roligione  tautuin. 
confidas,  ut  credas  le  noii  posse  labi,  si  cante  noii 

P  nmbulas.  Labilis  esl  inundus,  pleiius  limo,  diu  in  ea 


miitimus ,  quo?  aili  collegernnt,  ojnsdem  Robertt 
rlogia.  Cerle  qnoiqiioi  ea  setaie  cxsiitenint  virlnto 
vel  doctriiia  insigniores  viri,  tum  Rohcrium  ipsum 
in:igiiis  prsRconiis exlntere,  iuin  iinpense  laudaveiunt 
in<;tilutain  ab  ipso  religiosam  familiain;  quam  qui- 
dcni  in  ipsis  exordiis,  vivente  adhuc  auciore  ei  pa« 
rente,  sacrarum  virginuin  qninqne  nilllia  niiiiiera-> 
visse,  lestis  est  sane  locnplcs  Svgerius  ahbas  in 
cpistola  ad  Eiigeniiim  papam.  hiijns  nominisiertium. 
nc  sanetimoniales  iilas  ipse  GonVidiis  tanquain  Deo 
ditfctas  in  qiiadnm  epistola  (episi.  32)  pracdicat. 

Qiiis  igiiiir  non  sentiat  ncnliquani  iiisiinulari  aut 
rcprehendi  a  Gofrri<lo  Roberluin,  sed  de  iis  qiise 
liomines  maledici  spargcbant,  libere  ac  siiicere,  ut 
fi!  Iiiter  amiros,  adinoneri.  Atque  id  vel  ipsa  epistolae 
veiba  natis  dernonsirant  :  Vt  dicilur  :  sicui  fama 
spargit  :  diceris  hac  fncere  :  te  talia  egisse  fama  dis^ 
iioii  qno  vera  esse  pulent  quap.  de  viro  sanctissimo  [)  currente  sinistra  audivimus.   Tu  quidem  in  mundo 


jaelaia  fuisseperhil>eniedeljlterne,  sed  novum  vide- 
lieet  sanciiinonialinin  instiiuium,  cnjus  ille  conditor 
foti,  aiqtie  adeo  colloquia,  uti  necesse  fuii^  coin  fe- 
ininis  illis  crebra  improbis  ac  maievolis  hominihus 
falumniandi  ansam  praebuisse;  id  quod  summis 
eiiam  ac  sanciissimis  viris»  Hieronymo  aliisqne  ac- 
cidisse  neino  nescil,  dum  ii  peculiarem  feminis  ad 
pietatem  instiluendis  operani  iinpendereni. 

Omnino  Robertuni  de  Arbrussello  quacunqne  ne- 
qiiioris  facti  suspicione  satis  liber.ini  innniiieni  ct 
illnslria  plaiic  lestiinonia  quaeipsins  virtiiii,  pietaii, 
sapienliae,  prxchire  gesiis,  plnritni  anlisliies  sacri, 
viri  principcs,  siiiinni  eiinin  poni.rices  tribiierunt. 
lilum  Pasciialis  II  magno!  religionis  virum  nominavit, 
Robertus  dc  Alonte  vtrtim  aptum  ad  lucrandas  ani- 
m/ri;B.  Petrus  episcopus  Picliivorum,  rtrtim  apotlo- 
iicum,  verbo  divinat  praidicationis  tagaciter  invigi- 
iiTHtem,  et  tonitruo  sanclm  exhoriationis  ptures  lam 
rirot  quam  mufieret  a  sa^culart  luxu  revocaniem,MidL 


wtasi  montem  excetsum  atcenditti^  ac  per  lioc  in  te 
(inguatet  oculot  hominum  convertitti.  El,  qiiod  mi- 
niine  praetermitiendiiin,  in  cpislolas  clausula,  Vaie, 
inquii,  el  not  tuarutn  tatictarnm  precum,  tttppliciler 
precamur,  parlicipet  egice,  Qune  omnia  salis  osten- 
duniqnain  honoriflce  de  Ro!>erlo  sciiiirei  GofTridus, 
et  qnam  panim  sinistris  iliis  runioribus  Iribueret, 
vcl  uinc  cnm  epislolam  illain  scril.cbal. 

Ac  plurimis  ejusinodi  htcnieiitisqne  testimoniis, 
aiiisqne  argnmcmisgravissimis,  sanciilateiu  Kobertl 
Arhrussellani  comprohavisse,  satiscssepoierat  viro 
docto,  qiii  abhinc  aliqnot  annos  gnindi  coininenlario 
Ciiusam  hancegit  sanejnsiissiinam;  cujns  scriptoris 
consiltum  certe  stndiumque  landabile.  Scd  profecio 
acquiim  non  fuii ,  ncqiie  ad  vanain  criininationem 
diinendam  necessarium,  ut  Goffridi  Operiim  eiliio- 
rem,  virumomnibus  probatissimum,  vocarei  in  iiH 
vidiam,  ac  nihil  unquam  iale  proineriuim  acecbe^ 
carrperct.  JBpitor  Venetcs  Opp,  Sirmondi. 


185 


COFFBIDI  ABBATIS  VINDOCINENSIS 


18» 


siare  flnuus  Ijoino  non  po(uit;bubiiu  lapsus  est;  vix  A  delicatus  sexus  femiiieuSy  et  idcirco  necesse  esl  t| 


9ut  nunquain  surre.\il.  Tu  quidem  In  mundo  quusi 
ikionlcm  exct^Isuni  asoendisll,  ac  per  lioc  iii  te  lin- 
guas  eloculos  hominuni  converlisli.  Ergo  slaiis  in 
inonte,  vide  necorruas,  nec  permartyrium  mariyri- 
l)us  sanctis  pcnitus  ignoluin,  religiosac  vltae  priiicipio 
notain  infuiniue  dercliDquas.  Nulla  ciiain  tua  actionu 
inundo,  qui  pene  tolus  le  sequitur,  susciles  scanda- 
lum.  Nam  lierel  tihi  damnalio  gravior  ruina  pluri- 
inoruni.  Mulieruni  quibusdam,  sicui  faina  sparsil,  ct 
iios  ante  diximus,  ssepe  privatim  loqueris,  ut  earuin 
accubitu  novo  quodam  inartyrii  genere  cruciaris. 
lllis  siquidcm  te  seniper  scnnune  jucunduni  oslen- 
dis,  el  alacrcm  aciione,  omiieque  genus  humanitalis 
exhibes,  nulla  servaia  parcitale.  Aliis  vero,  si  quan- 
do  cuni  ipsis  loqucris,  semper  locutione  niinis  durui  ^ 
appares,  niniis  districlus  correctione,  illas  etiaui 
fame  etsili,  ac  nudilaie  crucias,  omnl  rdicta  pie- 
tale.  Quod  si  ita  e$t,  in  utroque  vehementer  olTen- 
dis,  et  modum  tolius  discreiionis  trausgrederis. 
Nameterga  illas  niniium  remissibiliter,  et  contra 
Isti&s  niinium  pcBnaliler  agis.  Durani  valde  provin- 
ciam  regere  coepisli,  et  quae  suum  rectorem  saepis- 
ftime  221  traxit  ad  inoriem :  A  muliere  enitn  inUium 
(actum  est  peccali^  et  per  illam  moriunlur  homine» 
iiniversi  (Eccli.  xxv,  55).  Unde  tibi  ita  prudenler  ac 
«impliciler  agendum  esl  ut  te  et  matrem  pietatis 
gratia,  et  patrem  circa  inulieres  exhiheatdiscipliua, 
et  quac  minus  non  habebunt  perfectionis,  ininus  iion 


pielatis  dulcedine  potius  quam  iiiinia  severitate  re- 
galur,  ne  forte  abuudaniiori  trisiitia  absorbeaiur  {11 
Cor,  11,  7),  et  qui  eum  regere  debet,  sic  a  Satuna 
circuinveniaiur.  A  Satana  rector  circumvenitur,  u 
por  nimiain  trisliliam  regendum  perire  contingat, 
qui  poluil  liberari  per  indulgeniiam.  Gum  de  pietaie 
liiain  hic  horlamur  bonitalem,  tibi  auferre  noluinns 
jiistitise  aclioncin,  te  justuin  esse  pariter  desideru> 
nius  et  pium.  Sii  igitur  libi  pietas  respuens  inordi- 
iiatam  remissionem;  sit  ibijustitia  piam  semper  hn- 
bcns  compassionem.  \ale,  el  nos  tnarum  sanctaruu 
precum,  suppliciler  precaiuur,  participes  effioe. 

222  EPISTOLA  XLVilh 
Goffridus  Vindocinensis  monasterii  humilis  servus^ 

servo  et  ancillas  Dei,  Uerveo  et  Eikb  inclusis  (553)^ 

bona  initia  fine  meliori  terminare. 

Admonendo  nos  docenl,  et  docendo  admonent, 
qiiibus  feliciter  obedire  proposuistis,  sacra  eloquia, 
II t  id  usque  in  flnem  opereniur,  unde  sine  fine  gaa- 
dere  mereamur.  Ultra  enim  omnem  infelicitatero 
est,  pro  temporali  vita  doloribus  ac  laboiibus  piena, 
quse  ulique  brevis  est,  et  ejus  brevitas  incerta,  vitani 
perdere,  quae  nec  oculo  cerni»  nee  tacita  mentis  co« 
gitatione  potest  comprehendi  ;quain  revera  consequi 
eit  facilius  quam  enarrari.  Ibi  namque  vivitur  siiie 
lcrmino,  sinc  dolore  et  senio,  absque  tiinore  et  pc- 
riculo,  ubi  refcctio  sine  Tastidio,  quae  niillo  cibi  vcl 
potus  indiget  adjulorio.  lii  illa  siquidem  bjalitiidii  a 


babeant  luae  dilcctionis.    Non   una  a  te  plus  diligi  p  refici,  nihil  est  aliiid  quain  conlemplatione  divinae 


debet  quam  alia,  nisi  quoi  roelior  fuerii  inveiita. 
Juxta  modiiin  merili  vcl  culpae,  exlende  modum  cor- 
rectionis  vel  graliae.  ilhid  lainen  praecipue  in  tncnte 
tua  flxum  tenealur,  quod  in  Evangelio  Dominus  di- 
cit  :  Deaii  misericordes,  quoniam  ipsi  misericordiam 
consequenlur  {hlatth.  v,  7).  Fragilis  est  multum  et 

(553)  Herveo  et  Evce  inclusis.  Inclusi  monachorum 
gcnus,  sed  horuin  duplcx  classis.  Qiiidam  eiiiiii 
inonaslicam  discipliuam  nunquam  experli  hanc 
professionem  stalim  arripinnt,  ac  suburbaiiis  feie 
locis  in  ccllulas  inchisi  solitudincm  aeiiiiilanlnr,  iiio- 
nachorum  polius  umbrae  quam  monachi.  Ereiuilas 
t*t  recliisos  viilgus  nuncupat,  quoruni  fie(]uens  iii 
Gulliajam  olim  numerus,  eoque  ex  niiinero  hi  vi- 
dentur,  ad  quos  scribil  Goffridus.  Alii  veij  eraiil 
inonachi  qui,  cienobiis  reliclis,  in  quihus  aliquaii- 
diu  cuin  aliis  vixcrant,  sublimioris  profeclus  bludio  j 
insolitarias  cellas  seabdehani;  iyxkdvovg,  inclusos, 
etiam  Gr^eci  vorabant.  Hujus  geiieris  illi,  ad  qiios 
fion  seiiiel  scribit  Theodorus  Siudila.  Cujus  eriuiii 
exslant  non  inelegantes  iainbi  sh  eixXsiarTQy  quos 
subjiciam  : 

EIS  ErKAEISlON. 

"O^vjv  TtcStlp^s  iTpbg  Gecv  Tr)v  xa  .fuy.v 
K^sieov  AoyKJ/xou;  to'j*  yjpevzoii  xtig  Tt^ccna;. 
Novv  ccvTiTTS.airuv  (a)  xaig  oivtM)  OiupiTLi;, 
E;^a>v  7r^oo-sy;^iiv  xauorixiiv  twv  §ae,u.ov&)v, 
^ipbiv  fruanriv  juivoTaywyovo-crv  jSa^ij. 
Yu;^iQV  aOXiTTTOv  ev  X*,^^  "^^^  c/.mSwv, 
Ejoyw  TJ  x^ipffiVf  xat  xottou  XtaoO  tovw. 
oZriv  aTrauoTOv,  ttvsO^  0'UVTaT6t/x/xivov. 

(H)  Cod,  Reg.  Novv  auTOU  Trsixrv^v. 

($)  Sch^flUf  Sirmondi,  Nou  b[ni  faUsccus,  uon  iu«rii 


majestatis  satiari.  Hanc  saiicii  augeli  considerant, 
et  coBsiderantes  eam  seniper  considerare  deside- 
rant.  lluic  beatse  visioiii  perfecti  qnique  non 
(!eerunt,  qui  in  mundo  pro  Chrisli  nomine  se  et  sua 
pariler  contempserunl.  Ad  illain  igilur,  charissiuii, 
duni  tempus  habenius,  sauciis  operibus  acccJcre 

OuTWff  «votywv  ayyi^OTrpfTT^  6eav, 
AxTtvo^afATi Jt  Tou;  opwvta;  «vSewf . 
A67WV  /xfiv  oO^Ev  Twv  &';^orio-Twv  «?V  ysXwff, 
AXV  wrsjO  IffTtv  w^e)Et76at  Tov  Ssvov 
Kat  TauTa  ^gCywv  fjiaytpopp.  {xih  eli  xooov. 
*Av  ou>  §uv>2  TTj&o;  TavT«,  ffwortxwf  s>i«t«. 
Et  pLYi  Si '  ^Euyot;  ei;  .^tov  ^wvtwv  uu», 
Ev  w  7r).eidvwc  tou;  ar/ojvui  ).a,u.Tr/iuvi3;, 
!n  inclusum, 
Inclusus  ille  cst,  qui  procul  ab  aflectibus 
Tolo  reclusit  in  Deum  se  peclore. 
Freno  coercens  meiitis  errores  vagos , 
Animiimque  curis  erigcns  coclcslibus, 
Prccihus  iiihaercns,  quae  peruriiiil  dxmones, 
Et,  quo  reiriisxres  paleiil,silentio. 
Spe  (b) ,  gaudioque  nescius  fatiscere. 
Labore  corpus  et  fanie  exerccns  gravi. 
Hyinnos  geinente  spirilu  juges  canens. 
Ilic  angeli  ritu,  ore  conspicuo  nilcns, 
Dia  inluenluui  corda  (c)  coilustrat  face. 
Nil  unquam  inane  suetus  ad  risum  loqui  : 
Sedquojuvari  sentiant  se,  quiaiidiunl; 
Nec  sic  profusae  vela  dans  loqueniise. 
Hsec  asseqiii  si  potis  es,  in  tuto  est  salus. 
Sin ;  ad  gregalem  protinus  viiam  redi, 
libi  porro  agonas  eicolas  ascelicoo. 

gaudio. 
(c)  Sched.  perstriDgit. 


^W  EPlSTOL-€.  —  LIB.  IY.  48« 

fesiineiuus  ;  quam  qui  temcl  vuleril,  iiitilo  iiiiiuico  A  ilcsteril,  perlliirum   iion  tfuhilo.  Iti  quanliim  cnim 


uj&idianie  uUra  nmiuerc  poterii.  El  cerie  feslinare 

debcniu»  duin  223  vocal,  cerli  de  lanla  merccde, 

qui  incerti  siinius  de  ilic.  Vigiiaiiles  iios  iiivenial 

eilrcma  necc^sitas,  qux  s;epe  prxvciiil  dormienics. 

Tanle  eienini  iios  male  egisse  pocniiebit,  et  cum  die 

uliimo  supervcniente  se  unusquisque  separari  a  suo 

corpore   Yiderit,  cnin  bibi  in  fine  oculus  clauilcnll 

nigri^scere    et   liorrescere  nox  peipotua    ca^peril. 

Tuiic,  veruni   est,  malilia  nostra  ceb^abii,  tnuui!i 

v.iuilas  velut  unibra  dcUciet,   carnalis    dclecuiio 

quasi  romns  evanescel,  pro  quibus  opprobria  sola  et 

crimina  remauebunt,  et  tormenlaslncflnemansura. 

0  quam  iufelix  erit  anima  ilb,  cui  mox   egressa  de 

coipore  insultare  et  insislere  cceperint  infernaliuin 


mihi  videlur,  el  ipsa  exigit  ralio,  laulo  graviora 
apud  Dcum  suut  nostra  dclicla  quaulo  225  niajbra 
erga  nos  sc  oslendunt  ejus  beneficia.  Verendnm 
est  ciiam  ne  voccm  illam  gloiiosae  rcsurreciiouis 
preiiosa  crucis  vesligia  proleslaiilem,  in  judiciostio 
nd  vasa  iniquitaiis  prolaturus  sil  alque  dicturiis  : 
lufer  diyitum  luum  huc,  et  vide  mamt$  meag;  clu/fer 
mauum  inam,  et  mitte  in  latut  menm  (Joati,  xx,  27), 
vl  ai;iio.>ce  qiia;  pro  le  el  a  tciiupiotas  hutnaiia,  pcr- 
tiiliMJni.  Iloc  coulra  illos  diciuni  sil,  qui  sibi  iiiiuis 
Llandiuntur  de  promissiouibus  iiiisericordix ,  ct 
coiilemnunt  vires  juslitiic.  Noii  csl  Deiis  talis  qui  in 
uno  verum  dicat,  ct  in  alio  iKCiiliatur.  Sed  sicnt 
ccrlum  est  quod  prouiiliil,  ila  certum  est  et  quod 


dirx  facies  miiiistrorum  !  cum  rebus  bumanis  vale  "  >PS<^  ininalur.  Ei  idco,  dilcctissiiiii,  Demn  ac  Doiiii 

iih>inum  dicens,   niorteui  ante  se  habens,  et  vitain 

pu.4  se  relinqiiens,  iii  iliud  horreudum,  et  vix  oculis 

:itiiiigendum  perirahelor  profunduin.  Heu !  quanluin 

perdidit  gaudium    lantuin  exceplura  suppliciiim. 

Quid  tuncanimi  habebit,  cum  corpus  suum  recipiot 

ad  xternx  damnalionis  augmenlum?IIIodieprjesen- 

tahilor  ante  Kegeni  sspculorum ,  eorum  qux  gessit 

iu  corpore  rationem  redditura.  Sed  quia  nulla  ad 

coiiiparalioiiem  malortiin  boiia  oslenlare  poterit,  ab 

ipsa  sanct£  Ecclesiae  radice  praccidetur,  ct  nunquain 

cffugieudis  gehennse  ignibus  Iradetur  perpetuo  crii- 

cianda.Oqnam  trisie,  qtiam  lugubre  crit  a   dulci 

iiiluiiu  saiictorum   sep.nrari,  et  quam  terribile  im- 

luiimiorum  spirituum  agminibus  sociari !  qiiibus  qui  p  gueliir,  qui   ita  dispensavit  ulramque  vilain 

finf^inllltllP      ^k4^£    iiAnlitik*      eA    jlZnAMAt      aT      ■■•    ^. 11:1. .>.  f\t*<«ieAiil  i    c«v./«fil/\    IaKai^ab  nn     <!<.l.%nAs    AttA    n.tAvM 


sociabilur,  224  l>eaUim  se  diccret,  sl,  ut  quodlibel 

brulom  auimal,  in  aiiima  et  in  corpore  mori  vulc* 

ret.  Sed  quia  niors  iila  llneni  non  haLct,  sic  ibi 

semper  inorilur  homo,  ut  semper  rcsurgal,  scd  ad 

lioc  resurgit  ut  pereat,  nec  tamen  pereundo  omniiio 

Cise  desinal;  sed  semper  moriens  mortls  exiium 

iiuiiqiiam  inveniat.  lu  hoc  autein  damnali  homiuis 

wiscria  prorsus  augebilur,  quod  Deuin  videbit,  nec 

habebil ,  ei  aiitc  sui  Redemptoris  conspeclum  per- 

il^it.  Vai  illis,  qui  haec  in  poslerum  loleranda  tiinere 

nunc  recusant;  qiix  si  modo  tinierent,  nunquam 

laiia  lolerarenl.  Tiraere  dico  non  timore  quolibct, 

sc«l  illo,  queni  vera  lides  adducil,   qui  ex  chariiale 

iion  Gcla  proceilit.  Charitas  euim  timorem  parit,  et 

limorem  repellit.  Parit  timorem,  ut  Scriptura  dicit :  D  """"""^  curetis;el  qiioscuiiquc  honesl»  viuc  clericos 

Beatushomo  qui  iemperesl  paiidui{Prov.  xxviii,  l-i;       invenerilis ,  nobis  transmiltere  non  differatis.  Piiis 


num  nostrum  JiSuui  Chiibtuu)  pium  et  justum  pari- 
ter  credendo  cuunieiilcs,  ei  conlilendo  crcdeiiies, 
cum  Psalmista  dicamds  :  Univertw  viof  Domini,  mi" 
tericordia  et  veritas  {P$al.  xxiv,  20).  Uiiiversse  vi:u 
Doiuiiii  siinl  duo  advenlus  Filii  ejus.  Qiit  in  primo 
pra:rogavit  misericordiam ;  in  sccundo  vero  praero- 
galurus  esi  justiliam.  Et  ne  tunc  justilia  diclanie 
pereamus,  nuuc  confugiamus  ad  ipsuiu,  qui  magis 
pnesto  est  dare  veniam  qiiam  peccator  coiiverii  ad 
pcenitentiani ;  salis  promptior  ad  ignoscendinnquain 
quilibet  honio  ad  peccaiidnm.  Hxc  Ideo  dixi  ut  qtii 
converti  voluerin!,spcin  habeanl,  el  spem  liabeiites 
penitus  restpiscant.  Quod  ejus  pielas  praestare  di- 

nt  iu 
pricsputi  sa'Culo  laboresac  ilolores  cito  Ancm  habc-» 
renl ;  iii  fuluro  vero  honoruni  el  prxmiorum  guudia 
siuc  liiie  manercnt. 

226  li^PISTOLA  XLIX. 
Coffndut  Vihdocinentit  monatterii  indignus  tervus^ 

llerveo  incluto  omico  tuo^  tancli  proposili  perteve- 

rantiam. 

II.  secretarius  B.  Mariae  (334),  si  monnchus  vult 
lieri,  sicut  nobis  maiidaslis,  non  est  respiiendus. 
Vii;ilale  itaque  ut  cilius  convertatur,  et  munduin 
dt'serat,cui  forsitan  illicite  famulalur.AIlerum  vcrO| 
qiii  noverit  presbylcr  faclus  est,  de  quo  ileruin  si- 
giiificastis,  si  vobis  bonac.  viix  esse  vidclur,  nobis 


Timoreiii  repellit,  ut  ait  aposlolus  :  Qui  peifectut 
ett  in  charitale^  non  timel  (I  Joan.  iv,  i8)  :  Quoriiui 
uiius  Glialis  esse  dignoscilur,  aller  servilis.  Iste  li- 
lislis  videlicet  cuni  dileclione  ct  desiderio,  scd  illc 
cum  fasiidio  exbibelur  et  odio.  liiter  hajc  lorsiuui 
aliquis  dicil.:  Cur  homini  tot  et  lanla  minaris  dc 
Deo?Nunquam  perdet  ipse  quein  sua  gralfa  creavil, 
q"em  creatum  et  propria  culpa  perdituin  ineflabili 
dileclione,  daio  se  pretio,  a  diabolo  liberavil.  IIuiic 
quasi  noo  desperantem  prospicio,  sed  ultra  qiiam 
^^t  spemniein,  nisi  anxe  Gnein  vitx  sic  sperarc 


itnquc  in  homiuibus  dlligimiis  honcslam  pauperta- 
tiMii,  quam  superbas  eorum  divitias,  qiias  si  ha- 
hiierint,  respuendae  non  stini ;  habeiit  cnim  et  ill.u 
locum  suupi,  nihil  lauien  pro  facicndis  monachis 
qn:erimus,  sed  si  quid  oblalum  fueril,  quia  illud  Rc- 
gt:la  suscipi  jubel,  susripiiHus.Ordo  slquidem  noslcr 
cxigit  ut  lales  siiniis,  qiii  iion  lucris  tempvirMiibus 
bcd  lucrandis  aiiiiuubus  operam  demus. 

227  EPISTOLA  L. 
Co/fridut  Vindocinentit  monatterii   inulilit  urvut, 
dilecto  tuo  Herveo  incluto ,  inler  parietet  lapidum 


(354)  5tfcrefariMs//.  Jfaria:. Ecclct^ac  Carnolensis.  Libro  II,  epislola    li.  Sancta:  Maria:    Capitulum   ci 


187  COFFRIDI  AHBATIS 

Bic  includi,  ue  lapidei»  detrahenlium  verbii  alitiua  A 
ex  parte  postii  violari, 

NobiSt  flli  iri  Ghristo  charissimc ,  siguincasli, 
qiioniain  uiius  de  fralribiis  noslris  dixeril,  quod  de 
Biiionibus,  qiios  monaslcrio  noslro  monacbaiidos 
misisti,  congregalionein  noslram  dc(!ccorasli,  sed 
nomen  fralris  isla  dicenlis  qiia  iicscimiis  occasione 
tacuisti.  Nos  conlra  garrulosa  yi^rba  illius  innilelis 
fralris  Tcraciter  protestamiir,  quod  congrogallo 
nosira  per  le  el  per  eos,  qiios  iiobis  misisii,  non 
deoccoratnr,  scd  ccnvcnienlcr  ornalur.Illu:n  laii:cii, 
qui  quod  boiiuin  csl,esse  niaium  ass(Til,niunifes:uin 
vclleinus  iiabere,  ui  verilas  rjus  ra'sit.aeiu  luanifesie 
posset  arguiTC.  Certi^,  opliinc  fralcr,  qui  adco  iic- 
qMiier  loquiiur,  soiuminodo  le  iinmeriio  non  accu- 


VINDOCLNENSIS  1SS 

snt,  scd  nos  polius  critninalur.  NuIIum  eiiiii:  per 
violentiam  nobis  sociasli,  qiiia  libcnter  suscepiiuus 
qiios  mundo  auferre  potuisli.  In  qua  iiostra  et  toa 
aciione,  si  aliquid  alitcr  aclum  csl,  nos  quidem 
airplius  et  tu  ininus  peccasli.  Il:rc  anleui  peccata  si^ 
iuipnenitenti  corde  sininl  porlcnuis,  ut  Deo  donanle 
nulla  alia  habeamus.  228  ^^  ^i  n"i^^  lu  c^  ^^^  ^^^. 
ccrimus  chariiale,  miiari  nondcbcs,si  ilti  displicel, 
cnjus  cor  plcnum  esl  iniquilnsc.  Scmper  eloniin 
liissenlicnt  a  filiis  lliorusalem  (ilil  Dabylonix.  Illud 
ciiain  rcligio  tua  indubitanlcr  agnoscat,  quod  ncmo 
Abel  jusliliam  valet  obtiiicre,  quent  Cain  malitla 
non  impngtiat.  Vale,  ci  qua^  dicta  suiit,  saepius  ail 
incntein  revoca. 


22»  LIBER 


EPISTOLA  PRIMA.  B 

€offridu$  Vindocincntis  monasterii  humilis  servus, 
Gualttrio  vitce  laudabilis  ihesaurario  (555),  Go/frido 
de  Alogia  (55G),  suis  pra!Cordialibus  amiciSf  cum 
diUctwne  saluiem. 

lufirmitatem  siquidem  vestram  andivi ;  quam,  sicut 
animus  nieus  veraciter  novit,  meam  feci  compas- 
sionis  affectu.  Dilecluin  inihi  valde  misi  vobis 
iiieilicuni ;  salis  libcntins,  si  nccessarius  essemt 
misisscm  meipsuin.  Iluuc  si  adliuc  Uabere  pla^et, 
quod  vobis  placcre  cognosco,  milii  non  displicel.  Si 
ilerum  reiniltere  vuliis,  bonum  est  mihi,  ct  neccssa- 
rium  hat)eo,  si  sine  daiiino  corporis  vcstri  rcniittere 
potesiis.  lu  Doiiiino  seinper  230  valealis,  ct  quia  in 
quiniuiu  humilitas  mca  suflicii  vos diligo,  nullalcnus 
dubiletis.  C 

EPISTOLA  IL 
Co/frldus  Vindocinensis  monasterii  servus,  Guallerio 
honorabitis  vi/of,  thesaurario^  se  ei  omnia  sua, 
Cum  de  subversionc  adversarioruin  Ecclcsi:c  Dci 


OUINTUS. 

niiper  Turonis  in  domo  vcslra  loqueremur,  el  nos 
ibi  inutua;  dilectionis  viiiculis  sub  leslibus  alliga- 
rcinus,  iiiler  alia  qua!  sumus  loculi,  ut  cum  domiiio 
Hadiiifo  archiepiscopo  (557)  coiicoriiiaiii  racercm  mo 
adiiioiiuisiis,  qiioniain  uiilis  eral«  ct  muliuiu  neces- 
sarius  iii  causa  qiiain  scitis.  Quod  iterum  atqiie 
iteruin  considerans,  invenio  esse  salubre  coiisiliuin, 
ut  pravift  hominibiis  semper  ulamur  in  itoiiuin, 
cxcmplo  videlicet  Salvatoris,  qui  Judaro  aposiataiii 
habuii  nostrae  sahilis  instrumeniuiu.  Ars  etiam 
opiiina,  et  altus  est  scusus,  si  per  nnum  noquam 
nequain  aller  fuerit  coiidcmnatiis.  Hiiic  igitur  volo 
ut  cuni  eo  prudcniia  vestra  sapienicr  loquuiur,  ct 
qtiid  siipcr  hoc  aclutn  exsiiterit,  mihi  celerilcr  noii- 
licnre  non  pigritelur. 

EPISTOLA  Ul. 

Guallerio  Turonorum  archiepiscopo  designalo  (558), 

fraler  Goffridus  se  et  suum  posse. 

Mentis  qtiidein  desiderio  destdero  vobis  obedire; 

scd  quod  mciilis  firuiitas  vcbcmenler  optat,  cariiis 


(555)  Gualferio  ihesanrario.  Ecclesi:c  R.  Mariini 
Tiironcn-ii;,  dc  qi:o  mox  phiribiis  cpist.  5. 

(55G)  Gojfrido  de  Alogia.  V  Ihr  Alogi»,  nnde  Gof- 
frido  linic  iio:iicn,  mcminit  Fnlberlus  cpist.  25. 

(557)  Cit»/i  domino  Haduiio  arrhiepiscopo,  Tiiro- 
tir^iisi,  de  eo  dictum  lib.  i,  ep'St.  50.  Taxalur  iu^m 
cpisl.  17,  et  a!i  Ivonc  muliis  locis,  sed  prx*cipue 
cpistola  06  et  108. 

(558)  Turonornm  arehiepiscopo  dexignnto,  Desi- 
Ifiiatus  fu^ral  posltnoriem  R;iduifl  archiepiscopi  auno 
Ill9,sed  noii  iniii,cedcre  conctiis  Gilleberlo  Rudulli 
iiepoiL  qiiein  clcri  pars  allera  divisls  siilTragiis 
clegerat.  Ilujns  rei  noiitiam  debetnits  veteri  ll.storiae 
I'«ruin  Atnbasieusiuin,  qu9e  (otuin  Itoc  discidiuiu  de 
cathedra  Turonensi,  rladcs(|ue  locoruui  inde  conse- 
cu(;i8,  favenle  Gualterii  partibus  llngone  domino 
Atnbasiae,  Gillelierli  aulem  ArcliCiubal.lo  dc  Bresis, 
q4ii  ejus  du\eral  sororem  ;  deniqtie  cxiluin  conlro- 
v»Tsi:c  «xprual  liis  verbis  :  i  Post  obitum  Radulfi, 
pitrs  clericornmGillebertmn  fratremGilla  in  pastorem 
et  procuraiorem  Turonensis  Ecctesiof  elcgil ;  alia  pars 
G  itterium  B.  Martini  ttiesaurarium,  virnm  genere 
nobitem^  bonis  moribus  apprime  imbutnm,  sancias 
matri  Eccteiire  Turonensi  epinropum  dcstinnvii.  Gal' 
terioepiscopo  totius  dnBcesifproceres  Tnronorum  omnes 
fxc^pto  Arcliembaldo  de  Bresis  fnvebant.  Hngo  innc 
Archcmbatdo  ex   amico  ^actus   inimicus  Dliriacum 


nmnit,  milites  ei  famutos  ibidem  posnit^  qmdquid 
circa  Blcsim  invenii  vaslando  delevit .  Larchaiaaim^  ei 
Vernounm  vicos  archiepiscopales  eremavit.  Econtra 
Gillebcilns  mitiies  et  elientes  muttos  Bresis  posuit^ 
qui  Campaniam  fere  iolam  usque  ad  Carum  finviutn 
excepto  Btiriaco  vastaverunt.  Quadam  die  Arclieni' 
lta'dus  Bresis  ei  «iir,  Caro  ftumine  evadato^  terram 
llugonis  iniraverunt.  Quod  Hugo  comperiens  eadens 
uocte  copiis  suis  congregatis,summo  mane  itlos  terram 
SHom  deprcsdanles  reperit^  quos  invadens  fusos  fnga^ 
iosqneCarum  transire  coegit;  muliisque  captisreliquos 
|.  usque  ad  Andresium  fluvium  fugavil.  Arcliembaldus 
^  vero  usqne  Loctias  fugiens  evasit,  Non  longo  tempor^ 
post  llujo  Bresim  iterum  excepto  domicilio  totum  suc- 
cendii  et  cremnvii.  Gillebertus  Itabens  secum  Atvere^ 
dnm  arcliidiaconvm,  virum  prudentia  inter  clericot 
iliins  urbis  pene  singutarem,  persona  insignem,  boui" 
iate  mortgn  per  omuia  potlentem,  humilitaie  pra^di- 
rum ,  paiientia  perlnslratvm,  divina  el  humaua 
sapiemia  diviniius  soleriem^  indulgeniia  domni 
Ludovici  regis,  deliberanie  ei  lavente  omni  poputo, 
suffragancis  episcopis  jussu  domini  papa  mannm 
prabentibus,  omnipotentis  Dei  auxitio  cathedram 
episcopalem  in  pace  possedit,  Gittebertus  tunc  Hugom 
es  iwmico  amicissimus  c/fec{us  esi^  ei  cufn  Arr/iei»» 
baldo  Bvesis  firmiter  concordains  esi.  i 


«M  EriSTCl.£.  —  LIB.  Y.  fSO 

liiA  ..  l  as  vcke:Ticn(e   23 1'^'^*'^)^'^^^'^^^^^^'"^^'^^^"^'  A  prius  dilexenmt,  obedire  reciisant.  Et  ideo  siciit  in 


referenUbus  peregrinis  inde  novitcr  vcnientibus,  ila 
tfudivi  perturbalam  qito:l  dominiis  papa  (339)  ibi  non 
esl,  et  Sulrium  Peiro  Lcoiiis  ablalum  esl.  Doini- 
nus  siquidem  papa  apud  Bencventanam  urbein  inora- 
tur;  sed  revcitcndi  Ruinain  non  habet  raciiltalein.Si 
vero  persona  qu^elibet  ad  eum  transiens  invcnittir, 
jion  ei  aurertur  (540)  cappa,  sed  de  vKn  statiin  et 
mcmbris  agitur.  Unde  oportet  mc  consilinin  vcstrum 
adhuc  audire,  et  si  pro  cerlo  vitne  pcriculo  vos  cxpo- 
iiere  vullis  antequam  legali  vcstri  rcvertanlur,  qiiod 
budare  non  possum  necdebeo,  mibi  noliOrale.  Ego 
autcm  sine  vobis  niovere  non  aiideu,  vobiscum 
tamen,  sed  pro  vestra  utilitate,  si  saitus  riiero, 
paralus  sum  et  in  carcerem  et  in  mortcm  ire.  Yale, 
et  quod  in  aure  vobis  dico,  nulli  prasdicute. 

EPISTOLA  IV. 
Co/frldus  ymdocineiws  monattem  humUis  servnsj 
suU  in  Chriao  dileclis^  Stephano  dp.cano   (341), 
Huberio  canlori^  Guarnerio   archidiacono^  purte 
dileciionis  obsequium. 

Quia  me  indigniim  et  peccatorem  vocastis  ad 
episcopi  vestri  elecliouem,  niuitas  voliis  nTero 
gratias.  Ego  quidem  vestrae  vocalioni  satis  libcnler 
acquievissein,  nisi  sub  bac  occasione,  qiiod  dicere 
nolo,  subire  tiinuissem.  Et  quoniam,  ut  postulastis, 
me  praesentcm  nunc  habcre  minime  potestis,  absens 
232  iaudo  quod  secuiidtim  Deiini  rcceritis. 

EPISTOLA  V. 
Go/fridtts  Vindocinensis  monasterii  minister  indignus^ 
Slephano   decano^    fhiberto    cantori,    Cuarnerio 
archidiacono,  saluiem, 

Subdolum  illuin,  qiiem  multa  fiilsilas  facit  cli.im 
in  veritalesiispcctiiin,  niinc  veraciler  a  dcsidcrio  siio 
fnislnilum  cognoscimus.  Unde  omnipoienti  Dt^o, 
cnjiis  niisericordix  dono  hoc  actnin  esse  dignoscitur, 
gratias  refcrrc  unanimitcr  debcinus.  Et  quia  ejiis  lcm 
DcietDomini  nosiri  JesuChiistio|ieran(e  cleinentia 
caiisain  nostrain  omnino  in  prospero  siatu  consistere 
ccrnimus,  summopcre  cavendiim  est  ne  prosperita* 
lein,  quam  ipse  nobis  iniscricordiler  iribuil,  in 
eriorem  vertainus.  Sarpe  enim  quidam  in  adversiute 
posili  Deo  servire  et  eum  qusercre  dusideranl,  sed 
ciiin  jam  prosperitatein  adepti  fuerint,  ci  quem  qii:.si 


adversiiale,  bonitate  ejus  siiffragunto,  fracli  non 
fuimus,  in  prospcritate  nullatenus  exlollamnr,  ne 
nos  qnos  adversitas  nocerc  non  potnit  lerrendo, 
gr.nvius  noccat  prosperilas  seducioris  blandieiido. 
In  Domino  scmper  valentis,  et  de  adjittorio  noslro 
iiiinimc  diffidatis. 

233  EPISTOLA  VI. 

Goffridus  Vindocinen^is  monnsterii  mhtister  ind'gnns^ 

veueraiiH  pracctvori  Unberlo  (342)  diligere  quod 

Dens  diligif^  ct  odio  hubere  quod  cdil. 

Ainicus  vcsicr  suin  cgo,  iion  quuliscuiiqne,  scd  qni 

aniinum  sninn  a  dilcctione,  qna  vos  diligcre  coepil, 

niillo  lcmporc  poi(M*il  revocnre.  Vos  tanieii,  nt  mihi 

vidctur,  nic  iiiinus  solito  diligitis,  et  quod  vos  diligo, 

B  parum  vel  iiihil  penitus  curatis.  Si  utrumque  aut 
nniim  horum  vcrinn  cst,  vellem  qitidem  neutriim, 
non  fdco  vos  pigrius  diligam,  qui  per  gcrman.iui 
charilatem  amare  compelloretiam  non  amantem.Si 
causam  habuissetis,  qua  me  mtnus  diligere  jnsie 
possetis,  culpain  ccrte  inlnime  excusasscm ;  sed  Dei 
gratia  quod  ex  meactum  forel  perperam,  non  inve- 
nistis.  Hoc  tanlnm  objicilis,  qiiod  inler  inc  et  dom- 
num  Redoncnsem  episcopum  (343)  paccm  refornia- 
tam  videlis.  Ex  lioc  nulli,  qui  Deum  diligil,  scan- 
daluin  nasoitur,  et  vobis  gaudendum  esset,  si  cor 
vesirum  quoquomodo  palerelur.  Nam  sl  odium 
declinare  culpa  merito  nuncnpatur,  diabolus,  qui 
seciatur  illud  assiduc,  immerito  deputatus  ad  poenam 
pnrdicatnr.  Sed  non  ila  est,  optiine  cantor,  nulluin 

^  Christianum  decet,  mullo  niliais  igitiir  saccrdotem, 
fralernum  odium  cxerccre,  nec  proprlas  vindicare 
injurias,  scd  toio  aitiino  condonare.  Condonanda! 
quippe  iiijuriae  iion  essent,  ti  remiltcnda  nobis 
pcccaia  deessent ;  sed  (|tiia  tales  sumus,  234  <|uibus 
dcbetur,  cl  qui  debemiis  nccessc  valde  e&'t  ut  diinit- 
lamus  hoininibiis  quuc  dcbont  nobis,  si  ea,  quae  a 
nobis  debeiilur,  dimitii  desideramiis.  ^unc  forsitan 
diciiis  vobis  iinn  displiccrc,  quod  nos  prius  discor- 
d  I  tes,  leconciliatos  tandem  conspicitis;  at  quia 
siiie  veslro  consilio  Iioc  egerim,  mihi  qiiasi  pro 
criinine  impulaiis.  Qita^reiidum  siqni  lem  est  consi- 
liiiiii,  et  maxiine  in  dubiis  rebus;  in  re  autem  tam 
m.nifcsla  opus  fuissc  consilio  non  vidcmtis.  0  viiue 


(359)  Bomrnus  papa.  Callixlns  II  qtio  Romam  cx  ^  de  Rainaldi  episcopi  electione  agerelur,  de  qua  bic 
Ganiis  adveiilante  anno  il^.  Burdintts  ai:tipa|Ki 
uiiie  relicta  Sutrium  propinquum  ElniriiC  op|iidnsn, 
pnlso,  tit  hinc  apparet,  PeiroLeonis,  ibi  se  tutaturiis 


eiiain  sermo,  et  in  cpisiolis  seqticntibiis: 

(3i2)  Prescentori  lluberto.  Niinc  caiilorem  vocal. 


iiivasii.  At  Callixltis,  ut  copias  ad  expugnandum 
SiitriQm  compararcl,  in  ttrbe  haud  diii  morntus, 
Bi*neventnm  ad  Guilielinum  Apiili;e  duccin  profeciiis 
esi.  Sequenti  anno  Suirinm  recepit,  Burdinuniqiic 
nil  Cavense  monasterinm  relegavit,  qtise  singula  a 
Pandulplio,  aliisque  iilorum  temporum  scriptorjbus 
cominemorantur. 

(540)  Mon  ei  auferlur  cappn.  Non  spoliatur,  sed 
D^caiur.  fiegoliatornni  cappas  legimiis  apud  Lupuin 
Ferrar,  abhalem  cpisi.  i^  ,  sed  anaiogia  GofTridi 
lecilnnem  confirmat.  Sic  eiiiin  dtcta  vitletnr  cappa, 
Dt  cappispoculi  genus,  el  capulum,  seii  manubrium, 
seo  ferctrum,  a  capicnt!o.  unde  et  capella.  . 

t34i)  Stephano  decano.  Kcclcbiae  S.  Mauricii 
Andegavensis,  ut  dicitim  esi  lib.  iiiy  epist.  il,cum 


nniic  prxcentorem,  ut  in  dedicalionc  Vindocinensi. 
A  Camoio  Arnulfus  arehidiaeonus  ei  pra^centor. 
Proxinius  Hiil)erto  gradn,  ac  leinpnre  fuit  Stephauis 
caitlor  iteni  et  archidiaconus  Andegavensis,  dc  quo 
io  Uxc  verba  Kalendariiim  S.  Mauricii :  xv  Kalend, 
Novembris  obiii  Stephanus  cantor  ei  archidiacomts 
propter  serviiium  hujus  EcclesiiB  ab  hoslibus  intef'' 
empius,  anno  Domini  1116. 

(343)  Rcdonen%em  episcopum.  Marbodum,  qui  pro 
Rainaidi  electione  primtim  sleiit,  pro  qtia  el  capiiis 
cst,  ut  dictum  lib.  iii,  epist.  i4.  postea  cidem,  ut 
ingralo  advcrsari  coppit,  ut  declarat  ipsiiis  Marhodi 
epistola  int<T  lldeberiinas  80.  Quare  facilis  illi  tum 
fuil  cuiii  Goffrido,  qiii  Rainaldi  eleclionein  prx  cxteriA 
impfobabal,  rcconcilialio. 


iOl  COFFKIDI  ABBATIS  VlNDOClNEiNSIS  194 

venerabilis  canlor  \  si  qiinnUim  le  (iiligo  vtraciler  A  aJisens  corpore  loquor,  liunc  lamen  prassenccm  rcii* 


scires,  creiJeres  iHique  noslro  consilio,  cl  (luonuiani 
tibi  valde  conlrariuin  humorein  accepln  poiionepur- 
gares,  sicque  fuluram  vitarcs  passioncm.  Si  nonduin 
uosli  isliiin  liiiinorem,  nec  isliushumoris  passionein ; 
vade,consuleniedicos,ciquissiiistc]iumoragnoveris, 
ncc  de  ejus  passione  ainpliu;^  p()leris  dubitare. 
Medicosdico,  iion  qui  reparanl  saliteni  corporis  ad 
lioram, sed qui, si  hene  intelliguilur,  vilam  confcrunt 
sempitcrnam.  Medici  isti  sunt  libri  divini,  quihusbi 
firmiter  credilur,  contrarius  huntor  sl:  tini  agiio- 
scitur;  jum  passio  ipsa  limctur,  medicamentum 
etiain,  quo  humor  sanari,  ac  passio  vilarf  valeal', 
invenitur.  Licet  in  homine  quasi  contrarius  huinor 
pcccando  nascalur,  cerium  esi,  iiihil  iicc  cerlius, . 


nco  menie,  et  fii^um  habeo  in  cordc. 

EPISTOLA  VIII. 
Co/fndus  Viudocineinis  monasierii  amicornm  servus, 

dileclissimo  sno  Iluberto,  nondum  dissolvi,  el  sem- 

per  esse  cum  Chrislo. 

Fratrcs  noslri,  brnc(k'a  qiix  eis  fecislis  et  qno- 
titiie  facitis  cognoscenles,  iiohis  humiliter  supplica- 
runt,  ut  quod  v.si  verbis  neqiieunl,  saltem  litterisex 
-eoniin  parte  vestnr  chariiali  js^rales  noh  pigritare- 
niur  refcTrc.Sed  si  millies  mille inembra  haberemus, 
et  oninium  junclurai  meinbrorum  in  singuias  verle- 
reRlur  linguas,  Lenencia  qii;e  nobis  impenditis  non 
possemus  lo^jui,  ncc  aliquo  inodo  condignam  gratia^ 
rtim  aciiouem  repcndcre  vesirnc  dilectioni.  Quotl 


quod  nimis  abMndanter  i!Ii  dimiinatur;  qui  bimor.em  ^^  lamen  pcr  iios  miuime  valemus,  Deum  ,  qui  omiiij 

poiesl,  nt  sua  ineffabili  237  pi<^taic  vobis  recom- 
pensarc  dignctur,  cordis  aflrcclibus  iinploramus. 

EPISTOLA  IX. 
Coffridus  Vindocinensis  vwnasterii  humilis  serrus, 
Uul^erto  honestce  viice  archidiacono ,  amico  sno 
pra^cordialissimo^  inimicos  propter  Deum  diligerei 
et  nutlas  eorum  insidias  formidare, 
Al^el  jiistitiam,  dileclissime,  si  vullisobtlnere,  non 
sit  vobis  contrarium  Cain  malitiam  sustinere.  Alier 
Joseph  licri  non  potcslis,  nisi  pjersecutiones  a  falsis 
f:airibns  vobis  illalas  expfrius  fueriiis.  O"****  •" 
prncsentia  domni  cpist  opi  (516)  causam,  quain  mihi 
si^^nificaslis,  siQCConsilio  noslro  coepistis  trartare, 
laudare  non  valco;  et  quia  vobis  parco,  nolo  vitu- 
perare.  Soienl  lamen  infirmx  el  vitiatae  caiisa:,  a.'iii- 
coruni  juvamine  etconsiiio  relevari,  et  eis,  qu% 
sanae  ct  lirmx  yidenlur,  iie  aDinulorum  dolosir.tle 
liinrinari,  vet  qualihel  ex  parte  vitiari  possent,  pro* 
videri.  Vos  aulem  de  allitudiiie  scnsus  vestri,  et 
siifrragiis  eorum,  qiii  we  xlate  ct  scientia  pnecel- 
luni,  adeo  pr.nRsiimpsisti!;,  qiiod  in  tanto  neji^lio, 
consilio  nostrse  parvilalis,  quse  specialiter  vcstra 
estfOpus  iion  habuistis.  Su^pe  tamen  conlingit  miiio- 
res  majoribus  succiirrerc;  et  quod  a  sapicniihus  et 
prudentibiis  Dominusabscondit,  oonsucvit  parvulis 
revclare  (L«c.  x,  21).  Advocite  me  parvuliim  ve- 
strum  in  omni  vestra  nccessiiate,  cujus  sinceritails 
oculi   providebunl,  ne  quis  vestrx  238  simplici- 


Rfagum  a  6.  Petro  olim  exsiincium  contra  san<  l:im 
Ecclesiam  ilcrum  suscilai  [oii)  vel  suscitalum  c^ 
slingiicre  qualibet  occa^ionc  dissiinnlat.  Ilic  cx  con- 
Irario  hi:more  sul.ito  Sfnliei  235  passiunem,  qiib 
nisi  ante  fincm  vita3  pocnilenJo  resipucrit,  pro 
pcrpetrata  iniquilatc  sine  tine  patietur  doloreni. 
Yale,  et  quid  dixerim  sapientcr  advcrte. 

EPISTOLA  VII. 
Co/fridus  Vindocinensls  monasierii  humiUs  servus^ 

charissimo  suo  IJuberto  vitoi  laudabilis  archidia- 

cono  (345),  a  Deo  ceterwv  benedictionis  effectum^ 

et  a  se  germanoi  affcctum  dilec  ionis, 

Felix  amiciiia  vestra  circu  me  diu  iitiiitcregit,  iiec 
defecluin  habuit,  nec  est  passn  fasliiiium.  Illa  nie 
qusesivit,  imo  acquisivit,  quiesilum  invcnil,  invenlo, 
licet  iinmerito,  se  coiilulil.  Seinel  coepit,  nun(|uani 
dcsiit;  quidquid  utililalis  vcl  honoris  valuit  et  valct 
niihi  conferrc,  nec  differt  nec  distulit.  Si  quis  lixc 
mea  verba  adulalorie,  sive  ironice  dicta  inleHigti , 
non  ei  sophistica  garrulitate  resislittir,  sed  pura 
veritate  pravum  inlelleclum  habere  convincilur. 
Quid  enim  amplius  amicus  Aicere  poluil,  qui  sc 
Buaque  oiniiia  ct  mihi  obtulit  ssepe,  el  s.Tpius  dedil? 
Coram  Deo,  cui  mcntiri  nihil  cst  aliud  quum  dam- 
nari,  firmiter  assero,  si  talem  se  omnibus  exhibet, 
c(£lo  diguus  cst  potius  quam  mundo;  in  inundo 
(amcn  multum  necessarius  habctur,  quia  multis 
Vivciidi  forma  proponitur.   Ilic  loqucns   silcutium 


ienet,  honesto  silcnlio  etiam  loquiiur.  236  Verba  ^  tati  statera  fraudulenia  appendere  valeat;  et  qui  se 


oris  ejus  xquilale  plena  suut,  et  iranr^uilliiate.  ilo- 
nesto  sileiitio  loquiiur,  quia  viddicet  dum  raiiona- 
bilitcr  sikl,  qualiiercdMcri  sc  liabiMe  ('ebennt  screna 
silentii  voce  aperie  monstralur.  Priidenter  ea  qiise 
suiu  mundi  possidere  novit,  et  simplicitcr  quse  D^i 
suiil  qunerere  non  desistit.  Quoties  hominum  mores 
vitlt  sermone  coinponere,  de  se  protinus  invenirc 
pofest  quid  dicat,  et  uni!c  inclius  instructe  valeat. 
Hujus  iiamquc  vitam  doctrinam  merito  dicere  possu- 
mus  et  disciplinara.  Vivat  dileoius  ineus ,  cui  eisi 

(3U)  Jterum  suscitai.  lu  RainaMo. 

(345)  Hnberto  archidiacono,  Ande;?avensi,  lih.  iii, 
epist.  3.  ad  Rainaldum  episcopum;  Vir  liKe  venera- 
bilis  archidiaconus  vester  Uubertus.  Elcnchus  codicis 


Ncptunus  et  iEthiops,  dc  quo  mihi  scripsistis,  vel 
in  suam  foveam  nicrsus,  non  poteritoccullare.  Valele 
semper  in  Domino,  et  vcstri  negolii  diem  non  impcro 
quidem  notificari  mihi,  sed  oplo. 
EPISTOLA  X. 
Coffridus  Vindocinensis  monasterii  humilis   servus, 

amico  suo  pracordiad  Huberto  honorabiti  archi- 

diacono,  mundum  pra^cipitem  non  sequi,  necejus 

amara  dntcedine  velle  repteri, 

Prxcipitcm  hunc,  dilcclissiu.e,  qui  scquitur,  non 

Cenomanensis  eumdem  facit  cum  Huberto  canlorc, 
iit  i.Iein  fucril  archidiaconus  et  canlor,  quod  veri- 
siinile  videtur. 
(546)  Domni  episcopi.  Rainaldi  AndegavensU, 


«» 


KPISTOL.fi.   —  LIB.  Y. 


101 


)t»lesl  non   prjpcipiiari,  cl  qui  ojus  rcplclnr  ifulce-  A  inveiili  sniu;  ai  nemo  unqiiam  se  pro  Dco  paitpcrcm 


diuc,  non    poicsl  non  amaricari.  Vcn;  graviter  ct 

lAuUum    graviier   prsecipilaliir,  qni   muihlum    pcr 

devia  sequens,  illiiis  amore  deccpius,  vi;c,  qiiam  per 

scmclipsum  verilas  docuit»  cxnieulo  chariiaiis  iion 

imigilur.  Ulceliani  velicmcnlcr  ainaricatur,  cui  dutii 

prxscns  sxcuhiin  prosperitatis  dulcedinc  blandilur, 

in  amariiudincin  vcrtilur  vilis  alienoc,  ct  qtiia  verse 

^lti  Glirislo  inscri  nolitil,  ut  palines  nerct,  ab  ipso, 

iil  sarmeniitm  fiat,  pr;eciditiir.  Viam,  quain  spccia- 

lilcr  ac  singulariter  tenendam  vita  docuit  a;lerna, 

utinam  sicul  ignorare  i»on  possumus,  iia  non  acci- 

pere  non  posscnius,  et  tcncre  vellenius!  Via  ulique 

illa  hxc  est,  non  solnin  qiKC  sua  siint  Clirisli  pau* 

peribus  erogare,  sed  pro  Cliri:>to  eliani  seipsiim 


rccil,  et  Dcum  haberc  nequivil.  Unde  Salvalor  in 
Evaitgelio,  cum  Peirus  se  et  alios  discipulos  oninia 
reliquisse,  et  iilum  secuios  esse  djxisset»  noii  ad 
Iioc  quia  omnia  rcliquerant,  sed  ad  hoc  quia  eum 
sccuti  fucrnnt,  respondit,  ct  inde  iliis  prxmiuni 
a>lern3C  rctribulionis  promissiu  Quod  utiqiie  Dominiis 
iion  recisset,  si  homo  pro  sola  rerum  diiiiissione 
Deum  haberc  potuissel.  Illc  tanien  pro  se  rclinquere 
omnia  non  reprobavit ;  sed  illud,  itbi  ccriain  lionii- 
nis  salutcm  sciebat,  approbavit.  El  iios  iiaque  pro 
Deo  relinquere  omnia,  et  pauperes  recreare,  241. 
qiiia  bontiin  cst,  non  reprobamus;  sed  quod  melius 
est ,  Yeritate  docente,  approbamus  el  omiies  et  maxi- 
me   ainicos  nostros,   ut  viam    indubitatx  salutis 


abnegare.  Pauperibus  239  4^*^^  s""'"  ^^^  darc,  B  teneant,  gcrmana  charitate   rogamus,  et  rogaiido 


viriiis  est  perfectionis.  Ltccl  eiiim  omnia  noslra 
pauperibus  coiifcramus,  iioUis  prodesse  iion  p<itcril, 
si  nos  Deo  aurerimus,  cisjjis  suinus.  Quando  Dciis  ex 
limo  terrae  homincm  fecit,  ad  lioc  factiis  esl,  ut  divi- 
tias  siiie  [iiie  mansuras  cuni  illo  possiderct  in  coelo, 
non  ut  divilias  subito  perituras  paupcribus  doiiaret 
in  sxculo.  Postca  vero  cum  falsam  beatiiuili:;em 
appetcns,et  verain  miseriam  inveniens,  de  allituJine 
versebeatitndiiiishomoconfractus  recidit,  Deiis  qiii 
e:imcreaveral,ejus  niiserix  conipassus,  collegil  frao- 
liiras,et  igne  ciiaritatisconflavii,  etqiitidomninicoii* 
fractuin  fiiorat,  integrum  recit.  In  qua  suas  ina^sliiiia- 
bilis  dilectionis  operationc  pius  Dominus,  non  qiind 
bomo  habebat,  scil  quod  homo  cral,  non  quidem  siia 


monemus.  Ilxcaulem  depreoaiio  noslra  vel  cxhor- 
taiio  si  coiitciiinitur,  mcrilo  culpari  non  possumus, 
sed  cos  plangere,  ei  dc  ipsis  non  metiiocriter  dolero 
dubemus,  qui  de  tanto  conteinptu  existiint  ctilpabi- 
les,  et  niinus  capaccs  ralloiiis  esse  videntur,  quam 
pccudes.  Pecudes  enim  pascua  meliora  libenter 
appetunt,  et  ad  illa  paslorem  suum  diligenter  seqiiun- 
liir,  et  si  ad  alia  minus  bona  forte  ducaniur,  quibus 
valent  motibus  conlradicunl.  Cum  igitur  homo, 
qtiem  formaiisDominiisnon  soluni  raiionalem  fecil, 
v<  rum  etiam  ei  sigillum  sux  imaginiset  simiriludiiiis 
I.Dpressit,  videat  animalia,  qtiae  creator  omniuni 
creaturarum  irraiionabilia  creavit,  propri»  saluti 
providcre,  et  melioris  uliiilatis  eausa,  pasloii  suo 


n.eliora  valeani  invenlrc  :  si  Dei  ct  Domini  sui  con- 
silio,  vel  prxcepto  duci  non  patittir,  saltem  peciidis 
cxemplo  ad  mcHora  provocetur  :  relinquat  transi- 
loria,  cuin  quibus  pro  certo  et  ipse  iransierit,  qua- 
tenus  seterna  invenirc  mereatur.  Satis  tamen  esl 
melius  hominem  rationalem  raiionalis  sapieniix  Dei 
duci  consilio,  quam  insensati  et  irralionalis  ani* 
malis  provocari  exemplo.  Ducaiitr  iiaque  consilio 
Dei,  seipsum  pro  eju.«  amore  pauperem  facicns  ;  qui 
non  idcirco  recoirciliationisopibUs  iios242  ditavii, 
quia  paupcres  pavlt,  qtiamvis  bonuui  esset;  sed 
quia  se  pro  nobis  pauperem  fecit.  Si  eniin  Domiuus 
in  mundodives  (ieri  voluisset,  miliiia  utiqiie  sua  ne 


necessitate,  sed  hominis  utilitate,  qiic&.'xlt.  Seipsum  ^  conle  et  corpore  obedire,  vitarc  minus  bona,  ut 

pro  homine  deJit  Deus,  pro  homine  factus  homo,  et 

CQm  de  plaga  laleris,  imo  potius  dc  vena  sux  dulcis- 

siaischarititis  pro  hominc  in  crure  funderet  snngui- 

neiti  proprium,  tali  commercio  liomineni  comparavit , 

nonhominis  ccnsum.  Reddat  igiiur  honio,  iiec  rcd- 

dcre  diilcrat  Dco  seipsum,  credal  se  ejus  preiioso 

saiiguinc  emptnm  misericorditcr  et  redcmpium,  nec 

sc  iiii  pncferat  qui  cum  redcmit,  scd  id  potitis  tribtiai 

qttod  illc  maxime  quxrit.  Injtisium   csi   eniin  ui 

homo  sc  Deo  aufcral,  quem  tanlo  pretio  acqnisivii ; 

240  ^*^  Crcatoris  sni  et  Redemptoris  diligcntc-r 

leueiis  consilium,  sua  omiiia  pro  ejtis  amore  relin- 

qtiat,  et  seipsuin,  quia  licet  oninia  reliquerit,  ad 

conquirendam  saltilem  xiernarn  sibi  non  proderit, 

uisi  mundo  renuinians  Christnm    seqtinttir,   sicui 

feqnendiim  se  docuit.  Christitin  soqiii  simiil  et  iniiii-^ 

duni  esl  impossibilc.  Utulc  si  nohis  iton  creditur, 

ilii  salieiu  credatur,  qui  nou  mcntitiir,  qui  in  Cvan- 

gelio  dicii;  Quia  nemo  potest  duobus  domims  $ervire 

{Matfh.M,  24),Deovidt'licetet  inundo.  Liberalitates 

clecinosynarum  pauperrbus  factas  absit  ui  vitupcrc- 

inus!  Sf^d  divilibus  hiijus  sxculi  hoc  daremiis  con- 

silium,  si  nobis  acqniescerc  vcllent,  ui  venlres  pau- 

pcnim  horrca  facerent,  ne  pauperes  fame,  iiec  ip':i 

tenacilatc  perireni.  Certe  paupcres  pasccre  proba- 

bile  esi;  scd  vulde  probabilins  se  pro  Deo  patiperein 

&cere.   Uulti  enim  ei  paupcres  pavcrunl,  reliqne* 

niin  omnia,  sed  quia  se  scrvaverunt,  sibi  dainnati 


D: 


Judxis  traderelur,  sicui  ipse  in  Evangelio  dicil,  pr" 


illo  decertassel,  nec  pro  nobis  crucifigi  potuissei, 
nec  morl.  Et  quia  humana  miseria  aliunde  nun 
invenisset  suITragium,  miscrorum  caruisset  fine 
supplictuin.  Si  iia  cst,  iino  quia  veraciter  ita  esse 
creditur,  posi  suspensionem  Salvaioris,  post  pocu- 
lum  fellis,  4»osi  plagam  laieris,  post  perceptam  gra- 
iiam  baptisinaiis,  qui  a  Creatore  suo  discordasse 
peccando  se  mciniiiit,  uiilc  est  aiqiie  necesFarium, 
iii  peocator.hoiiio  vuiun:aria  patipertate  DoiuiiiO 
rcconcihetur,  qiiia  justus  Dominus  peccatoreni  ho- 
minem  sibi  reconciliasse  agnoscittir,  uiide  et  pauperi 
paradisi  janua  paiet,  et  ab  illa  dlves  excludilur. 

EPISTOLA  XI. 
Cofndut  indignui  Yiudojitiemis  monasterti  servu$ 


195  GOFFftlDI  ABIUTIS  VINDOCINENSIS  196 

Cuarnerio  archidiucono  (317),  quod  veius  amicits  \  siis  obcdiredesi<lero,  si  constatapostolica  discreiioiie 

saiiciliim.   Dccreliim  clenim  sivc  coneiliuin  duIIu:» 
raium  (350)   li^gitiir,  quod  iion   fueiit  afiosiolica 


amieo. 

Si  pro  rebns  nostris  adversus  Adelardnm  de 
Caslro  Gunlerii  ^348)  censura  jiisliliic  vos  erexislis, 
grates  vobis  referre  et  possuin  el  dcbco.  Sed  quia 
▼os  aliier  fecisse,  fama  referenie  andieram,  mirabar 
dolendo,  el  mirando  dolebam.  Nunc  auiem,  sicul 
mandastis,  in  tyrannum  illum  pro  rebus  uostris, 
quas  injuste  243  ^"li^  ^^  udhuc  violenler  dctiuol, 
plenam  juslitiam  exercetis,  nec  unqnam  exerccre 
dislulistis.  Unde  si  ita  est,  et  vos  mihi  magis  cha- 
riim,  et  me  vobis  magis  obnoxiuin  reddidistis.  Quod 
si  perseveranler  hoc  egerilis,  sciiole  quia  non  ingrato 
amico  serviiiuin  vestrum  exhibiiisse  seniielis. 

EPISTOLA  XII. 
Coffridtts  Vindocinensii  monasterii  qualiscunqne  ser~ 

vus^  Guarnerio  buo  cliarissimo  nuiriloriei  prascor- 

diali  ainico,  salulem  el  dilectionem, 

Pervenit  ad  aures  nosiras  quod  lliigo  Chaord- 
nus  (349),  apud  Credoacm  moiiachi  habilum  susc* 
pcrit  :  unde  gratulari  oporlel  quia  (|ni  jauKhidum  iii 
auiina  inortuus  fueral,  Deo  suscila-.ilc  revixil.  Sud 
qiiia  quod  in  co  aclumebl  blasphemaiis,  roganuis  vos, 
qualenus  ab  hiijusino:ii  blasplicniia  bcnitas  veslra, 
qu;c  me  diligenter  nulrivii,  pro  amore  noslro  pcni- 
lus  desistat,  ne  qui  loiigo  tempore  perversus  exstiiir, 
sub  hac  occasioiic  pejor  fiat.  Sic  cnim  iiecesse  est, 
vulncralje  anim»  medicamentuin  temperetur,  ne 
niniia  luedicaiuenti  austcritale  amplius  vulueretur. 
244  CPISTOLA  XIIL 


auctoritale  firmatum;  inulto  miiiiis  igiliir,  quod  ejus- 
dem  auctoritatis  privilegiis  vidclur  essecontraitum. 
Monasterium  siquidem  nostrum  ,  palrimonhim 
B.  Pclri  et  ejus  aIlodium,sub  protectione  sedis  apo- 
stolicse  specialiter  permanere,  et  omnia  qiia:  oliin 
habuisse  dignoscitur,  qualenus  absque  distraclione, 
vel  qualibet  diutinutione  possideat,  aposiolicx  siii- 
cerilatis  privilegia  245  mausuro  in  perpetuuin 
decrelo  corrohoraut,  ct  cum  qui  iude  quidqiiam 
subtraxerit,  perpt^iuo  anaihemate  damiiaui. 
EPISTOLA  XIV. 

Co/fridus  VindocinciiAs  monasUrii  humitis  serwf^ 
*      charissimo  nutritori  suo  Cuarnerio  archidiaconOt 

mtindo  dcceplcri  non  credere^  nec  ei  labemi  diutius 

inhwrere. 

Religiosc  viverc  honorificum  cst;  peccata  el  crl- 
niiua,  qux  diaboli  sunt  opera,  fugere  etcxsecra<i, 
ulile,  imo  ncccssariuui  csi;  Deuui  toto  corde  dili- 
gcre,  glotiosum.  Rcligiose  ilaque  vivit  qiii  peccata 
ct  criiuiiia  sua  perfecto  oJio  habel,  et  Dcuin  lolo 
corde  diligcre  valet,  qiii  inundum  el  ea  quae  sunl 
niundi  despiciens,  extremi  judicii  diem  aiile  suaa 
mcniis  oculos  revocai,  assidue  orans  et  dicenscom 
Propheta  :  Ne  perdas  cum  impiis^  Deus^  animam, 
meam,  el  cum  viris  sanguinum  vitatn  meam  {PsaL  xxt« 
9).  Ct  illiid  :  Esto  mihi  in  Deum  protectorem^  et  in 
doinum  refugii,  ut  sahum  me  facias  (PsaL  xxx,  3). 


Goffridus  Vindocinensis  monasterii  servus  servorum^  C  p,.i„5  q„|jeni  descrcndus  est  miindus,  ci  sic  oran- 


Cuarnerio  archidiaconOt  salutem. 
Cum  in  litteris,  quas  archipresbylero  tuo  misisti, 
raplorem  me  significares,  si  tc  potius  raplorein 
aniiuaruin,el  alieiixpecuniaeirnporliinum  cxaclorem 
assereres,  et  sic  te,  quem  pastorcm  faieris,  iupum 
crederes,  optinie  fecisses.  Decuerat  euim  te,  fratcr 
non  oplime  ,  prius  ejiccre  trabem  de  oculo  tuo, 
ut  posses  fesiucam  in  meo  agnoscere,  et  excoltre 
pulverem  qiio  gravalur  ab  e<),  ut  pure  considerares 
maculam  iii  meuibro  alieno.  Cuiii  luieas  inanus  ha* 
beas,  cur  nitcris  sordcs  tergere  alienas?  Raptorcm 
me  vocasti,  quod  uliqiie  beiie  fuissem,  si  te  avariiia 
oneratuin,  et  cupiditate  f(Bdatum,delacu  tanto;  mise- 


dus  Dcus,  ne  mundiiilis  iulrabitatio  vocein  orantis 
iiupcdiat.  Nain  qui  Deum  ore  precaiur,  et  cor  ejus 
qu;c  n.uuJi  sunt  cogiiat,  hiijus  orationcin  non  ap- 
probal  Dcus,sed  improbat,  sicut  ipse  de  quibusdain, 
qiii  qiiasi  bene  loquchauiur,  et  corde  terrain  sapic- 
biinl,  asseril,  diccns :  Populus  iste  labiis  me  honoraf; 
cor  autem  eorum  longe  est  a  me  (Jsai,  xxix,  J3). 
Cerlc  hi  246  qHorum  corda  implicantur  saeculari 
negotio,  longe  fiunt  a  Deo,  ei  pereuut;  undc  P»aLi<  - 
sla  :  Qui  elongant  se  a  te^  peribunt,  perdidisti  omne.n 
qui  fornicatur  abs  te  (PsaL  Lxxii,  27).  A  Deo  prociil 
dubio  fornicalur,  qui  ab  illo  reccdens,  roundum 
fugientem  sequitur,  quem  tamen  nunquam  conse- 


ria^yetdelulofaecisraperepotuissem^Psa/.  XXXIX.3).  p  quitur.  Sed  qtii,  ut  diximus,  extremuro    illud  cl 
Dixisti  me  agere  contra  synodale  decreium,  cui  pror-      formidandiim  valde  judicium  ante  animx  su»  facie.n 

(347)  Guarnerio  archidiacono,  Andegavensi ,  ad 
qoem  cuni  aliis  rpisl.  4. 

(348)  Adelardum  de  Castro  Cunterii.  De  Adeljrdo 
diccmiis  epist.  25  qiix  ad  eum  scripla  est.  Castrum 
Gunterii  Meduanae  fluvio  iinpositum  in  pago  Aiidega- 
vensi  ad  veterein  vicum  basilicariiin,  iiobilcm  sorti- 
lum  est  contiitorem  Fulcoiiem  III,  coiniiem,  sed 
nomen  ignobtle  a  viilico  Fiilconis  Guuterio.  Rem 
narranl  antiquse  labula*  monasterii  S.  Albini  de 
Caslro  firnialo  in  Curte  basilicarum,  quibus  Fulco 
ipse  subscripsit  anno  1037.  Carum  hoc  iiiliium  : 
Anno  ab  Incarnatione  Doinini  i007 ,  indictione  v, 
Gofridus  MarteUus  naius  esl,  Et  pater  ejus  Fulco 
uobitissimus  comes  Andegavorum  fHius  Coffridi^  fortis- 
simi  eomili^  qui  cognominaius  esl  Crista  Conella, 
firmavil  castellum  su;'er  Meduanam  fiuvium,  in  eurte 


quo!  vocatur  Basilicas^  quam  ipse  ante  piurimos  annos 
pro  quddnm  curiet  quas  nuncupatur  UndanisotUa  in 
pugo  Belvacensi  sitv^  Raintiao  abbati,  et  monackU 
S.  Albiiti  rontmutaverat ,  eisqne  sofidam  et  quie!a<n 
cum  omnibus  ad  ipsam  periineniibus  in  perpetuum 
possidendam  tradiderat.  firmato  itctque  ca$tello^ 
eoque  ut  poterat  munito,  ex  nomiue  cujusdam  viUici 
sui  illnd  Castrum  Gunterii  appeHutit. 

(549)  ilugo  Chaorcinus.  A  Caortiis  Cenomanehsis 
pagi  casirllo;  cujus  el  Pelii  de  Caortiis  mentio  facta 
iib.  III,  epist.  28,  ad  lldel:eriuiii. 

(350)  toncilium  nuUum  ratum,  Julii  pap»  coBtra 
Orientules,  pro  Albaiiasio.  Hec  ullum  ratum  est  avt 
unquam  erit  conrt/iiim,  quod  non  fultum  fuerit.ejus 
auctoriiaie^  id  est  Romanae  Ecclesi^ne,  apud  Gratia- 
nuin.  517,  10.  9. 


m 


EPISTOL.€.  —  Lin.   V. 


m 


ponii,  qtii<li|iie  ibi  sit  rudiriini  oculo  purjc  iiiteiilio-  A  venanuir  ai!  illuni,  qiii  iioii  atl  imagincm  el  aj  nj. 


iiis  considoivt ,  iiil  sibi  aiiud  reslal  faciendum,  iiisi 
ttt  deposiui  omiii  alia  solliciludinc,  nl  pondus  tanli 
examinis  incitaliis,  tolis  visceribus  contrrmisial,  ct 
ut  jtistnin,  ac  vehemciiler  districtum  jud:cem  iii  illa 
bora  propiiium  sibi  valcal  invenlre,  quidquid  hic 
teniporalitor  delectare  potcst,  pro  cjus  amore  con- 
temiiat.  Qms,  inquam,  de  die  iilo  p«;rrcc(c  cogilare 
poierii,  et  prxsentem  uiundum  diligerc,  cujus  iMtic 
ainatores  in  horrenduin  gchennx  pulcum  inloierabiii 
fetore  et  ignc  inexstinguibiii,  vermeque  immorlali 
{Marc  lu  42»  ^3),  et  cxlcris  indicibilibus  lormciilis 
plcnum  praccipiiati ,  sine  remedio,  ac  spe  remcdti 
cruciabuutur?  Uiec  qui  aiite  non  credit,  qiiam  vi- 
de;it  cum  jain  videre  cQcpcrit,  quae  uiililer  credcre 


miliiudinem  suam  diligenlcr  crcavil;  a  quosx^pl.is 
pcccanJo  di^cessimus,  et  tameii  adhiic  ini&ei  icordi* 
ter  vocal,  ul  nos  mullo  pulvere  peccatorum,  et  cri- 
niinuin  liedaiosmundel  ct  pulchi  os  ficiat.  Redeamus» 
dileclissime,  ad  miscricordissimum  Crealorem  iio- 
strum,  dum  leinpus  babemus,  et  illuin  anim»  iiostra 
brachiis  semper  amplcGlentes ,  illius  dilectionem 
niuiido,  et  fallacibus  ejus  diviliis  aiileponainus,  nulla 
occasioiie  corvum  illum  inobedientem  iniitantes,  qui 
aviditate  fetentis  cadavcris,  Noe  sancli  palriarcba 
coutempsit  inipcriunh  Acquiescamus  liaque  Domlni 
ac  Salvaloris  nosiri  consiiio,  et  ul  ipse  pnecpit,  qui 
neiiiinem  decipil,  inundo  renunilenius,  cujns  falsam 
beatiiudiuem  sequitur  vera  miseria,  ciijiis  voluplaa 


et  viiare  poluisset,  aBtcriialiler  palictur.  Heminisca-  B  brevls  cst,  et  voluplalis  poena  perpetua.  Eliganiua 

poiius  paupcrem  viiain  cum  Lazaru  buniili  et  de- 
speclo  quain  divilias  cuin  glorioso  divile  el  snperbo. 
Paiipcrem  Lazaruin  sinus  Abrihie  suscepii  glorili* 
camluin  cum  sanctis;  siiperb.im  divi:em  tartarus 
horrens  absoibuitcruciandum  cum  impiis.  Hicpau. 
pcrlale  beatain  sorteai  meruit;  ille  divitiis  perpc- 
tuam  niortnn.  Huiic  sua  pauperias  fccit  excolsuui ; 
illiim  suu!  diviiiae  fecere  dejcctuin.  249  ^'ves  factiis 
oiiiuino  indigens  S' puliusesl  in  inferuo  (Liic.  xvi,  22)» 
GtsiiieIinedamnatus;Lazarus,insinuAbrahaecolhica- 
lus  (tlfid),  ct  paradisi  divitias  obtinens  cuni  Deo  Ia;la« 
tur.  Vae  divitiis,  qiiae  non  sohtm  pen^unl,  sed  suuui 
ciiam   pcrire  faciunt  amatoreiu!  Felix  et  secura 


mur,  dilecltssiine,  dum  licet,  extremx  et  iremeiidae 
horx  illius»  et  in  memoriae  uostrx  oculis  poii.iiniis 
ilhini  diein,in  qiio  quidciii  pceailcniia  fulura  cst,  hcJ 
scra,  perpetui  gcmitus  crunt,  sed  iiifruciuosi ;  in- 
dolicieiiies  lacrvL^,  seJ  stcriles;  plancttis  et  fletus 
assiduus,  sed  inanis;  ncc  jam  tunc  a  247  P^ccaio- 
ribus  daiur  hoslia  quxlibctpio  pcccaiis»  Kccogitenius 
elijin  quanta  erit  luiic  relributio  illorum,  qui  pro- 
pinquonim  dulces  aflectus,  et  cbaras  parcnlum  fa- 
cies,  quaiai  odisseut,  fugientes,  pnesens  sxculum  cuni 
8uis  delectationibus  reliqiierunt,  el  ut  Ucum  piirc  ct 
siiie  iinpedimeuto  diligcrent,  divitias  aul  omniiio 
nulueruut  habcre,  aut  habiias  conlempserunt.  Illo, 
inquani,  dic  rcccptis  corporibus,  de  bcata  inimorta* 
liuie  cl  ineuarrabili  gluria  jam  sccuri,  oii.e  Judiccm 
aaeculoruin,  o  quam  felicitcr  nppaicbuiit,  sedcsque 
duodecim  obtiiieutes,  sicut  sancto  Evangclio  tcsie 
didicimus,cuin  itlojudicabunt!  (Affi///i.  .\ix,28.)  Q\ud 
adiiurationis,  quidve  cxaltationis  lunc  essc  polcril, 
eum  unusquisque  eorum  doiium  divinxgratiuc  siibbe- 
quentibus  ineritis,  in  angcloruiu  slalum  proniu\ebi- 
tur,  et  cum  lerrcno  quondam  corporc  supcr  cxielsa 
legni  coeleslis  elevalus,  tanquam  dilectus  (ll.us, 
pnxlara  Dei  baereditale  dilabitur?  hide  loqui  mulla 
iiiihi  inesset  voluntas,  sed  tanlxglori?e,  tantx  betitia;, 
tantxqux  bcalitudinis  iicgat  immensitas,  qux  etiain 
sancioruin  dociorum  iinguas  superatetsensum.  Non 
est  humanx  faculiaiis  ad  pienum  disserere  qiiantum 


pauperUs»  qux  ditat  et  sublevat  se  patienter  portan- 
^  tcm.  Nou  jam  nobis  spes  divitiarum  incerta  qualibei 
occasione  blandiatur;  sed  voluntariam  scctcmur  pau- 
peiiem,  quatenus  diviiiaruin  suaruin  nos  faciat  e^se 
participes,  qui  ideo  pauper  fieri  voluit  In  terra  ut 
nos  sua  pauperute  ditaret  in  ccelo  Jcsus  Cbrislus 
Dominus  nosier,  cui  est  cum  Patre  ei  Spiritu  saiiclo 
hunor  ct  gloria  in  sxcula  saeculoruis.  Amen. 

EPISTOLA  XV. 

Coffridut  Vindocinensii  monanerii  dispentalor  im- 

merilui,  G,  venerabiii   decano  (551),   tuo    utili 

amico  ei  veTaei^  feliciier  vitere  ei  ette  bealum. 

Quain   pure,  quam  firmiier  nos   dilexeritis  ipse 

toties  efleclus  probavit  qiioties  voluntas,  aut  neces- 

sitas  nosira  vos  In  sua  causa  advocavil.  Mens  mca 


sil  prxiiiiuiu  quod  praipantvit  Deus  his  qui  diliguiit  |^  conflietur  quod  lingua  loquitur,  et  neulra  ingrala 


euni  in  verilate.  Diligamus  euin,  charissimc,  non 
verbo  tantum,  nec  lingua,  sed  opere  et  veritale ;  se. 
quaniurque,  sicut  se  docet  sequendum,  qui  nec  fallit 
ncefalliiur,  pro  ^us  amore  niundum  lelinqtientes, 
qui  magis  decipil  dum  blanditur.  248  Consueiudi- 
iicm  illani  pervcrsam  alque  damnabilem ,  quarn 
impognaiite  diabolo  iii  sxculi  conversatione  qiiasi 
iiiousiruosuro  partum  concepimus,  vcl  quadani  nobis 
ilbia  viotentia»  ut  morieni  animx  fugiamus,  et  re- 

(351)  G.  deeano.  GofTrido,  ut  docGt  Elenchus 
codicis  Ceiioinanlci.  Sed  eojns  Ecclcsix  decanus 
fuerit  iion  iwdicat;  suspicor  Ceiioinaiieuscm,  illuni 
ipsom,  ad  quem  exsiat  eptstola  52  honis. 

(352)  Mauriiium  de  Credone.  Filium  cl  soccesso- 


eflicitur.  Mens  igitur  mea  grata  est  confessioiie» 
lingtia  locuiione;  Deus  abnual  ut  ingratus  efliciar 
at- lioiie?  Et  quia,  sicut  prxlocuti  sumos,  dilectio 
vcslra  Dobis  servire  parala  nuiic  usque  exstitit,  Ih 
nostra  multa  anxieiaie  suam  optimam  consueUidi- 
nem  non  amiiuit;quam  vcster  amicos  fidelis  non 
merilo  quidem,  sed  250  gratia  optando  reposcit. 
Ilabcmus  enim  negotiom  contra  coiisanguineoin  no- 
strum  Uaorithim  deCredone  (552)  in  crastino  Ra- 

rem  Rainaldi  dynasix  Credonensis »  quem  consan- 
guincuin  eiiam  suum  vocat  epistola  27.  Sed  Mauritii 
Credoiiensis  peouliaris  meuiio  iuier  proceres,  qni 
Fulconis  V,  coinitis,  ca»tra  Norlhniannico  bello.  s«- 
cuti  suiitadversus  llcnncum  regcm.  Cesta  couiiltuA 


i^  GOFFniDi  AnnATis  Yf.NnoniNENSis  aoo 

iMispalmarum,  cni  nl  as^iiis,  maUiplicilerrogamns.  A  saccrdol',  siciil  in  cxloris  aj(il!ir,  sed  iinivcr>.T  Kc 


Si  qunlibel  occasiouc  defueriiis,  vehemenler  dolc 
mns,  quippc  quoiiiam  amicum  lalcm  perdtdimus 
quem  in  noslra  cliarilalc  nulli  sccundum  possideha- 
nuis.  Si  primum  posscdiiuus  In  charilate,  primum 
possidere  eum  dcbuimusin  lenlalione,sicul  scriplum 
esl  :  Si  possides  amicum,  in  tentatione  pos9ide  euni 
{EcclL  VI,  7).  Vale. 

EPISTOLA  XVI. 

Go/fridus  Vtndocinensis  monasterii  servtis  ^  CuiUel' 
mo  (553)  olim  suo   magistro,  t  Non  pius  sapere, 
qyiam  opnrtet  sapere^  sed  sapere   ad  sobrietatem 
(Rom,  XII,  5). 
Omues  qui  in  fivlc  non  Hcla  vivcre  ccruimur,  ul 


(lesio»  confileaulur;  el  sic  ad  ejus  unilateni  rcdcnnt 
ciijus  fidcin  autea  impugnabanl.  Jtislum  est  enim  uC 
qMi  alios  dinbolica  praesumplione  infidelilatem  do- 
cenl,  cos  ciiain  publica  salisraclione  in  Gde  confir- 
mcnl,  cl  quibus  aule  fuerunt  o(casio  et  exempliim 
puhlicaB  pcrdilionis,  foriua  cl  cxem|^um  liaut  pu- 
blicge  reconciliaiiunis.  Cailera  vero  viiia,  sicut  dicis, 
pcr  semeUpMim  Dominus  sanal  el  corrigit.  Liccl 
cniin  omuia  quaecunque  sananlur,  Dominus  sanel  ct 
corrigai,  qua>dam  tamcn  per  semelipsum  sanare  al> 
qiie  corrigere  perhibetur,  ca  videlicet,  quae  sibi  pri- 
vala  in  rourcssione  revelaiitur,  ut  saiientur.  Sibi 
(!ico,  qsiia  illi  qui  in  cjus  loco  (555)  esse  dignovci- 
iiir.  Certuin  est ,  nihil  hoc  certius  omnia  peccat.i 


fhlei  noscra;  verilas  insirualur,  non  ut  dcsirualur,  ^  vel  crimina  coufessione  indigere  et  p<£iiitentia ;  el 

quaiiivis  qiixilam  cx  ipsis  per  publicam  pieuitentiani 
pi:niri  videanlur,  niilla  lamen  alia  publica  coufes- 
sionc  opiis  habent,  nisi  ea  quae  coinmunem  Ecclesi:o 
fidem  violare  couautur. 

252  EPISTOLA  XVU. 

Clarissimo  duci  Piorthmannorum,  et  pripeeUentissimo 

reyi  (556)  Anglorum  Hainrico,  charissimo  domino 

et  pra^cordiali  amico,  fialer  Goffridus  Vindocinen- 

sis  abba^  in  pra^senti  prospere  temper  et  feliciier 

vivere^  et  in  futnro  manere  cum  rege  Anglorum. 

Vcslrae  magnitudiui,  dulcissime  Paler  ot  dominc, 

siguificavi  iter  noslrum ;  ct  quia   vobis  sensi  essc 

coulrarium,  itineris  slatim  mulavi  proposilum.  Ve* 

sier  itnque  servus,  lcslis  cst  niihi  Deus,  in  vcstra 

fiilelilalc  rcmaneo,  in  qua,  qiiandiu  vixero,  indcsi- 

iicitter  pcrmancbo.  Quod  quando  et  qaomodoexcel' 

h^ntiac  veslrae  plncuerit,  secnudum  meum  possc  opc- 

ribus  comprobabo.   Valcal  doroinus  meus  lex,  ct 

vigeat :  quem  omnipotcns  Deus  ab  omni  adversiute 

(Icrendat,  et  tribiint  ei  qiiod  bene  desidcrat. 

EPISTOLA  XVIII. 
Guillelmo  Aquitanorum  duci  (557)  clarissimOt  Goffci-^ 

sic  esse  apud  Judicem  mnndi,  Namque  ul  is  qui  pro» 
pria  vobis  non  tacuerit  flagitia  damnatur^  ita  nobis* 
cum  qui  eAdem  Deo  fuerit  confeasus^  absolvitur, 

(556)  tiainrico  duci  Northmannorum  et  regi,  Guil- 
Iclini  Magni  regis  filio,  natu  omiiium  |)Ostreiiio,  sed 
ufiico  iii  regia  palris  purpura  progi»nito*  Posl  Guii- 
lelmi  Riifi  Iralris  iutcritum  ntmo  ItOO  rogniim  oi^ 


in  omuibuslocis  unanimiter  laborare  debcmus.  Igi- 
tur  de  proposita  nobis  quaeslione,  quje  magna  i>\ 
parle,  imo  prorsus,  scciindum  suain  inlelligentiaui 
fidei  caiholicae  obviarc  vidclur,  plcnam  scctandn» 
fidci  rcdilimus  ralioncm,  ila  qucmadinodum  oli:n 
inier.e\iblt  aut  adhuc  lorsitau  intciligis ,  Inlcl- 
ligi  non  debere.  Credens  enim  ,  nisi  faUimur  , 
proposuisti,  quod  solummodo  qualuor  peccata  con- 
fessinne  indigebant,  c;ciera  auleiu  a  Domino  siise 
ronfc?sione  sanabantur.  Quo;l  te  invenisse  assc- 
ris  in  exposilione  Bcdae  de  Evangelio  (554).  ubi 
dcce.u  leprosi  sanati  a  Domino  uiemorantur. 
Sed  hoc  ita  intelligendum  minime  251  censemiis, 
el  juxta  fidem  Chrisliaunm  sic  inlclligcrc  nec  pos* 
snmiis,  nec  debemus.  Dclcrminanda  cst  enim  isia 
scnlcnlia  sapienter,  ut  inlclligi  possit  ulilitcr,  et 
liilei  noslr:e  integrilas  conscrveiur.  lila  iiiiquequa- 
tuor  peccala,  crror  videlicei  geniHls,  schisma  fra- 
(ernum,  hnprciica  pravitas,  el  Judaica  perfidia,  in 
quantum  prsevalent,  universalis  Ecclesix  castilalcm 
comniaculant.  Uude  neccsse  est  ut  quicunqiie  isiis 
peccatis  vel  uno  ex  ipsis  polluuntur,  non  jaro  soli 


Andeg.  Erantautem  eum  eo  Hugojde  Matafelone^et 
Theotfaldus  filius  ejus,  Fulco  de  Candeio,  Mnuricius 
de  Credone,  Petrus  Camitliacensis ,  Jaquelinus  de 
Mallittco  cum  qnatuor  fratribus  suis,,  etc. 

(355)  Guillelmo.  bicuchiis  Cenoinanensis  :  Ai 
Guillelmum  qui  ante  mayister  ejus  fnerat^  in  qua  eum 
redarguii  non  bene  seniire  de  confessione  peccaiorum, 

(554)  Bedoi  de  Evangelio,  Btid:t;  Terba  ad  qiio*      cupavil,  alseiite  iii  Hierosolymitnna  (^xpeditione  \\'\' 
jinpe{iit  Guilleliuiis,   cxsiant  lib.  v  Expositionis  iii  ^  herio  duce   altero   fratre,   cni  netatis  pi'a;rogativa 


Liicaui,6ap.  69;  qux  quidein,  ut  a  Goffrido  expo- 
iiuuiitr,  plariam  hubeut  ct  ccrlam  seuieutiam. 

(555)  Sibi  dico^  quia  illi  qui  in  ejus  loco,  Deo  ni- 
mirum  pra^cipiie  fit  confcssio  qu;v.  fit  saccrdoii.  Leo 
Magnus  epislola  ad  cpisropos  Campauiai :  Sufficial 
itta  confMiOt  qua:  primum  Deo  o/fertur^  tuni  etiam 
sacerdoti,  Siilunius  ilcm  lib.  iv,  e^<isL  H.  Sed  Si"- 
«loiii  iiisiguis  est  locus  de  sacra  coiifessione,  digniis- 
que  qiii  ab  xtatis  nostra?  Guilleliuis  atteiitius  expen- 
daiur.  Scribit  jam  episcopus  ad  Poleinium  PP.  G;il- 
liaruiu,  discriuienque  osieiulit  fori  sui ,  hoc  est 
ecciesiastici,  et  sxciilaris,  seu  prieioriaiii.  At  si^  in- 
quit,  videtur  humilitas  nostroi  professionis  habenda 
coniemptui,  quia  Chrislo  res  humanas  vitasque  medi' 
caluio  putrium  consdentiarum  cultro  squaiens  utcus 
aperimuSf  quod  in  nostri  ordinis  viris,  et  si  adhuc  alh- 
quid  de  negtigentia  fetet^  nihii  jum  tamen  de  superbia 
lumet,  noveris  volo,  non  ut  cst  apud  pricuilem  fori^ 


pra^rogatr 
debebntiir.  Chronicum  Turonense  :  Eodeni  anuo 
Cuillelmus  Rufns^  rex  Anglia*^  in  iilva  vennturus  pro- 
grediens  a  Guuttero  Tireilo  mihte  pro  cerva  sagitta 
percussus  interiit,  et  ad  Winloninm  est  sepultus^  cui 
successit  Henricus  frater  ejus  minor.  Novo  regni  pa- 
terniim  soliiim  adepio  gratuiaius  est  Ivo  episcopus, 
epist.  40(5.  Is  est  quo  cum  Fulconem  V  comiteiii 
bellasse  jam  dixiinus.  Postea  vero  diiplici  cum  eo 
matrimoiiii  foedere  socinius  est.  Nam  ei  Mathildein, 
Fulconis  filiaui  Giiillelino  fiito  siio  copulavil,  ct  filiaui 
itein  hiiam  Maihildem  alieraiu,  llenrici  iiirperat.  vi- 
duain,  GnflTrido  Fnlconis  lllio  uxorein  dedit,  ex  qua 
prognatus  est  llenricus  II. 

(557)  GuHtetmo  Aquitanorum  duci.  Qui  comes  Pi- 
ctaviensis  lib.  i,  episl.  9  et  in  suis  ipsius  Iitteris« 
qiias  ad  cpist.  !^  proferemus,  Aquitauia!  dux,  et 
Vitscoiiine  comcs.  Ad  coniiliitiim  Piciavtensem ,  qui 
comiium  Pictaviensium  ((luoruin  familiaiii  clausit 


*^*  EPISTOLiB. 

iht  Vindocitiensis  monastem  humUis  servus,  dHe-  A 

rlionem  Dei  et  de  inimicis  victoriam. 

Siciii  qiiidqu;(J  est  seciindum  Dci  limorem  el  R. 

BtMiciiicli  Regiibm  vos  deiiel  a  nobis  qii;rrcre,  ci 

m  supcr  hoc  lilientor  obedire :  sic  qiiid(|uid  est  Deo 

»1  sancUe  Regiil;£  conlrarium  ncc  dignilatem  ve- 

iirain  extgere  deccl,  el  nos  suricr  hoc  vobis  obediro 

fton  nporlel.  253  Paniin  enim  cl  vos,  et  nlil  bcnc- 

rac:ores  noslri,  in  scrvilio,  quo<l  Deo  qiioUdie,  licct 

iO(!igiu,  in  missis,  ei  oraiionibns  el  panpcrum  re- 

^x^aiionibns  exhibomus,  confidere  potestis,   post- 

{iiani  a  nobis  llegnlam ,  sccundnm  quam  prorcssi 

nimns,    vidcritis  violari,  a  quibus   omnino  deliet 

jbservari.  Rogaslts  itaquc  ul  RainaMum  Qiiarlal- 

jum  (558)  iii  obcdieiitiam  de  qua  eum  amovimits 

temitieremus,  quia  et  vobis  utilis  erat  et  nobis  valde  ^ 

jccessarius.  Quod  vobis  uiilis  erat,  qnia  dioitis,  cre- 

Jinins;  sed  quia  nobis  necessariiis  essel,  sl  vdlrt, 

jii!lateniis  dobiiamiis.  Et  quanto  magls  se  vobis  esse 

jiilem  et  nobis  esse  necessarium  agnofcebat,  tanto 

icouriiis  lurpiludinem  corporis  sui  et  nniinx  suft 

iicrdiiionem  exerccbat ;  et  ideo  profectiis  teniporntes 

iircliosiores  qiinm  animam  fratris  nostri  faccrc  nori 

Jebuimiis,  de  qiia  sine  dubio  in  die  judicil  rationem 

reddituri  somus.  Nonc  autem  pro  qiiibos  cuipis  cum 

id  satutem  animx  et  corporis  siii  nobiscum  habca- 

«uis,  nec  vestrum  est  inquirere,  nec  nostrum  vobis 

implius  apertre.  Sed  cum  ad  prxsens  ad  partcs  vc- 

flras  veneriinus,  quidquid  secundtim  Deum  et  ordi- 

ncm  nnsirum  a  nobis  petierilis,  libeiitcr  ntciemns.  ^ 

Valele,  et  de  cora  animarum  nobis  commissarum 

vos  iniromittere  nolile.  Mailemus  euiin  quidquid  cst 

lc;npora'e  amitlcre  qnam  ciijuslibet  fralris  iiosiri 

aiuiiiam  consciitfrcmus  perire. 

254  EPISTOLA  XIX. 
CuUUImo  omnium  miiilum  magislro,  et  nobiUistmo 

dttci  Aquiianorumt  Gofridus  Vindocinensis  mona- 

stcfii  servuSf  in  prwsenii  de  inimicis  vicloriam,  ei 

in  futuro  gtortam  sempilernam, 

Mcminisse  debet,  optime  princeps,  vestra  pru- 
<lenttn,  nos  domino  abbatt  de  sancto  Joanne  (350), 
de  qnerelis,  qnns  adversus  Ulum  babcbamirs,  pro 
aiHore  vestro  terminum  dedisse,  noo  de  terra  no- 

hic  Guillelmiis,  iK  diciura  est  lib.  i-)  antiquissimn  |. 
fuit  possessio;  accesserunl  postca  cunjugum  bene-  " 
ficio  priimim  Aquitnnix  ducalus,  deiiide  Yasconi:e, 
linc  esi  vcteris  Julianse  cis  Garumnam  Aqaitanix  co- 
niilatus. 

(358)  Rainaldum  Quartaldum,  Sic  etiatn  nominat 
episi.  ii  pro  eo  qiiod,  lib.  iv,  scriptum  est  Cartatlo 
et  Carialdo.  Prioratus  seu  obedienti:e,  qunm  rexernt 
hic  Rainnldus,  nomen  supprimit.  Quo  inodo  et  Ivo, 
epiitt.  1()3,  Goifridi  nostri  consuUationi  de  altera 
qiiadain  obedieniia  respondens,  proprinm  cjns  np- 
pellationem  relicuit.  De  monacho^  iiiqnit,  itto  qucm 
juramtnto  constrinxisli  ne  ultra  iltam  administraret 
obedienliam  quam  aliquandiu  sibi  usurpaverat  per 
inobedientiamf  consilium  meum  est  ut  utierius  eam 
non  habeat^  quod  el  illi  esset  criminosum  et  cetteris 
fratribus  ruinosum. 

(359)  Domino  abbali  de  S.  Joanne.  Angcriacensi 
ilcnrico.  Huc  f:iciunt,  qux  scripsit  li!>.  iii,  cpist.  36, 
ad  Ramiuiruin  cpiscopiim  Sntitoncnscm.de  «tMO  etiaui 

Patr.^^l.  CLVll. 


-LIB.  T.  53J 

stra,  qiiam  violenter  inv.iserat,  uI1.is  indiicias  con- 
cessisse.  Unde  nd  cpiscopum  Sanlonensem,  ciijus 
judicio  se  lllam  cepisse  assercbat,  pcrrcximus,  ct  ili 
per  os  cjusdem  cpiscopi  niiilum  inde  f:ic(nni  fnissJ 
jiidicium  veraciler  cognovimus.  tt  i<!eo  qiiod  ab  \IU 
ittjiisle  pr«sumptum  fiicral,  canonico  episcopi  ci 
clericoriim  cjiis  judicio  irriluin  fncliim  csl  et  va- 
ciium.  Vos  antemiNlnx  vilsc  Iniidabilis,  queni  corpo- 
ris  pulclirittidine  snper  alios  Deus  hoitomvi!  in 
niiintlo,  iit  ipse,  s^eciosns  forma  proe  filiis  hominwn 
(Psat.  xLiv,  3),  pulchrum  et  mnguum  vos  faciat  iii 
ceelo,  monaslcrium  noslrum,  qnod  iu  jure  siio* 
suinplu  suo  pnrc:»les  vesiri  honorifice  construicrunt, 
cxhonornri  vcl  rebus  suis  iiiinui  nuHalenus  permit- 
latis.  Iloc  si  feccriiis,  verendum  vobis  cst  nc  a  san- 
clis  angelts  pnrcntibus  veslrissit  nunliatum;  et  co- 
rum  aiiitnas  iijsles  reddalis,  qui  eos  potiiis  laelilicnre 
dcbnistis.  255  Si  olira  in  aliquo  (3G0)  nos  laesislis, 
Doniinum  Deum  quibiis  valcrnus  precibus  exoramus, 
ttt  illud  vobis  perdonet  dono  su«  pietatis,  et  de  otn- 
iiibus,  quae  illicite  commisislis,  cor  poeBitens  vobis 
tribual,  et  erga  omnes,  et  crga  nos  r.)3xime  pur» 
charitatis  viscera  vos  liabere  concedat.  Ad  vos  ve- 
wlrc.  vir  vcneraiide  per  orbem,  voluntas  noslra  nii- 
iriine  distiilissei ,  si  renum  inflrmitas  ciim  djxloro 
lateris  non  otisiitissei.  Et  qiiia  me  neccssitas  deli- 
net,  non  voluntns,  humllis  amici,  iino  servi  vestri, 
pxcusationem  diligenter  recipere  digneiur  veslra  sab- 
liniilns.  Vnle. 

EPISTOLA  XX. 
Cioriose  ac  reuerabili  Aqnitanorum  duci  GuiUelmo^ 

Goffridns  Vindocinensis  mona$terii  humilis  scroui^ 

Djum  timerc,  et  cum  timore  ditigere, 

Do  honorc  et  utilitale  vestra  plurimum  sonicilus, 
op:inic  princcps,  inando  vobis  ut,  si  Romarn  mitlcre 
debetis,  sicul  olim  mecuro  cslis  loculus,  niilio  niodo 
differaiis  ultcrius.  Paratiis  sum  enim  de  hoc  vobis 
consiiium  et  auxilium,  quod  melius  potero,  darc,  ct, 
pro  regni  vestri  augmentatione,  cum  uno  vcl  duobiii 
dc  clericis  vesiris  tanlom  laborem  suhire.  Quod  fa- 
ccre  nec  possum  nec  debeo,  nec  vos  exigcre  deheiis 
sine  digiia  remunerationc.  Haiic  ad  pncsens  rt-mM  • 
nerationem  qu;£ro,  ut  consueiudines,  seuexactioncs, 

hlc  senno.  Posterlorem  hanc  ill.i  fuisse  con^lat,  qni.i 
episcopnm  intcrea  convenerat,  ct  tanien  renum  n<l- 
huc  dotorem  cau.satur,  quo  rctenlus  fuerat,  que  mi- 
nus  tum  ad  episcopum  Iret.  « 

(360)  Si  otim  in  atiquo  nos  liPsixtit.  Ciim  Qlero- 
nensem  ecclesiam  Dernoni  abbaii  eripuil  GoffHJi 
decessori.  Qua  de  re  dictum  lib.  i,  epist.  9;  vernm 
Urbani  iilterns,  qnibus  obseqiicns  Giiiltelmns  ercle- 
siain  restituit,  ob  atia  etiam  qiiae  de  illo  ejusque  paire 
narrat.  operas  esi  audire.  Sic  Igilur  habent  in  ubula- 
rio  Vindocinenst : 

Urbaui  II  ad  Guitlelmum  Aquitaniof  dneem. 

f  Urbaniis  episcopus,  servus  servonini  Dei,  di- 
lecio  filio  Guillelino  Pictaviensiitin  comiti,  saliilem 
et  aposiolicain  beuedicUonem.  S:cpe  tuam  indolera 
coinraonuimuf),  ut  egregil  principis  pairis  tiii  dcTO- 
tionem  alqne  pnidentiam  iinilciis.  Ipse  principatufl 
sui  ecclesi:ig  devolissime  coliiii,  pluies  rebiis  stiis 
ditavit,  novas  eiiam  a  fiindnnu^nli':  exsiruxU.  De  lo 
vcro  miramur,  qni  cum  ai:is  t}onis  studiis,  quanudb 

I 


«f.3 


GOFFRiDI  ABBATIS  VINDOCINENSIS 


tOi 


qiins  lerris  nosiris  pr^pposiii  vcsiri  (5GI)  violenler  A  Tobiscamloculus  fuisscm,  si  graiiam  et  dilectionem 


impresserunl,  quas  1.1:001  lcrras  rcligiosi  principes 
praedeccssores  vestri,  256  ^^  monasierii  noslri 
fundatores,  absque  cotisuciudine  vel  qualibet  ex- 
aciionc,  donaverunt,  Doo  ei  loco  noslro  rcliuquatis, 
el,  ne  deiuccps  repetaulur,  n>e  beiie  sccurum  facia- 
tis.  Si  Tobis^  boc  placei,  qiiod  oinnino  placere  debei, 
in  prsedicto  negoiio  nou  recuso  flbedire,  licei  fieri 
non  possil  sine  reruin  nostraruin  magnis  expensis, 
el,  quod  est  ampUus,  absque  corporis  nostri  laliore 
maxiiito  ci  anxieiaie.  Yaleie,  ei  quidquid  super  boc 
v(»bis  placuerit  pcr  liitei  as  vestras  multum  familia- 
riter  uiihi  noiiricatc. 

EPISTOL.V  XXI. 
Clarhsimo  AqnHanorum  dnci  el  incomparabili  milili 


apud  vos  potuissem  inveiiire  quam  apud  pra>dccefr- 
sores  veslros  noslri  veraciter  dicuniur  inveuissc. 
Scd  fortassis  hoc  apud  Deum  peccando  mereri  po- 
tui  ;  sed,  Deus  scit,  nunquam  apud  vos  nisi  ser- 
viendo  et  diligendo  promerui.  De&iderio  tamen 
vobiscum  loqui  desidero»  apud  vos  qiierimoniuni 
facturus  dc  praeposiiis  veslris,  Guillelmo  videlicet 
etHaimerico  fraire  ejus^  qui  res,  qiias  preiium 
redempiionis  animaruui  suarum  venerabiies  aule- 
cessores  vesiri,  loci  nostri  fuudaiores,  eidera  loco 
coniulerunt,  pcne  penitus  deslruxerunt.  Res  ipsas 
opuleutas  cl  diviies  dc  larga  manu  pncdeccssorun» 
vcslrorum,  qui  vos,  ut  credimus,  ad  xtliereas  mau- 
sioues  praedecesserunt,  reciores  monasierii  nosiri. 


Guillelmo  charissimo  domino  ei  prmcordiali  amico^  "  qui  fuerunt  anie  me,  susccperuni,  et  iola  vita  sua 


Goffridus  Vindocinemis  monaslerii  humHis  servus^ 
Mligere  quod  Deus  diligit^  et  odio  habere  quoi  odil. 
Dux  vitae  Iniidaldlis,  ul  ad  vos  vcuirem  mibi 
-mandastis;  sed  diem  et  locum,  quo  vos  invenire 
potuisseui,  non  significastis.  Quapropter  misi  stalim 
4id  pnries  vcstras  quemdam  monacbum  qui  me  ad 
▼os,  quo  ipse  jubelis,  diceret  veniurum.  Qiit  per 
duodeciui  dics  ibi  vos  exspectans,  eum  invenire  non 
•posset,  inde  ad  me  reversus,  mibi  nuntiavit  vos  ad 
Clarummouiem  profecium  (562).  Hiiio  iicrum  vobis 
istiiin  fralrcm,  per  quem  mibi  mandetis  si  magni- 
^iidini  vcsiric  mese  parvitali  ad  pncsens  loqui  pla- 
cuerit,  et  ubi«  et  quaudo  placebit.  Ad  vos,  charissime 
domine,  saepius  venissem  257  ^^  ^^  uiilitaie  vestra  ^ 

nd  militem,  polleas,  iu  hoc  a  patris  tui  probilate  de- 
geiierarc  perliiberis  quod  ecclesiarum  jura  pertur- 
l>cs,  et  quas  ille  fundnvil  exspolies.  Pervenil  ad  nos 
qiiod  monaslerio  Vindociiiensi  ecclesiain  BeatiGeor- 
gii,  iu  Oleronis  insula  sitam,  cum  qundam  oplima 
lerra  abstuleris.  Te  itaque,  charissiine  fili,  praesenti- 
Ims  liileris  admonemus,  ut,  sicut  sauctorum  aposlo 
loruin  el  nostram  gratiam  diligis,  Ecclesiam  illain  et 
cictera,  quae  Viiidociiiensibus  monachis  abslulisli, 
eoruin  potestnlem  omniiio  rcslituas.  Res  eniin  eorum 
parcutuni  tuorum  elecmos^nae  sunt  et  apostolicae 
sedis  allodium.  Quod  si  infra  dies  triginta,  visis  bis 
littcris,  quod  inaudnmus  adimplcre  coutempscris,  et 
iudiguaiioneiu  rinslram  incurrisli,  et  apostolicae  se- 
dis  aiiathemnie  le  perciissum  indubiianfer  agnoscas. 
Monaslerium  YiiKlociiicnse  et  res  ad  ipsum  perti- 
neiites  iia  aposiolica  niictoritaie  corroboratae  no- 
scuutur  ut ,  h\  quid  iude  ablatum  vel  disiracium  a 


sine  labore  ienucrunl.  Ego  aulem  qui  multum  pro 
rebus  islis  ei  laboravi  ei  expendi,  eas  iuveni  paii- 
peres,  et  prxdiciorum  mala  gratia  pra^positorum 
dedieindiem  invenio  pauperiores.  Unde,  optiiue 
princeps,  si  mibi  non  crediiur,  sallem  rerura  disira- 
ciioui  et  locorum  pauperlaii,  quae  nec  mentiri  nec 
occultari  potest,  credalur.  Yaie,  duz  mulium  digiius 
bude  humana,  el  utinam  amplius  diviua. ! 

258  EIPISTOLA  XXll. 
Goffridut  Vindocinensis  monasterii  humilis  abbas^ 

charissimcB  domina:su(S  Ualhildi  Pictaviensi  comi' 

(iucB  (363),   Deum  limeref  el  cum  limore  dili- 

gere. 

Quod  postquam  dominus  comes,   maritus  vesier, 

coepissel.  Arvernorum  comes  hoc  tempore  feiidata- 
riiis  fuii  ducis  Aquiiaiiia^ :  muUae  proiiidc  Guilleliiio 
suberaut  causx,  cur  ad  Arveruos  proficiscere- 
tur. 

(363)  Maihildi  Pictaviensi  comilissa,  Giiillelmi 
coiuitis,  nd  queiii  epistolae  superiores,  conjugi.  Diii 
nobis  in  Mnthildis  hujus  investigalioue  hsereutiuni 
fueral,  nisi  opporluiic  succurrisset  vetus  diploiita 
Guillelini  mariti,  cui  ipsa  suliscripsit,  de  allari  S. 
Mari:c  de  Solaco,  quod  paieruum  exciiiplum  sccu- 
ius  Biirdigalensi  S.  Crucis  mouasterio,  unde  i^l 
cxscripium  est,  concessii  anno  1096.  (d  ad  verbuai 
sic  habet : 

Guilleimi  ducis  Aquitanim  privitegium  pro  monasle' 
rio  S.  Crucis  Burdigai. 

c  Ego  Willelmus,  divina  ordinante  provideniia, 
Aquitaiiiae  et  Vasconiai  diix  et  coines.  Notuiii  omiii- 
bus  fidelUiiis  per  hoc  privilegiuin  nostrae  auctoriiaiis 


quo<|uam  fiierit,  a  prxdecessoribtis  nostris  excom-  D  fieri  volumus  quod  vir  veuerabilis  Fulco,  S.  Cni- 

iiiunicatuin  iion  dubites.  Et  qiiem  beall  iili  viri  ex-      "'"  -• » —    — ...t......  -.  -.-.i.:-   ...  -! ^1«..:^-.. 

4:ouimuuicaveri  #' ,  non  possumus  solvere,  nec  debe- 
iiius;  sed  quod  feceruni,  nos  endem  auctorilaie  fir- 
nKiinus.  Datiim  Ronix  11  Kalendas  Aprilis.  > 

(3bl)  Prayosiii  vcstri,  Guillelmus  Oleronis  prac- 
posiius,  Haiinericus.  Aslo,  cl  alii  de  quibus  liu.  1, 
cpisi.  2;  lib.  iii,  episl.  38,  et  boc  ipso,  episi.  sc- 
quenti. 

(362)  Vos  ad  Clarummontem  profeetum,  Arver- 
norum  urbein  priiiiariam,  qiise  noiniua  subinde  mu- 
tavit.  Antiquissimum  fuit,  quod  apud  Straboneni 
Isgltur  vfffAuo-ffof  Nemossus,  elsi  male  ad  Ligerim 
local.  Cx  iuflexa  el  counata  vocc,  Augustonemeium^ 
posi  letiipora  Augusti,  tiiin  propria  et  recepta  tii 
siugulis  Galli»  civllalibiis  consuettKline,  comniuni 
lotiiis  geiUis  vocabulo,  iirt;eriii  ct  urbs  Arverna. 
Deiiique  Clnrus  mons,  de  priscae  arcis  appclinlioiie, 
jcum    iuibi  posi  INppiuinuuiu  inceudium  iiix\lificari 


cis  abbas,  postulavit  a  nobis  ut  sicui  ciarissiiniis 
geuitor  noster  vencrandae  meinoriae  Willelmiis, 
c|ui  et  Gofl*ridiis  vocatus  est,  nltare  S.  Mariae  do 
Solaco,  citm  omnibus  siiis  appendiciis,  jiidlr»4i 
legatorum  saiictx  Romanae  Ecclesiae,  Amnlo  vide- 
Ucct  Floreiisium  episcopo,  et  Hugouc  Dicnsiiitn 
pontifice,  in  concilio  Burdegalcnsi  pra^sidentibiis, 
Goscelino  fiurdegalenst  archiprxsule  assisteiite, 
curu  muliis  aliis  archiepiscopis,  et  episcopis,  et 
abbatibus,  Arnaudo  abbati  S.  Crucis  jnre  pereimi 
ei  ejus  successoribus  concessic,  ita  et  nos  conce- 
dcreintis  ;  ct  lacuin  S.  Criicis  ctim  loco  S.  Macarii 
sub  tuiela  ei  defensione  nostra  susciperemus.  Cui  peii  - 
tioiii  libenlissiiiie  nostrum  praebuimus  assensum,  et 
Peiro  dccano  et  archidiacoiio  Gcclesiae  fiurdigalczi* 
sis,  ul  toluiu  hoc  scriberet  nut  scribi  prseciperei, 
siib  tesiimonio,  eic,  praRcipimus,  et  sigilli  noslri 
iinprcssione  sigiiari.   £go    Malhiidis  uxor   doniiui 


«05  EriSTOL.C. 

Hiertisailem  perrexlt  (d64),  vos  non  vidimus,  ne  A 
imreinini  homiliter  rogamus,  quoniam  lioc  polius 
necessiute  qoam  voluntate  dimislmus.  Ad  prsesens 
igilur,  Deo  volente,  ad  vos  Ycniemus,  et  de  bonis 
Ecclesiac  nosirae  vestrae  nobilitati  libenter  serviemus. 
Duttin  tamen  vobis  celare  nec  possumus  nec  debe* 
wus,  quod  et  animae  vestrae  pericuiosum  esse,  et 
fbarissimo  domtno  et  amico  uostro,  marito  vestro, 
foolrarium,  si  per  vos,  qiiod  absil  I  factum  esl, 
iion  roediocriler  formidamus.  Esl  itaque  in  parli- 
biis  vestris  quidam,  ttainaldus  videlicet  Quaruldus 
(365),  qui  toosura  el  babitu  esse  videtur  monachiis, 
sed  ab  operibus  et  vita  monacbi  valde  esi  alienus. 
Isieeniro,  penitus  contempla  professione  sua  et  B. 
Denedicti  Regula,  ia  vobis,  ut  idem  ipse  asserii, 
conlisus,  sanctae  obedientiae  et  monaslerii  sui  refu-  D 
gtt  pnecepta,  et  pro  lege  regulari  uiitur  voiuuiaie 
propria,  animae  su:b  nullatenus  curans  detrimenta. 
Uiide  vos  sicut  cliarissimam  sanctae  Ecclestae  fiUam 
obtestaninr,  et  pro  timore  Dei  et  amore  roariti  vesiri, 
ut  ipsc  Oeus  eum  ad  vos  sanuro  et  incoluniem  cuin 
onini  victoria  reverti  faciat,  259  snppliciter  roga- 
mus,  ne,  pervestram  fiduciam,  aniuiamsuam  perdat 
iiie,  qui  jam  propria  iniquitate  a  Deo  cognosciiur 
separatus.  Hunc  siqiiidero  curo  oinnibiis  sibi  con- 
sentientibus  a  domiiio  papa  et  a  nobis  eicoiiiniuni- 
catum  vestra  eicellentia  indubiianter  agnoverii, 
si  unquam  ulierius  nobls  et  monasterio  suo  inobc- 
diens  esse  praesunipserit. 

EPISTOLA  XXIll. 
Coffridus   Vindocinensis  monaslerii  humilii  servLt,  C 
dilectcB  in  Chriito  filice  Ennengardi  Britannornm 
comiti$${B    (566),  nec    mundum    sequi^  nec  ejut 
flore^  quia  cilo  marcescit^  velle  deieciari, 
Esi  utique  quem  scqui,  cujus  pnlcbrituJine  debe- 
iniis  potius  deleclari,  Jesus  Cbristus  videlicct  Doiiii- 
nus  iiosler,  qui  adeo  nos  diiesit  quod   pro  nol>is 

Giiillelini  ducis  Aquilaniae  et  comitis  Guasconis 
affui  ei  assensum  pnebiit.  Ego  retriis  decaiiiis 
sanclae  matris  Eccleslae  Durdegalensiset  archiiiia- 
conns  subscripsi  ;  confirina  lioc,  Dcus.  Eblo  archi- 
diaconiis,  Arnaldiis  Simonis  cantor,  Andro,  et 
roulti  alii  canoniei  S.  Andrese  interfueriint.  Mugo 
frater  coinills  Guiltclmi,  Arnaldus  de  DlaiKnfort, 
Willelrous  praepositiis,  Guinbaldus  Austriiii,  ei 
multi  alii  milites  siiniliier.  Actum  est  et  concessuin 
aniio  41^.  Incarnalionis  Dominicse  VIII  Kul.  Aprl,  j^ 
epacta.  xxuu  concurrcnle  ii,  indict.  iv,  doiiiiiio 
papa  Urbano  11«  et  D.  Amaio  Durdegalensi  arcbi- 
episcopo.  Daia  per  manuin  D.  Guillelmi  comitis  anio 
altare  S.  Andreae.  Fulconi  coabbati  viii  Kalind. 
April.  prima  concessio  in  turri  Aastellari  xi  Kul. 
Aprilis.  I 

(564)  Mariiui  vester  Oierusalem  perrexit.  Secun Jae 
in  Paiaestioam  expeditionis,  quas  priorein  paiicis 
post  annis  secota  est  anno  iiOI  princeps  etcory- 
phaeos  fuit  Guilleiinus  comes  Pictavien^inm,  et  cuin 
eo  comiies  alii,  Stephanus  Dursundiae,  Hugo  Viro- 
mandensis,  Stepbanus  ilem  Dleseusis  et  Carno- 
tensis,  Goflridus  Vindocinensis,  cum  llugone  fra- 
tre  Raimundi  comilis  Tolosani.  Miiiliim  millia 
66  roulio  plura  peditum  fuisse,  auclor  est  Willelnius 
Malmesborlensis,  lib.  iv.  De  gestis  regum  Anglo- 
nim.  De  iisdem  Guillelmus  Tyrius  iib.  x  llistori<£ 
odti  sacri,  c.  I2et  19. 


-"  LID.  V. 


2ii6 


corpus  et  animam  snscepit ;  et  ne  perpeliia  nHHte 
damnnremur,  insestiniabili  charitate  in  mortein  se 
tradiJit.  Ejus,  inqiiam,  beneflcia,  si  diJigenier  con- 
siderare  voluisses,  o.creatura,  pro  qua  auctor  vit.x 
inoriuus  est,  aduhintium  lingiiae  non  lea  Creaiore 
tuo  separassent,  nec  unde  semel  recesscras,  itc- 
rum  sociassent  mondo,  in  quo  nibil  praetcr  id  quod 
est  funestum  reperies.  Praesentem  nainque  roundiim 
s:c  vera  miseria,  et  falsa  heatitudo  comltatur  ut 
vix  aut  nunquam  Deum  babere  vnleal,  quiciinque 
illuin  amplectilur.  Vale,  ei  quae  dicta  sunt,  sapien  • 
ter  coiisidera. 

2e0  EPiSTOLA  XXIV. 
Coffridus  Vindocineusih  monasterii  humxlis  servun. 
dilectce  in  Christo  fHi(e  Ermengardi  vitce  laudabilis 
comilissos^  sic  in  hoc  saculo  misericorditer  agcrs 
ut  in  futuro  misericordem  Dominum  videre  valeat 
el  habere. 

Pcrvenit  ad  me  de  le,  r<^gia  prolcs,  quod  milii 
non  displicet,  et  nemini  debet  displicerc,  quia  Deo 
placct.  Iii  tcrrcno  regiinine,  ut  audivi,  excrceni 
jura  juslilioet  et  patriae  faciens  pacem,  muliis  pro- 
ficis,  pauperes  pascis  esurienies,  siiientibiis  porri* 
gis  pottim,  nudos  vestis,  et  nobilitatem  gencrit 
moruin  nobiiitale  superans,  Deo  potius  niilitarc 
quam  saccularibut  negoiiis  iinplicnri  vi  7eris.  Ha)C 
saucta  justitiae  et  pietalis  opera  in  lc  cuni  gaudic 
laudare  et  possuro  et  debeo.  Sed  est  aliud,  quoi* 
sicut  pro  tua  revereniia  nou  praesumo  reprobare « 
approbarc  non  audeo.  Nam  dum  charilate  tua  lo* 
niente  pene  omnis  nioeslus  ad  te  vcniens  lacryinaro 
tcrgat,  ct  vix  ntiquem  a  tua  praesci>tia  iccedcrc 
liceat  iristem,  insupcr  etiam  multarum  ecclesiarure 
januas  saepissime  apcriat  tux  devotionis  oblatio, 
mirum  valde  nec  est  pia  admiraiiune  niirandum, 
cur  ecclcsiam,  in  qiia  tous  veuerabilis  pater  (567)« 
sibi  elegit  sepulturam,  et  qux  pro  ilio  a  te  am;)il  .9 

(565)  Rainaldus  videlicet    Quartaldus,  Epls!.  iS, 

(566)  Ermengardi  Britannorum  eonntisscu.  Fili.c 
Fulconis  IV,  comitis  Andegavcnsis,  Fulcoiiis  V, 
rcgis  sorori.  Niipsit  enim  Alino  Fergento  comiii 
Driiannoruni,  Conanumque  lil  procrenvii,  qiii  Cona 
niis  Ermengardis  a  matre  cognoniinatus  esl.  Kalen- 
darinm  S.  Mauricii  Andegavensis  :  Kal.  Junii  obiil 
Ernungardis  comitissa  Britanuicp,  maler  Conani  du- 
cis.et  soror  Fulconis  regis  Hierosolymitani.  De  cadcin 
conditor  Geslorum  comitum  Ande,;nvensium  :  Fulc0 
plures  duxit  uxores^  ptinm  Lanceloii  de  Batgentiaco^ 
ex  qua  edita  est  comilissa  BrUannice^  itla  qnx  post 
obitum  viri  sui  Hieiusatem  j'i  ecctesin  S.  Annm  vi- 
lam  moniatem  exercnit,  Monialeai  er^o  posl  viri 
tnoriem  professa  est,  sed  (onsllio  exiiuie  miitat) 
ad  sapculum  resiliii.  Quo  ttiutpore  hscc  ad  ilium 
scrlp  it  Goffridus,  suadens  ut  pristinuin  inslitu- 
luin  rcpelal.  Quod  lande.n  fecisse  videiur.  Muiiis 
siqnideiu  post  annis  Lrineiigardi  la  iquam  Deode- 
votaR,  ei  huinili  Christi  anc.llje  scripsil  Dcmarduf 
epist.  il6,  117. 

(567)  Ecctesiam  in  qua  tuus  venerabitis  pater 
Erniengardis  palrem,  epistola  snperiore,  ilictnni  esl 
fiiisse  Fulconem  IV  comitem,  qiii  Rechinns  appct 
iatus  esl.  Ejus  obiliis  dieni  annumqae  notani  Chro 
iiicuin  utrumque  S.  Atbani,  Kalendnrium  S.  Serj^it 
ei  Knlendarium  S.  Mauricii  his  vcrbis  :  xviii  Kalen 
das  Maii  obiit  Fnlco  dutcissimus  comes  Andegaveis 


»7  GOFFRIDI  ABBAT1S  VINDOCINEXSIS  »0S 

dcbtiil  lionorari,  ffliali  dilecifouc  honorare  non  stn-  A  iicet  indigni,  scrvi  snnnis,  a^iiracdndlmilnoninedio- 


deas,  ei  naiurx  jura  conservans,  le  pjus  futsse  261 
fniam,  sicut  vcraciier  fuisli,  debilis  bencHciis  iion 
oslendns.  Oiiin,  ei  in  veleri  legc  et  in  nova,  ivli- 
g*osi  ct  oinni    laude  et  memorta   digiii  principcs 

'  exstilcrunt  qui  loca,  ubi  palniin  suoruni  corpora 
scpnlta  sciebant,  semper  cbarius  diligentos,  ul  ca 
vario  oriiamentorum  gonere  dccorarcnl  et  inulti- 
modis  posscssionibus  dilatarciit,  tota  inientiono 
stndebant.  Nos,  quos  ille  vir  pi:c  reconlalionis 
nec  carne  genuil,  nec  inagnas  divilias,  nec  aliquam 
nnbis  possessionem  reliquit,  ecclesiam,  in  qiia  se- 
pultus  est,  pro  illo  diligimus  inagis  et  Iionornmus, 

.  tii  niimerum  monacborum  qiii  in  ca  sncridcin  pre- 
liosa,  prelia  scilicet  aniinae  sux,  Dco  quoiidrc  olfe- 
ranl,  augmcntantes,  dc  rebus  abbatisc  nostrse  mnxi- 
main  partem,  untlc  ibi  vivere  valeant,  eis  contuli- 
inus.  Ilas  propaire  liio,  qiii  deriinctus  est  s;Rc'iiIo, 
nlinain  Dco  vivat !  tibi  specialilcr  lillcrns  scripsi- 
mus,  quia  nisi  tii  sola  patris  tni  animx  li^res  exsti- 
teris,  qni  ejus  hxres  existat  aliuin  de  sua  cariie 
genilum  ad  prxsens  invenire  iion  polerit.  Cum  vcro 
memor  palernx  salutis  nliis  lunc  cbarilniis  cxpande- 
rissinnm,  conira  lucum,  in  quo  tuas  paiercgre* 
giiis  princcpscorporejncct,  nulla  occasione  dein* 
4'Cps  conlincas  clausnm.  Vale  :  et  parce  mibi,  sl 
male  loculus  sum  ;  si  benc,  acqniescc. 
262  EPISTOLA  XXV. 
Coffrulus   Vindocinensis   monasterii  humilis  ubbas. 


criter  provocnsli.  Nos  nutein  diu  tc  satispalicnler  por- 
taviiniis,  quem  de  lantis  malis  nclnrum  qnandoqoe 
poenitcntinm  sperabamus.  Sed  quia  praeterttis  mali» 
novaqiKcdam  pejoraprioribus  nddere  non  liniuisti, 
rogamiis  tc,  sicut  charissimuin  noslrum,  nt  qood  eon« 
tra  nos  illicite  comniisisli,  emcndare  restincs,etpr3C- 
dainqiiieinmdimittas(5(i9)0uamccptsii.Quodsicon» 
silio  nostro  acquicscere  noiueris,  verendum  libi  est 
ne  to!a  lerra  tua  lali  interdicto  fcriatur  qnod  soivi 
deinceps  non  possit  sine  apostolir,ie  sedis  liceniia, 
ciijns  allodium  Vindocinonsecoenobiumesse  dignosci* 
tur.  Insnper  etinm  in  codem  monasierio,  el  in 
omnibus  ecclesiis  qn;i>  ad  praHiiclum  locuni  perti- 
nent,  per  singulos  dics  anle  sacratissimnm  corptis 
B  el  sanguiiicm  Doinini  noslri  Jcsu  Chris!i  de  i« 
clamorcm  f.iciemus,  qualenus  ipse  qui  oinnia  potesiw 
violcntiain  luain,  qiiam  vi  humana  refrenarc  iie< 
possumus,  nce  debemus,  suae  dexleras  virtute  cor- 
rig«'ro  cl  refrenaro  in  prassenll  digiietnr,  ns  aniina 
liiainfuturo,  propter  hoC|Xternam  incendium  patia- 
tur.  Yale. 

263  EPISTOLA  XXVI. 
Coffridus  Viitdocinensis  mona9terii  abba$,  Goffrido 
de  Meduana  (570),  saiuiem, 
In  prjesenli  vita  sapiens  iil  inala  agercs  diii  fuisti ; 
bene  auiem  agerevix  potuisti,  quia  noluisti.Qua^d.im 
lamen  bona  fecisti,  sed  ad  coniparaiionein  maforuin 
luorum  paiica  sunt  aut  peniius  nujla.  L^nde  le  qua^i 


Adelardo  de  Caslrogunlerii  (568),  limorem  Dommi     jam  in  iihima  bora  positum  admonondo  coiisulo.  el 
pariler  et  amorem.  consulendo  adinoiico,  ut  mala  opcra  qu;c  longo  lein- 

Multa  mala  nobis  fecisli,  et  Deum  in  nobis,  ciijus,     pore  perpeirasti,  galiera  in  rinc  cniendare  fes  incs. 


«ji,  nepos  Go/fridi  vrioris  MarleHi,  Sepulturx  lociim 
non  Iradunt. 

Scpuliuin  fuisse  in  ecclesia  prioralus  Andega* 
veusis  S.  Trinitaiis,  ex  iiliiis  Eccli^six  nccrologio 
nolnvit  V.  C.  iEgidius  Menagius  in  sua  liistoria 
Sabloliensi. 

(368)  Adetardo  de  Castrogunterii.  Ex  Fiilconis 
Nerix  littoris,  qiiarum  iiiiiiuin  recitaviiniis  epist.  11, 
conslni  illiiin  custrum  Gunterii,  quod  munivornt, 
Uniiialdo  cuidani  Ivonis  donasse,  qiiein  opiiiniim 
niiiitem  vocat.  Hiijus  Kninaid!  p  ;st  alios  li»res, 
castrique  dominas  luit  Adclardiis,  ad  quein  scripta 
hxc  cpistola.  Hiijus  pra^lerea  iiisigiie  inoniiiiientuin 
exslnl  in  autiquis  labulis  nionasterii  S.  Albiui,  qui- 
bus  deciinain  portiis  sui  S.  Albinu  concedil.  Eat 
porro  sunt  hujusinodi : 

Adelardi  de  Castro  Gunierii  concessio  decimarum, 
quas  obtulit  S,  Albino. 
«  Rainuldiis  Andegavoruin  episcopus  doniim  quod 
Adelardus  Castrigiinierii  dominus  per  manuin  no- 
strnin  S.  Atbiiio  de  dccima  porlus  castclli  sui  fec  l, 
liliei-is  mandarecuravi ;  quod  faclum  est  hocmodo: 
Anno  Incarnalionis  Doiuini  1123,  indictione  i,  Ka* 
lendis  Marlii,  feria  v,  ipsa  sciiicet  die  qua  celeber- 
rima  B.  Albiiii  solemiiiias  agiiur,  veni  ad  ecclcsiam 
ejusdom  sancli,  et  rogaiu  D.  Ilainelinj  abbn.isct 
moiiachorum  ejus,  cuin  niuliis  illustribus  clerico* 
nim  ct  laicoruin  personis  iiigressus  suin  eorum 
cnpitnliim.  Lbi  venietis  Adelurdus  Casiriguntcrii 
rlominus,  dcciniam  portus  casidli  Kui  de  vino  de 
qua  paucis  aiite  diebus  Ujmelinum  abbatem  apud 
cast  •lliiin  suuin,  cuncedenie  hoc  MathilUe  uxore 
^ua,i>i  iilio  suo  Adelardo  revosicrat ;  tuiic  eiiaui 


in  manus  noslras  in  libro  npgul.e  misit,  et  per 
nos  supradictuin  abbaiciu  et  nioii.iclios  Snncli  AI- 
biiii  revesiivit,  ipsuuiquc  libruin  llegulaj,  queiniii 
maniis  ineas  niiserat,  super  aliare  ejusdeui  sancli 
detulil.  Etquia  idein  Ailelanliis  banc  cleeniosyiiain 
benigne  faciebnt,  dedil  ei  pnrdicius  abb;.s  sub 
noinine  chariiniis  xxvi  libras  denar.oruin  et  drccm 
solidos,  ac  fll:o  ejiis  quinque.  I.i  tcstiiuoiiiuin  hujiis 
coficcsbioiiis  decre\iniiis  aut  nr<»pier  aucioriiaieni 
et  inviolabilcm  istius  rei  nniiiin:ein,  ui  «oslra  si- 
gillo,  et  sigill  >  abbatis.  alqiie  sigillo .  ju  dciii  Adi  lanli 
pnc.sens  jia^iia  lir«iiarctur.  Pricscntibus  Petn  • 
Jibbas  S.  Ccorgii,  Daiiiel  nldias  S.  M:iri;t:  Elroiit  n- 
sis,  Ramilliis  abbas  S.  Mauil,  et  pbires  ;.lii.  » 
D  Ha;  labuhe  Ajlelardi  uxorein  fuissc  docenl  Matli  1- 
dem,  fi.inm  Adelapdum.  Illnm  forlass  •,  cujus  et 
Meiisscndis  conjugis  nienlio  in  Kaicn<lnrio  S.  M.iu- 
ricii  :  l^ouis  Augusti  vbiii  Adelardus  dominns  Castr:' 
gunterii,  pro  qno  facere  dtbemns,  qnantum  pio  una 
episcoporim  nos  rorum.  xmh  Kalend.  Se,tembris^ 
obitt  MilUssendis  uxor  Adelurdi  domini  Castrtqun' 
terii.  ^ 

(369)  Pra*dam  quelam  dimittas.  Episl  11« 
(070)  Go/frido  de  Medtiana,  Mediiniia  Cciiomanii  i 
pagi  oppitium,  ad  fluviuiu  cogfiominein,  tliicalus 
hodie  tituhim  gerii.  Facii  aiiteiii  Cotfriui  deMeduina 
«las,  quain  noslcr  afrectam  aiqiie  aiinis  gravein 
fiii  sc  significal,  ut  illuin  ipsum  esse  conjiciain,  qui 
pio  Cenomnnoruni  lilicrlatt;  adversus  Norlbiiiannos, 
toruinqiie  piincipein  Cuiileimuin  diu  pugnavil,  ut 
narrat  iiiier  caeicros  Oriericus  Viialis,  qui  Goffri- 
diiin  Meduancnseiu  fonissimum  Cenoinauorum 
appsllat,  lib.  iv  Hisloria;  ccclcsiaslic». 


m 


ne  cnuk  morfe  corpons  eliam  in  anima  moriaris.  A 

Residu  \m  vi!aD   liix,  quod  niodicum  esl,  ccriissime 

^CM,  conseiTa  vivcii(!o  Djo,  Creatori  el  lledeuiplori 

IQO,  quia  quidquiil  liuc  usque  vixisli,  loium  aulpeue 

l  luiit  vixisli  sapculo.  Pra*veni  igiUir  peccala  lua,  ite 

ipsa  le  pneveniani.  Aquibus  si  sorle  S4ni.stra,  quod 

'atisill  pruveiitits  fi:cri$,   crcdo  veraciltir  quoniam 

pcna  Ina  llne  carebit.  l^cccala  qiiippe  sua  quisqiie 

)7.cvcnii,  quatulo  niahi  qux  fccil,  cl  adbtic  facere 

pote!>t,    p<riiitrp  !o    deserit,   Sed    tunc  a  pc-ccaiis 

pr.iveuiiur,  cum  jam  mala   agcre  urgenie  nioriis 

nectssit;ile    non   sinilur.  Vaie,  el  consilio  nostro 

acquiesce. 

264  EPISTOL.A.   XXVII. 
Goffiidtts  Vindocinensis  mona$ler'.i amicorum  servus^ 
Riiitt.ldo    dulciuimo    consanguineo  (371)  suo    et  B 
amico  pnvrordiali,  sic  possidere  temporalia  ut  non 
amittal  cclema, 

Pietaiis  ilivin»  pia  flagelb,  qii«  lioc  in  anno 
fuper  vos  veiieiuul,  meniem  vestram  valdc  lcrrere 
de'ujissent,  et  ab  bis  qux  conlra  Denra  egistis  vclo- 
cius  revocare.  Ad  boc  Cnim,  ut  credimiis,  vobis  a 
Deo  misericordiier  colbila  fuerunt,  ut  qiii  iii  iiico- 
lumitate  corporis  voluiitate  Deum  qu;erei'c  difle- 
rcbatis,  nccessitaie  saltein  timore  ac  de  illicitis 
opcribus  vesiris  satisfacere  festinaretis.  Hoe  etiara 
nobis  promisistis,  quando  novissime  locuti  vobiscum 
fuimus,  qtiod  vit«  vestrx  emendationem  Dei  ct 
Rostro  cunsilio  sumereiis.  Opcra,  qii»  deincops 
lecisiis  vel  facilis ,  tgnoramus;  sed  sl  piissiino 
Redempfort  nostro  contraria  existunt,  non  pnrviim  ^ 
ddorcm  ob  hoc  sustinemus.  Utinam,  charissime, 
assidue  cogitaveris,  quanta  in  dic  judicii  Irisiitia, 

(371)  Bainaldo  consangnineo»  Doniino  Greilonis, 
iit  seqiienlia  declaranl,  et  Elenclius  Cenomancnsis; 
idcfn  qni  Rot»  in  pago  Andegavrnsi  inonasierium 
fiindavit  aiino  109p.  Hiijus  niius  Mauricius  de 
Crcitone,  qiiem.  suuin  etiam  consanguiiieum  dixit. 
eplsi.  15  Crcdonensium  ,  dominorum  familia!  illo 
sxHiilo  duae  fiierunt.  Prior,  qiiam  clauserunt  Suhar- 
dusdeCrpdono  et  Guariiiu-i  ejus  filtus,  qui  Fulconts 
Nerne  comiiis  lemporibus  Credone  polili  siinl.  Poste- 
rioris  capiit  Roberlus  Burgundio,  cui  Goffridus  Mar- 
Idlus  Nerne  F.^  castrum  Cre(!onis,  quod  tiinc  in 
V  anu  sua  intlominicalum  babebat.  iierato  conccsstt. 
Roberli  hiijus  filius  et  baeres  fuit  Rainaldus  de  Cre- 
done ,  Mauriciiis  vero  ,  Rainaldi ;  Goffridus  abbas, 
utriu8'|iie  consanguiiieu^.  ^ 

(57£)  llonorem  Credonensem,  Id  est  dominium.  ^ 
Hoiior  pro  ditione  ac  doiiiinio  pa>«sim  iii  ejus  aevi 
nioiiiineiitis.  Vidimus  in  pericope  Fundationis  Vin- 
docinnnsis  ad  lib.  iv,  episl.  i-i.  I  lein  Martellus  in 
Fuiidalione  Credoneiisl :  Cumvero  honorem  Credonis 
itt  manu  dominicatum  habui ,  sanclas  Trinitati  illam 
euiesiam  dedi^  antequam  honorem  Roberto  Burgun^ 
dioiii  fideli  meo  donavissem.  Sic  bonor  Vindocineiisis 
pro  comilatu  in  litteris  ejiisdem  Martellr,  qiins  ad 
epist  2.  lib.  I,  produximus.  Honor  Andegavensis 
in  litteris  Fulconis  junioris  aniiol096:  Pro  anima^ 
tmspaientum  meorum^  Fulconis  scUicet  avuncuti  mei, 
Goffridi  MarteHi  vatrui  mei^  qui  me  nuirivit ,  per  quem 
post  Deum  hunc  honorem  teneo, 

(573)  Badulfo,  Elencbus  Cenomanncnsis.  \d  Ba- 
dulfum  de  Batgenliaco ,  cui  etiam  scribit  Ivo  epist. 
9i8.  Cst  autero  Balgentiacum  Aurelianensis  agri  ad 
Ligerlm  oppiduiu,  crebris  qui  iu  eo  arti  sunt  episco- 


EPlSTOLiE.  —  LIB.  V.  f  1f 

quanla  tribulatio,  quanta  miserla,  quanlus  super 
omnes  dolores  dotorerit  bomini,  qui  Dcum  videbit, 
iiec  habebit,  et  anle  Redemptoris  sui  c.on«<pcctuin 
pt:ril)iL  Hoc  anlem  nemo  unquam  ad  plenumcogiiaro 
poliiit,  qui  magis  saeculo  quam  Deo  niilitare  decre* 
vii.  Nunc  forsiian  cogitatio  ycstra  vobis  dicit,  aut 
qut  vobis  adulantur  diciint  :  SI  dominus  205 
noster  efticereturmonacbus,veImoreretur,  jara  tota 
torra  sua  dissiparctur.  Scilote  quia  animae  vestiac 
niinimc  consuliint,  qui  sic  loquuntur.  Terram  enim, 
et  quidquid  tcmporaliler  possidctis,  oportet  vos  ad 
prxsens,  velits  nolilis,  rclinquere.  Sed  animse 
veslne  valde  erit  conlrarium,  si  hoc  neccssitate 
fecctitis,  non  voliinlate.  Ccrle,  dileclissime,  Deiis, 
qui  perinisll  vosbonorcm  Credonensem  (572)  haherc» 
ipsc,  si  voluisscl,  honorem  illum  coiiferre  potuisset 
Orhandi  monoculae,  quam,  dum  piier  esscm,  in 
curia  vestra  recolo  me  vidisse.  Et  quanto  plura 
vobis  dedisse  Dcuni  agnoscitis,  tanio  magis  ei 
obnoxiiis  eslis.  Valde  miser  esi,  nec  veractter  credii 
In  Deuin,  quem  mundus  anle  dcscrit  qiiam  ipse 
d<'Scrat  mundum.  Blundum  enim,  aiitcqiiam  ipse  nos 
dcscrat,  dcserimus,  cum  illi  sponle  renuntiantes» 
qiiidquid  ex  eo  sordis  vel  criminis  conlraximtis,  ob 
viix  perennis  aniorcm  odimus.  Scd  tiinc  quasi  prior 
mundus  nos  deseril,  cum  in  sonlibus  nostris  pro«> 
stratos  extrema  dies  invenit.  Et  tunc  niiseranda 
hominis  coiiditio  gemit,  quod  Deo  servire  noluil, 
quando  jani  rcparare  non  potest  quod  nequiier 
vixil. 

266  EPISTOLA  XXVHL 
Coffridue  Yindocineneit  monasterii  servut,  difectis' 
simo  domino  suo  ei  prascordiali  amico  (373)  jRa- 

porum  et  principum  conventibus  cclohre.  Nohilem 
ibi  ecclesiam  hodie  tiiioque  possident  Vindocinenses, 
de  qua  Urbanus  Goffrido  bis  verbis  :  Ecclesiam  5. 
Sepuleri  de  Balgentiaco,  quam  ipsius  castri  domino 
Lnncelino  petente  Raunarius  b,  m,  Aurelianensis 
episcopus  pradecessori  tuo  Oderico  perpetno  possi^ 
dendam  concessit,  Lancelinus  de  Balgentiaco  socer 
fuii  Fulconis  Rechini  coiniiis,  av.is  Ermcngardis  , 
de  qua  diclum  est ,  fllix  Fiilconis.  Lnncfelini  ejus- 
dem  filius,  opinor ,  Radulfus.  Qiiare  quo;  dc  Ra- 
duld  patre  in  hac  epistola  dicunlur,  de  Lance- 
liiio  accipienda  sunt.  Radulfum  vero  Guillclinus 
Tyrius  inter  pnccipuos  Hicrosolymitanae  militix  tlu- 
ces  numerat,  lib.  i,  cap.  17.  Eumdem  cum  Amnlrico 
de  Honteforti  et  Goffrido  abbate  nostro  legatum  a 
Ludovico  Vi  rege  missum  legimus  ad  Fulcouem  co- 
miiem  Rechirii  F.  ad  componendam  controversiam 
de  majoratu  seu  senescalcia  Francix,  quam  Fulco 
proavo  suo,  posterisque  ejus  haerediiario  et  perpe- 
tuo  jure  concessam  a  Roberio  rege  petebat.  Rem 
memoriae  prodidit  Hugo  de  Cleriis»  roiles  Andcga- 
vensis,  Fulconis  et  ipsead  Ludovicum  regem  eadem 
dc  causa  legatiis,  cujus  proinde  integrum  commen- 
lariiim  coronidis  loco  bis  notis  apponam,  ut  ninc 
iuceiu  accipiant,  quae  de  ea  re  ambigere  se  lesiaius 
est  vir  clarissimus,  et  rerum  nostrarum  perilissi 
mus  Joaiincs  Tilius  in  colleclaneis  suts,  cap.  de  ma- 
gno  Francifle  magistro.  Ejus  ergo  commenlarii , 
quem  a  Fulconis  comitis  verbis  exordiiur,  in  anii 
quis  S.  Albini  codicibus  hoc  exstat  exempliim.(VtW€ 
infra  in  Uugone  de  Cleriis,  ad  annum  iliO.  — 
Edit.  Pathol.) 


Sll  GOFFRfDl  ABBATIS 

dullOt  $ie  trantir4  per  bcna  temporalia  ut  eonse-  A 

quatur  wterna. 

Scimus  quoniam  monaslerium  nostrnm,  quod  in 
honore  et  nomlne  sanclse  Trinilalis  consiiiuium  esl 
pariler  ei  sacratum,  loto  corde  diligitis.  Et  nos 
rpsam  beatamlrinitaiem,  Patrem  ci  Filium  et  Spiri- 
lum  sanctum,  procujus  amore  Iiocfjciiis,  totomentis 
afTectu  imploramus,  qualenus  corpus  ei  animam 
vestram  in  praesenti  ab  omni  impedimeuio  custo- 
diat,  et  in  futuro  vitam  vobis  conferat  sempiternam, 
atque  animam  patris  vestri,  de  quo  plurimum  vos 
sollicitum  esse  cognoscimus,  sua  ineffabili  pieiate, 
ei  gloriosa  B.  Marise  semper  Yirginis  interccssione, 
ab  omni  vinculo  peccatorum  et  criminum  suorum 
absolvat,  el  ipsum  suum  et  omnium  Deum  ac  Donii- 
num  videre  et  habere  valeat,  'qui  cst  remissio  pec-*B 
catorum,  et  suorum  merces  et  retribulio  servorum. 
Rogastis  fratrem,  qui  noviler  venit  ad  ordiuem, 
Ycste  religionis  mutata  remiiti  pareniibus  suis,  ut 
vel  sic  damnum  posseni  recuperare  lerrenum.  Pio 
amore  vestro  remitti  quidem  poiesl ;  vestis  autem 

MONITUM  IN  tPlSTOLAM  SEQUENTEM. 

Goffridum  confraternitatem  et  suffragiorum  societaiem  iniisse  cum  Gtuniacensibus,  testalur  cpistob 
ipsius  Goffridi  a  Joanne  Mabilloitio  viro  clarissimo  tom.  III  Anaieclorum  edlta,  quam  hoc  ioco  appuniiiiiis, 
116  ilitKl  Goffridi  scriplum  desidcrei  nova  iiaec  ipsius  Operum  editio. 

GOFFRIDl   EPISTOLA  AD  CLDNIACENSES. 

Ad  ineundam  suffragiorum  societatem, 
Ego  frater  Goffridus,  Vindocinencis  monasteril  G  crevit  generali  praecepto  ul',  quandiu  vixero,  si  iu 
qualiscunque  abbas,  veniens  ante  prscsentiam  do- 
inni  llugonis,  venerandi  Cluniacensis  abbatis,  petii 
ab  illo  dari  mihi  societatem  et  loci  coiifraternita- 
lem sqI  lo:iusque gregisa  Deo sibi commissi : ui, qui  dc 
propria  perfectione  minus  pniesumebani,  eorum  suf- 
fragiis  aeternam  valerem  acquirere  vitam.  Quod  ille 
clementer  suscipiens,  et  libeniissime  complens,  de- 


TLNDOaNENSIS  m 

religioiiis  sriie  offensione  el  nota  hifamix  mniari  non 
poiest.  Sl  quis  objicit,  quod  episcopi  et  abbaies  R(k 
mamsxpe  ierunl  veste  niutata,scire267^1<^bc^  (\^\^ 
illud  cogebat  quae  Domino  papx  debelnr  obediciiiia. 
Pro  teniporis  necessitate  iiovum  dedit  Doininuspapa 
obedientiae  praeceptum;  in  hac  vestra  poslulatioiie 
novum,  ut  ita  dtxerim,  audio  cupiditatis  peccatiun. 
Iterum  si  diciliseum  nondum  feclsse  professioiieni, 
nondum  monachi  habuisse  benedictionem,  Grmiier 
credite  et  veraciter  agnoscite,  nec  professione,  nec 
benediclione  perfecium  monachum  siveChristianom 
posse  lieri  slne  cordis  devotiooe.  Et  ubi  est  cordis 
dcvotio,  Ibi  sancta  bcnedictio  deesse  non  potest,  ei 
vera  professio.  Igilur  si  consueludinaria  professio, 
qii;3e  fil  visibililer,  et  benedictio  illum,  sicut  dicitis, 
non  tenct  ligatum,  proposita  devotio  religionis,  iii 
qua  adhuc  perseveral,  mundo  amplius  non  palilur 
esse  solutum,  praesertim  cum  illam  professionem 
sua  voluntale  jam  fecisset,  et  suscepisset  bene- 
dictionem,  si  per  nos  eis  dilatam  nou  eistiiisset. 


ejus  absentia  venero  Gluniacuni,  capitulo  et  meiisx, 
totique  ordini  vice  illius  prxsim :  et  ciim  bac  luce 
migravero,  ita  per  omnia  in  ipso  loco  pro  requie 
aniinae  meae  agalur  in  oraiiontbus  et  eleemosynis, 
siciit  pro  uno  abbate  illorum  professo  vel  monaclio, 
cum  adjectione  tricenarii  missarum  -  breviuro  quo- 
que  missione  ac  regulae  adootatione. 


GOFFRIDI 

ABBATIS  VINDOCINENSIS  B.  PRISCiE  CARDINALIS 

OPUSCULA. 


208-269    TRACTATDS    DE    CORPORE    ET    SANGUIME 
DOUINI   lESU  CHRISTI. 

Frater  Go/fridut  peecator^  in  prestenii  tractatu  cutho' 
licut  tcriptor^  omuibut  Christianit  de  corpore  et 
tanquine  Domini  fideliter  credere,  et  iptum^  cujut 
eorput  et  tanguinem  percipiuntf  Chrittum  Dominum 
tidere  pariter  et  habere. 

Dc  corpore  et  sanguine  Dei  el  Domini  nostri  Jesu 
Christi,  dum  a  fidelibus  pie  quseiitur  quod  veraciter 
dicendum  esl  et  firmiter  credendum ,  'ipso  Christo 
D  0  et  Domino  nostro  donante  dicatur,  ut  in  illorum 
cordibiU  dubitatio  nulla  rclinquatur.  PriuH  quidem 


D  panis  et  vinum  super  altare  ponunlur ;  sed  sicut 
anle  consecrationem  nihil  aliud  praeter  propriam 
270  P^*^*^  ^^  ^^^^  naturam  habent,  ita  (K>st  conse* 
crationem  nullam  naturam,  nullam  materiam  paois 
vel  vini  retineiit,  iiisi  quantum  ad  saporem,  speciem 
etodorem;  hoc  lamen  propier  infirmiiatem  hominuni 
et  imbecillitatem.  Nam  si  ilia  gloriosissima  caro,  et 
sacraiissimus  ille  sanguis  non  in  speciepanis  et  vini, 
sed  in  sua  propria  natura  homiiiibus  apparerent, 
prae  sui  magnitudine,  lioinines  illaferrenon  possent. 
Quod  si  fieii  posscl,  fidei  meritum  non  haberent. 
Scd  si  sancti  apostoli  Pctrus ,  Jacobus  et  Joaniies 


^l^  OPlJSCULA.-rf.  2U 

Bominum  iii  terra  aJliuc  morljlem  el  corriiptibitem  A  polentin  seipsiim  n  morie  susciia\ii,  panis  ei  \iiii 

c«mem  periantem  transfiguratum  noii  potuerunt  aspi- 

cere,  jam  incorniptibiiis  et  glorificati  corporis  itlius 

lantam  claritatem  alii  homines  quoniodo  possent 

ftusiinere?  lUissiquidem  sanctis  iliscipulis  non  natura 

divinitalis,  ut  quidam  eiistimant ,  Dominus  oslendit, 

sed  speciem  posiea  glorificandae  carnis  exhibuit. 

Firmiter  iUque  credamus,  et  nullatenus  dubilemus 

quia  quod  in  altari  post  consecrationem  a  CUrisiiana 

reiigione  sumitur,  nibil  aliud  est,  nibil  aliud  habet 

prteier  quod  ipsa  Yerilas  per  se  profltetur  :  Accipiie^ 

inquit,  hoe  eu  eorput  meum  (lfa///t.  xxyi,  26) ;  et 

de  quo  suo  corpore  diceretur,  per  semettpsam  ex- 

posuit  dicens  :  Quod  pro  vobis  tradelur  {I.Cor.  xi, 

24).  Simililer  et  de  callce  :  Hic  e$l  sanguit  meut. 


materiam  iii  sui  coiporis  niluram  in  consecialione 
converlit. 

11. 

DE     ORDINATIONE    EPI!>COPORtJH  ,    ET    DE    INVESTITUEA 
LAICORUX 

Goffridut  Vindocinensit  monasterii  humitit  servut. 

charistimo    Domino  et  prircordiali  amico   Petrc 

Leoms,  sanctce  Romance  Ecciesim  cardinali ,  co' 

Iholicam  fidem  toto  corde  diUgere,  el  eos  qui  et 

eontradicunt  lotis  viribus  impugnare^ 

Ycstrae  pelitionis  el  meae  promissionis  non  im- 

mcmor,  si  non  ut  debui,  saliem  ut  potui ,  273  ^^*'- 

tavi  solvere  et  quod  a  vobis  quaDsiium  est,  ci  a  ni« 

promissum,  de  ordinatione  videlicet  episcopi,  et  d« 

investitura  laicorum.  In  primis  firmiier  credere  iio$ 


i/tti  pro  vobis  effundetur  in  remissionem  peccatorum  B  oportet,  et  nullatenus  dubilare ,  ut  qiiemadniodcm 


{Malih.  XXVI,  28).  Si  qiiis  autcm  aliam  carnem  prx- 
ler  isiaro  habuisse  Doininum  Jesum  credil,  desipit, 
non  est  catbolicns,  scd  hxreiicus.  271  'l^c  carne 
redemit  boininem  Christus;  hac  in  carnc  Christum 
liomo  j>eremit.  Anima  tainen  et  caro  homiiiis  sunt 
redempta ;  scd  hxc  caro  bominis  fuit  pretium  re- 
demptionis.  Haec  est  illa  una  eademque  vere  vera 
caro,  non  alia,  qnae,  cooperanie  Spirilu  sancio,  con- 
cepta,  nata  est  de  Haria  Virgine  et  passa  in  cruce, 
qaain  ipse  Deus  omnipotcntia  divinitatis  suscitavit 
a  roortnis  tertia  die.  Quapropler  nemo  ronnidet  hanc 
camcm  Cbristi  Dei,  Dei  Palris  unigeniti  Filii,  na- 
iuralem  et  propriam,  incorrupiibilem  et  immorta- 
lem  jam  facum  dieere,  et  diccndo  credere ,  et  cre- 
dendo  accipere,  non  tantum  in  sacramento,  quodet 
mulii  mali  faciunt,  sed  usque  ad  spirilus  participa- 
tsonem.  In  isto  sancto  mysterio,  quod  et  sacramen- 
luro,  id  est  sacruin  signuin,  dicitur,  quia  aliud  est, 
id  est  Cbrisli  sancia  caro,  et  aliud,  id  est  panls 
species,  videtur  •  ipsnm  beatissimam  et  vivificalri- 
cem  carnem  muiti  liomines  perversi  accipiunt,  sed 
quia  mali  inale  accedunt,  pojorcs  quam  prius  fue- 
rant  existunt.  Quidam  vero  sumunt  usquc  ad  spi- 
ritus  participationem,  quia  qui  cum  charitate,  id 
est  cuHi  Dei  et  proximi  dileciione,  percipiunl,  cum 
Cbristo  participantur  usquead  animxvivificationem* 
Et  sicui  nemo  sine  charitate  Christi  sacrosanctum 
corpus  et  sanguinem  accipere  potest  quin  pejor  exi- 


baptismus  Chrisliamim  facit,  ita  eleciio  et  conse- 
cratio  facil  episeopum,  et  sicut  impossibile  est  sine 
bapiismale  Christianum  fieri,  tita  est  iinpossihilo 
episcopum  sine  eleclione  ct  consecratione  creari* 
In  ordinatione  episcopi  elcctlo  et  consecratio  sic  esi 
utrnque  necessaria,  quod  consecralio  sine  electionc, 
et  sine  consecraiione  eleclioepiscopum  facere  sola 
non  suflicit.  Nam  sicut  in  baptismate  aqua  ei 
invocatio  Spiritus  sancli  sunt  necessnria,  qiio}  fa- 
ciunl  Christianum,  ita  in  ordinando  episcopo  electio 
et  consecralio  sunt  necessitate  conjflncia  ,  qiue 
crcnnt  episcopum.  Et  sicut  aqua  sola,  aut  sola  i:i- 
vocatione  sancti  Spirilus,  nec  baptismus  fieri  po- 
tcst,  nec  liomo  esse  Chrisiianus,  ita  sola  eleciione. 
aut  sola  consecratione  nemo  ordinnri  vel  ficri 
valet  episcopus.  Magnum  quidem  et  bap.ismaHtf 
etelectionis  et  consecrationis  episcopi  est  sacra* 
mentuin;  sed  illud  pnecepitet  per  alios  facit  Chrl- 
stus,  et  hoc  egit  per  semelipsum.  In  illo  spirituatiler 
creatur  homo,  et  a  Chrislo  Christianus  dicitur;  in 
isto  vero  dominus  ct  imperalor  crealur  Clnistinno 
ruin,  qui  non  solum  vocatur  Christianus  a  Chrislo 
sed  etiam  Chrisii  vices  agcre  creditur.  Scienduiu 
vero  est  quod  bic  vel  ubicunque  de  elcciione  epi- 
scopi  agitur,  canonicam  necesse  est  eiectionem,  ot 
274  evangelicani  intelligl,  utqui  bene  electus  osl, 
et  jusie  consecretur.  Alioquin  fit  quaedam  prava  si- 
muiatio  In  Ecclesia,  et  ecclesiasticae  dignitalis  iU 


siat,  sic  nemo  cuni  charitaie  illud  accipere  potest,  |v  ^usio  non  parva.  Mam  quicunque  canonice  non  ele- 


quin  inde  melior  fiat.  272  ^"de  si  quis  quxrit 
quomodo  panis  caro  Cbristi,  el  vinum  sanguis  ejus 
fieri  possit ,  certe  si  ea  qu»  suui,  Dominus  non 
creasset,  creata  fursitan  mutare  non  posset.  Sed 
luittoris  miraculi  non  fuii  ex  nihilo  omnia  creare 
quam  in  melius  ex  oinnibus  quaedam  convertere. 
Qui  talia  quaeris,  noii  errare.  Si  Deum  omnipoien- 
teni  esse  credis,  nullaienus  super  hoc  poteris  dubi- 
tare;  quoniam  si  omnia  posse  confiteris  eum,  et 
istud  posfre  negare  non  poteris,  cum  sitex  omnibus 
unum.  llle  namque  qui  carnem  in  Yirgine  malre, 
oinnino  servata  virginitate,  inefrabillter  et  veraciler 
assumere  potuit ,  qui  etiam  cum  sit  immortalis , 
pro  uobis  mortuus  cst ,  et  die  tertia  imoerii  sui 


cliis  quasi  sacrandus  accedit,  exsecralus  reccdit, 
ct  falso  noininalur  episcopus,  qui  annullare  conalur 
electionis  et  consecrationis  ordinem,  quem  Chrlstus 
per  seineiipsum  primus  Instituit.  Ipse  enlm  primus 
et  elegit  apostolos,  et  consecravit',  quos  nisi  prius 
electos  consecrare  non  voluit.  Hoc  sanctnm  sacra- 
mentuin,  electionem  videlicel  et  consecrationem 
apostolonim ,  Cbristus  primus  primum  fecit,  per 
quod  caetera  fierent  sacramenta.  NuIIus  autem  apo- 
siolorum  aposlolaium  audacter  appetiit,  nullus  eorum 
se  impudenter  obtulit  eligendum.  Tota  itaque  urdi- 
natio  episcopi  non  in  lua,  sed  in  aliorum  eiectione 
consistit  et  consecratione,  si  lainen  lllam  electio 
recta  praecesserii.  Hxc  auiem  prius  per  scinetipsum» 


ft5  GOFFKIDl  ABBATIS 

Bi  (iieuirti  es(,  JCIiristus  fccil;  deiiulc  vero  vicarii  A 
ejiis.  El  in  apnstolis  quidein  a  Cbrislo  ClicU  sunl, 
quoniain  ab  ipso  ei  electi  et  consecrati  fuerunt.  lii 
aliis  vero  omnibus  a  nirllis  alits  fieri  iiect,  nisi  a 
vicariis  Clirisli.  Suiilautem  vicarii  Cbrisli  clertci 
in  electloiie,  episcopi  in  coiisccratioiie.  CDDtcri  oin- 
iies  petere  (iiiidem  episcopuiu  possuiit;  eligerc  vero 
Tcl  cotisecrare  non  possuiit.  Quieunque  igitiir  alio 
inodo,  quasi  »ub  nomiiie  pontificis,  Ecclcsiam  vcl 
poteslalem  ecclesiaslicam  sibi  vindicare  pra^sumit, 
hic  jam  non  per  ostium  275  intrat,  sed  aliunde 
ascendit,  ut  nicrito  nou  imer  cpiscopos  compulelur, 
6cd  inter  fures  el  latroncs  connunicretur  (/o/oi.  x, 
4).l9lealiis  bciiodictioneni  non  porrigil,  scd  pcstcni, 
et  vulmis  potiiis  infcrre  vidciur  quam  salulem,  qui 
tanla  praesuinplione  Dci  malediclioncm  mcrelur.  D 
^'am  cpiscopiis  sine  canonica  cleciione  est  qiiasi 
arbor  Fine  radice.  Arbor  aulcin  qunc  r:i(!i€em  non 
babot,  eliam  si  folia  babeat,  fnicium  fcrrc  ntilhilc- 
fiiis  valet.  Ad  biijusmodi  aiborcm  Clirislus  quidem 
acccssii,  et  cum  ibi  fructum  non  iiiveiiisset,  eam 
niatedixit  (Marc»  xi,  15,  14).  llle  niaxime  a  Dc« 
nialedicitur,  qui  sacrameiitis  Ecclesix  quasi  sociari 
sua  cupidilate  desideral,  noii  Cbristi  cbariiate.  Et 
oniiiis  qui  sacranientis  Ecclcsiai  ca:ineiit(i  cbari- 
laiis  non  jungitur,  injuriam  quiJem  Ecclesi;e  fa- 
cii.  sed  quasi  parics  luicus  dissipalur,  qui  licet 
dealbari  possit  ad  tcmpus,  ejus  subita  dissoluiione, 
qui  anle  confldebant  in  co,  premuntur.  Ilac  igilur 
ftimiiiludinc  recle  coliigitur  quod  qui  ad  iujuriam 
sanctas  Ecclesiue  ecclesiusticum  ordinem,  et  maxime  ^ 
poiitiflcatum  assequitur,  saaiu  dcstruciionem  tn 
primis,  deinde  populi  moricm  operatur.  Et  tunc 
Ecclcsia  injiiriam  pariler  sustinet  ct  verecundiam, 
quando  in  eligendo  pontiOce  canonica  perit  electio, 
€l  qtiod  vitae  meritis,  et  sapieniiac  doclrinap,  atqiie 
saciis ordinibus  del>etur,  illisquasi  inqionilurquibus 
nccbonae  vitx  merila ,  nec  sapicnil»  doclrina,  276 
nec  sacri  ordincs  suffragantur.  Isii  terrenum,  imo 
paliidosum  babent  fundamentum,  el  idco  corruunl 
qui  tali  fundamenlo  scdilicantur.  De  talibus  eniin 
dicitur  in  Psalino  :  Projecisti  eos^  dum  allevareniur 
(PiaL  Lxxii,  18).  Gravius  nihil  et  apud  Cbrislum 
Ecciesiai  injuria,  ciijus  sacramenta  qui  perverse 
suscipiunl,  cum  Cbristo  esse,  vel  prodesse  non  pos- 
suiil.  Cum  Cbristo  etenim  simul  esse,  cl  contra 
Cbristum  facere  nemo  potest,  cum  ipse  dicat :  Qui 
non  csl  mecum,  conlra  me  est  (Luc.  xi ,  ^3).  Qiii  nii- 
lem  cum  Cbrisio  non  esi,  nec  sibi  prodessc,  nec 
aliis  potest;  cum  ipse  itcrum  asserat  :  Qui  non 
eoUigit  mecumf  dispergit  (ibid.) ,  et  alibi  dicit  :  Sine 
me  nihil  potestis  facere  (Joan.  xv,  5).  Sunt  quidaro 
qui  Romanao  Ecclesiae  omnia  licere  putant»  et  qiiasi 
quadam  dispensaiione  aliter  qiiam  divina  Scriplura 
prsccipit  eam  facere  posse.  Quieiinque  itaque  sic 
sapit,  desipil;  nam  Romanae  Ecclesix  post  Petrum 
minime  licct,  quod  Petro  nou  licuit.  Petro  qux  li- 
ganda  erant  ligandi,  et  quae  solvcnda  solvcndi  est  a 
Chrisio  daia  potestas  (Maith,  xvi,  19);  Ron  qu;c  ii- 


VINDOCINOSIS  tl9 

g:n«Ju  solvemli,  vel  qu;c  era:it  solveiiJa  Ugan  !i  con- 
cessa  facultas.  Pclrus  eliam  si  aliquando  aliler  egit, 
PauUis  licel  in  convursaiionc  novitius  ei  in  facieoa 
re:>isterc  niinime  limuit  (GaL  ii,  ll).Petrus  vero 
sui  jiinioris  increpationem  libenier  suscipiens , 
qiiod  plus  justo  feceral,  diligenler  cori-exiuPra:terca 
nulla  raiione  fieri  licct  quod  Clirislus  suo  exetti. 
plo  dedocuit.  Ipse  eniiii  legem  solvere  non  vcnit, 
scd  adiuiplere  (MaUh.  v,  17).  277  Romaiia  ilaqu3 
Ecclesia  divinarum  Scriplurariim  legem  solvcre  iion 
dcbety  sed  con^crvare  ;  ct  traditi  sibi  a  Cluislo  po- 
teslalc,  non  ad  suam  volunlalem  uli,  scd  secundum 
Cbristi  tradilioncm.  Si  eliam  a  suo  jiiniorc  Romano 
ponlifici  suggeritur,  ui  bi  aliquando  phis  juslo  fece- 
rit,  jusie  corrigat,  taiiquam  Pclrus  Pauli  admonitio- 
nem  susccpit,  et  ipsc  suscipiet,  si  Pctrum  imiiari 
desi.lcrat.  De  invesliuira  auteiu  laicoru:ii  si  quis 
cognoscere  volueril  quid  catholica  ct  apostoiica 
Ecclesia  scnserit,  quid  dociicrit,  qiiid  judicaveril , 
quid  conslituerit,  legatin  primocapitulo  illius  concili* 
quod  tempore  Gregorii  septimi  pap.x  factum  cst,  el 
ibi  onines  clericos,  qui  dc  manu  laici  investiiiiraiii 
suscipiunt,  bacreiicos  vocatos,  et  ideo  damnatos 
essc  el  excommuiiic^itos  invenerit.  Liret  alia  b.rredis 
de  iiiveslitura  dicalur,  alia  Simuuiaca,  isia  qiiac 
de  investitura  dicitur,  contra  saiiciain  Eccle-iaui 
forlius  jaculatur.  Simoniaca  ctciiim  pravitas  miil- 
toiies  fit  laieiiter ;  baeresis  vero  de  iuvcsiitura,  scni* 
per  publice  agitur.  Ibi  eliam  in  priiiiis  omiiis  cc- 
clesiasticus  ordo  confundilur,  quando  hoc  quod 
unicuique  a  solo  siio  consecratore  in  Ecdesia,  cum 
orationibiis  qu£  ibi  conveniunt,  dari  deliet,  a  sxcu- 
lari  poiesiate  prius  accipitur.  Quod  sancti  aposto!! 
non  soluin  inierdixerunt,  verum  ctiam  omnes  illoSy 
qiii  per  saecularem  potestatem  Ecclesiam  obtinent,  a 
Christo  sibi  tradit:(  poteslate  damnaveruni.  27S 
Eimerilo  aposloli  judicio  Spiiilus  sancti  hanc  ha!re* 
siin  ipso  Ecclesia:  principio  damnarc  dccreverunl  * 
quam  longo  post  lempore  ex  patre  diabolo  nasci« 
turam  esse  pra:videruni.  Cum  igitur  laico  et  i.i* 
vesliiura^  et  omiiis  etiam  disponendarum  Ecclcsia- 
ruin,  vel  ecclesiasticarum  rerum  facullas  a  Spir.tu 
sancto,  qui  in  apostolis  loquebatur,  negaia  sii  pc- 
nitus  el  inlerdicta,  qui  invesiituram  a  laico  siisci- 
pit,  non  jain  contra  apostolos  tantum,  imo  conti*a 
dominum  apostolorum,  quod  sanclum  esl  canibus 
exponit.  Investiiura  enim,  de  qua  loquimur,  saciTi- 
mcnlum  est;  id  est  sacrum  signuro,  quo  priiicfps 
Ecclesiac,  episcopus  scilicet,  a  caeteris  hominibus 
secernitur  pariteraique  dignoscilur,  el  quo  snper 
Chiistianum  grcgem  cura  pasionilis  oi  iribuitur. 
Hanc  investiiurain  ab  illo  solo  siiscipcre  debet,  a 
qiio  et  consecrationem  babei.  Illum  siquidem  prius 
oporletN  consecrari,  deinde  vcro  tanqiiam  regem 
Ecclesiae  sacris  insignibus  decorari.  Si  qtiis  autem 
cuilibet  sxculari  polcstati  ista  licerc  putat,  errat* 
Qitod  si  defendere  nitiiur,  aposloloriim  doctrinam, 
et  sancti  Spiritus  sensum  adniillare  desidcrai ;  aiide 
haereticus   csse  nullatcnus  dubitaiur.    Inyestilurd 


jn 


OrUSCIJLil.  --IIL 


fis 


Uaqne  lukoriim*  qiisn  flt  per  vtrgam,  el  aimultmi,  A  illHd»  el  delectabile  281  TeLbiim  a  Salyatore  nc- 


merilo  haeresis  appellaiur.  Naro  slcul  a  Situoiic  Si- 

moniacft  baercsis  dicilur,  ila  ab  eo  qui  inveslit,  ct 

ah  ilio  qiii  iiivesutur,  qtioniam  uterqiie  in  ilia  siia 

279  aciioiie,  et  agilare  clavcs  EcclesijR,  et  ejus 

uuicum  kc  singutare  ostiuin  violare  conalur,   reclo 

nmuiue  li;eresis  de  iuvesUtiira  vocatur.  Ilaec  prxter- 

on  hacresis  cle   invesUlura,  sl    recte   perspidalur, 

ciiam  lucresis  Siinoniaca  osse,  viva  et  vera  ralione 

probatiir.  Nain  qiisc  sxcularis  poiestas  sibi  viudi- 

carc  uiUiur  iuvestiluiam,  nisi  ut  pcr  hoc  atit  pccu* 

niam  extorqueat,  aut,  quod  csl  gravius,  sibi  iiiordi- 

p.ale  subjeclain  elficial  ponUficis  pcrsoiiain?  Niilliis 

c^i  it  qne  lacoruin,  ctiain  si  ei   liceiet,  qui  tanta 

inien:ioiie  aiiuiiluin,  vcl  virg:im  dare  desidcrel,  nisi 


slro  audire  mcruit  :  Hodte  scilicet  m^ctim  eris  t.i 
paradiso  {Luc.  xxiii,  io).  Unde  iu  latrone  illo  ma- 
ximc  dcclaratum  agnoscilnr,  qiiod  vir  catbolicus 
licct  inraurui*  inactilis  aspersus,  fidei  dcreusione  pa 
radisum  pariter,  etcum  Cliristo  esse  mereinr. 
IIL 

DE     SIUOKIA  ET  INVESTITIRA   LAIf.ORUM;  QUARE  UTR1« 
QUE  DICATUR  HjERESIS. 

Unifiersali  pnpof  C.aUxlo,  Iwno  dotnino  tuo  el  pra*eor^ 
diali  amicOf  Goffridm  abba$  Vindncinensi$,  beaim 
Pn$e(e  eardinaliSf    quod  palri  /l/tu<  el    domino . 
$ervus. 

Cuni  Simonia  et  iaicorum  iuvcslitura  hiiTesis  di- 
catur,  qnare  ulraque  sit  ba^resis,  et  merito  b.'cre.'ds 
appcllari  debeat,   prxsenti  brcviqiie  saiis  eplslola 


per  hvc  c;u:e  siiiit  sacranienia  £iciesi:p,   tcmpora-  ^  monslrabitur,  ne  siipcr  boc  dei:iceps  didiiietur.  Fir* 


libus  lucris  inbiarel.  Laicis  qnidem  sacramenia  ab 
Ecclesia  snstipere  licet,  non  Ccclesi;e  qun^libct  sa- 
crainenfa  dare.  Annubis  auicm  et  virga,  quando  ab 
tilis  danlur,  a  qniliiis  dari  debeiil,  ct  qnando,  el  ubi, 
cl  qnoino  !o  liebcnt,  Sacr.iinenla  EcdcslaG  sunt,  sic- 
ui  sal  et  aqiiu,  olcuin  ct  cbrisma,  et  quxiiain  alia, 
sine  quibns  boininum  ct  Ecclesiaruin  onnsecraUones 
iieri  uon  ppssunt.  Seniper  laiciis  de  inveslitura,  ut 
ilisiniiis,  aut  pccuniain  .sibi  vindical,  aut,  quod  esl 
aniplius,  episcopi  vel  abbaiis  personain.  Ilac  non 
lam  buinana  quam  diabolica  malignilatc  Ccclesia  ca- 
tbolicam  fidem,  libertalem  et  castilalem  ainiuit, 
uue  qnibiis  nulla  ralionc  subsisUt.  Ilxc  ctcniin  Iria 
sentp^r  Ccclesia  babere  debel;  quorum  vel  si  unum 
defuerii,  yclul  paralylica  jacel,  nec  ligaiidi,  necsol- 
vendi  poteslatein  babet.  280  ''^"e  igilur,  quam 
siipra  diximus,  investituram  qnicunque  sub  specie 
pastoris  siiscipere  praesumil,  fit  paralyticus  et  baere- 
lica  lepra  pollulus.  Ilbim  non  pastorem  fiducialiter 
dico,  nec  illius  pastoris,  qiii  aniinam  suain  posuil 
pro  ovibossuis  (Joan,  10, 11),  quodlibetmembrum, 
sed  fur  etrapior  el  Inpus  est.  Naro  ad  boc  veuil,  u( 
furetnr  et  rapiat  et  niactct  {ibid,y  10).  Uanc  autem 
detestabileni  iinpietatem ,  non  solum  qui  raciunt, 
scd  qiii  coiiseutiuni  ei,  dainnaU  suni.  Ille  vero  con- 
senUt,  qui  cam  tacel,  qui  eam  non  corrigil,et  qui 
ei  pabni  non  coiitradicit.  £l  nemo  est  qui  contradi- 
ccre  palani  non  dcbeat,  et  possit;  nam  si  pra^Iali 


missiine  crede,  Paler  cbarissiinc,  quod  nibil  alind 
propriebxresis  dicitur,  nisi  qno;I  a  Patris  unilate 
Filiuin  sive  Spiritum  sanctum  conalur  scparare,  vel 
pcrionarum  alteram  altera  minorem  vel  majorcm 
a.sserere.  Igilur  Simon  Magus  non  lanlum  lixreii- 
ciis,  scd  IiaBrelicoruin  primns  et  pcssiinns  cxsUUl; 
qui  non  solnin  a  Palris  xqnalilatc  scparnri  posse 
Spiritum  sanclum  exisUmavil,  sed  ctiain  ipso  Spi- 
ritu  sancto  major  esse  pnesiimptuose  tcntantlo  con- 
cupivii.  282  ^^^  <^""i  ^^  PO^^®  pccunia  possidcro 
Spirilum  sancluinputavit,  qnid  appeliit  aliud,  nisi 
ulSpirilu  sancto  major  ipse  baberetnr,  cum  major 
sil  qui  possi  Jet  qitam  quoJ  po-isitletnr?  Cnm  itaqno 
Patris  et  Filii  et  Spiritus  sancU  personas  inaequales 
qnilibet  nililur  aslruere,  ratione  pariier  ct  auclori- 
tate  bxreticus  habeatur,  niullo  magis  Siinon  M:igus, 
qni  Spiriluin  sanclum  Deo  Patri  et  Filio  xqnaleni 
per  oninia  sibi  pecunia  subjicere  tentavii,  bicreU(Mis, 
el  Sitnonia,quseab  ip^o  inventa  est,  et  ab  eo  diriinr, 
hseresis  coinprobalur.  Laicus  aulem,  cnm  InvccUln-' 
ram  £cclcsiaruin  Iribuit  pcr  virgain  et  annnlntn, 
qii»  sunt  £cclesise  sacrameuta,  sicut  sal  et  aqna» 
oleum  et  cbrisma,  el  qnxdatn  alia,  sine  qni!)us  bo- 
niinum  et  ecclesiariim  consccraiiunes  fieri  non  pos- 
sunt,  ^ibi  jus  Christi  usnrpat  el  potestnlem ;  et  quo- 
dammodo  se  Dei  Filio  pncdicat  altiorem.  Nam  duii> 
illa  Ecclesiie  sanctx  sacramenta  ibi  danlnr,  iiln  da« 
ri  debent,  et  quibus,  et  quando  dcbent,  a  Dei  Filio 


non  babet  auctoritatem,  babet  taiuen  Cbristiani  vo-  D  dantur,  per  consecralorem  vidolicet  illins  a(  Uimi^ 


cetn,  et  Scriplura  dicit,  et  iiemincm  excipit :  Male- 
diclus  e$i,  qui  prohibet  gladium  iiium  a  sanguine 
(Jer.  xLviii,  10),  id  esl  voccm  snam  ab  increpatione 
percaU.  lllud  eiiam  factum  meuiinerit,  quod  asina 
laiUQin  propbetam  oiim  correxeril  (.Yutn.  xxii,28). 
.Quod  si  ruerit  vttiosus,  vel  quolibet  alio  criinine  in- 
fatnis  factus,  uon  ideo  silere  debet,  quoniam  uniciii- 
que  peccatori  communem  Kcclesix  fidem,  quam 
stiam  esse  credil  et  coniitetur,  dcfendere  et  contra 
cjiis  adversarios  Hliere  pnguare  Ucet.  Nam  illi  diio. 
qui  in  passione  Doniini  crticifixi  sunt  cuin  eo,  om- 
fiioo  iAfames  erant,  nam  publici  latrones;  quortim 
anas  noo  tantuin  quia  credidit,  seJ  quia  siix  fiiiei 
▼eritatem  contra  altcrum  dcfendere  ecppcrii.  bonum 


niinistrum,  sicul  in  reinissionein  pe(c:.lorniii  Spii i 
tus  sanctiis  dabalur  pcr  Petrutn.  Uudc  Dcus  Palei 
ad  Joanncm  loqnitur,  dicens  :  Snper  quem  viderif 
Spiritum  descendentem,  ille  esl  qui  bapiiiat{Joon.t^ 
53).  Quando  dixit,  illeesiquibapUzat,  apartelouim 
significavit.  Nam  Dei  Filius  universa  Ecdcsiaooufi* 
cit  ct  tribnit  sacranienta.  Laicus  auiera,  qnnndo 
contraDeiFiliumsic  praDSumit,  si  non  amplitis,  iion 
niinus  tamen  qnam  Simon  Magtis  tnttitnuit,  et  ipse 
Inlumeseit,  283  Q"i  i"  collationo  sacranientornm 
seDei  Filio  anlcponit.  Etqnia  Deo  Dei  Filio  non  so- 
iuin  sui  Patiis  aeqiialitatem  demere  nititur,  sed  ser 
ipsum  Dei  Filio  superiorem  sua  tmpia  actione  signi- 
ficare  \idctur,  rccio  nomine  et  ipse  hxreticus,  ei 


119 


COFFUIDi  ABBATIS  VINDOCINFNSIS 


m 


e]04  inTCSlilura  haeresis  appellaiur.  Yale,  el  Simo-  A  esl  isle  servus,  aui  Mea  csi  isla  donius?  Quo  jure 


niam  et  laicorum  invesiiiuram  omui  occasione,  vel 
quatibet  dispensaiione  seposila  impugnare  salagite. 
IV. 

DE  lOSSESSIONDU  ECCLESlASTICARUlf  INVESTITURA,  QUOD 
REGIBUS  CONCEDATUR. 

Non  sit  iinperatoribus  et  regibus  niolestum  quod 
dicimus,  nec  coaisueiudine  sibi  vindicare  niiantur, 
qnod  eis  verilate  negatur.  Cum  laicis,  eiiam  religio- 
sis,  disponendarum  Ecclesiaruni  vel  ecclesiasiica- 
ruin  rerum  omnis  facullas  ab  apostolls  proliibeatur, 
inanifestum  est  quod  eis  invesiilura  negalur  ab  ipsa 
Ycritaie,  aClirisio  videlicet,  qui  in  apostolis  loque- 
b:.tir.  Qiiod  auiem  Chrisiusin  aposiolis  locuius  sil, 
Pauliis  aposlolus  asscrii  dicens :  An  experimentum 


defendis  villas?  diviiio,  an  humaiio?  Diviuuiu  jus  iu 
Scrpluris  habemus,  humanuin  jus  in  legibus  regum. 
Uiide  quisque  possidct,  quod  possidel,  nonne  jure 
humano?  nain  jure  divino  :  Domim  est  lerra  et  pU- 
nitudo  ejtts  {Psal,  xxiii,  i).  Pau|)ere8  et  divites  Deus 
de  uno  iuio  fecii,  ct  diviies  et  paupercs  una  lerra 
supportat.  Jiirc  iameii  huinnno  dicis  :  IIa'.c  mea  villa 
est,  hsec  domus  inen,  hic  servus  meus  esl.  Jure  ergo 
humano,  jure  imperatorum,  quare?  quia  ipsa  jura 
huniana  per  imperalorcs  ei  reges  sacculi  Deus  dis- 
tribuit  Ecclesix  sux.  >  Possunt  iiaque  sine  offcn- 
sione  leges,  posl  electioiiem  canonicam  et  consecra- 
tloncm,  pcr  inTCStiluram  regalcm  in  ccclesiasticis 
possessionibus  concessionem,  auxilium  ei  defensio* 
ejus  quceritis^  qui  in  me  loquitur  Chri$:usf  (//  Cor.  "  nem  episcopo  dare,  quod  qiiolibel  signo  faciiim  exsti- 


xiii,  5.)  Cum  igilur  Chrisius  verilas  sit,  sicut  Ipse 
dixii :  Ego  $um  veritai  \Joan.  xiv,  5),  ncc  unquam, 
Ego  siim  consuctudo,  dixeril;  qui  Chrisiianus  est 
Clni^uin,  ei  qui  rex  esi,  Regem  regum,  ipsam  sci- 
Itcct  veriialem,  scquaiur,  non  consuciudinein.  In 
ecclcsiasiicis  possessionibus,  quamvisnecin  lcgibus, 
iicc  in  canonibus  inveniaiur,  iamen  propler  scanda* 
luin  ei  sciiisma  vilandum,  t.dis  284  r^gibus  inve- 
stitura  conceditur,  ut  nec  ipsi  propier  hoc  pereant, 
iiec  saiicia  Kcclesia  detrimeniuni  paliatur*  Invesii- 
tiirani  pcr  virgani  et  annulum  accipere,  nisi  a  suo 
consecratorc,  manifesiuin  e:>i  esse  damnosum,  quia 
uulli  laico  lieet  illa  Ecclesiae  s&cramenta  dare,  sicul 


terii,  regi  vel  poniinci,  seu  caiholicaB  fidei  non  no- 
cebit.  Voluil  bonus  Dominus  et  magisier  noster 
Chrislus  spiriiualem  gludiuin  et  materialein  esse  in 
defensione  Ecclesiae.  Qiiod  si  alier  ab  ahero  rctun- 
ditur,  hoc  fll  conira  lllius  voluntaiem.  Hac  occa- 
sione  de  regnq  jusiilia  ioHiiur,  ei  pax  de  Ecclesia, 
scandala  suscitanlur  et  schismata,  et  fil  animarutn 
perditio  simul  ei  corporum.  Eldumrcgnum  ei  286 
sacerdoiium,  unum  ab  aliero,  impugnaiur,  pericli- 
lalurutrumqne.  Nam  rex  ci  Romanus  poniifcx,  cum 
onos  contra  aliuin»  alicr  pro  regni  consueiudine, 
alter  pro  Ecclesiae  liberlate  erigilur,  regnum  illain 
consueludinem  oblinore  nec  polcsi,  nec  poierii,  et 


ei  Don  licet  episcopum  consecrare.  Res  etiam  quae  ^  Ecclesia  suar!  libeitaiis  ainiliit  plurimum.  Rex  pne- 


senicl  Ecclcsiae  daix  sunt,  reges  iterum  eas  dare,  vel 
de  ipsis  invesiire,  nec  debert  nec  convenienter 
possunt.  Nain  alicui  dare  qiiod  habet,  et  de  boc  in- 
yndlire  :)Iiqueni  quod  ille  jam  lenet,  superfluuro  est 
€t  vanum;  non  lamen  tidelur  criminosum.  Alia 
ulique  esi  invesiiiura,  quae  epidCOPUm  perflcit,  alia 
vero  quae  episcopum  pascit.  Illa  ex  divino  jure  ha- 
bctur,  isia  ex  jure  humano.  Subtrahc  jus  divinum, 
spirilualiter  episcopns  non  «reatur.  Subirnhe  jus  hu- 
inanuin,  possessiones  amiiiii,  quibus  ipse  corpora- 
litcr  susientaliir.  Non  enim  possessiones  haberet 
Ecclesia,  nisi  sibi  a  regibus  donureiiiur,  et  ab  ipsis 
imi  quiiicm  divinis  sacrameniis,  sed  posscssionibus 
terrenis  invcslireniur»  Ex  jure  divino  rogibus  qui 


ierea  sacrosancla  communionepariter  ei  re^ia  digni* 
tatsprivalur;  a  Romano  vero  ponJfice  inuUis  qui 
sibi  servire  debuerant,  necessiiate  cogenie  serviiur  : 
et  qui  a  poniifice  docendus  eral,  ei  ducenJiis  a 
rege,  rex  et  poniifex  populum  sequitur.  Ilabct  au- 
lem  Ecclesia  pacem,  et  regnum  justiiiam  :  habeat 
rex  consuetudinem,  sed  bonnm,  non  qnam  niale  rc- 
poscit,  sed  quam  supra  diximus  investitnram.  Ha- 
beai  Ecclesia  suam  liberlatcm,  sed  suinmopere  ca- 
veat,  ne  dum  nimis  emunxeril,  eliciat  sanguincm,  et 
dum  rubiginem  de  vase  conatur  eradere,  vas  ipsuin 
frangatur.  Hocesipraecipuum  discretionismembnim, 
ne  quis  qualibet  actione  Ecclesiae  a  Satana  circuin- 
veniaiur.  Tunc  enim  a  Satana  quis  circumveniiur, 


dein  et  iinperaioribus  dominamur;  ipsis  iainen  ex  {)  quando  sub  specie  jusiili;n  illum  |)er  niiniam   trisli- 


e.)dcui  jure,  quia  Chrisii  Domini  sunt,  bonorem  de- 
bemus  el  reverentiam,  sicut  dicii  Apostolus  :  He- 
gem  reveremini  ( /  Petr,  ii,  17  ).  Ex  jure  auiem 
humano  ianlum  illis  debemus,  quantum  possessio- 
nes  di  igimus,  quibiis  ab  ipsis,  vel  a  pnrentibus  suls 
Ecclesa  ditata  ei  invesiitu  dignoscitiir.  Unde  H. 
Angnslinus  snper  Jonnnem  sic  loquiiur  :  <  Noli  di- 
cere,  Quid  mihi  et  regi  ?  Quid  iibi  et  possessioni  ? 
Nam  per  jura  regum  285  possessiones  habeniiir, 
Si  verodixeris,  Qiid  inihi  ei  rpgi?  noli  jam  dicere 
possessiones  luas,  quia  ad  ipsa  jura,  quibus  posses- 
siones  posbidcniur,  renuniiasii.  Nam  secundum  jus 
imperatorum  possides  tcrrena.  Tolle  iinpcrntoriim 
jtra,  qnis  audii  dicere,  Mea  esi  iila  villa,  aul  Mons 


liam  perire  coniingil,  qui  potuii  liberari  per  indul- 
geniiam.  Praeterea  bonus  et  discretus  Augusiinus  in 
episiola  ad  Parmenianiim  dicii  vixaut  nunquam  ex- 
communicanduin  eum  esse  qui  in  malo  opere  obsii- 
nalam  mullitudincm  habci  secum.  Nnm  tolerabilius 
videlur  uni  pnrcere,  ne  in  Ecclesia  schisma  semine- 
inr  plurimorum.  Ei  beatissinius  doclor  et  martyr 
Cyprianus  asseril,  dicens :  287  Schisma  non  est 
faciendum  eiiamsi  in  eadem  flde,  ei  in  eadein  tradi- 
tione  non  pcrmaneal  qni  recedii,  El  Salomon  in  Ec- 
clesiasle:  Scindens  ligna  periclitabitur  in  eis,  $i  eXr 
ciderii  ferrum  (Eccie,  x,  9).  Item  in  Exodo:  /;i  domo 
una  comedelur;  non  ejicletis  de  domo  carnem  Joras 
{Kxod,  x:i,  46).  Ex  qnibus   verbis    colligilur  eum 


•%{  OPUSCILA.  -  VII.  «24 

non  excoinmunicandum  efise  qul  muUiUulinein  lia-  A  niiiii,  nisi  in  ea  tantiim  necessilale,  ubi  limctur  ne 


btt  se^tiim,  ne  diiin  iinum  corrigerc  nitimiir,  per- 
ditio  fiat  muUorum.  Hoc  eiiani  lUeronymus  aJ 
Augustinnm  scribit,  diceiis  (fuod,  sccnnduin  Lea- 
loruni  a.o  tolorum  Petri  et  Patili  pnidenliain,  dis- 
pcn>at:onenique  lioiiestam,  aliqtiando  fleri  necesse 
esl  quod  jure  reprehenditur,  iie  Chrislian»  plebi 
scitndaluni  oriatur.  Nam  proptcr  meluin  Judu!0* 
runi,  ne  ipsl  scandalizarentiir,  el  Paulus,  posl  coa- 
versioiiem,  Timotheu:n  circumcisum  fecii,  et  cae- 
remonias  etiam  exercuit  Judieorum,  et  Peirus  coegit 
quosdam  Judaizare  genlilium,  uterque  sanctus 
aposiolus  simulans  se  veteris  legls  prsecepta  ser- 
vare,  ne  qui  fideles  ex  Judaeis  facti  fucrant  susceptam 
veritatis  notiliam  scandalizati  negarent.  Feccnint 
boc  sancii  apostoli  misericordi  et  pia  compassione, 
iion  simulatione  fallaci,  quamvis  legem  post  Evan- 
geliura  non  esse  servandam  minime  dubitarent.  Ubi 
beatissinis  vitx  viri  inielliguntur  non  quideni 
cornmutasse  consiliiim,  sed  ad  horam  pro  aiioruin 
saluiesux  doctrinx  sententiain.  Si  de  praDScnii  ma- 
teria  minus  vel  aliter  dixi,  qnam  dcbui,  ignoraiitiae 
depuieiur,  et  induige:itur  misericordiler ;  si  aut^m 
beue,  benigne  suscipiatur,  ct  observelur  diligcnier. 

288  V. 

AD  CALIXTUH  PAPAII,   QUALITER  IN  ECCLESIAM 
DISPENSATIONES  FIERI  DEBEMT. 

Dispensationes    aliquando   in .  Ecclesia  faciendae 
sunt,  uon  quidem  amore  pecuniae,  vel  qaolib<  t  htv 


pericliieiur  lides,  et  illud  post  modum  corrigatur. 
Nam  qui  inala  faciuntulveniant  bona,horuin  justam 
esse  damnationem  PjiuIus  aposloltis  proieslatur.  Si 
quis  vero  aliter  in  Ecclesia  dispcnsaiionesfacil,  ra- 
tioni  siinnl  el  veritati  conlradicit,  ncc  solum  lu- 
cernam  ardentem  non  habct,  veruin  etiani  aliorum 
ardenlcs  exstinguit.  El  ideo  non  recie  dicitur^Chrisli 
vicarius,  sed  dux  est  caecoruu)  ipse  cxcus. 
Yl. 

QU£   TRIA  ECCLESIA  SPECIALITER   HABERE  DEBET, 
AD   EUUDEIf  PAPaM. 

Ecclesia  semper  calholica ,  libera,  el  casta  esse 
debet.  Catholica,  quia  ncc  vendi  debct,  nec  eini ; 
libera,  quia  sceculari  potesfati  non  dehel  subjici; 
B  casta,  quia  nullatenus  debct  muiiertbus  corrumpi. 
Qiiando  enim  Ecclesia  vendiiur  vel  emiiur,  evacuatur 
fides,  quia  quod  incomparabile  factum  cst  a  Deo, 
ab  hominecoinparari  posse  sestiniatur.  Prxiereaqui 
vendit  Ecclesiam,  cupiduin  Judam  imilatur;  qui 
autem  290  ^t^i^  illam,  Judaicam  avariliam  secla- 
tur.Jndas  utiqne  cupiditate  vendidit  Christum  qni 
est  caput  Ecclesise,  et  Juda:i  avarilia  emerunt  illum. 
Quando  vero  Ecclesia  sxculari  potesiati  subjicitur« 
qu»  ante  domina  erat»  ancilia  cilicitur;  et  qiiam 
Christiis  Dominus  dictavit  in  cruce,  et  qiiasi  pro- 
priis  roanibus  de  sanguine  suo  scripsit ,  chariam 
libcrtatis  amiltit.  Hanc  enira  libertatis  cbarlnm 
ChrlstuB  vindicavit  in  cruce,  et  stiaesponsae  Ecclesiae 


manofavore,  sedpia  et  raisericordi  iiilentione.  Tunc  -•  per  semelipsura  dwlit,  ut  homines  alios  pcr  pccca- 
enim  a  paslore  Ecclcsiae  dispensaiio  pia  el  miseri-  ^  lum  foctos  diaboli  servos,  ipsa  libera  librroset  Dei 


corditcr  fieri  creditnr,  cum  aliquid  minus  perfecle 
ad  lempus  fit  ab  illo  vel  fieri  perinittitur,  non  vo- 
lontate  sua,  sed  aliorum  necessilate,  ne  in  ipsts 
videlicel  Gdes  Christiant  periclitetur.  Sic  igitur 
faciencla  cst  dispensalio  ab  Ecclesia,  ut  semper 
fideinosine  verilas  instruatur,  et  si  quid  aliter  ad 
horam  factuin  fiierit  vel  perraissnm,  oi>porluno 
teinpore  corrigatiir.  Hac  discreta  et  sancta  dispen- 
latione  usi  sunt  beati  aposloli  Petrus  et  Paulus 
propter  metiiin  Jiida^orum,  ne  ipsi  scandalizarentur. 
Nam  Paulns  post  conversionein  Timoiheum  circum- 
cisum  fecit  etcaBreinoniasetiamexercuitJudfleorum; 
el  Pelrus  coegit  quosdam  Judaizare  gentilium.  Uter- 
que  sanctus  apostolus  simulans  se  veteris  legis 
prxcepia  scrvare,  ne  qui  fideles  ex  Jiidxis  fiicti 
fuerant,  susceptain  veritatis  notitiam  scandalizaii 
negarcnt.  Fecerunt  hoc  sancti  apostoli  misericordi 
et  pia  compassione,  non  simulationefallaci;  qnamvis 
legeni  post  Evangelium  non  esse  scrvandam  ininime 
dubiiarent.  Ubi  beatissimae  vitae  viri  intellignntnr 
non  quidem  coromutasse  289  consilium,  sed  ad 
horam  pro  alioruro  salule  suae  doctrinx  senlentiaro. 
Nam  super  hoc  quod  ipsi  et  atii  aliier  fecerant,  et 
ft)  ei  alios  postea  correxerunt.  Possiint  etiain  et  de- 
bent  fieri  dispensationesi  quibus  Ecclesiarum  et 
monaslcriorum  consuetudines  iininutentur,  sed 
ubi  postponitur  nitnus  boniim,  ut  quod  est  inelius 
instiiuaiur.  Inuulloautemmalum  fieri  dcbcivclpcr' 


filios  faeeret^et  suos»  qui  sibi  diligenier  servirent,  el 
Unquam  bonae  matri  devoli  Alii  hiimiliicr  obedirent. 
TuDC  etiam  Ecclesias  caKtilas  omnino  poriclitalur, 
cum  corrumpitur  ipsa  innneribus  et  ex  cnsia  et  vir- 
gine  sponsa  Domini,  qnasi  miilier  publica  veraciter 
facta  dignoscitnr.  Hoc  enira  est  propriura  merclri- 
cis,  ut  seroper  sub  pretio  redigatur.  ilaec  tria  quse 
diximus,  proprie  propria  Ecclesia  habore  dehet; 
quorum  unnro  si  defuerit,  falso  nomine  dicitur 
sponsa  Christi ;  qiiae  velut  paralyiica  jacet,  nec  li-i 
gandi,  nec  solvendi  potesUtero  habet.Nam  Christua 
pastor  bonus  sponsaro  fidelem  quaeril,  respuit  infide- 
iem,  liberam  sibi  sociat,  al)jicit  aucillaro,  castam 
diligit,  odit  comiptam. 

291  DE  ARCA  PCEDERIS. 

Coffridus  VindocmeMis  monasterii  humilit  lervirt» 
Jilectii  in  Chri$to  discipulis  Hametinoet  Andrea^ 
bona  principia  sorie  meliori  ierminare, 

Multis  ac  diversis  actibus  saeculi  deditns,  fratri- 
bus,  quos  meae  imperfectioni  divina  paticiitia  re- 
geiidos  commisit,  loqui  vel  scribcre  quae  debeo  non 
possum.  Justum  taraen  est  velie  inagis  prodesse 
qnani  praecsse ;  nec  pastorem  Ecclesiae  decet  miniiB 
de  salute  aniroarura  quam  de  rerura  adminislrationn 
esse  solliciium.  Uiide,  licet  animus  ineus  pro  sua 
consuetudine  circa  alia  vcrsaretnr,  vobis,  quos  spe- 
cialiter  diligo,  qnopdam  ad  consolalioncm  vcslrain 


Ii3 


GOFFRIDI  ABUATIS  VINDaCINEiNSIS 


i2i 


religiosum  crcaidl  tion  iiscere.  El  quoiiiam  dc  con-  A  niorlificaiio  icin   indicanl  ▼Ilionim  ;  per  annim,  fi< 


flolalione  Yestni  proposni,  vos  snhibrius  cunsolari, 
Tcl  aediflcarc  non  vnleo,  qiinni  si  pnuca  de  plurilius, 
qiiae  in  veleri  lege  facla  incmoranUir,  ves!ric  liutiii-< 
liiaii  stuJeaiil  revelare.  Du  his  auiem  quae  palnm 
6unt,  el  val.Ie  omnihus  irila,  disscrcrc  supernuiiro 
sestiniaTi,  qiiia  et  r:isliiliuin  auilitoribus  geiicrnnt,  et 
cos  cu'pabi'es  exhibeut  ild  contemptu.  llla  lamen 
proierri  necesse  esi  qtias  ei  a  voliis  possint  inteliigi, 
et  vilas  ve.strae  rojivcnienler  aplari.  Igilur  posl  He« 
braeoriiin  de  iOgypio  profectioncm*,  posi  niaris 
Rubri  transilum,  posi  i£gvpt':oruin  exstiuctioiicui, 
qui.i  Dominus  ad  Moyscii  ad  suorum  ntiliiaiem 
praeceperll,  (lillgeiiler  audiemlutii  cst,  292  »'n"<5 
memor'ler  !eiincndum.  Dicii  ilaque  Moys^s  nd  uiii- 


des,  per  argentum,  conressto;  in  aere  rorlitado 
expriinitnr,  In  lapidibns  prcliosis  prctiosa  vitae 
adlcrnae  designaniur  eloqnia.  In  candcbibro  bonae 
iiilcntionis  manifesta  operaiio  inteUigilur.Perarcain 
mcmoria,  pcr  ligua  sctim  niundiiia,  per  legcm  maii«> 
d::ta  Dei  siguaiitur.  Manna  vcro  picialis  dnlcedinem 
dicimus  :  sed  virgain,  discipliii»  severilalein.  Pnc- 
cJpil  beiiiguiis  Deus  iii  lege  siia,  pro  noslra  utill- 
talc,  non  pro  sua  necessitalc,  ui  labcinnculum,  id 
est  siincliflcaiiouis  babiiationem,  ci  raciamus.  Ubi 
yoro  baliitaiio  it&la  raeieuda  sit  vel  cotistruenda, 
Scriplura  insiniiat,  cuni  dicit :  Prwparaie  corda 
veatra  Domino  (/  iteg^  vii,  3).  Corda  uliqiie  noslra 
domino  pru^iarnmus,  si  sibi  ca  receplacula  munda. 


Ycisum  populum.  ut  uniuqiiisquo  pro  viribns  coiife-  ^  294  fl"»  rMgne  iuhaliiare  possil,  exhibemus.  Haec 


rcns  facorel  lahcrnaculum.  Culialio  quidem  illa  non 
debnit  (ieri  qiialibet  coaetione,  scd  spontanea  voluii- 
t:;te.  Ail  namiiue  Deiis  ad  Moyscn,  nt  unusqiiisque,  si- 
cutvisu  II  fiieritcordi  suo,ea  offeral  qiix  adconstruen- 
dmu  laberiiat  ulum  sunt  necessaria  (Exod.  xxv,  2). 
Iii  primis  quiJem  de  llebrgeorum  ex  iEgypte  pro- 
fociicnc,  dc  maris  transilu,  do  iEgypliornm  ez- 
s  'nclioue  rociitionemfeci,etqiioniam  isia  quibusdjim 
4'lai:8i  sunt,ca  rcserare  ntile,  imo  necessariiim  duxi. 
Quainvis  eiiim  roalitor  fuerinl  h»c  omnia,  lateiit  ta- 
mcn  in  ipsis  mysteriorura  pretiosa  monilia.  Per 
iEi;yptum  namque,  in  qua»  velut  Domlniis,  Pharao 
princ  pabatur,  praesens  sacculum,  cujus  princeps  est 
Saiaiias,  designatiir.  Iliijus  priiicipis  infelicissimum  q 
dominaliim  Hebraeus,  per  qiiem  signatur  fidetis  po« 
puliis,  proficiscendo,  Id  est  proAciendo,  Moyse  duce 
«a|)icn{cr  deyital.  Qui  ^gypto,  praesenti  scilicet 
saecnlo  renuntiat,  et  suiim  legislatorem  Christum, 
e]us  inhaerendo  mandalis,  dilectionc  amplcciilnr^ 
•icqre  amplius  audit  vocein  alienorum  malignonim 
videlicet  spiritiium,  s^id  suam,  qua  dicit :  Qui  mihi 
nt/ifVra^  me  sequtilur  {Joan.  xii,  26).  Mare  quidera 
Rubrum,  quod  llcbnpis  fuit  praesidinm,  et.£gyptii8 
dedit  interitum,  aqua  baptismaiis,  vel  lacrymabilis 
pcBuitenlia  intelligitiir.  Qiiod  idcireorubrum  dicitur, 
quia  el  in  baptismate  Cbrlsti  sanguine  consecratur, 
et  in  lacrymabili  poeiiiientia  aiiquando  usque  ad  san- 
giiincni  oculoriim,  nonnunquam  autem  293  usqne 


ctlam  reccplacula  non  vult  sibi  exhiberi  cum  aliqua 
diOiculiaie,  sed  cum  oronidevotionishilaritate.Mu!- 
tum  discrclus  omnipolens  Dominus,  non  velut  iiii- 
portuniis  exactor,  a  nobis  exigit  quac  non  babemus» 
nec  ejus  ju$sio  nos  sibi  cogil  oflerre  quod  debeatesse 
conlrariumcordi  nostro.  Pcllibus  siqiiidem  et  ciliciis 
tal^riiaculumextrinsecus  beiieiegimus,cum  exlerius 
etinfcriusnostrum,  caruemscilicel  nostram,  ita  cuiii 
vitiisetconcupisceiliis  morlificamiis,  ut  cor  noslhim, 
quod  tabernaculum  Dei  dicitur,  ejus  illecebris  mi- 
nime  corrumpatur.  Ornamus  tabernaculum  auro,  si 
pura  el  integra  fides  est  in  corde  nostro.  Fides  au«^ 
tem  pura  et  intcgra  bxc  est,  ut  Patrein  el  Filium 
et  Spirilum  sauciuin  unum  Deum  et  Dominuni  essc, 
siiie  aliqtia  baesiiatione,  sed  cum  omni  dilectione 
crcdamus.  Licet  enim  Trinilas  sil  in  persoiiis,  una 
sola  nalura,  una  sola  subslaiilia  est  dcilalis.  Et 
quamvis  alitis  sil  Paicr,  aliiis  Filius,  aliits  Spiritus 
sanetus,  non  lamen  aliud  Paler,  aliud  Filius,  aliud 
Spiritus  sauctus,  sed  Paler  el  Filius  el  Spiritus 
sanctus  trcs  quidem  sunt  personae,  ut  diximus,  ct 
ista:  tres  persoiiae,  unus  est  Deus,  unius  solius  na- 
tura:,  unius  solius  subslantiae  atque  essentla».  Et  ne 
incrcatrice  omnium  creaturarum  Trinitate,  cuinihil 
est  iinpossibile,  aliqiiid  huic  fidei  conlrarium  sen» 
liamus,  iuhunianisetiam  creatoris  eorum,  quae  dicta 
sunt,  siinililudinem  habemus.  In  ipsiselenim  crea- 
turis  quaedam  inveniunlur,  qtiae  licettria  sint,  295 


fitl  carnis  maccralionem  pervenitur.  In  hoc  ilaqiie  D  et  uiiuniquodque  eorum  propriam  in  se  babeat  pcr- 


inari  adversaiii  nostri  iEgyptii  suffucantiir,  quia  el 
per  baplismum,  et  per  poeuilentiam  lacrymarum 
peccata  et  erimina  nostra,  qiiae  iuter  nos  et  Deum 
separant,  mortificantur.  Tabernaculum»  unde  loqui 
niaxime  coepi,  pellibus  et  ciliciis  'extrtnsecus  fuisse 
coi>periuiR,  iiiiriiisccus  vero  aiiro  et  argento,  sere 
a  que  lapidibus  preliosis,  mullisque  aliis,  de  quibiis 
dicendiim  per  singiila  necessarium  niodo  non  arbi- 
tror,  legiiniis  adoriiatum.  Iii  tabcrnaculo  etiam  eral 
candelabrum,  ct  arca  de  lignis  setim  fabricala ;  ct 
intra  arcam,  ut  Icgitur,  lex,  ct  manna,  et  \irga 
Aaron  contiiicbanlur  {Hcbr^  ix,  4).  Tabcrnaculum 
fiignificat  Ecclcsiam,  congregationem  videlicet  jitslo- 
vttin ;  pclics  et  cilicia,  quibus  extriiisccus  tegebatur, 


souam  unam,  camdemqiie  naturam  babent,  et  unam, 
eamdcinque  subslantiam.  Vcniamus  itaque  ad  fon- 
tcm,  et  fonlis  rivum  consideremus :  aquam  etiam  ab 
utroqucprocedeiitem,  quod  videlicet  slagnuin  voca- 
tur,  nibiiomiiius  videamus.  Ecce  fontem,  rivum,  el 
slagnuui,  trcs  personas  invenimus  :  et  licet  sint  tres 
personx,  una  tamen  est  aqua,  et  aqtKii  una  eaden:- 
qiie  naiura  atquc  subslantia.  Argentum  ad  decorcm 
tabcrnaculi  offorimus,  cum  pcr  veram  et  sanctam 
coiifcssionem  animas  r.o&lras  ab  onini  coutagi<me 
peccati  et  criminis  muiidamus.  Sed  ubi,  et  cui,  ct 
quando  confessio  ipsa  fiat,  scire  debemus.  Ubi?  non 
apud  hxTcticos,  sicut  sa^pe  solei,fieriscd  in  Ecclcsia 
catholica  unuroqucmque  Clirislianum  necesse  csi 


m 


OI>USCULA.  -  IX 


m 


conftleri.  Cui?   suo  paslori  pr«cipue,  si  lamen  lalis  A  csl  quia  ir&Roslra,  vel  indignaiio,  oUionii  eisecttiio 


eai  Ule,  qui  stia  ci  alicna  rulnera  curare  scial  ger- 
inana  chariuic,  non  per  supcrbiani,  dciegero  el  pu- 
blicare»  Quaticl*»?  diiiu  salus  corporis  inanet,  dum 
sua  quisiiue  uiiiur  potesialc.  Non  Ucbcnl  lionii- 
ncs,  ul  conflteanlur ,  exspcctare  su»  vit»  exlre- 
wum  diern,  quoniam  qui  usque  in  finero  confessio- 
nem  difirerunl,  vix  auluunquam  pcrveiiiuntad  sala- 

tem.  De  lalibus  eiiim  dicilur  in  psalnio  :  Cum  Deus 

occideret  eoi,  iunc  quasrebanl  euni  {Psal,  lxxvii,  54). 

Ms  etiam  in  labernaculo  cum  auro  et  argento  soli- 

daiuust  si  in  fide  el  conressione  Cbrisli  fortes  usqoe 

ad  fiueiu  bujus  vitai  perseveramus.  Multo  quippe 

pretiosior  est  fides  296  ^^u®  conre8$io,sicum  ipsis 

couira  adversa  omiiia  fueiil  operis  rorLiludo«  in 

asdificio   ubernaculi   bpidcs  prciiosos  ponimus  cl  ^  qu„)  baptismus  ,  Qvii^ 

componimus,  cuin  verba  sfl^cke  exbortationis  ad 

inviccm  proponimus  aique  exponimus  Debel  enini 

aiter  aiicri  exponeudo  proponere  ubi  fuii,  ubi  est, 

ubi  uou  est«  ei  ubi  eril.  Ubi  fuit,  videlicei  in  para- 

diso,  in  beaiitudinis  loco,  ubi  omui  muiidiiia  abun- 

dabai  ac  sanciiiaie,  ei  perpclua,  nisi  priinus  boino 

peccasset»  fruei>atur  immorialilaie ;  ubi  esi  uiique, 

in  boc  mundo,   sub  jugo  aspene  condilionis,  ubi 

qiioiidie  in  iacu  luiseriae   versaiur,  ei  in  luto  feds 

ubi  iion  est,  ia   ea    scilicet   ineniis  devoiione, 

qua  beaii  aposioli»  mariyres  et  coufessores  saiiciae- 

que  virgioes  Deum  ac  Dominum  nosirom  mutium 

benignum  Jesuiu  dilexeruui»  et  pro  ejiis  amore  mun- 


cssc  non  debei,  $ed  magis  absoluiionts  operatio.  Ki\ 
boc  namqiie  irasci,  indignari  debemus,  ut  eos  qni 
dclinquuni  ad  satu^raciloncm,  non  ad  desperationem 
provocemus.  Non  eniin  in  desiruciioncm,  sirut  aii 
Aposiolus,  sed  in  a^dificalionem  missisuinHs(//  Cor, 
x,8).  Guncta  ergo,  fraires,  qnsaginms,  jusiapiclate 
et  pia  severitate  parilcr  faciamus,  ut  ci  caaera  qiKe 
de  tabernaculo  dicia  sunt,  nibiloiiiiiuis  letinciites, 
sancium  et  Immaculalum  laLeninculum  cffici  m  rea- 
mur, prxstante Domino  noslro  Jt si Gbristo, qui  im- 
mens»  pietaiisei  sumnKe  justiii»  298  vivit  ct  re- 
gnai  Deus  cum  Paire  et  Spiriiu  sancio  pcr  xicma 
saecula  saecuiorum.  Amen. 
VIII. 


CONFIRMATIO,  QUID  l?(FIRMOnriC 
UNGTIO,  QUID  CORPOaiS  ET  SAN.  UI.MS  CBRISTl  r£R- 
CEPTIO  IN  ANIMA  CURISTIANA  OPERENTim. 

In  bapiismaie«  per  Spiriinin  sanctnm  datitr  rcmiS' 
sio  peccaiorum.  In  confinnaiione ,  Spiriiu^j  saiictUs 
invitalur  uiveniat,  et  domum  ipsam ,  qnain  s:iiicti- 
licavit,  inbabitet,  mimiat  et  defendaL  Ipsi  eliam 
aposioli  posibapiisinumaccepenintSpiriium  sahilum 
quemin  ipsobapiismojaro  aceeperantlnremissiomiu 
peccatorum.  Acceperunt  iierum  Spiriiura  et  iti 
die  Penteoostes,  ad  lotius  virtutth  et  sctenii»  per- 
feciionem.  Ilaec  igitor  Hittma  confirinaiio  fleri  jiibe- 
iur  abepiscopis.ad  loitusperfeciionissiiiiiliiudiiiem. 
Qiiaiidcircoflerijiibeiar  in  fronie»  qiiia  peifeclo- 


dum  cum  suo  flore  peniius  couiempserunt ;  ubl  erii,  a»  ruin  est,  non  in  occulio,  sed  in  mr.nifesio  Glirisii 

noineii  semper  babcre.  Ap<;8:oli  ntiqiie,  an  eiiiunn 
hac  uncltone  ungerct.tur  cl  suncio  Spiriin  confirina- 
renlur,  nondnm  perfecti  eraiit,  ndbiic  limcbanf,  ct 
nonduin  Ghrisii  nomen  in  froiilc  gcreLanl.  In  uii- 
ciione  autan  infirmonim  dutur  iieruni  per  Spihium 
sanctnm  remlssio  peccalontm ,  ut  neque  iu  vita,  ne- 
qiie  in  morte  desit  Gbrtstinnis  Gbrisii  niiscriiorilii. 
In  perceplfone  vero  corporis  ei  sangninis  Domini 
^anima  Gbrisliana  sanatur  299  ^  vuliiere  viiioniin, 
et  rcfornaiiir  in  statum  sahitrs  xlcr.io;,  ct  annin 
curo  Gbristo  corpus  efficitnr. 
IX. 

QGID  SIT  SACRAMENTI  mRATlO. 

Ibi  reiteraiur  sacramenium,  ubi  idlpstim  iiernin 


in  illo,  iiiquam,  valde  iremendo  die  judicii,  ubi  ver- 
bis  ad  luqueiidum  composiiis  nemo  alierum  proiegere, 
vel  quasi  iueri  praesuwpserit,  ubi  iniquiias  veibo- 
rum  couiposiiione  colorari  iion  poierit,  ubi  nulli  se 
excusiire  vel  quidquani  occuliare  licebit»  ubi  de  ipsa 
conscieniia  aecusator  procedei  et  leslis.  Ibi  cerie 
semel  accusari  iiibil  erit  aliud  quam  a*ternaliier 
Gondeiunari.  Gandelabrum  ad  bonorein  laberuaculi 
fabricamus,  cuni  bonae  inlentionis  manifestis  opc- 
r.bus  alJs  boniiaiis  exempla  nion!»li'anius.  Gollocaiuos 
.  eiiam  in  tabernaculo  arcaiu,  quanJo  ad  ea ,  qius 
Dci  sunt,  no^raiu  aiiplicaiiius  memoriam.  297  ^d* 
circo  arca  de  ligiiis  seiiui,  quae  impuiribilia  suni,  dU 
ciiur  fabricaia,  quia  meinoria  nosira  corruptionis, 


vel  ciijuslibei  Uirpiiudiuis  locus  esse  iioii  debcl,  sod  D  doiur,  quasi  qnod  prius  datiiin  est,  posiea  posse  (!ari 


tolius  muiidiiije  ariuarium,  ei  castiiaiis  sigiliura. 
Arca  quoque  iuira  se  legein  perbibeiur  continere, 
quia  nostru  ineos  et  nieiuoria  divioa  maudaia  assi* 
due  debetobservare.Manna  praeierea  iu  arca  conii* 
netur  et  virga;  nain  uieinorife  nosirjc  eipieiasiucise 
debei,  qua  bumilcs  ei  luausuelos,  utin  nielius  pio- 
liciaiit,  convenit  obsecrari,  ei  disciplinae  severitas, 
qua  superbos  ei  imiuites  corrigi  uecesse  est  ei  incre- 
pari.  Gorreciio  quidem  nosira  vel  increpaiio  non 
cuin  ira  et  indignaiioue  fieri  debcl,  sed  cuin  irwO- 
quiHiiate.  Licei  enim  exirinsecus  disciplina  saevial, 
c«r  semper  plenum  sii  cbariiaie.  Sciendum  tamen 
esl>  qiiia  delinqueniibus  aliquando  irasci  possumus 
et  iadignari.  Sed  iiemm  non  oblivioui  iradendum 


credatur.  Yerbi  gratia.  si  aliqiiis  baplizaius,  ilerum 
in  uqiiis  bapttsnialis  mergerelur  ea  inteiiiiotie  ui  ab 
originali  el  aliis  peccatis  solvereiur.  Aliier  enim  non 
rebaptizatur,  etiam  si  tuultoiies  aliquisaquis  bap.i- 
smatis  submergatur.  Ubi  vero  prupier  uliud  ei  aliud 
datur,  non  iteralursncramenluin,  seJ  iribuiiur  ad 
virtuiid  atigmenlum.  Quainvis  enim  prius  in  vcriice, 
et  poslea  in  fronte  bonio  clirismaie  utigatur,  iion  ta-> 
men  iieratnr  chrisniaiis  sacramentum,  quia,  ui  su- 
periusdisimus,  propler  aliud  et  aiiud  fit;  sicol  et 
baptismus  mrtiime  iteratur,  etiain  si  ninlloties  post 
baptisraum  aqiiis  bapilsniaiis  aspergamur.  Iniincllo 
Infinnorom  inagunm  sacraincnlum  esi ,  ei  ideo  nulla 
est  raiiooe  itcrandum.   Slcut  enim  eartcra  sacra- 


<jSn  GOFFRIDI  ABBATIS  VINDOCINKNSIS  fe8 

iiienla  per  aposlolos  Chrisiiana  religio  suscepisse  A  liir.  Non  enim  facerei  illam,  sl  repiilsam  non  paie- 


credilur,  ila  cl  islud  siisccpisse  ab  aposlolica  Iradi- 
lione  miniine  dubiiaUir.  Otnne  auicm  sacramcntiiin  a 
Spirilusanclo  per  doclores  sanctos,  in  quibus  ipse 
ioquilur,  iterari  prohibetur,  idcirco  videlicei  ne  me- 
dicina  sancta  vilescerel,  et  minus  utilis  essel,  300 
quse  tanlo  magis  salubris  esl,  quanto  minus  contein- 
ptibilis  invenitur. 

X. 

DG     PROMISSIONIBUS     QUXS    PRO     CONSECRATIONE ,    SUB 
KOMINE  PROFESSIONIS ,   ABBATES    FaCIUNT   EPISCOPIS. 

Deus  el  Ddininns  nostcr  Jcsus  Chrislns  in  Evaiige- 
lio  monet  et  dicil :  Gratis  accepisiis,  gtaiis  date 
(Malih,  XVI,  8)  :  et  quod  monet  verbo,  Tacto  com- 
plevit.  Ipse  enim    gratis  nos  creavit,  ct  rcdemit 


rctur.  lllud  etiara  qiiod  bonum  est  flt  perniciosum, 
cum  promiltitur  non  bene,  veimale  suscipitnr.  Nam 
pecunia  quam  Simon  Magus  oblulit  302  PeirOt 
bona  qiiidem  erat,  sed  qnia  niale  obtulil  illam,  dam- 
natus  a  Petro  pnedicatur.  Et  ideo  nec  evangelica, 
neccanonica,  sed  navicularia  est  illa  qii:e  dicilur 
benedictio,  qnain,  qnae  falso  nomine  vocalnr,  profe5- 
sio  prxccdit,  sive  snbsequitur.  Ibi  vendilur  simul 
ct  eniilur  primum  Ecclesise  sacramentum.  Chn!>t.i8 
clenim  primus  boc  sacramentuin  per  semetipsum 
fccit,  consecrationem  scilicei  apostoloruin.  Prx'terea 
sciendum  est,  nec  oblivioni  iradendum  ,  quod  qiti- 
eunqiie  emii  Ecciesiam,  Judxoriim  perfldinm,  et  qui 
vendit  eam,  traditorem  Judam  imitatur.  Judxi  ei- 


niisericurdia.  Suis  ilaque  sermonibus  monel,  et  do-  ^  enimCbiisumi  emisse  noscuniur,qui  cslcapulEccIe- 


cet  operibus,  munera  sua,  sanclas  videlicet  Ecclesiae 

sacramenia,  et  gialis  accipi  debere  ct  gratis  dari, 

quia  licet  haberi  possiiil,  non  possunt  tamen  compa- 

rari  dona  Spiritus  sancti ;  et  hxreiicus  esse  ratione 

et  auctoritate.  convincilurr  qui  qiiod  incomparabile 

faclum  est  a  Deo,  credit  vel  actione  praedicat  posse 

comparari  ab  homine.  Ideo  Simon  Magus  bserelicus 

fkcXws  est,  qoia  doniim  Dei  se  posse  sestiinavii  pe- 

cunia  possidere.  Mon  est  utique  venundandum  vel 

cmcndum    Ecclesix  quodlibet  sacramentum ,  qood 

est  donuin  sancii  Spiritus,  ex  quo,  et  in  qno,  et  per 

quem  diyina  mysteria  jiirc  celebraiitur,  et  peccato- 

rum  datur  remjssio,  et  sine  quo  nuiia  sanctificaiur 

oblatio.  Igitur  Ecclesir>rutn  el  hominum  consecra-  q  quiiiat,  aequal  (Lucan,  lib, 

tiones,  sive  bcnedictiones,  omnino  gratis  fieridebent, 

nec  quoiibet  ingenio  pro  hujusmodi  faclo  quidpiani 

exigalur,   ne   duin  fulsa  quaerilur  bealiludo',  vera 

miseria  invenialur.   Sunt  quidam  episcopi  qui  pro 

301  bcnediciionibus  abbalum,  sub  nomine  profes- 

sionis,  ab  eis  esigunt,  quod  est  Christiana;  professioni 

valde  conlrarium.  Nam  cuin  professio  alia  in  divina 

laude  sit,  alia  pro  peccatorum   depositione ,  ista 

laudem  Dei  non  facit,  sed  minuit^  nec  deponil  pec- 

cata,  sed  apponit.  Nec  sacrae  iidei  professio  recto 

nominedicetur,  sed  exsccranda  proinissio,  quse  da- 

¥cs  Ecclesiae  agiiare,  et  unicum  ac  siiigulare   ejus 

oslium  violare  conaiur.  Ista  neque  vcritaie,  neqiie 

auctorilaie  inventa,  sed  consuetudine  et  hoininum 


si£,  et  eum  vendidisse  Judas  minlme  dubitatur.  Qui 
vcro  pro  divino  mysterio  munus  exigii,  Giezisequi- 
tur  discipuhim  Elizaei,  et  Naainan  Syri  lepram  con- 
sequitur.  Caveant  igitur  episcopi  et  abl>ate8,  ani 
ideo  dicontur  Chrisii  vlcarii,  quouiam  Cliristi  cre- 
dunlur  agere  vices,  ne  contra  Cbrisii  auctoritaieJD« 
qni  gratis  trtbuit  et  ejus  vocem,  qui  graiis  dari  mo- 
nel  et  pr£ci|>it,  cupidilaiein  sive  cousuetudinein  se- 
quaiitur,  qua  fides  Ecciesise,  libertas,  et  casiitas  si- 
niul  corrumpitur.  Non  mediocriier  utique  delinquic 
episcopus,  nisi  gralis  dederit ;  cL  abbas,  nisl  gratis 
acceperit,  situiiiter  peccat,  quia  facientem  et  obse- 
quentem  par  poena  constringit;  el  facinus  quos  in- 
V,  490). 

303    XI. 

ILMS  QUI   IN  CAPITULO    INORDINATE  CLAMANT  ;   ET 
DE  HIS  QUI    IBI    INORDINATE   RESPONDENT. 

Saepe  inter  monachos  agitur,  ut  per  eos,  qiii  de 
aliis  iu  capiiulo  clamores  faciunl,  et  per  illos,  de 
quibus  clamores  fiunt,  animorum  peiturbaiiones, 
verba  amara,  conientioues  nascanlur,  propler  hoc 
maxime,  quod  hi  qui  accusantur,  niodum  respoii- 
sionis,  ct  hi  qui  accusanl,  moduin  accusationis  igno- 
rant.  Nam  cum  ex  odio  peccati  et  ex  diiectione 
fralris  culpam  tanlum  notificare  debeant  qui  ac- 
cusant,  non  ita  faciunl,  sed  minanlur  et  increpanl. 
llli  autem  qui  increpantur,  cum  patientiam  Chrisli, 
quia  Chrisiiani  snnt  et  monachi,  imitari  debereiit. 


DE 


cupiditate  reperta,   triplici  gonere  Simoniae  contra  D  qui  coram  tondente  non  aperuit  os  suum,   nec  iii 


sanctam  Ecclcsiam  jaculatur,  quoniam  Simonia  a 
lingua,  Simonia  a  roanu,  Siinonia  ab  obsequio  ibi 
cominittilur.  Esl  a  iingua,  cum  publicerecilaturilia 
promissio;  fita  roanu,  quando  charla,qiia  contine- 
tur,  scripta  ponitur  super  aliare;  fit  ab  obscquio, 
cum  ipsum  male  promissuin  subjeclionis  obsequium 
servalur.  Qui  sic  agit  forsilan  dicil  :  Pio  beuedi- 
clione  iton  quaero  pecuniam  :  jmo  satis  ainplius  exi- 
git,  quia  hominis  personam.  Sicut  anima  plus  est 
quam  corpus,  ila  corpiis  simul  elaniina,  tota  vidc- 
licei  hominis  persona  multo  plus  est  quam  ejus- 
pecunia.  Divina  lege  et  manifesta  ratione  probatur 
quia  benediclio  niinime  datur  gralis  quam  prsecedit 
abbatis  iii:i  proscriptio  ,  ut  qiiod  desiderat  assequa- 


sua  passione  contra  suos  accusaiores  impioset  men" 
daces  verba  conturoeliosa  protulisse,  sed  judici,  se 
licet  injusle  judicanli,  patienler  respondisse  legitur, 
quod  Christus  fecilfacere  erubesciinl,  et  Christum 
et  e]us  esemplnin  nomeiique  Christianum  ,  suum 
eliam  monachatum,  summae  videliccl  hiimilitaiis  si- 
gnum,  obliviscuntur  el  verba  snperba  et  liligiosa 
contra  eos  pneparant,  qui  de  ipsis  loquuntur  ai(]ue 
nialis  prioribus  pejora  jungenles,  suos  siroilesa  ijo- 
tores  invocant,  qoasi  injuriarum  ullores.  llnde,  Deo 
auclore,  quoinodo  vel  cui,  filii  et  fratres  nostri 
304  i*^  capilulo  accusati  respondere,  et  qui  accu- 
sant  quomodo  accusare  debeant,  ordinare  voluinus. 
Ordinamus  itnque,  el  ordinando  sub  noniinc  saiicia> 


m 


OPUSCUL\.  —  XIV 


S30 


obedicntUB  prxcjpitnns  ut  allcr  alterius  culpam  sic  A  silione  proposuisti,  circa  me  multa  sunt;  et  contni 


in  capUulo  noiilicot  qnatemis  eum  minari  non  prm 

sumal,  nec  increpct.  Is  vcro  qui  accusalus  fuerit 

aJ?ersiis  suum  accusatorem  verbis  quibuslibct  non 

coulcndat,  seJ  unde  accusatur  soli  abbaii,  vel  eji.s 

priori  Uuniiliter  atque  veraciler  respondeat.  Liceat 

unicuique    q!ii    accusalur    aut    humililcr  culpam 

agnosccre,  vel  si  culpabilis  minime  fuerit,   se  noii 

audacicr,    sed   patienier  excusare.    Ordinaiionem 

jslam,  a  Deo  potius  quam  a  nobispro  pace  el  quiele 

aiiimarum  et  corporum  fratrum  nostrorum  faclam, 

&i  quis  scienter  violaverit,  pneter  prsesenlium  pla- 

gas  virgarum,  seplem  continiiatis  diebus  ahsque 

indulgentia  cibut  ei  detur  solummodo  panis  et  aqaa. 

XII. 

QU^   TRIA   PASTORIBUS  INESSE  DEBEANT. 


te  multa  mea  mala;  ctquodest  culpae  gravioris,  non 
mc  reum  aliquando  pure  coiifessus  stim,  nec  meuui 
beiieagnovi  reatuuutNuIiisprxccdeniibus  vcl  sub- 
scqueiilibus  meritis  te  custodem  Ecclesiae  meae  lieri 
pcrmisi,  et  paslorem.  f  Et  isla  quidem,  Misoralor 
et  Misericors,  vcriiate  amplector;  sed  tuas  miscri- 
cordio),  et  miseralioni  utrumque  confileor,  et  antc 
fuisse,  et  postca  esse  me  miscrum  peccatorein ;  et 
qui  vehemeiiler  tlmere  dobeo,  iie  ex  pastore  lupiini 
me.  fecerim»  et  ex  cuslode  latronem.  Meam  iuiquc 
niis  riam  non  occullo,  et  luam  quaro  iniscric(.r* 
diam,  omnipotentix  et  gratix  immensx.  Tua  igiUir^ 
Deus,  graiiaqua  factus  sum,  et  qua  suin  redemplus 
nii>ericordia,  mei  miseri  ei  pcccaotis  inisefcrCy 
^  et  bealituJinis  iliius  lalronis  me  pariicipem  faci  o, 


Pasloribus  Ecdesise  Iriaspeciliater  inesse  debenl, 
justitia  videlicct,  discrelio  et  providentia.  Ununv- 
qacmqiie  igitur  dispensatorein  Ecclesiae  in  judicio 
jiistum  esse  decet,  discrctum  in  prsccepto,  in  con- 
ftilio  providum.  Tribus  islis  prsEclpue  pastor  Eccle- 
sut  et  animarum  saluti,  et  corporum  necessilati 
prodesse  potest.  Quod  si  unuin  Istorum  defucril, 
csetera  duo  aut  minus,  aut  nihil  peniius  prosunt. 
305  ^^^  ^>  juste  judicet  pasior,  et  indiscrete 
praecipiat,  ipsa  indiscreta  prseceptio  etiam  justi  judi- 
cii  erit  destructio.  Quod  si  discrete  praeceperit,  -et 
injciste  judicaverit,  injusla  et  iniqua  adjudicaiio  fiet 
discretae  praeceptionis  corruptio.  Si  vero  et  juste  judi-  . 
caveritei  discrete  praeceperit,  inconsilio  aulem  ani-  ^ 
roarum  providus  minime  fuerit,  improvlda  consllii 
pnecipitatio  erit  ei  justi  judlcii  et  discretx  pne-  . 
ceptionis  dissolutio.  Ea  propter  unumquemque  pa- 
storem  Ecclesiae  habere  oportet  et  injudiclo  vcritn- 
lem,  et  dilectioiiem  in  praecepto,  et  in  consilio  solii  • 
ciludiiiem. 

xm. 

MVECTIO    DE1     CO!«TRA     PECCATURElf,    ET   PECCATORIS 
CORFESSIO  PRKCANTIS  MISERICORDIAII. 

Miser  liomo,  ego  te  feci  de  luto,  et  usque  ad  ima- 
ginem  et  •ImUitudinem  meam  sublimavi.  f  Ita  est, 
Bone;  sula  tua  gratia  ex  fragili  satis  materia  im- 
mortalem  et  stemum,  si  non  peccassem,  me  facinm 
eogiiosco.  t  Tantae  gratiae  Ingratus ,  factus  es  coii 


cui  pendens  in  cruce  dixisti  :  Hodie  meeum  eris  in 
paradiio  {Luc.  xxiii,  i3). 

307  x^v. 

ALIA  l.*fVBCTI0  CONTRA  rECCATOREM  ,  ET  PCENITEKTIS 
PCCCATORIS  CONSOLATIO. 

Peccalor,  agnosce,  et  poeniieniiam  age,  qua  pix- 
SHmpilone  coiiira  Grealorcm  tuum  et  Re(!e<iiptoretn 
egisii,  quain  tepide  et  negligenler  in  sanclo  ac  sacro 
ordine  longo  tempore  vixisli.  Se^ve  inulilis,  recole 
beneficia  Dei,  et  dilige.  Appende  peccata  tua  ,in 
quanium  appendi  possunt,  et  expavesce.  Miscr  Ec- 
clesiac  sanclae  minisler,  tracta  apud  te  quid  boiius 
Dominus  lecerit  libi,  et  tu  quid  fccisti :  niulta  boaa 
contulit  libi,  et  tu  multa  mala  commisisti.  Hanc 
reiributionem  ipse  le  non  docuit,  nec  lu  ab  alio  sic 
doccri  debuisti.  Debitor  Dci  et  iiii  deceplor,  ine- 
mento  promissionum,  quas  suroino  Doniino  saepius 
fecisti,  et  iion  bene  lenuisti.  Ipsemultum  paiienur 
le  diu  exspcctavit,  et  tu  coniempsisti ;  ipscie  voca- 
vit,  et  vocat,  et  lu  ad  ipsum  redire  noluisli ;  ipso  fe 
fugientem  sequiiur,  non  proptcr  peccaia  lua  pcrse* 
quitiir,  et,  ut  ad  eiim  revertaris,  pateriio  nfleiln 
blandilur,  dicens  :  Nolo  morlem  peccaiorist  sed  taH- 
tum  pmnileaty  et  vitam  consequatur  (Ezech.  xwiii» 
11).  Iteraior  peccaminum,  recordare  exlremi  jiidicif, 
et  quanla  ibi  fuiura  sit  gloria  sanciorom,  et  iniseria 
Impiorum,  ubi  nec  mala  anima  aliqua  ex  parte 
bonum  inveniet,  nec  bona  malum.  Vas  penltus  pec« 


lempior  obcdientiae.  f  Sic  est,  Sancte,  nt  asseris;  D  catis  confracium,  ingemisce,  dum  licet,  308  ei 


locum  dedl  inventori  meae  miseriae.  f  Deus  et  Do* 
minus  pro  te  servo  peccati  faclus  sum  caro,  et  ex  a- 
ninia  rationali  et  came  perfeclus  homo.  f  Qucd 
profiteris,  Condilor  pie,  et  ipse  profiieor;  et  hoc 
factum  esl  ne  perirem,  ego  peccator.  f  Super  btstc 
omnia,  natus  de  femina,  captus,  ligatus,  verberaltfs, 
moilas  et  mulliplices  passus  injurias,  occisus  etiam, 
nt  Dei  306  ^^^^^  ^  facerem,  qui  diaboli  enis 
mancipium.  f  Credo  veraciter,  Benigne,  quod  lo- 
qoeris^  sed  sustinere  vix  valeo,  confusus  mea  ma- 
gna  et  longa  iniquitate.  f  Mulia  et  mulia  circn  le 
mea  bona  :  mulia  et  multa  contra  me  sunl  tna  mala. 
•f  UUa  raiione,  Altissiine,  negire  non  possum  tua 
vcrba  vera  essc,  quia  et  lua  bona,  sicut  vcra  po;o- 


dum  induciaris,  lacryroabiliter  plange  quidquid 
contra  beniguuro  Deuin,  ac  Dominum,  corruplus  a 
Salana,  perpelrasti ;  et  tiiam  magnam  miseriam  con- 
fitens,  ejusroagnam  misericordiam  bnmiliierquaere. 
Mon  plus  homo  peccaior  desperes  de  tua  imperfe- 
ciione,  quam  poenitendo  pnesumas  de  pietale  ilUus 
qui  le  redemit  inaestimabili  charltate.  Hiserum  te 
quaerit,  non  abjicit  plenus  misericordia,  infirmmn 
non  respuit  omnipotens  mediciua.  Optat  nnsericors 
miscrtcordiier  misero  subvenire,  ne  justuro  juste 
conllngat  miserum  condemnare.  Paslor  ille  boiius 
lassam  ei  sauciatam  ovem  non  abjecisse,  soil  vexisse 
legitur;  nec  vexisse  solum,  vcrnm  etiam  mori  if»a- 
luil,  quam  iila  morerelur.  llxc  Dci  miscricordiam 


231  COFFWDI  ABBATIS  YINDOCINENSW  t53 

Bapiiinl  et  piclalcm,  cl  peccalon  occasionem  aufe-  A  ras  quis  esl  qui  lc  fccit,  el  quid  pro  le  fecil,  ei  qoid 
ruiil  d  sperandi.  Vulieniin  Domir.us  vi:ain  pectaiO' 


ris,  noii  morlem;  perire  peccalnm,  noii  liomiiiem. 
Undc  unictiiqiic  peccnlori  demagna  Doiniiii  niisera- 
iione  itididgeiiliain  sperare  licel,  si  se  cognoverit 
pecoaloreni,  et  suts  proximis  compaticns  de  pcccalo 
poDiiiierc  volucril.  En  ego  sum  iile,  Jesti  pie,  qiiem, 
m)n  mris  merilis,  scd  liia  gralia  sola,  Ecclcsiaj  Iikc 
.  qualeincunqiie  paslorcm  aul  voluisli  Heri,  aiil  pcr- 
niisisii ;  el  qiiem,  liccl  indignum,  ad  pasloris  vocasli 
ofliciiim,  pcrire  non  sinas  :  sed  inlcr  cetera  itrjc 
graliae  dona  iiibuc  ut  me  veracilcr  peccaiorem 
agnosceiis,  anlequam  dc  praeseiili  vi4a  loilar,  dc 
peccalis  ineis  lilii  dignc  saiisfaciam  :  el  quoliesciin- 
que  309  ciijuslibcl  frairis  mci  peccalum  audiero. 


iu  fecisli,  et  qualem  lu  te  fccisti,  quateniis  aot 
a  i:or»  Creatoris  tui,  aut  tiinore  inferni  peccare  de- 
sisiercs,  et  qood  a  ie  impie  acluin  esl,  poenitendo 
deflercs,  ui  si  311  "<>"  reque  digna,  esses  8.dl«»ni 
aliena  a  popna.  Bcnicnus  Deus  et  D)iiiinus  ip>e  esi, 
qui  sola  gratia  le  fccit  ciim  non  esses,  sanclam  >cT- 
licct  et  inimorlalcm,  si  non  postea  propria  voluiitate 
pcccasses.  Nam  ibi  mortna  fuisli,  ubi  ab  co  pcc- 
caiido  rccessisti,  ipse  lamen  iit  majoris  chnritatii 
vi::cti!is  te  sibi  colligarct,  qux  recesserus  ah  eo,  et 
capta  cras  a  diabolo,  te  redemit,  nec  qnalecunquc 
pretium  pro  iua  re:lemplione,  sed  proprium  Filif  m 
dciiii ;  tibi  qiiidem  naiura  ei  veritate  carnis  et  ani- 
m:e  similem,  sed  viriute  et  omnipolentia  deilalis 


noii  supcrbe  increpcm,  sed  compatiar,  et  quamvis  B  |()„ge  dissimitcm.  £t  qitia  utrumque  te  qnidem  pri- 


odio  liabeam  pcccainm,  ipsum  lamen  diligam  pecca- 
iorem.  Sit  inibi  seiiiper  nou  modlca  de  peccaiore 
compassio,  ei  contra  peccatum  moderata  coriectio. 
AtK>it  ui  o.iio  cuIpsB  perin^  faci-jm  jura  iialur»! 
Maiiira  enim  bumana  sibi  indulgeri  quaeril,  non 
uUra  moduiii  allligi;  et  quia  satis  cilo  pcr  se  labi- 
tur,  eam  erigi  nccesse  csl,  non  concuhari.  QiioJ 
est  diaUoli  iii  liominc  Dcus  perire  faciai;  et  quod 
suuiii  cst,  servet  iie  pcreat.  A  diabolo  culpa  esi, 
creatura  a  Dco.  Diviua  iiatiue  modcratio  in  me 
8uam  eiiam  ju^titiam  tempcret ,  ne ,  duin  qiiasi 
amore  jnstilia;  lulpam  persequi  videor,  perire  con • 
tingai  crenttiram;  ct  si  qucm  discipliiise  vinculis 


mum  ei  sociam  carnem  corrupisse  Dei  Filiiis  agno- 
vit,  nl  ntrumque  redimcrct,  utnimque  snscepiu 
Ecce  pro  ie  facius  est  homo  Deus.  Factiis  est  ser- 
vus  Dominus  pro  ancilla.  Pro  le  factus  esi  creatura 
Creator,  preiiuin  tu»  redemptionis  rpse  Bedempto^. 
0  infelix  anima  mea,  tndigna  ri*qttie,  et  digna  per- 
ditione,  agnosce,  crede,  ei  pie  confitere  quae  pro  te 
mii-era,  imo  miserrima  Deus  snstinutt  in  canie  as* 
sumpta!  Concepliis  siquidem  fn  Virgme  matre, 
comile  ei  cooperante  Spiritu  sancio,  eodemque  doce 
virgineo  egressus  de  utero  speciosus  fonna  prae 
flliis  honiimrn,  novus  bomo  venlt  in  muniliim,  ikl 
pro  te  inuUas  modico  tempore  passns  injurias.  O 


nie  ligare  coniii;crit,  iion  mea  niictoritaie  eum  pre-  ^  impia  cl  crudclis,  qiianiio  superbc  ctsordtde  cogita- 


mam.  sed  dignmn  faciam  absoluiioiie.  Nuliiim  sub 
manu  niea  per  iitmiam  irisliiiam  perire  coiiiiugat, 
sed  omncs  polius  pcr  indtilgentiam  valeanl  Itberari. 
Quod  ipse  prxsiarc  digneris,  Jesu  pie  et  bone,  qiii 
cum  P.iire  cl  Spirilu  sancto  rcguns  ci  dominaris 
per  ssecula  sine  (inc  niansiira.  Anicn* 

310  XV. 

LAMENTATIO  CCJUSDAM   rECCATORIS   ACCUSANTIS  SE  ET 
JUDICANTIS. 

Non  lanitim  me  lcrrel  niisera  vita  mea,  quan- 
tum  terrere  debcrel :  nam  aiiima  mea,  propter  sor- 
didas  cogitatimies  suas  a  fi-!eli  amico  dejectn,  ci 
cnideli  siilijeeta  iniinico,  dum  pium  Pasiorem  desc- 
ruU,  facta  est  pneda  lii|)0,  et  qiise  anle  fneratsponsa 


bas,  ubi  erat  memoria  Dominicse  passi  nis  et  cmdsf 
ubi  spipea  corona  capili  tui  Cre.iioris  inlixa?  oti 
ejus  cbara  facics  sangnine  profltiente  312  ^^  ca- 
pite  crueulato  sulTusa  ?  ubi  lignturac,  quilHis  pro  te 
nimis  crudeliter  ligatus  eslphii  ct  humilis  Salvater? 
ubi  alap:c  palmarum?  nbi  plugse  virganim,  et  pa- 
gnorum  ictus,  et  impioruin  spnta  Ju(I;corum,  qn» 
pro  te  suslinuU  mansuetus  Bctleutpior?  ubt  cru\  ei 
imposita  ad  opprobrinm  ejus,  in  qua  et  ipse  cruci- 
fixiis  cst?  ubi  loca  clavorum?  ubi  pocoliim  feilis? 
ubi  lattts  lancea  perforatum?  H:ec  omiiia  (redisct 
discredis ;  confiieris  et  difliteris.  Credis  corde,  cou- 
fiieris  ore;  scd  discredis  ci  difiiteris  operatione. 
Ilabes  ilaquc  fidem,  sed  mortiiam.  Nain  fides  inor- 


'Cliristi,  se  in  servituteiii  redegit  Antichristi.  Pcpe-  D  ^"3  ^^^  siue  Dei  dileciione.  Si  crcilis  ei  uon  diljgis. 


ril  itnque  adullera  tristitiam  et  verecundiam  Deo, 
gaiidiumque  diabolo  atqiie  vicloriam.  0  muUum 
peccatrix  et  nmUuin  infelix  anima  mea !  cur  pcssi- 
mas  cogitationes  conccpisti,  qutbus  ignein  libidinis, 
iniinundiii:e,  et  nvarili:c  priidenter  el  scienier  ac- 
cendisti,  qtiibus  etiam  jngtier,  et  iion  mediocriter 
exarsisti,  et  te  geheiiua!  ignibiis  perpctuo  cremeii- 
dam  Iradidisti  ?  Nonne  legcras,  ei  legeiido  andieras, 
imo  legeras  et  inteilexerus  Apostoluui  dicentem  : 
Quia  onmis  fornicator^  avJ  itAmundus^  aul  avaruM  tn 
regno  Chriui  el  Dei  non  habel  hcerediialemf  {Ephes. 
V,  5)  Uabebas  utiquo  unde,  si  voliiisses,  uliliter 
cogilare  potuisscs,  scilicet  bci>eficia  Dci,  et  quod  tii 
coiitra  cgisti.  Mjminisse  etenim  cl  cogitare  debue- 


diabolum  imitaris.  Credit  enim  diaboliis,  ei  Domi- 
num  confiietur,  ei  quoniam  illum  non  diligii«  nec 
vel  unius  momenti  remedium  habet,  et  fine  c;tret 
ejus  stipplicium.  Q  invcrccunda,  sordida,  nequam! 
veraciter  sic  egtsli.  Credidisti  quidein,  et  adbuc  fur- 
siian  crcdis;  scd  Dcum  minime  dilexisti.  Qiicm  si 
dilexisses,  odisscs  utique  diabolum,  et  acccptam 
nolitiam  veritnlis  diligenter  observans,  nec  priuiam 
fidem  irritam  fecisses,  ncc  secundam.  Abrcnuntia- 
veras  siqiiidem  diabolo  in  baplismale;  in  nionab>t  ca 
autem  proressione,  diabolo  simul  et  som^iiIo.  ScJ 
jaro  nec  prima  professio  iua  Deo  grnta  erit,  ncc 
secunda,  quia  perjurium  paritcr  cominislsti  ei  Bac:'i- 
iegiom'  Perjurium»  dum  quod  Dco  juravcrus  nou 


135 

euu\ui: 

kbsUiUsii.  313  Qu®  >^^"  ^®  sohm,  v«rum  etiam 

earDeiQ  sociam  il:i  Tolunlali  el  cupidiiaii   turpis- 

8imi  et   foedissimi  corruploris  exposuisii  •    quod 

univcrsa  iui  corporis  membra  vasa  viliorum  fecisti. 

0  »nperba  ei  iiiflata,  cnjus  bona  opera  noii  sprevi- 

6ti?Tua  vero,  qu«  vix  aliquid,  vel  pene  luliil  boni- 

tsiis  babebant,  semper  admirando  laudasti.  Cum 

milJies  et  millies  aut  cogilatione  sola,  aut  cogltatione 

slmui  et  aciione  fuisses  corrupla,  te  quasi  coloribiis 

casiitatis  pingebas,  et  cum  iminundissima    esses, 

pudica  dici  gaudebas.  Quod  si  aliquando  le  reaiu 

conAtans  accusasti,  audilori  polius,  non  Deo  auctori 

placerft  desiderabas.  Filia  diuboli,  violalrix  lempli 

Spiritus  sancti,  quid  de  te  dicain»  imo  quid  digne 


OrUSCULA.  —  XYll. 


m 


sacrilegium,  dum  ei,  cui  te  devoveras,  y|L  nonaudireseos,  quiasurJaes.  Quid  faciesfqitodtibi 

'  remedium  inveniesTMulu  et  mulia  sunt  leccata  et 
crimina  tua.  His  tamen  omnibus  major  est  Dei  mise- 
ricordia.  Omnipotens  esi  Deus,  pius  esl,  oujus  oroni* 
polentia  et  pietas  immensa  iieminem  patilur  despc- 
rare  pesnitenlem.  Agnosce  igilur  iollrmiutem 
tiiam ;  confiiere  le  propria  iniquitate  damnaLnm  ei  si 
ad  piscinam  salutaris  aqnae,  in  quam  angelus  Du- 
inini  descendebat,  propriis  pedibus  non  poies  venire, 
saliem  bonae  voloniaiis  gressibus  accedc,  et  sl  voci- 
fcrari  vel  loqui  non  polcs,  respirare  et  suspirare 
adhuc  poles.  Respira  tandem,  ei  ex  intimocorde 
susplra,ei  forlassis  inveniet  le  Chrisius  suspiran- 
leni,  qoi  hominem  trigiuta  octo  annos  iu  iufirmiiate 
habentem  invenii,  et  tuae  inflrmiiaii  compaileiis, 
contra  te  proferam,  quas  pene  te  toiam,  vel  penitiis  B  prout  pios  et  benignus  consuevii,  dicet  libi  :  ¥1$ 
toiam  ttbstiilisU  Deo,  etconiuiisti  diabolo?  Memenio, 

capiiva,  qno  pretio  fuisli  rederopta,  ciijus  sponsi  fue- 

ris   spoiisa,  quam  pulchra,  quam  sancta  cum  eo 

semper  manslsses,  si  ei  iidem  servare  voiuisses. 

Memeiiio  eiiam  unde,  et  quo  cecidisU.  VocaliOBe 

uiiqiie  et  eleciioiie  Dei  usque  ad  ccelum  ascenderas, 

et  in  infernoro  corruisU.  0  quam  pessimam  sortem 

toriiu  es,  qoae   crudelissimum  damnatorem  tuum 

secuia,    loUus  boniutis  auciorem  reliquisiil  Deus 

tutts,  Dominos  toos»  Gondilor  et  Redemptor  toos, 

aroplios  qtiam  seipsum  libi  conferre  non  potuit',  vel 

neliiis.  Primoro  quidem  quando  te  fecii,  Ubi  dedit 

seipsum.  Posiea  cum  peccaio  perdita  esses,  se  tux 

rederoptionis  314  coHlulit  preUum.  Tu  cerle  pec- 

casii,  et  ipse  tui  pcsnileutiam  fecit  peccaU.  0  mul-  ^ 

tom  iDgrauI  abnegasti  lienignum  Redempiorem, 

qoi  pro  te,  ne  perires,  moriuus  est,  et  lerribilem 

iiiimicttin  tuum,  qui  per  linguas  iudseorum,  et  nia- 

Ms  nrtiitum  etim  interrecit,  tibi  Doininum  elegisU. 

Saucio  fonie  olim  exsUnxeras,  et  soscepU  ordinis 

sanctiute  exsUnciom  contriveras,  quem  ad  luam 

perpetaam  poenam   peccando   soscilasli.  Quandiu 

cum  bono  Deo  et  'pio  Domino  fuisU,  eras  conira 

dialM>lam  fortis,  el  debilis  conlra  te  erat  diabolus ; 

ttt  sana,  ille  infirmus ;  tu  doinina,  ille  servos.  At 

posiquam  ab  eo  recessisU,  qui  le  sua  boniuie  crea- 

vit,  et  inxsUmabilis  charitaUs  dilectione  redemit, 

contra  te,   sptritus   fornicationis  erexil  caput,  et 

intra  viscera  lua  se  loium  immersit.  Ibi  pessimus  ^ 

fornicator  foeda  nimium  pollutione  te  maculans,  et 

ad  te  curo  mulUtudine  dxmonum  saepius  intrans, 

fetida  in  te  vestigia  dereliquit.  luque  veneno  Iii)i- 

dinis  impraegnau  concepisti  dolorem,  et  iiiiquitatem 

peperisU.  Talium  conjugum  est  parlus  monstruosus» 

horribilis,  turpis,  immuiidus.  Vae  Ubi  misera,  quae 

tui  vilissimi   servi  ancilla  facla  es,  et  fornicatoris 

pessimi  coDCubina!  0  vilis  facU  iiimis,  ubl  speras? 

quid  exspecUs?  jacere  in  sordibus  est  damnabiia; 

surgere  de  sordibus  est  Ubi  impossibile.  Dic  inihi, 

si  nosUy  a  quo  Ubi  consiliugi»  per  quem  auxilium, 

ad  quem  refugium?  Non  vales   accedere  ad  san« 

cios,  quia  ligau  es,  nec  invocare  eos,  quia  moU 

cs.  Qood    si  etiaro  Ubi  loqoi  digoarentur ;  315 
pAnoL.  CLVII. 


•ana  fieri?  {Joan.y,  6.)Quodsi  miscriam  et  impo- 
lenUam  tuam  humililer  coiifessa  fueris,  et  omnipo- 
tenliam  firmiter  credens  agnoveris  suam ,  quod  iili 
exhibuii,  et  tibi  exhibebit,  et  quod  Marise  Magdaleiiae 
poenitenU,  et  lacrymis  peccau  confiienU  minime  ne- 
gavil,  nec  libi  negabit.  Et,  qui  ieprosuiii  mundavit 
bumilem,  omnero  lepram  peccatorum  et  criminum 
tuorom  moiidabit ;  et  te  quasi  qualriduanum  mor- 
luum,  eUam  jam  feientem,  de  sepulcro  nuserise,  e 
delulo  faecis  suscilabit,  et  solvi  praecipiet  lesos 
Christos  Dominos  nosler,  qoi  immens»  pietaUs  et 
omnipotenlije  Deus ,  vivit  et  regnat  cum  Patre  ei 
Spirito  sancto,  per  omnia  saicula  s»culorum. 
Amen* 

316  XYi. 

ORITIO    AD  JESDM. 

Jeso  bone  et  pie,  Fili  Dei  viii  et  David, le  adoro, 
te  laudo,  le  glorifico.  Tibi  omnipoienU  Deo,  Crealorl 
nieo  piissimo,  summo  el  vero  Sacerdoli,  et  tose  bea- 
tlssimae  inatri  Mariae  semper  virgini,  et  omnibua 
sanciis  luis,  confileor  me  roiiitum  miseruro  et  pecca- 
torem,  et  qualem  tu  nosU.  Sicut  meis  meriiis  jii- 
stificari  nec  possum,  nec  potui,  sic  toa  magna  mise- 
ricordia  me  posse  salvari  profiieor,  de  cujiis  magni- 
tudine  praesuroens  in  le  speravi.  Possem  quidem 
desperare,  quia  aiiler  vixi  qiiam  deiiui :  sed  illa  tua 
magna  miscraiio  me  desperarc  iion  paUtur,  qu»  Id 
de  coelis  deposuilad  terras,  ne  perirem.  Salvum  fac, 
quaeso,  benigne  Jesu  ,  servum  luum,  quoniam  spe-^ 
ravi  in  le ;  et  omnes  qui  speratis  in  ipstfm  orate  pro 
ine,  ut,  si  non  ad  pra^sens  requie  dignus»  saltem  ab 
aeterna  poena,  ipso  miseranie,  alienos  inveniar. 
XVII. 

ORATIO  kh  MATREIf  miiai* 

0  Maria  gloriosa, 
Jesse  proles  generosa, 
Per  quam  fuil  mors  damnau, 
Alque  viu  reparau ! 

Virgo  semper  preiiosa  317* 
Super  omnes  speciosa ; 
Sielia  inaris»  cceli  poru, 
Ex  qoa  miindo  lux  estorU* 

Templum  sacrum  Salvatoris, 

8 


^s 


Rehigium  peccatoris, 
llandi  salus,  inors  peccali. 
Suinmi  facu  parens  nali. 

Quae  filinnyliabes  regem, 
Qul  divinam  dedil  legem  :  ^ 

Tu  maler,  lu  ftponsa  Dei , 
llei  miserere  rei. 

De  coiiTalle  lacrymarum , 
Pressus  mole  peccaU>runi> 
Ad  te  clamo,  Virgo  pia , 
Sis  mibi  dux,  ai«iue  via. 

Quem  tu  benedicta  regis, 
Observat  pnecepla  legis, 
Deum  amai,  Deum  credit, 
Nunquam  ab  iilo  recedit. 

Rege,  quaeso,  me  misenim , 
Sanctissima  mulienim, 
Ut  dlvin»  memor  legis 
Sim  ad  velle  magni  regis. 

Qui  per  suam  charitaiem, 
Prae&tet  mihl  castitatem : 
Et  mundus  ab  omni  sorde, 
Hunc  diligam  puro  corde. 

Hic  cujus  est  semper  csse, 
Scit  quld  mihi  sit  necesse : 
Meam  scit  infirmitalcm, 
Quam  sanet  per  pietalem. 

Est  h£C  mea  infirmilas, 
Peccaluro  et  iniquilas : 
318  Gicalrix  mei  vuiiieris, 
Obduralio  sceleris. 

Morbo  peccali  langueo, 
Qui  me  curet  non  habeo  : 
Sola  misereri  mei 
Potest  mediciua  Dei. 

Peccans  corde,  peccans  ort 
Recessi  a  Greatore : 
Sed  succurre  mihi  reo, 
Mater  ejus,  sancta  Virgo. 

Fac  mihi  propitium, 
Quem  genuisti  Filium : 
Pro  me  apud  ipsum  ora , 
Et  succurre  sine  mora. 

Qui  assumpsit  ex  te  carnem 
Exaudiat  tuam  precem ; 
Nihil  libi  denegabit, 
Quem  mamilla  tua  pavit. 

Et  cui  inter  cunabula 
Charadedistioscula, 
Quidquid  iilum  pelierls » 
Impetrarepoteris. 

Deus  puer  ex  te  natus, 
EtFiliusnobisdatus, 
Mundet  sua  pietate, 
Me  ab  omni  iniquilate.  Amen. 
iLVill. 

HtVNDS  BB  S.  UkBlk  MACDAUNi 

Ad  veiperoi» 
Maria  poenilentiae 


COFFKIDI  ABBATIS 
A 


VliSDOCiNENSIS 
Formula  lapsis,  spes  veuic, 
319  Ut  nos  auctor  bouiiatis 
Jam  sepulios  in  peccaiis 
Resusciiet,  obline. 
'  Ora  pro  peccatis  noslrls, 
Justificaia  peccalrix , 
Eo  mentis  studio. 
Quo  aeternOy  vivo,  vero 
Supplicasti  Domino. 

hrrigavit  tc,  Maria, 
Cbrlsii  pielatis  unda. 
Qui  le  lavit  et  mundavit, 
Nos  abluat  a  peccatis 
Cbariialis  gratia. 

Hxc  Infirma  ad  medicum 
Venit,  quxrens  remedium; 
Prosternitur,  non  loquitur 
Sed  lacrymls  confilelur : 
Sic  agit  negotium. 

Plenus  misericordia 
Dat  medicus  remedia» 
Nulla  respuftvulnera 
Omnipotens  inedicina  : 
At  vult  cordis  iritima. 

Offert  haec  pQeniteniiaro, 
Hic  confert  indulgenliam : 
Fugat  sepiem  daemonia 
Sepiirormis  clemeniia, 
A  conversa  femina. 

Poenitentis  devotio 
Peccatorum  remissio 
Fiat  nobis,  summo  Deo, 
Qui  esl  nostra  redemptiOt 
Laus,  honor  et  gloria.  Amen. 
320  ^f^  NoetumoM. 

Maria  quaedam  nomine 
Magdalena  cognomioe, 
Arie  seducu  daemonuin, 
Peccatrix  fuit  nimium. 

Quae  specie  inlumuil, 
Et  turpiter  succubuil, 
Superbae  mentis  vitio 
Venit  carnis  corruptio 

Crimen  quidem  est  graviut 
Meniis,  sed  carnis  turpius; 
Duiu  lurpius  erubuil, 
Quod  est  gravius  tirouit. 

Quaerit  anciila  Domiiium, 
Optat  infirma  medicum ; 
Obiiiiit  baec  obsequium» 
Hicconiulit  remedium» 

Mirifica  poienlia, 
Et  pietaiisgraiia, 
Quae  in  ista  peccatrice 
Vulnus  sanavit  vuinere. 

Gioria  sit  Patri  summo, 
Laos  ejus  Unigenito, 
Honor  Spiritui  sancto, 
Tdnitati,  uni  Deo,  Ameo. 


O 


«57 


In  matulmt  Landibn$. 
V  Et  miseras  ei  miseros 
Vocai  Deus  miscricors , 
Omncs  ad  poeniteii(iam« 
381  ^^  poilicetur  veniam. 

Contemptor  poenitcnii« 
Solus  est  expers  venia* : 
Factor  roisericordiae 
Christe,  nostri  miserere. 

Immensa  tua  boniias 
Mari»  dedit  lacrymas : 
Per  lacrymanim  fluvium 
Fiuxum  restriuxit  criminiim. 

IkBC  subdiu  daemoniis , 
Atquededita  vitiis, 


8CRN0NCS. 
A 


ts» 


A  tepritisobiinuit, 
Quidquid  iibi  exliibtiil. 

A  ie  cordis  compuiK*iio « 
EtcapiUorum  lersio, 
Ei  pedum  oscnlatio. 
Eilurigttenil  effiisio. 

Toiuiii  iux'  pielatis, 
Quod  fecii  h:ec  pro  peccaii s, 
Qiiod  pro  nosiris  faciamus , 
Da,  pie«  ne  pereamiis. 

DeoPairi.etFilio, 
Spiriiui  paracliU), 
llonor,  virius,  ei  gloria 
In  sempiierna  saDCula.  Amen. 


GOFFRIDI 

-3J13  ABBATIS  ViNDOCINENSIS  B.  PRISCfi  CARDIxNAUS 

SERMONES. 


SERMO  PRIMUS. 

IN    NATIVITATB  DOMIltl  f. 

Hodie,  dileciissiini,  venerabilis  ei  universalls  re- 

gina  angelorum  ei  hominum  virgo  Maria,  quem 

verbo  concepit  angelico,  clauso  utero  natnm  miindo 

edidii  Salvatorem.  0  cum  gaudio  et  llde  admiranda 

natititas!  Ecce  muiier  sine  coitii  concipit,  gravida 

»ne  gravitate  eflicitur,  paril  sine  dolore,  virgo  san* 

m  aiile  partnro,  In  partu  virgo  sanctior,  sanctis- 

ftima  Tirgo  post  partum,  baec  sola  kctiiiam  mairis 

timul  obtinere  mernit,  et  gloriam  virginilaiis  :  de 

cujiis  caslis  visreribns,   Deus  honio  facius  ad  nos 

Tenil,  in  siiiu  Virginis  innlris  heata   uhera  quibiis 

ptennlriebntiir  324  filiali  dilociione  appelere  iion 

dedigiians.  Ei  nos,  fraircs,  Dei  el  bominis  nalivila' 

tem  devotione  celebranles  exsiiltemus,  qtiia  lixc  Dei 

ft  Domini  nostri  nativius  perditum  vitae  remedinm 

boroinibus  ^eddidit;  novum  intuiii  coelo  gaudiiiro. 

Rcparaiio  generis  bnroani   facta  esi  mors  peccali, 

diaboli  confusio,  exspoliaiio  inferni.  Itec,  inquam, 

ioefiabilis,  chara  angelis,  iiominibus  necessaria  Dei 

naiiTiias  bominen,    primum  servuro  diaboli  pcr 

ioobedienliae  peccaturo,    libeniin  fecit;  euroqiie, 

unde  ceciderat,  reduxii  ad  paradisam,  non  minos 

giori»  obiinenteiii,  quam  antequam  peccasset,  ba- 

bueraL  Ad  dejiciendum  boroiiiem  potent  fuii  ino« 

bedieniiae  culpa,  sed  ad  illum  erigenduro  Dominicae 

naiiviuiis  poientior  exstitii  gratia.  Vaiuit  eqnidem 

inffcere  aniiqui  serpentis  venenosa  astutia,  sed  in- 

feclom  curavit  naii  Salvatoris  praepotens  medicina. 

loimicos  Dei  et  liominis  diabolus  miscria?  Invenlor 

exstiiit ,    seJ  Oeus   faclor  misericoirdiae.   lile  sua 

fraiide  iioinincm  miserum  reddidit ;  Deus  comp^- 


B  liens  misero,  ne  miser  in  miseria  reroanerei,  mise* 
ricordiam  fecil,  ei  qui  prius  peccantem  angelum 
jusie  damoaverat,  ab  eo  seductum  liominem  mise* 
ricorditer  respexii.  Peccavit  angelus,  et  a  Deo  in 
aeternum  damnatur  :  peccavit  homo,  et  Deus  in  taif 
ium  itii  compaiitur,  ut  non  solum  pro  illo  incaruaii 
et  nasci  dignareiur,  sed  mori.  0  mira  et  inenarra- 
biliscirca  hominem  Dotuini  pieUs!  OvaUedistricia. 
sed  omnino  justa  conlra  angcliim  Dei  severiias! 
Jiislus  ilaqiie  el  pius  325  Dominus  et  conlra  ange- 
luni  egil  scveritate,  ct  crgu  hominem  pielatis  ainore. 
Utcrqiie  peccando  corrueral,  sed  angeluin  ad  paeoam 
Deiis  (lcpnlavit  seiernam  censura  jiislili.c,  c  t  iionii- 
neni  revocavil  ad  glorinm  intiiilii  iniseiicordi^x). 
Provida   nanniiie  et  ralionabili  Dci  dispcnsaiione 

Q  aciiim  est  iit  cujus  gradus  fuerat  altior,  cjiis  casus 
fieret  gravior;  ei  qui,  nulto  alio,  nisi  seipso,  sua* 
dente  vel  decipiente,  nec  carnem  portabat  buina*- 
naro,  de  qua  forsiUn,  licet  injuste,'maleriam  peccan- 
di  possei  contrahere,  sed,  sola  iniquiiate  superbisB, 
su»  perdiiionis  faclor  fuil  ei  alierius  culpje,  duni 
in  illosuperbia  cepil  iniliiiin,  cjus  careret  fine  sup- 
plicium,  uec  ulla  deinceps  ratione  ei  licerei  liabero 
spem  veniae,  qui  invenior  exstiiit  et  roanei  aocior 
iantae  nequiiiae.  Horoo  vero  inexcosabilis,  quia 
peccavit  per  inobedientiam,  et  interrogatus  culpam 
confiteri  distulii,  dejeciionem  meruii  et  ruinant. 
Ei  qol anie in  paradiso  solam  beatitudinem  noveial, 
cum  se  per  peccatum  diabolo  nuncipatum  cernere^ 
cl  diversas  in  rnuiido  cxperireliir  niiserias,  nimiji 

^  infelicitale  compulsus  amissam  felicilaieni  plangere 
cccpil  conversus  ad  lacrymas.  Gemebat  liomo  reus 
sub  onere  rcalus,  uqc  suis  lacrymis  a  peccato  vale- 


«39 


GOFFRIDI  ABBATIS  VINDOCI.NENSIS 


tii^ 


nai  ablui,  quia  lacrymas  niiiis  iniseri  8\iperaoai  A  nuntiemus.  Perfecto  odiopeccatia  renuniiarecsl,  s« 
luagnitudo  peccali.  Sed  Deus  rcum  salvare  volens 
ct  daninare  realum,  nuiitianie  aiigelo,  et  super- 
veniente  Spiptu  sancio,  in  uterum  Virginis  desccii- 
dit;  et  in  qua  pro  homine  patcrelur,  carnem  as- 
sump.«it.  0  stupenda,  et  326  ^^*®i  ^^  dilectionis 
brachiis  amplecienda  assumpiio,  pcr  quam  factura 
Faclori,  natura  creata  unitur  Creatori,  Deus,  pro 
hoinine  homo,  misericors  efficitur  pfo  misero,juslu8 
pro  peccatore  damnatur,  pius  pro  impio!  0  in- 
asstimabilisdiviiixpietatis  miseratio,  per  quamnalus 
Dei  Filius  niondo  apparuit;  et  cuniesset  Doininus 
omnium,  ut  a  morte  servum  redimerei,  immorialis 
roorteni  suscepit;  sed,  quia  Iieatae  vitsp  mors  domi- 
iiari  nequivit,  die  tertia  Dominus  resurrexit.  Morte 
..aua  Salvaior  nosier  hominem  suscitavit  pcccato  B 
mortuuin,  resurgens  a  mortiiis  non  solum  illi  pura- 
disuin  reddidit»  sed  coniulit  coeluro.  Incarnatio  ita- 
que  Redemptoiis  nostri,  nativitas,  mors,  el  resur- 
rectio,  nostr»  salutis  operaiio  fuit,  et  diabolica 
artis  deslructio.  Sua  pra^terea  iucarnatione  bcni- 
gnus  Jcsus  nobis  huiniliiaiis  exemplum  proposuit. 
Natus  apparens  mundo  ct  loqueiis  homiiiibus,  sa- 
pientise  sux  doctrina  nos  instruxil,  morte  sua  uos 
docvit  patientiam;  resurrcclione,  invitavit  ad  glo- 
riaro.  Igitur,  dileclissimi  fratres,  qux  sursum  siiiit 
diligamus,  non  quse  super  terram ;  et  sanctis  ope- 
ribus  Redcmptorcin  iiostruin  sequaniur  ad  gaudia 
aeternse  feiicilulis,  quo  iios  ipse  iii  carno  iioslra  pr%- 
cessit,  ct  \ocat  sedens  ad  dexteram  Patris.  ipsuni 
etiani  pro  nobis  apiid  Pairein  iniercedere  toto  corde 
credamus,  qula,  nisi  ejus  sanctissiina  iiitercessione 
et  virtote  muniamur,  diabolo  non  valemus  resistere, 
qui  vires  suas  inutavit  327  qdtUem,  non  auiisit 
dejectus.  Vere  orat  pro  iiobis  Dominus  in  carne 
quam  assuropsit  pro  nobis.  Ncc  mirandum,  si  Palri  . 
suopreces  propitiationis  pro  salute  homiiiisexhibet, 
qoi  bonio  fieri  voluit,  ne  homo  periret.  ^on  dcdi- 
gnatur  pius  Dominus  in  coeliim  assumptus,  liomineni 
juvarc  in  tcrris,  qiiem  et  a  peccato  niuiidare  viilt, 
et  secum  regnare  in  co^lis,  illuroque  tanto  amore 
amplectitur,  ut  si  euin  adhuc  pro  iilo  mori  justitiae 
Jura  eiigereiii,  pieiatis  sibi  viscera  non  deesseiit. 
Non  debet  houio  desperare  de  proprio  lapsn,  cui 


qiialeiH  illum  Deus  fecit  328  deligere,  et  qiialein 
seipse  peccando  fecit,  odisse.  Ponanius  anle  faciein 
anima:  nostne,  ci  in  memoria  flxum  teneamiis  quam 
admirabili  gratia,  anteqtiam  essemiis,  Deiis  nos 
coiididit.;  de  quanta  miseria,  ct  qiianta  ejus  miseri- 
cordia  liberati  postea  suraus ;  et  illiim,  qiii  liodie  de 
sua  sanctissima  virgiiie  malre  gloriosa  Maria  natiia 
esi  nobis,  totis  visceribus  diiiganiiis.  Qui  noa,  licet 
reos,  et  diiigit,  et  nostros  odii  reatus.  Quos  ipse  sus 
pietalis  gratia  mondare  dlgnetur  Jesiis  Christus 
Dcus  et  Dominus  noster,  cui  cst  cum  Patre  et  Spi- 
riiu  sancto  omnis  honor  et  gloria,  per  omnia  saecula 
sa!culoriim.  Amen. 

SERMO  H. 

IN  NATIVITATE   DOMIMI  II. 

Hodle,  dileciissiini,  Redemptoris  nostri  facia  cst 
quxdam  specialis,  et  singularis  operatio,  quia  ipsa 
naius  est  de  matre  sine  patre  4ii  ssculo,  qiii  ante 
saecula  siiie  niatre  de  Patre  naius  esl,  ad  nos  ve- 
niensde  ccelo.  Natus  est  itaque  de  feinina  virgiiie, 
omnipotentia  diviniiatis  ordinem  natur<e  tr.insgi«* 
diens,  et  honorem  su»  honesiissimae  matris ,  pudi- 
citiae  et  virgitittatis  sigillo  cnstodiciis.  Non  est  jam 
aniplius  miseris  desperandum  de  venia,  si  tantuin 
admissorum  pueniteant,  qiiibus  hodie  in  huniana 
carne  nascilur  de  Virgine  misericordiu.  Hodie  me- 
dicina  de  coelo  datur  mundo,  per  quam  inflrmae  et 
peccairices.  329  anim»  sanantur,  et  damnata  at- 
que  facta  deformis  peccato  human»  coiidilionis 
iialura,  In  statum  pristiiium  refonnalur.  Iludie  da 
splendida  stella  radius  satis  spleudidior  ad  tenebras 
processii,  qui  inlbi  residentes  bomities  magiio  et 
admirabili  fulgore  irradiaiis,  honorans  creatiiram, 
et  consuinens  culpam,  ad  pairiae  coelesiis  clariiatein 
provexit.  ll«c,  dileaissimi  fratres,  de  nostri  Salva- 
torisomnipoteniia  «t  pieiaie  dUigenter  considerantes, 
non  desperemus  magis  de  nostris  excessibus  qiiainde 
lllius  bonitate  poeniieiites  prAsumamus.  Frtictuosa 
est  valde,  sed  de  Domtni  pictaie  prasumpiio,  cuin 
priuspcenitendoaccusatur  animaet  sanatur^proditur 
peocatumetdeletor,etquiantepeccaiorex&titerat»ex 
peccatorejusiusefficitur*  Taiis  iiamque  prssuinpiio 
Jndicem  miligat,  iion  provocat  cujuscf^t  inienib  ab 


Deus  compatitur  tantas  dileclionis  afleclu,  neciteruin  j)  accusalore  diabolo  accusalum  homtnem  li  erare,  ne 


siue  timore  sperare,  ne  sumat  occasiooem  peccandi 
de  magnitudine  misericordiae.  Gulpabilis  est  vaide 
homo  illCy  ille,  inquam,  oiiinino  culpabilis,  qui  de 
pietate  Salvatoris  se  facit  impium,  et  ejus  beiieficium 
dilectionis  verlit  in  iniquitatis  auginentum.  Christia- 
lue  fidei  obviat,  etderogat  pielati,  qui  praesuniensde 
Diisericordia  Dei  securius  pcccat,  vei  speagendjcpce- 
oiteotiaepeccata  cumuiat.  Divioa  euim  misericordia, 
eipoenitentia.quae  ab  illa  nobis  tanqiiam  iDflrmis 
porrlgitur  mediclna»  reroedia  snnt  peccandi,  non 
iacilaaienu  peccati.  Cum  lirooce  pariier  et  aniorCy 
tratres  cbarissimi,  admirerous  et  admirando  inielli- 
gamua  collata  nobis  divinae  dilectionis  ei  gratiae  roo- 
nera  pretiosa,  et  peccatis  nostris  perfecio  odio  re- 


pcreat.  Et  si  al  quando  pius  dominus  nobis  peccato* 
rlbus  indiguans  irascitiir,  ad  hoc  facit  ut  suae  ind  - 
giiaiioiiis  terrore  iios  convertat  et  cjiis  ira  vei  iiid  - 
gnatio,  non  essecutio  uliionis,  sed  magis  pcccaio  um 
nostrorum  absolutio  fiat.  Vere  bonus  et  bengi.usesl 
per  oinnia  Dominus,  cujus  indiguatio  arteui  cxliiLct 
piae  et  compatienlis  jusUtiae  et  ejiis  ira  est  npeta.:o 
juste  consulentis  misericordiae.  Hujus  piissHni  Ke- 
deinptoris  nostri  est  incoroparabilis  aroieiiia,  iueoin- 
preheusibilis  patientia ;  qiii  horoinem,  pro  (^oo  pas- 
sus  est  mortemy  qootidie  peecautem  patiur,  diu 
330  exspectat,  et,  ut  reverutur  ad  ipsum»  iioii  so- 
lom  veniain,  sed  roercedem  polllceuir.  Homini  .ta- 
que  peccantt^sedpoenilenti^  noo  qiiia  peccavii^  seJ 


'<<  SER^ONES.  tll 

quUfKBliiitili,  Dofnint»  iuilulgdt,  qui  si  non  peccas- A  sua  quisque  uliUir  poiestate.   Ad  agenJam  |><p.ni- 


M,  miiiqaain   poBnilere  de  peccaio  poiuissei  et  quid 

crealune  Creaior  dimiiterel,  non  babcrct.  Est  igiitir 

honniii  liomineiB  poccare  qui  pocniiei?  Non,inquam, 

sed  lionnni   est  euni  pceniiere  qui  peccayit,  et  non 

peccet.  Nec  iteruro  peccahiinus,  ut  Deus  ignoscat  : 

absiuSed  peccaia  quae  faclmus,  utdeleai,  confes- 

atone  priklaiuus,  et  legamus  pceniieniia,    ne  ipse 

agiioscat.  Aliqiiando  tamen  bonus  et  pius  Dominiis^ 

ad osteiistonem  suae  bonac  voluntatis,qua  semper 

cirea  peccaiores,  qiiasi  qiiodam  pii  Pairis  affectu 

lixreu  ne  ad  pccnaro  iradat  errantes,  cum  nos,  qui 

nec  bonia  bene  ntiiiinr,  de  medicina  noslra  faeimiis 

plag:im  •  ipse  de  vuliiere  iiostro  nobis  adhibct  medi- 

cinaro.  De  inedicina  etenim  nosira  miseri  et  insi- 


tentiain  non  debeinus  exspectare  viue  iioslfseextre- 
inum  dicin  quoniain,  qui  usqne  in  cxiremiim  diem 
poenilenliam  dtffcniiit,  vix  aiit  nunqiiaiii  pervetiinnt 
ad  salutein.  Fil  pleniinqiie  in  miseris  homiiiibiis« 
quod  eoruin  vita  per  vohipLilem  carnis  expendilur 
sed  cum  repenle  vohiptas  ipsa  snbtraliilur,  cum  caro 
inliriniUite  atleritur»  cum  jam  cgredi  anima  nrgetnr, 
tunc  qtiasi  ad  bone  vivendnm  sahis  amissa  a!>  iliis 
requiritur,  quibus  pro  voluplale  brevi  perpctua  pie- 
na  dcbetur.  De  talibus  enim  dlcitur  in  Psalmo : 
Cum Deus  occideret  eo$,qu(rrebant  eum  {Psal.  lxxvii^ 
84).  Certe  nimis  tarde  ante  JuJicem,  qiii  facit  om- 
nia  juste,  siiam  qiiisque  causam  exponere  co^perit, 
eum  in  se  prolalam   tristem  et   immiiiabilein   suns 


pienles  vulneramur,  ciiro  de  abstinenlia,  vel  quali- '^damnationis  sentenliam  ab  illo   susccperit.  Igllitr 


bet  virtnte  nostra,qu;e  medicina  esse  debuii  animae, 

snperbiniDs.  Sed  miserieors  et  omnipotens  Deus  de- 

virfnere  nostro  medicmam  operatur,  cum  in  luxu- 

riam  coinientes,  iion  qiiia  sit  luxoria  superhia  gra-^ 

vior,  seil  qnta  turpior  esse  videtur,  nos  huiniliat ;  et 

sic  in  nobis  vnhins  de  vulnere  sanat.  Iste  veraciter 

wnis  et  plenus  pictatis  visceribus  medieiis,'nostr9e 

iultnnitali  omnino  compaliens,  pro  exhilicnda  noliis 

inllrrois  saniUle  nuHum  exigit  pretiuin ;  sed,  331  &> 

taniuro  ab  il!o  saitari  desideramus »  inercedem  pro« 

iiiittit,seipsnm  videhcel  et  tribtiit.  Venitdecoeliscoblo- 

rum  Condilor  bodit;rna  dic^  ut  supra  diximus,  de  Vir< 

gine  nialre  natus,  qui  coutra  superbienles  ei  impeeni- 

lenies  angelos  sentenliani  protulit  danmationiset  pce-  q 

iiiteniibusatiulit  absoluiionisremedium.  Ltcet,  fraires 

charissimi,  liunc  sacratissimum  diem  in  latidem  Domi- 

nice  naivitatis  lotiim  ihslieamiis  celebrare  festivuro, 

et  in  liac  tam  jueunda  soieniiiiiate  tristitia-teroporali,. 

seo  mcerore  caniali  afllci    non  oporteal,  proqno 

hodie  natus  est  Christui»,  Chrisiianum ;  lamen   si 

ptaeel,  quod  satis  placcre  debeualiquid  vcl  parum 

loqtianinr  de  poenilentia  ,  sine  qiia    peccalortbiis 

iiiiUa  pro&unl  sacnnncnta,  nul^a  ab  eis  digne  fesi» 

c-debraiilnr.  Dicainus  prtiis  quid  est  pcenitentia. 

qno  ageiida  sit  frnrhu  qno  tempore,  et  qua  mentis 

inieiitioiic.  Posnilentia  est  pncteritorum  bnmilissa- 

lisfactio  peccalorum,.  et  cavendorum  provid»  solli- 

chudo  futurorum,  finis  et  odiiini  may,  quoddam  ini- 

liiim  el  aroor  boni.  Fruclus  pOHiitenlia^  est  magniis, 

iirtlis  pariter  et  necessarius.  Nam  poaniteniia  ,  prse- 

cetlente  bonilaie  divina,  ut  justus  fiat,  vertit  pecca- 

lorem;   bominem  a  diabolo   victunu  diaboli   rucit 

viclorcm.  Deliela  lascivas  juvcntulis  Deuin   incmi- 

Hisse  non    sinit,  ncc  ignorantias  pueriti:c;  sencs 

etiam  loni^a  peccaudi  consueludiiie  deceplos  reparal, 

sedvirtute  potius  menlis,  quain  corporis  novilatc!. 

332    PoRniientia  SK^uideni  inore  lideiis  ostiariae 

gereiis  ofliciuin,  ostiura   parailisi  peccantibus  clau- 

sutn,quaiido  vull,  aperii;  et  quos  poBnitentcs  agno- 

sfil,  recipit  intra ;  iinpcenitenlcs  vero  nec  prece, 

necpretioinlrarepermittit  scd,  quia  mortem  dile- 

xenint,  eos  penitus  excludit  a  vita.  Eo  agenda  est 

IHenlteutia  tempore  quo  salus  corporls  manct,  quo 


dum  licet,  et  agend:e  poeniieutia;  lempiis  concedi- 
tur,  nosotiari  non^decet,  nec  nimium  esse  securos; 
quibus  pro  merilis  singulorum,  post  vliam,  quas 
brevisest,  et  ejus  brevitas  incerta,  aiit  sempiterna 
lelicilas  reservalur,  autmiseria  sine  fine  inansum. 
Ea  mentis  inieniione  poenilcnliam  ag»mus,  ut  ind» 
non  aflectemiis  laudes  hominum,  sed  soli  333  ^^ 
de  bono  poenitentise  placeamus,  cui  displicere  vera- 
ciler  non  possunt  puenitenles,  et  sine  poenitentia 
placere  ulla  ratione  peccanies.  Iia  pncterita  prccala 
Qostra  plangamus ,  ut  nulla-  dcinceps  plangenda, 
auxilianie  pietate  divina,  faciamus.  Pietas  enim  di- 
vinaatixiliaridesidcrai,  sihomo  non  diflerat  pceni*' 
tens  confiieri,  occasionem  quxrit  vas  conrractuni 
reparandi,.  iion  conierendi  qiiassatum ,  et  ut  pecca^ 
lor  ad  Deum  convertatur,.patienier  exspectai,  utse 
Deiis  ad  peccatorem  convertat.  Nosiros  gemiins 
optat,  scd  temponiles,  ut  remitlat  perpetuos.  Ab- 
oculis  iiostrisbrevis  hujus.  temporis  lacrymas  exigil, 
ut  sancti  Spiritus  unctionem  super  nos elttinlai ; 
quae  et  a  nobis  in  praesenli  omnem  maculam,  et  ab 
ocolis  nostris  in  fuliiro  omnem  lacrymam  tergal« 
Non  est,  fratres,  de  Domino  taiil;e  pietatisdespernn- 
dum  nec  ab  illo,  sed  ad  illum  fugiendum,  qui  inagii. 
voluntarius  creditur  ad  ignoseendum  quam  diaholus. 
ad  snggerendum  fuerit»  vel  homo  ad  peccnndora. 
Quod  hic  anobis  dictum  est  de  poenitenti»,  noii  crat , 
prxtereundum ;  quae  sola  medicina  peccati  homini-' 
Dhusrelinquitur  post  baptismum..  De  nativiuie  Dei^ 
ei  Salvatoris  nostri  Jesu  Christi,  nnde  iractare  pro- 
posnimns,  quamvis  vita  nostra  non  mereator,  et 
faciindia  ad  loqnendum  non  siippetat  et  parum  vel 
penitus  nihil  scientia  nostra  suffrageiur,  tamen  de 
dulcissima  Domiui  charitate,  et  pia  ejus  patientia 
amplius  praesuioentes,  quam  de  nostra  desperaiites 
iniperfectione  prout  ipse  quo  indignis  334 ^P®  ^**'*. 
buit,  digna  loqui  doiiaverit,  prosequeniitr.  Solem* 
niias  hxc  qua:  hodie  a  Chrisiiana  retigione  annua 
eelebralur,  jucundilatem  mcnlis  niagis  quam  carnis 
afilictionem  requirit  quia  hodienia  die  valde  jucun- 
dari  et  tetari  oportet,  qua  homo  perdiioa  Inventus 
est,  et  qui  moriuus  fuerat,  revixit.  Natus  esi  hodle 
Deus  factus  hom(»,  pro  nobis  modico  teropore  mulias. 


S43 


GOFFRIDI  ABBATld  VINDOCINENSIS 


SU 


passiis  iiyitrias.  Qul  ciim  in  cruce  poslius  essei  ajb  A  promimdi  snlute  nasci  dtgnatas  esl,  sna  diilcissfma 


jliis  pro  quibas  veiierat»  de  sacratibsimo  ejus  bt3re 
lancca  vulnerato,  unda  potiiis  pretaits  exivit  quam 
saiiguinis.  0  huniana  impietns,  nisi  a  Deo  permiftsa, 
onuiino  impotens,  audi  et  inlellige  qvx  pro  te  et  a 
te  pertiiHt  Deus  omnipotens.  Tuis  exsecrandis  ma- 
iiibtis,  quas  faciens  ille  sacraverat,  non  esi  alligatus 
crucl,  sed  clavis  aflixus,  ot  majori  dolore  eum  con- 
slriii^eres,  qoi  veneiat  ut  te  ab  aetemis  doloribus 
liberuret,  et  graviorem  in  eum  exerceres  vindiciam* 
qui  nuilain  commiserat  culpam.  Tn  quidcin  conlra 
eum  impie  sseviens,  sed  in  hoc  eliain  ipse  tibi  pie 
compatiens,  idcirco  sustinuit  graviora  tua;  crudcli- 
taiis  lomienta,  ut  libi,  qui  eutn  oderas  siite  ca.isa, 
majorem  dilectionem  ostenderet  et  per  mcmoriam 


charitate,  niisericordia  ac  boniute  nobis  donare 
dignetur,  qui  cam  Patre  et  Spiritn  saneto  TiTit  et 
rvgnat  per  omnia  saecula  saeculoram.  Amen. 
SERMO  III. 

IH  llATIVtTATB  DOMINI  III. 

Cbristus  DeiFilius,  fralreit  charissimi.  qui  in  Evan- 
geiio,  ut  eum  faodierna  die  corporallier  natum  cre- 
darinus,  docetet  prsecipil,  ipse  etiam  quod  conci- 
piendiis  esset  in  virgine,  et  quod  de  virgine  nascere- 
tur  per  propheiam  dixerat  anle,  qnod  sic  fuisse 
pnedictum  agnoscitiir  :  Ecce  virgo  concipiet  et  pariet 
filium  (Isai.  vii,  14).  Quod  ortin  a  propheta  de  in- 
cariiatione  et  nativitnte  Dci  et  Doinini  nostri  Jesu 
Christi  futuruni  prxdicebnlur,  jam  factum  agnovi- 


tiim  injurlosae  passionis,  qiiasi  qttibusdam  niiseri-  B  nius.  Nam  secundum  vailcinium  sancttssimi  prophe- 


cordiae  clavis  animnm  transfigeret  peccatricem,  ut 
vel  sic  revocaret  errantem,  nc  periret.  Pius  ac  be- 
nigniis  Deus,  cum  in  cruce  se  sitire  perbiberet,  et 
ab  illo  infideli  populo  accepisset  amaritu^linem  fei- 
lis,  proillis  orans  dalcediiiem  exhibuit  charilatis. 
Nec  tunc  multum  huroilis  335  dispensator  nostne 
salutiSy  lam  vitjs  Tcl  aquae  calicem,  qnam  popuii  se 
interflcientis  sitiebat  salutem.  0  inaestimabilis  Dei  el 
Domini  nostri  Jesu  Christi  circa  peccatores  benigni- 
tas !  0  ineffabiiis  misericordia  !  o  misericordia  in- 
inarrabitis !  oadmirabilispatientia!  Qua>  eiiim  mnjor 
benignitasy  sive  misericnrdia,  huinilitas  vel  patientia 
peccatoribus  exhiberi  potuit  quam  ut  ipse  Deus  so 
cootemnenlis  fieret  pretium  hoininis  ita  ut  contra 
Deum  peccaret  bomo,  et  Deus  poenitentiam  facerel 
pro  peccato,  homo  etiam  contra  Deum  saeviret,  sae- 
Tienii  etiam  Deus  propitiaret^  formam  servi  coeli  et 
i«2rrx  Dominus  assumeret ,  in  qua  ipse  panis  veriis 
csuriret,  foiis  vlviis  sitiret,  virlns  nnnissima  inflr- 
niaretur»  immorlalis  vita  pro  suo  inlerfeciore  inorc- 
retur?  Quidquid  boni  in  terra  exhibnit  Deos,  pio 
hoinine  fecit ;  et  quidquid  mali  sustinuit,  ab  hoiniiie 
et  pro  homine  fuit.  Quid  ad  haec,  fratres,  cogiuibi- 
roas?  quid  diccmus?  quid  faciemus,  cum  Deus  talis 
sii  circa  iios»  quod  melior  esse  non  possit ;  et  nos 
tali's  contra  eom  siinus,  quod  pene  pejores  esse  noii 
p  fiumus?  quo  ibimus?  quo  fugiemus?  aut  qtiein 
consiliaiorem  aut  auxiliatorein  conira  justum  judi- 


tae  illius,  virgo  quacdam  eral  concepturay  et  paritara 
filiuin;  ethaecvirgo  fiiit  337  bona  Bfaria.  Ilaoc 
eniin  concepit  et  peperit,  non  quemribet,  vel  cti- 
juslibet  filiuin  ,  sed  Deum  et  Filiuin  Dei.  Deus  cuin 
Patre,  Fiiius  de  Pnlre,  Deus  unus  cum  Paire  quia 
unins  subslantise,  unius  essentiae,  unius  divinitati«^ 
unius  potentiae  et  naturae.  De  Patre  Filius  qoia  in 
Paire,  et  de  Patre  est  sapi^^ntia  ejus.  Merito  sapien- 
liani  Patris  ejus  Filiuro  dieimns  quia,  sicut  rex  qui- 
libet  lemporalis  per  sapientem  flliuni  suum  regnai 
terramm  regit  etorditiat,  iia  Paier  coelestis  persa- 
pientiam  suam  omnia  creavit,  disponit  et  gubernau 
llunc  cbarissimum  Filiuin  suum  consubstaniialen» 
sibi»  atque  coaelernum  incarnari,  id  est  ab  illo  ho^ 
minem  assumi,  et  ipsum  hominem  misericordiler 
mori  disposuit,  ut  faominis  morte  secundl,  primuni 
suscitaret  a  morte  peccati.  Sic  ccelestis  et  novas 
Adam,  Adam  lerrestrem  et  veterem,  unde  reccssc- 
rai»  reparavii  ad  vitam.  Ilsec  sancta  miseratio,  td 
est,  inenarrabilis  dtvinae  pielatis  circa  peccatorc» 
exliibitio,  a  Deo  Patre  per  Filiuin ,  cooperanle  Spi- 
ritu  saneto,  de  virgine,  et  in  virgine,  et  per  Tirginein 
fncta  est»  nuntianle  arcbangelo«  Pater  quidem  ui 
Filius  incarnaretur,  praoepit  charitate;  Filius  vo-t 
Inniaiecarnetn  suscepit;  caniein  ipsam,  quamsusce- 
pit  Filius,  sanctificavit  in  Maria  Spirilus  sanctus.  Ei 
siciitsunt  duo  proecepta  charitatis,  ita  duobus  prin- 
cipaliter  modis  SpiriUis  sanctus  operalus  cst  in  saii- 


cein  Deum  nos  injusti  habere  IHiierirous?  Nulluin  j^  clificaiione  Vlrginis.Prima  in  Virginesancti  Spiriius 


p.niiius,  nisi  ipsum.  Ab  illo  ergo  consilium  et  auxi 
liiini  dilectione,  humilitate,  patientia  et  castiiate 
iiiiploremus,  cujiis  bonitatis  et  inisericordiae  non  est 
nuuierus.  Ltinam  enim  tam  cito  unusquisque  no^ 
siruni  se  pceniiendo  agnosceret  reum,  quam  cito 
336  ^uB  Ignosceret  reatum.  Uiinam  tam  cllo 
coiiverteremur  ad  poenitentiam  quam  c:to  pius 
CunJitor  noster  eliam  pr.cfiiiiiam  de  nobis  pra^sto 
esset  muiare  set:lentiain.  Muiatiir  scnteniia  incoin- 
muiabiiis  ConJilorispro  converslone,  et  bonacon- 
Tersatione  peccatoris  et  cui  peccaiiii  asite  pro  sua 
iiiiqiiitate  minabanlur  mortem,  eideni  coiiverso  vi- 
taiti  promittit  et  tr.buit  seniplteniam ,  quam  ipse 
Deus  et  Dominus  noslrr  Jesus  Christiis,  qiii  hodie 


operatio  exstitit ;  in  ea  omnium  peccatorum  morti* 
ficatio.  338  Secunda,  beatae  ejus  virginitatis  san- 
cta  cusiodia.  It)t  hoc  esi  quod  Marise  aii  angelo  dici- 
tur,  priusquam  in  ea  Dci  Fillus  concipereiur  :  S/H- 
ritus  sanctus  superveniet  in  te^  et  virlus  AUissimi 
obumbrabit  tibi  {Luc,  i,  55).  Siipervenit  in  cani 
Spiriius  sanctus  quia  corpiis  ejus  et  animatn  ab  oni-* 
nipeccato  inumlificavil.  Aliissiini  virtus  ei  obum- 
bravit  quia  beatam  ejus  virginitatem  illibalam  ser-r 
TaTil.  b)t  qua^  ante  partiim  erat  virgo  sancta,  Ib 
partii  facta  ost  virgo  sanctior,  ct  post  partum  virgo 
sanctissima ;  Spiritus  sanclus  et  Aliissimi  virtusnon 
suiit  duo,  sed  unum,  sicut  in  Evangelio  discipnlis 
suis  Cliristus  dicil :  Fgo  mitiam  premissvm  Patrit 


«15 

vn  ros,  SpirUnm  viJelicel  sanctum 

te  iii  rtctlale,    quoadusque  indMtnini  virtute  ex  alfo 

{Lue,  XXIV,  49),  id  est,  repleamini  Spipilii  sancto. 

Archangelus  Gabriet  niissus  a  Deo  veiiit  ad  Mariam 

virginem,  annuntians  ei  divinam  simulet  humanam' 

exea  futuram  nativitaiem.  Christus  itaque  de  Yir- 

gine  camein    in   Yirgine,  non  quidem  de  Adam 

peccatore,    sed    unde   Adam   justos  aiiimam   su- 

scepii,  et  per  virginem  carnem  egrediens  D.  os  homo 

niundo  apparuiuA  Deo  daia  est  Adseanima,  sicut  in 

Genesi  legitar   :   Inspiravlt  in  faciem  ejui   sfrira' 

eulum    titiB   {Gen.   ii,    7).  Et   qui   carnem  Ad» 

animavit  factam  de  limo,  animavit  et  Christi  car- 

nem    in   malris    utero    Spiritus    sanctus.   Igitur 

Qnde  AUam  ionge   ante  susceperat  animam,   et 


SRRMONES.  ««f 

Vus  auiemsede-  A  rragilitaii  muUum  compstiens,  pueros  qiiaerebat  non 
seiate,  sed  malignitate  parvos,  nec  tamen  apquales 
sibi,  sed  similes.  Huicenim  piiero  aequari  nemo  po- 
lest ;  sed,  sicnt  ei  nemo  potest  asquari,  iia  nemo  est 
quteum  in  aliquo,  quo  salvari  valeat,  eo  acijuvante, 
non  possit  imitari.  Natus  est  nobist  nostrae  videltceC 
causa  salulls.  Ad  boc  enim  natus  est,  ut  sacerdos 
esset,  nec  sacerdos  tantum,  sec  sacerdos  et  sacriH- 
ciiim.  Non  est  sacerdos  secundnm  id  quod  natos  «^st 
de  Palre,  sed  propter  earnem  assumptam  deVlrgine 
roatre.  Propter  viclimam  utiquequam  accepit  a  no- 
bis,  et  pro  nobis  obtnlit  ipse.  Ad  hoc  etiam  nobb 
apparuit,  ut  suae  nos  innocentiae,  hami!:tatis,  et  pt& 
lientiae  prius  exemplo  doeeret,  qoam  pro  nobis  mor« 
tem  subiret.  Vitam  sn:im  novam  nos  docuit,  quam 


qaa\em  sosceperai,  et  Christus  suscepit,  non  lalem  B  leneamus ;  dedocuit  veterem  noslram,  et  interdixit. 


qualem  Adam  eani  peccando  postea  fecit.  Caeteri  si« 
qoidem  homines,  qui  snnt  homines  lantum,  nascun- 
tur  lege  338  hominum,  in  peccato  sciiicet ,  cuni 
dolore  ei  corniptione  matrum.  Filiiis  autem  Dei  qui 
Deus  erat  ei  homo,  lege  quidem  hominis  natns  est, 
sed  ampliuslcge  Dei.  \n  qnaiitum  natus  estdefemi« 
na,  naius  est  lege  hoininisi  sed  ampliiis  lege  Dei 
naius  e8i,quia  sioe  peccato  et  sine  dolore  et  corru- 
piionc  matris.  In  eo  quod  de  femina  iiatusesl.se  ve* 
rnm  hominem  ostendit;  In  eo  veroqiiod  natus  est 
siiie  peccato  et  de  virgine  matre ,  Deuni  omntpoien- 
tem.  Mec  credendom  est  impossibile  fuisse  ei  qui 
omnia  potest,  et  seipsum  in  matre ,  et  de  matre 
creasse  hominem,  et  matris  soae  servasso  virginita* 
tem.  Potttit  itaque  et  voluit  Deus  et  homo  fieri,  et  ^ 
de  virgine  nasci,  ut  per  hoc  quod  racius  est  homo, 
irerilatero  oslenderet  carnis;  per  hoc  autem  quod 
inviolato  virginitaiis  sigillo  prodiit  de  matris  nlero, 
omiiipolentiam  divinilaiis  monsiraret.  Praeterea 
nlionim  honinnm  prius  formanlur  corpora  in  uleris 
matrum ,  el  formatis  corporibus  insplraniur  postea 
auimae»  quibus  corpora  ipsa  viviflcantur.  Filii  vero 
Dei  vera  caro,  non  priusquam  Ipse  venisset  in  virgl- 
nem,  in  utero  virginis  concepta  est,  nec  poslquam 
rarnem  snscepit,  cami  ipsi  anima  conjuncta;  sed 
iiiox  ut  ipse  venit  in  virginem,  totum  simul  suscepit 
fioiuinero,  animam  scilicet  et  camem.  Unde  Angosti- 
nus  :  Cum  Verbum  Dei  permislum  est  anima  habenti 


ne  eam  sequaronr,  qufa  vitaro  roalam  341  ^^^ 
Ifona  non  seqiiitur.  Christus  puer  parvulus  natus  do 
roatre,  Filiiis  excelsus  Dei  Patrisesi,  aequalls  ei  per 
omnia  in  divinitate.  Hic  pius,  humilis,  dulcis,  beni* 
gnus  datus  est  Ro6fi ,  nostrae  utique  preiium  reden»- 
piionis.  Deliitores  eramns  diaboli «  et  qiiia  nema 
noslmm  solvere  poterat  quod  ei  debebatur  per  prinil 
hominis  peccaturo,  in  ejus  carcere  tenebamor 
captivi,  daris  el  diris  legibus  peecatoruro  astricti. 
Nos  antem  a  peccato  liberare  nemo  valebat,  nisi  qni 
solus  erat  sine  peccato,  Filius  Dei.  Iste  sapientls 
roore  roedici,  qui  langnebat  diligens  honiinem ,  el 
odio  habens  hominjs  langoorero,  carnero  assampsli, 
et  de  carne  sua  nostri  fccit  medkinam  peccaii.  Vere 
assumpsit  caroem,  Inaestimabilis  scilicet  roisericor- 
diae  arlero  invenisse  vcraciter  croditor,  ut  beata  vita, 
qusp  mori  non  po!erat,  pro  vita  homlnls  nioreretnr. 
Unde  Isaias  propheta  sic  loquitur :  Et  voeabitur  no- 
men  ejus  Emwtanuel^  qiiod  est  npbiseum  Deus  {tsai. 
VII,  14).  Quid  est,  Nobiscum  Deus,  nisi  Deus  de 
noliis,  ct  pro  nobis  homo  futurus?Quod  futuram 
propheta  praedixii,  hoc  evangelista  loannes  jam 
essi!  fhclnm  assedl,  dicens :  Yerbum  caro  factum  est, 
et  habitavit  in  nobis  {Joan.  i,  li).  Verbum  factum 
caro,  nihil  est  aliud  quam  Dei  Filiiis  factus  horoo, 
Habitavit  in  nobis,  id  est  in  carne  nostra ;  iiostrani' 
dice,  secundum  carais  proprieiatero,  non  secundum 
percaii   originem.  Ipse  eniro  sanctam  in  saiicta» 


corpust  simul  et  animam  suscepit  el  corpus.  £t  Leo  1)  immaculaiam  in  Iromaculata  roatre  animaro  susce- 


Hugnus  :  Dei  Filius  aceepit  simul  in  Virgine  animam 
et  corpus,  Et  B.  Gregorius,  340  Domim^  inqnit , 
caro  fton  prius  in  utero  Yirginis  concepta  est,  et 
pastmodum  divinitas  venit  in  carnem ;  sed  mox  ut 
Verbum  venii  in  uterum,  faetum  e$t  caro,et  perfectns 
6omo,  idest,  in  veritate  carnis  et  anrmae.  Hoc  adroi- 
rabili  roodo,  dilectissiroi ,  paer  naCiis  est  nobis^  et 
filius  datus  est  nobis  (Isai,  ix»  6).  Pueri  natuneest, 
nuHi  nocere»  buroiliter  obedire,suam  cito  condonare 
injuriam.  Puer  Ghristus  nulli  nocuil,  omnibus  pro- 
fuil,  Patri  osque  ad  mortem  obediens  fuit,  mortis 
ftuae  condonavit  injuriam ;  pro  ilUs  etiam  qni  enin 
occideront,di]igenter  oravit.  Puer  iste,  fratrcs,  veras 
ii:nof  ens,  Terus  humilis,  verus  patiens,  ei  nostrae 


pit,  et  carnem,  loturo,  342  "^  dicium  est,  in  Ylrgine 
hominem.  Christns,  fratres,  Deus  et  Dotninus  ange* 
lomm ,  bt  a  diaboli  servitote  hominero  liberaret, 
non  soluro  horoo  factus  est,  sed  serviis  bominuro. 
Suscepil,  inquaro,  formaro  servi  Filius  Dei,  in  qua 
servivit  hominibus  usqiie  ad  roortem,  et  usque  ad 
ipsaro,  quam  peccando  perdiderant,  viue  ccelestis  r*- 
parationero.  Prirous  etenim  homo  peccaverat ,  et 
confractus  est,  elapsus  de  paradiso,  sed  Deas  mise^ 
ricors  compatiens  misero,  collegit  fracturas,et  con- 
flavit  igne  chariiaits  in  cruce,  et  quod  confractom 
fuerat,  integmro  fccit.  Sic  peecatorero  horoinem 
Deus  homo ,  et  suae  dlvinae  nobiliutis  voluit  esse 
consortero,  et  aeternae  beatilpdinis  soUimavil  haeve-* 


2i7  GOFFRIDl  ABBATIS  YINDOCINENSIS  tiS 

denu  Scire  aulero  ei  flrmiter  credere  ilebemu»  quod  A  omiiibn&  purgei,  viriuiibui  illustret,  qnatenus  hanc 


Chriftti  nativitas,  ei  mors  ejus,  illis  solummodo 
proficit,  qui  dilectione  sequimtur  enm,  sicut  seqoea- 
dum  se  docuit.  Hos  autem  non  sua  membra  tanlum, 
sed  siia  viscera  facit,  Armat  eos  in  bono,  ei  a  malo 
custodit,.  Unde  per  prophetam  dicilur  :  Buiyrum  et 
mel  eomedel^  ut  iciat  reprobare  malum  et  eligere 
6onicm  (/sat.vii»  15).  Bulyrum  siiave  esl,  ei  mel 
dulce,  etnibil  dulcius,  vel  suavius  est  charitaie»  in 
qiia  tota  lcx  pendet  ei  propheta)  (Mat(h.  xxii,  iO). 
Cbristns  hujusmodi  6tii^iim  et  mel  comedet :  soaves 
ot  dulces,  suum  videlicet  charitatem  haheutes,  in 
corpiis  siium  irajiciet,  id  est,sua  merobra,ui  dicium 
esty  et  viscera  faciet.  Et  merito  qui  chariutem  ba* 
bent,  membra  et  viscera  Christi  dicuntur,  qiioniam 
Christus  meditatur  in  343  ips'is>  ct  per  ipsos  ope- 
ratur.  Ui  sciat,  id  est,  utscire  boc  modo  eos  faciat, 
reprobare  malum,  a  malo  scilicel  declinare,e/  eligere 
^oiittm,inelectione  boni  usque  in  finem  perscvernre^ 
•icul  ipse  in  Evangelio  dicit :  Qui  per$everaverit  u$^ 
que  in  finem^  hic  $alvu$  erit  (Mailh.  x,  22).  Tali 
Jbuiyro  et  melle  suani  beatissiinain  matrem  maxime 
Chrlstus  cibavit.  Hac  sua  et  proximi  dilectione  ejiis 
Mcravit  viscera,  de  quibus  sibi  buroana  membra 
aptavit.  Nunquam  enim  in  ea  carnein  sumpsisset, 
nisi  prius  ab  eo  cbaritate  cibata  fuissei.  Sed  isia 
chantatis  gratia  Maria  repleta ,  Deo  priroa  devovit 
virginitalein,  unde  filium  habere  meruit,  suum  el 
omnium  Putrero.  Haec  est  illa  *certe  bona  mulier, 


stiae  saiictissimse  Nativitatis  festivitalem  digne  ceie* 
bremns,et  eum«  qui  pro  nobis  nasci  ei  mori  dignatjs 
^.esi,  ct  die  teriia  resurrexit,  videre  et  babere  me- 
reamiir,  qui  cum  Palre  ei  Spiriiu  sancto  vivit 
et  regnat  Deus  ,  per  omnia  sxcula  saeciilonini. 
Anien. 

SERMO  IV 

IN  NATIVITATE  OOMINl   IV. 

Mirum  est  quod.hodie  faclum  est,  sed  flde  ei  de* 
votione  mirandum.  Uodie  pro  salule  noslra  natus 
est  Deiis  de  femina,  de  filia  345  P^^cr,  Dominus 
de  ancilla,  de  creatura  Crealor,  sol  de  slella.  Hodie 
natns  est  in  saecuio  anle  saeciila  natiis,  qni  sxcula 
fecit,  et  oronia  creavit  cx  nihilo,  Christiis,  jier  queni 
"  Deus  Pater  cuncla  creavii,  quod  honio  estesse  vo- 
inil,  ut  quod  Christus  est  ficri  posset  bonio.  Tunc 
bonio  factus  est  quod  Chrisius  est,  cuin  Christiis 
factus  esi  homo.  Hoc  auiem  secundum  naiiiram 
assuinpt»  huinanilatis  dioo,  non  sccunduin  deiiaiis 
substantiam.  In  hoc  utiqiie  est  homo  quod  Christus 
est,  quml  Chrisius  assuinpsit  de  bouiine.  Non  in  eo 
est  homo  quod  Christos  est,  qiiod  Cbristus  factor 
est,  sed  in  eo  quod  Christus  factura  est.  Ex  tribiis 
enim  subsiantiis  Christus  in  una  persona  subsistii, 
diviniute  scilicet,  carne,  et  anima.  Sicui  Paier  et 
Filiiis,  et  Spiritus  sanctus  sunl  tres  personae ,  nl 
trium  personarum  esl  una  subsiantia,  sic  Verbum, 
caro  et  aiiima  sunttres  substantiae.et  trium  substaiv- 


imo  beatlssima  Dei  maler,  cujus  meniionem  Domi-  q  tiarum  est  una  persona,  Deusei  homo.  Nata  est  iti^ 


niis  faciebat,  quando  in  paradiso  diabolo  commiha- 
l)atur,qui  in  specie  serpentis  laiebat.  Ponam  Jnquii, 
inimiciiia$  inter  le  el  mulierem ,  et  inter  eemen  tuum 
et  eemen  Hliu$  :  ip$a  conieret  tibi  caput  (Gen,  iii,i5}. 
Yere  beata  Maria  diaboli  caput  contrivit,  quae  in  se 
principalem  ejus  suggestionem  peniius  exstiuxit. 
Siigffestio  diaboli  principalis  est  concupisceniia 
ineuiis  et  corporis.  Per  conciipiscentiain  mentis, 
qtiamlibet  perversaro  cogitationem  inielligimus,  et 
per  concupiscentiam  carnis,  omiiem  pravam  opera- 
tionem.Bona  veroDomini  mater  virgo  Maria  horum 
neutrum  habuit,  quae,  Spiriiu  sancio  repleta,  menie 
et  corpore  pariter  sancta  fuit.  Semen  bcatae  Mariae, 
Christus,  et  quas  in  Cbristo  peperit  virlules  aniniae. 


que  bodie  in  uiia  persona,  et  homine  vera  divinitas, 
et  in  Deo  vera  anima  et  vera  caro.  Hac  naiivitaie 
diabolus,  quain  mendacio  ceperai,  pneila  privatiis 
est  veritatis  compassioiie,  erexil  Crrator  creatimi 
qul  lapsus  fuerat,  et  perdidit  perdilor  perditum. 
Hodie  nata  est  inter  Deiiin  et  bominem  m:ijor  con^ 
Gordia  quam  fuerat  ante  casum,  et  inier  hoinlnem 
eldiabolum  discordia  gravior;  qui  se  iion  solum 
viclum  erubescit,  sed  quem  vicerat  hominem,  etiam 
angeiis  esse  praelalum  indubitantor  agnoscit  itle 
pessimus  aemulaior.  llodie  horius  conclusus  346^^ 
illa  porta  processit,  et  in  illaro  et  per  ilhiin  fons 
manavit  signalus,  de  qua  proplieta  dicit  :  E$t  porta^ 
qu(e  non  aperietur  in  domo  Domini,  clausa  (Euch. 


Semen  dialioli,  344  vitiasuutuniversa.  Qiix  vero  D  xliv,  1).  Ha>c  porta  templi,  et  lempluro  Doniini  est 


inimicitia  inter  virlutes  et  vitia  posiiae  sint,  satis  est 
manifestum,  quia  nullum  corum  quidqiiam  deside- 
rat,  qiiod  alteri  non  sit  contrarium.  Yerum  cst,  fra- 
ires,  nihil  est  verius,  qiiod  Maria  semel  de  virgine 
rarne  peperit  Christum ,  et  quod  Christus  in  ba- 
ptismate  spiritualiter  parit  quotidie  Christianum. 
IJiide  iios,  qui  Chrisiiani  a  Christo  vocamur  et  sii- 
mus,  Christum  verum  Deum  et  verum  hominem 
i20dierna  die  de  maire  Virgine  natum  toto  corde 
ciedanius  et  confiieamiir,  et  condignis  nostrae  fidei 
hudibus,  ipsum  et  beatissimam  ejus  malremMariain 
^(irginein  bumiliter  aique  suppliciter  imploremus, 
ii(  sua  dulcissima  pielate,  et  suae  dulcissimae  mairis 
ioiercessione,  animas  et  corpora  noslra  a  peccatis 


Maria  beatissima  et  incomparabilisvirgo,  de  cujus 
ulero  ad  nos  venit  Dei  Patris  imago.  Et  quomotlo 
venerit,  et  quare  veneril,  ostendiiur,  ruin  ad  Ma- 
riam  et  ad  Josepli  ab  angelo  eis  revelanie  diviiise 
dispensationis  consilium  dicitur;ad  Mariam  qiiidcm : 
Spiritu$  $anctu$  in  te  venielf  Maria^  et  concipie$ 
hHium  Dei  (Luc.  i,31);  ad  Joseph  vero:A'o/i  itmer« 
accipere  Mariam  conjugem  luam ;  quod  in  ea  natum 
e$t^  de  Spirilu  $ancto  e$t.  Pariet  filium^  et  vocabit 
nomen  ejutJesum,  qui  $alvum  faciet  populum  $uum 
a  peccalii  eorum  {Mallh.  i,  20,  21).  Ortus  nostri 
Salvaioris,  licet  angelis  sanctis  et  pcr  eos  bommi- 
biis  bonae  voluniatis  manifestus  exsiiierit,  occukus 
lamen  fujt  diabolo  et  idolis  ejus.  Idola  dlaboli  sirnt 


^'»9 


SERMONES. 


m 


prttcipne  tnftiieles,  et  retrogradi  bomines,  quibus  A  ei  aiiirnx  crearonl  et  crearentnr,  non  tamen  sine  eai*- 


propter  cor  impoenitens  conim,  ignotttm  est  con- 
ceptionis  Doininicac  et  nativiuitis  niysterium.  Qnae 
Iftoia  diaboli  rccie  vocaniiir,  quia  in  ipsis,  et  per 
ipsos  loquiiur  pariicr  et  operalur.  Salvatorem 
Dosimm  Scriptura  sacra  roerito  fontem  appellavit, 
quia  ipse  unda  aquse  etsanguinis,  suo  proflueniisex 
latere,  genns  hnmanum  lavit  a  sordiiius  peccatoruin, 
et  creavit  Ecclesiam  sine  rnga  et  macula  (Ephet.  v, 
27),  id  est  sine  deforroitate  ei  iromunditia,  el  sibi 
sponsam  elegit  ei  templum.  Fons  iste  esse  signatus 
iion  incongrtie,  perhibetur  {Cani,  iv,  12),  quia  in 

347  oii>>>t  veri:ate  et  sanctiiale  est  a  Patre  sancti- 
licatus.  Fons  iste  manens,  et  indeficiens  suo  rore, 
saneti  Spiritus  sciiicet  inrusione,  rigavit  viscera 
gloriosae  Marta!,  qnam  pienitudo  diviniiatis  corpora-  " 
liter  inhal)iians  (Co/.  ii,  9),  dedit  illi  snain  bentgniia- 
tem  (PmL  lxxxiv,  45),  iiovam  etsolam  sineexem* 
plo  conceplioneni.  lila  atitem  saiictissinta  lerra  dedit 
friirtuin  siiuni  (Pia/.  lxvi,  7),  virgo  videlicet  Maria, 
quem  angelo  iiiititiante  fide  et  dilectioiie  coneepii, 
ciausa  ejus  nteri  porta  peperit  flliuni,inDeo  qufdem 
boiuinem  et  in  hotnine  Deura.  Hoc  ineffabili  et 
inexcogitabili  niodo,  Yerbum  faetum  est  caro  (Joan. 

I,  i4),  Deos  scilicet  Dei  Pairis  Filiits,  factas  est 
fllius  feroinx  virginis.naturaliter  simul  et  potentiali- 
ter  natos.  Naturaliter  uiique,  quia  ex  ea  parie  cor- 
poris  llariae  virginis,  qua  homo  quisque  de  sua  ma- 
ire  nascitur,  natiis  est  Chrisius;  sed  potentialiter» 
qnia,  sicut  dicUim  est»  porta  ventris  ejusdem  virgi-  ^ 
nts  clausa,  servans  igiiur  in  uno  naturam  humani- 
tatis,  in  altero  vero  huroanaro  naturam  superans 
omnipotentia  divinitaiis.  Si  quis  super  boc  aliler 
sentit,  vel  aliier  loquitur,  vitandus  est,  non  soquex- 
dos,  quoniaro  ipse  devia  seqoitur.  Dedocet  enim 
verilatem,  et  docet  errorem.  Et  cum  aliena  ah 
hifl  qnap  Spiritns  sanctus  per  os  sanclorum  Kuorum 
locnlus  est ,  dicere  nititur ,  qiiasi  nov.im  sil>i 
glorlam  pingil,  etdum  fulsam  scquitur  felicitatejn, 
veram  infelicilalem  consequitur.  Hoc  Idcirco  di> 
xerim,  quia  qiiibusdam  personis  aseribitur  quod 
malreni  Domini  et  ante  partum  ct  |K>st  parium 

348  praedicant  quidem  virginem,  sed  poitam 
venirifl    ejiis    aperlam    lii   sito    parlu ,    et   post 


nis  apertione.  Nam  si  deesset  carnis  aperiio,  virgi- 
nitas  servarctnr,  cl  ita  uni«sqni$que  nasceretur  do 
virgine.  Sed  Aeri  ininime  poliiit  iit  nascerettir  de 
virgine  homo,  iiisi  ille  solus,  qui  est  Deus  et  bomo. 
Quicunque  igitiir  super  hoc  aliter  sapiuut,  desi- 
piunl,  et  qiioil  est  prorsns  alienum  a  veritate  nar- 
rant,  sed  errant,  et  nihil  prodest  eis  matrcm  Salva- 
toris,  et  ante  partum,  et  posl  parium  confileri  virgi- 
nein,  qiii  eam  in  siio  partu  fuisse  virgincm  negatrt. 
Vii^o  eteniin  sancta  fuit  anle  partum,  ei  In  partu 
virgo  sanciior,  et  sanctissima  virgo  post  partum, 
quin  quanto  majora  eglt  in  ea  diviiia  operatio,  (anto 
m.ijor  349  ^^  ^PS^  sanclilas  crevit  atque  rcligio. 
lloc  docemur  fide  catholica,  et  Christiana  docirina 
contrarium  exsecralur.  Nunquam  itaquc  aperta, 
scd  clnusa  semper  et  sigillaia  fuit  uleri  matris  no- 
stri  Salvatoris  janiia,  per  quam  exivit  ipse  Dctis 
hoino,  tanqnam  sponBUi  proeedeni  de  thalamo  (PsaL 
xviii,  6).  Uierus  lonie  et  beat»  virginis  Marias  tha« 
lamus  dicitur,  quia  In  eo  sociata  sunl  et  divinitas 
carni,  et  caro  noslra  divinitat;.  Vulva  mulicris, 
poria  venlris  ejus  rccle  dicilur,  quia  pcr  illatn  exit 
hemo,  et  venit  in  bunc  mundiim  cum  ipse  iiascitur. 
Quae  in  aliis  qiijtlem  mulieribus,  prole  exeunte,  ape- 
rilur,  in  sola  auiem  matre  Domini,  ct  eo  nascenle; 
ei  ante,  et  postea  clausa  fuisse  legitur  veraciier, 
et  flrmiter  creditur,  Ezechiele  proplieta  attesunto^, 
qui  dicit :  Ett  porta  in  domo  Domini  clauta^  quee  non 
aperietur  (Eicch,  xLiv,  2).  Honorabilis  et  prsodica- 
biiis  femina ,  digna  Deo  virgo  Maria  domus  Doiuini 
appclialur,  iii  qua  poria  orientalis  clausa  senipcr 
esse  perhibetur.  Reclo  nomine  Maria,  domus,  id 
est  templum  Doniini  dicitur,  qula  Dcus  Ipse  bablla- 
vit  in  ea,  et  per  sanctiflcalioiiem  Spiritus,  et  per 
humanam  conceptlonein.  Servata  itaqtie  divin» 
proprietale  natiinc,  in  utero  virginis  factus  est  caro» 
et  perfecius  homo  in  veriiate  carnis  et  animje*  et 
pcr  portam  templi  quae  respicit  ad  Orientem,  qu% 
nec  per  se  paluit,  nec  ab  alio  aperla  fuit,  processit 
de  virgiue  matre.  Eadem  quippe  possibiliiale  vulva 
siise  matris  ilausa  processit,  ac  si  fuisset  apcrta. 
Utrumque  miraudum  esl  :  et  faclum  Deum  homi* 
nem,  et  Dcum  hoininem  350  ^^  virgine  naluni. 


partum  statim  clausam  fuisse  fatenlur,  quasi  ad  D  Si  quis  Dcuin  hoiiiinem  faauin  aitendat«  quare  de 


horain  fuerit  virgo,  et  ad  horam  perdiderit  virgini- 
laiero.  Insanum  est  hoc  diceie,  et  credere  profa- 
num.  Qui  hoc  dicit,  vel  credit,  Spirilui  sancto  con- 
tradicit.  Njinidifliieturvcriiaiem  quain  Spirilus  san- 
ctus  per  Ezechtelem  prophetatn  conflietnr  dicentem: 
Est  porta  in  domo  Domini  clauta^  et  uon  aperietur 
(Ezech,  xLiv,  2).  Ego  aulem  in  Spiritu  sancio  flrmiler 
credo,  et  indiibilanter  proflieor,  et  ad  horam,  ct  ad 
nioram,  et  ante  partaro,  et  in  parlo,  et  post  partum 
eam  fuisse  virginem,  et  peperisse  in  una  persona 
Deuro  et  hominem,  et  sine  carnis  aperiioue,  et  sine 
corporis  et  aniin»  corruptione.  In  paradiso  fuissel 
4;uidem  ista  conditio,  nisi  primi  pareutes  peccassent, 
^iiod  sioe  corruptione ,  id  est  sloe  Ixsione  corporis 


partu  virginis  dubitatt  Non  enim  minoris  miraciili 
futi  Deuin  lieri  homiiiem  quam  parere  feminam  vir- 
ginem.  Breviter  dicam,  iie  fastidium  faciam  andieiiti. 
Qu:ero  unde,  et  a  quo  facta  snnt  omnia?  A  qiio  si- 
qiiidcm  facia  sunl,  scitur;  sed  unle  facta  snnt  ne- 
scitur.  Detis  nlique  omnia  fecit,  sed  nulla  inalcria 
fiicrat  anie,  de  qua  faceret  ea.  Solummodo  volunta- 
tem  habuit  faciendt :  Dixit  el  facta  svni,  mandavii 
et  creata  tunt  {PtaL  xxxii,  9).  Ecce  Deus  sine  difll- 
culiatc,  et  sine  roateria  creavit  universa.  Nonne 
qiixdam  ex  his  quge  fecit,  in  alios  usus  coiivcriere, 
et  quibiis  voluit,  ct  sicut  vohiit,  uti  poluit?  Potuii 
plane.  Onuiipotenfl  est  Filius  Dci,  in  quo  et  a  qnv 
&unt  oronia.  Ipse  quod  voluit,  et  modo  quo  voluil 


S5I 


GOFFRIDI  ABBATIS  VINDOCINCNSIS 


s:^i 


faccre  poiuit  pro  sna  Yolanlale.  El  sicut  ad  disci-  A  n^ur  dileetione ,  cui  est  omnii  honor  el  gloria  ciim 


pulos  januls  cinusis  inlravit  {Joan.  xx,  26),  licet 
per  ipsas  januas  clausas,  et  propler  melnm  Judxo- 
mm  eliam  obseratas  inlraveril»  ita  per  illam  beali- 
ludinis,  et  uleri  virginalis  poriam  clausam  pariter 
et  obseraiam  exivit,  el  mundo  apparuit,  una  eadem- 
que  divinitatis  omnipotcntia,  et  ad  disciputos  clausis 
januis  ingrediens  in  sua  resurreclione,  et  clausa 
suae  malris  uteri  porta  in  sua  nativitate  egrediens. 
Vohiit  Deus  el  liomo  concipi  in  fcmina,  et  bomo  de 
fcmina  nasci,  ut  per  hoc  quod  factus  cst  homo  ve- 
ritatcm  ostenderet  carnis,  et  in  eo  quud  in  virgine 
liomo  conceplus  est,  el  Iiomo  de  virgine  nnius,  se 
Deum  monstraret  omnipotentcm ;  qui  omnia  351 
creavit  ex  nibilo.  Adbuc  fortassis  aiiquis  quaerit, 


Deo  Patre  suo  et  Spiritu  sancto,  per  omnia  ssccula 
sxculorum.  Amen. 

SERMO  V. 

DE   BESURRECTIONE  DOUIIII. 

Ilodit*,  dileclissimi,  quia  Dominica^  Resurrectionis 
solemnia  celcbramus ,  de  lanta  soleiiinitate  loqui 
religiosuin  est,  et  silere  irreligiosum  putamus* 
Proponarous  ilaque,  et  exponamus,  prout  ipse  dona- 
verit  qui  omnia  novit,  cur  iiec  prima  die,  qua  mor- 
tnus  est  pro  nostra  salute,  nec  secunda,  sed  die 
tcrtia  353  Dominus  resurrexit.  Quaerendam  est 
eiiain,  quare  post  resurrectionem  suam  solis  boni^ 
et  paucis,  et  modico  tempore  apparuit,  cum  ante 
resurrectionem  muUis,  et  bonis  et  malis,  et  ali- 


quomodo  fieri  potuit,  Deum  videlicet  boniinem  fa-  B  qiianto  tempore  apparuerit.   Qiiod  tertia  die  vita 


c(um  de  femina  nasci,  servata  feminx  virgiuitate. 
Qiii  hoc  inquiris,  non  dubiles,  sed  firmitcr  crede, 
qiiia  si  Deum  omnipoteniem  veraciier  credis,  nulla- 
tenus  super  hoc  poteris  dubitare,  quoniam  si  omnia 
posse  corrfiteris  eum,  et  istud  posse  ncgare  non 
poteris,  cum  sit  ex  omnibus  unum.  Non  enim  Deus 
oinnipotens  esset,  nisi  posset  facere  qnsccunque 
vellet.  Pcrfectus  itaqiie  Deus  a  Deo  Patre  Cbrisius; 
perfectus  homo ,  animse  et  carnis  assumptione. 
£l  licet  aliud  sit  Deus,  et  aliud  homo;  non  est 
tnmen  alius  Ftlins  Dei,  Deus,  et  aliiis  fllius  virginis, 
homo.  Sed  Filius  Dei  et  filius  virginis  uniis  est,  non 
iinum ;  Deos  et  homo  revera,  ut  dictuni  est  supra, 
ex    tribus   subslantiis    constans ,    verbo  videlicet 


bpala  Deus  scipsum  stiscitavit  a  morte,  resiirrectio- 
r.ein  utique  nostram  die  tertia  fuluram  siguificavit : 
quod  loiige  ante  dixerat  per  prophctam.  Locutura» 
Osee  propliela  de  rcsurrectione  nostra  ante  niortein 
et  nostrnin  resiirrectionem,  nos,  ne  justus  Judex 
imparalos  inveniat,  pia  et  fideli  exhorlatione  solli- 
cital,  diccns  :  Venite,  et  reveriamnr  ad  Dominum^ 
quia  ipse  ca^il^  et  sanabit  nos,  percutiet  et  curabit 
nos  (Ose.  vi,  2).  Dicit,  venilet  Id  est,  viain  tcnele,. 
neque  ad  dexteram  declinemus,  neque  ad  sini- 
slram,  sed  unusquisque  nostrum  fide,  confessione 
et  poenitentia  revertalur  ad  Dominum.  Habeamut 
ndem,  qiix  per  dilectionem  omne  iionum  et  prasci- 
pue  pcccati  odium  operatur.  Nam  fides  siue  opere 


'      —     - ^    ,    C  — -    -    -    r 

«ame,  et  anima.  Hic  Unigenitus  Dei  Pairis,  et  pri-     bono,  et  maxime  sine  peccati  odio,  mortua  creJi- 


niogenitus  virginis  matris  in  mundttm  venit  plenus 
misericordi»  et  veriiatis.  Venit  misericordiier,  ve- 
nit  veraciter,  qni  nos  a  potestate  Satanse  liberavit, 
€1  sicut  se  venturum  per  prophetas  suos  dixerat 
«nie,  Jam  venisse  novimus  eum,  non  parvns  parvo 
tempore  in  hoc  mundo  pro  nobis  passum  iiijiirias. 
Ab  illo  cnim  die  quo  Patris  charitas  et  sua  voluntas 
Christum  deposuit  ad  terras  et  appnruit  mundo, 
Iiomo,  pro  cujus  salute  venerat,  tit  euni  occideret, 
fnllacitcr  ei  tetendit  insidias.  Et  ut  brevi  narratione 
comprehendam,  multipliccs  ab  hominibus,  et  pro 
Itouiinibus  perseculioiics  358  sustinuit,  et  conlu- 
iiielias.  Ipse  vero  piiis  Deus  et  misericors  Dominus, 


tiir.  Yeniamus  ad  confessionem,  qua  venenuro  anli- 
qui  serpentis  evomiiur,  solvitur  a  peccatis  pecca- 
tor,  Deo  vicloria,  diabolo  verecundia  generatur. 
Againus  poenitenliam,  qua  divina  pietas  sic  nobi» 
Ignoscit  quod  nos  diabolus  peccatores  ignorat,  nec 
Dcus  agnoscit.  lloc  est  post  peccatum  reverti  aid 
Dominum ;  ad  quem  quicunque  revertitur,  viaro 
tenet,  non  devia  sequltur.  Coepit  nos  sanare  bonii» 
Doniiiius,  qunndo  ab  infirmitate  mortis  aeiernae  sua 
magiia  iniseratione  libcravit.  354  ^^^  quideni  in 
priino  homlne  diabolu^  per  peccatutn  infirmos  pa- 
riter  et  miseros  fecit.  Deus  vero  pius  et  omnipotens 
medicus,  nostrsc  miserias  et  infirmitati  compatiens. 


non  ultionem  in  hominibus  desiderans,  sed  eorum  ^  quod  anie  non  fuerat,  ei  nobis  miseris  nomine  el 


absoliitionem,  non  solum  snas  condonavit  injurias, 
verum  etlam  pro  injuriosis  crucem  passus  est  el 
niortem.  Ila  lux  vera  et  beata  vita  Deus  Filius  Dei 
nos  miseros,  qui  de  jure  et  lucro  peccati  in  tenebris 
cran(ius  et  in  roorte  sepulti ,  sua  pictate  et  niiseri- 
rordia  suscitavit ;  et  quae  nobis  ab  ipso  data  prius 
fiiernnt,  sed  a  nobis  non  bene  servata,  gaudia  lucis 
et  viiae  remedia  iterum  dedit.  Unde  licet  ejus  gratix 
ei  misericordiae  nos  iiidignos  fuisse  ei  esse  non  du- 
hiieniiis,  nosfro  tamen  Condiiori  et  Redemptori 
grates  ot  gralias  refcramns,  eo  auxiliante,  sine  quo 
iiibil  boni  facere  possumus.  Ipsum  qiioque  hodieriia 
die  pro  nosira  salute  Dcum  et  hominem  de  Maiia 
firgl!!C  nalum  pura  fidc  creJamus,  ei  vera  coiifiiea- 


actione  conveniret  anlidotum  ,  quo  nos  sanaret, 
invenit.  lloc  autem  suae  charilatis  maximuin  opus 
bapiizavit  per  semeiipsum,  nomen  imponens  ei  mi- 
sericordiam,  quam  miseriae  et  infirmiiati  nostrae 
opposuit  medicinam.  Hac  igitur  salubri  et  salutari 
medicina  animas  nostras  sanavit  et  corpora.  Per 
hoc  incomparabilis  sux  dilectionis  opus  praecipunro 
nobis  condonavit,  et  donnvit  plurimum.  Condonavil 
culpam,  et  donavit  gratinm.  Mortem  nostram  roor- 
tificavit,  el  reddidit  vitain.  Hac  arte  pietalis  dia- 
bolum  vicit,  et  confregit  infernum,  nobis  aperuit 
porlns  coeli,  et  dedit  seipsum.  Diximus  quod  roise- 
ricordia  sua  omnipotens  Deus  haec  sua  tanta  bene- 
ficia  nobis  donaverit ,  quomodo  etiam  ipsani  mise- 


153  SERMO>£S.  M* 

ricordiain  feeerit»  eo  atjuvanie,  dicenius.  Opcranle  A  natioiiis  iacranieiila  processecunt,  a  qua  oainc  bo- 


ilaqiie  lota  Trinilale  Dei  Filius  conceplus  est  hoino 
lu  Virginis  uiero,  et  de  Virgine  maire  naius  in 
rounJo.  BeaUi  Trinilas  Palcr  et  Filius  ct  Spirilus 
sancins  onus  est  l>eus,  una  esl  totius  Trinitatis  ope- 
ratio.  Uanc  admirabileni,  sed  diiectione  ei  Gde  miran- 
dam  operationein  Pater  disposuii  cbaritate;  Spiriius 
saiiciuSy  qnani  anie  sanctilicare  coeperat,  loiige 
ainptiiis  Virginem  sanciificavii,  qiiia  toiam  sanctis- 
simani  et  anima  et  corpore  fccil :  Filius  vero  in  illa 
sanclissima  Virgine  toluro  iiominein,  id  est,  aniinam 
ct  caruem  susccpit.  Non  eniin  aliqua  cx  parte  non 
sanciissima  esse  poterat  355t  <>*  qu^  plenitudo 
divinitalis  corporaliter  habilavit.  Deus  ilaqiie  Dei 
Filius  in  suscepta  carne  multas  non  multo  leinpore 


num  procedit.  Hac  etiam  ratione  josti  pon^ndi  suni 
in  dextris  In  die  judicii,  quoniam  in  Cbrislo  et  in- 
telleieront  divinam  majestatem,  et  ejus  cum  dile- 
ciione  crediderunt  incarnationem,  et  si  aliqui  ex 
ipsis  nondum  credentes,  Clirislum  iii  carne  occide- 
runl,  poslea  comederunt  carnem  Christi  credenten, 
et  ejns,  quem  effuderunt ,  sanguinem  biberuiit. 
Injiisli  autem  in  sinislris  crunt,  quia  ncc  guslave- 
runt  divinae  majesutis  dulcedinem,  qiiae  in  Cbristo 
est ,  nec  ejus  vcneraii  sunt  incarnaiioncm ,  sed 
semper  sapuerunt  propriam  carnem,  et  ideo  sini- 
slra,  id  est  injusta  opera,  dilcxerunl,  pro  quibus 
perpetuuin  otlium  sui  Creatoris  hal)cbuni.  De  laiere 
Cbrisli  sanguis  357  qu«dem  exivil  et  aqua,  sed 


passos  iiijurias ,  ut  pro  nobis  morereiur  crucem  ^  exisse  siimii  ulrumqiie  noii  dicil  evangelisla.  Quod 


ascendit,  et  licet  ab  hominc  judicatus  essct  injusie, 
ibi  etiam  judicem  liominis  noviintis  cum ,  et  raclum 
pro  nomiiie  sacerdotem»  et  sacriliciuin.  Vere  posi- 
tus  in  cruce  Dominus  judicabat ;  jain  agnos  ab 
hxdis  regia  potestate  separabai,  ibi  lalronem  alte- 
nim,  in  dcxlris  positum,  in  quo  (idei  et  confessionis 
sacramenlum  praecesserat,  vocavit  ad  glorlam  pia 
compHSsione;  alterum,  positum  in  siuislris,  in 
p<ena  diniisit  censora  justiliae.  Et  ea  hora  diei,  qua 
prirous  horoo  factus  lairo,  latronem  diaboliim  ae» 
cuius,  ejectus  esl  de  paradiso  et  vitam  perdidit,  ea 
hora,  nona  Tideiicei,  Christus  passus  esl  mortem, 
ei  bironi  paradisi  jaiiuas  reseravit.  Ille  siquidem 


si  aqiia  simul  cum  sanguine  exisset,  aqua  in 
sanguiue  digiiosci  ab  hoinine  niiiiime  potuisset. 
Sanguis  itaqiie  prius  exivit  quain  aqua;  et  merito, 
quia  sanguinis  effiisionein .  id  est,  fideni  Doniiiiicae 
passionis,  baptismus  soqiiilur,  et  peccaloruin  remls- 
sio.  Hacfide  patriarciiaBCt  prophet»,  et  nkulii  alii 
in  utroque  sexu  Christum  ^entnrum  Redempto- 
rem  speraverunt,  et  quod  nos  factum  credimus, 
ipsi  exspectando  futiiniin  crediderunt ,  et  quia  jam 
coDceperant  fidein  Qirisli,  Christiani  erant,  et  fue- 
runt  redempti.  Oinnes  etiam  quicunque,  viso  Salva- 
tore,  apud  inferosde  illo  speraverunt  saiutem,  de 
poeuis  iiifenii  liberati  sunt.  Nos  antem ,  et  illi  beati 


iu  Evangelio  dicit :  Majorem  charitatem  fiemo  habet^  p  nostri  prxdecessores ,  qui  nos  pncGesserunt  ad  st- 


quam  nl  ammam  $uam  ponat  qui»  pro  amtcti  $ui$ 
{Joan.  XV,  13).  Dixit,  nemo^  sed  ipse  qoi  Deus  est 
homo,  niulto  niajorem  charitatem  exhibuit,  qul  non 
ftoliim  pro  amicis ,  verum  eliam  pro  inimicis  posuit 
animam,  et  pro  inimicis  apud  Patrem  oravit.  Poii- 
liiicaium  yt\  regnum,  quod  aliquando  hominem  fa- 
cii  superbum,  Christus  habere  nolu!t,  sed  a  Patre 
rex  et  sacerdos  ordinatus  in  criice,  iii  ara  crucis, 
qoam  praesentia  sui  corporis  sauctificavit,  semet- 
ipsiim  obtulit  pro  nostra  redemptione  sacriAclum, 
et  ita  plus  rex  et  jiistus  judex  ad  regna  coelestia 
rcxii.  In  illa  sancu  cruce  de  ejus  laiere  dextro 
mtit  ganguii  cl  aqna  (Joan.  xix,  54);  ianguii^  quo 
nosadiaboii  potestate  redimeret;  aqua,  qu;i  356 


dereas  mansiones ,  quoniam  ex  primis  parentibus 
traximus  offensam ,  per  gratiam  Redemptoris,  quasi 
quibusdam  unguentis  de  ejns  sanguine  factis,  sanal| 
siimus.  ut  qui  aliorum  infidelitate  et  praevarlcatione 
cecidimus  in  mortem,  alierius,  id  est  nostri  Condi- 
toris  compassione  et  miseratione  resurgeremus  ad 
vium.  Dicit  propbet»  :  Percutiet  noi  Ihmimii ,  «f 
percutiendo  ianabit  (Deut.  xxxii,  39).  Quibus  verbis 
nianlfeste  ostendit  quia  leve  non  est  iterare  cri- 
mina,  quae  sunt  semel  Christi  passione  rederopta. 
Reus  erit,  inquani,  reus  erit  non  modic»  rei»  sed 
passionis  sanguinis  Christi ,  qui  iterum  occidft  ani« 
mam,  Christi  passione  et  sanguine  a  inorte  re« 
deroptaro.  Prins,  utdixiinus,  Redcmptor  noster  et 


Nos  a  peccalis  mundaret.  Quare  de  latere  exivit  D  Domiuus  per  358  sanguiiiem  proprium  a  transgres- 


sangnis  et  aqua  ?  Ut  videlicet  nnde  ciilpa  processe- 
r.u,  inde  processisset  et  grdtia.  De  iatere  Adx  fe- 
niina  fucta  est,  quae  nos  peccaii  cibo  cibavit.  De 
iaiere  Christi  roanavit  gratia,  qiiae  et  peccatum  ab- 
iiullt,  et  contulit  vilae  reroedium.  De  iatere  Christi 
dextro  sanguis  et  aqua  potius  exisse  dicitur,  iion 
de  sinistro.  Mam  quod  per  sinistram  iliius  nunom, 
boc  ipsum  per  lalus  ejus  sinistrum  accipimus,  hu- 
maoae  videlicet  carnis  susccptionem,  per  dextmm 
vero  lattis  ejus,  quod  per  illius  dextcram  iiitelligi- 
Qos,  divinam  sciiicct  majeslatem.  Quam  quia  alier 
cxprimere  nemo  poiuit,  bujusniodi,  id  est  dex^erae, 
r.omen  accepil.  Ab  illa  ergo  ct  iocarnaiio  Christi, 
ei  ille  sauguis  cl  aqiia,  et  univcrsa  ejus<lem  inc-^r- 


sione  parenlum  nos  sanavil,  sed  illis  vnlneribiis 
nostris  qtiasi  unguentum  adhibuit,  et  qui  aliunde 
peccati  plagam  habuimus,  aliunde  habnimus  et 
peccati  medelam.  Nunc  vero  qiiia  propria  volun- 
tale,  etinperfecta  xlate  peccavimus,  percussione 
opus  est,  id  est  cotdis  contritione,  ct  si  curari  volu- 
nius,  jam  non  quaeramus  oUvae  oleuin,  vel  qiiodlibet 
aliud  unguenlum,  quoniam  ignitum  gravis  poeni- 
lenti;e  ferrum  nccessariiiin  est,  qtio  nostrorum  ura- 
tur  rubigo  peccalunini.  Neino  unquam  post  perpe- 
tratum  vel  semel  criminale  peccatum,  illam  uti- 
iein  sibi  confessionem ,  scu  poeniteuiiam  credat, 
quam  ipirilui  conlribulatui,  cor  contritumt  et  Anmt- 
iiafum  (PiaL  l,  i9)  non  prxccdii ,  quia  ubi  non  eslr 


253  GOFFRim  ABnATlS  VINOOaNENSIS  ITC 

vtM-a  cor.Iis  conversio,  non  scqtiitur  plena  remissio.  A  pro  nomine  Chrisii  eraciflxus  esl ,  nec  qiiia  crediift 


Dcbei  igilitr  qiiisqiie  noslruin ,  scciinduin  Saivaloris 
exeinphiro,  inrreinere  spirilu  cohtra  capilale  roih- 
missam,  e(  quadain  solliciludiiie  tiirbare'  seipsnm, 
qiiaieiius  siipcr  exsliiiciarn  nnimam  dare  valenl  gc- 
miliift  pr»!  ordiales  et  lacrymabiles  plancttis,  nt  vel 
sic  Dei  miseratione  reviviscnt.  Christus  enim  quando 
vcnit  ad  suscitandum  Lnzanim  qui  siguificat  homi* 
neni  in  criininali  pcccaio  ^Q\m\ium ,  lacrymatus  eit  ^ 
infremHit  spiritu,  turbavit  seipium  (Joan.  xi,  3S*55), 
et  dixit :  Lazare,  veni  forns  (ibid, ,  43).  Et  sic  illum 
»  Domiiio  lcgiinus  suscitntum.  Ibi  verha  non  prxve- 
i:enint  hicrymas,  sed  lacrynise  verba  Redeinpioris 
pricccsserunl.  Neqiie  priiis  Lazarum  vocavit  de  ino- 
iiiimento,  neque  Lazarus  prius  resurrexit,    doner 


pnssus  creditiir,  sed  crcdidit,  dum  pateretur.  AI!* 
qiteiu  etiam  quasi  pro  nomine  Chrisli  martyrem 
fieri  vanum  cst,  nisi  priecesserit  in  illo  fides  ba- 
plisini.  Quantum  itaque  valeai,  etiam  sine  baptismi 
sncramenio  visibili,  quod  ait  apostolus  Paulus : 
Corde  creditnr  ad  justitiam ,  are  autem  confessio  fit 
ad  salutem  (Rom.  x,  iO),  el  iu  illo  latrone,  et  iu 
mnrtyribus  sanciis  declaratur.  Sed  tunc  impletur 
invisibiliter.  ciim  visibilia  baptismi  mysieria  artieu- 
lus  necessitatis  minime  fleri  permittil,  non  reli- 
gioiiis  contcmptiis.  Nam  postquam  semel  Veritas 
pneilictuin  bapiismi  fccit  edi(iiim«  clamans  et  di* 
cens  :  Nisi  quis  renatus  fuerit  ex  aqun  et  Spiritu  san- 
ctOy  non  intrabit  in  regnum  coelorum ,  si  latro,  cui  \n 


Chrihtusinfremuitspiritu,  et  scipsum  turhavii.  Qiio  '^  criice  ab  ipsa  Veritale  dicium  e^  :  llodie  mecum^ 


facto,  piiis  Redeuij)tor  et  bonus  docior  359  docuit 
peccniorem,  qtio  studio,  quo  meiitis  affcctu,  qiio 
corporis  actu,  qua  inliinoriiin  concussione  visccntm, 
poeniteiitiam  ngcre  debet,  si  suscitari  desiderat  de 
sepulcro  peccatoriim.  Utilis  est,  irno  necessaria  po»- 
iiiieiitia  post  peccatuin,  ciim  Clirisium  morluosqui- 
dem  suscitasse,  nulluiii  aiitem  iii  peccatis  morliium 
alisolvisse  legnmiis.  Mirandum  vero  noii  est,  si  pro 
pcccaiis  propriis  et  scienier  cominissis  rortiler  est 
agendum,  cum  alieui  peccati  pcenn  iiosseqiiaiur,  nec 
nossolum,  sed  sancios  aposiolos  sccuta  sit,  etiam 
pa<it  bnpiismum.  Liccl  ignoremus  quis,  a  quo,  el 
ubi,  ctquando  baptizati  fuerint,  ipsos  lamen  bapti- 


eris  in  parndiso  {Luc,  xxiii,  43),  vel  quilibcl  inar- 
tyrum ,  visibiliier  baptismiii!!  potuissent  liabere,  el 
contcmpsissent,  incassum  et  latro  Dominum  rogas- 
set,  cujus  sprevisset  mandatum,  el  marlyr  sustt- 
nuisset  sine  uiilitaie  361  marlyrium.  Hoc,  ut  di- 
ctum  est,  habentbonl  et  mali,  quod  eos  sequitur 
paterni  poena  pcccati.  Paeiia  peccali  esl  esurire^ 
sltire,  labores  et  dolores  perpeli,  iiiformari  et  mori 
in  corpore,  atque  diversas  in  mundo  miserias  expc- 
riri.  Haec  omnia  ex  primi  parentis  peccato  provc- 
niunl,  quae  tanieii  sine  peccato  haberi  possunt.  Sed 
mirum  videtur;  ciiin  a  Deo  nobis  peccatum  dimis- 
sumftierit,  quod  adhiic  peccati  illius  jam  diinisst 


zatos  ruisscnon  dubiiamus,  cum  Ipsum  Salvatorem  q  poena  nos  sequltur.  Noiine  Dciis  ita  nobis  iudulgere 


cretlamus  fuisse  baptizafum.  Prliis  quidem  Salvator 
nosier  haptizari  voluii,  ac  poslea  dixit :  Nisi  quis  re^ 
natus  fuerit  ex  aqua  et  Spiritu  sancto ,  non  inirabii 
in  reqnum  ccelonm  (Jonn.  iii,  3).  Istam  formam 
baptisroi  verbo  et  exemplo  discipiilos  docuit  siios, 
quain  cum  praedicarent  aliis,  hnnc  prius  observas^ 
eent  in  semetipsis.  Neque  conveniens  essct,  et  minus 
rrodessent,  si  docercnt  alios  baplizaiidos,  et  ipsi 
bapliznti  iton  essent.  Et  idco  et  eos  bnpiiznios  fuisse 
creditniis,  et  quod  alter  ab  nltero  cxstiiil  baplizatus, 
cum  ipsi  soll  tiinc  accepissent  a  Domino  poiestatero 
baptizandi.  Niilla  ratione  immutari  poiuit  quod  Ve- 
litas  dixit :  Nisi  quis  renatns  fnerit  ex  aqua  et  Spi- 
riVtt  sancto,  regnum  ccelorum  non  habebit,  In  niillo 


peccaium  potuit,  qiiod  nos  pcccati  poena  miuiuie 
sequeretur?  Potuit  plnne;  scd  noluit.  Potuissei  etiaiu 
En  paradiso,  quod  nec  diaholus  instigaret  luMiiiiietu 
ad  peccandum,  nec  boino  peccaiei.  Sed  si  poiesii- 
tem  sui  non  dedisset  homini,  et  Ideo  non  peccaret, 
quia  peccare  noii  possct ,  nec  uiide  laudaretur  a 
Deo,  nec  unde  remunernretiir,  hnherei.  Laudein  sui 
Crealoris,  et  inagnam  ejus  remuneralionem  primus 
bomo  semper  habcre  potuisset,  si  non  superbia  tu- 
midus,  et  propriae  uxoris  nimio  amore  corruptus  ^ 
contra  Creatorem  erexisset.  Nnn ,  ut  pene  ojnncs 
loquuntur,  primum  Adae  percalum  fuit,  quod  eonie- 
dit  vetittim.  Jam  cnim  de  magniludine  praesentis  et 
fulurae  bentitiidinis  pr.necessernt  iu  ipso  quaetiam  ela- 


inajorem  auctoriiatem  vcl  mciiorem  aiictorem  ha-  d  tio  reprimcndn  :  unde  jitsio  Dei  judicio  permissus 


here  possumus  quarn  ipsaro  Verilatem.  Unde  verae 
fidei  propositione,  imo  ipsius  verilatis  voce  pmba- 
miis  quod  neniO  snlxus  fieri  poterit,  vel  360  potest, 
qiii  non  fueril  baplizatus.  Scd  alii,  ubi  visihililer 
bnptismi  mysteria  celehranUir,  hapiismum  accipiunt. 
Alii  vero,  sicut  evangelicus  lalro  et  mariyres  sancti, 
licet  visibiliter  mysteria  baplismi  circa  eos  non  fiie- 
rinl  celebrata,  bapiismum  tainen  fi;Ie  et  voluntnte 
pcrceperunt.  Narn,  sicut  veraciter  legimus  :  Quicun- 
que  Spiritum  Dei  ^habent,  accipiunt  et  gratiam  ejns 
{Rom,  vin,  ii).  Accepissct  uliqtie  latro  itle  visibi- 
liter  haptismuro ,  si  poluissei,  quia  passione  siia  , 
vel  qiiolibet  bono  opere,  quod  anle  feeisset,  snlvatus 
uou  csty  sed  fide  Chrisli  ct  confessione;  non  enim 


esia  diaholo  tentari,  et  succumbere  tentatori.  Ex- 
lollenli  utiqtie  se  animae,  et  nimium  de  propria  vir- 
tule  praesumenii,  experimcnto  pcenae  fiierat  deiuon- 
strandnm,  qiinm  iion  hene  se  hnbeat  facta  iiatiira, 
si  a  bono  fnclore  reccsserit.  362  Eodein  gladio  quo 
aiigelus  iirqiinm  seipsum  peremit  in  ccelo,  eodem 
gladio  homincm  in  paradlso  occi<lit.  Noii  cnim  ex  eo 
tanlum  an^^clus  ille  intumiiil,  quod  jam  a  Deo  siisoe- 
perat,  qiianlum  ex  eo  quod  ab  iilo  acciperet,  si  ei 
btimiliter  subdi  voliiissel.  Si  igitur  in  illisloeis  bea- 
titudinis  ,  imo  in  ipsis  creaturis,  in  quibus  praeces- 
serat  dignitas  praclationis,  reperta  cst  pravitas  ela- 
tionis,  qnid  de  nobis  futurum  e»set,  vel  quid  iiobis 
reslaret  agendum,  si  in  hoc  saeculo  proximo  infcrisy 


^T 


SEnMONIS. 


«rs 


ci  \icino  peccaiis,  nttnqiiam  sencs,  sed  semprr  sani,  A  omnibns  nliqiianto  temporis  spalio  viJeretur,  qiio 


semper  joTones  essemus,  ei  immonales  eflecti?  Certe 
DOllam  a!iam  qniercremus  beatiui<liiiem,  nec  ipsum 
ctiam  agnosceremus  Greatorem,  sed  clati  seniper  et 
snperbi,  el  CreatorJs  gratlae,  et  Retlemplt>ris  miseri- 
cordi»  essemos  ingrati.  Nam  licet  pcena  peccati  nos 
seouator,  iia  Inflali  somus  el  sjiipt^rbi,  quod  supcr- 
bia  nostra  niortem  animae  nostrae  quoiiJie,  iino  as- 
siilue  operatur.  Divina  tainen  niiseratio  idcirco  nos 
pcena  peccaii  flagellari  voluit  et  r^istigari,  ut  ?ei  sic 
agnoscamus  qiiales  per  nos,  el  quaies  a  Deo  facti 
sumus,  etbabeamos  odio,  qiiales  uos  feciiniis,  et 
ipsuni  ante  omnia  el  siiper  oinnia  diiigamus,  ei  nos 
quales  fecil,  ei  ei  gratiasagamos,  qui  peccati  po»- 
nam,  peccatorum  nobis  exbibei  medicinam.  Qtiod 


in  iliiim  credere  posseut  et  saivarentur;  qui  vcro 
credere  noilent ,  de  peccato  suo  niiilain  exrusalio- 
nem  hahereut  et  damnarentiir.  Miiiia  Salvaior 
nostcr  in  hoc  inundo  operatiis  est ,  uiidi.'  oinnes  in 
eum  potuissent  creilere  si  volnissent;  sed  tria  spe- 
cialiler  et  principaliier  egit,  qii»  neino  alius  fuciei, 
vel  fecii.  Uniim  videlicet,  (|iiod  de  virgine  natrs  04; 
aiierum  vero,  qitod  a  inorte  suscitavit  seipsuin ; 
aliud,  qnod  carne  siiscepla  de  virgiiie  as4:eiidit  in 
cceluin ,  Rex  ei  Dominiis  etiam  in  hiimano  corpore 
faclus  angelonim.  Siipra  djxiiiiiis,  quod  postquatn 
Christiis  Dci  Filiits  aniiuam  nosirain  susccpit,  aJeo 
dilexit  eam  quod  se  ab  illa  deiiiceps  minitiie  separa* 
vil.  Sicut  eiiiin  carnem  nosirani,  ila  et  aiiitiiani  no- 


die  leriia  resiirgamias,  asserii  propheta  Dei  dicens  :  ^  sirain  in  beata  ei  gloriosa  virgiiie  Maria  siisceptt; 


VitificabU  no$  Dommus  posi  duo$  dieif  el  in  dU  Ur- 
tia  futeiiabH  uob  (Ose.  vi,  5).  Hoec  dies  prima  fuit 
ab  Adam  nsque  ad  Noe.  A  Noe  est  dies  secuuda  us- 
que  ad  finem  saeciiii.  Teriia  303  <ii<^s  ^rii  secun- 
dus  adventus  Christi.  In  iUa  teriia  die  omnipotentia 
diviuiiatis  suae  corpora  nosira  Christus  suscitabii, 
ffui  rooriis  snae  de  teriia  seipsum  suscitaviu  Quod 
didl  propbeia  :  Yivilicabii  no$  poit  duo$  die$ ,  sciii« 
cei  die  teriia,  ei  ipsa  eadem  die  uo$  $u$eiiabU^  or- 
dinem  nosir»  resorreclionis  osiendit.  Eo  uliqiie  or« 
dine  resurgemus  quo  Cbristus  resurrexit»  excepto 
qiiodnon  suscltabiinus  nos»  ui  ipse  seipsum  siisci- 
tavit.  Sed  sicut  anima  Christi,  seinel  ab  eo  suscepta, 
iiec  deinceps  separaia  ab  ipso,  die  terlia  rediii  ad 
sepolcrum,  eiibi  corpus  soum  viviiicavit,  et  ila  de 
sepulcro  Glirisius  siiscitavii  seipsum,  Ua  ei  aoimae 
nosire  die  teriia»  Deo  praecipienie,  corporibus  suis 
sociabuolar  in  sepulcris,  ei  ita  vivilicatay  siaiiin  de 
sepulcris  sosciiabuntur.  Priiis  enim  a  Deo  vivilicala» 
idesi,  animata  eruni  corpora,  quam  siisciientur. 
Quod,  Inquam,  irtduano  mortuo  a  Domiiio  suscitato 
nperte  oionsiratury  qui  antc  roortuus  erat,  qnani 
illiic  Dominus  venirei  ei  iUum  vocaret  de  nionn- 
mento,  sed  mox  ui  illuni  vocavit,  qui  nioriuus  fue- 
rai,  de  sepulcro  vivus  exivii*  Non  enim  ei  dixit  Do- 
ninus  :  Mortue,  sed  :  Laxare^  veni  [ora$  (Joan,  xi, 
43).  Unde  maniresMim  esi,  quod  iii  monuniento  jam 
aoimaverai  quem  viventein  vocabaL  Uoa  vox  Do* 


sed  Ulcro  quaiein  habnit  Adain  ante  peccatiiin,  iion 
qiialem  Adam  peccando  fecit.  Quo  iios  dociiit  exein- 
plo,  ne  animain  nostram,  qnain  adeo  dilexit,  ut  tno- 
rereiiir  pro  ea,  ncc  iii  mortis  3S5  angusiia  se  se- 
paravil  ab  iila,  inlideli  servo,  et  crudeli  iniuiiro 
nostroqualibetoccasione  tradanius,  qui  eain  nitiiur 
adulterain  facere ,  ei  ancillani.  Mors  nainqiie  Fiii 
Dci,  et  ejus  passio  carnein  quidem  ab  aniina  scpa- 
ravit;  animam  vero  a  Verbo  id  est,  a  Dei  Filio, 
separare  non  potuit.  Ad  coininendaiidain  itiqiie  crga 
hoiiiiiiein  praecipuae  dileclionis  suae  gratiam,  ut  hnino 
possit  esse  qiiod  Chrislus  est,  quod  liomo  esi  Chri" 
stus  esse  voluit.  Illuin,  fratres,  qui  iios  taiila  tlin- 
,  rilate  sibi  eonjiinxit,  loiis  aniinae  noslrae  visceribns 
'  diligainus;  cuinqiie  huniiliter  ai^jue  siippliciier  ex« 
oreniiis,  ut  qui  sc  pariicipetn  fccit  natune  nosirae» 
pariicipes  nos  faciat  gloriae  sux;  ei  qui  jain  seinel 
de  fonte  baptisinatis  per  cjus  gruiiam  et  inisericor* 
diam  sine  peccalo  surrexiinus,  eadem  graiia  ei  ini- 
sericordia  sua,  in  illa  resurrectione  secunda  absqite 
omni  contagioiie  peccati  resurgamus,  ipsiiinque  vi- 
dere  pariler  et  habete  inercainur  Jesutn  Cliristum , 
Creaiorem  el  licdeinptorem  noslruin,  qui  uiius 
Dous  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivii  et  regiiat  per 
oinnia  s^ecula  saeculorum.  Anien. 
StRMO  VI. 

Dfi  ASCEMSIONC  DOMINI. 

Hodierna  [die,  dilcclissiini ,  homo  in  Deocnlos 


mini  ibi  duo  miracula  simul  egii,  quia  ei  mortuo  ])  nscenditei  Deus  in  homine.  Clirisliis  Dei  ci  Virgiuis 


viiam  reddidii  iu  sepulcro,  et  ligatum  hominem  ex- 
tra  sepolcruib  protiuxit.  Post  resurreciionem  suain 
Cbrisium  Deum  ei  Dominom  nostrum  soli  boni  ei 
pauci,  ei  niodico  iempore  viderunt.  Soli  eieniin  boni 
364  fulurie  resurrectionis  gloriam  babebunt,  et 
Creatorem  suuro  ac  Kedeinptoreni,  cujus  pra^scn- 
tiam  corporis  posi  resurrectionem  modico  teinpore 
kdweroni ,  sioe  flue  videbunt.  £i  pauci  erunt  ad 
coiuporaiionera  maloruin.  Nam,  sicui  ipse  in  Evan- 
gelio  dicil :  MuUi  voeatit  ei  pauci  eiecii  $unl  {Mallh. 
XI,  16).  Ante  resurreclionem  suain  multi  ei  boni  ei 
maU,  et  nliquanto  tempore  Salvatorem  nosirum  v4- 
derttnty  et  habuej^unt  in  carne  prxseniem,  ul  qui 
fro  moliis,  Ima  procttoflis  salvaodis  venerat,  ab 


Filius,  matretn,  iu  qua  cepit  auiinam^et  carncin  cor- 
poraliter  in  tcrra  366  reliquit ,  et  ascendens  In 
coeluin  petiit  Palrein  :  qui  liccl  in  alio  aliud  essri, 
in  allcro  exsiitii  idem.  Alhid  quiJem  in  natnra  di- 
vinitatis,  iion  aliud  tamen  in  pcrsona  assumpta!  Iiu- 
manitatis.  Forma  utiqiie  Dei  forma  homin  s  iiidiKa 
est ,  qiiod  salubriter  credilur,  et  qiii  e.at  c;iin  Pa  r  v 
Palrem  peliit  in  homine.  Scd  aller  ab  allero  eleva- 
tur,ct  suscepius  a  oube  in  Patris  dextera  coiloc;:lur. 
Hanc  veoerabilem  ascensionem  suam  prius  qiiideni 
per  semetipsum,  et  posiea  Magdaleiia  nuntiante 
Maria,  Christus  praedixii  aposlolis  :  qul  cum  usc.*tit^ 
dentem  in  cobIuiu  videntes  pariter  ei  admiranies, 
loqueniibus  ad  oos  angelis,  in  •flde  et  spe  prituae  et 


m  COFFRIDI  ABBATIS 

•eciindae  resurrcclionis  conlirmaritur.  Prima  qui-  A 
dem  resurreciio  in  capile  noslro  jam  prxccssit, 
quae  vera  flde  credilur;  secunda  vero  sequeUir  in 
menkbris ,  quse  cerla  spe  exspeclaiur.  Rujus  mirsc 
gaudio  el  dileclione  mirandae  divinae  el  humanse 
ascensionis  magua  sunl  sacramenta »  de  quorum  ma* 
gniludine  nechomo,  nec  angehis  de  coelo  lautuni 
dicere  possel,  quod  ad  comparationem  magnitudinis 
eorum  modicum  non  videretur,  et  esset.  Hoc  inter 
caeiera  est  magna  devotione  mirandum ,  quod  horoo 
prius  diabolo  subditus  per  peccatom,  non  soltim 
liber  factus  est  a  pcccalo ,  sed  quodcunque  ligat , 
ligaiamest,  eiquodcunque  solvit,  noscilur  absolu- 
tum.  Horao  ininor  angelo  ante  factus  fuerat,  sed 
gloria  et  honore  postea  coronatus,  consiitutus  est 
super  omnia  quae  Deus  fecerat.  Homo  siquidem  an-  ■' 
geios,  arcbangelos,  thronos,  dominationes,  367 
priiicipalus,  potestates,  virtules  coelorum,  cherubim 
elseraphim  sua  magniiudine  supcrat,  et  eis  imporat, 
el  ei  obediunt  volunlate.  Homoprseterea,  in  Dei  Filio 
coliocatus  in  coelo,  in  sede  majestaiis  divinae  ven- 
turus  e&t  ad  judicium,  non  in  ea  humililate  qua 
injusle  judicatus  est,  sed  in  ea  potestaie  qua  juste 
judicaturus  est.  Quoddam  prxcipuum  videtur  fuisse 
diviuae  dispensalionis  mysterium,  quoil  in  eo  quoti 
niinor  est  Patre  Fiiius,  xqualis  Filio  esset  homo;  et 
ab  initioboc  speciale  privilegium  homini  servareiur, 
ut  non  solum  hominum  judex  fieret,  sed  ciiam 
angelorum.  In  qua  poiestaiejudicii  cum  homo  juJex 
futurus  sliigulariter  diciiur,  membra  a  capite  mi*  q 
nime  separanliir.  Deus  Filius  hominis,  homo,  est 
caput  Ecciesia;,  et  hujus  capitis  meiiibra  aposloH 
praecipue  dicuntur,  qui  cum  illo  judicabunl,  quod 
Chrislus  in  Evangelto  proiestatur  {Mallh,  xix, '28). 
Ncc  apostoli  soli  judicabunt  cum  eo,  sed  qui  aposto- 
los  vila  el  moribus  imitantiir.  Haec  polestas  a  Deo 
Paire  data  est  Filio ,  el  a  Filio  data  esi  Petro,  et  in 
Petro  data  Ecclesix.  Hanc  Filius  accepit  iii  forma 
hominis,  qua  Palre  minor  est,  non  in  roriua  Patns, 
qua  Patri  xqualis  est.  Forma  Pulris,  in  qua  Filius 
est  Patri  aequalis,  sicut  nec  minor  esse  potest,  nec 
major,  sic  nec  minus  potest  habere  quam  habet,  ncc 
ampiius.  iti  ea  utique  forma  nihil  filio  dalur,  in  qiia 
ipse  omnia  continel  et  habet.  Poteslatem  auteiii, 
de  qua  loquimur,  accepit  hunianitas  a  divinitale,  D 
sicut  in  Evangelio  dicitur  ;  Dala  esl  368  Chmio 
poleslas  judicium  facere,  quia  Filius  hominis  est 
{Joan.  V,  27).  Potestatem  quam  Ghristus  non  lia- 
buit  ex  eo  quod  est  Fifius  hominis,  aliunde  accepit. 
Unde?  desuper  ulique,  a  Palre,  a  Filio,  a  Spirilu 
saiiclo.  Inde  Christo  poleslas  dala  est,  unde  ejus 
auima  et  caro  beaia  facta  est.  A  Chrisio  Dco 
Christus  homo  beatus  factus  est,  et  ei  ab  illc  po- 
testas  daia  est.  Aliud  quidem  est  Christus  Deus,  et 
allud  Christus  homo ,  nou  tamen  diio  Christi,  sed 
unus  csl  Christus,  Deus  et  homo.  Poiestate  auiem 
in  humanilate  susccpla,  Chrisius  hoiiio  iii  Chiisto 
Dco,  et  Christus  Deus  in  homine  Ciiristo  ligat,  sol- 
\it  ei  judicat,  Adeo  eiiim  sunt  unila  in  Dei  Filio,  et 


VINDOCINENSIS  m 

divinilas  hiimanitati,  et  humanilas  diviuitati;  qiiod 
licet  non  sint  uniim,  una  tamen  est  persona  olriiis. 
que,  unum  opus,  nnum  velie,  una  polestas,  iina  ve- 
rilas,  una  misericordia,  una  censura  jusiiliae :  Pa- 
tris,  et  Fiiii,  et  Spiritiis  saiicii  esl  ubiqiie  una  et 
commiinis  operalio,  et  lotius  Trinitails  disposiiione 
ad  formam  homiiiis ,  quam  solus  Fitius  suscepit, 
specialiter  judicium  pertlnet.  Quod  ipse  in  Evange- 
lio  asserit,  dicens  :  Paler  non  judicat  quemquam^ 
sed  judicium  omne  dedit  Filio  {Joan.  v,  22).  Quod 
alibi  dicilur  :  E^o  non  judico  quemquam  {Joan.  vm, 
15),  ad  hoc  respicit  quod  dixeral  Judsis  :  Vo$  m- 
cundim  earnem  judicati»  (tfrtd.),  id  esl  carnallter  : 
Ego  aulem^  carnaliter,  scilicet  injuste,  quemquam 
non  judieo,  sicut  vos  facilis.  Sive,  nonjudico  quem* 
quamt  secundum  carnem  tantum,  sicut  vosjudicalis: 
sed  eliam  secundum  cordis  inlenlionein.  Yel,  Ego 
nonjudico  quemquam,  non  dixit,  non  judlcabo;  sed 
369  i^^^  ^oi*^  >  ntia  ^^^  dicebat,  neminem  jndica- 
bat.  Veraciter  judicandiis,  el  judicaturus  iit  bunc 
mundum  venit,  et  sacra  tesilGcante  Scripiura,  iic- 
ruin  judex  veiiturus  asseritur.  Cbi  eum  iterum  ven* 
luruni  judicem  sacra  Scriptura  tesiatur,  eum  exsti- 
tisse  jamjudicemmanifesiemonstratur.  Quod  ulique 
iterum  faciendum  est,  lioc  altera  vice  fuisse  factuni 
minime  dubitatur.  Nos  quidem  miseros  bonus  faclor 
et  pius  Redemptor  respexit  intuitu  misericordte,  fecd 
contra  diabolum  egit  censiira  justiti».  Nam  uhi  pro 
nobis  ad  mortem  judicabalur  injnste,  quid  aliud  fa- 
ciebat,  quam  nos  vero  judicio  ab  aelerna  morte  libe- 
rabat?  Ubi  vero  ligabaiur,  qiiod  aliud  agebal  opus, 
quam  jiisto  judicio  vincula  peccatorum  noslroruni 
solvebat?  Jiidicat  ciiain  in  hoc  saeciilo  suos  Chris^tus» 
cum  eos  aut  mariyrio,  aut  exsilio,  sive  falsoruin 
persecutrone  fratrum  examlnat.  Unde  aposiolus 
Paulus  dicil  :  Cum  judicamur^  a  Domino  corripimur, 
ut  non  cum  hoc  mundo  damnemur  (/  Cor,  xi,  52). 
Chrisius  ipse  quod  jiidex  venerat  leslificali.iiiir, 
qnando  dicebat  :  Ego  sicut  audiojudico,  ei  judicium 
meum  veium  est  (Joan.  v,  30).  Et  i'erum  :  In  jii^ 
diciumego  in  hunc  mundum  veni  {Joan.  ix,  59). 
Et  alibi :  PnWps  hujus  mundi  judicalus  est  {Joau, 
XVI,  il).  Ego  sicut  audio,  scilicet  a  Palre  meo  in 
assumpla  carnc,  sicjudico,  ei  judicium  meum  verum 
est.  Ac  si  diceret  :  iion  potcst  verum  non  essc  Jm- 
dicium  meum,quta  Pater,  qui  mihijiidicandi  tribul 
poiestaiem,  verax  est,  et  ego  qui  judico,  veritas  siiin. 
In  judicium  in  hunc  mundum  se  venisse  lestalur,  ut 
judicarel,  iion  soluin  370  ul  jndicarelur.  Unde 
subdilur  :  Ulqui  non.vident,  videant,  et  qui  videni^ 
caci  fiant  {Joan.  ix,  59).  Qui  Clirislo  venienle  tion 
videbant;  qui  se  non  videre,  scilicet  non  jiistos 
esse  aestimabant,  sed  pcccaiores  confitebantur,  Hlii- 
ininati  sunt,  quia  hiinen  vitse  perceperunt.  £i  qui 
vidcbant,  videlicet  Scribae  et  Piiarisaei;  qui  se  solos 
videre,  id  ost,  juslos  esse  crclicbant,  et  caeicros 
tanquam  coecos  aspernabahtiir,  c^ci  facd  siint, 
quia  lumen  verilaiis,  qiiam  habuennit  praesenlein, 
perdiderunt.  Hoc  iiaque  Chrisli  judicio  .'>c(um  esi, 


^l  SERMONEST  ^^ 

A«6m  qnoiidie  agitur,  quod  illuroinantur  bumiies  A  nao»"  ordinalione  contial  esse  disposiium,  ui  Deus 


^«eccaiores»  ei  jusii  saperbi  excaecantur.  Istam  di- 
ficrelionem,  qaam  inler  bona  et  inala  opera  bomi- 
\m  leniiU  Ckrislus  et  lenel,  junfcium  appella^it. 
Mibi  aicium  esl :  Non  mmt  Dem  Fiiium  tuum  in 
mndum  ui  judicel  mundum,  ud  ul  Mlveiur  mundut 
per  ipium  (Joan.  m,  17).  Hoc  utique  verum 
omnino  creditur ;  non  enim  potest  verum  non  esse 
qaod  Veritas  loquilur.  Vere  Filius  Dei  non  est  in 
mandum  nussus  a  Patre  ui  roundumjudicaret,  qui 
ad  hoc  in  mundum  venil,  ut  mundus  per  ipsum  sal- 
varetur,  si  mundus  voluisset.  Sed  quod  voluit 
Chrisios,  iioluit  moudus.  Si  voluisset  mundus  quoil 
voluit  Cbnsius,  in  Evangelio  ipse  non  dicerei :  Hie^ 
rusalem^  qnoliet  volui  congregare  filioi  «ico»,  quem- 


in  ea  forma,  in  qua  judicatus  esi  a  roundo,  judlcet 
roundum.  Quam  quia  mundus  vidii  buniilem,  et  sa« 
perbus  coniempsil,  videbit  sublimem  et  tiuiel)ii,  et 
quae  fuil  in  cruce  exallata  ad  poenam ,  et  in  asceii- 
sione  exallala  ad  gloriam ,  et  in  judicio  exallabiiur. 
et  hurailiabuniur  superbi.  Et  lunc  maxime  comple- 
bilur  quod  dicilur  :  Qui  se  exallat  humiliabilur,  et 
quite  humiltat  exaltabitur  {Luc.  xviii,  li).  Noslri 
Salvaioris  advenlus  quia  Oei  est  et  bominis,  vebe- 
meDler  diligendus  est  et  quia  judicaii,  et  judicaluri 
est,  non  mediocriter  meluendus,  ei  nos  iiaque  Dei  et 
bominis  advenlum  curo  dileciione  timeamus  et  cuin 
timore  diligamus,  qualeiius  ipsum  qui  secum  hodie 
naturam  nostrani  elevavit  in  coeluin,  Ixti  judicem  vi- 


rusalem.  quotiei  voiut  congregare  /iiio«  »ww»,  tfucm-      ..«.«.-...  -w^ - 

admodum  gallina  eongregat  putlos  iuo$  iub  atas,  B  derc  et  babere  valeamus  Dominum  noslrum  Jesum 


et  notuiiti?  {MaUh.  xxiii,  57.)  Si  quod  voluiiChri- 

sius  mundus  voluissei,  credere  utique   et  salvari 

poiulsset.  Non  enim  credere  potuit,  quia  noluit  quod 

Cbrisius  voluit.  £i  quia  sua  sponte,  non  Christi 

871  voloniale  inddelis  faclus  est,  eum  judicatum 

non  dnblUimis,  cum  Cbristus  dicat :  Qui  non  cre-- 

dU,  jam  judicatut  ett  {Joan.  iii,  18).  Hoc  in  loco 

mundi  nomine  populus  Juilaeorom  intelligitur,  qoL 

bos  ipse  specialiter  locutus  est,  ad  quos  prsecipue 

missus  est.  Mnndus  iiaque  ei  princepi  mundi  hujus 

(/oAR.  XVI,  11).  Chrisiu  testimonium  porhibente, 

iadicatns  est.  Ubi  principero  bujus  roundl  diabolum 

iadlcatum  asserii,  se  profecto  judicasse  diabolum 


Cbristum,  qui  una  eaderoque  gloria  ei   majestate, 
cum  Patre,  ei  Spirilu  sancto,  vivit  ei  regnai  Deus, 
per  omnia  saecula  sxculoruro.  Amen. 
373  SERMO  VII. 

DE    PCaiFlCATIONB  SANCTiE   MARIC. 

Solemiiitas  Iiaec,  qu»  ad  bouoiem  Dei  ei  ejus 
saiictissimae  niatris  bodie  celebratur,  majoribus  fc- 
stiviialibus  anni  jure  crediiur  non  miiior  esse;  quod 
ratione  et  veritate  monslrabitur.  Donabit  Deus 
bomo  el  roater  virgo,  ut  quod  ad  laudem  el  gloriam 
utriusque  proraissum  est,  utriusque  reddaiur  auxi- 
lio.  Eadero  quippe  devolione  qua  dies  Nalivlt.iiis 
Domini  ct  Epipbaiila  a  Chrisiiana  religione  nosciiur 


:.  .«.u.....   :..^;..,;   A  ri.«cf^  i^iinr  .ii:.hAh.«^  suaDraecipue,  et  matria  ipsius;  sic  ei  isia  est  sua 


possit  diabolos  judicari.  A  Cbrisio  igitur  diuholus 
iudicatQS  esiv  com  cos  qoos  infidelitalis  vincolis  alll- 
gaverai,  Cbristi  praedicationc  conversos  amilierei , 
et  seipsum  plangeret  ejectuio  foras  de  cordibus 
bominnm,  ei  nuilum  posset  ienere,  qui  crederet. 
Ellam  in  cruce  positus  circa  duos  illos  lalrones 
crucifixos,  inier  quos  et  ipse  cnicifixus  fiieral,  jura 
iasliliae  exercebal,  ubi  illonim  allerum  judicavit  ad 
gloriam,  alteruro  vero  dcpuiavit  ad  poennm.  Siia 
Tolunute  stans  fixus  in  cruce  vcrus  iroperalor  ille 
de  hoste  superbo  triumphabat.  Jain  divina  poie- 
stale  justos  Judex  judicabat;  jam  agnos  ab  baedis 
separabat,  et  quid  in  alio  jiidicio  sil  Taclurus  sigiti- 
ficabai,  Ratione  pariler  et  auctoritaie  docelur,  quod 


suapraecipue,  et  matria  ipsius;  sic  et  isia  est  sua 
specialitcr  et  matris  illios.  Est  quidem  illlus  diei 
solemniias  magna  ,  qua  Christus  de  Virgiiie  inaire 
naius  est,  ct  qua  esl  a  Joanne  bapiixalus ;  el  isla 
jeqiialiter  magiia,  qua  ab  ipsa  eadem  Virgine,  et  a 
jiisio  Simeone  est  Dco  Palri  iii  lemplo  oblatus.  Dcks 
Paler  aule  lempora  ex  se  gcnilum  Filium,  ut  Iioiro 
fieiei  in  ea,  coiKulit  virgiiii  malri;  maier  virgo 
eumdeni  ipsum  ex  se  in  temporc  naium,  bodierua 
die  honiiucn  oblulil  Deo  Patrl.  Manet  ilaque  el  Deo 
Palri  el  virgini  malri  luirandus  filius.  Valde  nam- 
que  mirandum  esl,  quod  excepia  bominuro  commuiii 
crealione,  Deus  babel  Filium  hominem ,  et  feiuina 
filium  Deum.  Hoc  ulique  in  Chrislo  faclum  conslal. 


ficalwi,  tlatione  pariier  ei  aucioriiaic  uoceiur,  4UUU      ——  -  ■    ^,  „,^^„„^  ,,n„^    QTA  et 


Hajestatero  divinam,  quain  unam  eaindemque  xqua- 
liier  habet  curo  Patre  et  Spiritu  sancio,  Filius  hii- 
miliaril,  ubi  forroaro  servi  suscepii;  in  qua  Doini- 
nusomniuro  factusest  boroinum  servus,  et  servivit 
homioibus  usque  ad  mortero.  378  ^^^^  quidem 
susdiavii,  quaro  secondo  assumpsit,  in  ea  novissi- 
mQm  lllud  et  formidandum  valde  judicium  faclurus, 
ad  quod  oronia  elemenU,et  etiam  viriuies  ccpIo- 
rum  commovebuntur  {Matth.  xxiv,  20).  Forma  di- 
viniutis,  qoae  una  est  Palris  et  Filii  et  Spiritus 
saocti,  nec  rooodo  apparuii,  nec  apparebit  in  judi- 
cio;  «ed  forma  bominis  cum  claritate  multa,  et  ma- 
gna  poiestate  videbiiur,  quae  in  Dei  Filio,  et  Dei 
Filius  in  es  judicabit.  Et  hoc  quidem  jusia  el  ralio- 


filius  utriusque.  Hic  unicus  filius  unico  Palri  ab 
uiiica  malre  oblalus  est,  onus  uni;  imo  in  uno 
onines  fideles  sunt  oblati.  Hanc  diera  venerabilem , 
diem  esse  purgalionis  Mariae  secuiidum  Icgem  Evan- 
geliuro  teslaiur.  Meriio  mater  legem  servavi?,  ciijus 
Filius  et  legem  dederat,  et  venerai  ut  in  se  legem 
adimplcrei,  quam  alils  dcderal  anie.  illa  uincn  pu- 
dica  puella,  nec  in  aliquo,.nec  dc  aliqiio  habuit, 
onde  tunc  purgarelur.  Sancta  eieiiim  virgo  fuit  et 
in  concepilone,  et  in  naliviiate  prolis,  el  idcirco 
puer  natus  ex  ca  vulvain  cjus  non  aperuit,  licct 
per  illaro  illius  uleri  portam  nasceretur.  PorU  veii- 
Irisejusvirginis  exslitil  vulva  ejus  dc  qua  Ezechiel 
propbeu  sic  loquilur :  Ent  poria  in  domo  Dommi 


265  GOFFRIDI  ABBATIS 

clatiia,  el  non  aperietur  {EM<h,  xliv,  2).  Domiis  A 
Domiiii  est  booa  Maria,  qiiia  ipse  rundavii  eam,  ci 
homo  faclusest  in  ea  (PmL  lxxxvi,  5).  Porla 
hujus  donius,  ul  diclum  est  superius,  fuii  vulva  in 
Tirginis  ulero,  per  quam  clausam  quidem  egressus 
est  in  una  persona  Deus  ei  bomo.  Gtijus  bealissima 
mater,  licet  non  ignoraret  qtiis  esset  quem  geiiuis- 
set;  cui  videlicet  non  erat  lei  posita,  sed  subjecta 
in  leniplo  lameii  (ilium  obtulii,  juxta  legis  maiida- 
lum.  Cxspcctavit  qiiidem  diem  purgalionis,  et  occul- 
tavit  filiideitalem.  NamsiCbristi  incarnalio  fuisset 
nola  diabolo,  nec  Chrislus  pro  iiobis  morereinr, 
iiec  ficret  nostra  redempiio.  Nata  prol*  agnuin,  p:ir 
(urturuni ,  aul  duos  pullos  columbarum  oflcrri  pro 
ea  fuerat  legis  praeceptum  (Lev,  xii,  6).  Qtiod  si 
forte  375  alicui  agnus  deesset,  alierum  bornm  ^ 
vel  uirumqiie,  par  videlicet  turturum,  aut  duos 
pullos  columbarum,  Doinino  in  filii  oblalionem 
ofTerret (i^iVi., 8).  InutroqtieTestamenlo, et  iii  lege, ct 
in  Cvangeiio  meniis  et  corporis  parililalem  Doiiiinus 
exigit.  Parililas  illa  hxc  esl,  qusea  Doiniiiocxigilur, 
ut  boiiutn  qtiod  a  iiobis  foris  ostenditur,  prius  coii- 
cipialur  in  ineiile.  Non  eniin  cum  difficultate 
boiiuni  opns  fieri  debet,  sed  cum  bilaritale;  nec 
inile  afiectare  debemus  laudein  hominuin,  scd 
exspectare  a  Doniino  retributionem.  Hoc  niodo  At 
hoslia  grala  Dco,  gralumque.  sibi  Deum  facil,  qui 
sic  patiperi  porrigil  manum.  Turlur  avis  casla  est, 
qtiae  niimerosa  conjugia  respuens,  blandilfas  non 
ciirat  aliorum,  uiio  solo  conjuge  coiitenia.  Per  hnnc  ^ 
Ccclesia  calholica  signatur,  quas  uni  viro  sponso 
Cliristo  solummodo  des|K)nsata,  nec  munerihus 
corruinpitur,  et  qtiasi  nuuicrosa  conjugia  respuens, 
hxreticornin  viiat  consorlia.  Duo  pulli  coiumbarum, 
)iixta  legis  decreium,  iii  holocaustum  olTeruntiir. 
Qiiod  duo  sunt,  coinmendat  charilatem;  qiiod  puUi, 
iiinocentiam  signat;  quod  columbarum  dicuntur, 
indicat  nniiatem.  Merito  duobus  charitas  commen- 
daiur,  quoniam  in  ea  duo  coniinentnr  prapcepia, 
quibiis  Deus  et  proximus  diligilur.  In  pullis,  id  est 
iD  pnrvuiis,  recle  signalur  innocentia,  a  quibus  non 
propria  vindicatnr,  sed  condonatur  injuria.  In  co- 
lumba  non  iiicongriie  Ccclesia^  unilas  figuratur,  376 
sicul  Domioiis  dicil :  Vna  estcolumba mea (Can/.vi,  8). 
Cohimba  praeterea  cohabitaniium  secura  unitatem  D 
non  deserit,  sed  fideiiler  servat;  et  si  causa  expo- 
stulct,  fortiter  dimicat.  Tunc  fidelis  qiiisque  columba 
erit,  si  pia  longaniinitate,  usque  in  finem  in  Ccclesia , 
caiholic(B  manserit  unitate ,  el  si  legiliine  pro  fidet 
derensione  cerlaveril.  E/  ecce  homo  eral  in  Hieruia' 
/em,  nomine  Simeon;  el  homo  istejuitui  ei  timoratus^ 
exspeclans  eonsolationem  Israet  (Luc,  ii,  25).  Ecce, 
desiderantis  signat  affectum,  quia  Simeonis  animo 
Christum  videre  cupienti  nii  saiis  festiiiabat.  Et 
erat  homo^  nomine  Simeon^  in  Hierusalem^  id  est  in 
pacis  visione.  In  qua  visione  pacis,  sicut  omnis.ki 
quo  manet  bpiritus  sanctus,  indubitanter  esse  cre* 
ditur,  ita  oninis  qui  Spiritum  sanctum  noo  habet, 
longe  fieri  ab  iila  miniine  dubitatur.  Unde  tot  et 


VINDOCINCNSIS  m 

lanta  bona,  qux  in  pnesenti  Cvangelio  memorantur, 
seni  Simeoni  collata  fuerunt;  si  quis  desideraret 
nosse,  ex  ejus  nominis  interpretaiione  discat.  Si- 
meon  enim  audivil  iristitiam  iiilerpretalur,  et  iri- 
slitia  significat  poeniientiain.  Simeon,  in  qtio  omnes 
poenitentes  figurantur,  per  poeniienliam  desiit  esse 
pcccator,  et  factus  est  justus  ex  peccalore.  Qui  non 
solum  de  se,  sed  etiam  de  proximis  suis  soi.icitus, 
orabat  pro  illis  assidue.  Orabat  pro  illis  et  pro  illii 
tiniebat.  Siebat  eniin  quod  ita  pro  proximis  sicut 
pro  seipso  erat  agendum;  et  quod  sibi  et  proximi$ 
fuerat  prusniium  exspectandum.  Tinior<iius  igi  ur  ex 
prxteritorum  inemoria  peccatorum,  et  ex  legis 
•bservatione,  et  377  ^^  ^i^^i  operalione,  atque 
pia  compassione  proxiinoruin  justus,  juste  perhi- 
betur  in  eo  esse  Spirilus  sanctus.  El  responsfm 
acceperal  a  Spiritu  sanclo  non  vfsurum  se  mortem, 
nisi  prius  videret  Umstum  Domini  (ibid.,  iG).  Sicut 
nescinuis  ubietqtiando  acceperit,  ila  qtiod  accepc- 
rit,  et  a  quo  et  quomodo  acceperit  cerli  sumus.  Nam 
fide  et  dilectione,  inultiplici  prece,  assi Jua  orationc, 
ei  bonorum  assertione  operum  hoc  respoiisum  ine« 
ruit  a  Spiritu  sancto,  et  obtinuit  promissuin.  Hoc 
ipsum  spiritualiter  unaquxque  fidelis  aniina  a  Spi- 
rilu  sancto  percipit,  sed  videlicet  non  visuruni  laor- 
tem,  nisi  prius  videat  Salvatorem.  Yidil  Simeoii 
corporali  inluitu  Cliristum  in  carne,  et  corporaliier 
habuit  prxsenlem.  Ct  nos  obtutibus  inentis  et  fidei 
illtim  in  suis  sacramentis  videmus  maneiitem  in 
nobis,  et  operanlem.  Nam,  iiisi  quisqueante  mortein 
corporis  spirituali  gratia  ccrneret  et  haberet  Deum, 
morte  damnaretur  aeterna.  Vidit  Siineon  oculiscor- 
poris  (ihristum  homiiiem,  et  corde  et  corpore  Dei 
in  homine  adoravit  majesiatein.  Cl  nos  qtiidein  in 
baptismate  ocuhs  carnis  aquam  videmus,  et  in  aqua 
Cbristuin  ipsuin  oculis  animae  pnesentem  cerninins, 
et  iii  ipso  lotain  Trinitatem.  Sicutenim  tota  Trini- 
tas  adfuit  in  baplismate  Christi,  sictota  Trinitas  fir- 
miter  adesse  credituret  in  baptismate  Clinstiani, 
in  quo  non  solum  cernimus  Christuro,  sed  ipsuin 
induimus.  Et  venit  in  Spiritu  in  templum  (ibid.^  27). 
Si  quaeritur,  iu  quo  spiritu  Simeon  justus  in  leni- 
plum  veneril,  utiqiie  in  Spiriiu  sancto,  qni  secun- 
dum  evangclicam  veritatem  378  ^^  ^  ^^^^*  ^^^ 
Spiritus  sanctus,  quo  ductus  est  Jesus  in  deserium, 
in  Simeone  erat;  et  Simeon  in  ejus  viriute  venit  iu 
templum.  Et  cum  inducerent  puerum  Jcium  parentes 
ejus,  ut  facerent  seeundum  consuetndinem  legis  pro 
eOy  et  ipse  accepit  eum  in  ulnas  suas  (ibid.^  i7,  28). 
Ct  hoc  siquidem  jusla  Domioi  dispositione  factuin 
contigit  ut  cujus  divioitati  longo  lempore  jusitis  isie 
cordis  devoiione  servierat,  nunc  laiidem  quasi  in 
ultimo  posiios ,  et  ejus  corpori  corporis  deserviret 
ofiicjo ,  et  sic  piam  Titam  digna  morte  finiret.  Et 
benedixit  Deum  (ibid.,,  28).  Benedixit  Deuin,  ei  sd- 
licet  gratias  agens,  benedici  ab  eo  meniii.  B^edi* 
cere  Deum,  est  opiare  a  Deo  benedici ,  et  ei  gratias 
agere.  Sciebat  beatus  senex  per  Spirituin  sanctum, 
quo  erat  ipse  repletus,  per  Christi  Incarnationem, 


m 


SERMO.NES. 


m 


ti  origtnale  peccaiiim  esse  sibi  dimissam,  et  quem  A  Esl  ilaqiie  mater  Clirisli,  maler  Cliiklianonim.  Si 


perse  contraxeral  realum.Unde  exsuliabal  inlerius 
el  exierius  g;iii<lebal,  dicens  :  Nune  dlmittii  lervum 
tuum,  Domine^  secundum  verbum  tuum  iu  pace 
{Lnc.  II,  29).  Se  servum  dicil  ei  Chrisluin  Dominum 
\acal,  servum  ntique  iHitis,  el  dimissum,  secundum 
quod  ei  ille  promiserat.  Prophela  sanclus  missus 
credituret  dimissus.  Qtto  missiis?  unde  dimissus? 
dimissus  a  tribulalione  s^eculi,  a  prima  Iransgres- 
«ione,  a  propria  oflensione,  el  in  paccm  niissus. 
Neruo  enim  pacem,  quam  Simcon  habuil,  habere 
putest,  nisi  ab  lioc  saeculo  alienus  fial,  ei  a  pcccato- 
rum  pondere  fueril  absolulus.  Quia  tiderunt  oculi 
mei  Salntare  tnum  (ibid.,  50).  Quem  corporis  oculis 
viclcbai  bominem,  cotde  credebat  et  voce  confile 


mater  Christi ,  Chrislianoruni  mater  esf,  patet  pro^ 
fecto,  quia  fratres  suni  Chrislus  el  Christiani.  Nec 
solum  Christus  Christianorum  fraler  est,  sed  pater 
omnium  homiunra  et  pra^cipue  Chrislianorum.  Et 
nos  quidem  Chrisiiani  sumus  :  el  vohintate,  mniiiia 
et  multiplict  malignitate  a  tanta  fraterniiate  facti 
degencres,  lanll  Patris  nos  indignos  fecimus  ha^re-> 
dilaie.  Uiide  ad  malrem  ipsius,  el  pcr  ipsam  ad 
ipsum  recurramus,  qui  pia  et  misericordi  dispensa- 
lione  matrem  suam  nostram  esse  voluit,  ut  nobis  iii 
nostra  necessitate  ferrct  auxilium.  Et  quonlam 
Redemptorem  noslrum  paraiissimum  ad  ignoscen- 
duiii  novimus,  et  cjus  gloriosam  matrem  habemas, 
81  volumns,  in  adjutorium,  non  est  nobis  jacendum 


baiur  mundi  379  Salvatorem.  Hujus  ilaqiie  vene-  B  in  peccalls,  sed  cilius  resurgendnm.  Et  qnia  nostris 


rabilis  senis  cordis  inlcntio  ad  suam  ipsius  justi- 
tinni  pprtinebat,  et  ejus  oris  confessio  ad  proximo- 
riini  salulero.  Quod  parasti  ante  faciem  omnium 
populorum  {ibid.,  51).  Hoc  salutare  Dcl  paralnm, 
id  est,  ad  snlutem  omnibiis  propositum,  omncs 
popiiii,  nee  corporeis,  nec  spiriiualibus  oculis  vide^ 
ruiit.  Sed  ideo  ante  faciem  omnium  populorum 
paralutn  dicitur,  quia  cx  omnibus  populis  credide- 
niiil  ia  Christtim,  et  credentes  eum  ocnlis  conspexe- 
nint.  Lumenad  revelationem  gentium  (ibid.  32).  Hoc 
enim  luniine,  gentes  quae  deos  colentes  alienos  se  a 
facie  Creatoris  absponderant ,  revelat»  sunl;  boc 
)umine  qti»  perdil»  fiierant,  sunt  inventx.  Hoc  etiam 
lamihe  illuminat:£  sunt,  quia  hoc  luinine,  lumen 
Ttdei  pet^ceperunt.  Chrislus  luinen  est;  qni  non 
solnro  genles  illuminat,  sed  lumen  omniuro  qui 
illuminantur,  sive  in  anima  interius,  sive  exteriits 
in  corpore.  De  hoc  Inmine  dicit  Propheta  :  Accedite 
td  Acm,  et  Uiuminamini,  et  facie$  vestrce  non  confun' 
dentut  {P$at.  xxxni,  6).  Qiiae  enim  fiunt  in  tcne- 
bris,  mala  siint,  et  digna  confusione.  Unde  Domiims 
in  Evangelio  dicil :  Omhis  qui  mate  agil^  odit  tucem, 
et  non  venil  ad  lucem ,  ne  ejus  mala  opera  manifes- 
tentur  (Joan.  iii,20).  Lumen  paraluin  ad  revelationem 
gentmm,  paratum  estef  ad  glorium  ptebis  Judxorum 
(Liic.  II,  32).  Plebs  ista  valde  illuminata  est,  et 
specialitersoa  csi,quia  praecaelerisnaiionibus  elecla 
esl.  De  piel^e  ista  patriarchas,  et  prophetas,  aposto- 


nierilis^381  ^^^^  minus,  imo,  nihil  penltus  agerc 
possumus,  aliunde  quceramiis  consiliimi.  Sohimroodo 
et  misericordia  Redemptoris,  et  ejns  matris  anxilio, 
nobis  rcstat  agendum.  Et  ideo,  fratres,  nos  roiserrt 
et  infelices  humiiiter  confiieamur,  et  cum  timore 
pariter  et  dilectione  oremus  bonam  Domini  inatrcm 
Mariain  piam  virgiiiein,  ut  nobis  peccatoribus  noD 
Indignetur,  quam  nunquam,  ut  dignum  est,  hono* 
ravimus,  sed  multi.o  injurifs  provocavimus  ad  iram. 
Non  sit  mcroor  injuriaruin,  sed  quo  nos  genuH 
amore  vincatur,  et  matris  pietate  cirrj  nos  hxTeai, 
quasi  jam  pro  peccatis  deputalos  ad  poenaro.  Susci- 
piat  causam  nostrani  piissima  mater,  et  negolium 
nostrum  agat,  nobisque  auxilieiur,  ot  nos  a  roorie 
peccatorum  ejus  auxilio  suscitalos  inducat  cuni 
lumine  fidei  et  sapientiae  In  templum  gloriae  coelesiis, 
et  offerat  filio  suo;  ad  pedes  ejus  nos  ponat,  et  h\ 
Hierusalero,  quae  pacis  est  vislo,  cnm  justo  Simooi>s 
suis  piis  precibus  faciat  permanere ;  quod  ipse 
Filiiis  Dei,  et  filius  Virginis  Jcsus  Christus  Dominus 
Rosier  nobis  donare  dignetur,  qui  unus  Deus ,  una 
et  aequnli  gloria  et  majestale  cum  Pa4re  suo  et  Spi- 
ritu  sancto  vivit  et  regnat  per  omnia  saecula  sxcuio. 
rnm.  Amen. 

382  SERMO  YIII. 

Ilf  OMNI  FESTIVITATE  B.   UARIA  MATKIS  DOMINI. 

Diero  istum,  fratres,  meriiocelebramusfesiivum, 
quem  ad   lionorem  gloriosac  matris  Domini  l)eatis- 


bs  sanclos  elegit,  ct  de  illis  qul  in  plebe  ista  crant,  j)  simae  et  incomparabilis  Virginis  Mariac  novimos  con- 

cusiodes  pecomnii,  rectores  popolomm,  el  dominos 

380  f^cit.  Legem,  promissiones,  mulium  pcr  om- 

nem  modum,  qood  apostolus  Paulus  testatur,  huie 

populo  dedit.  Pneler  caetera  et  snper  omnia  quad 

eisdederat,  de  ipsis  elegit  matrem,  etde.corura 

tame  camem  assumpsit.  Caro  siqoidem  omnium 

hominum  una  esi,  et  de  uno  limo  facta.  Sed  magis 

in  plebe  Israelitlcn  Chrisius  carnem  accipere  volult 

ad  majorem  eorura  gloriam,  quam  in  alia  gente.  In 

bac  igitur  carne  ejus  bonorabills  Mater  Vir^^o  eum 

concepii,  ei  peperit,  et  causa  salutis,  ethumilitatis 

exemplo  obiulit  in  templo  hosliam  vivain  et  vitifi- 

ficantem  in  odorem  suavifatis.  Vere  bona  Marla 

peperii  Christum,  et  io  Chrislo  pepcrit  Christianos. 

Patrol,  CLVII. 


secraium.  Ifxc  est  enim  quae  6ola  virgo  conc«* 
pit,  virgo  peperit,  et  post  partuni  virgo  mente  et 
corpore  inviolata  pennansit.  Sicut  radius  ex  stell.i 
procedit,  sic  Dei  t\\\u%  processit  ex  Maria.  Nec  stella 
radio  pmdeunie  corrumpitur,  nec  beata  inaier  fiUo 
nascente  violatur.  Sane  hujus  virginis  partus  deifi- 
cusei  qtiidem  fecuiiditalem  atlulit,  et  salvam  fecit 
ejus  virginitatem.  El  sicut  voluit  ut  veraciler^in  ea 
fieret  una  pcrsona  ipse  Deus  ct  homo,  ita  voluit  ut 
ipsa  fieret  una  persona  inaief  et  virgo.  Hunc  iiaque 
partum  beaturo  dlcamus,  iroo  beaiissimnm  ceria  flde 
credamus,  quemsingularisethonorabilisRegina  coelo- 
riim  Virgo  Maria  mdndo  protulit,  nbn  roundi  meritis, 
scd  Dei  gratia.  Verum  Dei  Filium,  veruro  bominom 


507 


GOFFFUim  ADBxVTIS  VINDOCINENSIS 


2fig 


hific  virgo  ineiTaljiiis  inoflabiliier  concepil  el  pepc-  A  Dcns  omnipolens  non  essei,  si  aliquid  venel  facere 


rit,  in  sua  conceplione  el  pariu  salis  amplius  san- 
clilalis  et  incorruplionis  percipiens,  quam  ante 
snsceperit.  Unde  Dei  Filio  bnec  sancta  virgo  tantum 
placuerit,  si  quxratur;  dilectione  videlicet  ei  humi 
htate,  Aua  prima  Domino  virginitatem  devovit.  Ipsa 
enim  Dei  sapientia  dicit  :  Ego  dUigente$  me  diligo 
(Prov.  viii,  17).  Verc  dilexit  Dei  sapienlia  383 
Mariam,  el  Maria  dilexil,  ct  mnllum  dilexil  Dei 
sapientiam,  Deum  scilicct  Dei4^atris  Filium.  Dilexit 
quiiiem  alter  aUcrum,  scd  Deus  ampiiusdiiexit,  qui 
amplios  diligere  et  novit  et  poluit.  Dilcxit  ulique 
eam  super  bealam  socielatem  aposlolornm,  angelos 
ot  archangelos,  et  snper  omnes  virtules  et  poiestates 
coelorum.   Ad   hanc   bcalissimam    virginein   Deus 


quod  roinimc  posset.  Qua.aulcm  ratione  hoc  Deus 
fecerit,  non  est  opus  disputatione,  sed  fides  adhibea- 
tur  et  suflicit.  Fide  etenim  haec  opera  Dei  noscuntur, 
non  sophistica  conlentione.  Hancsuam  voraciler  car- 
nem  ipse  suscilavit  a  inortuis  tertia  die  omnipolentia 
divinitatis ,  istam  videntibus  aposlolis  elevavit  in 
conlum ,  in  hac  ad  judicium  veniel  cum  polebtate 
magna  et  majestate ,  Deum  in  hac  carne  videbunt 
impii,  non  in  ea  humilitaie  385  4"^  Pi*o  ipsis  et 
ab  ipsis  injusle  judicatus  est»  sed  in  ea  sublimitate 
qua  pro  suis  eos  sceleribus  juste  judicalurus  est. 
Videbunt,  inquam,  illum  quos  ipse  dilciit ,  el  qnem 
ipsi  oderunt,  suum  videlicet  Rcdemptorem»  ct  anlo 
sui  Redemploris  conspectum  peribuni.  Justi  auiem. 


Paterex  se  genitum  Filium  misit,  ut  ipse  Dei  Filius,  B  super  id  quod  dici  vel  cogitari  potest,  ab  auditione 


virginis  etiam  filius  fieret  et  sponsus.  Hoc  Pater 
disposuit  eharitate,  Filius  voluntate  complevit,  Spi* 
ritus  sanotus  paravit  thalamum  et  ornavit,  id  esi  ab 
omni  corruptione  peccati  nmndavit  virginis  uterum, 
el  muUipIici  sanctitate  replevit.  Ibi  tanquam  in  aula 
regia  Deus  qul  omniaonte  creavcrat,  scipsum  crea- 
vit  in  Maria.  Neino  miretur  quod  sponsum  Mariae 
ejns  filium  diximus.  Nam  Pater  el  sponsus  hujus 
virginis,  est  filius  ejus.  Pater  plane  ,  quia  ab  ipso 
creata  est;  filius,  quia  natus  ex  ea;  sponsus,  quiaei 
charitale  conjuncta.  Mirum  coujugium,  sod  fide  et 
^ietate  mirandum;  ubi  virgo  maier  exstitit,  vicgi- 
nilas  uxor,  maritus  Spirilus  sanctus,  per  aurem 
conceptio,  concepiionis  interpres  angelus,  seiuen 
Christus,  proles  virginis  Filius  Dei.  In  hac  utique 
sacrosancta  conjunctione  non  caro  carnem  carna- 
iiter  tetigit,  sed  Deus  Pater  sapientiam  suam  vi>ce- 
Tihus  virginis  inrudit;  quac  et  in  Virgine  Matre 
carnem  assumpsit,  et  suam  beatissimam  matrein 
incorrupiam  servavit,  et  per  virgineum  corpus 
egrediens  Verbum ,  quod  Maria  verbo  concepit 
angelico,  veros  Deus  in  vero  homine  apparuit. 
Assnmpsit  vere  in  vera  virgine  verus  Dei  384 
Fiiius  Ohristus  Dominus  totum  hominero,  animam 
scilicet  et  carnem.  Jn  hac  carne  nalus  est  hoino 
pro  homine.  Hac  in  carne  hominem  in  cruce  rede- 
niit.  Hac  in  carne  Christum  homo  4)eremii.  Homo 
qHidejn  et  in  anima  et  in  corpore  redemptus  est, 


bona  Ixlabuntur,  etexsultabunl.  Audientenira  ipsuni 
Dei  Filium  vocantem  eos,  et  dicentem  :  Venile^ 
benedicli  Patris  mei ,  percipite  regnum ,  quod  vobis 
paralum  e$t  ab  origine  mundi  (Matlh.  xxv,  34).  IIIo 
utique  die  homines  qui  in  hoc  sieculo  humiles  sunt 
el  obedientes,  patriam  iUam  coelestem  et  supernain, 
duce  suo  capite  Christo,  cum  honore  magno  et  ex- 
sultatione  intrabunt;  unde  supcrbi  et  inobedientes 
angeli  cum  vcrecundia  magna  et  confusioiie  cecid^ 
runl.  Ibi  videbunt  homines  Deum  facie  ad  faciem  , 
sicuti  est,  et  donabitur  eis  vita,  salus  et  gloria  sem- 
piterna »  qu:o  Deus  est.  Reata  antem  Maria  mater 
virgo,  et  8ponsa  intacta,  ibi  piissima  apud  piissimum 
,  filium  suum  obtinebil  ut  nemo  illoruin  pereal,  pro 
'  quibus  vel  semel  oraverit.  Nec  miriim,  qiiia  univer- 
sum  suis  precibus  mundnm  salvare  potesl ,  si  ipsa 
voluerit.  Et  ipsa  quidem  pro  universo  mundo  para- 
tissima  esset  ad  precandum  ,  tolusque  mundus  sol- 
varetur,  si  precibus  ejus  se  faceret  dignum*  Hxc 
veracissime  apud  omnipotentem  Filium,  ut  diximus, 
orando  poiest  quidquid  desiderat ,  sed  pro  illis,  qui 
semper  peccare  desiderant ,  nullaienus  orat.  Nam 
qui  hujusmodi  sunl,  Deo  placere  ulla  raiione  non 
possunt.  386  Pro  taUbus  nullus  sanctorum  suppli- 
care  prapsumit ,  uec  eis  eleeinosynae  au  coKqujren- 
dain  vilam  scternam ,  nec  sacrificia  prosunt.  Unde 
princeps  Chrisiianae  doctrinae,  Paulus  apostokis  dicil : 
Post  acceptam  notitiam  veritati$  voluntarie  peccaniibu$ 


sed  bxc  caro  Domini  fuit  pretium  suae  redemptio-  q  nobis  jam  non  relinquiiur  Imtia  pro  peccaiis  (Rebr, 


nis.  Carnem  istam  in  specie  panis  discipulis  suis  in 
coena,  quam  ante  passionem  suam  cum  eis  novissi- 
main  fecit,  manducandam  donavit.  Unde  iUis  asse- 
niit  dicens  :  lloc  ett  corput  meum  (Luc.  xxii,  19). 
Kt  quia  de  suo  proprie  proprio  corpore  dicerel, 
subjunxit,  Qui  pro  vobis  tradeiur  (ibid.),  Nemo  has- 
sitet  snper  hoc,  quod  Christus  carne  sua  discipulos 
cibaverit  suos,  cum  cibus  iste  animarum  sit  potius 
inteUigeodus  quam  corporum.  Nam  si  caro  Cbristi 
animarum  lantum  cibus  non  esset ,  post  cibos  cor- 
porum  Chrislus  eam  discipulis  nequaquam  dedisset. 
Morle  sux  carnis  redemit  suos;suorum  etiam  aniinas 
eadem  carne  spirituaUter  pavit.  Fecit  eniin  Dous 
^nod  vulnii,  et  quod  voluit  facere  potuit.  Alioqnin 


X,  46);  ac  si  diceret  :  Nullus  baptizatus  post  pecca- 
luin  Deuin  sibi  reconciliare  poiuerit ,  quandiu  iii 
peccati  volunlate  permanserit.  Cxteri  siquidem  san- 
cli  Dominum  Deum  orant,  et  orando  inipelrant,  sed 
honorabilis  Virgo  Maria  si  illum  ex  eo  quod  Deus  ct 
Dominusest,  exorare  meritocreditur,  ex  eo  tainen 
quod  homo  est,  et  natus  ex  ea,  quasi  quodani  matris 
impcrio  apud  ipsum  iinpetrare  quidquid  volueril  pia 
fide  m^n  dubitatur.  Nam  si  quiUbet  sanctus  apud 
justum  judiceiu  Deum  obtinet  quidquid  sibi  jure  de- 
betur ,  haec  quae  est  mater  judicis  et  omnium  saiicto- 
rum  doraina,  jure  matris  nunquam  fraudabitur.  Hoc 
est  enim  mateini  juris  apud  filios  dignitate  subUmes, 
ut  si  «eos  maties  eorura  ssepius  rogenl ,  quia  domijii 


m 


SERMONES. 


270 


suni)  eis  euam  atlquando  quasi  im[>crent,  quia  (iiii  A  anaare  iacrymans  confiiclur,  pectus  verberibus  ur- 


ftunl.  Bonum  utique  naturoe ,  quod  Deus  liominibus 
MleiUt,  nunquam  sibi,  qui  est  summuni  bonum,  et  a 
quo  bona  cuncta  procedunt,  negabit.  Et  quod  hsec 
bealissima  Virgo  Mater  Domini  fecisse  legitur  in 
lerris,  immerilo  facere  dubitaretur  et  in  coeiis.  Nam 
Vmo  deficiente  nuptiarum  in  Cana  Galileae,  dixit 
Maler  Jesu  ad  Jesum,  Virgo  videlicet  Maria  ad  fi- 
lium  :  Vinum  non  habent^  ac  si  ei  ipsa  pmeciperet, 
ut  ipse  faceret  quod  qui  non  babebant  viuum,  liabe- 
rent.  3S7  ^^  ^^  mater  pietale  quidem  prxcepit, 
quod  bonus  filius  pia  obedieniia  complevit.  Nihil  in 
hiijus  Yirginis  laudibus  hssiiemus;  bonorat  siquidem 
filium  qui  laudat  roatrem  ,  sine  cujus  laude  Deo 
placere  impossibile  est,  et  cum  laude  ejus  ei  displi- 


gct,  gemitibus  supplicat  continuis,  eam  dcprecaiur 
assidue,  sed  cordis  potius  inlenlionc  quam  verbis. 
Maier  auiem  pieiatis  diligenter  audiamus  quid  fece- 
rit.  Gonsolatur  utiquc  peccalorem ,  et  quasi  suum 
quodam  compassionis  afleclu  faciens  pcccatum,  cau- 
sam  peccatoris  susciplt ,  pro  eo  peroralura  ad  ju- 
dicem.  Perorat  misericors  mater  pro  misero  ad 
misericordem  filium ,  misericordia  a  miseria  libernt 
miserum.  Lacrymaiur  peccator  is(c,  389  ul  dixi- 
mus,  sed  amare.  Blaler  pro  peccatore  filio  supplicans 
accedit ;  filius  respicit  peccalorem ;  a  peccatore 
pcccatum  discedit;  ut  decepli  hominis  chartara  red- 
dat,  diabolo  deceptori  Virgo  poienler  imperat; 
inviius  ei  confusus  criniinalor  obedlt;  homo  per 


cere  nemo  potest.  Hanc  igitur  sanctissimam  et  admi-  ^  manum  Vipginis  chartam  recipit  absoluius,  et  uber- 


rabilem  virginem  laudemus,  quia  virginis  filio  pla- 
cere  siue  roatris  virginis  laude  non  posiumus.  Dili- 
gamus  eam  slcutcbarissimam  Domini  Malrem,  quam 
ipse  diligit  ut  propriaro  carnem.  Giijus  ^tiam  lauda- 
bilem  virginltatem  adeo  approbare  ei  honorare 
disposuit  ut  quosdnm  magis  de  suo  ortu  quam  dc 
ejiis  ▼irginitatis  integritate  dubitare  voluerit.  Hxc 
est  dutcissima  mater  Virgo  Maria,  qu^e  morlis  pepe- 
rit  mortem ,  vitam  bominis ,  diaboli  confusionem  , 
absolutionem  peccatorum ,  omnium  justorum  beall- 
tndineni.  Res  mira,  sed  cum  gaudio  et  fide  miranda  I 
Ilomo  qui  est  ex  hac  virgine  natus,  non  solura  ho- 
flfiinum  Rex  esi,  scd  angelorum  et  omnium  coelestium 


tim  lacrymab  rundens  prx  gaudio,  Deo  ct  ejtis  bea- 
tjssimae  matri  laudes  non  modicas  ei  muliiplices 
graiiarum  actiones  rependit.  Hxc  est  laudabilis,  et 
universalis  imperalrix  angelorum  et  hominum  Virgo 
sanciissima,quxlicetaGreatoreomniumcrealasit,in 
ipsa  Greator  ipse  faclus  csi  creatura.  Filia  quidem  Dei, 
sed  Dei  simul  et  hominis  Mater  incorrupia.  Hxc  post 
filium  suum  est  praecipuum  refugium  peccatoribus , 
quo  post  lapsum  fugiant,  consilium,  ut  poeniteaat , 
auxiliuro ,  ut  convertantur  ne  pereant.  Nulla  tam 
gravis  est  peccali  vel  criminis  plaga,  cnjus  non  sii, 
si  ipsa  voluerit,  medicina.  Gonfessionem  et  pocni- 
tentiam  in  hominibus  desiderat  pcccalorum,  ut  pro 


virttttum  Greator  et  Dominus.  Hsc  est  cui  angeli      illis  occaslonem  habeat  deprecandi.  Huic  igitur  ex- 

cikrvtnnl      aM»h<knarAli   famnlanlnr  •  Amiiie   Aliatn  nnili_         i«AllAnlioeim<n     aa     niiceimoA     Hlnia?      rk^v..^:^!      ^ 


servtanl,  arcbangeli  famulantur ;  omnis  etiam  mili- 
tia  ccelestis  exercitus  banc  virginero  laudat  et  vene* 
ratur.  Haec  sola  post  Deum  super  omnes  creaiuras 
obtinet  principatum.  0  quam  venerabilis ,  quam 
sablimis  haec  beatissima  mater,  cujus  filius,  quamvis 
omnipoiens  Deus  sit,  ei  tamen  nihil  unquam  negare 
potaerit!  Hxc  virgo  tam  sancta,  tam  gloriosa,  tam 
lionorata,  a  Deo  lam  sublimata,  ita  est  humilis,  ita 
compatiens,  ita  misericors  et  pia,  quod  propter  ani- 
mam  peccatricem  ,  et  jam  pcenis  deputatain  388 
actemis,  severitati  districti  judicis  se  opposuerit. 
Chrislianus  etenim  quidam ,  Theopbilus  nomiiic , 
sicQt  veraciter  leciiur,  suis  infortuniis  adeo  despe- 
raius  fuerat ,  et  seductus  a  quodam  Judaeo ,  quod 


cellentissimai  ac  piissimx  Matri  Domini  semper 
Virgini  Hari:e  humiliter  supplicantes,  quod  male 
fecimus  confiieri  nulla  occasione  differamus,  etper 
supplicabiles  ipsius  preces  ,  nos  cl  orones  actus 
nostros  Domino  commendemus,  ut  ad  ipsum  qui  et 
peccantibus  jusle  irascitur,  et  poBnilentibus  miseii- 
corditcr  indulget,  pervcnlre  roereamury  prxslanle 
eo  qui  pro  nobis  ex  ea  faclus  est  homo  Ghristus 
Dominus  noster,  qui  cum  390  I^^tre  et  Spirila 
sancto  vivit  et  regnat  Deus  per  omnia  sxcula  sxcu- 
loruro.  Amen. 

SERMO  IX. 

IN  FESTIVITATE   B.   HARIjC    MAGDALENJE. 

Audivimus,  fraires,  cum  Evangelium  tegeretur. 


Christum  Dominum  et  ejus  sanctissimaro  Malrero  D  <IuiA  quidaro  Pharisxus  rogavil  Dominum  ui  man- 


negaverat,  Gbristianx  fidei  renuntians,  quam  susce- 
perat  in  baptismo,  ei  ipsum  diabolum  adoraos,  hujus 
deiestabilis  operationis  ei  fecerat  chartaro  proprio 
annuk)  sigillatam.  Postea  vero  divinae  pietatis  mise- 
ratione  coropunctus ,  ad  misericordissimam  Domini 
Matrem  Mariam  piissimaro  Virginero  consiliuro  et 
auxilinm  petitums  se  convertlt,  secum  roeriio  repu- 
tans  quod  nullus  sanctorum ,  nec  angelus ,  nec 
quaelibet  coelica  virtus  tantum  poteral  apud  Deuro 
qnantum  mater  ejus.  Hoc  eiiam  mente  pertractans  , 
quod  filins  matris  injuriam  gravius  ulciscitur  quam 
suam ,  et  nulla  ratione  inultam  dimitteret,  nisi  prius 
ipsa  pro  suo  injuriaiore  rogaret.  Gloriosse  iiaque 
Virgini  Matri  roisericordi;e  am^riludinem  peccaii 


ducaret  cum  illo  (Luc.  vii ,  36).  Gujus  superbiam 
licet  non  ignoraret  Dominus  qui  omnia  iiovit,  Pha- 
risaei  tamen  domum  ingressus  est ,  ei  sic  discubuit. 
Unde  prudenter  considerandum  est  quantum  Deus 
cbaritalem  diligat,  qui  nec  speciem  charitatis  refu- 
fat.  Pharisxus  namque  valde  superbus  erai ,  et 
idcirco  charitatem  habere  non  poterat.  Dum  igitur 
Dominum,  ut  secum  manducaret,  rogavit,  non  vir- 
tulem  quam  non  habebat,  sed  speclcm  charitaiis 
exhibuit.  Inler  hxc  multer  qu(B  eral  in  civitate  pec- 
calrix ,  ut  eognovit  quod  benignus  Jetus  aecubuit  in 
domo  Pharisccif  attuht  aiabastrum  unguenii^  stantque 
retro  tecus  pedes  ppmini,  cofpt/ humiliter  lacrymis 
rigare  pedes  ejut  ,*  et  capillis  capitit  tni  'ergere  et 


71 


GOFFKIDl  ABBATIS  YINDOaNE.NSlS 


^72 


oseulari.  hc  dvUule  unguento  qiiod   aUuIcrnt,  tin- A  ral,  lacrymis  connicndo  dclere*  Certe  Deiis  ipsefons 


yere  non  ceesabat,  Islam  peccalricem  reminam 
niilli  diibiiim  esl  Bfariam  ftiisse  &lagda!enam)  qux 
prhis  quidcm  cxslilil  famosa  peccalrix ,  sed  poslea 
Incra  esl  gloriosa  prsedicalrix.  ll;ec  ul  cognovii  Sal- 
vatorem  esse  cikii  Pharisxo,  hupiilem  Yidelicet  ciim 
cnperbo,  elcgit  magis  de  pietate  Salvaloris  confidere, 
quain  ausleritalem  Pharisoei  formidare.  Formidabat 
scins  fragilis  Pharisaeiim,  hominem  sine  misericordia 
el  nimis  asperum,  qui  muiierem  391  aspernnbatiir, 
et  alienam  a  sahiie  credebai,  et  ab  ca  tangi  pcnitus 
dedignabatur.  Sed  fons  bonitatis  et  pietatis  origo 
Deus  huiniiis,  qni  humiles  peccatores  qUiTrebal,  non 
m  damnaret,  scd  ut  jusiincaret,  miillerem  peccairi- 
cem  non  despcxll,  nec  ci  soos  subtrnxit  peiies,  sctf 


mlsericordiarum  peccatrici  feminae  fontem  contulent 
lacrymarum,  et  fons  per  se  deficiens  non  deficiehai, 
qiiia  fons  naturaliter  indeficiens  illum  srbundanier 
iriignbat.  Capillis  sois  tersil  pedes,  quos  lacrymis 
lavit.  !n  quo  nobis  fortiiudinis  exemplum  monstravit. 
Dum  enim  humiliierflendo  peccata  et  crimina  nostn 
abiuimus,  multum  necesse  esi  ut  mentis  ratione, 
393  <](^^d  cst  nostra  fortilodo,  non  solum  erimina, 
vcruin  etiam  peccaia  dcinceps  Titemus.  Lacrymae 
iinque  non  verbo,  sed  opere  peccatorum  pracdicant 
exstinctionem,  el  tersio  capillorum,  quta  postniodiim 
peccata  vitare  debcmus,  fortitudinis  indicaf  actio- 
nem.  Capilli  licet  superfluere  capitt  videantur,  lii 
ipsls  tamen  «liqiiando  hominls  fortitiido  figuraiur. 


tradidii,  et  ejus  obsequium  multum  gratanter  susce-  ^  Quod  in  Samsone  lllo  fortissiino  apene  monstialur, 


pit.  Illa  vero  quando  primum  acccssit  ad  lominum, 
dtteniius  audiainus  quid  fccerit.  hetro  $ecus  pcde$ 
stetit^  et  fiehaty  qiiia,  quamvis  de  misericordia  Do- 
Oiini  plurimum  praesumeret,  accusalrix  pcccatorum 
conscientia  cam  vehementcr  urgebnt.  llxc  itaque 
peccatrix  dum  dilectio  dal  ei  spein,  et  memoria  pcc- 
catorum  suorum  incutit  liinorem,  dubitavit  pene 
qnid  laceret,  quoniam  et  ad  Christum  acccdere  pro- 
pius  recordatio  criminum  el  timor  eam  retardabanl, 
ct  ab  illo  abstlnere  diutiiis  spes  el  dilectio  prohihe- 
bant.  Timore  tandem  bonx  spei  concorditer  sociaio, 
lunbo  duces  peccatricis  rouVieris  fiunt,  et  eam  pariicr 
iisque  ad  lenendos  ipsos  pedes  mulium  benigni  Snl- 
vatoris  addocunt,  abi  illam  devotior.e  prosternentes 
felicitcr  ccmmendarunt.  Benti  tutes  duccs,  qii  sem- 
per  daci!t.t  nd  Christum !  ct  beata  pcccatrii ,  qux 
talem  meruit  habere  ducalum !  Spem  ntque  timorcin, 
tliieciissiini ,  ila  alierum  aiieri  necessariom  esse  co« 
gnoscamus,  quod  ununi  sine  altero  nunquam  nobis 
prodcsse  credamus.  Timor  utiqiie  sine  spe,  cst  de- 
speratjo;  et  spes  sine  timore,  stulia  praesumptio. 
Ecce  mulier  peccairix  pedes  tenci,  quos  lcnere  diu 
itesideravit ;  super  ipsos  Incrymas  fundlt.  392  ^^'^ 
ibi  cam  locutam  fuis.se  legimus,  sed  lacrymatam  ; 
el  tamen  optime  locutain  credimus ,  scd  lacrymis 
potius  qaam  «verbis.  Valde  namqiie  fructuosa  est 
apud  bonum  Deum  locutio  lacrymaruin.  Duin  mulicr 
ore  tenet  silentium,  lacryma  agii  ncgoiium,  et  duin 


cujus  mnxima  fertiludo  in  capillis  fiiisse  refehur. 
Dnde  Salvaior  eiiam  discipulis  suis  loqullur,  dicens: 
CapUli  capitis  vestri  omnes  numerati  sunt  {Maith.  s, 
50).  Non  illos  ulique  capillos  esse  numeratos,  qoi 
vel  ferro  attonderi  et  projici  solem ,  vel  leinporis 
leiate  defluere  ac  perire,  dictt;  sed  virtuies  aoinue, 
ei  Riultitudinem  sensuum,  qui*  de  principali  meniis, 
quasi  de  capite  aposlolorum  producebantor,  capil- 
los  capitis  appellavit.  Isti  profccto  capilli  in  Naza- 
ra.Ms  eraiit,  istis,  ul  ita  dkam,  funibus  alienigenas 
aVigabant.  Pedes  quos  lacrymis  Liverat ,  ei  capillis, 
ut  diximus,  lerserat,  osculatur.  Osculum  famllia- 
rissimum  pacis  est  atqne  concordi»  signuro.  Ecr^ 
,  quanlus  esl  rorlitudinis  fructus  et  laorymarum.  Pa- 
'  ccm  et  concordiam  flrmat  inter  mullttro  ream  an- 
clllam  ei  justissimum  jadicero  Deum.  Yere  maiiun: 
ream,  sed  multum  gloriosam  hanc  feminam  dicam. 
Non  quldem  inde  gloriosa  est,  unde  rea,  qnia  invi- 
inm  rea,  cnm  pcccando  Demirram  contenipsit;  seJ 
multuin  gloriosn,  cum  illum  dilextt.  Hse  inulier, 
dum  Domiiii  pedes  unguento  qued  secum  deiulerat, 
394  unxil,  odorifero  medicamento  sua  boii» 
actionis,  qunin  per  universnm  munduro  longe  late- 
que  dispcrsil,  noii  sua  taiitum,  verum  etiain  mal- 
toruro  vulncra  peccalonim  miiigando  sanavii,  ei 
quotidie  sanare  non  desinit.  Quis  enim  peccaia 
Mariae  andicns  potertt  omplius  ventam  non  sperare, 
si  perfecte  peenitere  voIueritT  Impimn  est  credere 


lingua  silefoat,  lacryma  melius  confitebatur,  et  dc- ])  ut  ad  pomam  deputctur  aciernam  qui,  vel  posiea 


ceiitius  perorabat.  Merito  sancla  peccatrix  dum  fle- 
vii,  tacuit,  ne  forte  minus  diceret  qnoil  nequiter  cgit. 
Satis  sunt  ntique  meliores  lacrymarum  prcces,  quam 
Terboruin.  Nam  qui  verbis  precatur  interdum  offen- 
dit;  lacryma  autem  offendere  minime  novii.  Verha 
aliquando  non  profemnt  totum  negoiium ;  lacryma 
seinper  totum  menlis  ostendit  a&ectom.  Et  ideo  inu- 
lier  jam  non  utitur  vcrbis,  per  qiite  multos  dcceperat, 
ac  decipiendo  mulium  peccaverat,  ne  per  verba 
roinus  ill)  credalor  ad  confitendum,  quibus  uti  con- 
suevcrat  ad  peceandum»  Multa  eniin  hominis  falsilas 
eum  reddit  etiam  tn  veritate  suspecluin.  Unde  ma- 
luit  causam  suam  ante  judicem  ,  quem  nec  cordis 
arcana  iatent,  fletibus  agere',  et  qued  voce  delique* 


quam  peccavii,  pcenitet  et  Domini  mandata  custo- 
dii.  Uaec,  .inquam,  peccatrix  a  septem  daemoniis 
possessa  lcgittir,  id  est  universitate  vitionim  plena 
fuisse  perhibetur.  Sed  r.um  ad  niisericordissimum 
Dominum  compuncta  corde  revertitur,  Iroo  ab  ipso 
ad  ipsum  misericorditer  trahitur,  staiiro  peccatonim 
&.  criminum  sordibus  purgatur,  ei  quse  prins  fnerai 
possessio  daemonum,  gratia  Spirilus  sancti  toti 
repleiur.  Ac  sic  ex  nHseranda  peccatrice  felixdtsci- 
pula  facin,  in  omni  vila  sua  deinceps  Domino  dili- 
genter  obsequilur.  Inter  obsequia,  qu»  sancta  fe- 
mhia  iili  exliibuil,  licet  nniverso  sit  mundo  notissi- 
nium,  irreligiosom  credidi  silentlo  praeterire.  Cum 
ipse  D)minus  et  Salvator  noster  Jesus  Christus  cam 


275 


SCK.MONCS. 


274 


disciptilis  suis  in  domo  Sinionis  coenalunis  recum-  A  <lens  exsiliuni !  E^l  ilaque  do  propriis  egrcssa  fiiii» 


berei,  baec  ad  illura  mulier  accessit,  atque,  prpul 
bene  consaeverat,  angaentum  delulit,  et,  quod  ipsi 
aposioU  minime  prresumpsissent,  super  caput  ipsius 
illud  cum  magna  devoiione  effudit.  0  quam  beala 
miilier,  qiiae  iiumilis  peccatrii  antea  cum  timore 
Domioi  pedes  unxit,  postmodum  non  minus  quara 
Ipse  Petrus,  395  sui  Creaioris  ardeiis  dilectione, 
eaput  ejus  ungcre  merui4 !  Illum  siquidem  Petrus 
negat  qoem  mulier  praedicat,  et  quia  t>eiis  est  nni- 
yenioram  mystica  unctione  designat.  Hxc  est,  in- 
qusin^ina  bona  femina,  qua*  priaia  cum  purae  di« 
leetioftb  sludio  ad  nionuroeniuin  venit:  lixc  cst 
itla  veradier,  qtm  ibi  beaias  lacrymas  flevit.  Huic 
Cbrisias  svrgens  a  morluis  priinuin  apparuit;  et 


bus,  Dominum  Jesum  Christum  Deum  verum  assiduo 
prscdicans  et  ejus  resurrectionib  lestincans  veriia- 
tem.  Hansit  usque  ad  exiium  vitae,  in  hac  veritatis 
•ssertione  perseverans.  Haec  sancla  mulier  corri- 
gendis  397  bominibas  prsebiiit  correctionis  docu- 
mentum,  et  correctis  virlutis  exemplum.  nujus 
oralio  est  medicina  peccati,  ejus  iingaa  pia  osiiaria 
facla  coeii.  Omni  perfecte  poenilenti  januam  apcrii. 
nullus  ab  ea  pcccator  excludilur,  nisi  qui  ImpaMii* 
tcns  intrare  nolucrit.  Huic  igitur  gloriosae  feminio, 
fiatres  mei,  animas  et  corpora  nostra  tota  inten* 
tione  ac  virtute  commendeinua,  quatenus  ejus  suffra- 
giis  et  intercessionibus  intra  illam  beatitudinis 
januam  recipi  valeamus,  et  ad  ipsum,  ad  quem  jain 


luecilliimsurrexisseapostolispriina  nuntiavit.  H«c  B  ip»a  feticiter  pervenit,  et  noa  pervenire,  eumqtie 

est  peecatoribus  forma   poiniieniiac,  spes  venise; 

(|U«  pecca^orein   etiam   mnltis  criminibus   renm 

(lesperare  nou  paiitur,  si  laniuiu  admissorum  poB- 

uiieat»  et  corde  ad  Dominum  couveriatur.  Haec 

praeterea  non  ignorat  buroanam  fragilitatem,  pro 

qoa  diviuam  pieutem  incessanter  exorat.   Hanc 

ipecialiter,po8i  Domiuum  et  ejus  sanciissimam  ma- 

irein,  mirabilem  et  incomparabilem  Yirginem,  la- 

crymis  polius  imploremus  quam   verbis,  ut  qifne, 

Oomino  propitiante,  suoruin  veniam  lacrymis  obii- 

imii  delictorum,  sancta  intercessione  suuin  propi- 

liaiorem  nobss  peceatoribus  propitium  reddai,  et, 

peccatorum  remissione  percepia,  nos  intra  januam 


videre  et  habere  mereamur  Dominum  nostruiii^ 
Jesum  Chrtsliim,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto 
vivit  et  regnat  Deus  per  omnia  saecula  saeculorum. 
▲men. 

SERMO  1. 

DB   LATBOI«E  SiLVATO  IK  CBUCB. 

In  passione  nostri  Salvatoris  ialro  ille,  qui  1« 
siuistris  positus  fuerat,  et  adulabatur  Judxis,  et 
conviciabatur  Chrisio,  malam  vitam  pejori  morte 
fluivit,  et  recepit  sicut  menierat.  Et  ideo  diu  loqui 
de  eo  uianis  labor  est,  et  mora  inutilis.  Loquimur 
igiiur  dc  alio,  de  qiio  loqui  et  maieria  fidelis  est,  et 
causa   salubris.  Hic  vero  in  dcxlris  positus,  noti 


ceclpial  paradisi,  illiusque  divino  coiispectui  saiicios  ^  quia  crediderat  Chrislo,  paiiebatur,  scd  credidit, 
.i  i».».»»..!»»^.  ^-uzK^-.   fi — :^ii.^-    ...  .1:-!   ^  jyin    pateretor.    Christuiu    hominem    crucirixuni 


et  kmmaculatos  exbibeat.  U»c  specialiter,  ut  dixi 
ioos,a  nobis  est  iovocanda;  haec,  utnobis  patroci- 
Betor,  bumiUier  et  frequenter  deprecanda.  Nam 
quid  sit  magis  necessarium  peccatoribiis  expcri- 
menlo  didicit»  qnomodo  per  se  ruit  humaiia  fragi* 
litas,  qpomodo  386  ^*  diviiio  auxilio  resurgil, 
quidquid  esl  intus,  et  quidquid  extra  cognovit. 
Uaec  divini  adbiic  ignara  mysterii,  prius  quidem 
peccando  cornicrat,  sed  de  suo  casu  se  erexit  for- 
tiorero  quaro  si  peccaiido  miuime  cecidisset.  Qua^ 
enim  vincufa  peccalorum  non  relaxaret  fusa  supcr 
pedes  Salvaioris  sanciiirum  inundaiio  lacrymarum? 
Cujus  plagam  criminis  non  sanarel  illa  cuin  tanta 
devolione  celebrata  capitis  unclio  Rcdcinploris  ?  0 


clavis  iii  cruce,  toio  corpore  tensutii  vidit  aspectit 
corporeo,  et  in  ipso  spinarum  vulnera,  398  ^^'>' 
guitiem  de  membris  radiantem,  el  sola  signa  attli* 
ctionis  el  morlts,  sicnt  in  boiuine  moi  mortturo. 
Conccpu  auiem  et  nala  in  eo  fide,  operanUi  Spiriiu 
sancto,  angelicis  ocuiis  immortalem  et  diviuam  in 
Christo  contemplatur  majestatem,  adiuiratur^  ad- 
orat,  laudat  et  confiletiir.  Dc  cruce  pro  flde  pugnat, 
socium  increpat  blasphemantem,  et  in  eo  Judaeo- 
riim,  qui  aderant,  infidelitatem  argiiit,  uec  blandi- 
tur  eis,  nec  eos  verelur.  Mirabilis  divina  potentia  l 
Cnix  quae  aute  ad  supplicium  gerebatur,  jam  suf- 
fragalur  ad  praemium,  et  reus  qui  pro  suo  scelero 


qiiain  pura,  quam  provida  exstitit  biijus  poenilentis  f)  damnabatur  in  cruce,  de  reatu  suo  antidolum,  quo 


iuientio,  cui  licet  pius  Dominus  quidqiiid  deliquerat, 
dimisisset,  quasi  odisset,  propriam  deinceps  per- 
secuta  esi  carnem,  continuis  castigans  eam  jejuniis, 
ei  longa  oraiionum  ei  vigiliarum  assiduitale  faliga- 
tam  legi  meutis  ac  rationis  diligcnler  subjiciens. 
Nou  quia  sancta  caro  spiritui  repugnaret,  sed  sic 
agebai,  ot  de  sua  carne  non  quoiidianam  dico,  sed 
assiduau  hostiam  iaudis  suo  propiliatori  off^errct. 
0  qnam  veuerabilis  discipula  veritatis,  quae  post 
perceptam  a  Domino  Jesu  Chrislo  absolutionem 
omoium  peccatorum,  post  ejus  resurrectioncm  et 
ascensionem  in  coelos,  et  Sancli  spirilus  advenium, 
declinans  invidiam  Judaeorum,  et  patri»  uliimum 
vale  dicens,  pro  sui  Conditori%  amore  suscepii  gau- 


sanatur,  conficii,  et  de  cruce  operalur  mysterium. 
Reatus  in  poBnilentiain,  mortis  interitus  iit  xiemani 
vilara  commutatur.  Isia  quidetn  felix  commulalio, 
iicc  est  inferior  illa  qux  sequiiuf.  Latro  conlessor 
ex  latrone  eiliciiur,  ct  mariyr  ex  confessore;  e( 
tormcnu  quae  prius  in  latrone  coeperant,  nova 
gratia  coronara  et  praeinium  marlyris  soriiuntur. 
Huic  beato  et  mirando  viro  nullum  salulare  defuit 
sacramentura.  Nam  quod  per  vicarios  Christus  vi 
sibilitcr  agit  in  aliis  Cbristianis,  boc  invisibiiiler 
egii  in  illo  per  semetipsum.  Per  Chrislum  itaquo 
bapiisrouyi  in  cruce  perccpit,  et  cxtera  fidei  sacra- 
niciila.  Nisi  enim  a  Cbrisio  baplizatus  esset,  et 
f  .ctus  oinnino  perfectns  Christianus,  ci  Chriblu;&^ 


2C5  GOFFRIDl  ABBATIS  VINDOCINENSIS  27C 

miuime  dicer»t :  Hodie  mecum  er'u  in  paradiso  (Luc,  A  aliqnid  et  breviter  qiiod  dict  potest,  et  de  Pciro 


XXIII,  45).  Jam  enim  dixerat :  Non  inlrabit  in  regnum 
rcBlorum,  nUi  qni  renatu$  fuerit  ex  aqua  et  Spiritu 
taneto  (Joan.  iii,  S).  Vir  isle  399  beatiis  quam 
perfectus  a  Deo  factiis  est,  videamus.  Eo  lempore 
veiiit  ad  fldem  qiio  Petros  fldem  deseruit;  et  quam 
apostolus  perdiderai,  hanc  die  sequenli  lalro  inve- 
nit.  Ad  vocem  auciila&  primus  pastor  Ecciesise  illum 
se  Dosse  negat,  quein  voce  publica  btro  prxdicai; 
et  quem  princeps  apostolicae  eleclionis  s«  etiam 
hominem  nossc  diflitelur,  hunc  Denm  esse  latro 
manifesle  et  pie  confitetur.  Tota  jila  beatorum 
apostoloruin  elcctio  reliclo  Domiiio  perturbatur  et 
fugit;  latr(^  imer  sxvientes  Judxos  manet  inirepi- 
dus,  Ghrfstum  asserit  innocentem,  el  sc  reum  pu- 


ctjde  lairone  vcraciter.  Petms  a  Christo  vocatiis 
est,  et  eleclus  esl ;  latro  electus  est,  non  voeatns. 
Petrus  apostolus  et  mariyr,  kuro  conressor  et  inar- 
lyr  factus  401  c^'**  ^"  operibus  bonis,  in  virtutibus, 
in  miraculis,  in  laboribus,  iu  ligandi  et  solveiidi 
potestate,  Petrus  latrone  longe  excelsior;  Latro  si 
non  major  Pelro  in  fide,  non  tamen  exstitit  minor. 
Ulerque  bonus  valde  :  sed  latro  esl  in  his,  qii»  diii* 
mus,  Peiro  tnferior.  Quicunque  istorum  minus  potest 
apud  Deum,  ab  illo  obiinet  quod  rogat,  quod  peiit, 
et  qiiod  desiderat.  No&  autem  et  beatum  Pelrum 
praecipuum  apostoloruro  et  principem,  et  ilkim 
gloriosiim  confessorem  et  mariyren»,  Dinnm  no- 
mine,  diligenter  oremus,  quatenus  suis  precifaas  ei 


blice  dicerc  non  erubescit,  nee   suum   confiieii  ^  meriiis  apud  bouum  Creatorem  nostnim,  et  piu 


reatum.  A  Christo  ilaque  veniam  postulal,  precatur 
misericonliam,  dicens  :  MemcM  mei,  Dominet  cum 
veneri$  in  regnum  tuum  (Luc,  xxiii,  42).  Christus 
veniam  postulanti  compalitur,  miserctur  miseri* 
cordiam  deprecanlis,  et  Deus  crucifixus  in  homine 
crucifixo  latroni  sic  loquitur  :  Hodie  meeum  eri$  in 
paradi$o.  Confinnationem  ulique,  quam  in  die 
Pentecosies  aposloli  pe  Spirimm  sanclum  suscepe- 
rimr;  kiica.iste  pesiius-inrcruce  primus  susceperat, 
qui  nec  Juilaicam  perfidiam  formiJaba^  el  iiomesi 
Christi  perfectus  Cbristianus,  pius  coi><^sor,  et 
m^iyr  gloriosus,  non  in  occulio,  sed  palam  porta- 
bs^;  Apostoli  quidem  a  Christo  voeati  fueranl  et 


Redeniptorem  nobis  obtineant,  ut  ipse  in  exitu  vila 
noslrai,  animas  nostras  a  diaboii  potestate  cusio- 
diat,  et  cum  in  suum  regnnm  venerit,  ,in  illam  sci- 
licet  regiam  et  admirabilem  claritatem  qiia  vivos  et 
morluos  judicaturus  est,  nostri  meminisse  d^netur» 
el  unicuique  nostrum  dicere  :  Hodie  mecum  eTi$  in 
paradi$0t  qui  vivit  et  regnat  unus  Deus  eum  Patrc 
et  Spiritu  sanclo  pcr  omnia  sa^cula  saeciilorumv 
Amen. 

402  SERMO  XI. 

IN   FESTIVITATE    BE4TI   BENEDICTI. 

Licet,  dilectissimi  fratres,   aliorum   fianclonim 
festiviiales  celebrare  pio  debeamns  amore,  beatis- 


elccti,   et  sxpe  privalim  et  publice  ab  eo  vii&e  r  ^^^^  Patris  nostri  Benedicli  h%c  sancta  solemnitas 


9e,ternae  verba  audierant,  illum  csecos  illuminantera, 
leprosos  mundanlem,  ejicientem  daemonia  viderant, 
et  moptuos  suscilaulem.  Mulla  prxterca,  qux  nemo 
alius  faeere  400  poierat,  nisi  solus  Deus,  in  illo 
cognoverant.  lili  ctiam  tn  ejus  nomine  qu»  ipse 
faciebat.  et  ipsi  facicbant.  In  passione  vero  illius 
quameis  aate  pnedixerM,  iia  coniurbantur  quod 
et  illum  ignorant,  et  seipsos,  quales  in  cjus  virtuie 
fuerant,  obliviscuntur.  Lalro  sanclus  nec  fidem 
ante  neverat,  nec  dilexerat  sanclKatem,  quippe  qul 
iniiium  bonae  vit»  nunquam  perccperal;  In  morte 
auiemChristifidei  cognovit  veMlatem,  quam  Petrus 
praesenie  corporea  divinitaic  et  ipsuin  edocenle 
didicerat.  Hir:^  res  !  ubi  fidem  deposuit  aposlolus, 


a  nobisy  quasi  ex  debito,  praecipuum  honorem  exigit 
et  devotionem.  Gloriosus  etenim  iste  sanctus  nostrx 
secundae  regenerationis  inventor  pariier  exstiiit  et 
scriplor.  Monastica,  inquam,  religio,  quaiii  ipse 
instiiuit,  secunda  regeneratio  jure  noraiiiQtur  et 
etiam  pontificali  confirmationi  non  iinmerito  com- 
paratur.  Hujus  namque  vitaeobservalioneet  practcr- 
ila  peccala,  sicut  inbaptismate,.deleiitur,  et  coiiira 
fulura,  velut  in  confirmaiione,  Christianus  muiiitur. 
Hac  beala  vita,  qui  prius  in  saeculari  comrersatione 
peccando  mortui  fuerant,  vivificanlur;  elhac  postea, 
dum  correctioiie  districia  peccandi  iicentia  moriiur^ 
oplime  rauiiilur  anima  Christiana,  cui  soluinmodo 
facultas  bene  operandi   relinquitur.   IIujus  igilur 


latro  recepii.  Isle  si  Chrisium  aniea  cognovisset»  D  sanctissimi  et  bonorabilis  viri  diem  fesium  debita 


credidisset  utique,  et  in  illo  felici  apostolorum  con- 
▼entu  non  essel  novissimus,  qui  in  regno  exslitit 
primus,  et  nuUi  iti  fide  secundus.  Utraque  aulcm, 
ei  prinii  elecli  in  Chrisli  passione  negatio,  et  vene- 
rabilis  latronis  in  criice  confessio,  ex  medicinae 
coelestis  venit  consilio.  Permissus  est  cadere  electus, 
ut  unusquisque  discai  nulla  perfeetiene  de  se  prae- 
sumere.  Erectus  est  latro  qui  lapsus  fuerat,  ut 
nullus  de  sua  imperfectione,  si  tantum  poeniteat^  et 
digne  confiteatur,  valeat  desperare.  liunc  Deus 
virga  jusiitiae  castigat,  et  illum  susientat  baculo 
misericordiae.  In  islo  justis,  ne  incidafii  in  elatio- 
nem,  timorem  incutit,  et  in  illo  spem  triliuil  pec- 
caloribuSy  ne  v^nianl  in  desperationcm.  Dicamus 


veneratione  et  speciali  devolione  celebrantes, 
gaudeamus,  de  ctijus  beata  et  amica  societate  an- 
gelos  et  archangelos  et  omnes  coelonim  ordines 
gaudere,  et  Dei  Filium  collaudare  minime  dubita- 
mus.  £x  gratia  supernae  boiiedietioois  Benedio- 
tus  benedictum  nomen  accepit,  sed  vir  sao- 
ctus  gratiae  ingratus  non  exstitit.  Nam  cum  403 
adhuc  puer  essel,  opus  quodlibet  puerile  coii- 
tempsit;  sed  soluminodoin  pio  peclore  humililQtem, 
palienliam  et  innocenliam  retinens,  mundi  reiicta 
conversatiooe,  se  totum  Domino  commendaviu  De- 
speclis  ilaque  liiteraruin  studiis,  quibus  a  parenti- 
bus  traditus  fu^at,  ne  amor  parentum,  sive  divitiae^ 
eorum  vitae  inciloris  propositum  iiniuutarent,  eos,^ 


m 


S£lUIONeS. 


^i7S ; 


limqutni  •disset,  ftigicnft,  dmnClimti  diviiias  pau- 
|nte?U»  iucrari'desidera(,  vanuin  cl  quasi  implujnn 
rcpulai,  qiiod  inuliis  aliis  diaruin  et  pium  videliir. 
Sic  Dei  fannultts  inspiratione  divina  repleiur;  ejns 
idhttc  tenera  et  deJicaia  caro  menlis  constaniia  et 
tigore  spiritus  roboralur,  et  si  viotentia  opus  fuit, 
eam  sibi  inXerre  non  distulil,  ut  crucifixus  crucift- 
xum  Dominum  sequeretur.  Hunc  Doraini  servum 
sola  Dotrix  sua,  quse  eoro  lenere  nutrierat,  et  quam 
ipse  saiis  pie  diligehat,  secuta  cst,  non  quidem  san- 
diiatis  amore  fiagrans,  sed  ei  eliaro  nolenii  carna- 
lis  affeclionis  studio  minislrare  tlesidcrans.  Sed  vir 
l>eata8  Deo  potius  ministrarc  volebal,  non  sibi  nii- 
nlstrari  ab  boniine.  Erai  (amen  in  utriusque  pe* 
ctorepieus;  at  diversa  yalde  intenlio,  licct  amica 
videretar,  dum  ilia  carni,  ille  spiritui  servire  medi- 
taior.  Ibant  ambo  simul  tanquam  mater  et  niiiis, 
donec  ventum  est  ad  locum,  qui  ElfiJe  diciiur.  Quo 
in  loco  a  quodam  paupere  viro,  pro  Cbrisli  amore, 
paoper  Christi  cum  sua  nutrice  hospes  siiscipitur. 
Nnirix  vero  iliius  cum  a  vicinis  niulieribus  capisie- 
rioro  aoceplsset,  quo  niodicum  tritici,  quod  eis  pro 
Dei  aroore  collatum  fuerat,  purgarc  debuisset,  vas 
ipsiim  super  mensam  non  bene  404  collocatuni 
cecldil,  et  ita  confractum  est  ut  in  dtias  parles  in- 
veniretur  divisum.  Quas  cum  pr»stiliiin  sibi  capi- 
sterium  fractum  conspiceret,  el  genlem  regionis 
ilHos  tenacem,  et  imporiune  quod  suum  esl  repe- 
leniem  agnoscerei,  nee  omnino  baberet  unde  dam- 
nnro  reparare  posset  alienum  ,  flere  coepii,  et  do-  ^ 
mum  in  qua  faospitati  fuerant,  )acrymosis  vocibus 
replere.  Ptier  autem  pius  et  sancius,  cum  nutriccm 
swiin  clamantem  et  flenlem  audiret  pariter  et  vide- 
ret,  illios  anxietatem  suain  faciens  compassionis 
affectn,  duas  fracti  capisterii  partes  accepii,  et  cum 
lacrymis  orationis  sacrificium  lola  mentis  devotione 
Domino  obtulit.  Quod  completa  oratione  ita  sanum 
f t  iotegrum  inventum  esl,  ac  si  minimc  fractum  fuis- 
set.  Qood  religiosa  anima  omnipoienti  Dco  graiias 
refercns  accepit,  et  nntricem  suam  sanclis  et  biimi- 
libtts  verbis  consoiatus,  ei  capisierium  reddidit. 
Qaas  licet  stupefacta  miraculo  fuisset,  iilam  tainen 
capistenuro  sandm  vebementer  Ixtifical,  quod  non 
mediocriter  moestiflcaverat  fractum.  Rem  itaque 


A  vidus  sanctilatis  allerius  derogator,  scd  piiis  coiici- 
Irator  simul  et  adjiitor  exsiitit,  ct  ci,  ciijus  virliilcm 
Jam  meiite  concoperal,  religionis  babilum  tradidil. 
Cultor  autemDei,  et  sui  contcmpior  Benedicius,  ad 
locnm,  qui  Sublacus  vocalur,  pervcniens,  inter  pe- 
trarum  scissuras,  in  quemdain  arctissimum  specum 
sc  contulit,  ubi  desideria  carnis  mentis  ralionc  mor- 
tlficans,  tribus  aniiis  nuili  bominum  notus,  cxcepio 
Roinano  monacbo,  inansit.  Romanus  vero  abbatis 
sui,  Adeodali  nomine,  aspectibus,  lioris  quibus  pote- 
rat,  se  pie  absentabat,  et  quem  suo  corpori  subtra- 
licbal  panem  Benediclo  portabat.  Ad  praedictum  an- 
triim,  quod  Dei  famulus  pro  palria  possidebat,  quia 
iiimis  gravis  erat  ascensus,  Romanus  venire  non 
valebat ;  sed  in  rupe,  quae  desuper  eniinebat,  longis- 

^  simum  copulaverat  funem,  in  quo  panem  ligabat, 
ubi  etiam  pacvum  inseruit  tintinnabuliim,  ad  cujiis 
vidclicel  lintiiinabuli  sonum  vir  sanctiis  posset  agno- 
scere,  ad  se  Roinanum  cuni  pane  venisi^e.  Setl  ini- 
niicus  amiccrum  Dei  diabolus,  quatenuset  in  Ro^ 
inano  ignem  eharitalis  exstiiigueret,  et  aJ>ona  iiiien^ 
tione  Renedicti  aniuiuni  vel  fame  oogente  revocarct, 
lapidem  406  j^ctavit,  et  qiiod  ftini  fiierat  inseriitn? : 
tiniinnabuluiu  fregit.  Bonus  laineu  Romanus  opns 
cbaritatis,  qiiod  copperat,  non  reiiqiiit.  OmnipotciiK 
vcro  Deus  et  Doininus  bonus  remunerator  et  pius 
indultor,  cnm  beato  viro  Benedicto ,  in  ciijus  cordc 
et  corpore  mundus  et  flosejus,  patrix  coelcslis  amoro 
prorsiis  aruerat,  iii  boc  sxculo  cenlupiiim  redderc 
decrevissei,  ut  prima  promissione  completa,  sccun- 
dam,  vitain  videlicet  seternam,  perfectus  miindaiias 
iinpcrfeclionis  contcmplor  se  rcceplurum  indubitan- 
ter  agnosceret,  quidam  religioso  picsbytero,  qui  sibi 
in  die  Pasclix  cibos  parabat,  Doniinus  |)er  visum 
apparere  dignaiur  :  eunique  diligenter  soHicital  di- 
ceiis  :  Tu  tibi  cibos  detiealo$  parasti,  ei  iervutt 
meu$  Benedicfus  fame  cruciatur,  Qui  licet  et  locnm, 
et  iliuin  Doniiui  servum  ignoraret,  slaiim  surrexii, 
el  quidquid  ad  manducandum  sibi  paraveral,  Dci 
liominem  cibaturus  secum  assumpsit.  El  quoniam 
admonitioni  divinae  obedire  minime  distulit,  sancto 
Spiritu  sui  itineris  duce  carere  non  potuii.  Quo  prjc- 
vio  pervenit  ad  locum,  in  quo  vir  sanctus  se  occul- 
taiis  latilabat.  Qui  soli  Deo  placere  cnpiens,  non  so- 


gestatn  curo  ejusdem  loci  incolx,  non  quidem  sine  ^  lum  notilise  bominum,  sed  etiam  eoruin,  qiiae  iii 


uiagna  admiratione,  agnovissent,  super  fores  Ec- 
clesiae,  qiiae  ibi  in  lionore  B.  Pelri  aedificala  fucrai, 
vas  ipsum  suspcndcrunt,  qiiatcnus  oinncs  agnosce- 
rcnt,  prxsentes  sciiicet  cl  futuri,  Htleiis  scrvus  Do- 
raini  Benedicttis  a  quanta  perfectione  ei  cocperit 
famiilari.  Templum  aulem  Spiritus  sancti  gratia 
repletum,  laudes  hominum  et  vituperationes  eorum 
eodem  animo  suscipiens,  405  nulriccm  suam  oc- 
culte  deseruit,  deserli  loci  secessum  pctens  amictim 
religioni.  Quodum  tenderet,  cuidam  monaclio,  Ro- 
Bano  nomtne,  obviavit ;  a  quo  diligenter  inquisitus, 
DUfiAToluntatis  secretumei  tandem  sub  nominc  con- 
Ccssionis  aperuit.  Ctijtis  devotam  Cbristo  aniniam 
eura  Romanus  monacbus  cognovissel,  non  sicut  in- 


niuodo  fiebantadeo  expers  eratquod,  quando  Pascba, 
vcl  qua.4ibet  solemnitas  agereiur,  penilus  ignorabai. 
Facta  itaque  oratione  post  dulcia  vita;  percnnis  col- 
loquia,  presbyler,  qui  ad  euifi  venerat,  sic  sancium 
alIo(|uitur  :  Surge,  et  ambo  pariter  $umamu$  ci- 
6um,  quia  hodie  paschatis  sotemnilas  cetebratur, 
407  ^"'  ^i^  ^^i  protinus  respondit :  Novi  quia 
Pasclia  est,  quoniam  humitilas  mea  vidcre  te  meruit, 
Honorabilis  vite  presbyter  item  asseruit  :  Vm- 
citer  hodie  dies  esl  resurrectionis  Dominicoi;  abstinere 
tibi  non  licet  in  tam  gtoriosa  feslivitate,  Propterea  a 
Domino  missus  snm,  ut  quem  mi/ii  cibum  parnveram 
libi  debeam  minislrare,  Benedicentcs  ilaquc  Do- 
iiiinum  el  pariter  cibum  sumeiiti^s,  post  cxplctain 


fm 


GOFFRiDI  ABBATIS  VINDOCINENSIS 


m 


refeciioncm  el  ftanctam  collocuiionem ,  quein  Deu6  A  nedictus  plenius  agnovit,  qnam  an(eillom  quililx^t 


hominibus  exeiaplum  bene  viTendi  voluil  dcmon- 
strare  presbyter,  adEcciesiam  quam  regebal  veniens, 
nec  poluit  occultare  nec  veluil.  Fama  igitur  discur« 
rente  sanctae  conversationis-  iUius,  Benedicti  nomen 
non  roediocriier  mundo  ionotuiti  quia  posita  super 
candelabrum  lucerna  latere  non  potiiit,  quas  in  ho- 
minibus  peccatoruro  lenebras  fugans  ot  eorum  men- 
tes  splenilore  bonx  actionis  irradinns,  in  aniorem 
sui  Crealoris  converiit.  Vir  iste  lauJabilis  vit»,  mira 
8UDt»  sed  fidei  adnuratiooe  miranda  quae  in  hoc 
moodo,  Domino  coopcraq^,  peregii.  Nam  prxler 
Regnlam  m^nachorum,  ubi  invcnitur  omnis  perfectio 
hominum,  quam  diclante  Spiritu  saiicto  seripsit,  nec 
ipse  quidem  miiius   perfecte  vixit   quam  docuit. 


ahbalum  aut  noluit  revelarc,  ant  roinus  iiileliexiL 
Romanus  igitur  in  illo  suo  fscto  merito  laudatur, 
quia  i&la  et  quxdam  alia  monachis  tusQ  licebant, 
qusd  nunc  prohibenlur.  Sqnt  etenim  quaniain  booa , 
qas  prius  quidem  licere  possunt,  sed  illicila  postea 
fiunt.  Nam  monachis  illios  temporis  illa  humaaitatis 
opera  licebanl,  quia  se  |ion  ab  illis  operibus  absti- 
nere  promiseranu  Modernis  vero  sic  illa  lieere  mi- 
nime  possunt,  qui  nec  illa,  nec  alia  bona  focere  sine 
spiritualis  patris  voluntate  devoverunt,  ei  Ad«  so» 
professionis  firmaverunt ,  quam  videlicet  stt»  pro- 
fesslonis  fideni,  secundum  Regulam  S.  B^oedicri, 
tenendam  coraraDco,  et  sanclis  ejus  promisenint. 
Licet  eliam  mulieri,  si  voluerit,  nubere,  quia  ei  beiie 


Omnes  sanetos  ac  veaerahiics  Patres,  quoiquot  ab  ^  conceditur.  Sed  si  virginilatem  voverit,etpQstea  nu- 


iniiio  soicuJi  Aicrunt,  imitatus  veracifer  agnosci- 
tur»  qoi  aut  sqii^le,  aul  opus  simile,  quod  illi  fece- 
runt,  Decisse  minime  diibitainr.  Unde  merlto  non 
onmium  justorum  spiritum  408  habuisse  tantum, 
sed  omnium  justorum  spiritu  plenus  fuisse  in  secundo 
libro  Dialogorum  sancti  Gregorii  laudabiits  vitae  do- 
ctoris,  qiii  venerabilera  vitam  illius  scripsit,  praedi- 
calur.  Nnlla  ralione  silendum  est,  sed  veritale  di« 
cendum  quomodo  Romano  inonacbo  (unc  licebat, 
sine  sui  abbatis  liceiitia  quodiibet  opus  bonum  pa- 
trare;  cum  monachis  modo  non  liceat.  Hoc  utique 
saiis  agnoscilur,  si  tempus ,  et  temporis  ordo  dili- 
genter  pensaiur.  Fuerunt  namque  ante  sanctum 
Bencdictum  abbates  et  abbatum  inslituiiones,  sicut 
ante  Christum  legislator  exstilit  Moyses.  Bonam 
qiMdem  et  sanctam  Judaico  populo  Moyses  aiiulit 
kgemised  Chrisius  Christianopopulo  sontulitmelio- 
rem.  Ita  sancti  viri  illius  teraports  secundum  dalam 
sibi  a  Deo  gratiam  monachonim  ieges  statuenint, 
sed  Pater  ac  legifer  noster  Benedictus,  siciit  a  Deo 
majorem  gratiam  percepii,  ita  meliorem  iegem  in-« 
Stituit.  Nam  qiiidquid  iili  minus  tcI  ampiius  facien* 
ilnm  prxdixerunt,  vel  fieri  permi^erunl,  ipse  post 
illoi  correxit.  Unde  mooachis,  ut  opera  boiia  sine 
spiritualis  Palris  Ucentia  miniiue  faciant,  idcirco 
minc  prohibetur,,  ne  quisquam  eorura  propriam 
voluutatem  sub  specie  pietaiis,  vci  cujusHbet  bonae 
operalicMiis  ^  sequalur^  Et  per  hoc  maxime  qualis 


pserit,  rea  tenebitur.  Bonum  est  tamen  oonjuglnro, 
sed  conjugio  410  virginitas  melior.  Sic  sanctonun 
prsecedentium  Patrum  omnis  institutip  esi  qut<]em 
bona,  sed  venerabiiis  Benedicli  longe  pra^siAQtior. 
Qtix  ante  illum  Patres  saiicti  conslituenint,  veiut 
lex  Moysi,  dura  et  aspera  fueruni.  Sapientis  verc 
Benedicti  inslilutio  sancta,  suavis  et  levis  est,  e* 
maire  virtutum  discretione  Tidclicet  plena.  Antiqiio 
rum  sanciio  Palrum,  quasi  veteris  legis  cultorcf 
habuit.  Pius  aulem  et  discretus  Pater  Benedictui 
iitorum  statuta  tanquam  dnre  Icgis  auctoritatcip 
temperans,  nos  nov»  grati»  £iios  procreavit.  Ilia 
quasi  vetera  pene  vel  penitus  omnia  transierunl,  et 
ecce  a  S.  Benedicto  facta  sunt  nova.  Illa  etiam  tan- 
quam  umbra  et  figura  futura;  monasiicx  viue  fuisse 
videntur,  sed  per  laudabiiem  Patrem  Benedictiiro, 
cooperante  Spiritu  sancto,  est  veritas  revelata.  fpse 
tamen  pro  magna  sua  humilitaie  S.  Basilii  etpra&- 
cedenltum  vitam  et  opera  Patrum,  vel  sua  tacens» 
vcl  quasi  modica  dicens,  iaudat  et  miratur.  Bonus 
optimum  discipulus  Magislrum  Imitalus,  qui  taceri 
praecipiebat^  cum  ea,  que  siiie  ipso  nemo'alius  facei-o 
poterat  operabainr.  Et  quidem  illi  nostri  sancti  pne- 
decessores,  qui  nos  prxcesserunt  ad  sidereas  man- 
8iones,et  religiose  vixerunt,  et  religiose  scripseruut^ 
Sed  slcot  post  beatos  tres  evangelistas,  Maithxun\ 
scilicet,  Lucam  et  Marcum,  eorum  quartns  Joannes. 
aposiolus  scripsit,  et  melius,  sic  vir  iste  beattis  post 


•t  qiianla  sit  virlus  obcdieniiae  oslenditur,  qua  non  j)  alios  Palres  monachorum    Regulam   scripsit,  qua 


solum  mala  vitare,  sed  etiam  a  quibusdam  bonis 
opcribus'  subdiiis  abstUiere  prxcipitur.  Ciun  igiiur 
alligati  409  funibus  obedientise  subditi  ea  non  fa- 
ciunt  quce  sibi  bona  videntur,  necesse  est»  nl  hi  qui 
eis  praesunt»  ex  sua  parte  bona  demonstreut ,  quae 
opereiitur.  Hanc  obeilientiae  formam  Dorainus  in  pa- 
radiso  parentibusprimis  prinuis  instiluit;  qui  cum 
omnes  alias  paradisi  arbores  eis  concessissel,  unam 
iuterdixit,quatenus  videlicet  ipsi  agnosccrent  quod 
{)ominum  et  magistrum  super  se  habebant,  cujus 
voluntali  obedire  debebant.  Qui  non  ideo  peccave- 
ruDt,  quod  malum  esset  poinum  quod  comederunt, 
Sedquia  quod  bonum  crat  contra  interdictuin  Do- 
mrni  tetigerunt.  liujus  oLedicnii»  virlutem  S.  Be- 


lanquam  dulcioris  charilatis  csemento,  vivo  lapidL 
Christo  homine  diligentius  411*17  JiinS'^*  ^^  Q^^^ 
veraciter  dicere  possumus,  et  firmiter  credere  del>e- 
nius  quod  a  Deo  nobis  sit  tanquam  apostolus  et  an- 
gelus  destinatus.  Nam  illum  idcirco  nobis  specialiter 
inisit  Dcus  ut  ips»  formntx  et  formosx  vitae  sua& 
exemplo  nos  proprle  et  siogulariier  iuformaret,  aK 
quesua^  doclrina  sapientiae  nobis  quse  suiit  bona 
famillariler  auntiaret.Iilum  etiam  post  seprxcipuum 
Palrem,  pastorem,  medicum  ct  magistrum  decrevii 
csse  monachorum.  Ilunc  igitur  bea^issiimiiB  viruin,. 
praecordiales  amici  et  fraircs,  corde  ei  ore  supplici- 
ter  exoremits,  quatenus  Patcr,  pastor,  medicus  e^ 
magistcr  sic  noster  esse  dignciur,  ut  pia  paieinJb 


m  TRACT.  DE  ORDINAT.  EPlSC.  ET  DS  INVESTIT.  LAIC.  «SS 

lutenos  nutrtal,  «11(11139  iiosiras  pascal  pane  virtu-  A  niur,  quiest  dator  el  reuiuneralor  boiioriitn  operum, 
lum»  yukieribus  peccatorum  et  crimtnuin  nostrorum  Dcusct  Dominus  noster  Jesus,  qiii  oiint  Patra  el 
medeatnr,  et  auo  magisterio  diligeiUer  edocti^qu»  Spirilu  sanclo  vivitet  regnal  per  oiiinia  saecula  sas- 
tiona  sont  o{iereniur,  et  ftd  ipsom  pervenire  merea-      cuiorum.  Ainen. 


LECTORL 

Vene,  ui  videt^  eoniilium  fiierat  hune  libeltum  omiltere,  (juod  aliud  mhil  videretur  quam  aHqnot 
opuscHiorum^  hoc  esl  %  5,  4,  5,  6  unnm  in  corpu$  conge$ta  repetttio,  Postea  tamen  cum  ammo  subiret,  non 
lo/am  in  uiraque  codice  nostro  exitare,  verum  in  iito  etiam  fuibse,  quo  usns  ett  fr.  Turrinnus  :  uc  prwterea 
sicin  isfo  repeii  quee  in  iUis  opusculis  dictasunU  ut  nonnnUa  interdum  adjecta,  deiracta,  interpolata  constet^ 
dubitari  ui  neqneat^  quin  hujus  eliam  tibelii  aucior  sxt  Coffridus  :  prateriri  omnino  uefas  rali,  vei  hoc  saltem 
loco  edendum  enravimus. 


DOniNI  GOFFRIDI 

TRACTATUS 

DE  ORDINATIONE  EPISCOPORUM,  ET  DE  INVESTITURA  LAICORUM. 


Co/fridus  Vindocinensis  monasterii  humilis  servus,  suo 
pTXcordiali  amico  Pelro  Leoni  S.  Homanas  Eccle» 
tiis  cardinali^  catholicam  fidem  toto  corde  diligere^ 
t\  eos  qui  contradicunt  totis  viribus  impugnare, 
Tus  petitionis  et  mese  proinissionis  non  imme- 
mor,  si  non  ut  debui,  sallem  ut  pouii,  tcnlavi 
soWere,  el  quod  a  te  qnsesilum  418  ^^^  ^^  ^  ^^ 
pTomissum  :  de  ordinatioiie  videlicet  cpiscopi  et  de 
inveslilQra  laicorum.  In  prlmis  nrniiler  credcre  nos 
oportet  et  nuUatenus  dubitare  ut  queinadinodnm 
baplismus  Chrisliantim  facit,  ila  electlo  et  conse- 
craiio  facit  episcopum.  El  sicut  impossibile  est  sine 
baptismate  Christianum  fieri,  Ua  est  iinpossibilc 
episcopum  sine  electione  el  consccralione  crcarl.  fn 
orJinatione  episcopi  electio  et  consecralio  slc  cst 
utraque  necessaria  quod  consecraljo  siiie  electione, 
et  sine  consecratioiie  eleclio  cpiscopum  facere  sola 
oon  sufBcit.  Nam  sicut  in  baptismale  aquii  et  invo- 
catio  Spirilus  sancti  sunt  necessaria,  qnae  faciunt 
Clirislianum,  ita  in  ordinando  episcopo  eiectio  et 
coiisecratio  siml  necessitate  conjuncta,  qtiae  crcant 
episcopum.  El  sicut  aqua  sola,  aut  sola  invocatione 
sancii  Spiritus  nec  baptisnfiiis  fieri  polest,  nec  bomo 
esse  Chrislianus,  ila  sola  eleclione,  aut  sola  conse- 
craiio^ie  nema  ordinari  vel  fieri  valet  episcopus. 
Hagiium  quidem  et  baptismalis,et  electlonis  et  con- 
secralionis  episcopi sacramcntum;sed  iliudpnccepir^ 
et  per  alios  facil  Christus;  el  hoc  egit  per  semel- 
ipsum.In  illospiritualiter  creaiur  homo,et  a  Chrislo 
Christianusdicitur ;  in  isto vero  dominus  et  inipcralor 
creatur  Christianonim,  quj  non  solum  vocalur 
Cbrislianus  a  Christo,  sed  etiani  Chrisli  vices  agere 
creditor.  Sciendum  vero  qiiod  hic  ve!  ubicunqne  de 
sleciione  ot  consecratione  episcopi  agilur,  canonicam 
aecesse  esl  elcctionem,  4.19  ^^  hberam  consecra- 
tioaeffl  intelligi>  ot  q^oi  canonice  eligiiu;:»  et  Lbere 


B  consccrelur.  Alioqtiin  fit  quxdam  prava  simulalio 
in  Ecclesia,  et  ecclesiaslica!  digiiilatis  illiisio  iion 
parva.  Qnicunfine  igitur  canonice  iion  eicctus  qiiast 
sacrandiis  accedil,vcl  qut  non  est  libcre  consecralus» 
etiam  si  canonica  prjecesserit  eleclio,  exsccratns 
reccdit.Nam  sicut  ubi  non  est  vera  cordls  conversio, 
non  sequitur  plena  remissio,  ita  ubi  non  sequitur 
libcra  consecratio,  cliamsi  canonica  electio  pr^ecedat, 
minime  prodesl,  cum  neulra  sola  cpiscopum  crcarc 
sufficiat.Nec  est  ilia  libera  consecralioqnaid  praece.iit 
faclum  sine  judicio  et  jusiitia  juramenlunt,  cuin  B. 
Ilieronymus  super  Jeremiam,  dirat  jtiranienlum 
non  esse  faeiendum,  ubi  non  est  juslitia  simul, 
vcrilas  et  judiciiim.  Quod  si  alitcr  fucrit  prxsuiu- 
ptum,  juramentum  non  eril,  sed  perjnrium. 

g  Prxlerea  tria  proprie  propria  Ecclesia  liabero 
debet ,  quorum  unum  si  defuerit,  vclui  paralytica 
jacel,  nec  ligandi  nec  solvendi  potcstalcm  habct. 
Debet  itaque  Ecclesia  calholica  esse,  casta  ci  libera  : 
cathoIica,quia  nec  vcndi  debct  nec  enii;  casla,  qnia 
nullalenus  debet  muncribus  corrumpi;  libera,  qnia 
sxculari  potestaii  non  debet  subjici  iiec  ab  cjiis 
sponso  qnalibet  occasioue  a  saeculari  polestalo 
sacramentum  extorqueri,  cum  omnino  Icge  divina 
prohibeatur  nec  ab  ejHScopo  nisi  pro  sola  fido 
caiholica  sacramentum  exigatur.  Christus  nliqne 
paslor  bpnus  sponsam  420  Qii^rit  fidelem,  infide- 
lein  respuit,  castam  diligit,  odit  corruptam,  libcram 
sibi  sociat,  ancillam  abjicit.  Falso  itaque  nominatnr 
rpiscopus,  qui  adnullare  conainr  elcctionis  et  con- 

D  secralionis  ordinerfi,  quem  Chr'ralus  per  semeiipsum 
primus  in^titnit.  Ipse  enim  primus  et  elcgit  apo- 
stolos,  et  consecravit.  Tola  itaque  onMnaiio  episropt 
in  eieclione  et  consecralione  consistii.  IItcc  prlus 
per  semeiipsum,  ut  diclum  cs(,  Chrisfus  reclt; 
deinde  vero  vicarii  ejus.  Et  in  fiposlolis  quidem  a^ . 


m 


GOFFRIDl  ABBATIS  YINDOCINENS» 


m 


Cliristo  rikcta  siint,  qiioiiiam  ab  ipso  et  etecti  et  A  (Joan.  iv,  5}.  Stttii  i^didam,  qui  Romanae  Ecclesiae 


contecrati  fiieruiil.  In  aliis  Tcro  oinnibus,  a  ouHis 
aliis  lieri  iicet,  Bisi  a  vicariis  Cbrisli.  Siint  autein 
Yicarii  Chrisli  clerici  in  eiectione,  episcopi  in  coiise* 
craiione.  C:etcri  omnes  peterc  quidcm  episcopain 
pissuni,  eligere  vcro  vel  consecrare  iion  possant. 
Hoc  sancium  8acr.iniefiium»  eleclionem  videlicet  ct 
consecia  ionem  aposiolorutn,  Christus  prunum  f^eit, 
perqiiod  cxtcia  fierent  sacramcnta.  Siverosacra- 
mcnlum,  quoJ  primum,  ut  dictnm  esi,  Cbiislus 
f(*cil  pcr  semelipsttm,  aliter  factum  fuerit  qnnm 
«iocDii,  Sacramenta  cxtera  quas  sequunlur,  quas 
vires  habere  vaieant,  nec  ralio  docet,  et  (ides  ignorat 
Cbristiana.  Qiiicunque  ergo  sine  canonica  elcciioiie 
et  lihera  consecraiione  sob  nomine  pontificis  eccle- 


omnia  llcere  pulant,  et  quasi  quadam  dispensaiione 
al.ter  qiiam  divina  Scriptura  pnecipit,  eain  facere 
posse.  Quicnnque  ergo  sic  sapit,  decipil.  Naro 
Itomanae  Ecciesiae  post  Petrum  mininie  licet,  quod 
Petro  non  ticuit.  Petro  quae  liganda  erant  ligandi  et 
qtiae  solvenda  solvendi  esl  a  Cbrisio  data  potestas, 
non  quae  ligauda  solvendi,  vcl  qu^c  erant  solvenda 
ligandi  concessa  facultas.  Pelrus  etiamsi  aliqiiando 
aliter  cgit^PauIus  Ucel  in  converslone  adhuc  noviiius 
c;i  in  facicra  resislere  minlme  tirouit  {GaL  ii,  II)» 
Peirus  vero  sui  jnnioris  increpationein  libentersni- 
cipicns,  quod  plus  justo  fecerat,  diligenter  correiit. 
Pi-aeterea  nulla  ratione  ficri  licet  quod  Chrisius  suo 
exemplo  non  dociiit ;  ipse  eniin  legem  solverc  non 


siain  vel  poiesutem  ecclesiasticam  sibi  vindicare  ^  venit,  sed  adimplere  {Matih,  v,  18).  Romana  itaque 

prscsumit,  hie  jam  non    per  ostiuin  intrat,   sed 

aliunde  ascendit  ul  merilo  non  inler  episcopos  com- 

putetnr,  sed  inter  fures  et  latrones  connumereiur 

(Joait.  X,  i).  421  Isie  aliis  benedictionem  non 

liorrigii,  sed  peslein,  ct  vulnus  potiiis  inferre  videtur 

quam  salulem,  qni  tanta  praesumptione   Dei  maledi- 

ctionem  meretur.   Nam  episcopus  qui    canonicam 

eleciionein,  et  liberara  consecrationem  non  habcty 

€81  quasi  arhor  non  babens  radicem.  Arbor  auiem 

qiise   radicem   non  habet,  etiam  si    foiia  habeal, 

fructum  ferrc  niiilaienus  valet.   Ad    hiijusccmo(!i 

arborem  Chrislus  quidem  accessii,  et  cum  ihi  frnc- 

tam  non  invenisset,  eam  mniedixil(J!fart*.  xi,  21  j.  Ille 


maximea  Deo  maiedicltur,qui  sacramcniis  Ecclesi»  ^  pro  die,  pro  cibo  famem,  pro  polu  siiiin 

quasi  sociari  sua  cupiditalc  desiderat,  non  Clirisli      """ *'^    .-:■-•-.     —  -.:. . — 

cbaritale.  £t  omnis  qui  sacramenlis  Ecclesis 
ca>mento  cbaritatis  non  jungiiur,  injuriam  quideaa 
Ecclest»  facit,  sed  quasi  parics  luteus  dissipatur, 
qui  iicet  dealbari  possit  ad  tempus,  ejus  subila 
dissolutione,  qui  ante  confidcbant  in  eo,  premuniur. 
liac  igitur  similiiudine  recte  colligitur  quoJ  qui  ad 
injuriam  sanclae  Ecclesise  ecclcsiasticum  ordinem, 
et  roaxime  pontiflcaium  assequiiur,  suam  destru- 
ctionem  in  priinis,  deinde  populi  inortem  operalur. 
Ei  tunc  Ecclesia  injuriam  pariter  suslinet  el  vere* 
cundiam,  quando  in  eligendo  pontifice,  canonica 
electio  et  libera  consecraiio  peril  et  quod  vitse 
meritis,  ei  sapientise  doclriiue  atque  sacris  ordinibiis 
debetur,  illis  quasi  imponitur  qiiibus  nec  bonx  vil.ne  D  fl^n  creditur,  cum  aliquid  minus  perfecle  ad  lempus 


Ecclesia  divinarum  Scripiurarum  legein  solvere  non 
debet,  sed  conservare  et  tradita  sibi  a  Clirisio 
polestate  non  ad  snam  voluntatem  uli,  sed  secundiuii 
423  Chrisll  dispositionem.  Si  eliam  a  suo  juniore 
lioiiiano  pontiflci  suggeritur,  ut  si  aliquaiido  plus 
jitsto  feceril,  juste  corrigal,  tanquam  Petrus  Pauli 
nd.iionitionem  siiscepit,  et  ipse  suscipiet,  si  Peirum 
itiiilari  desiderat. 

At^iversus  eos  qui  conlra  Christi  dispositionem 
armnntur,  bonns  doctor  et  martyr  Cyprianus  ioqui- 
tur,  dicens  :  AduUerum  i$t,  impium  ei  saerilegHm, 
quodcunque  humano  faelo  instiluitur^  ut  dispetnaiio 
C/irt</trto/«lur.Quisicagit,  teiiebras  pro  luce,  uoctein 

vcnennni 
pro  remedio  trihuil ,  pro  vita  mortem.  Non  fiiil 
illorum  xtas  vencrabilis  necest  auctorilas  imiland.i, 
qui  Susannam  pudicam  corrumpere  voliierinl;  q»o- 
rum  veterem  neqnitiam  imitantnr,  qui  Chrisli  veri- 
latem,  et  ejus  sponsae  virginitaiem  vioiare  maclii- 
nnntur.  Hi  sunt  utique  qui  Dei  disposiiiones 
immutant,  et  iraditiones  suas  staiuere  conanlur.  A 
quibus  recedenle  doctrina  Dominica,  reccdii  et 
Domini  gralia,  quorum  secus  acia  quandoqne  summus 
Pastor  vindicabit  et  ultoris  vigore,  e(  judicis  pole- 
staie.  Dispensationes  quidem  in  Ecclesia  faciends 
8unt,  non  amore  pecuniae,  vel  quolibet  bumano 
favore,  sed  pia  et  misericordi  intenlionc.  Tuiicenim 
a  pastore  Ecclesise  dispensatio  pie  et  misericordiier 


merita,  nec  sapientiae  doclrina,  nec  sacri  ordincs 
suffragantur.  Isti  terrenum,  imo  paludosuin  babent 
foudamentuin,  et  idco  corruunt  422  4"*  ^dli  ''un- 
damento  aedificantur.  De  talibus  enim  dicitur  in 
Psalino :  Pro/ecti/t  eos^  dum  altevarenlur  {PsaL  lxxii, 
18).  Gravius  nihil  est  apud  Cbristum  Ecclesiae 
ii^uria,  cujus  sacramcnta  qui  perverse  suscipiunt, 
c'4m  Christo  esse  vel  prodesse  non  possuni.  Cum 
Christo  etenim  simul  esse  et  contra  Christum  facere 
iiemo  potest,  cum  Ipse  dicat :  Qui  non  est  mecum, 
eonira  me  e$l  (Lue.  xi,  ^).  Qui  autem  cum  Cbrisio 
non  est,  nec  sibi  prodesse,  nec  aliis  polest,  cum  Ipse 
iierum  asserat :  Qui  non  colligit  mceum,  dispergii 
{ibid.).  Et  alibi  dicit  :  Sine  me  nihil  poiestis  facere 


fit  ab  illo,  vel  fieri  permittitur,  non  voluniate  siia, 
sed  aliorum  necessitate  ne  in  ipsis  videlicel  ruies 
Christiana  periclitelur.  Sic  igitur  fncienda  et  dispen- 
satio  424  ab  Ecclesia,  ut  fidei  nosine  veriias 
inslrualur  et  si  qnid  aliter  ad  horam  faclum  fueril 
vcl  permissum,  opportuiio  tempore  corrigatur.  Hac 
indiscreta  et  sancta  dispensatione  usi  sunt  beaii 
apostoli  Petrus  et  Paulus  propter  mclum  Judaeorum, 
ne  ipsi  scandalizarentur.  Nam  Paulus  post  conver- 
sionem  Timotheum  circumcisum  fecil,  et  caereroonias 
ctiam  exercuil  Judaeorum  et  Pelrus  coegit  quosdam 
judaizare  genliliuin.  Uterque  sanctus  aposlolus 
simulans  se  veteris  legis  praecepla  servarc ;  nc  qn» 
fidelcs  ex  iidicis  facli  fuerant,  susceptaiu  veriluli» 


2g5  TRACT.  DE  ORDINAT.  EnSC.  £T  DE  LNYESTIT.  LAIC.  f99 

noliltaoi  scandalizati  negarent  Fecerun^  boc  SMicti  A  consecrationem  habel.  Illum  siqnklem  prius  oportei 


aposioli  miserlcordt  et  pia  compassione,  non  simu- 
lalionefallaci :  quamvis  lcgem  post  ETangcUttm  non 
esseservanlam  minime  dvbitarent.  Ubi  beatissink^e 
Tlt»Tiri  intelligantor  non  commotasse  consiliuro, 
8cd  ad  boram  pro  aliorom  saiute  su»  doctrin» 
senientiam.  Nam  super  boc  quod  ipsi  el  alii  aliler 
fecerant,  ei  se  et  allos  postea  correzerunt.  Possunt 
etiam  et  debent  fieri  dispensationes,  quibus  Eccle- 
siaram,el  monasteriorum  consueludines  immulentur; 
sed  ubi  postponKur  minus  bonum,  ut  quod  est 
melios  in&tituatur.  In  nullo  autem  malum  fieri  debet 
Tel  permiiti,  nisi  in  ea  tantum  necessitale  ubi 
timetur  ne  periclitetur  fides,  et  ilhid  postmoduin 
corrigator.  Mam  qui  mala  faoiunt,  ul  veniant  bona. 


eonsecrari»  deinde  vero  tanquam  regeni  Ecftlasias 
sacris  insignibus  decorari.  Si  quis  aitiem  cnilibel 
saecniari  poleslati  ista  licere  putal,  errat;  quod  st 
defendere  nitilur,  apostolorum  doctrinam  ct  sancti 
Spiritus  nensum  adnullare  desiderat.  Unde  hasreticiis 
esse  nullatenus  dobitatur.  lovestitiira  itaque  laico- 
ruin,  qus  fil  per  virgam  et  annuium,  merito  haereBis 
appellatur.  Nam  sicut  a  Simone  Siinoniaca  ha;rcsis 
dicitur,  ila  ab  eo  qni  investit,  et  ab  illo  qui  invesii* 
tur,  qiioniam  ulerque  in  illa  sua  aclionc,  ct  agitnre 
claves  Ecdesiae,  et  ejus  unicum  ac  singnlnre  osliuni 
violare  conatur,  recto  nomine  lisresis  de  invesiiiiira 
vocatur.  (Haec  praelerea  hasresis  de  invesiiturn ,  si 
recte  perspieiatur,  etiam  hxresis  Simoiiiaca  esse, 


«  ■  '  '    n r r » ' 

liorum  JDStam  esse  damnationein  Paulus  apostoliis  ^*  ^iva  et  vera  ratione  probalur.  Nam  qiiae  saeculurls 


firoiestator.  Si  quis  vero  aliier  iii  Ecclesia  dispen- 
laliones  facit,  rationl  simul  et  veritaii  4S5  conlra- 
dicil,  nec  soluni  lucernani  ardentem  non  babatverum 
eiiam  alioruro  ardentes  exsiinguit.  Et  ideo  ncn*reote 
didiur  Gbrlsti  vicarius,  sed  dux  est  CKCorum  ipso 
ereas. 

De  investitora  autem  laicorum,  si  quis  cogno* 
scere  voluerit  quid  catbolica  ct  aposlolica  Ecclesia 
senserit,  quid  docuerit,  quid  judlcaverit  et  consti- 
tuerit,  legat  in  primo  capitulo  illius  concilii  (374), 
qnod  tempore  Gregorii  scplimi  papae  factum  est 
ei  ibi  omnes  clericos,  qui  de  manu  laici  investi- 
turam  soscipiunt,  haereticos  vocatos ,  et  ideo 
<]amnatos  esse  et  excommunicatos  invenerit.  Licel  ^ 
alia  baeresis  de  investitura  dicatur,  alia  Siroo- 
niaca;  ista  qaae  de  Investitara  dicitur,  conlra  san- 
clam  Ecdesiam  fortios  jaculatur.  Simoniacaetenlm 
pravitas  multotles  fit  lalenter;  h»resis  vero  de 
investtlura  semper  publice  agitnr.  Ibi  etiam  in  primis 
omnis  ecclesiasticus  ordo  confunditur,  quando  hoc 
quod  onicuiqtie  a  solo  suo  consecraiore  in  Ecclesia 
euro  orationibus,  quae  ibi  conveniunt,  dari  debet,  a 
saecularl  polestate  prius  accipitur*  Qnod  sancli 
apostoli  nonsoluminterdixerunt,  verum  eiiam  omnes 
Hlos,  qui  per  saecularem  polestalem  Ecclesiam  obli- 
nent,  a  Chrisio  sibl  tradita  potestate  damnavenint. 
Et  merito  apostoli  judicio  Spiritus  sancti  hanc 
batresim  in  ipso  Ecclesiae  principio  damnare  decre- 


potestas  sibi  vindicare  nititur  investiiuram,  nisi  nt 
per  hoc  pecuniam  eitorqiieat,  aut,  qiiod  427  ^^ 
gravius,  sibi  inordinate  subjectam  efficiat  ponttflcis 
personam?  Nullusest  ntique  laicorum,  ctiamsi  cl 
liceret»  qui  tanta  intentiohe  annnliim  vel  virgain 
dare  desideret,  nisi  per  haec  quae  sunt  sacranienta 
Ecclesiae,  temporalibus  lucrls  inhiarLH.  Laicrs  qiti- 
dem  sacramenla  ab  Ecclesia  snsctpere  licet,  non 
Eccleslas  quflelibet  sacramenla  dare.  Sciiiper  laicns 
de  investitura,  ut  diximus,  aut  pecunintn  sibi  vindi- 
cat,  aut,  quod  est  ampliiis,  episcopi  vcl  alibaiis  per- 
sonam.  liac  non  lam  hnmana  qtiam  diabolica  ninn* 
gnitate,  Ecclesia  calholicam  fidem,  Iii)ertatem,  et 
castitatem  amittit,  sincL  quibus  nulla  raiione  suIk 
sistit.  Ilanc  igilur,  quam  siiprn  diximus,  invcsti- 
turain  quicunqiie  sub  specie  pastoris  suscipere 
praesumit,  fit  paralyticus,  et  haireiica  lepra  polluios. 
lllum  non  pastorcm  fiducialiter  dico,  nec  illlus  Pa* 
storis  qni  animam  suam  posuit  pro  ovibns  stiis, 
qiiodlibet  membium,  sed  fnr,  et  raplor  et  lopus  csl. 
Nam  ad  hoc  venit  ut  furetur,  ct  rapiat  et  niaclct 
(JoaH.  X,  10).  Uanc  aulein  deleslabilem  itnpiclaleni 
noii  SQlum  qiii  faciunt,  sed  qui  consentiunt  ei,  dam- 
nati  sunt.  llle  vero  consenlit  qui  eam  tacet,  qui  eam 
non  corrigit,  ct  qui  ei  palam  non  coHlrailicH,  et 
nemo  est  qui  contradicere  palain  non  dcbeai,  ci 
possit.  Nam  si  pr^lati  non  habet  auctoritaiein,  ha-> 
bet   tamen  Ghrisliani  vocem.  Et  Scriptura  dicii , 


verunt,  quam  longo  post  tempore  ex  patrc  diabolo  D  etnenuiiem  excipit :  Malediciuiqui  proMbet  glailwm 


naseitoram  esse  pnevidenint.  Cum  igiiur  laieo  et 
mvestitora,  et  omnisetiam  dlsponendarum  Ecclesia- 
runi  vel  4iS6  ecclesiasticorum  rerum  facultas  a 
Spiriiu  sancto,  qui  in  apostolis  loquebalor,  ncgata 
sii  penitua  et  interdicta,  qui  invesliluram  a  laico 
sosclpit«  non  jam  contra  aposiolos  tantum,  imo 
contra  Domihum  apostoloram,  quod  sanctum  est 
canibus  exponit.  Dfivesiitora  enim,  de  qua  loquimur, 
sacraroenium  est,  id  est  sacrum  signom,  quo  prin- 
cepsEcclesiae,episcoposscilicet,a  caeteris  hominibus 
secemitnr  pariter  atque  dignosciiur  et  quo  super 
Chrisiianum  gregero  cura  pastoralis  ei  tribuitur. 
Hanc  investitoram  abillosolo  suscipere  di^bel  a  quoet 
t>7i)  De  quo  ct  supra,  episl.  II»  lib.  lu. 


sttufir  a  tanguine  (Jer.  xlviii,  iO),  id  est,  vocein  suain 
ab  inerepalione  peccati.  illud  etiam  faclum  nicniK- 
nerit,  qood  asina  fatuum  prophetam  oliin  correxerH 
(Nunu  XXII,  ^y.  Qiiod  si  ftierit  vitiosus,  vel  qiio- 
hbet  alio  crimine  infainis  factus,  non  ideo  silere  de- 
bct,  quoniam  uiircuique  42S  peccaiori  commiinem 
Ecclesiae  fidem,  quam  suam  esse  credit,  et  connie- 
tur,  defendere,  ct  contra  ejns  adversaiios  libere 
pugnare  Kcet.  Nam  iin  duo,  qui  in  passione  Doinini 
crucifixi  sunt  cum  co,  omnino  infames  eranl ;  nam 
publici  latrones,  quorum  unus  non  tantum  quia 
credidit,  sed  quia  suae  fidci  veritatem  contra  alte^ 
rum  dcfenderc  coepit,  bonum  illud  ct  delcclabilfr 


tn  GOFFRIDI  ABB\TIS  VIND0C1NENSI5  TR.VCT.  DE  ORDINAT.  EPISC,  ETC.  SS8 

Tefbntn  n  Salrsktore  notlro  aiKlire  lucrutt  :  ilodie  A  nililur,  sed  seipsttin  Dei  Filio  soperiorcm  &iia  ijujiia 

ei  ipM 


teiyeet  meeumeris  i»  paradho  {Luc,  ixiii,  43).  Unde 
in  ialrone  iilo  maxinie  dedaraium  agnosciiur,  quod 
vir  eatholicus.  licet  prios  iiifa«iiie  maculis  aspersus, 
fiiei  defenaione  paradiaum  pariler  et  oum  Christo 
esae  meretur.  Et  quQniam  de  Siwonia  mention>*m 
fecimua,  cur  ipsa  ei  iaicorum  investitura  sit  li%resis, 
et  merito  liseresis  appeliari  debcot,  amplius  Deo  ad- 
juvante  diceiur,  ne  super  hoc  deinceps  dubiieiur. 
Hoc  etiam  atlendum  non  erit,  quod  siput  qu.-ednm 
investilura  lalcorlim  eontra  fidero,  ita  qiiaedam  in- 
vestitura  eorum  salva  6de  fleri  potest.  Credendum 
esl,  frater  charissiine,  et  Grmiter  tenendum  illud 
pr^^oipne  iMRresim  esse  quod  aPalris  imitateFiliuin, 
»ive  Spiritum  sanctnm  conaliir  sepapare,  vel  perso- 
narum  alteram  altera  minopem  vcl  majprem  assc- 
rcre.  Siint  qqidam  errores  et  divisione&,  qiiae  haerescs 
appcfhntiir,  qiiibus  de  persona  Palris  vel  Filii,  sivc 
Spiritiu  sancti,  vel  de  siinul  tou  Triniiale  pcrverse 
sentitur.  Sed  sciendum  est  quod  ilie  maxiroe  et  ma- 
gis  proprie  hxreticus  nominatur,  qvi  fidem  Cbristi 
qiiaro  aqcepit ,  obaiinalo  429  animo  impngnare 
viJecnr.|  Igitur  Simon  Magus  a  S.  Pliiiip|>o  baptiza- 
tus  nou  tantuiti  haereticus,  sed  haereticorum  pri- 
nus  et  pcssirousexstitit;  qiii  non  solum  a  Patiis 
«qiiniiiate  separari  posse  Spiritum  sanctum  existi- 
mavit,  sed  etiam  ipso  Spiritu  sancto  major  csse 
praeaumptuose  tenlando  conciipivit.  Nam  cum  .«e 
posse  |»ecunia  possidere  Spirituiii  sanctum  puiavii. 


actioiie  significare  videtur,  recto  noinine 
liacreticus,  ct  ejus  investiiura  baeresis  appeilalur. 
Non  sil  imperaloribus  et  regibus  molestun)  quoi] 
diciiniis,  ncc  consueludino  sibi  vindicare  nitantur, 
(juocl  eis  verilate  ncgntur.  Cum  laicis  eiiam  religio- 
sis  (iisponendaniin  Ecclcsiarnm  vel  ecclesiasticaniro 
rerum  omnis  facuitas  ab  aposiolis  probibeaiur,  roa- 
nifesturo  est  quod  eis  iiivestitura  negaiur  ab  ip$a 
veritate,  a  Cbristo  videiicet  qui  in  aposlolis  loque- 
bntur.  Quod  auiem  Cbrislus  in  aposiolis  sit  lociuus, 
Paulus  apostolus  asserit  dicens :  An  experimettiumejut 
gufurilis^  qui  in  me  loqui(ur  Clirisiusf  (U  Cor,  xni,  3.) 
Cum  igilur  Cbristus  veriias  sil>  sicut  ipsc  dixii :  E^ 
$um  verilas  (Joan.  xiv,  6),  nec  unqiiam,  Ego  suni 
^  coiisuetudo,  dixerit,  qui  Cbristianiis  esi,  Cbrislum; 
cl  qui  rcK  est  Regem  regum,  ipsam  scilicet  veriu- 
tein,  sequatur,  non  consueludinem.  In  ccciesiasticis 
possessionibus,  quamvis  nec  in  legibiis,  ncc  iu  ca- 
nonihus  inveiiiatur,  tainen  propter  scandalum  et 
ecliisma  vitandum,  talis  regibtis  invcstitura  cooce- 
datur,  ut  nec  ipsi  proptcr  431  ^^<^  pereant,  oec 
sanctu  Ecclesia  dclrimentum  patialur.  Invesiiluraii 
pcr  virgain  et  pnnuluin  accipere,  nu»i  a  suo  coose- 
cratore,  manireslum  est  esse  daronosuin,  quia  nuili 
laico  Hcet  illa  Ecclesise  sacrani«mta  dare,  sicut  ei 
non  licct  episcopum  consccrare.  Res  etiam,  qux  se- 
mel  EcclesiaB  datassunt,  reges  eas  iterum  dare,  vcl  de 
ipsis  investire  nec  debeiit,  nec  convcnientcr  possuiiL 


quid  .ippetiit  aliud,  nisi  ut  Spiritu  sancto  nuijor  ipse  q  Nam  aJicui  ilhid  dare  quod  liabet,  et  de  boc  invesiire 


buberetur,  cum  major  sit  qui  possidet  quaai  quod  pos- 
6i«leior(^c/.viii)?CumiiaquePatrisetFiliietSpiritus 
sancti  personas  inaequaies  quililjet  niiitur  astniere, 
ratione  pariter  et  aucioritate  liasreiicus  babeaiur, 
multo  magis  Simon  Magus,  qui  Spirilum  sanctum 
Deo  Patri  el  Filio  aequaleiu  per  omnia  sibi  pecuniu 
subjiceie  tentavit,  li^reticus,  et  Simonin,  qim  ab 
ipso  inventa  est,  ct  ab  eo  dicilur,  bxresis  compro- 
balur.  Laicus  autem  cum  investlturam  Ecclesiarum 
iribuit  per  virgam  et  annulum,  qtiae  sunt  Ecclesiae 
aacramenta,  sicut  sal  et  aqua,  oleum  et  cbrisina,  et 
quaedam  alia,  sine  quibus  bominuni  ei  ecclesiaruw 
Gonsecrationes  Qeri  non  possunt,  sibi  jus  Gliristi 
usurpat  et  potestatem,  et  quodammodo  se  Dei  Fiiio 


aliquem  qnod  ille  jam  tenet,  superfiuum  cst  ei  v»- 
num,  non  tamen  videlur  criminosuin.  Alia  uiiqne 
est  investitura,  qiiao  episcopiim  perficit;  alia  vero, 
qviae  episcopum  pascit.  lila  cx  divino  jure  babelur, 
isla  ex  jure  liumano.  Subirahe  jus  divinum,  spiri- 
ttialiter  epiacopus  non  creatur;  subtrahe  jus  buma- 
iium,  possessiones  aiuittit,  quibus  ipse  corporaliier 
suslentatur.  Noii  euiin  possessiones  haberet  Eccle- 
sia,  nisi  silii  a  rcgibiis  donarentur,  et  ab  ipsis,  uon 
qnidem  diviiiis  sacramcntis,  sed  possessioiiibus  ler- 
renis  invcsiiretur.  Ex  jure  divino  regibus  quidem  et 
iinperatorilms  dominainur;  ipsis  tainen  ex  eodem 
jiire,  quia  Christi  domiui  suiit,  honorem  debemui 
el  rcvcrenliam,  sicut  dicit  Apostolus  :  Regem  reoe- 


praidicat  altiorem.  Nain  dum  illa  Ecclesia^  sacra-  D  remini  (/  Peir.  ii,  17).  Ex  jure  autem  huniano  lan- 


inenta  ibi  dantur,  ubi  dari  debent,  et  quibus,  et 
quando,  et  quomodo  debent,  per  consecraiionis  mi« 
nistrum,  a  Dei  Filio  dantur,  a  quo  universa  fiunt 
sacraroenta,  et  a  quo  tribuuntur.  Undc  Dcus  Paler 
ad  Joannem  loquilur  dicens  :  Super  quem  videris 
Spiritum  descendenlem ,  430  ^^'^  ^^^  9«>  baptizal 
(Joan.  I,  33).  Quando  dixil,  ille  est  qui  baptizat,  a 
parto  lotum  significaviU  Nam  Dei  Filius  uuivcrsa 
sanctas  Ecclesiae  conficit  et  tribuit  sacramenta.  Lai- 
.€us  antein,  quando  conlra  Dei  Filium)  sic  praesumit, 
ai  iDon  ampIiuSy  non  minus  lamen  quaro  iSimon  Mor 
Ipit  iAtuinuit,  ct  ipse  intumescit,  qui  in  collatione 
sacraroentoriim  se  Dei  Filio  anteponit.  Et  quia  Dco 
Dei  Filio  non  solum  sui  Patris  xqualitatcm  dcwcre 


tuin  iilis  dcbemus,  quantum  possessioncs  diligimus, 
quibus  ab  ipsis  vel  a  parentibus  suisEcclcsia  ditataet 
investita  dignoscilur.  UndcB.  Augustinus  super  Joan- 
nem  sic  loquilur  (iract,  ij):Nolidicere:  Quidmihiet 
regi'*  Quid  iibi  ergo  et  possessioni?  Nam  per  jura  rc- 
giim  possessiones  babentur.  Si  vero  432di\eris,  Quid 
inihi  et  rcgi  ?  Noli  jam  dicere  possessioues  tiias,  quia 
ad  ipsaiura,quibus  possessiones  possidentur,  renuo- 
tiasti.  Nam  secunduin  jus  impcralorum  possides 
lerrcna.  Tolle  impcratorura  jura,  quis  audet  diccre : 
Mea  est  iila  villa,  aut  meus  est  istc  scrvus,  aui  mea 
csl  isia  domus?  Quo  jure  dcfendis  viilas?  divino,  an 
huinauo?  divinum  jus  in  Scripturis  habemus;  bu- 
manum  jus  in  legibus  regum.  lindc  quisque  pos^r^et 


•89  APfEND,  —  PRIVIL. 

quoJ  posshlelT  Nonne  jure  li(tfn»no?  Ndm  jnre  di-  A 
vino,  Domini  e»t  terra  et  plenitudo  ejm  {P$ai,  xiiii,  i). 
Pauperes  cl  divites  Deus  de  uno  lulo  fenl,  et  diviles 
el  pauperes  una  lerra  supportat.  Jure  tamen  humano 
dicis  :  Ilsec  ^illa  mea  est,  hxc  domus  mea  esi,  hic 
servus  meus  est.  Jure  ergo  humano.  Jure  imperato- 
i  rum  qi!tre?  Quia  ipsa  jura  huinana  per  imperalores 
l^  et  reges  sxculi  Deus  distribuit  Ecclesiae  su«.  Pos- 
■  sunt  itaque  sine  olTensione  roges  posi  electionem 
canonicam  et  liberam  consecrationoin  per  investitu- 
ram  regalem  in  ecclesiasticis  possessiouibus,  con* 
cessionem,  nuxilium,  et  derensionein  episcopo  dnre; 
quod  quolibet  signo  factum  exstilerit,  regi,  yel  pou- 
tifici»  seu  calholicse  Hdei  non  nocebil.  Voluit  honus 
Dominns  et  magisier  noster  Cliristiis  spiritualem 
gladium  et  materialem  esse  in  defensione  Ecclesiae.  B 
Quod  si  aller  ab  altero  retunditur.  Iloc  fit  conlra 
illins  volunlatem.  Hac  occasionc  de  regno  jnstrtia 
tollitur,  et  pax  dc  Ecclesia,  scnndala  suscitantur  et 
sckismaia,  et  fit  anim.nrum  perditio  simul  etlorpo- 
riim,  ei  duni  ^33  rcgnum  ei  sacerdotium  anum  ab 
altero  impugnatiir,  periclitalur  utrumque.  Nam  rei 
ei  Romanus  ponlifex  cum  uiius  contra  aliuin,  alter 
pro  regni  coiisuetudine,  alter  pro  Ecclesiae  libertiMO 
erigitur,  regnum  illam  consuetodinem  obtinere  non 
polest,  nec  poLerit,  et  Ecclesia  suae  liberiatis  amitiit 
ptorimum.  Rex  praeterea  sacrosancta  communioHe 
pariter  et  regia  dignitate  privatur,  a  Roinano  vero 
ponliflce  multls,  qui  sibi  descrvire  dehueranl,  no« 
cessiute  cogente»  servtiur.  £t  qiii  a  pontiQce  docen* 
dus  erat,  et  ducendus  a  rege,  rcx  et  pontifex  popu-  ^ 
lum  sequittir.  Ilabeat  uutcin  Ecclesia  pacem,  et 
regnum  jnslitiam ;  babeat  rex  eonsueludinem,  bed 
lionam,  et  non  qiiam  male  reposcit,  sed  quam  supra 
diximus,  investitiiram.  Ilabeat  Ecclesia  suam  liber- 
Utem;  sedsuminoperc  cavcat  ne  dum  niinisenvm- 


TIIEODEmci  CARNOT.  M 

xerit,  eliciat  aangntnem,  et  dtrm  ntbiglnem  de  vaat 
eonatur  eradere,  vas  ipsum  frangatur.  Iloe  est  pr^ 
cipuHin  discrellonis  membntm,  ne  qaiHbet  rector 
Etsclesiae,  sua  qualibet  actione  a  Satana  circam- 
vtsuiatur.  Tnnc  enim  rector  a  Satana  circnmveni* 
tur,  quando  sub  specie  justilioe  per  nimiam  trhtiiiam 
regendum  perire  contingH,  qui  potuit  Hberari  per 
indulgentiam.  Praeterea  bonos  et  discreuis  Augusti- 
nus  in  epistola  ad  Parmenanum  dicit,  vii  aul  nan- 
quam  cxcommunicandnm  eum  esse  qoi  in  malo 
opcre  ohstlnatam  mnliitudinem  habiet  secum.  Nam 
loierabilius  videtnr  nni  parcere^  ne  in  Ecclesia 
schisma  seminctur  434  phirimorum.  Ct  beatfssi- 
mus  docior  et  marijr  Cyprianus  asserit  dicens  : 
Schiima  non  ett  faeiendum^  etiamti  in  eadem  jide^  et 
in  eadem  traditione  non  permaneat  qui  recedit,  Et 
Salomon  in  EcchssiHSte  :  Seindeni  ligaa  perictitahi' 
tur  in  eii^  ii  exdderii  ferrum  {Ecele»  x,  9).  Ilem  in 
Exodo  :  /n  domo  una  tomedelur^  non  ejreietii  de 
domo  earnem  foroi  [Exod.  xii,  4$).  Ex  qnibas  verbis 
colligitur  qnod  sit  tolerandus  abEcdesia  qni  multitu- 
drncm  habet  sectim,  ne  dum  unnm  corrigere  niti- 
mnr,  pcrditio  flat  miillonim.  flocieftiam  Hieronrjrmns 
ad  Angusttnnm  scribit,  dicens  quod,  •ecftndHm  bea* 
lorum  apostolormn  Petrl  et  Pauli  prndefltlftm  dlapen- 
sationemqne  lionemam,  aliqBando  fieri  tieeeme  «si 
quod  jure  repreiiendittif ,  fle€farfstiana'  plebi  ocan- 
dalain  oriatur.  Sl  vero  imperatoris  etregia  pmomp, 
non  lamen  itlius  terrae  aliqnando  In  ftttmma  Jtistiitii 
parcendam  est,  ne  summa  erteacat  in4«  «nalitia.  Mi* 
nisirisEoelesiise  peBiiaiinterdvcatnr»  neqaod  jtiMM 
est  injiiste  conseqaantur.  D«  ppoeseiAi  nMrtetiiit  si 
ininus  vel  aliter  disi  qiiam  debtti,  ignorailiae  depme- 
tor,  et  indulgeattir  miseric^rditer»  Si  aiitem  bene« 
benigne  susci)Hatnr,  «"t  obspervetar  iliKgentcfr. 


APPENDIX. 


PRIVILEGIUM    THEODERICI 

CAKNOTENSIS  EPISCOPI 
Pro  monauerio  Viudocineniif  ip»o  dedicalionii  ejui  die  icriptum  (575). 


In  nomine  Dei  oninipotentis  Patris  et  Filii  ct  Spi- 
ritos  sancti.  Ego  Theodericus  Dei  graiia  Caruo- 
tensis  epist-opus,  universis  sancl»  Ecclesiae  fldoli- 
bus  notom  lacio,  quod  Gaofridus  inclylus  comes,  et 
uxoreiiis  venerabilis  Agnes  comilissa,  monastcrium 
sanctae  et  individuae  Trinitali  dicatum  in  casicllo 
suo»  quod  yindocinum  dicilur»  ex  nostro  consilio 
propriis  sumptibus  construxerunt,  nostroquc  ci  clc- 
riconim  nostrorum  assensu  et  concessione  B.  Pciro 
et  ejus  Roman»  Ecclesl»  in  patrimonium  el  aloilium 
obtuleroot,  exinde  fulurae  vit»  bealitudinem  se  (a- 

(575)  De  quo  tn  ootis  ad  Guffridi  epist.  4  lib.  i. 


D  cilius  precibus  B.  Pelri  adepturos,  et  prxsentem 
fclicius  exacturos  iion  vana  spe  confidenles.  QuuJ 
Gum  rcruin  suarum  ampliludine  liberali  munifi- 
centia  locupletassent,  et  ornamentoram  vario  ac 
muliiplici  genere  decorassent,  ad  illius  vencrabilis 
ioci  dedicationem  nos,  et  mulios  alios  episcopos  ct 
abbales  vocaverunt,  et  ut  frdlres  inibi  Deo  ex 
S.  Bcncdicli  iiorma  niilitaturi  tranquiliius  et  absqiie 
ulla  inquietudine  permanercnt,  petierunt  a  nobls, 
ut  quidquid  rcdhibitionis  sive  debitai  subjectionis 
iiostrae  episcopali  sedi  alia.'  persolvunl  £cclesi;e. 


#  t    .^ ; 


291  APPEND.  AD  GOFFRIDUM 

luiic  noviler  jedificala$,  pro  suromx  Trinitaiis  lio-  A 


m 


Gbffredus  decanus. 
Wallerius  cantor. 
Frogerius  subdecanus. 
Albertus  cellararius. 
Odo  subcantor. 


Arnulfus  decaniis. 
Willelmus  canror. 
Raino  canior  S.  Hilarii. 


Gcrardus  canlor. 


nore  ei  aniore,  et  eorara  supplicalione,  in  pncseniia 

persouaruro,  qu%  ad  dedicaiionem  conrenerant,  re- 

nuitescmus,  ei  ne  quis  ecciesiam  vel  possessionem 

ecclesiasticam  in  Yindocinensicomilatu^in  quantum 

ad  nosirum  periinebai  episcopatum,  alteri  abbatiae 

ni&i  Vindocinensi  donarei,  vel  concederet^  nostra 

aucioritate  prohiberemus.  Nos  vero  quod  ab  inilio 

ipsius  monasterii  et  ipsi  petierant,  et  nos  feceramus 

laudaniibus  clericis  nostris,  in  tanlo  conventu  con- 

firmare  justum  putavimus.  Goncessimus  itaque  et 

concedimus,  ut   praediclum  monasterium  omnino 

liberum  ex  nosira  partc,  et  ab  omni  subjeciione 

absolutum  pcrpelualiler  exislal,  nullam  nobis  vel 

successoribus  nostris  potestatem,  nulJam  domina-     .      .       ■  i.    . 

,  ..,...,       ,    .       .    » Ingoisus.  Isbertus 

lioncm  m  eo  loco,  sive  m  habjtaloribus  loci  reii-B„°        .«        .    . 

nentes,  sed  cis  fraternae  charilatis  consilium  an- 

uuentes,  et  in  sua  necessitale  nostrae  auctoriiatis 

auiilium.    Goncedimus    etiam    eidem   monasierio 

quidquid   in  episcopaiu  nostro  hodie  possidet,  et 

quidquid  in  fuiuro  jusle  acquirere  poteril,  et  ne 

quis  Ecclesiam,  seu  quamlibet  Ecclesiae  possessio- 

uem  in  comitatu  Vindocineusi  ad  uoslram  dioecesim 

pertinentem    altcri    monasterio    nisi  Vindocinensi 

iribuat  vel  concedat,  probibemus.  Quod  quidem 

eoncessionis  et  libertatis  firmamentum  ut  veractus 

per  tempora  successura  credal::r,  firmiusquc  con- 

servetnr,  pra»enlem  cbarum   conscribi  jussimus, 

et  in  auditu  popularis  frequenti»  recitari,  et  oranes 

tani   ecclesiasiicse    quam    saecularis  militiae  huic 

nostrx  ,actioni  obviantes,   nisi  dlgnos  poenitentiae 

ioper  boc  fecerint  fructus,  publica  ezcommunica- 

tioiie  damnavimus.  Ghartam  etiam  istam  propriis 

itianibus  posuimus  su|>er  altare  Vindocinensis  roo* 

nasterii,  in  slgnuui  et  testimoniom  perpetuae  liber- 

tatis.  Hujus  auiem  rei  asserlores  et  tesies  nobiscum 

fuerunl  honorabiles  personae  episcoporum,  abbatum 

et  clericorom. 

Aruulfus  Turonorum  arcbiepiscopus 

isembertus  Pictavorum  episcopus. 

Gervasius  Genomanensis  praesul. 

lluberlus  pontifex  Andegavensis. 

Geraldus  ingolismensis  pra^sul. 

Amelinus  Albiensium  episcopus. 


A  moMsUm  S.  MardnL 


A  ctvitatt  Pictawi. 


A  Cenomanno, 


Ermenulfus  scholaslicus. 
Mansclinus. 
Rainardus  capellanus. 

Willelmus. 

« 

A  civhate  Andegava. 

Gauslenus  decanus. 
,  Beringerius  archidiaconus. 

Buchardus  ihesaurarius. 

Rainaldus  archidiaconos. 

Fulcoius  capellanus. 

Joannes  scbolasticus. 

Gausienus  puer. 

Gaufridus  puer» 
^  Peirus  subdiaconus. 

Ab  Ingoli$mo. 

Guillelmus  archidiaconus. 
Vivianus  capellanus. 

A  Santonit  civitate* 

Ranulfus  archidiaconus. 
Acbaldus  archidiaconus. 

Nomina   abbatum 


\A  eivitate  Cornaio. 

Amulfus  archidiac.  et  prxccnior. 
Georgius  archidiaconus. 
Sigo  magisterscholarum. 
Aginerius  capellanus. 
Ilildegarius  subdecanus. 
llilduinusjuvenis. 
Walierius  archidiaconus. 

A  aivitate  Turono. 

Rovo  decanus. 

Wenilo  archidiac.  et  ihesaurarius. 
Robertus  cellararius. 
Gauterius  xdituus. 


Ilugode  S.Salvatore  Karofi  abba. 
Fredericus  de  S.  Florenlio. 
WalieriusdeS.  Albino. 
Ebrardus  de  S.  Karilefo. 
D  Landricus  de  S.  Petro  Garnot. ) 
Durandus  de  S.  Gildasio. 
Salomon  de  Bonavalle. 
Hugo  Longiledii  abbas. 
Fulco  de  S.  Joanne. 
Anscgisus  pecc. 
Pelrus  dc  Nantoilo. 
Algeriusde  S.  Amando. 
Arnaldus  de  Angeliaco. 
Odo  de  S.  Sabino. 
Azo  de  S.  Michaele  eremi. 
Archembaldus  de  S.  Maxentio. 
Joannes  de'Luzione. 
Theobaldus  de  Quinciaco. 
Ansbertus  de  Ponteleveo. 


m  THIOFRIDUS  ABBAS  EFTERNACKNSIS   -  NOTITIA  LITTERARIA.  m 

Theudo  dc  BurguJio.  A  Francorum  rcgc  annonono.  In  Dei  nomine  relieiter* 

Odolricus  de  S.  Manirtle.  Ex  Calendario  S.  Sergii,  el  Chromeo  S.  Albani. 

ErmenJeus  abbas  de  Tufeio.  Pridie  Calend.  Junii.  Apud  Vindocinum  Casinim 

Tlieobaldus  de  S.  Benediclo.  Monasicrium  S.  Trinilaiis    dedicalum  esl  anno  ab 

Acinm  Yindocinensi  in  Caslro»  anno  ab  incarna-      Incarnal.  Domini  m.  xl» 
ioiie    Domini  hxl.  Indicl.  vii.  regnnnle  Henrico 


ANNO   DOMINI   UGVIII. 


THIOFRIDUS 

ABBAS   EFTERNACENSIS 

AOTITU  HISTORICA. 

(Fabbic.  Biblioth,  mtd.  et  inf.  lai.,  l.  VI,  p.  333.) 

*  

Tkiofridui,  abbas  Efternacen$i$\^  ord.  S.  Benedi-  B     Thiofridi  cnjusdam  abbaits  sermones  duo  De  tatf 

cii,  obiil  A.  1110.  Scripsil   Vitam  S.  Willebrordi^  ctortttn  reliqttiie,  ei  De  veneratione  $anetontm^  pri- 

fundaloris  coenobii  sui,  et  Ullrajeclensis  archiepis.,  mum  edili  cum  Berengoso,  Colon.  1555,  8,  posi  in 

a  Siirio  edilam  d.  7  Dec.  Flore»  epilaphii  ianctorum  Bitdiothecis  Pairuni,  erudilis  conlroversiani  niove- 

lib.  iT,  qui  Luxemburgi  edili  suntcum  Viia  S.  Wil-  runt.  Pierique  cum  Caveo  ipsum  saec.  xi  abbiiiem 

lebronli  et  cuin  noiis  Joan.  Roberti,  S.  J.,  1619,4.  Efiernacensem  fui&fre  contenduiil,    de  quo  supra. 

Yiil.  Vat.  AndreaeBibl.  Belgicam,  pag.  832;  Sweer-  Auctores  autem  llistoriae  iillerartae  Gallirae,   lom. 

lii  Alhenas  Belgicas,  p.  G9i.  Libros  de  consumma-  IV,   p.  60,  eos  sermones  ascribunt  Thiofrido,   qui 
^onesmcttli,  ac    de ^  nomsimo  die,  exEt^ngremo    .sseculo  vii  fuit  abbas  primum  Menaiensis  in  Alver- 

ipsi  tribuit  Possevinus  tomo  II  Apparalus  p.  4GD.  nensi  dioecesi,  posl  Cameneiisis  iii  lerrilorio  Ve- 

[Willebrordi  Vila  a  Surio  edila  alia  plane  est  ab  ea  lannensi.   Thiofridi  abbatis  $ermone$  ms«.  siinl  iii 

quam  Thiofridus  scripait;  vulgavitenini  Suriuseam  Bibl.   Vaticaiia.   Bern.    de  Montfaucon  Bibl,  bibl. 

({uam  Alcuinus  prosa  oratione  dedil.  Thiofridi  opiis  mss.,  p.  134.  [Quanquam  sermones  ilii  (hto  Biblio- 

iiunquam   prodiiC,  uti  monent   llistori»  iitlerariai  tbecano   bic  noii  ab  aucloribus  Historite  Gallicos 

Galiix  scriptores  tom.  IX,  pag.  508.  Aliam  pariler  Tbiofrido  buic  abbati  in  t.  IV  operis  ascripti  fue* 

Vilain   idem  ablias  composuit,  nempe  S.   Irminae  runt,  in  Tolumine  tainen  1\,  ad  Vilam  Thiofridi 

ahbaiissae  Heresiensis  in  dicecesi  Trevirensi,  quae  abbatis  Efiernacensis  eidem  Eflernacensi  monacbo, 

laineii    nunquam  comparuit.    Opusculum   De  fina  revocal»  priori  opiiiione,  ascribuiit.  Yide  Ibi  quibus 

fMKn^i  a  Posseviao  Thiofrido  buic    tributuni ,  est  pernioventiir    cuiijeeturis.    Porro   Tbiofridus  jtfte 
Theofridi  abbatis  Carineriensis,  nec  aliud  profecto  n  abbaiem  agebat  Carnieriensem  Velaunensi  dicecesi. 

asl  quam  liber  Micrologi  de  lapsu  inundi  senario  ab  JMansi.] 
codem  Tbiofrido  scriptus,  ui  ei  iisdem  auctoribus 
discimos.  Mansi.] 


NOTITIA  LITTERARIA. 

(Uisioire  litiiraire  de  la  Francey  t.  IX,  p.  505.) 

!•  Le  priDcipal  ct  peiil-4lre  le  premier  ecril   de  Domini^  sanctas  Trevericm  sedis  archiprtesuH  Bru- 

Tfa<^nfi*oi,  par  la  raison  qu*rl  le  qualine  Jespr^mices  noni,  oieaster  aridus  Efternacensis  cosnobii  hegnme-' 

de  son  travail,  est  ur  recueil  iiilitul^  les  Fleurs  de  nus  Thiofridus,  On  voit  par  la  penullieme  expres- 

repitaphedes  iaintSy  qu'il  entreprit  aux  sollicitations  sioii,  qui  est  grecque,  et  signllie  le  chef^  ou  premier 

de  Tabb^  Regembert,  son  pred^cesseur  immcdiat  en  digniii,  qiie  l*auieur  se  ptaisait  aux  heli^nlsmes. 

(Mab.  An.  I.  LXKJ,  n.  !23).  On  sait  que  cet  abb^  avait  ^  Cest  de  quoi  se  ressent  tout  Touvrage,  etce  qui  en 

niie  veiieration   singuli^re  pour  les  sainis  :  ce  qui  ^  rend  le  style  dur  et  peu  coulant.  On  y  decouvre  au 

le  poria  en  1059  ^  etablir,  du  consentemeiit  de  sa  reste  une  grande  erudition  pour  ce  temps-ta,  et  une 

eontmunauie,  une  fdle  au  dix-neuvi^me  de  ddcem-  eminenie  pi^lc  avec  bcaucoup  de  iiiodestie. 

bre  pour  lionorer^eux  dent  les  reliques  ^iaient  con-  Le  dessein  de  Th^ofroi  dans  cet  ^crit  est  de  rele- 

servees  k  Epternac.  C^est  peut>6tre  &  cette  epoque  ver  les  merveitles  qiie  Dieu  avait  op^h^  et  op<^rait 

qu*il  faut  rapporter  rorigine  de  cet  ouvrage.  L'au-  encore  par  la  veriu  des  reliques  de  ses  sainis,  la 

teur  le  d6dia  pltis  tard  a  Bninon,  archev6que  do  verlu  de  leurs  cendres,  de  leurs  vdtements,  ou  aii- 

Ti^ves  (Brow;  An,  Trev.  I,  xii,  n.  9).  Rien  de  pUis  tres  depouilles  morielles,  et  m^mc  des  insirumenis 

magnifique  iii  de  plus  honorable  pour  le  Mecene,  de  leurs  supplices.  Theofroi  entreprenant  d*y  cen- 

rien  aussi  de  plus  niodesle  et  de  plus  bumble  de  la  surer  le  luxe  en  usage  de  son  teinps,  et  colore  d'iin 

part  de  rauteur,  que  rinscription  de  cetle  dedicace,  prctexle  de  d^votion    apparenle,  s*exprime  de  la 

qai  inerile  de  trouver  ici  place  pour  sa  singiilarite.  sorte  :  t  II  ne  faut  pas  s*imaginer,  ditil,  que  lcs 

iUipce  uberif  pulchrce^  speciosfgf  fructiferof  in  domo  saints  recherchent  ror  et  rargent;  iis  ne  recher- 


m 


TlilOFRJDI  AnUATiS  EFTERNACENSIS 


«^$ 


dienl  qu'k  sc  reniirfe  J^ropices  a  ceiix  fitil  en  foni  A  occiipenl  dans ce  maniisciit,  enlre  1«  opuscules  de 
nn  saiiit  usage.   Hs  nc  destrenl   poini  qu*on  leur      »'-^^»  -  ■— *-  —  — —  •«-  <i   u..-:«»-.   ^i*^»  u  .^Anr^^ 


eleve  dc  inagninques  eglises  06  Foii  voic  cei  in$;e- 
nieiix  ordre  de  colonnades  lonies  hrillanics  d'or,  ni 
dc  richcs  lambris,  ni  d^aulels  enrichis  de  piern;rles. 
lls  nc  demandent  poinl  qiron  emplote  le  velin  de 

Frix,  coinmc  le  pourpre,  pour  eopier  les  livres,  ni 
or  inotilu  poiir  emMellir  lcs  letires,  iii  lcs  picrrcs 
pr^HwwCT  iwnr  ^  dcc;iyrcr  la  couTcrtnre  :  landis 
qH*on  h'u  presqiie  auciiii  cgard  pour  les  miiiisires  de 
raulel,  ct  qu*on  laisse  inourir  a  sa  porte  lesmem- 
iires  de  Jcsus-Christ  dnns  leur  nudite.  > 

Cet  oiivrage  cst  divjse  en  qiiaire  livres.  !l  fiit 
iniprime  en  1619,  a  Luxcmbourp:,  chei  ftiihri-i  lleu- 
laniU,  en  un  voliime  tii-4*,  par  les  soiiis  da  P.  Jean* 
llobcrt,  jesiiite,  qni  Ta  enrrchi  de  iiotes. 

2«  Des  1555  011  imprima  h  Cologne,  sons  le  nom 
d\in  Thdofroi  qiialinc  slmpleNieitt  3bbe«  deiix  scr- 
inons  ou  homelies,   i|ui  ont  passedopnis  dans  les 


Tabbe  Isalc  ct  ceux  de  S.  Mnxime,  eiant  la  m^me 
que  ticnnent  dans  lcs  bibliotheques  des  Pcres  les 
deux  homclies  dont  nous  veitoiis  de  rendrc  coinpte, 
c*en  est  assez  pour  ne  p.is  douler  que  ces  scrinons 
mannscrits  soiit  les  mdtnes  qiie  ies  bomdiies  impri- 
me^s. 

3**  II  y  a  de  Tbeofroi  oiie  Yie  de  S.  Willibrooe  , 
patron.  fondaleur  et  tituiaire  de  Tabbaye  d*Epiemacb« 
Le  cciebre  Alcuin  Pavaii  deja  6criie  en  prose  et  en 
Tcrs  avant  la  (in  du  viii«  siecle,  comine  il  a  eie  dit 
eii  son  licu.  Cet  ouvrage,  qui  semblait  devoir  suflire, 
surloiil  ayant  ^ie  fail  par  un  aussi  habile  ecrivain, 
ci  presqut^  du  m^me  temps  que  le  saint,  n*emp^cba 
p:i8  que  labbc  Tlidofroi,  soii  par  nn  molif  de  vene- 
ration,  ou  aiiirement,  nVnlreprtt  un  nouxeau  ira* 
vail  sur  le  in^mc  siijet.  Ue  sorte  qu*a  rimitation 
d^Alcuin  illit  ^  son  touruncVie  de  S.  Willibrmle 
aussi   en  prose  et  cn  vcrs  (M*b.  Act.  t.  lil,  p.  050, 


divcrs  recueilsqui  portentle  iiire  de pibliotlieque  des  g  n.  5) :  Tune  divisee  en  trenic-si\  cbapitres,  i*autie 


Peres,  Le  raiig  quc  lcur  ont  assigiic  ies  ediieurs  du 
dernier  de  ces  recueils,  impriuie  a  Lyon,  en  les  pla* 
^iiu  enlre  les  ecriis  de  rabbe  Isuie  ei  cenx  de  S. 
Maxime  le  Confesseur  (Bib.  PP,  U  Xil,  p.  417- 
419),  noiis  lit  naltre  la  pcns^e,  lorsque  nous  tra- 
vaiHions  a  notre  huiiiemo  Siecle  (//ts.  lit.  de  ia  Fr,, 
t.  IV,  p.  60,  61),  qne  ces  hom^lies  pouvaieut  appar- 
lenir  ik  S.  Theofroi,  mort  en  732  abbe  de  Carmeri, 
ptiis  connu  d;uis  ie  vnlgaire  sous  le  nom  de  S, 
Cliaffre,  au  diocese  du  Piiy  eii  Yehy.  Nous  noiis  en 
cxpliqu^mes  alors  coiironircmeitl  k  cette  idce.  Mais 
110U8  apercevant  que  le  style  retenait  le  g<^nie  du 
XI*  siecle  plutdt  que  celui  'du  vin*,  nous  eAmes  la 
prt^caiition  d*averlir  qu*il  pourrait  y  avoir  pius  de 
raisons  pour  faire  bonneur  de  ces  deux  pieces  k 
Thdofroi,  abbe  d^Epternach.  C*est  de  qiioi  noiia 
Koinmes  mainteiiant  pcrsuad^,  apres  un  nouvel 
eiamen.  II  n'y  a  qii'a  rapprocher  de  Touvrage  pr6- 


en  quatre  sivres.  M.  Cave  (p.  559)  dil  qiie  Touvrage 
est  imprime  avec  le  Flores  ejpitaplvt  sanctorum,  et 
donne  ^  entendre  qiron  le  trouve  aussi  daiis  Suriiis 
au  septieme  de  novembre,  011  n^aniiioins  il  n*T  en  a 
poiiil  ifautre  sur  S.  Willibrode  qne  celui  d  Alcuin 
crrii  en  prose.  Oudin  (Scri.  t.  Ji,  p.  949),  qui  fail 
un  proc^s  h  Cave  d^avoir  passd  sous  silcnce  i*abbe 
Theofroi,  ce  qui  n*esl  pas,  comme  on  le  voil,  epouse 
ct{t»'nd:»iit  s(ui  opinton  sur  lcs  editions  pretetidues 
de  l*ouvr:ige  de  notrc  saTant  »bbe.  Mais  jasqirici  il 
n*y  eii  !*  rien  dMinprim^i  qiie  ce  iiue  doin  Mabillon  en 
a  ptiblic  ^  ia  siiiie  de  ceiui  d*Alcuin,  en  maniere 
d*appendice  oa  de  supplement  (Mab.  ib,  p.  629, 
60O). 

Si  eetle  Vie  par  Pabb^  Th^ofrol  avait  M6  Imprt- 
m6e  par  le  P.  itobert,  ^diteiir  du  Florts  tptmphu^ 
comme  il  en  a  fait  la  promes^e  dans  sa  prcface,  le 
P.  Browerv  son  confrere,  qui  y  a  beaucoup  pnise 


cedentces  dcux  homclies  ponr  ne  pas  dotiter  <{u*eilcs  (^  pour  ses  ANH^tiiliSf  et  Annales  dt  trive$^  se  serait 


soni  du  m6mc  atiieur 

L'uiie  de  ces  liom^lies  roiile  sur  le  rc^pcct  qiift 
nieriient  les  rdiqucs  dcs  saints,  [lar  plusicurs  1110- 
tiXs  que  Tli^jfroi  dednit  dan&  iin  grand  deiail,  e( 
principaleiucnt  par  la  vertii  des  miracles  que  Dieu  y 
a  altach^e.  Oii  a  vn  qiie  c'est  la  un  des  principaux 
objeit  de  recrit  preccdent.  L'aulre  iiomelie  traite 
de  la  vcn6raiion  qu*ou  doit  aux  saints  mdines,  el 
toucbe  cncorc  le  point  du  respect  que  ineritent  leurs 
reliqiics.  Theofrol  les  prononi^a  dc  vive  voii,  comme 
ii  paratl  par  divcrs  cndroits  du  textc,  ct  dit  que  ic 
lien  o^  il  parlait  ctatt  riiiic  cn  ces  suintes  ch^pouilies: 
ce  qui  convient  parlaiiement  i  i*abb«iyed*£pternacb, 
oji  Ton  avait  le  corps  de  S.  Wiilibrode,  ptemier  ^vd- 
que  dTtrccht,  dcs  reliqucs  de  S.  Liulv^io,  evequc 
dc  Tr^vcs,  dc  rabbessc  sainte   Innine,  ct   encore 


d*uutres  saints.  On  y  deconvre  bcaucoup  d*eriidiiion 

ct  uiie  saine  doctrine  sur  tous  les  points  de  religion 

iiu*y  touchc  i*auteur.  II  iie  cite  noinwement  que  ^  on  ignore  aiijourd*hui'ce  qircst  dcvenu  cetonvraffe. 

S.  Gr^goirelc  Grand;  inais  on  voit  bieii  qu*il  diait      Lc  docte^  P.  Hensclicuius,  suivi  en  ce^point  dell. 


servi  de  cettc  ^dition  qui,  dans  la  snpposition  dont 
ii  s*agit,  aurait  ^t^  connue  longtemps  avant  qu*il 
^crivtt.  Cependant  il  ne  la  cite  jamais  quc  manti- 
scrite.  L*aiiteur  y  a  fait  enirer  dans  un  asses  grand 
detail  ce  ooi  sc  passa  a  Anvers  ela  Walchre  lors  da 
Toyage  qii  il  y  lit  pour  retablir  la  paix  parrai  lcs  pea- 
ples  de  cette  fle.  Si  les  trois  vers  qoe  le  P.  Hrower 
copic  dans  la  relation  de  cet  ^vencment  sont  pris 
dc  rautre  Vie  en  vers  dc  S.  Willibrodc,  et  (fue  teus 
ies  autres  se  souiicnnont  <^galemeiil»  ils  fersient 
honiieur  au  siecle  qui  ies  a  produils. 

4*  Thdofroi  laissa  auisi  une  Vie  en  prose  de  S. 
Li'at\vin,  ou  Ludwin,  6v6|uc  de  Tr6ves  au  coinmen- 
ccment  du  vii*  siecle.  II  ^vait  d6di^e  i  (Jdon, 
archev^quc  dc  la  mdnie  Eglise  dcpuis  1067  jusqu*eii 
1078.  Ainsi  rauleur  Tavait  ecritc  avaitt  qu'il  fOl 
6\e\'6  ik  la  dignite  d*abb^,  et  il  paratt  par  la  qu*elie 
fut  unc  des  preiniercs  productioiu»  de  sa  plumc.  Mais 


verse  daus  la  lccture  dc  S.  Ambroiset  dc  S.  Augus- 
tiu  el  des  auires  Peres  de  rEgJise.  La  scconde  ho- 
melie  est  une  ailiision  presque  perpetiielle  k  quantive 
d*endroits  de  i'Ecriiuie  .sainte.  Lc  style  de  rune  et 
dc  Tautrc  cst  plui  coup6  que  eelui  du  recucii  des 
Fleurs  de  r^pitapke  des  Saints.  Mais  il  esi  rcmpli 
de  coiisonanceSy  ce  qui  moiitre  bien  Jc  xi^  sieclc,  ou 
ecrivaii  l^abbe  Tiidofroi.  Lc  cardinal  Bona  {^01. 
aucl.  pt  4S)  y  s  trouve  assez  de  beaulcs  |K>ttr  ie 
qiialiber  mi  slyle  clair  ct  poli,  tiitidi  eloquii.  L'on 
n*y  a|>er9oit  poiiit  au  moins  le  geiiic  de  I*auteur 
tournc  aux  iiclleiusmesb  Barlhius,  nc  faisant  aiten- 
lion  atrauK  deux  principaux  caracieres  desecritsde 
Theoiroi,  qui  soiit  renidilion  et  la  picic,  Ic  qualifie 
tcriptor  eruditus  ei  pimimns  (Barth.  Adv.  I.  xlii). 
Le  titFC  d*un  luanuscrit  de  ia  bibliolUeq^ie  du  Va- 
tican  anuouce  dcs  sermous  sons  le  nom  de  Theofroi 
(MoMTFAuc.  BibL  bibl.,  p.  154).  Mais  ia  placc  qu*ils 


Baillet  (Boll.  4.  Mar.,  p.  314,  n.  5;  319,  n.  19; 
Bail.  4.  Mar.,  tab.  cr  ,  n.  3),  en  a  voulu  iransporier 
rhonncur  ^  Nixon,  que  d*autres  nonMnent  Mizon, 
abbe  dc  Mithlac,  donl  i1  y  a  iine  Vie  dc  S.  Basin, 
autre  ^v^ifue  de  Trcves  avant  S.  Liutwin,  dont  ii 
^lait  oncic  matcrncL  Pour  i*elablir,  lc  premier  de 
ces  criliques  apporle  en  preuvc  iin  cndroit  dc  recrit 
de  Nixon«  mais  qui*  consid^re  de  plus  pres,  prouve 
tout  le  coniraire. 

L*hisioire  de  S.  Ludwin  ^tant  naturclleinent  Il^ 
avec  ceile  de  S.  Hasin,  donl  il  ctait  lc  ncvcu,  V^ 
leve  et  le  sncccsseur,  Nizon  qui  fjii  lui-iiidme  cctle 
remarque,  avcrtit  qu*il  ne  peut  entreprendie  dc  Caire 
la  Vie  de  Tun  saiis  dire  quelque  chose  de  raulre 
(BoLL.  ib.,  p.  319,  n.  19).  A  cetcffel  il  a  reoours  ^ 
ceile  de  S.  Ludwm,  qui  existait  dcs  lors;  et  apr^s 
cn  avoir  cmprunte  qoelques  traits,  cn  copisnt 
in^mc  tes  termcs  de  i'auteuroriginal,  ii  renvoicpour 


**'                                                              PROLOQUIA.  S99 

fei'S?ft.ni™!ir'^? *"•'*'■  ?'®°  '?'"  !}"*  ^''^"  •"«  A  piiisqu'on  l»  fail  vivro  au  commftnccmenl  «iu  vin. 

«a^l^u  ".?".*•*"».  '«*/?"?  *•"  •'•'  .*"  ^'«''"' '»  '«""«  ««"«  Vie,  non  plus  q.ie  celle  de  S  L.idwin. 

S^r^Tc'' h  *iff""'^  '^" ':'««' '?"'  leconiralre.  Posscvin  (App.  t.  III  p.  287).  conrondi.nl,  d'oS 

n«'    t?.  » '««,Ji«  '«"««"-•«  1«  »«!  decoavre  dans  ce  Eisingrei.i.is.  Tlieofroi.^bbc'  .rEplcrnac.  qn'il  ne 

Vi^\riZ  L  f.^J'«;lannon<:enlclaireinenl  la  inanicre  place  q..'en  »145.  avM  S.  TI..Jofroi,  ou  4affre! 

tfJ^lJi.   '*f  •',FP'Sr"»f  •  i  nu«  d  a..ires  mon.i-  .ibW  de  Car.neri  dte  les  preiiiidres  .i  inees  dii  vji.' 

Kp    «•'Ifili,''*''*'  ^'\^  ^:  ^"*'^'"- ^V^}^'  «'^«'«' '"'  ^»"'»"»  "" 'rallc"io,.cl.anl  la  ii.i  d.i  moi  le 

r^^.  r^.  •*'^"';"*  coniinaa  eurs  de  Bollandus  el  le  dcrnier  jour,  avcc  pL.sienrs  a.iires  ^riu  eo 

Uuroni  faii  repara  ire,  comme  il  y  a  lieu  .le  Tespe.  ppose  ei  en  vcrs.  Hais  ce  trai.,5  annoncii  sous  un 

rer,  on  y  poiirn  iroover  dauires  prenves  encore  lel  litre  n'est  aulre  q.ie  ropiistiile  sur  le  cours  dn 

plus  fortes  pourappuyer  ce  que  nous  venoni  d'6ia-  sixieme  4ge  du  inonlle,   inliiulc  Micrologut,  cic. 

kI  Th^.~.            .                ......  ''""'  "  =•  «'•*  P»""'*  i  l'ariicle  ile  S.  Tli^froi  (H»»f. 

,,/«.!£  [fL'cl"ro-  '"**'  ""u  ^'*  •'*  ."'"!*  •'".'.'?'"•'  ''■'•  ''<'''  *■'••  "'•  P-  «• ).  i  qui  il  apparlienl.  suivant 

T^l\u       ^A  *'.<^"»''  «""»'•'■«"•  ♦'»"«  •«  *'"«.<•«  le  icmoignage  de  rauieiir  de  sa  Vie.  qui  .fcrivaii  au 

irevM(MAB.,  Acl.  ib.,  p.  532,  n.2:  Caliibt,  HiiI.  «•  siMe,  ei  ainsi  aun.oi.is  ccnl  aiis   avanl  TI160- 

'fau    J  '*•  P^l'  '•  P-  **^)'  <1"®  ' ""  8"PP»8e  avo""  froi  d'Epicri.ac. 
eie  fiJfe  du  roi  Dagobert,  c'esirji  dire  Oagobert  If, 


D.  THIOFRiDI     v^^w,«  y;. 

ABBATIS    £T    DOMINI     EFTEUNACEiNSIS  '^u^  f  !-^    -r '^f '?";>,  o  «^ 

FLORUM 

BPITAPHII   SANGTORlJlli 

LIBRI    QUATUOR 

■AGTBN08  MIJIIQUAM  EDITI 

OpttsmuUa  pietate»  eruditione  muUifl^eQa  et  vere  florida  refertum. 

JOANNES  ^pOBERTI 

SOCIETATIS  JESU  PRESBYTEEl,  SANCTi£  THEOLOGIiE  DOCTOR, 

ExtftcofriM  nKf.  biblhih.  Eflernacemii  5.  Ciementii  Wiliibrordi,  deicnptit^  recemuit,  dininxit  et  itoltt 

iHuitraviL 

(Luxemburgi  ^619,  iii-4«.) 


PROLOQUIUM  DEDICATORIUM. 

AdtMdum  rewrendo  in  Chriito  Patri,  notili  atque  amplinmo  prcBiuli^  D,  Pelro  Richardoto,  S5.  iheO' 
iofim  licentiatOt  imperiaiii  monaiterii  S.  Clementii  WiHibrordi  in  Efternaco  abbati  uc  domino, 

Sapiem  iile  Jeroiolymita.  praiul  amp/tMtme,  JeiUi  fUiuiSirach,  qui  renovavit  sapieiuiani  d«  corde  suo 
{Eccli.  L,  19),  cifm  iit  codice  eccleiiaitico  scripsisset  docirinam  omnigencB  sapienliae,  ei  disciplinae  parum 
iamen  te  feciae  exiitimatit^  niii  poit  omnia  laudaret  viros  gloriosos  {cap.  xliv,  1),  et  parentes  suos  in 
generalione  saa.  Nempe  oHendit  u  eae  «apfen/em,  quem  anle  (cap.  xxxix,  1  ieqq.)  dacripurat^  cum 
dieerel  :  Sapieniiam  omnium  anliquorum  exquiret  sapiens.  Rationem  hujm  itudii  jmtam  oninino^  et 
gravem  reddil  {cap.  xliy,  6),  quia  fuerunt  antiqui  iliif  homines  diviies  in  viriuie,  pulcliriludinis  siudium 
habenies^^pacificanies  in  domibus  suis:  Sed  graviortit,  quam  iubdit  (v.  13);  Filii  eorum  propter  illos  usque 
in  aelemum  manent.  Quid  enim  jmtiut  quam  eorum  te  cum  grata  et  honorifica  recordatiom  meminiiu^ 
quisinon  fuiaent  qm  fmrunl^  tu  ulique  non  eaei^  qui  es?  Hic  ego,  ii  dicam  te  imitatorem  eiu  huim 
Pathol.  CLVII.  10 


299  TniOFRlDUS  AB3AS  EFTERNACENSIS.  50o 

Jesu  sicut  el  ipse  Jesu  Christi,  nihil  utique  tibi  tribuam^  uisi  quod  ab  omnibus  Chrisliani  nominis  hominibHf 
Apostolus  seriOf  et  soipius  (I  Cor,  iv,  16;  xi,  1  ;  Philippm  iii,  47}  exigil»  Uaquehoc  malo  dlcere  quodad 
meam  rem  propriefacit,  quam  eos  imitari,  qui  ubi  pra^fationem  aut  dedicationem  scribunt^  omnia  undiquey 
etiam  exlerna  consectantur^  qnis  quoquo  modo  ad  illius  commendalionem  spectare  videantur,  quem  alloquun' 
lur.  Bi  id  agerem^  benigna  mihi  suppeteret  copia,  Suggererel  mihi  familia  tua,  ut  de  vivis  sileam^  tuorum  [ra- 
trum  magnanimum  par^  Franciscum  et  Anlonium,  peditum  equiiumque  prcefecloSy  quos  propatria,  principihm 
rege,  fide,  Deo^  sanguine  suo  purpuratos,  alterum  Neoportum^  alterum  Reinberga,  gloriosa  morte  occumbenici 
vidit,  Vltro  occurreret  alius  fra.er^Johannes,  de  cujus  episcopi  sui  rebus  gestiset  vita  in  illuslrissimo  loeo 
positOf  Alrebatum ;  arcbiepiscopi,Cameracum;  senatoris  lui,  Sanctius  concilium  \  legati  de  gravissimis  rebm 
ad  se  missif  summum  Ecclesia: caput  pontifexmax,^  quid  non  sancte^  et  quasi  pro lestimonio,  referrenl?  Jngere- 
ret  se  inlerea  alter  Atrebatensium  episcopus^  Franciscus^  patruus  tuus  major^  tiepotum  utique  justis  laudibui 
pie  delectatus,  sed  suis  ila  illustris  ut  eum  Burgundia^  Belqium^  gravissimum  orbis  terr(Btheatrum^concHium 
Tridentinum ,  ae  ipse  denique  orbis  ternv,  tot  nobilissiniis  editis  libriSf  non  modo  vtVa,  clarissimum  novt, 
Jam  de  parente  tuo  prceside  Richardoto  (hac  enim  nuncupatione,  etsi  aliud  addas  nihil,  tota  Europa  est  no- 
tissimus)  quando  mihi  uni  deesse  posset  quod  dicerem,  cum  pluribus  scriptoribus  argumentum  suggesserit,  qui 
negant  se  calamo  adumbrare  posse  quod  ille  vita  expressitl  Hincreperta  scribendi,  iaudandique  ingeniota 
illa  et  majeslatis  plena  compendia,  Burgundi(e  Phanix^  alter  Parmenio,  Leonidas,  Zoptjrus,  Nesior,  Aristides, 
Si  mUti  de  ejus  rebusgeatis  dicendum  esset  uterer  et  ipse  compendio^  et  tantum  verbo  indicarem,  ejus  potiui- 
mum  sapientia,  industriaque  tria  gravissima,  perniciosissimaqne  bella  exstincta  fuisse:  duo  cum  duobuspolen- 
tissimisregibus;  lertium,cum  civibus  dicam,  an  hostibus  acerrimlsl  Jam  genus  tuum  maternum,  illuslrit 
familia  de  Baillencourt,  quce  decora  mihi  suggereret  ?  quas  facinora,vel  domi,  vel  militio!  prffsuntissinia? 
Vtriusque  generis  longo  ordine  hosres  Claudius  de  Baillencwrt,  trjremium  totiusque  mililiag  Meliiensis  prce- 
fectus,  illustrissimo  principi  D,  Alophio  de}Vignacourt,Magno  Melitensium  Magistro,afflni  tuo;  simulqne  loli 
Chrlstianw  reip,  operam  etiamnum  prcestat,  seque  et  majoribus  stiis  dignam,  Stfdistisomissis,  malo,uiidiv, 
ea  memorare  quw  proprie  ad  te  pertinent,  lubens  enim  audio  bonum  poetam  : 

Nam  genus,  el  proavos^ci  qiise  non  recimus  ipsl^ 

Vix  ea  nostra  voco. 

Neqnc  tamen  omnia  tna  dicenda  {quod  paneggrici  poius  sit,  qmm  brevis  epistotie)  sed  unum  a'Jtnlaxat, 
quod,  ut,  dicere  institueram,  cum  eOy  quod  in  manibus  mihi  est,  ita  esl  conjunctum,  ut  omiiti  a  me  nonpoaii. 
Atque  hoc  ipsum  sic  dicam,  ut  non  lam  tibi  id  tribuam  {vetat  hoc  pietas  lua^etreligiosus  pudor)qnam  DeoO\'t, 
Max.  A  quo  est  oinne  datum  opiinuini,  el  omne  donuni  perrecliini  {Jac,  i,  17).  Ac  sic  faciam,quod  dese 
profitelur  divinus  Bernardus,qui  quiddam  de  fratribus  suis  pnedicaturus,  LauJcni  Doinini  loqucliiros  mCLiin, 
inquit,  non  vcstrara.  Hujus  igitur  Domini  laudem  et  ego  merito  loquor,  qui  ut  Muurum  puerum,  sibisancto- 
que  Bencdlcto,  a  parente  Fuihychio,  tradi  voluerat  :  sic  te  pene  adhuc  infunlem,  sibi  consecrari  voluit,  pa- 
trocinantibus  et  educantibtu  eodem  S,  Benedlcto  et  Vedasto,  in  quorum  nobili  atceterio  ad  viriiem  usque 
atatem,  ut  te,  illisque  dignum  erat,  eductus  et  informatus :  ut  hac  quotiue  in  re  Matmim  virum  vir  imitartT 
ris,  cui  puero  puer  asslmilatus  eras;  utroque  illo  divo  volente,  S.  Willibrordo  commodatus  es,  cujus  famHi(e 
Elternaci  prceesses,  Id  quomodo  prosstes,  %ion  dicam,  ne  a  laudibus  Domini  ad  tuas  deflexiese  videar,  Sed 
eumipsum  Dominum  merito  mecum  laudes,  qui  eam  tibi  mentem,  gratiamque  conlulerit^  ulnon  modotuis 
fUiis  omni  ope  consuleres,  verum  etiam  patres  tuos  velut  a  mortuis  excitares,  ut  ex  hi$  quoque  redivivis  illi 
haurirent  vit(e  beat(e  praicepta,  atque  adhortaliones,  te  singulis  illorum  occinente  salutare  Hiud  carmen  : 

Disce,  puer,  yirluteni  cx  liis,  veruinque  laborem, 
aut  potius  illud  divinioris  vatis  :  Inlerroga  patrein  tuum»  ct  annuntiabit  tibi :  majores  luos,  et  dicent  tibi 
{Deut,  XXXII,  7). 

Dubitabit  fortassis  imperitus  quispiam  quid  mihi  ista  morttiorttm  exciiatione  velim,  An  non  quodammodo  a 
mortuis  excitat,  qui  eos  qui  tam  altum  tot  scecula  silentium  tenebanl,  loquentes,  imo  ctamantes  inopinato  fa- 
eit?  Altum  tacebat  Tkiofridus,  delitescentibns  in  unius  bibliotheca^  angustiis  ejus  monumentis,  immortalitaie 
dignissimis  ;  idque  annos  jam  quingentos  prope  et  quinquaginta,  Thiofrilus,  cujus  Flokzs,  sanctorum  tumuli* 
nspersi,  ipsitmnulo,  ut  sic  dixerim,oblivionis  inclusi,  et  indigna:  ignorationis,  latebant  :  cum  dignissimi  essen^ 
qui  omnium  piorum  nnribus  applicarentur,  quippe  qui  sinl  Clirisli  bonus  odor  Deo,  etoibir  vilse  in  vilam 
iisquisalvi  riunt(//  Cor,  xi,  15, 16).  Quod  siqui  immundi  scaraba:i  hoc  tam  sunvi  odore  offendentur,nihd 
tniruminametiam  itlebonus  CAris/i o(/orfiiquipercunt,odoresl  morlis  in  morlein  (fmn  deciino  sexto^.llunc 
igitur  odorem,  hos  Flores  producis,  Prcesul  amplissime,  non  contentus  iis  recreari,  nisi,  quoil  sine  ficlione 
diilicisti,  8ine  iiividia  omnibus  communices  {Sap,  vii,  13).  Magnas  tibi  debebit  eo  nomine  orbis  Chrstianus 
yratias;  sed  tu  majores  Deo  :  qui  post  tot  annos^  te  potissimum  elegerit  (cum  tot  alii,  Thiofridi  ante  te,  h^ere- 
des,  de  eo,  (vque  atque  ipse,  siluerint)  qui  hanc  lucernam  sub  modio  latentem,  supcr  candcbbruni   poiuTCi 


M>1  PROLOQUIA.  50^ 

(MallA.  V,  15)  ei  o$tendere$,  Ubi  cordi  esse  Ulud  Sapientis  :  Saplcnliaabscondiia,  el  Tliesaiirus  mvisiis,  qu^ 
\nUitas  io  ulrisque?  (EcclL  xx,  52).  Quce  hosc  Sapientia?  quis  Ihesaurus?  Epigraphe  loquitur.  Flores  Epi- 
TAraii  Samctorum.  Non  sunl  hi  Fiores  decidentes,  quibus  horrendum  \x  iiUonat  prophela  (Isa.  xxviii,  1). 
Sunt  potius  qui  qiiasi  rosa  plantata  supcr  rivos  aqiiaruin  fruclificenl :  quasi  Libanus,  odorem  SQavilatis 
habeant;  qtiasi  liiiuin  dent  odorem,  el  frondeant  in  graiiani  (Eccli.  xxxix,  17, 18,  19). 

Ifff  videHcel  odor  sagaces  tibi  nares  replevitf  et  effecil  ul  curreres  in  odorem  Florum  istorum*  Parum  hoe 
tibi  fuit.  Ne  parum  ulilh  {etsi  perquam  gratus)  videretur  odor  rosa;,  Lil)aui.  lilii;  cflDloniit  tibi  Thiofridi 
Uber.  latiqnam  praecox  uva,  et  Ixtatum  est  cor  tuuin  in  ea  (Eccli.  li,  19).  Longius  te  provexit  hcec  leetitia. 
CoRsiliatus  es,  ut  enarrares  quid  hi  Flores  odoris  funderent;  et  enarrandi  studio,  ut  furore  repletus  es. 
(Eccli.  XXXIX,  16). 

Nihil  do  auribus  tuis.  Adeo  te  vidi  ferri  in  horum  Florum  vulgationem^  ut  revera  ferri  potius,  quam  tm 
sponte  agere  videreris,  Mihi  quidem  visa  est  hcec  prxcox  uva  odore  suo  le  inebriasse.  Ac  sic  fucitis  quasi  vir 
ebriuft,  et  quasi  Lomo  madidus  a  vino  a  facie  verborum  sanctorum  (Jerem,  xxiii,  9)  qua  per  Ihiofridi  os 
Dominus  fundit :  sensisti  in  corde  tiio,  quasi  ignem  exxstuanlem,  et  defecisti  fcrre  non  susiinens  (Jerem,  xx' 
9).  Itaque  totis  poriis  apertis,  hunc  odorem^  hos  Flores  emittis,  et  publici  juris  facis  hunc  Thesaurun:  hae^ 
tenut  absconditum. 

llic  thesauruSf  ut  in  tuo  fundo  inventus^  ad  tejare  redit,  elsi  tua  liberatitate,  omnium  futurus,  Hi  Flores 
ex  luo  horto  lecti,  tibi  potissimum  offeruntur  non  suaviusfragrantes^  sed  nitentes  aliquanto  jucundius*  Opellam, 
quam^  te  voUnte,  impendi  iton  peto  ut  boni  consulas.  Persuadet  hoc  tua  tibi  humanitas ,  cui  injurius  sim ,  si 
/odiose  flagitem  quod  sponte  mihi  porrigit,  Faiiei  eadem^  ut  eo  aiacrius  recenseam  Vilam  magni  sancti  WiUi- 
trordif  ab  eodem  fhrilego  Thiofrido  conscriptam^  et  tuis  iiem  auspiciis  propediem  typis  divulgem,  Eadeni 
opera  apparebit  magis  ac  ma^»  Domtiitim,  qui  tibi  dedit  ut  portares  jugum  ab  adoleuentia,imo  a  pueritia,  ut 
Mie  dixi,  iua  (Thren.  iii,  27)  etiam  dedisse,  ut  levares  super  te.  Quod  ego  hoc  ioco  non  videor  perperam  acce- 
pturuSf  si  exponam^  super  se  levare  eum,  qui  antmtim,  cogitationes^  curas  erigit  ad  majorum  suorum  vitam^ 
v.rtutes  operaet  scripta  eognoscenda,  ac  aliis  quoque  patefacienda;  ut  tu  ad  Thiofridum  te  lcvas,<7tit  plus 
quinis  smculis  supra  te  est;  ad  WiUibrordum^  qui  fere  novennis. 

Sie  pergito,  et  Ecclesiam  catholieam  tibi  demereri  ne  cessa  :  cujus  filii  mecum  orabant  ul  ad  eorum  con' 
spectum  aiiquando  leveris  in  ccelum;  quorum  opera,  et  resgestos^  uotas  esse  voluisti  interris,  Ita  faciat  ille 
iBternus. 
iMxemburgi ^  %\  Martii  ipsis  S.  Benedicti^  magni  monachorum  Patris^  feriis^  anno  Christiano  i6i9* 
Admodum  R. 

Atque  Amplisslmx  P.  T. 

Sei  vus  in  Cbrislo 

Joliannes  Roberti. 


LEGTORI. 

Vix  video,  quid  tibi  dieani,  lector  amice,  quod  A  3.  Notas,  quo  magis  in  promptu  essent,  malui 

vel  ex  proloquio  ad  amplissimum  antistitem ,  vel  ex  singults  capitibus  suijungere  quam  ad  operis  finem 

Thtofridi  Vita,  yet  ex  notis  meis,  Iiaurire  ipse  non  rejicere.  Spero  libi  probatum  iri. 

possis.  Tamen  haecpauca  hal>e.  Haec  tenes?vnle,  ei  reliqua  Thiofridi  a  me  ex- 

1.  Correetiora  dare  non  potui  quae  do,  melioruin  specta.  Quin  ct,  si  potes,  juva,  ut  alia  ejus  opera» 
itbrorum  destilutus  auxilio.  Spero  tamen  nihil  esse  aut  epistol»  alicunde  ad  me  deferantur.  Curabo  ut 
roomenti  aiicujus  quod  commode  intelligi  non  possit.  recipias  cum  fenore  et  cum  gratia. 

lo  ol)SCurioribus,  notse  juvabuot.  Sed  heus  tu.  Etiam  hoc  verbum.  Si  Zelandus  es, 

2.  Capitum  singulorum  epigrapbas,  lui  commodi  aiut  Hoilandns,  hnnc  librum  tibi  commendo,  vel  ob 
causa ,  capitis  cujusque  initio  ,  auctoris  verbis  nobilem  hisloriam,  qiiam  reperies  in  Vita  Thiofridi» 
ascripsi  :  cum  ipse  ad  libri  initium  dnntaxat  po-  §  4. 

ftoisset. 

ITERUM  LECTORI. 

.   Vt  sunt  teropora,  mihi  Thiofrldc  Vitam  vulgare  furlesii,qui  maximi  faciat  Vitas  Romanonim  Gra&- 

parantl,  suggerit  animus  non  defuturos  qui  dicant,  corumque  a  Phitarcho  scriptas.  Nec  ego  eas  con- 

non  tantum  illum  esse,    ut  magni    referat  scire  tcmno.  Quid?  Pbilosophorum  apud  Laertinm  V/rof, 

quis  fuerit,  qnid  fecerit.  Al,  qui  sic  senlial,  ex  iis  quid  videntur?  Sit  et  his  sinishonos.  Quid  poclartim 


S05  TIIIOFRIDUS  ABBAS 

a  Criniio  Tulgat»?  ^olcrant  oerte  quaedam  igno-  A 
tari  sino  magno  dclrimcnlo.  Quiil  !cone$  el  VitiB 
Ca/wrif,  el  similiuui  pesiiun),  qnas  epidcniica  ipse 
pestis,  Beza,  inficiendo  Clirisliaiio  orbi,  sparsit? 
Ilunc  Tcro  dignum  judrco,  qui,  cuui  pronterelur  se 
t;elebrare  vho$  doctrina  simul  et  pietate  iUustres^ 
jquorum prweipue  ministerio,  vera  religioinstaurala  $il : 
i\e  uno  lameii  horiim  lain  illiisiriuin  herouin,  juslo 
Dei  jusii  judicio  excsDcaius,  diseriis  vcrbis  scripse« 
rit.  Cum  in  aula,  pessima  pietatis  et  honestatis  ma- 


EFTEBNACENSIS.  m 

gistra^  vitam  fere  omnem  consumpsisset,  mores  parum  , 
Christianos  ne  in  extrema  quidem  wlate  emendasse, 
Is  fuit  clemens  Marolus.  En,  a  quo  ver«'n  religionis 
instaurationem  petas!  Peiat  Bezn,  illi  siinilis.   Me 
qiiulem  certe  rivalem  non  hnbebit. 

Thiorridum  nosinim  eum  ejusmodl  monstris  ne 
componi  quidem  fero.  Quin  et  fidenler  d;co,  et  Pln- 
tarchi  Catoiiibus,  ei  Laerlii  Biaiilrbiis,  et  Crinili 
Properiiis,  longe  prxferendum.  Ita  seniio  :  Tu,  Le- 
cior,  voveo  ul  mecum. 


D.  THIOFRIDI 

ABBATIS  ET  DOMINI  EFTEHlNACENSIS 

VITA. 

lEx  r}u8  operrbus  siudiose  colleela^  a  P,  Jo,  Koberti,  societ.  Jesupresbijtero, 


i)ftmBO  ipse  meum  instilutum,  erudite  Lector,  qui 
icribere  aggrediar  Viiam  quam  profileri  cogor  me 
pene  totam  ignorare.  Itnque  rectius  mulem  epigra- 
phen,  et  rescribam  :  Vit^  Fragmenta.  Atque  hxc 
ipsa  sunt  oppido  pauca ;  sed,  quod  magiii  facias,  ex 
ipso  Thiofrido  collccta ;  qui  uiius  optimc  novil  quid 
de  se  scriberet.  Si  quis  aliunde  juvare  poterit  (ha« 
rlenus  frustra  opem  iuiploravl)  ainice  fccerit  si  sug- 
gcret;  eterit,  cum  liccbit  addcrc.  Scd  ad  tam  bre- 
vem  scriptionein,  sa4  pra;fattini. 
§  I.  Nomen. 

Non  probo,  qui  nomen  ci  iniitant,  et  vocant  Theo- 
fridum,  cuin  ipse  ubiqiie  sescribat  Thiofridum  :  aut> 
Lalino  (ine  in  vernnf  uluin  inuianie ,  Thifrid ,  aut 
Thiefrid.  Lib.  Jii   Carm.  De  Vila  S.  Willibrordi  : 

Venit  in  euiporium  mandrita  Thfrid  meniornUim. 
Minus  eiiam  capio,  aut  probo,   quod  eum  quidain, 
nescio  onde,  vocabat  Theodefridim. 
An  et  Vernatus  dictus  censeal  quis  cx  illo  ejus  versu, 
quo  Vitam  S.  Willibroroi  a  se  scriptam;  ipsi  saiicto 
dedicat : 

Thiefrid  Vernatus^  WHbrord  hoc  dedico  munus 

Pauperis  ingenii 
Apage.  Legendum  sine  dubio    Venin  tnns.  Sancti 
'WfLLiBRORDi  se  vemam  vocat,  ((jii  elinni  se  vdrnarum 
Domini  vocal  vernulam,  Vii:c  cjiisdcin  sniicti  cao. 
56,  quod  Infia  in  hac  Vila  leges. 
§  II.  Pntria. 

Nomen  mihi  vidcbulur  Anglicum  quid,  aul  Frisi- 
cum  sonare.  Sed  noinina  facile  inigrnnl.Ncquealiud 
habeo  quod  addam,  nisi  ingenuam  nic:e  igiiorantise 
confessionem. 

§  III.  Vitoe  decursus 

Ilic  Iierum  parum  mihi  liqiiet.  Paiica  qii»  legi,Tel 
collegi,  accipe.  Ut  de  Yita  ejus  aifle  ingressum  in  re- 
IjgioHem,  et  Efiernaeensem  cotum^  tileam^  d«  qua 


B  nihii  oinnino  habeo  quod  dicam,  adolesccnlem  aJ 
modiiin,  ac  pcne  puerum  Id  Viiae  insiitutum  arri- 
puisse,  colligo  ex  SBtaie,  de  qua  infra,  §  9.  Post 
annos  religiosaD  professionis,  ul  miiiimum  59,  abbas 
facliis.  Vidc  ibid.  Abbas  vixit  annos28.  tlocme  do- 
cct  Annotntio  religiosi  ciijiispiaiii  Efternaccnsis,  anti- 
qua  inanu  ad  fiiK^in  libri  iv.  Floruin  ascripia,  ex  qua 
et  alia  dc  Thiofrido  discinius  ilaque  eam  hic  verbo- 
lcniis  reprxseiito.  Est  cjusmodi  ;  Thiofridus  abbas 
hujus  monasteriif  doctor  egregius^  diciatorhuJusUbri, 
anno  I ncarnationis  Domini  M.  LXXVIII^  \III  A'a- 
lend,  Septemb.  abbatiam  Roma*  susce,M^  eamque  per 
XXVI II  annos  strenuissime  rexit:virsubiiUsingenii^ 
monimen'a  plurima,  in  prosis,  et  metris^  et  diversis 
historiarum  cantibus^  in  quibus  mirifice  ctaruit^  dere- 
C  tiquit.  Ilaclenus  ibi,  aiqiiehaec  de  vilx  decurMi  ge« 
neratim.  Jani  quacdain  particularia  viJeainus. 
§  IV.  Res  gestce. 

Pracler  illa  qiiae  proxima  Annoiaiio  suggerit,  ista 
observavi. 

i.  Successii  Regimberto  abbati,  cum  hic  annos 
50  prsefuissei.  Iia  ms.  Efiernacensis,  nomine  Libbr 
AijREiJS,  png.  li». 

2.  IIiiJus  Regimberti  adhuc  viveiitis  fuit  coadjuUr^ 
sive  designalus  sucressor.  Scd  post  cjus  roortem, 
cum  qiiidam  competilor  Ccesarem  adversiis  Thiofri- 
dum  intcrpcllarel,  ^wntifieem  ipse  vjcissiin  adiit,  qui 
ca  lempcslale  eiat  6'r^^(ir.  V//;  qiio  apquissiiiio  iu- 
dlce  jiissuum  obliiiuit,  ac  sic  qiiod  ail  Annotatio, 
abbntiam  Romr  sitscepit.  Vidc  Bertcliiim  in  Ilis:o:ia 
D  Luxemb.  et  Calaloginn  ins.  abbnliim  Eficriinc. 

5.  Jura  et  iFberlaies  Efternacensis  mouasierii  per 
Caesarcm  Henricum  quartuin  confirmari  curaTii. 
Liber  aureus  cum  Caesareum  diplonia  posuisrct,  sic 
coiicUidil  pag.  iOl  in  fine  :  Hac  acla  sunf  anno  Do^ 
minica  Jncarnatioms  M.  XCVpJndictione  III,  auum 


305  rROLOQUlA-  —  VITA  THIOFRIDI.  50(^ 

vero  dowiniimp.  Augunli  nenrici  regni  X*L,  imperii  A  postcriuii,  immorlaribus  scriplis  tradiderii.  Uad* 


A7i,  anniienle  venerabilis  domini  abbaii$  Regimberti 
sncceisore  Thiof.ido,  Addit :  Tesles  hujus  conctssiO' 
nts,  el  confirmalioms  idonei^  et  nobilissimi  sunt  isli. 
B-enricns  Pulatinus^  clc  Videlicet  lanll  eral  tum 
IkM  erclesias  bcncriciis  prosequi,  u(  et  Ca^sares  id 
unfccstudereni;  ct  niaxiini  quique  prcncipes,  vel 
lesiium  Ticc  adesse,  sibi  Uonorincuui  in  prin)is  du* 
ceFenl.  Jam,  quomodo  i»  eo  gencre  res  babeant , 
\idemns.  Sed  onii;(endnm  non  est,  ab  Ipso  Thiofrido 
scripta  vitlere  Mb  vcrba  proxime  ex  Aureo  libro  de- 
scripta.  Quis  enim  alius  defunetum  quldem  Regim- 
bertum^  venerabilem  dominum  abbatem  dicerct;Tbio- 
fndum  vero,  lum  ad  sacrce  gubcrnationis  clavum, 
sedentem,  ne  uiio  quideni  bonoris  vocabulo  digna- 
retur? 

4.  Cichilingen  allodium  apud  Born,  el  Alstorffcom- 
paravit^  eaque  frairum  usibus  delegavit,  Verba  sunt 
Catalogi  abhatum  Efiernacensium, 

5.  Maguum  virum  ftiisse  Tbiofridum,  et  in  aesti- 
fmatione  maxinia,  ex  co  apparel  quod  Bruuo  Trevi- 
rensis  arcbiepiscopus,  cum  non  modo  inlimuin  ami- 
cutti  liahuerit,  scd  ei  uhimam  illi  tuam  commendarit^ 
Ht  leges  inepis:oIa  hujus  opciis  Fiorum  dedicaloria. 
lloc  accipio,lanquam  ei  fuerita  sacris  confessionibus, 
ei  sacris  conscienti(e  consiliis,  Perscveravit  hic  Bru- 
noiiis  in  Xtiiofridum  amor,  el  aflcclus  ad.  liiijus  us* 
que  mortem^  imo  hepxttcrum.  Docet  boc  Calalogut 
abbalum  :  In  senectu  e  bcna,  iuquil,  obdormivit  in 
Domino^  sepultusque  est  in  convenlUt  a  Brunone  Tre" 
tirensi  archiepiscopo.  Fuit  porro  hic  Bruno  ex  illustri 
coinitiim  Breibermiorum,  et  Lauflensium  faiiiilia  pa* 
tre  Arnoldo,  inaire  Adelbeida,  ut  refert  Cbrislopho- 
rus  Browerus  noster  In  Annalibus  Tievirensibus, 
hacieniis  non  editis,  ad  annura  Chrisli  1102,  qui  et 
ibi,  et  deinceps  tuin  alia  memorat  de  Brunonis  vir- 
Ititibus,  alque  in  priinis  de  insigiii  ejus  muntficeiitia: 
tum  illud  de  ejus  aucloritale ,  et  summa  dignilale, 
Aieedominatum  prollenrico  Caesare,  rerumquesum- 
niam  obtinutssc,  et  In  maximis  reip.  molibus,  gu- 
beniacula  scitc,  sapienierquc  traciasse.  Nec  mihi 
diibium  est  quin  eiiam  ad  b;ec,  nostri  Thiofridi 
optimis  suluberriiuisque  consiliis  uteretiir. 

6.  Inter  ista  rerum  Tbiofridi  fnigmenla  ,  religioni 


piaculum  censeam,  vel  me  verbum  in  ejus  verbift 
muiare,  vel  a  quoquam  Hli  fldem  abrogari.  Igitur  iii. 
Yita  Willibrordi,  quam  trigintasex  capitibusdisttn- 
ctam  accurale  scripsit  Tbiofridus  (habebit  baiic  Vi- 
lain,  publico  liaclenus  non  visam,  notulis  aliquoi 
meis  illustratam ,  antiqua)  pietatis  amans  Lector, 
favente  cffilesii  Numine)  cum  capite  35  exposuissci 
accurate,  quemadmodum  Walicbrenses  liello  gravi- 
tei*  vexati  a  Buperlo  juniorc,  Balduini  filio,  Flandri» 
comite  ope  divi  Wiliibrordi ,    nobileui,  atque  adeo. 
imraculosam  victoriam  oblinuissenl  :  de  bello  dcin- 
ceps  inteslino,  inier  ipsos  cxorlo»  caput  36   texit :. 
quod  ecce  habes  cum  sua  epigrapbe. 
Caput  xxxvi,  — [/e  adventu   Ygununi    Thiofridi  in 

B     Walichrensem  insulam  el  pace  ibi  reformata  ei. 

confirmata  per  jncunda  miracula, 

c  Post,  ubi  pericula  virtule  ct  Domini  gralia  pro-^ 

pulil,  (nempe  insula  Walichrensis)  ab  externis  bellis, 

velul  in  viscera  sua,  arma  convertit,  et  exemplo  fu-. 

reniium,  maniisac  membra  siia,   ipsa  caesura,   ah. 

*  bosiili,  in  civilem  sanguinem  ferrum  exacuit.  In 
pcruicicm  exarsit  nuituam,  et  caesis  nobilioribus 
insula;  ptiuiaiibiis,  iu  tanlam  prorupit  discordiam,^ 
ut  neque  libere  ingredi,  neqne  egredi  ulii  esset  co-. 
pia.  Deuuo  populo  duo  cotnpugnaniia  effeoia  suci 
corpora,  et  corurodom  castrorum  liomines  in  duas 
liosliles  divisi  suiil  acies.  In  partibus  exilialis  odii 
adeo  confljgravit  incendium  ,  ut  absque  apparati^ 
armorum,.  et  ccetu  contribulium,  ei  satellitum,  nc. 
ipsa  qoidem  Parasceve,  qua  summus  veri  taberna-.. 
culi  pontifex  ac  p:slor  essenlialiter  bonus  pro  ovi- 
bus  suis  animam  suam  poneiis,  domino  Patri  obtulilr 
bacriAcium,  sanguiiiem  suum,  inaestimabile  mundi 
pretium;  auderent  accedere  ad  deosculandum  li- 
gnum  dominicum.  Fessis  demum,  et  fractis,  post 
multa  suorum  funera,  varlosque  labores,  lu  tantcx 
xstu  periculorum,  lutissimus  portus  couMliorum  vl- 
sus  est,  couimuni  LegaiioneEfternacensemygume- 
nuin  Tbiofriilum  philochristum  ad  se  accersere, 
ut  ex  auctoriiate  prapcluis  palroni  WlUibrordi,  cujua 
vice  fungcbalur,  mersis  rebus  suis  consulere :  el 
disturbalx  pacis  foedera  operam  darei,  reconciliaT 
tionis  gnilia ,    reformare   ct  componere.  In  portu 


mibi  ducam,  praelermisisse  singulare  ejus  faciiius,  j)  Auiwerpensi  eum  adventanlem  blduo  exspeclaveruni 


in  quo,  si  alibi  usquam,  apparetejus  tum  prudeniia, 
tuni  auctorilas,  luin  sanclilas.  AcceJit,  qiiod  geiii- 
mula  quaedam  esl  hisloria^,  quain  iion  teiuerc  alibi 
repcrias,  cum  sil  iiiciuoria  digiiissiina.  Gralias  mihi 
pro  publicatione  agenl  (cerle  debebuni)  tuin  quivis 
alii  antiquit:itis  studiosi,  tum  maxiine  Belgii  ocelius, 
Antnerpia,  et  Walicbrensis  insula,  atque  in  ea  Mil- 
telburgeusi.s  urbs.  (Heu  !  ubi  bujusjain,  antiqua  illa 
catbolica  pititas?)Scd  muho  m:gorcs  graiias  debe- 
bunt  admodum  revereiido,  atqtic  ainplissimo  viro,  D. 
Petro  Ricbardoto  Efteruacensi  abbali,  ac  domino, 
qui  ejus  narralionis  copiam  ei  divi  Clemenlis  Willi- 
brordi  bibliotheca,  fecerit :  longeaulem  amplissiiuas 
^si  Thiofrido,  qui  lalia  el  sic  patravcril,  et  sic  piic 


cuin  sedcciin  longis  navibus;  sed  eo  necessitate  iti- 
iicris,  moras  innectcnie,  generalis  placiti  sui,  quod 
teriio  imminebat  die  redire  coacll  exactionibus^ 
ejiis  advciitus  et  siiscepiionis  honorem  necessarii^. 
stiis,  et  dilccioribus  commendaverunl,  ipsius  emporii 
inagislralibus.  Arucrant  autem  omnia  sata  eorum, 
aeris  intemperie,  ncc  irrigabanliir  ullo  humore  roris 
et  pluvi.T,  sed  niinitabantur  sterilem  annum  messir 
bus  ingniere.  Cumqueclassem  velis  cedentibus  ven- 
tiis  incumbens  propelleret,  mediumque'rales  profun- 
dum  lenuissent,  mente  licet  lugubri,  ingenli  tamen 
accensi  ardore  fidei,  exclamaverunt  devotione  bilari: 
0  Domine,  o  sancte  Willibrorde,  si  venturus  cs  ad 
nos,  tuum  peculiarem  populum,  apostoialus  iui  iii^ 


S07  THIOFRIDUS  ADBAS  EFTEBNACENSIS.  30g 

dotnino  signaculuni,  eviJcnsda  indicidm,  el  anic-  A  cnictaCu  cruilerius,  qnid  amarins  ?  Tanta  divin»  i;I. 


quaiu  porlu  condamur  allo,  fac  descendere  ac  iiifluere 
imbrem  fnigiferuin.  Nec  mora  subilo  i/i/oiiut< /oftifm, 
ei  tttrbida  testamur  coneeplum  acquora  venlum,  Jani' 
que  polo  pressis  nubes  densanlur  in  imbres  ,  spissaiaf' 
que  fluunt,et  caumalisotsicciiaLiis  dispeiidia  exchi- 
dunl.  Pluviam  voluntariam  Dominus  haredilati  sum 
agregavit,  quo  evideniissimo  ciementi»  suaer  signo 
dilecli  sui  in  spiritu  adventuin  decIaravH.  N^ulicus 
illico  clamor  ferii  aethera,  et  adduccis  lacertls  spii- 
mant,  ac  dehiscnntr  convulsa  remis,  rostrisque  stri- 
denlibus  aequora,  et  omrnes  ecclesiasiicum,  non  nau- 
ticuni,  coiicinenles  celeuma,  in  sua  hilares  prosiliunl 
liltora.  Vix  vcro  illis  propria  subeuniibus  moenia, 
i^icarius  egregii  antistilis  Willibrordi,  ab  universis 


tionis  aniniadvcrsione  clientes  illiiis,  et  conlribules 
exlerriti,  iniiUa  supplicaiiouedefaligatuni  compule- 
runt  illo  ire  vereilariuin  Domiiii,  ut  captivum  de 
taiili  ertperenl  amaritudiiic  supplicii.  Tenil,  scrinio- 
kMn  suum,  in  quo  portiunciila  eoslx  elcineiiiissiini 
Patris  Willibrnrdi  rceondlla  cst,  ventri  arR^piicii 
superposuii^et  e  vestigio  Zabulus,  quiaiaiitie  sancti- 
tatis  pondus  fcrre  iion  potuit ,  vas  quod  ob  vindi- 
candam  inobedientiam  arripuiladglorincandamsum- 
mi  opificispolentiam  deseruil.  Tripudiumingens  exo^ 
tum  esl,  quia  mIus  domui  illi  facta  est,  quia  rilins 
AbralMB  a  lilio  aeternae  mortis  liberatus,  et  absolulus 
esi.  Iiiterea  in  concrone  aslantis  et  exspcciaiiiis  po- 
piili,  nobiliiatuin  est  aliud  signum,  de  caiisa  quidetn 


Antwerpensibus,   longe  a  civitate,  cuin  sanclorum  ^  siinili,  sed  poena  dissiinili.  Procidit  quidam  infaciem 


suorum  plxidrbus,  auri  ct  argenti  operoso  arlincio 
incusis,  irocedenttbus  obviain,  sicul  angelui  Do- 
niiniy  sicut  Clirisliis  Jesus,.cuin  ingenti  susceptus  esl 
gloria;  ibique  dissidenlibus  reductis  in  gratiain,  et 
confoederalis  pace  rirmissiina,  eorum  bonorabili  cvc 
ctioiie  transvectOB  est  iu  Miiiliilburgensis  porlus 
iiavalia.  In  erepuseulo  diei,  ejus  comperto  advenlii, 
omnes  ulriusque  sexus  et  diversx  setatis  insulaiii 
{(Bto  complerant  littora  cmtu^  el  eum,  ac  si  ipse  com- 
muiiis  eoruni  palronus,  et  Dominus  in  cariie  veiiissel, 
Intimae  devotionis  aflectu  ac  hoiioris  inagiiiricentia 
exceperunt,  el  bymnilogica  vociferationeinorationis 
pros^ucbain  deduxerunt.  Postera  cum  primo  stellas 
orienie  fu^arer  c/ara  i/iVs,  per  l;Bta  frequentes  coa- 
Venerc  limina,  ei  coram  legato  Domini,  ad  flrMan- 
duin  rerum  prseseiitium  stalum,  eonlra  inorein  bar- 
baricum,  suinma  astitere  disciplina,  ac  reverentia. 
Sed  ilte  regens  dictis  animos  el  pectora  mutcens  pri- 
inuin  aggredi,  ac  tractare  inediocria,  in  crasiiiium 
decrevit  diflerre  majora  et  magisaspera,  Giimque  his 
intenlus,  eorum,  et  aliornin  quos  idoneos  ducebat, 
haberet  consilium,  vidit  cominus  qncmdam  de  gregc 
inopum,  prosterni,  ei  ainplccti  pedes  cujusdaiii  cx 
prosapia,  el  ordiiie  divlium,  cui  aliqiiando  inconsi- 
derata  insoleniia  inflixit  vuliius  peiie  inremediabile, 
et  laelireriim.  Bxsurgil,  aceurril,  cutn  prosirato  pro- 
slratus  genua  ejuscxosculaiur,  etdeposito  in  tcirain 
ante  abnucniem  et  obsiinatius  renitentem  egregii 


aiile  vulneratiim  jam  pridem  a  se  divitein,  ae  suin- 
niis  prccibos  laboravit  eum  sibi  cfficere  pi*opiliuiii 
el  placabilein.  Acccssit  una  ad  negitaitlein  el  rclii- 
cianlem  inlcrpres  doiuini  ygutncni  Ekcliardus  (oeno- 
bila  egregiiis,  ante  coiiversioncm  iiiler  principes 
ejiisdem  insula^  iiomiiialissinius  ,  acccssit  inqiiain  et 
pluribus  ac  buiniliimis  supplicavil  supplicationibus, 
ct  geiiuuin  iiiflexionibus,  ut  veniam  petenii,  ejus 
jiire  genlium  aversus,  pic  proptcr  dominum ,  cl  Cle- 
menluin  Wilibrordum  rccouciliaretiir  animus.  Sed 
iile  improbus  juveiiili  faslu  exaudire  caiiteiiipsit, 
cxilivit,  discessit,  et  paululum  sccessit,  cuin  ccce 
ultio  in  eum  divina  incessit.  Nain  sicut  inleriorcs 
Q  interiori,  sic  exleriores  oculi  ejus  exlcriori  privali 
luinine  subita  obtenebrali  sunt  cxciialis  caligine;  et 
ciijus  iniquilas  prodiit  quasi  exadipe,  et  qui  non  flagel- 
latus  iiiluinuit  flatu  superbiae,  et  non  tiinuil  os  suum 
in  ccBlum  ponere^  quid  esset  sentirc  coactus  csl  sub 
verbere.  Inipingebat  et  iinpingebaiur  hiic  et  iliuc 
palpans,  vacillans  vertebatur,  et  confusione  wa  sicut 
diploide  indutus  occursum  et  conspectum  horoinum 
verebatur.  Occurrit  landem  illi  ofien.<«ls  nutanti  pe- 
dibus  genitor  ejus  totus  imbre  lacrymaruin  perfusus, 
et  increpans  duritiem  cordis  ejus,  porrecla  oianu 
reduxit  eum  iti  locum  unde  bile  commotus  temerario 
ausu  est  egressus.  Yeniani  ibi  supplici  suo  dedity 
visus  clariiatemrecepii,  illuininaloriomniumqaanlaS' 
cunque  potuit   grates  rependil.  Putchrum  8pecia- 


antistitis  haculo,   graliam  delicii  pcenitenti  faccre  D  culum  illodie  divina  pietaspiismentibusexhibuit,el 


depi*ecatur ,  inonet ,  ac  obtestatur.  Adamanti- 
num  vero  illius  cor  et  contemptor  animu«,  nuilis 
san«  doctrinae  fomeniis  cmoUescit,  ac  conclainan- 
tibus,  et  tantam  duritiem  detestaniibus ,  universis 
circumstantibus ,  non  erubescil ,  non  adquiescil. 
Impos  animi  discessit,  erupit,  domum  rediit,  et  ibi 
c  vesligio  contemptus,  et  inobedicniiae  suae  poenas 
luit;  energumenus^enini  facius  omnes  astantes  per- 
cussionis  suse  spectaculo  perlerruit,  el  omni  vicinise, 
et  familise  suae  summum  moerorem  et  luclum  intulit. 
Anhelum  ejus  pectus,  et  protensus  aqualiculus  cre- 
bris  et  gravissimis  exagilari  pulsibus,  el  sonus  au- 
diri,  quasi  costarum  cralcm,  et  slomacbum  interius 
'  nliqua  vis  duris  propulsarct  veclibus.   El  quid  tanto 


elatis  forniidinem.et  maximum  incuticndo  terrorem, 
fulurae  pacis,  et  reconcitiationis  fundamentum  posuit. 
In  angusti  temporis  articulo,  in  duobusvirisquatuor 
celebrata  sunt  miracula,  alter  quippeprocontemptus 
sut  reatu,  desipuit  amenlia,  ct  pro  inulloruni  pro- 
fecturesipuit,acianiori  convaluitinteliigeutia  :  alter 
in  oculo  fralris  feslucam  videns,  in  suo  trabem  non  vi- 
denSf  caecilatis  incurrit  oflendicula :  sed  ductus  poeui« 
tenti9i,  clariori  lumine  illusiratusest  in  coqiorc  acani- 
me.  Proxima  vero  cum  prima  iustraret  iampade  ierras 
orta  dies ,  uno  animo,  eadem<|ue  sententia  totlus 
insiiiae,  quasi  apum  examina,  conveneruut  agminn, 
ut  corain  vicario  pontificis  egregii,clejiis  rcliqniis, 
cxainiuarentur,  e(  tcrmiiiareutur  OHiniuni  causx  ac 


m 


PROLOQUIA.  —  VITA  THIOFRIDI. 


3I(» 


Jttrgw,  cl  sop-renliir  sitnuUntum  velcies  offcnsa  el  A  lo  igiii,  pcr  liiduinii  noii  polnitconflari ;  ei  secatuin 


cuiiaUa  odia.  Steterunt  ut  stellcB  in  statione  $ua  tt 
ordtne,elsublilissinia  indagineinvesligaverunl  lucem, 
el  consilla  pruJeniiap,  quia  omncs  viai  ejiis  piilchrx, 
el  omnes  cjus  semitoe  pacifica^.  Ncc  mor.i,  aMeitia 
sapienlia  qnse  se  ceciuil  per  os  Salomoiiis  Idida», 
ErudiiU,  inquiens,  intersum  cogitation  bu$,  meum 
e$t  coitii/fiim,  et  a^quitas^  mea  etl  prudentia  ei  (orti^ 
tndo ;  per  me  legum  conditore$  ju$ta  decernunt :  oc- 
culiae  inspirationissunegralia,  in  uniiis  ejiisdemqiic 
consilii  suinmam,  omiiium  illeiil  pectora,  ut  de  siii- 
gulis  in  utraqne  parie  poromplorutn  fiimiliis,  seplena 
sanguine  proxinia  eligerentur  capila ;  el  eorum  ac 
praesidentis  Doininici  arcliimandritae,  et  comiluin 
cJKSy  decreto,  ac  invesigalione  diligenllssiina,com- 


ponerenlurrirmissiii)%  patls  fcedera.    Igitur  juxta '^  sxctila.  Amen 


in  acquas  partes  in  semhiarium  dissidit  triuin  nomi- 
niim,  viris  nulloniodo  visiiin  esl  exxqiiari;  pallium 
vero  aitaris  non  rorfice,  iion  cullello,  poslremo  noR 
gladio  aculissimo  valuil  scindi  :  pneierilo»  inquaro« 
signo  laiit  mirabili,  Giiem  longo  operi  imponamus, 
ut  in  flne,  qiii  est  sine  flne,  permaneamus ;  in  Chriv 
sto  Jesu  ,  unico  Domino  noslro ;  mullimodas  pro 
moduio  noslro,  grales  ei  solvenles,  siiper  omnibut 
quae  reddidii  nobis ,  et  super  niultitudinem  bono- 
rnm,  quae  per  inclyta  dilectissiml  sdi  Clcmenfs  WiU 
libroriii,  patrociuia,  largUus  csr  nobls  secunduni 
indulgeiitiam  siiain,  et  secundura  miilUtudinem  ini- 
sericordiarum  suaruin,  ciii  laus,  honor  inexcogiia* 
bilis,  ac  ineffabilis  gloria,  el  impeiium  pcr  inlluitu 


commune  illorum  consilium,  ac  dccretun),  rei  san- 
guinis  depositis  priiis,  moregentis,  Irigenis ,  iripla 
compositione  libris,  vellent,  nollent,  nequadissensio 
nnscereiur  ex  anteactis,  in  xternam  discordiarum 
obiivionem,  effecti  sunt  niilites  ultorum  sanguinis. 
Nullo  bumano  sed  diviito  terrore,  viri  ea  formx 
ptilchriludine,  et  corporum  proceritate,  et  virium  ac 
snpienfiae  magnitudineprxditi,  ut  qui  eos  ignoraret, 
iion  e%  tina  geute,  sed  ex  toto  lerrarum  orbe,  elecios 
jiidicaret;  Tiri  inquam,  genere,  fama  ,  et  opibus 
cxcellentissitni  coacti  sunt,  longe  se  inferioribus 
piipiltis  siibmilti ,  et  obsequi  :  quod  quasi  dedecus 
improperii,  nisi  coelesti  virtute  esient  coerciti,  mal- 


Claudit  Yitam  S.  Clementis  Willibrordi  Thiofri- 
dus  nosler  hoc  nobili  capite,  in  quo,  si  quid  esse 
videbitur  aliquanto  obscurius,  ejus  explicatioiieiii 
candidusLector  repcriel  loco  proprio,  id  cst  in  ipsa 
S.  WiHibrordi  Vita,  quam,  Deo  et  sancio  cjus  beri« 
juvantibus,  non  ita  multo  post  eniiltemus. 

Cxterum  (quod  rectins  forte  aute  hoc  capul  po- 
siiissem)  tacere  plane  non  debeo,  quod  Thiofridus 
nieus  non  tacuitextremo  capite  55.  Post  iilam,quaii| 
dixi  de  Ruperto  comiie  relatam  miraculosam  vict»< 
riam,  Victrix  phalanx^  inquit  Thiofridus,  po$t  tafHi 
triumphi  gloriam^  debilw  landi$  Triumphatori  omnium 
$olvit  vietimam  :  el  votum  $uum,  quo  $e  ante  obliga- 


lent  niorte   lucrari   quain  perpeti.  Notnndum  pro*  r  verat^  renovan$^  et  confirman$,  duo  devidi  principi$ 
j-^».^    ..   —  i.„T_-. :-_.!_    vexilia  ad  Efternacen$em  traH$mi$it  Eccle$iam^   ib$ 

connrvanda  in  ojternam  coUatcs  $ibi  per  magni/ici 
pontifici$  Clementis  WUlebrordi  merita  glorio$CB  victo- 
ri<B  memoriam.  Ilac  videte,  el  majores  vestros  co  - 
gilatc  Waiichrenses  Zelandi,  et  vicini  Hollandi. 
J  V.  Virtuie$  et  $an€tita$. 
Non  is  fuit  Thiofridus,  qui  virtutes  suas  ebucci- 
narct,  sanctitatem  ostentaret.  Sed  tameu,  ut  arQ«- 
matum,  quantumvis  occulte  gesies,  sludiose  celes, 
odor  erumpit  lamen;  sie  virtos  emicat,  etsi  premas. 
Evenil  boc  auctori  nosiro,  cujus,  ut  alias  virtutei^ 
taceam,  llumilitas  passim  splendel, 

.     .    velut  inter  igne$ 

Luna  miHore$, 


fecto,  el  pro  summa  adiniralione  in  posteros  esl 
transmiileudum,  quod  gens  tam  aspera,  audax,  bel« 
licosa,  quse  nunquam  fcrro  edomari  potuit,  siinpli« 
cium  vcrborum  lorisse  ligari,  et  constringi  perlulit ; 
el  ut  de  ipsius  vcredarii  doinini  edictis  taceamus 
quidquiJ  prxfatus  interprcs  ejiis  ,  ex  auctoritate 
ejus,  et  sancii  Patris  Willibrordi  jiissit,  ac  si  ex  ip- 
sius  orejoberetur,  iiemoomniumlemerare,  ac  trans- 
gredi  pracsuinpsit,  nemo  parere  dislulit;  lanlus  in 
oinnes  domini  tcrror  irruit.  Pax  exinde  bona:  volun- 
tatis  lam  privata  quam  per  mirifica  antistitis  egre- 
gii  Clementis  Willibrordi  merita,  lannuam  ipso  cor- 
porsli  assidente  consessu,  ac  ordiiiante,  reparata,  et 
jurisjurandi  sacramento  coufirmata  est,  non  modo 


111  WaJichrensi,  sed  in  omni  adjacente  insula,  et  D  IIxc  talem  lanlumqiie  virum  iaciloIeaslriimaridum;i 


aurea  fruge$  pleno  cornu  defudit  copia ;  et  per  duo- 
rum  mensium  curr.cula,  quibtis  Ibi  inoras  pro  com- 
in  M.i  uiilit  te  iimexuit  ygumeiius  vernarum  domioi 
vernula;  nulla  ibi  opera,  nulla  cxercebantur  studia^ 
4iisi  gaiidiuni,  bonor,  et  iripudia,  uiira  exsiiliatio, 
fcsii  dies,  epula',  et  convivia.  In  summi  tum  demum 
liouors  inaguificentia  rediii  in  palriam,  el  cum  in- 
genti  toiius  civitatis  sux  in  occursum  ejus  effusae 
siisceptus  iaetitia,  seniplternteTrinitali  laudis  debitas 
iinmolavit  hostljiii.  Ac  nos  quia  inimen$um  $patii$ 
confecimu$  esquor,  et  jam  tempu$  est  equum  cpu- 
mttnlia  $otcere  colla,  prxterito  quodam  inusitato  mi- 
raculo,  vidclicet  quod  in  basilica  saiiguine  lanli  Pa- 
u-is  dotata,  furto  abluium  de  cruce  argeutum,  admo- 


et  iiiillius  moinenti  Efternacensis  coenobii  ygume- 
num  (Piam.  Florum,  inilio).  lljec  eumdemfackt 
teiTam,clindignumscabelIo  pcdum  Domini  {ibid). 
Hapc  multis,  maximisque  a  Deo,  coelo  terraque  pro- 
LaAtibns,  et  plaudentibus,  gloriosum  miraciilis,  et 
In  eorum,  ut  sic  dicam,  medio  natantem;  eflicit  ta- 
men  «  vernarum  Domini  Tenuilam  i  ( ^itas  S.  Wil- 
librordi  cap,  16.)  Eadem  denique,  c  ciijus  in  quam- 
vis  procelloso  mari,  regendae  navi  aptum  gubernato- 
rem,negai;tainenvelscapham  in  lacu  regere  posse.  • 
{Prolog.  in  Vitam  S.  Uutwini.)  Jam  Religio,  et  Dei, 
sanctorum,  sacrarum  reliquiarum  cullus,  ex  totis 
his,  aliisque  ejus  libris,  notior  est,  quam  ui  ullis 
meis  verbis  expiicari  debeat. 


B 


m 

Gliaritatem,  et  publici  boni  stiidiiiin  in  eodem  ie-  A 
ges,  cum  h»c  ejiis  verba  leges  :  i  Nimia  chariias, 
qnse  omnia  poiest ,  omnia  sperat,  omnia  susiinet, 
Bios  impellit,  tuinida  malo  vela  suspenderc,  ruden- 
tes  explicare,  claviim  regere,  et  S.  Spiritu  cursiim 
prnsequente,  considere.  i  {Prolog,  in  Vitam  S  Liut" 
»if:i.) 

Reliquas  hiijiis  S.  viri  virtales,  tute  ipsein  scri' 
ptis  ejus  deprebendes,  roiraberis,  et,  quod  voveo, 
Lultab^ris. 

Huic  paragrapho  prsescripsi  etiam  saiictiiatem, 
qiiam  scio  equidem  in  Dei  gratia,  virlutibiisque 
consisiere.  Itaqne  duin  de  virtutibtis  dixi,  satis  de 
sanctitatedixisso  videri  possum.  Sed  ego  illustria 
qnaedam  sanctitalis  signa  prseterea  addere  velim, 
qu»  qui  videat,  slntim  sanclitalis  opinionem  conci-^ 
piat.  Ejiisniodi  sunt,  qux  pnulo  ante  ex  ipso  Thio- 
frido  posniinus,  tn  Walichrenst  insula  patrata. 
£jusniodi  qnod  idem,  divinum  quemdam  odorem 
percipit  e  sanctorum  reliquiis,  ut  disces  ex  lib.  i 
Ftor.  cap.  6.  Ejusmodi  alra,  qu»ipse  notabis. 
§  Yl.  Familiares  et  contemporanei. 

Pertinet  ad  iHusirandam  Thiofridi  Vitain,  sciie 
cum  quibus  familiariter  versalus  sit.  De  Brunone 
archiepiscopo,ante  audisti,  suam  Thiofrido  commen" 
daste  animam.  Regimbertus,  abbas,  vir  sanclus  de 
Tiiiofridi  tnm  sanctitate  ,  tum  crudiiione  et  stylo, 
caiii  opinionem  habuit,  ut  dignuin  censuerit,  cui 
scribenda  cominiiieret,  qnse  a  Spiritu  S.  ipse  acce- 
poral  flib.  rv  Flor,  c.  7;. 

Vixit  ciiin  abbaie  lluniberlo,  hoiniiie  summw  re- 
ligioms,  ul  ait  ipse  Thlorridus,  et  sanctitalis  ut  nar- 
ralio  indrcat  Hb.  i  Flor,  c.  6. 

Addanius,  hoc  ipso  leinpore  vixisse  in  orbe  Chri- 
stiano  viros  multos,  sanctitalis  et  eruditionis  lavde 
clarissinios,  cum  quibus  (certe  afiquibus)  fas  est 
credere»  nostrum  Thiofridum  ,  vcl  colloquii,  vel  lit- 
terurum,  habiiisse  commerciuin.  TsilesGregorius  VII^ 
ponl.  max,  Lanfrancus  Cantnar,  arcklep.  Hugo  ar- 
ehiep.  Cratianopol,  S.  Bruno  Carlhusiensis  inslituli 
auctor^  Ivo  episc.  Carnotensis,  S.  Ansetmus  Cantuar. 
archiepisc.  Robertus  trJertiensium  fundator;  et  alii 
plures. 

Sed  sine  conjecliira ,  el  conlroversia,  constat,  fa- 
miliarem  fuisse,  maxiinis  illiii  Mediolacensis  coenobii  D 
Viris,de  quibus  iia  refeit  in  Vi(a  S.  Liutwini,  cap.  5  : 
Ifostra  quoque  memoria,  tam  clara  mundi  luminaria^ 
tam  magnifica  ibi  (Mediolaci)  virorum  claruerunt  no- 
ffitna,  ut  qui  minimus  inter  eos  censeretur  ordine^ 
dignissimus  haberetur  summi  honoris  culmine  :  et 
qucscunque  Ecclesia  ex  eis  nacta  esset  rectorem ;  ui 
mundus  solisjubare^  sic  ejus  doctrince,acvirtutum, 
illustrarelur  tumine. 

Caeterum  tol  aliorum  prxclarorum  viroruin  con- 
ditione,  et  fortuna  usus  Thiofridus,  adversarios 
etiam,  Momosque  habuit.  Lege  Prolog.  Flor.  et  Vltse 
S.  Liutwini. 


THIOFRIDUS  ABBAS  EFTERNACENSiS.  3ff2 

S  VII.  Eruditio,  slytus. 
Ernditione  fuit  Thiofridus,  ul  illis  lemporibus 
maxima,  et  quod  magismirerisin  coenobita,  maxime 
varia.  Scripturam  fere  perpetuam  loquitur,  ut  post 
illum  S.  Bernardus.  Sensos  mysiieos  a  S.  Gregorio 
Magno  potissimum  mutuaiur  ,  etsi  ssepe  adhibet  suae 
tnvenlionis,  eosque  acutissimos.  Palres  reliquos, 
Augustinum  maxime,  sxpe  allegat.  Historias  sacras» 
profanasque  diligenter  legerat ;  et  illas  sape  ac  pe- 
rite  admodum  adhibta.  Oratoriam,  et  Poeiicen,  et 
utriusque  vim,  inirari  licet  in  eo,  qui  nullo  magistro, 
(ul  bonis  argnmentis  conjicio)  nulla  disciplina ,  suo 
sludio  omnia  assecutus  erai.  Notabis  etiani  pblloso- 
phiam  malhemaiicasqiie  disciplinas  |suis  locis^do- 
cle,  graviterque*  In  medium  adductas.  Quid  quod 
theologiam  scholaslicam,  ut  alibi  noto,usurpavil, 
anteqiiam  vel  eju3  magisiri,  vel  nomen,  interera- 
dilos,  audirelur?  Lingitas,  Graecam,  ei  Hebrseamnon 
ignoravit,  etsi,  quod  usus  decssel,  iion  videtur  eas 
perfecleassecutus.  Jani 

Stylus  qui  sit,  vides.  Copia  in  eo  verbonim,  ac 
sentenliarum,  ingens  ,  periodi  rotundao,  el  velut  cir- 
cino  in  orbem  acUe  :  sed  eredem  ut  plurimum  nimis 
longae,  ac  sic,  inipeditae,  et  dormitaniem  lectorem 
fallentes.  Remedio  ernnt,  ni  fallor,  notulae  nostrae, 
quibns  totam  ejus  sententiam  breviler,  ac  dilucide 
comprehendimus.  Freqiiens  e^t  in  allegoriis,  aotithe- 
sibus,  allusionibus  ad  Scripluras,  bisiorias ,  poelas. 
Affectatio  Grsecanicarum  vocum  delicatiores  aures 
Q  offendit.  Vides  me  non  agcre  Thiofridi  encomiastcn. 


qui  vitia  quoque  ejus  aperiam  :  etsi  ea  lubens  tribuo 
saeculo,  et  magistri  inopise. 

§  VIU.  Scripta. 

Qiiae  hactenus  videre  potui,  suut :  Vita  S.  Lia- 
tvrini,  Flores  Epiiaph.  Sanct.  Vita  S.  Willibrordi 
prosa,  atque  eadem  carmine  heroico.  Itein  Seraio 
in  ejusdem  sancti  nalalem ,  et  alicr  Sermo  in  nala* 
lcin  S.  W.lgisli,  qui  pater  fuii  S.  Willibrordi.  Plura 
fuisse  testatur  Annolatio  supra  a  me  laudata,  §  4, 
et  aliquot  Fragmenta  apud  Jodocum  Coccium  in 
Thesaiiro  Catholico 

I  IX.  Mtas. 

Ccntcnarium  obiissc  puio,  aut  ccntenario  proxi- 
mum.  Hoc  ut  ostendam,  atiende. 

Abbas  factus  anno  1078,  duravit  annos  28,  desiil 
ergo  4106. 

Alqui  vivebat  anno  1051  ut  constat  ex  lib.  t, 
Floruin  cap.  6,  lilter.  0 

Habes  annos  75. 

Jain,  luisse  tum  non  miiUo  minorem  25  annis^ 
res  illo  capile  narrata,  satis  indicat. 

Adde,  quodscribunt  Bertellus,  et  Mirxus,  obiiss^ 
Thiofridum  anno  Domini  1110. 

Quod  si  est,  abbatiain  quadriennio  atite  mortcniy 
tradidit  successori  Gerardo. 

Ac  sic,  etsi  21  annorum  tantum  fuit  io  illo  cap.O» 
obiit  lameu  centenarius. 


oir> 


PROLOQUIA.  —  VITA  THIOFRIDI. 

THIOFlUdl  VRRSUS  DE  SDIS  FLORIBUS. 

Etlruo  pyramifles,  ciboria,  colllgo  Flores, 
Sparffo  supor  liiimilos  sanclorum  carne  sacratos. 
Vincla,  cnices,  crsttes  (1)  serrf,t  nolo,  saxa»  caiaslas. 
Muiidi  vila,  saiiis  lol  eoruni  suni  cniclalus. 

(1)  Serras  dc  mco  addidl  fiilcionilai  carminis  labenlis  ruiiiae,  neuiro  exemplari  juvanle 


m 


INCIPIT  PROHEMIOM  (2)  IN  LIBRUM  (3)  FLORUM  (^)  EPITAPHII  SANCTORUM. 


Olha  (3)    uben,  pnlchrie,    spectotcf^   frucftYtfraf  A  nienli  (8)  ygumcnus»  Thiofridus  (9)  psyches  et  s 
(J«reiii.  I,  46),  in  doino   Domini ,  S.  Trevcric»      lis  incorniplionein,  el  inlernam  ^inmi  honi  eon* 
sedis   arcliipra*suli  Brunoni    (G) ;    olensler   aridus     templalioncm. 
{Rom.  II,  17),  (7)  Eriernaccnsis  coenobii  niillitis  ino-         Autequam,  domine  nii,  prxsulum  gemma,  el  glo- 


(2)  Prohemium.  Monel  nie  h»c  prima  vox,  ul 
semel  dicam,  Tliiofridiim  nostnim,  siios  (juosdam 
motlos  bnbere  orihograplii.T^niios  iiiorosus  quispiain 
kakograpbiam  polius  vorel.  Sed  iisui  deferendum  in 
fais  lalibus,  de  quo,  ut  Flaccus  eleganler, 

Qnem  penes  arbilrium  ett,elju$,el  norma  toquendi : 

sic  eodeni  jure  dixprim,  icribeudi.  Sed  et  si  qiiis 
molestius  acclaniet,  origineni  manifeste  reclamare, 
srial,  nnn  fuisse  meiiin,  iii  alieno  scripto  aucloril.i- 
tem  tnihi  vindicar  *,  ei  sc:iIpelio,  ac  spoiigia  pro 
arbiirio,  nli.  Appare:U  elinm  in  bis  Thiofridi  saecu- 
Itim.  Cn^ierum,  alinc  vocrs  occurninl,  qii:e,  etsi  a 
Yiilgato  scribendi  more  abhorrere  vidcniur,  bonos 
tainen  anctores  halienl,  alque  adco  m:igiios  :  si  non 
alios,  at  poclas.  EjiisnioiJi  stiiil  ammirari^  optineret 
abicere^  disicere,  aHprime,  ammiNicnlum^  inlecebr^e^ 
ittlectus ,  flagraniia  pro  fragrnnlia  ,  ortus  ,  pro 
hortns. 

(3)  Flornm.  Merilo  sic  vocat.  Florida  in  hoc 
opiisculo  oinnia,  atque  adeo  incri  Flores.  Ut  de 
dieiione  nihil  dicani  (qiiam  eo  srculo,  noii  Ooridnm 
lanliiin  diras,  sed  ct  gemmeam)  rem  vide.  Niigari 
fateberis  Graeculum,  q:ii  uii(ii(|ne«  eliain  e  f;^.e, 
hatisla  epigrantmalnrioruin  ,  ecyOoXo^iav  vuc:tvil  : 
affanias,  Apuleii  Fioridorum  iibros  :  apinat  Stoboei 
e  Philosophis  comporlaias  iii  cotPiniines  locos,  sen- 
tenii:tp,  qiias  Suidas  uyBokoyiov  <lixil.  L  )i)ge  lios, 
et  lixc  pr;p€ediinl  hi  llores,  liic  fliHilegits.  beiruiue 
qiiotl  de  se  nioniifu<i  est  C:iriis,  id jiirc,  et  vcre  glo- 
rietiir  Thiofridus  Deo  cliarissiinus. 

Floriferit  ut  upet  in  taUxbut  omnia  iibant^ 

Omnia  not  itidem  depatcimuraureadicia.{kilde  et 
facfa). 

Aurea  perpetua  temper  dignittima  vila. 

Lege,  ei  ininim,  ni  Floruin  ielorum  suavitalis 
odore  illeclus,  oples  te,  tolitm  osse  n:isum. 

(4)  Epilaphii  Sanctorum.  Videlicei  sepulchra, 
monumenta .  reliquias  sancloruin  ,  oriianda  sibi 
sumpserat.  Speciat  et  vcleruin  Chrislianorum  nio- 
rein,  qui  hodicque  perseveral,  sanctorum  monu- 
nienta  iloribua  spargcndi.  Calvinislo!  idololairiam 
inclamanl,  sed  nos  eoruin  blasphemiam  el  iinpiela- 
leui.  Utri  lectius?  judicel  Aiigitslinus;  iino  jtidicet 
Deas,  et  ejus  Ihaumaturga  inanus.  Narret  ipse  suis 
verbis  aniisles  Uip|)otiensis  :  Ad  aquat  Tibillanat, 
epitcopo  afferente  ProjeclOf  religniat  mnrigrit  glo^ 
riotittimi  Siephani,  nd  ejut  memoriam  veniebnt  ma- 
gwe  mullitudinis  conrurtut^  et  occnrtnt,  Ibi  cwca 
fRn/ier,  ut  ad  epitcopum  portautem  pignora  tacra 
dueeretur^  oravit :  floret^  quot  ferebat^  dedit^  rece^ 
pit,  oeulit  adinovil^  protinut  videt.  Stupentibut^  qui 
aderant,  prmbat  extultant^  viam  catpent^  et  vias 
ducem  ulteriut  non  requirens.  { De  civiiate  Dei , 
lib.  XXII,  cap.  8.)  Hanc  iqentem  fuisse  nostro 
Tbiofrtdo,ipsimct  credo,  id  affirmaDii  Ub.iT,cap.7, 


ipso  inilio,  el  in  carmine,  imagini,  ad  ipsum  libri 
liuien,  inscripio,  ubi  sic  canit : 

Floret 
Spargo  tnper  iumulos  tanctorum  carne  tacratos, 

(5)  Olir<e  uberi.  Gauilei  nosler  scriplor  allegoriis, 
et  Scriptiiric  sensibus  inysiicts,  et  accommodatitiis» 
qiiihus  perile  adinoduni  utiltir,  ul  legens  depreben- 
des.  Iluio  alloctilioni  gcmitia,  el  (ermana  e«l  itla 
Viki^  D.  Willibrordi  :  Ptanlatit  tn  domo  Domini 
cedrit  Libani^  elc. 

(6)  Oleatter  aridux.  Ilcriim  procemto  Vilse  S.  Wil- 
librordi  :   Oteatter  intertut  olivce   in  mitericordin 

»  uberi,  elc. 

(7)  Kfternacensis  ctjenobii,  Scio  scribi  el  Epterna- 
cum,  d  Ecltternaeum,  Sed,  varianlibiis  aiicloribus, 
cur  alium  scquariiuam  qui  in  manibiisest? 

(8)  Ygumenus,  Iterum  sic  se  vo^al  Vilae  S.  Willi- 
brordi  soluta  oraiione  scripUT,  ca.  36,  qtiod  est  ulli- 
mum;  et  in  carm.  lib.  iii.  Arbilror  esse  GRecanicuiii 
ir/ouficyov  qiiod  ducem ,  duetorem^  prmfectum  signi» 
ficai.  Gnecis  voculis,  lexiui  siio  miscendis  delectari 
hunc  auclorem ,  tolis  ejus  operibus  claret.  Eas 
niaximc  adhibel,  quibus  divinit;  lilter»  uluntur. 
Porro  apudMatth.  legis  (cap.  Ii,6).<xvo0  yap  c^iXcv- 
ffirac  «yovpiivoc,  ex  teexiet  Dux;  et  apudLuciim(xxii, 
^6)  0  r.yotjfxcvoc  (u;  cStaxov&ty.Qiit  pr(Fr«sm  e<l,  Jfciil 
minittrutor,  Ei  npud  Slephauiim  lAcl.  vii  ,  40.) 
xfltTCffTijccv  «UTOvwyou/xcvov  crr'  atTyirTOv.  Consiituit  eum 
pr<epositnm  snper  JEggptum,  Kodi^in  lib.  (xiv,  ii) 
i^yov/xcvoc  Tou  X070V,  Dux  verbi,  Deniqud  cap.  xy, 
«,  av3^«f  v/ouf*cvowff  cv  tci,-  adc>f»or;,  riro»  primot  in 

C  fratribut,  Significai  iluque  Thiorridus  se  abbatem 
esse,  ac  reliquis  prseposiiuin.  Unde  in  Cann.  loco 
allegaio,  non  iia  mulio  posi,  tanuuam  se  explicaus 
de  se  ait  : 

Venit  in  emporium  Uandrita  Thifrid  memoratum. 
Noqite  alibi  usqnatn,  quoJ  sciam,  ulli  eam  nuncti- 
paliuueiu  Iribuit,  qui  cuin  iinperio  aliquo  iion  sil. 
Sicelinm  Thiofridum  iiilellexit  Chrisiophorus  Bro- 
wcriis  iioster,  iiiler  citjtis,  tov  fxaxa^irov,  schedas, 
hoc  udtiolnuioultim  sc  reperisse  lolalur  Joannes 
Dulmenius,  Socicialis  uostro;  saceidos,  aliquanlo 
posl  dalasad  ine  siipcr  ca  rc,aliisque,  lilteras,  iiiima- 
liira  iiioile  eistincitis,  etctim  eo,  mulla  erudiiio,et 
UMgua;  spcs.  Ilis  scripiis,  incido  in  oitavam  syuo- 
diim,  01  iii  oa,  in  opislolam  Ignalii  Coiisfautinopoii- 
laui  palri:ircli:e  ad  Niiolauni  papaiu,  in  qua  isla 
vciiia  :  ir/ovptcvuv  tc  yai  ir/icaSvTC/jfciV,  xa/  iripw  fio- 
yax»v  ir).iOoff  SimtpWt  etc,  ubi  «yovfuvoi  manireste 
j)  sunl  mouachorum  pra!sides,sive  coeiiubiarchs.Mani 
aiioqui  non  recte  diceret,  frcpuv  f*ovaxwv. 

(9)  Ptychet  et  tomatit,  His  Gi:ccis  voculis,  pRB 
aliis,  frequentissime  paginas  suas  as|)ergit.  ^^^x^» 
x«i  owfA«TOf ,  animce  et  corporit. 


TlilOFRIDl  ADBATIS  EFTERNACENSIS  516 

sccndissetis   fasligia,   ul  A  senli  vita,quasi  sc\ta  fcrin,  in  septima  sabballiizaiii, 
David  Jonailix,  sic  sanctse  ve8tr;e  nninuc  niea(ll) 


51$ 

ria,  (10)   nrcbianlislica 


exasperatrix  congluiinata  esi  anima (/ /{^(/  xviii,  i), 
cuin  pro  lioneslissima  roorum  coinilaie  et  motieslia, 
lum  ex  (il)  consanguineorum  vestroruro,  sumnias 
gcncrositiiis  et  dignitatis  heroDfn,in  me  dignatione, 
ac  bencvolcntia.  Ex  quo  auteni  per  diviuse  provi- 
denliae  multiformcm  gratiam  iiilliroiiizatus ,  mibi 
Vilisftimae  fav illae  familiarius  vcslram,  quasi  alicujus 
apud  Dominum  cssem  momenli,  commendastis  ani* 
roam  :  in  meditallone  mea  intimae  dilectionis  vestrx 
ar!enfius  erarsil  flamma  (VtaL  xxxviii,  4),  ct  in 
vus,  omiics  et  loias  cordis  mei  effudi  ineJullas  rt 
visrera.  El  Jesum  leslor,  et  sanctos  ejiis,  el  regnum 
ejtis,  iii  amicilia  mca  nibil  fictum,  uihii  simulalum 


cl  rcquicscuitl  iulra  sepuleri  pcnita;  iu  die  Domi- 
nica,a  qualuor  veulis  venienie  sinriiu  (Ezevh,x\ii,ii)^ 
resurrecliira  iii  *  icorriiplioiiis  gloria.  Nuii  tamcu 
mcipsum  iatet,  mniin  lioc  opuscu'uni  noii  us/|iiCr 
quaqiic  ad  dignx  siiblilitztis  uiigueiu  csse  rxfioli- 
tum,  mullaque  nimis  in  eo  rcprclicnsioni  patere, 
tam  iu  Ipsa  verborum  composiliunc,  qcam  (16)  io 
reruui  verllalc;  qiiod  mihi  proreclo  cousiat  acci- 
disse  :  primo  ex  ofiicii  cura  :  tum  providcniia  fami- 
liaris  rei,  etsi  exiguae  :  deinde  crebra  coi-piisculi 
niei  inxqualilalc ;  poslremo  cx  iiilerioris  lioiuinis 
quam  pluribus,  imo  absqiie  nuuiero  molestiis,  cou- 
ccptis,  (17)  de  novis,  ct  insolilis  rebus,  quas  re* 
penle  nostris  diebiis  ad  dissipationcm  omiiiuin  bo- 


est :  sedquidfjuid  cst.  id  totnm  verum,  toluin  voliin-  ^  nestarum  arliuin  cmergcrc  :  ncmo  lam  fcrrcis  pnc- 

lafinm  est :  neque  ul  muiiificcnliam  vestram  ad  im- 

pendcnda  mihi  ac  meis  qiixlibet  Iteiieficia  aslti  aili- 

^iam,  scd  ob    divulgatae  ac  nolae  virtuiis    vestra 

excelleniiam.  Nihil  enim  csi ,  ui  oralorum  rex  pro- 

testatur  Tuliius,  virlute  atnabilius,  uihil  quod  magis 

aiiicial  ad  diiigeiiduin ;  quippe  cum  propler  virtiilem 

ct  probitalem  etiameosquodammodudirgamus,  qiios 

nunquam  vidimus.  Igiiur, 


{\Z)  0  el  pr(vsidium  el  dulce  decus  meum, 

el  corona  iolius  per  orbem  cleri,  uiillius  iinquam 
immemor  lioneslalis;  ob  tanlum  in  dileclionem 
vesiram   acccnsum   amoris  mei    ignem  ,  tanquam 


cordiis,  qui  tioii  possil  pnTgravari  gravissimo  tri- 
siili;c  .ic  do!oi-is  pondero.  Nec  rlain  ir.e  esl,  qtti  li- 
bros  Sapieiiiisp,  ei  ipsos  laccraul  snncios,  mihi  nou 
parsiiros;  sed  ciiin  iitqcnii  raiicore  animi  indigna- 
turos,  qua  auinialus  leuierilalc,ad  lam  difficillimain 
malcriem  non  cxtimuerim  proruiiipere ;  qiiare  sacris 
lilicris  reve.**entiam  non  servaverim ;  ne  indigne 
trariarem,  et  culpa  ingenii  detererem  (Horat). 
Taci.us  autem  mecuiu  rcpulo,  quod  rarus  aut  polius 
uiillus  sciiptor  sua  aucoriiale  iia  unqtiani  frclus 
fticrit,  ui  principum  et  sapientum  defensione  non 
indiguerit.  Flaccus  lloralius  Mccxuatis  gaudet  pr;c- 
sidio;  (18)  Maroncm  Virgilium  amat  Pollio,  uiriquc 


excelso  Numiui,  laboris  mei  priiuilias,  libellu!n,cujiis  q  ^^^'«1  Auguslx  imperialis  defensio.  Comicortiiii  lepi- 


est  (14)  Inscriptio  tiiiili  :  Flores  Rpiiaphii  Sanclo- 
rum.  ve8'ro  cons€cro  nomini  :  qiiem  per  (15)  qua- 
lema  ca  ratione  disiinxi  volumina,elsingulis  septem 
prxfixi  capitul.-i ;  quia  ex  qiiatuor  elementis  com- 
pacta  somata,  exacia  in  doloribus  el  angustiis  pne- 

tiO)  Archiantislicn,  Vox  a  Thiofrido,  ui  arbitror, 
novala,  pro  eo,  quod  est,  archiepiscopalia 

(11)  Exasperatrix.  Freqiiens  apud  Fzechielem 
prophctain,  domus  exasperaus^  de  popnio  Israel.  Re- 
ueliem  siguiiical,  ei  prsRfractum  conira  Numen.  Ta- 
lem  se,  humiliiaiis  siiiilio,  profiletur  noster. 

(12)  Comanguineorum  ve$trorum.'De  Brunone, 
«jusqiie  fainilia,  quantum  satis  sil,  lii  Thiofridi  Yita. 
llemqtie  de  familiaritalc  cum  Thiofrido,  el  commeh- 
d.  ta  ei  anima, 

ilZ)  0  et  prasidium,  In   breves  no.as  ad  talem 


dissimus  Tereniius ,  conciiante  semulorum  invidia, 
odium  iiicurrissei  pro  gratia,  nisi  (19)  Calliopti  cal- 
lidis  argiimenlis  accusaioribiis  obstiiissel  prudeniia. 
Anicius  Manlius  Torquatus  Doetius,  vir  cunciarum 
ariiuiu  perrcciione  cl  consulari  dignilate  prsecipuus, 

Chrisl.,  c.  16,  atqucalinssxpiiis.  Alii  item  alibi.  De 
sepleuario  vero  idem  Pliilo,  i  Allegor,  et  De  muudi 
opif.  Anibros.  De  Noe,  Grcgor.  iu  1  Reg.,  et  xxxv 
Moral.,  cap.  7,  et  passim  caiteri. 

(16)  In  rerum  verilale,  llxc  infirmilalis  humanae 
conscius  dicit  meliiens,  non  sciens.  Casieruiu  sauaui 
uhique  doctrinam  sedulus  lecior  deprehendet. 

(17)  De  noris  et  insolitis  rebus,  Iniit  abliaiiain  Tliio- 
fiidus  auno  1078,  teuuii  ad  iisqne  annum  4106, 
Magiiae  toto  eo  teinpore  in  Ecclesia  tiirbae.  Schismaia 
aliquot.  Illud  foedissimum,  qiio  Beniio  cardinalis  a 


ificriplorem,  putidunisit,  et  piierile,  quidvis,  egram-  tv  sanciissimo  pontif.  Gregor.   VII  dissidens,  ui  alter 
tmaiico  etain  censu,  comporlare.  Itaqiie  omiiio  hic      »■•"•'"-  ^^..--i— •— -i-— «-- i:"«i-«  ......,..«.-. «.^n..* 

«nonere  hiinc  versiculum  muiiio  sumpium  ab  Hora- 
lio,  i|SO  ejus  priuio  adiiu.  lloc  inoueo,  quod  in  Vita 
teii^i,  Thiofridum,  qui  nullo  eruditionis  genere  ca- 
Tiiit.  noii  pauca  eiiam  a  poelis  haubissc,  ui  legeus 
ipse  depreliciidrs. 

(14)  Inscriptio  tituli.  EpiRrnphe  psalmi  xv  est  : 
Tituli  inscripiio  ipsi  David,  Versatissimo  in  divinis 
littcris  Thiofrido,  veibn  iude  in  os,  inque  calatuumf 
nec  opinanli  veiiiunl.  Quod  iii  D.  Bcrnardo  iiidem 
observcs. 

(15)  Quaterna  volumina-seplem  capilula.  E  niiuie- 
ris  mysteria  exscilpere  gaudet  hic  scripior.  Ilausit 
lioc  a  Pairibiis,  qiios  videas  lolos  sxpe  se  iis  iinmcr- 
gere.  Eliain  magiiu:u  illum  Augustiiium.  Id  anolo, 
ne  sciolo  alicri  Thiofridus  lcvicula  videaiur  esse 
consectalus.  Pono  do  quateniar.o  numero,  mulia 
Philo,  De  opific.  miiudi,  el  Viia  Moysis,  ci  i|uaedam 
Origeu.  iii  E^cchicl,  hom.   1 ;  Aug.  lib.   u  Doci. 


Lucifer,  duodecimo  alios  cardinalcs,  tanqiiamstellas, 
secuni  traxit.  AccessiiBerengarii  haeresiatchse  sacra- 
meuiar.i  foedissimus  lapsus,  posl  recantaiioncm  sse- 
pius  ileratiis.  Ilas  arbitror  dici  res  nuvas  et  inioiiias, 
inaxiine,  llcnrico  impcrat.  id  tcmporis  ei  imperium 
ei  eccie.siam  lurbaule;  ei  ineaulis,  vel  ambiiiosis 
episcopis  iurpiterei  adbaerentibus.  Vide  B-ironiuni. 

{\S)  Mnronem  Virgitiumamat  Pollio.  Sumpsil  ab 
ipso  Virgilio  : 

PoUio  amat  noslramj  quamvis  sit  rustica,  musam. 

(19)  CaUiopii  cnUidis  urgumenlis,  Pleraiuque  exeii:- 
pi-aria  TcrtMiiii,  ad  singularum  Comcetliarum  liiiem 
addiini :  Calliopius  recensui.  Hic  actor  poeiani  a 
malevolis  graviter  aectisalum,  ratioiiibus  lueri  solet. 
VidcPrologumA;i{/n>/!^ttNifi:/if,  Heautontim,  Adelph. 
ei  reliquariim.  Quod  aulem  Thiofridus  ejus  argii- 
menta  vocat  caliida,  maxiuie  fccisse  pulo,  ut  ailutle- 
rci  ad  nomcu  Calliopii. 


W  FLOfOSS  EPlTAPHn  SANCTORUM-  —  UB.  I.  3t8 

coo  (20)  in  Latinos  (hesauros  in  slgnis  (21)  qna-  A  iti  (^)  pnroa  trif»niiae  Gatt»  netrafnli,  pria»  ci 
drivii  iranstiilisset  lljcorcm3l3,aPylliagoi'aoninium 


^eieris  pliilosopliix  (liicuni  judicio  probata  ct 
excocta,  frequcnli  tainen  cl  huniili  orat  precum 
inslantia,  ut  labcr  illc  Synunachi  patrieii  patcrna 
provehatur  gratia.  Atquo  cuin  tanti  nominis  viri, 
prseclarissiiuo  labori  suo  absque  favore  priinatiim 
tii:t  diffisi,  ninllo  inagis  ego,  qucm  neque  forluna, 
nequo  scienli.i  coininendat,  sine  vestri  oblcnlu 
pr«esidii,  nihil  habco  spei  et  consilii.  Si  vestro  so- 
]\m  ,  qiii  eailum  iedes  Domini  {ha,  lxvi,  1),  qui 
uptaculum  eslls  simititudifvs  Doinini  {Act.  vii,  49), 
qiii  perfeclus  diviiii  decoris  einincnlia,  et  plenus  sa- 
pieniia  (Ezeeh.  x^fviii,  i!2),  in  medio  ignitorum  lapi- 
dum  inceditis  {ibid.,  14) ;  sl  vcstro,   inqnain,  cgo 


nobilitate,  ac  rcligione  tuter  defensore:  nulio  roodo 
vereor  oblalrantis  invidix  la^di  morsu  et  reprehen- 
sione  :  quia  ubi  radius  splcndid»  auitoritatia 
vestne,  vclut  ipsius  solis,  iiifulscril;  nocessarium 
erit  Ignorantiae  meae  lcnebras  non  apparere.  Extre* 
roani  ergo  meo  operi  maniim  iinponI:e,et  pro  vestra 
in  ine  benevoleniia,  supervacua  resecate,  hiantia 
supplcic,  errala  corrigite,  el  consullus  exemplo 
praBdecessoris,  ac  nutriloris,  et  sanguine  propiiiqui  \ 
vestri,  L'donis  archipraesulis,  seternae  memoriae;  qnl 
vilain  suinmae  sanctilatis  et  popularis  lajiili»  (23) 
Lwllwini,amc  qitnlicunqiie  slylo  (24)  caraxalam 
(3?ie|&«TTw  /.  zez/>a;«)  sui  tcstiinonil  corroboravit, 
exaiiiiiic:  cotntiode  dicla  aniini  alacritate  suscipite. 


terra.  indignus  »fa6«7opec/ttm/)oiiiiwi(/«fl.Lxvi,  i),  B  et  id  iioslraj  liberale  pignns  aniicilia,  in  posteros, 
qiii  defleiis  miserabiU  dolore  aentmnas  exsilii  niei,      vesiri  anctoritate  nominis  transmitlens ,  archivis 
in  roea  exclamo  cxsiasi:  Projeeins  sum  a  facie  oculo-     sauciae  Ecclcsiae  consecrate  ac  inserite.  Valeie. 
rum  Domini  {PsaL  xxx,  23),  Iseter  amminiculo,  el 


(20)  lu  Latinos  Thesaurot,  Boeiius  Prxf.ilioue  ir. 
Aritlimelicain  ad  Syininacliutn  patricium  :  Ex  Grx- 
carum  opnlentia  Utterarum  in  RomantB  orationis  The^ 
mrnm  sumpta  conreximus» 

(2i)  Quadrivii  Theoremaia  Rursuin  Boeiius  eodcin 
opere  cap.  i.  Prudenlim  nobilitas  qfwdam  qunsi  qua^ 
dmio  vestigalur»  Ubscuram  sententiam  claram  fa- 
citBoelius  mox  eodem  loco  :  Muttiludinem^  qua:  per 
u  est,  ariihmetica  speculatur  integritas,  lilam  vero^ 
tpttB  ad  aliqnidj  musici  modulaminis  temperamenta 
pernotrnni,  Immobilis  vero  magnitudinis,  geomelria 
notitiam  polliceiur,  Mobilis  scientiam,  astronomicx 
iiuiplinic  peritia  vindicavil.  Paulo  infra  :  lioc  igitur 
illud  quadrivium  est,  qno  iis  viandum  sil,  quibus  ex- 


cellentior  animus  a  nobiscum  procreatis  sensibnSf  ad 
intetligenticF  certiora  perduciiur, 

(2i)  PrimaTripartitaGatliaf  metropoh,  C:csar  iJell. 
G:til.  libr.  1,  sic  ordliur  :  Gattia  est  omnis  dntsa  m 
partes  tres  :  quarum  nnam  incotunl  Belgos,  altam 
Aqnitam,  tertmm,  qui  ipsorum  tingua  Cetta!,  nostra 
Galii  appeliantur,  Slcei  Prm,  libriv,  cap.  li.  Agno- 
scit  itaquc  Thiofridus,  Treviros  Callia;  Belgicx  nobi- 
lem  meiropoliin.  ^, .,.,.   v.^ 

(23)  Lw/ttoiiii.  De  huiusVila,  in    riiiofrid:    vna, 

ubi  de  scriplis.  ,        ^  ... 

(2^)  Caraxalam.  E  Graicia  vorem  hanc  IransHinl, 
etLatio  habiiu  doiiavit.  x«o«'f"  *^st  sculpo,  scribo^ 
fulur  x^F^^  Occurrit  iteriim  infru. 


Expiicit  Prohemium. 


INCIPIUNT  CAPITLLA. 

I.  De  eo  quod  Dominus  Deus  noster,  magnus  in  magnis,  gloriosius  operetur  in  minimis. 

II.  De  spiritus  et  carnis  potl  ditetium  eoncordia,  et  feticitatis  utriusque  prtsrogama. 

III.  Quod  nutla  carnis  substantia  carne  sanclorum  sit  nobilior,  el  in  ipsa  corruotione  gtonostor. 

IV.  De  reliquiis  Babyfte  martyris,  ei  in  apostatam  angetum  potestate  homtms.  ^n««/..#l«tti» 
y,DeSanctorum  somatum  suavissimi  odoris  fragrantia,  et  temvit  Dei,  el  arca^,  el  attarts  coaplatwM 

mstica.  .    . 

VI.  De  dote  sanctre  animce,  et  de  odoris  in  corpus  exammalum  transfustone, 
Vil.  De  distantia  inter  defuncla  veteris  Adte  et  novi  Adts  ^tiorum  somata. 

Expliciunt  capitula. 


f  LORES  EPITAPHII  SANCTORUM 

LIBER  PRIMUS. 


CAPIT13LUM  PRL4UM 

De  eo  quod  Dominus  Deus  noster  magnus  iu  magnis^ 
gloriosius  operetur  in  minimis, 
Com  Doininus  Deus  noster  sit  magnus,  et  lauda- 
bilis  nimis,  et  magnitudinis  ejns  ncn  sit  finis  {Psal. 
cxuv,  3),  omnino  diflicile,  iino  iinpossibile  est,  ut 
pro  magnitttdine  det  gtoriam  laudi  ejns  (Psal.  Lxv, 
4.)  homo  terra  et  cinis  (Kcr/t    x,  9).  Sed  q«!a  lamen 


universa  creatura  ad  laiidandum  Conditoris  sui  no- 
nien  el  magnificenliain,  naturali  inlcnlionc  duciiur, 
cL  soluin  post  niortem  carnis,  sanclorum  exercilium 
ei  jubiluin,  inlerna  divinas  glorix  conieinplalio,  ac 
acterna  collaudalio  esse  credilur,  nos  aliqua,  licot 
iiifiina,  t>orlio  creaturx  «yus,  et  opus  manuum  eju$ 
(Job  XXXIV,  10),  laudare  el  glorificarc  essciitialiler 
cisumnie  laudabilem,  et  gloriosum  in  scccula  (Damel. 


519  TrirOFRIDl  ABBATrS 

III,  56),  promodiilo  innrmiiatis  noslrae,  conemur,  A 
ei  ad  cujiis  landem  per  naiurain  traliiinur,  propria 
Tolanlaie,  ac  ardentissimo  mentis  desiderio,  confi- 
ienmur  nomini  $anc(o  ejus,  et  gloriemur  in  laudeejus 
{Ptal,  CT,  47),  Con!e  et  orc  dicamm  l>omino  Deo 
s.ilufa'i  nostro  :  Quain  terribilia,  quam  magnificala 
iunt  op^ra  /tia,  Domine^  nimis  profundcB  facta;  sunt 
eogitatntiones  tua(Nal,  ici,  6),  quia  quam  lerribitii 
esiin  eons  Uis  super  fiiios  hominum  (PsaL  l\v,  5); 
e% licet  inagiins  in  niagnis,  (25)  gloiiosius  tnmen 
mii  abilia  operalur  in  niinimis.  Nam  quid  minus  dis- 
8o!iiio  cinere?  quid  brevius  est  iraiisitivo  nomine, 
(i6)  cujus  esse  transcundo  est  esse  ?  Scd  divinae 
majestalis  virliis  incomprehensibilis,  ineffjbilis  sic- 
ui  lerram  informem  rormavit  in  animam  virentem 
{Gen.  II,  7) ;  sic  terrain  corport  humanitalis  suas  '^ 
conformem  in  terram  et  pulverem  reversam  (Cen. 
111,  19),  in  puWerem  dat  mirabilius  vtvcre  per  Spi- 
rilum  vivificantem  (I  Cor.  iv.  45) ;  et  qui  ex  nihilo 
rerum  condidit  universitatem;  inlransitivi,  acoeter- 
ni  nOininis  sui  virtutem  declarare  dignalur  in  pulve- 
ris  noaiine,  (27)  ciijus  nulla  substaiitiaHier  est  na- 
tura  essentiasquod  anleqiiam  dicalur,  uibil  est,  In 
dicendo  nibil;  postqiiam  dicitur,  remota  omni  so-  . 
pbislicae  augmentalionis  stropha,  quantum  ad  se, 

(25) G/oriostit  in  mtiiimfi,  Verbasunt  epigraphes, 
et  loiius  capitisbreviariuni.  Perpeluuin  liocestThio- 
Trido,  diserte  seiiieiitinni  ali!|U.ini  ciijusquc  capilis 
inllio  ponerc,  qnac  lolum  paucis  verbis  argunienium 
contineat.  Qui  ulteudit,  facile  anim;idverlil,  hocpri- 
muin  capul,  non  tanlum  esse  toliusOperis  Piaeraiio-  C 
nem,  sed  ilcni  coniinerc  paucis,  qnod  pluribus  ira- 
ctaiiir  totisqu:ituor  libris.  Goenini  omnia  retlounl, 
Hl  ostendalur  Deum  mirabilcin  esse,  nou  t;Hiiu:ii 
iii  sanclis  siiis,  sed  cl  in  sanctoruin  quibiisvis  re- 
bus,  eiiain  miniinis.  Quud  ad  rein  alliiict,  in  nfiiU' 
ralibus  quoque  vernin  videlur,  ut  pliis  aduiiiMbili- 
tatis  sii  in  parvis  rebus  qiiain  inagnis.  Noii  lucuit 
hoc  Scriptiira.  Quatuor  sunt  minima  terrte  (iiiquii 
Prqv.Tb.  XXX,  24)  etipsasuntsapientiora  sapientibns. 
Tum  nominnt /orm/cHS,  iepuscuios,  locusias,  sieiiiO' 
nes.  Ncc  riigii  sieculi  sapientes,  et  soleries  nalurue 
scruialores,  ut  Patrcs  a  Deo  inspiralos  sileatn.  Pii- 
niiis  quidern  (lib.  uudeciino,  cap.  1.)  et  aculuin  se 
horum  speclatorem  oslendil ,  el  exhibet  dispriuui 
descriptorem.  Hestant^  inquil,  immensoi  subtiiitais 
animalia.  De  parvis  loquitur.  Jteruin  de  iis  ieni : 
Nusquam  alibi  spectatiore  natura;  rerum  Artifieio. 
Cap.  scq.  In  magnis  corporibust  onl  cerie  mnjoribus^ 
faciiis  officina,  seqnaci  materia  fuit.  In  tiis  tam  par-  ^ 
m,  at^xe  tam  nullis,  quas  ratio  quanta  viv,  ^Hiim 
inextricabitisperfectio?  (Jbi  tot  sensus  coHocavii  in 
eulice  ?  et  snnt  ulia  dictu  minora^  Sed  ubi  visum  in 
eopra'tendil?  ubi  gustatnm  uppiicavii?  ubi  odoratum 
inseruii?  ubi  vero  irHCuientam  iilam^  et  portione 
maximam  rocem  ingeneravit  ?  qua  subiiiilate  pennns 
Hi/n^XMr/.' Yidc  plura  ibi,  ct  deiiiccps  de  aiiis  aui- 
malculis,  luaxime  de  apibus  formicisque.  Cunchiiia- 
mus  ejiisdeiu  verbis,  cuin  jusla  aiiqua  iudignatione  : 
Sed  turrigeros  eiephantorum  miramur  humeros ,  tuu- 
rornmque  coiia^  et  truces  in  subiime  jactus^  tigrium 
rapinas,  leonum  jubasj  cum  rerum  nulura  nusquam 
magiSf  quam  in  mifi/m»,  totajit. 

(26)  Lujus  esse  transeundo'  est  esse.  Traiisimus 
eniui  cuui  tempore  in  quo  suinus,  el  a  quo  ,  veli- 
nius,  noliiniis,  rapiinur,  ut,  nnnquam  iiitem  simus; 
et  lolliinur,  nt  iie  sic  qiiidem,  diti  simus.De  tempore 
cjusque  fluxu,  mnlm  di^initus  lib.  ii.  Confess.  plu- 
ribus  cauo.  D.  Xu^. 


EFTERNACENSIS  3^» 

nihil  est.  (28)  Nihil,  et  transilivum  apud  nos,  quo- 
nim  esse  ex  nthilo,  et  in  transitu  est,  in  conspeciu 
cjus  qui  solus  esl,  iiitransilive  ac  vere  est;  et  qood 
nostrx  inorlalitati  mortuiim*  ejns  immortalilati  est 
vivuui,  et  quod  nobis  esse,  illi  consiat  non  esse. 
Alque  ut  invisibiiia  ipsius^  ae  sempiterna  virtus  ejus^ 
el  divinitas  altius  intellecta  conspiciantur(Rom.  i,20), 
operosiorc  in  bis,  qii»  orla  ex  iiihilo,  redisse  videii- 
lur  in  iiihilum,  poteulia  opcralur.  El  cum  (29)  san- 
cti,  divina  ct  coelestia  animalia,  post  fiumina  Baby* 
loniSy  super  quce  tederunt  et  fieverunt  dum  recorda- 
rentur  Sion  (Psal  cxxxvi,  i);  (30)  post  gravem  jfirr- 
^fffm  Chobar  (Ezech.  iii,  15),  habiiaverint  inllieni- 
s.ilcm  Civitate  Domini  virtutum  (Psal,  xlvu,  9), 
el  hxreditale  acquisieriiil  eam  :  terrestrem  illoriiin 
domum  habitationis  huju4  dissolutam  (II  Cor.  v,  I), 
cuin  omnibiis  appenditiir»  suis  tam  intimis  quam  ei- 
timis,  tanla  exornal  gloria:  ut  tuiu  demutn  jare 
credantur  csse,  qnando  inortalitaitis  condilione,  iii 
origiiiem  suain  redissc,  ac  nihil  seslimantur  essc; 
tuni  demum  exaltetur  lignam  humile,  et  ex  arido 
fiat  viride,  quando  tenueril  in  terra  radix  ejus,  et  in 
puivere  moriuus  fuerit  trur.cus  ejus  (Job  xix,  8,  9). 
Ad  odorem  enim  aqu<e,  ad  gloriricatioiiem  gloriricaii 
Spiritus,  flniia  fliie  influito  nomina,  et  arescenlia 

(27)  Cnjtts  nulla  tubstaniiaiiter  est  natura  essenlm. 
Vcl  hyperbole  est,  cumnihil  esse  possii  siiieessenlia; 
vcl  coiiiparat  pulvcris  esscntium  ciim  di\ina;  vel, 
quod  niagis  ceiiseain,  indicai,  pulverem  nihil  een- 
seri,  cum  non  siiexiis  quor.im  aliqua  habeatur  ralio; 
non,  iiiquam,  hoino,  nou  animai  aliud,  nou  arbor, 
lapis,  elc. 

(28)  Nihiif  et  iransitivnm  apud  nos ,  etc.  Sensiis 
cst,  l)eu!U  siia  beitevolentia  ei  potentia  id  eflicere, 
ul  aliquid  ceitseatur,  alque  adeo  niagnum,  quod 
alioqui  pro  nihilo  pulabatur.  Sic  geulium  Doclor 
vocat  en  qnasnon  sunt^  tanquam  ea  qutc  sunl  {Ro- 
man,  iv,  i7).El  Magister  vil»  (Ltic.  xx,58)  Omit.i 
vivuiU  ei.  Ex  hoc  Thiorridi  ioco,  aliisque  coUigitnus 
thcolo;:ia  scholastica  ,  (|uun  vocaums  ,  iiuhuluin 
fuisse  (uon  iiiodo  pliiiosophia)  idqiie  iion  inagistro- 
rum  serinmie,  aui  libris  (qui  nihii  diim  ea  nitate  vtd- 
gaverunt)  sed  ingeiiii  praisiautia,  et  slutiii  a^sidui- 
iaie.  Itaqiic  nihil  verear,  ipsuin  inter  eos  rcrerre, 
qui  eaiu  disciplinani  vcl  repcrcnnl,  vel  illustra- 
rinl. 

(29)  Stincli.  divinaj  et  coelestia  animaiia.  Cur  sic 
cos  lioc  loro  voccl,  nou  assequor,  nisi  ul  ostendut, 
non  redisse  in  niiiilum,  ut  videri  dicebal  :  s>ed  r«- 
diisse  in  coeium,  uiide,  ut  mox  subjungii,  originem 
tiaxerant.  Taineii  propter  hanc  caelcstcin  originein, 
forte  alliiditad  qualuoraniin.iUa,quxEzechieli  juxU 
fluviuui  Cliobar  apparueruni.    De  qiio  fluvio   inox. 

(50)  Post  gravem  gurgiiemChobai.  Ad  huncfluviiini 
mira  oslensa  suiilEzechicli,  ipso  leste  cap.  i,el  alibi. 
Esse  ipsuin  Euphraicm,  bona  et  bonoriiin  aucioruiu 
senieiitia  cst.  Grnvem  vocal  Thiorridus,  quod  ad 
llluin  habiurenl  raplivi  Israelilae,  Ezerh.  i,  i,  et 
clarius,  cap.  iii,  i5;sed  cur  huiic  fluviuin  noininat 
iuter  tol  flumina  Babylouis,  ubi  scdcruut  ct  flevc- 
runt?  An,  qiiod  hiijus  nomennotuin  est,  aliornm  nou 
est?  an  ob  etymologiam  nominis,  quaiu  solens  cou- 
sectaiur?  Naut  Chobar,  nt  alios  significatus  taccam, 
in  Ecclesiasle  cap.  i,  iO,valct  Jam,  qnalenus  usur- 
patur  in  rebus  prsctcritis.  Jam  prwcestit;  inquit,  iu 
taculity  qum  fuerunt  ante  not.  Sic  ceusebiitir  rapi- 
dissiino  suo  cursu  ros  secum  rapere,  quod  Thio- 
fridus  asserit,  dum  aii,  nos  perpetuo  iransire.  Lur 
bens  auiliain  alioruni  iudicia. 


U\  FLOUES  EPITAPIHI  SANCTORUM.  -  LIB.  I.  5« 

olmindomo  Domini  fruciiferce  germuiant  (31)  ra-  A  imoperncilur  :  non  deficil,  sed  in  augmcntain  Dei 


malia  {Jerem.  xi»  iC),  exsiinctae  profecto  carnis  (3:2) 
leinmatii,  el  faciuni  comam^  quati  gum  primnm  sunt 
plgnlala  (Job  xiv,  9)  et  compacia,  viridilaiemquc 
siiam  ostendunt  in  aflcctu  adinirandi  operis,  quain 
i  condilione  niuiidi  haboeruut  in  praescicntia  condi- 
toris.  Denique  secunduro  iinmulabiie  divinx  decre- 
tum  provideiitiac,  qux  eicclorum  cum  aniinas,  lum 
tam  corpora,  quam  oinnia  ad  somalum  naturam,  et 
qu.iin€Qnquc  necessitudinem  altincntia,  inexcogila- 
l»iii,  et  iiicomparabili  niodo  dccrevit  gloriflcare, 
niira,  et  veheiueiitcr  stiipeuda,  per  virtutem  ac  me- 
riUim  saiiclificaii  Spirttus  siii,  opcrantur,  ejusqiie 
ifiaestiinabilein  in  coniemplatione  iuterna  suinini  et 
iiieircumscripti  Spiritus  Dei  honorem  et  niagnificen 


proficit.(34)  Caro  siquidem  subjugata  spiritus  impe- 
rio,  quasi  unumcumeoefficitur,  ctijus  naturam  sequi- 
tur,  fi lque|  spirilualis,  sicut  e  contrario  spiritus  si 
degenerat,  si  condilionis  et  digniiatis  su«e  prxro- 
galivam  non  consideral,  si  a  carne  vincilur,  et  in 
servitulem  redigitur,  fit  carnalis  :  et  sicui  haec  mo- 
rienlem,  sic  ille  vermem  pascil  non  morientem  {Isa. 
Lxvi^  24;  Mar,  ix,  43,  4o,  i7).  Spiritusitem  carnem 
suam  quam  afflixil,  et  concupiscenliis  suis  mortifi- 
cavit,  glorilicatiis  glorifical ;  et  per  cujus  morttfi- 
catioiiem,  morlcmeTasil,  etbeatae  viixmeruilaeler- 
iiitatcm  :  post  fincm,  non  flniri,  post  corruptioiiem, 
dat  (35)  incorruplionis  gloria  supervcsliri.  Omnia 
prxmia,  omnia  spiritus  gaudia  adipiscitur  caro,  si 


tiam  teslanliir,  et  cum  arescanl  et  nihil  sint  pcr  se ;  »  8P'nl»"  coiisentit;   omnia  Bupplicia  omnes  carms 


viresciint,  et  snnt  per  euin,  qiii  (33)  regiiavit  in  sc, 
qiii,  coufirmalo  ingenilse  rationisexamiiie,  erraticos, 
ac  irralionabiles  molus,  ratioiic  correxit,  et  coro- 
prcssit  sub  sc.  Possunt  quxcuiiqiic  dives,  et  nihil 
haesitan^  meretur  fides,  possunt  proreclo  per  habi- 
tatoreni  qitoiitlam  et  professorem  suum,  qui  se  in 
hac  vita,  a  vinculis  corporis,  mortc,  quam  virtutes 
pncstant,  dissolvii,  qut  corporeas  iliecebras  con- 
ieBip^it,  qui  cupidiiatum  dutccs  insidias,  reliquasque 
omnes  exulus  passiones,  ctaustra  carnis  Iranscen- 
dit,  et  ad  possessionem  suam,  coeli  palaiium,  fere 
liber  ascendit.  fere  liber,  in  ;uain,  ulpoie  edonaiia 
carne  victor  etDominus;  et  in  nuUoei,  nisi  solo 
auiinaudi  et  vegctandi  oflicio  obnoxius.  t 

CAPITULUM  II: 
Be  ipiritui,  ei  camiSf  posi  duellum^  concordia,  et 
feiiciialis  utriusque  prterogaiiva. 
El  nimirum,  cum  homo  compositus  sil  ex  carne 
ac  spiritii,  quae  invicem  sibi  adversantur  {Spiritns 
enim  concupiscil  adversus  carnem,  et  caro  adversus 
spiritum[Galot.  v,  17 1),  postquam  in  virtute  Domini 
pax  fuerit  data  {Peal.  cxxi),  et  facta  carnis  mortili' 
caia  {Rom»  vni,  3),  qiiania  anle  discordia,  lanta  post 
doelinro,  inter  uirumqiie  coalescit  coiicordia,  et  in 
morte  qu«  estsolutio  animxa  corporc,non  fluitur. 


serumnaspalilurSpirilus,  si  se  carni  substernit  (36)» 
si  ejus  spurcitiasimmacutato  callc  non  transit,  si 
clibanum  ignis  ejus,  ct  (37)  ollam  accensam,  cujns 
facies  est  a  facie  Aquilonis  {Jerem,  i,  i3)  non  ex- 
stingutl.  Caro  de  terra  sumpta,  sed  terrenis,  volu- 
plaiibus  mortua  asceiidit  cum  spiritu  sursum;  spi- 
rilus  de  coelo  sumptus,  sed  ccelestibus  dcsideriis 
non  accensus,  imo  tolus  carni  dediiiis  descendit 
cum  carne  deorsum  :  el  sicut  liaec  inieliciter  viclriXy 
in  reprobis  iiec  inter  supplicia  deflcit,  sed  scmper 
deficiendo  subsistil,  et  moriendo  non  moritur;  sic 
iile  infelicius  victus,  semper  esseniiuliier  vivendo, 
non  vivit,  sed  non  moriendo  niortlur,  nou  defi- 
ciendo,  nou  subsistendo,  deficit,  suiistsiit,  fiuitur 
semper,  et  sine  fine  cst.  0  qiiam  infelix  spiritus  ho- 
minis,  si  a  carne,  quae  corrumpitnr  el  aggravat  ani- 
mam{Sap,  ix,  15),  deprimilur  et  obruiturl  qtiain 
felix  caro,  quae  non  renititur,!»cd  spirituisubdltur! 
quaro  fclix  homo,  qui  cor  suuni  ad  Doniiuuin,  diri- 
git,  cujus  spirituro  Dominus  ad  se  irahit,  ut  ad 
conversationero  sui  desiderii,  et  iiiteriora,  et  ex- 
leriora  ejuscoromutet,  ut  nihil  jam  meiiti  exierius 
libeat  niliil  caro  interius,  vel  si  appelil,adipi3ci  stii- 
deat ;  sed  omne,  quod  homo  est ,  ad  eum,  a  quo 
est,  ct  interius  desideraiido  ferveat,  et  exterius  se 


(3!)  Ramalia,  Yo\  Ovidio  et  Pcrsto  usurpata; 
quorum  hic  : 

Veteris  ramalia  fagi. 

(32)  Lemmata.  Graecum  est.  Reliquia,  Aft/i/AocTa,  h 
>fcirai,  Retinquo. 

(SS^Regnavilin  se.  Spiritum,  siveaniinam  hoininis 
iniellige,quaecarnem  depressit,  ut  allolleret.  Morti' 
ficatio  haec  dicilur,  deqna  Aposlolus  in  hanc  eam- 
dem  senlentiam  :  Si  spiriiu  factacarnis  moriificave- 
n<»,Hr€/if  (Aom.viii,13.;  CuiAposloli  loco,  hic  Thio- 
fridi  bonus  est  coinmenuirius. 

(34)  Caro  fil  spiritualis,  Non  mutala  natura  ,  sed 
obedientia,  et  spiritus  iinilaiione,  cui  se  ad  nu- 
ivm  aitemperat.  Sic  equuin  quasi  rationis  partici- 
pem  dicimus,  curo  eo  alacer,  et  acer  tendil,  qno 
doinini  insidenlis  minimus  nutus  indicat.  llac 
niente  David  :  Cor  meum,  et  caro  mea  ezsttltaverunl 
in  Deum  vivum  (Psal.  lxxxiii,  3). 

(35)  Incorruptionis  gtoria  supervestiri.  Respicit 
illud  Aposloli  (/  Cor.  xv,  53).  Oporlet  corruntibHe 
koc  induere  ineorruptionem.  Porro  verbum  Super^ 


vestiri  sumpsit  ex  Epist.  II,  ad  Cor.  cap.  v,  vers.  4. 

Qiiod  non  adnotassem,  nisi  ut  simul  indicarem,  fainl- 
|.  liare  esse  Thiofrido,  cuin  e  Scripliira  aliguid  affert, 
*^  e  pluribus  lucis  simul  haurire.  Hoc  argtituenlo  est, 

undique  eum  pleuuin,   uiidique  redundare ;  ul  de 

eo  dici  possit :  Hoc  ructat  quod  bibit. 

(36)  Si  carnis  spurcitias  immacutato  catle  non 
transit.  Transhituin  ex  ollicio  Ecclesiae  de  sancta 
Agnele. 

(37)  Oltam  accemam.  Allegorias  et  sonsus  mysli- 
cos  rrer|uens  miscet.  Quid  hoc  loco  olla  ?  Dicat  D. 
Gregorius  Magnus,  quem  uoster  diligenter  lectita- 
vit,  ac  non  semel  allegal.  OUa  iuccensa  (iiiquit, 
lib.  xviii  Mor.  cap.  II)  est  cor  hum:inum,  saeciihi- 
rium  ciirariini  ardoribus,  dcsiduriorumque  anxieta- 
tibus  ferveus.  Quae  a  facie  Aquilouis  succenditur, 
Id  est,  diaboli  suggestiouibus  inflammalur.  Ipse 
enini  vocari  nomiue  Aquilonis  solel,  qui  dixit : 
SedelK)  in  monie  testamenii,  in  literibus  Aquilo- 
nis  {Isa.  xiv,  13).  Yide  plura  ili,  et  ejusdem  ope- 
ris  lib.  xxxiii,  c.  41. 


S^  TBIOFRIDl  ABBATiS  EFTCRNACENSIS  oU 

edomando  conslriim^ai !  felix  prorcclo  caro,  qux  si-  A  cujus  infirtnitatein  spirUus  adjuval  {Rom.  viii, 
RMil  oiivnis  in  bac  vila  deficil ,  qn:e  jam  nullis  suis 
molibus  scrvit,  sed  pnesidens  spirilus  cnncta  cjns 
fluxa  resiringit,  et  quodam  dtstrictionis  sn?c  gladio 


onine  qnod  in  illa  male  vivebat  inlerficit.  Feiix  pro- 
cul  diibio  omnis  bomo,  qui  vivens,  in  cinerem  re- 
vcrtilur,  qui  mortalitalis  suse  non  obliviscilnr,  qui 
ante  carnis  morlcm,  carni  inorilnr,  cujiis  interna 
(58)  vermis  (Psal.^  xxi,  7)  de  sola  et  pura  lerra,  in- 
temerata  vidclicet  Virgiiie,  procreatus  ilepasciinr. 
Felix,  inquam,  qui  jam  non  est  in  carne,  scd  in 
spirilu  riijus  corpus  mortuum  est  propter  pecco' 
iMm,  spiritus  vero  vivit  proptepjusti/icationem  et  cor» 
poris  suiexspectat  redemptionem  (Rom,  viii,  10,  i5). 
Gumqiie  in  nno  bomine  dito  siiil  bomincs,  intcrior 


cujiis  abscomiitus  cordis  est  homo  in  incorrupiibili' 
tate  quieti  et  modesti  Spiritus,  qui  in  conspectuDei 
locuples  est  (I  Pet,  iii,  4),  pergit  nbi  vita  osi,  et 
sicut  in  profundissimum  infernum  descendunt  omnia 
rcprobi  inleccbris  c^rnis abstracti  el  itlecti  (Job  jim, 
1G  ;  Jac.  I,  14),  ut  nec  boc  ci  a  tonnenio  sit 
liberuin,  quod  bic  rclinqnit  moriuiim ;  sic  omn'a 
ejus,  qiii  in  ninndo  extra  miindiim  est,  ad  C(rlutn 
c(Klorum  ascendnnl,  ut  ncc  id  qiiod  ex  se  inscnsi- 
bilo  in  lerra  deseril,  ab  inlcrna  rcmtineralionis 
gralia  immune  sil ;  sed  c»ro,  quae  in  omnibns,  co- 
ines  cl  particeps  fuit  laboi  is  ct  moriilicationis,  sit 
eiiam  consors  honoris  ct  glorificaiionis.  Igilursi 
carnem  damnati  peccatoris  spectes,  qnid  hominc 


et  extcrior,  etduo  ununi  sint,  fclix  uliqiic  iile  cst,  *^  abjectius,  quidputidius  ?  si  spirituro,  qnid  nitscra- 


in  quo  fit  illud,  qiiod  scriptnmesl:  Si  duo  conscnse- 
rint  de  omni  re  quamcunque  petierint  fiet  eis  a  Patre 
meOj  ubi  enim  duo  congregati  fuerint  in  nomine  meo, 
ibisum  inmed.o  eorum  (Matth.  xviii,  49).  Siimina 
quippe  et  inlcrna  fclicitas  esl  bominis  in  corpore 
peregrinantis,  si  in  medio  diioruin  unuin  babcnliuin 
consensuin,  mediator  Deiet  hominum^  homo  Christus 
Jesus  esi  (/  Tim.  ii,  5),  qui  pax  nostrat  fecit  utraque 
unum,  et  medium  parietem  macerice  solvit  inimicitias 
in  carne  «ua,  ut  duos  conderet  in  uno  homine,  faciens 
pacem^  et  reconciliaret  utrosque  in  uno  coipore  Deo 
per  erucem^  interficiens  inimicitias  in  semetipso^  ut  in 
utroque  accessum  liabeamus  in  unospiritu  ad  PatrMi 


bilitts,  qnnl  damnabiliiis  ?  Si  ilem  speclalat  sancti- 
talis  boininis  carnem  considcres,  qtiid  illa  in  terra 
nobilins,  qnid  inirabiiius  ?  si  spirilnm,  qiiid  cxcel" 
leiitius,  quid  gloriosius  ? 

CAPITULUM  III. 

Quod  nulla    carnis  substantia  carne  snnclorum  iit 
No6tifor,  et  in  ipsa  corruptione  gloriosior. 

Kiiniruin,  excepta   carne  Clirisli,  qu»  prcliuin 

est  nuindi,  nullu  carnis  siibslnntia  carne  sanctonim 

est  nobilior,  qii?c  quanlo  spiritui  subjeciior,  lanlo 

est  liberior,  et  in  ipsa  corruptionis  resoliitione  glo- 

riosior.  In  naliviiate  ad  laborem  et  miseriam  ;  in 

mortc  nascilur  ad  rcqtiicm  el  gloriam.  Ad  gloriam. 


(Ephes.  II,  14, 18).  Et  revera  exceptis angtlis  lucis,  inqnnm,nascitnr,  qnnmvis qnod ex  verme  coiiceplum 
nibil  in  creaturis  felicius  est  boinine,  qui  a  caine  et  progcnitnm  esi,  a  vermibns  comedatur,  el  pulvis 
non  superatur,  scd  desideriis  eju,s  qua:  militant  ad- 
versus  animam  (I  Pet.  ii,)  dominatur.  Nibil  item, 
exceptis  spiriiibus  aposlalis,  infeliclus  cst  hominc, 


qui  t]uotidiede  vila  periciitatnr,  et  cujus  animas  li- 
bertas  captivalur.  y\cior  judicabit  angelos  (i  Cor.  vi, 
3);  Victus  ciim  angelis  peecantibus^  et  rudentibus 
infemi  detractis,  deirahetur  in  Tartarum  (II  Pet,  ii, 
4),  ubi  ignis  eorum  non  exstinguetnr^  sed  erunt  usque 
ad  satistatem  visionis  omni  carni  (Isa.  lxvi,  24).  IIIc 
sanciis  acqualis  crii  angelis,  iste  inferior  et  infelicior 
bestiis;  quippe  cuin  hac,  utquidam  xternae  sapien- 
i\x  symmysta  asserit,  non  spcrent  judiciiiin,  ne- 
sciaiit  crucialum  nec  salntem  posi  mortem  repro- 


iii  pulvcrem  revcrtatur  :  quia  qu»  in  plerisque  san** 
ctorum  nibil  dislare  visa  esl  a  carne  peccatonim, 
et  stippliciis  deptilnla,  el  contemplui  esl  habila,  in 
niorie,  iil  lux  a  tenebris,  gramli  discernilur  distan- 
tia  ;  et  cvidcntissime  agnoscitur,  aliud  esse  ex  na- 
inra,  aliud  ex  meritis  et  gratia.  Ex  natura  est  putri- 
biiis  ;  ex  meritis  el  gralia  longissimo  lcmpore, 
ctiam  conlra  naluram  durat  iinpulribilis,  ac  ab  ea 
esuriens  repellitnr  vermis,  Cumque  vermes  sinl 
cives  hominis,  illum  civem  suum  non  facile»  non 
subito  cognoscnnt,  qui  (40)  Dei  el  angelorum  civii 
est ;  ei  qui  vermes,  infestas  videlicet  cogilaiiones, 
a  se  repulit,  (41)    dulcedo    verinis  non  est,  non 


mi8sainsibi;liiijus  veroinbac  vita  <^au</iNm,  licet  in-  q  avide  discerpitur,  non  quasi   famelicam  ingluviem 

satians,  avitiius  absumitur.  Caro  sancttficaia,  pcr 
naturam  induta  putredinCf  et  sordibus  pulvertSf  dor- 
mit  in  pulvere  (Job  vii,  5,  21) ;  per  grniiam  et  mcri- 
tum,  vigilat  in  inirifico  opere,  et  eum  cujus  dulcedo 
est  vcrmis  (Job  xxiv,  20),  resuscitat  depiilvere,cl 


numeris  adversiscasibusimplicituni,  tamen  siitM/ar 
puncti,  et  veiut  visio  nocturna  (Job  xx,  5,  8)  transeat ; 
et  quia  hic  ex  anima  simul  ei  carne  peccat,  iiiic  in 
igne,  (59)  qui  non  snccenditur  (Job  xx,  26),  in 
aniina  ei  cariie  pariter  cruciatus  sustineat.    Hic, 

(58)  Vermis  de  sola,  et  pura  terra.  Gbristum  in- 
dicat,  qni  seipsuin  in  psalino  vermem  vocavit.  llic 
intiina  nostra  depascilur,  cum  ejtis  amore  uii- 
mur. 

(59)  IgniSf  qut  non  succenditur.  Dc  infernali  lo- 
quilur.  INon  succendi  dicit,  neinpe  sludio  bumano, 
et  aggesiis  lignis.  Ksi  enini  absque  bis,  Dei  voluii- 
tate,  £iei*nus. 

(40)  Dei  et  angelorum  civis,  Arrogans  asscrlio 
videatur,  nisi  Aposiolus  (Ephes.  ii,  19)  audacius 
eiintn  ilixissel :  £stis  ciees  sancioruMf  et  domestici 


Dei.  Magnum  est  esse  Dei  civem^  sed  plus  essc, 
domesticum  ut  naro,  quoties  gloriamur,  hinc  ifi  Do- 
mino  g!oriemur. 

(i\)  Dulcedo  vermis  non  est.  Jub  de  iinpiolo- 
quens  (cap.  xxiv,  20).  Dulcedo,  inquil,  t//tiM  vermei. 
Tbiorriiius  vurbis  iltis  nltro  se  offereiitibus  in  aliiim 
senstiin  utitur,  scnsti  quem  dicnnl  accomodatitiufn, 
Fuit  bicc  ratio  Sciipturis  uiendi,  posl  Thiolridtim 
nostnim,  sancio  Bernardo  usitati^sima,  ui  etiaiB 
quandoqtie  pie  jocari  vidcatur. 


323  FLORES  EPITAPIIIi  SANCTORUII.  —  LIB.  L  5ftG 

Teddii  gralix.  El  omnino  mirum  esl :  vermes  pascit,  A  divinltatis  donum  cum  (42)  per  usum,  lum  (ia)  ex 
el  homines  sanai ;  pulredo  est,  et  putrcdincm  tol- 
lil;]acei,  ci  jacentes  erigit  ;  in  nihilum  resolviuir, 
cl  a  prtncipibns  et  poieslalihus  aeris  hujus  timeiur: 


d  qui   tignaculum    simiiUudinis,  pUnut  sapienl.a^ 

(t  perfeciut    decore^  in   deliciis    paradisi  Dei  fuit 

{Ezech.  xxviii,  12),  «I  qui  factus  esl^  ut  nulium  li- 

meret  (Job  lxi.  2i) ;  dissoliitum  cinerem  revcretur : 

cl  rex  super  aniversos  filios    superbia^  qui  omne 

lubiime  tidet   (ibid,,  25).  a  ravilla  toiquciur;  intcr 

astra  matulma  ad  iaudandum  (Job   xxxviii,  7)  con- 

ditus  Conditoris  maguificenliam  ;  rugit  ad  pulve- 

.  ris  menioriam,  et  conccnlum    ai:geiicuin  vcriil  in 

sonnm    brutorum    animaliiiiii.    Senlil     pulvcrem 

rcgnarc  super  sc,  qui  noiuit  Deum  rcgnare  super  se 


aucloritate  Scriplurarum^sit  pcripiciium  ;  ad  levi- 
gandiim  tamcn  lccloris  fastidium,  quod  iiiiirorme 
solel  generare  eloquium,  eviilens  de  tnparlitu 
historia  noslro  siylo  proferamus  lesiinioiiiun.. 

CAPITULUM  lY. 

De  reiiquiis   Babylis  marlyris,  et  in  apoitatam  Aiige- 
ium,  polestate  hominis, 

Julianus,    apostatarum    IJea,  Je  Parihici    liellt 

quod  administrabat,  sollicitus  vicloria  :  cum  Domi- 

nus  Deus  sccundum  propfielam  requirendus  sit  pro 

vivis  ac  mortuis  (Isa.   viii,  49),  Ochoziac  Israelitici 

iiiololalrae,    qiii    misit    ad  consulendum  Beeizebub 

deum  Accaron  {IV  Reg.  i,  2),  sccutiis  vesligia,  (H) 

Dafiiei   Pytliii    coiisuliiil  oracula.    Scd  cum  voce 


(Liif.  XIX,  U),  qui  voluit  Dco  adaxquarc  se.  Plagas  ^  iirgaia.  (15)  Cirrhcx  valcs  tcinpli   (iC)  fruerenlur 
suas  in  energumenis  confitetur,  parere  cincri  cogi-     justicio  :  el  aiite  in  (47) 


liir,  riijus  ncfaiia  scductione  homo  posl  vcrniem, 
in  pulvcrem  resolviiur.  Ciijus  csse  tantiim  de  coelo 
cst,  cruciatur  ab  co,  cujiis  esse  etiam  de  terra  est. 
Muiirc  apnd  favillam  non  audct,  qiii  principium  rt/<- 
riim  Domini  est  (Jo6lx,14j,  qui  Dominum  Deiim 
suum  tentare  ausus  est.  Et  licct  hoc  insigne  xlern» 

(li)  Per  usum,  Usu  el  cxemplis  con^lan»  aii, 
da^mones  ad  reliquias  sacras  borrere,  cl,  iit  ipse 
io(|uilur,  mutire,  aoud  faviiiam,  non  audere.  Oiiiiii 
5:rcuio  id  ohiinuit,  ex  qiio  Dei  Filius  noslra  nior- 
taruate  veslilus  cst.  Non  cst  brevium  iiotarum, 
longas  complecli  hisiorias.  Alioqiii  diflioile  iioii  sit 
nnilta  de  hoc  gciiere  prodiirere.  Sufficial  unuiii,  al- 

leniinve.   Sannus  Ambrosius,  sermone  4le  sanciis  _^ 

Naz.-irio  etCel.o:Cttr  non   IwnoreH  corpus   i//u<i  C  Cirrheus  dictus.  Juvenalis: 


Limiue  terri/ico  metuens  consistere  PhwbaSy  tiinc 
inip^o  falidico  penctr«tli,  afllarct  pcctore  quicto, 
ncc  Phclicio  nrgcrclur  vcrhcrc  ac  stimulo  ;  laiKleiii 
tam  alti  Dclius  causam  icquisitns  sileniii,  respon- 
8um  dedit  (18)  in  verbo  Domini:  in  vicino  essetu- 
muluin  Babyl»  martyris  egrrgii,  scque  tantae  saii- 

rum  omnium  auctorum  fiilcm,  alquceiiam  D.  Cliry- 
sostomum,  lih.  Contra  genliles,  proiligiose  iiicntiim- 
inr  ceniuriones  Magdeturgenses  (ceiil.  iv,  cap.  13) 
diaMuin  de  industfia  simulasse  se  impediri  a  mar- 
tyre,  ut  translationem  et  veiierationem  rcliqiiiarum 
promoveret. 

(15)  Cirrhfce  vatis  templi,  Cirrha ,  Phocidis  oppi* 
duin,  Apollinis  oraculo  clarum.   Ilinc  tpse  ApoUo 


fideles,  quod  reverentnr  ct  dtrmones  ?  qnod  et  affiixe- 
rttnt  in  supplicio.  sed  glorificant  in  sepulchro  !  San- 
cMis  nieronymus  conlra  Yigilanlium  scrihcns,  ct 
iiiilignans,  ub  inipuro  iHo  h:crcsiaidia,  sanctoruui 
roliqiiias,  viliihimum  pidverem  appcllat:is,  diabolum 
alloqiiens,  ail .  «rr/mis  hoc  rHissimo  tortuscspnl' 
vere.  Idem  ad  Marcellam  (episl.  17,  capi'.  5) : 
ihiui  de  Christi  sepulcro  :  Si  nobis  non  credimus, 
credamus  saiiem  diaboio,  et  ungelis  ejns,  qui  quolies- 
cunque  ante  ilhtd  de  obscssis  corvoribns  ejpeHuntitr, 
quasi  in  consperiu  iribunalis  Christi,  siuntes  con' 
iremiscunt^  rugiual,  el  sero  doient,  crucifixisse, 
quem  doleant.  Iloc  non  nKiguo|)cro  mirabiliir,  aJ 
Clirisli  sepulcrum  coiitigissc,  qiii  cini  dein  llicro- 
nymuin,  ct  sanctissimnin  feminam  Paulam,  non 
minora  audierit  testanles  dc  sepulcro  taiito  infe- 
riore  ;  Elisei,  inqiiam,  AbdiiC,  et  Joannis  BapiisliC. 
Dc  iliu  igiliir  ita  iu  cpiiaphio  Paiila*  a<l  Eustoohium 


Et  Martis  frameam,  et  Cirrhei  spicuia  vatts. 
Inde  el  Phoehades  Cirrhea:  dici.-c  iiostro  THIOFRIOO9 
ul  anle  Seuec;e,  OE  iipo  : 

Fatidicn  vatis  ora  Cirrhece  movens. 
Ex  quo  loco  hunc  translatum  credidcrim. 

(40)  Fruerentur  justitio,  Notuiii  esl,  justitium  vt- 
cationcm  esse,  sive  cessalionem  a  jure  dicundopo- 
lissiinum.  Auctor  eleganier  liaiisferl  ad  igiiavum 
oraculorum  silentiuiii ;  quod  postChristi  advcntum, 
toto  orhe  consecutum,  niiraiitur  cum  plausa  Cbri* 
stiani  Patres;  indignantur,  etdeflent  pocix.  Audia- 
iur  pro  oinnibus  Prudenlius  in  Apoihcosi : 

Hominis  Deus  induit  artus 
Deiphica  damnatis  lacuerunl  sortibus  antra . 
Non  tripodes  cortina  tegit. 
(47)  Limine  terrifico  metuens  consistere  Phmbas. 
Tirgineiiii  liliam  :  Ubi  muitis  intremuil  consternata  9  piioehades  sacerdoles  rcnihieic  diccbantur,  Phoebo» 


mirabiiibus.  Namque  cernebat,  variis  damones 
rugire  eruciatibus,el  ante  sepulcra  snnctoriim,  ulu- 
lare  homines  more  iuporum,  vocihits  iatrare  cnnum, 
fremere leonum^  sibiiure  «f»/;tii/MH,  mutjire  tuuro- 
rum. 

(A5)  Ex  aucloritate  Scripturarum.  Narrcl  Lucas, 
cl  triumphet  P.iulus,  ejusqiie  rcliqiiiai :  Vinutes 
non  quasiibet  faciebat  Deus  per  mitnum  Panli :  ila 
uieiiamsuper  ianguidos  deferrentura  corpore  ejus 
sudaria^  et  semicinctia,  et  recedebant  ab  eis  ianguO' 
res,  Ti  Tf  irv«u/*«T«  ra  nwsipoL  igipx*^^»*  «^'  «vtwv, 
et  spiriius  nequam  egrediebanlur  \Act.  xix,  12). 
Erubescani  miseri  Calviiiista:. 

(44)  Daphnei  Pythii.  Apollinem  Dafneum  vocal, 
qnod  in  Daphne  coleretur.  Locus  eral  prope  Antio- 
chiam.  Historiam  totam,  quain  suo  slylo  se  narrarc 
ToiOFRiDUS  profitetur,  vidc  apud  Sozoin.  lib.  v  llisl., 
cup.  18, 19;  Rufliiiuni,  tlb.  i,cap.  56;  Socrat.  lib.  iii, 
1.13.  18;  Tlicoaorotuin,  lib.  111,  cap.   10.  Cnnlra  lio 


et  fnrore  pletix.  Maro  describlt,  ut  spectare  videaris. 
iOiieid.  VI. 

At  Pheebi  nondum  patiens  immanis  in  antro 
Bacchatur  vates,  magnum  si  pectore  possit 
Excussisse  deum  :  tanto  magis  ille  fatigat 
Os  rabidum.fera  cordadomans,  fingitquepremendo. 
Dapbneam  iaitur  vatem.  eos  furores  solitam  metuere, 
j:im  quietissnnam  fuisse,  non  sine  saniia  Thiofridds 
refcrt,  cessanie  viilclicel  oraculo.  Eo  furore  agitari« 
mox  dicit,  essc,  urgeri  Phoebeio  verbere  ac  siimulo. 
Eleganler,  et  pro  ingento  ac  usu  :  nam  poeticos  idio- 
lismos  in  sermoiie  amat. 

(48)  In  verbo  Domini.  Quomodo  Apollo,  id  est 
cacodxmon,  rcsponsum  daii»  verbo  Domini?  id  est, 
Domino  imperanle;  ut  illiid  :/m  verbo  luoiaxabo  reie 
(Luc,  V,  5).  Adhiic  hodic  exorcismi  Ecclesia!  dxmo- 
iies  veritatem  faieri  cogunt. 


M7 


nilOFlUDI  ABBATIS  EFTERNACEiSSlS 


m 


diialis  ejiis  pondcre  opprimi ;  cl  lan?  rcsoluii  soma-  A  prasil  ei  cujns  naUira  csl  cflclcslis  cl  angclica;  eC 


lis  vereii  viciniam  ,  quain  spirilus  cum  Deo  dcorum 
regnanlis  praesenliam.  Cnmqne  imperalor  lanti  prie- 
rogaliva  confiisiis  pnncoiiii,  a  Gal.licis,  (qiio  no- 
niine  noslros  odio  noininis  Clirisliani  soiebit  appei- 
I.:re)  qnasi  grali.i  proliri,  reliquias  marlyns  jiissis- 
sel  auferri :  convcnii  Ecclesia  Dei  nigra,  ted  for^ 
mo$a,  obscura,  «if«<  tabermcula  C^rfflr;  pulclira , 
$ieHt  ptHet  Salomonis  {Cant,  i,4),  concurrit  omnis 
a*tas  ccdesiastici  ordiiiis  oinnis  sexiis  ct  cotidilio  ; 
el  deducebant  arcam  sefvi  Domini  in  jubilo  {II  Reg. 
VI,  15).  In  latilia  cordis,  per  sex  luiilia  passuum , 
||)sallcbant  voce  ahisona  :  Confundantur  omnet  qui 
udorant  tculptilia  {PsaL  xcvi,  7).  Cum  ambulareni, 
quiui  soHtt»  erat  muUiludinis,  ut  sonus  caslrorum 


poenas  qnascimque  viclor  dcvictx  i>oluil  iiiferre, 
redemplx  victricc  ac  doininalrice  Dominica  came, 
et  viclrix  viclum  cogal  pcrsolvere.  Ei  quis  investi- 
gat>ilcs  diviiias  dispcn^atiouis  invesligcl  divitias, 
qiiis  cxcogitet,  quis  explicct,  quaiita  sciisus  Doniini 
sit  profun«lil:is?  Vcrincin  facii  angelum ;  infra  ver- 
mem ,  et  omnia  inlluia  redigil  an,;clum  :  dc  terra 
coelum ;  de  summo  ca^lo,  ii.fcriorein  coiidit  abyssuui: 
qure  supra  iufra,  (|ii3!  infra  ponii  supra  :  et  inextri- 
cabilem  sua  sapicntia  contexit  labyrinllmm;  ut 
prorsus  non  sitiiiirum  eminentissimum  vas  eiectio- 
nis  Paulum,  qiii  raptus  est  ad  tertium  coelum,  etiu 
paradisum ,  allitudinein  divlnx  menlis  admiratuni, 
exclamnsse  per  Spiriltim  sancinm :  0  aitimdo  din- 


(Euck.  I,  24),  el  resonabat  lerra  iii  voces  illorum,  **  tiarum  sapientiw  et  scienlia!  Dei,  quam  incomprehen- 


et  de  se  intcrprelabantur  illud  propheticum :  In  lai' 
iiiia  egrediemini,  et  in  pace  deducemini  {Isa.  lv,  KTj, 
Dissolutos  egregii  martyris  cinercs  proscqiiebantur, 
6t  exercitus  ducem  :  Carilas,  quac  foras  mittit  /imo* 
rem  (l  Joan,  iv,  18),  ab  eis  omnem  lerreni  princi- 
palas  eKclusit  terrorem  :  nihil  iii  eoruin  mentibos 
profani  valuit  priiicipis  sxvitia.  Sitiebant  duiciora 
9uper  mel  et  favum  {Psal,  xviii,  1i)  pro  Christi  ne- 
mine  sopplicia.  Chariora  et  gloriosiora  eis  habeban- 
isir  ossa  mortua,  quam  fiilgonti  curru  iiivecla  totius 
inundi  gloria.  Sed  cum  filii  Dei  jubilarent  {Job  xxxvrii, 
7)  prac  cordis  cxsuUalioiie,  idololatrx  operti  sunf, 
ticut  diploide^  confusione  {Psal.  cviii,  S9),  et  tabesce- 


sibilia  sunt  judicia  ejns,  et  invesligabilet  viie  ejus ! 
(t\om,  XI,  53.)  Non  sultstauiiam,  non  formam  as- 
stinipsit  angeli,  scd  vcnit  rii  simditudine  carnit  pec- 
cati  {Rom,  viii,  5),  assnmpsit  lutum  nostrnm  ct 
cognovit  figmentum  nostrum;  ac  recordatut,  quomam 
pulvit  tumut,  homo  ticut  fenum  {Ptal.  cii,  14, 15). 
facliis  est  ipsc  fennm,  ne  nostra  in  pcrpetuum  caro 
permaneret  fciium,  el  feniiin  nostriim  vertit  in  fru 
mentum,  ct  te  nobit  dedit  panem  vivum  {Joan.  vi,  51 
52),  ut  trajicereinr  iii  corpus  noslrum,  ct  nos  cfrioe- 
remur  corpus  suum,  ct  os  ex  cssibus  ejut,  ei  carc 
de  carne  ejus  {Gen.  ii,  25).  Iii  paupertate  carnis  sux 
omnet    thesauros    sapientio!  el  scienti<e    recondidi' 


baut  moBTore  pne  tpiritut  contritione  {Isa.  l\v,  14);  r  {Colos.  ii,  5);  ei  ctiin  iios  sua  nicmbra  fecit,  divilia5 

emifusum  proieeio  est  gaudiuma /iliis  hominum  {Joel 

1, 12),  et  (49)  in  uHioncm  proditi  atbletic  Dei,  com" 

moii  tunt  cardtnet  coeli  {Ita.  vi ,  4) ,  et  templum  an- 

ti4|uitatis  coiisutnptuin  est  igne  coelosii,  ct  deaura- 

tum  sinittlachrum  Pytliii  contrituin,  et  (50)  inateria- 

liter  a»tnn7a/iiiii  ett  faMce  et  eineri  {Job  xxx,  19). 

Proditor  sepulcri  martyris,  auctor  propril  factiis  Cdt 

iledccoris,  et  un^e  gloriosissitni  teslis  Dei  gloria, 

ittde  daemoniacde  falsttatis  aucta  est  ignomiiiia,  et 

preditionis  pretiuin  in  proditoris  versum  cst  suppli- 

ciuirt.   Est  uiinirum  mira  Doi  dispensatione  disposi- 

tumi  iit  liomo  eiiam  exutus  hoininem,  jus  habeat  et 

exerceat  in  angeluin,  ciijus  super  honiincm  impe- 

rlum,  iii  morte  mediatorit  Dei  et  liominum ,  hominit 


quas  sccuni  attulit  in  exstiiiciam  quoque  electoruin 
carnem  ac  ossa  mirince  iraiisltilit :  et  sicut  ipse  na- 
tura  cstFilius  Dei,  sic,  qui  Spiritu  Dei  aguntur,  hi 
adoptione  tunt  filii  Dei  {Rom.  viii,  14);  el  sicut  raro 
ejut  non  vidit  corruptionem  {Act.  ii,  27,  31),  sic  caro 
illorum  naluraliler  corruptibitis,  non  amiltit  Dei  sui 
super  se  sanciiflcationem. 

CAPITULUM  V. 

De  tanctorum  tomatum  suavissimi  odorit  fragroMia^ 
et  templi  Dei^  et  arcoi,  ei  allarit,  coaptatione  »ty- 
ttica. 

Non  (51)  babcl  in  sc,  non  egerit  cx  se  corniptio- 
nis  fetorem,  sed  fiittinc  incorniplioiiis  odoicm;  nnn 
olet,  sed  redolet;  non  aercm  inlicit,  sed  paradisiaci 


amtliJetu  (/  Tim.  ii,  5),  esidirutum;  etqui  primae  D  odoris  suaviiate  nares  ei  peciora  fidelium  afficit : 


couiJitionis  praerogaiiva  factus  cst  super  omnia  con- 
dita,  prinix  quoque  transgressionis  irreroediabili 
ruina  redactus  sit  itifra  omnia ;  ei  qucm  ad  culpam 
nuila  traxit  infirmae  carnis  substaniia;  illi  caro, 
cvjtts  infirmitas  ruin»  suae  ac  prxsidentis  et  vlvi- 
ileantis  se  aniinse  exstitit  causa,  dominetur  etiam 
mortua;  et  versa  vice,  ei  imperet  preeposita»  cui 
servivit  subdita;  etcujus  esse  est  ex  lutea  materia, 

(49)  In  ultionem  proditi  athletce  Dei.  Scnlcntia  est. 
quod  diaboliis  pro  iidisset,  ei  ejici  curasset  Babylam, 
ipsius  templum  stutiin  fulmiiie  tactuin  couflagravit. 
Vide  auctores  aute  nomitiatos. 

(50)  Materialiter.  Valet,  meo  judicio ,  reiptn :  ne 
quis  existiinaret  sola  Cbiistianoruui  aestimalione , 
pro  favilla  el  cinere  habitoin;  quod  utiqiie  jam  ante 


niilli  ofncil,  imo  saluii  oninium  proficil;  fetent''^ 
arlus  facit  non  felere  :  iiifirmitatem  expellit  infirmi- 
tale :  saniem  corporis  ac  animse  peccati  confeciae 
vulncre,  tam  snse  corruplionis  sauie,  quam  spiriius 
sui  curat  medicamiue.  Qux  plerumqiie  iu  sanclis  vcl 
podagrict,  vel  chiragrici,  aut  hydropici,  aut  alius 
alicujus  inordinali  humoris  cxiiberantia  (52),  etiam 
familiarissimorum  a  se  summovit  frequentiam ,  et 

verumcr:t. 

(51)  iVo/i  liabet  in  se.Decarne  sanctorum  loquitur, 
de  qua  tn  fiiie  cap.  4. 

(52)  Etiam  fnmiliarittimorum  a  u  tummdcit  fre- 
quentiam.  Id  non  infiiiiis  tanlum  et  ierrae  filiis  ac- 
ridil,  sed  et  regibus.  Testis  iinpius  ille  Antiochnt , 
cujut  odore  et  feiore  exercitut  gravabatur^  et  Quem 


Si9  FL0RE3  EPITAPHII  SANCTORCM.  -  LIB.  L  :S50 

seduruaiem  Jucandissimam;  post  animx  dijugtum.  A  Veleris  et  Novi  Testamenli;  cujus  unguisclafis  est 


omnes  cujuscuoqueconditioniset  nationis,  ad  glori- 

ficandum  Aucioris  inlernae  suayitatis  rounificentiam, 

persuayissimi  odoris  de  putredine  spirantis ,  allicit 

rragranliam.  Odoris  quippe  suavitas  aniroae  dignita* 

lem  el  mundiiiam ;  feloris  obscenitas  ostendit  carnis 

Tilitatem  el  imrounditiam  :  !n  olenti  came»  carnis 

olent  sparcitiae  ac  vitia;  iu  odorifera  anima»  redo- 

lent  Tirtuies  ac  merita.  Garo  olida»  spiritus  im« 

mondi  curia ,  quam  iltey  auumptis  $epiem  iptriiibiu 

tuquwribns  se^  ingressus  est  vacanlem^  el  seopis  mifit* 

daiam  (Maith.  xii,  45);  resoluta,  ostendit  quaro  in 

se  tarpissimi  hospites  ezercuerunt  imrounditiam  : 

Caro  autem  sancta,  spiritus  sancli  aula,  et  recUnaKh- 

rium  aureum  {Cant.  iii,  10),  in  quo  cum  Palre  ctBno' 


paradisi;  qui  sapientia  Patris  facius  esl  propitiatio 
pro  peccatis  nostris  (/  Joan.  ii,  2) ;  cai  non  compara^ 
lur  aurum  obrixum  {Job  xxtiii,  15) ;  qui  vincenti  dat 
manna  abscondiium  {Apoc.n^n)  dulcissimum  et 
emineniissimum ,  immortaliutis  et  coelestls  panis 
donum;  qui  leges  suas  non  airamento^  sed  spiriiu  Dei 
pttt;  non  in  tabulislapideiSySedintabuiis  cordis  cam/i* 
libus  {II  Cor.  iii,  5)  superscribii ;  cujus  carnis  lerlia  di« 
resurreciionem  tirga  Aaron  prasfiguravit  (iV«m.  xvii. 
8)  :quae  inter  duodecim  virgas,  nostras  usque  In  tem- 
pora  resiituiionis,  omnium  ariditatis  typos,  sola  iu 
roysterium  corporis  Domini,  veri  Sacerdotis  nostri, 
post  mortis  ariditatem,  in  resurrectionis  fiorem 
erumpentis  >  (55)  in  tribu  Levi  ad  florem  rediit  ei 


tit  Filius  (Apoc,  iii,20),Gui  per  aseensum  purpureum^  ^  fronduit;  et  quod  natura  non  liabuit»  fnictum  pro- 


d'e  lignis  Libani  est  ferculum  {Cant,  iii,  10»  9),  evi- 
dentissime  dcclarat  per  odorem  mirificuro,  ejus  in 
se  cam  summa  reverentia,  cum  summa  honestate  ac 
modestia  recabitum ;  rifjM  guttur  est  suavissimum  et 
gena  skui  areolm  aromatum  (Cant.  t,  16, 15).  Sed 
si  quis  denie  Theonino  rodere  nos  voluerit ,  quod 
carnem  sanctonim  domum  Del  pResumimos  asiruere» 
noverit,  esse  iabemaculum  exlerius  el  tabernaculum 
wterius{Hebr.\x,  2, 3) :  noveril,  Apostolum  dixisse, 
eodem  spiritu  sed  longe  alio  intellectu,  Scio  quod  non 
inkabilat  in carnemea  bonum  {Rom,  vii,  18) ;  et  ilem : 
Nescitis  qma  corpora  vestra  templum  est  Spiritus  san- 
eti?  {I  Cor.  vi,  19.)  Templum  profecto  Del  sunt  tam 


tuliu  Atque  hsc  mysiica  et  salutaris  arca,  inler  duos 
aureos  el  productiles  eherubin  { Exod.  xxv,  18)  est 
constituta ;  inter  cberubin,  inquam,  per  qiios  sanctas 
aniroae.  et  carnis  in  pleniludine  divinae  scienti»  ei 
charitatis  saiictiroonia  intelligiiur »  et  munditia; 
quia  per  redemptionis  huroanae  mysterium  sanciifi« 
cantur  corpus  et  aninia,  ei  de  auro  fulgent  puris- 
simOt  de  divina  proreclo  sapieniia ;  atque  coduntur 
ei  prodttcontur  por  laboriosissim»  hiijus  vitae  exer- 
ciiamina,ut  utrique  in  die  Domim  nostri  Jesu  Christi 
terventursine  guerela  (/  Tkess.  v,  23),  CumqQe  omnia 
quae  tropologice  de  eleclorum  dicuulur  capite»  ipsif 
quoqiie  merobris  congruant  roysiice;  antmae  etiam 


corpora  quam  spiriiiis  eleciorum  Dei,  et  benedicta  p  sanctorum  et  somaU  sunl  lestamenti  arca,  intus  et 


gloria  Domini  de  loeo  suo  {Etech.  iii,  12),  ubi  m 
spiritu  bumilitatis,  et  animo  conirito  {DanieL  iii,  39), 
bolocausia  pinguia  et  medullata,  opera  videlicet  Deo 
acceptabilia,  et  tota  orationum  lacrymis  infusa,  Deo 
off«rruut  filii  Dei ,  ei  aseendit  fumus  incensorum  de 
manu  angeti ,  super  allare  aureum ,  quod  est  in  con* 
spectu  Domini  {Apoc,  viii,  4,  3).  In  lanli  sdnciuario 
lempU  posita  est  arca  testamenU  {III  Reg,  vi,  19)  ex 
impatribilibus  el  ad  ignem  durescentibus  non  ardeii- 
tibu8(53)  Ugnis  setim  {Exod,  xxxvii,  1);  caro  viJe» 
licel  Redemptoris  iiOstri,vtndt«  Ugni{Lue.  xxiii,  31)» 
'  soia  tremenda  et  adoranda  cherubin  et  serapbiu ; 
sola  exira  conditionein  natune,  in  xtemum  impulri* 
failis»  et  (34)  exiguae  passionis;  durabilis  et  incor* 


foris  auro  tecta  :  quia  intus  fulgent  dlvina  scientia, 
et  foris  optima  morom  congruentit :  et  in  ois  posita 
esl  tesiificatio  (Exod.  xxv^  16),  id  est  omnissanctas 
doctrinaeabundantia;  et  ex  uiroque  latere  assistant 
eherubin  {ibid.  18),  angeloruro  videlicet  castodia ; 
ut  Interius  exteriusque  rouoiantar  ab  exterminatorls 
iEgypti  saeviiia  {Exod,  xir,  29).  Et  in  taro  rolrifico 
Dei  templo  est  mysticam  alure  ( Exod.  xxv  H 
seqq. ) ,  cor  purgatissimum  et  spiritnale ;  in  quo  sa« 
cerdos  {Lev.  vi ,  12  s^q. )  bomo  quisqae  sanctus, 
anima  et  corpore  indeficientem  nutrit  ignem  chari* 
tatis  geminae;  ac  ne  anquam  exstinguatar,  mane 
per  siiigulos  dies,  in  ortu  solis  Justitiae,  illustrata 
mentis  caligine;  ligna,  tam  exempla  Patram,  qaam 


nipiibilis,  quia  sola  in  fine  temporum  concepta  et  DP^bc^P*»  Domioica  coiigerit,  et  sese  bolocaastum 


progenita  csl  contra  naturam  carnalis  conditionis 
ac  propaginis,  Est.  inquam,  intra  Sancta  sanclorum 
arca  tesiameniif  circumiecta  ex  omni  parle  auro  mtin- 
dissimo  {Hebr.  ix,  4),  et  mystico  operla  propitiato- 
rio,  corpuK  videlicet  Chrisli  Domini  ,qui  est  auclor 

nemo  poierat  propter  intolerdnliam  fetoris,  portare 
(ii  JfiiM.ix,9,lO). 

(53)  Lignis  seiim.  Albap  spinae  ^eniis,  sed  quod 
m  juslam  arboris  molero  excrescit.  Vide  Hieron. 
in  Isa.  c  xu.  Quidam  exisirmant  esse  ipsaro  ce- 
druro. 

(54)  ExigwB  passionis.  Non  vult  Cbristum  modi- 
eum  qcid  passuni ,  absit :  sed  noti  diu  passum  , 
maximo  si  curo  «temitate  conferas. 

(55)  in  tribu  Lem.  Uoc  non  oiiose  addit  Thio- 
fridns,  sed  iit  indicaret  se  agiioscere  Chrisii  car- 

Fatrol.  CLVII. 


dcsuper  iinponit,  dum  omne  vitium  in  se  exurit ;  et 
de  interna  impinguatione,  quasi  de  hostiae  pacifico- 
nim  adipe,  pacein  inter  se  et  Domioum  faciens, 
odorero  de  se  suavissimuro  reddit :  et  tanii  ardoris 
flaroroa  inexstinguibilis  nunquam  deficil,  ounqaam 

nem  non  modo  ex  Joda,  tribu  videlicet  regta ;  se«l 
et  ex  Sacerdotali,  esse  suinptam.  S.  Hilaiius  {cnn. 
1.  in  Matth,)  de  SS.  evangelistis  Mntth:ro  et  Luc» 
sermonem  fncieiis  :  Snis  nterque  partibus ,  itiqiiil, 
Dommo  nostro  Jesu  Ckrisio^  qui  est  alernus  et  Rex^ 
et  Sacerdon^  eiiam  in  carnaU  ortu,  uiriusque  generis 
gloriam  probaverunt.  Simili  probandi  ratione  iiaus 
S.  Auguslinus  (lih.  ii  De  consen.  evangelist.f  cap. 
1 )  concludit  :  Finnissime  tenendnm  esi ,  carnem 
ChrioU  ex  utroque  genere  propagatam ,  et  regum  seiU» 
eet  et  sacerdoium. 

11 


m 


THIOFRIDI  ABBATIS  EFTERNACENSIS 


m 


decrescit;  sed  cftiam  (56)  post  hujus  vilae  nnguem,  A 
ferventius  el  amplius  ex  iiilerna  contemplaiione 
a'ccre8cit.-Iii  tanti  templi  Dei  praeconium  dicilur  per 
Ezecliteleni,  Spiriius  sancti  os,  ct  organum,  cui  to- 
tius  spiriiualis  aedificii,  et  portx  In  domo  Domini 
claus» ,  mysiico  aenigmate  revelatum  est  myste- 
rium  :  Ostende  domui  Israel  templutn,  ut  confundan- 
iur  ab  iniquitatibus  suiSf  et  meliantur  fabricam^  ul 
erubescant  ex  omnibus  quas  fecerunl  (Ezech,  ilui, 
tO).  Templuni  quippe  Dei  ad  conrusionem  peccaii 
oslendiiur,  duni  electorum  Dei  corporis  el  animse 
saiictitas,  in  exemplum  virlulis  subllliler  pensanda, 
et  utililer  imitanda  proponilur;  dum  quanto  subtilius 
pensando  disculilur,  taiilo  amplius  peccalrix  anima 
ex  omnibus  quoe  fecit  erubescil,  et  confundiiur  :  et 


CAPITULUM  Vl. 

De  dote  sanela  animw,  ei  de  odoris  in  corpns  exant- 
malum  transfusione, 
Dos  profecto  piae  anim;e  (58),  secundum  Am- 
brosium,  sunt  mystici  et  suavissimi  odores  myrrb», 
croci  et  aloes ,  et  ipsa  habens  in  se  odorem  agri 
plenif  cui  benedixit  Dominus  {Gen.  xxvii,  27)  (59) , 
oplal  spirare  austrum^  non  aquilonem  {Cant,  iv,  16) ; 
ui  horti  sui  vernent,  non  decuiiantiir  flores.  Inviuit 
sponsum  in  hortum  suum^  ut  comedat  fructum  po* 
morum  suorum  {Cant^y^  1),  ui  fluant  ei  aromaia 
iUius  (Cant.  iv,  16) ,  ut  delectetur  varietate  fro- 
ciuum  et  odorum  ipsius.  Yenit  sponsus,  sponsae  lihat 
oscula ,  inter  ejus  commoratur  ubera ,  et  aadit 
inter  epithalamii  (60)  crusmala,  pulchriora  vmosunt 


tanlo  disiriclius  in  se  culpas  judicat,  quanto  allius  ^  tua  ubera^  et  odor  unguentorum  tuorum  super  omma 


quod  admirelur,  considerat.  (57)  Erubcscil  profecto 
de  se,  dum  recognoscii  non  posse  ullo  modo  salvari 
ae,  nisi  pnlvis  exiguus ,  per  meritum  sanclificaii 
Spiritus  salvct  se;  duin  se  in  vita  non  vivere  ,  et 
exstinctos  cineres  videt  post  mortem  elllcacius  vi- 
Tere  :  imonon  lain  vivere  quam  regnare,  ct  miracu- 
lorum  gloria  coruscare.  Igitur  nihil  mtrum  si  tem- 
plum  Dei  resolutum,  si  arca  testamenti,  caro  scili- 
cet  cleclorum  Dei ,  odoris  fr:igraiilia  omnia  longe 
excedit  aromala,  cuin  ex  ea  per  inhabilaniem  Spi- 
rilum,  virtulum  opera  ascenderini  sicul  virgula  fumi 
exaromatibus  myrrhcB  ac  thuris  (Canl»  iii,  6),  coiiti- 
nentiae  sctlicet  ac  salutiferae  orationis;  et  universi 
pulveris  pigmentariiy  qui  praeparat  et  discernit  pi 


aromata  (Cant,  iv,  10).  Et  cum  rex  est  in  aecubitu 
suo^  et  regina  (Cant.  i,  11),  perfecta  profecto  aiiima, 
assistit  a  dextris  ejus  tit  vestitu  deaurato;  circumdata 
varietate  (Psal.  XLiv,  10)  virtutum ;  nardus  sua  dat 
odorem  suum  (Can/.  i,11),  et  snmmae  suaviialis 
fragrantia,  lotum  interius  et  exterius  vaporaiae 
implet  sponsi  et  sponsae  cubiculum  :  et  ut  odorali- 
ciijus  odoriferi  pomi,  vel  pretiosi  unguenti,  aut 
pigmenli,lransfundilur  in  altrectantis  manun,antin 
obvolvenlis  involucrum ;  sic  de  aureo  veri  Satoino- 
nis  reclinatorio  (Cant,  iii ,  10) ,  summae  scilicet  san- 
ctilatis  spiritu,  propensius  transit  in  compaginaiuiu 
et  affixum  (61)  raiis  proporlionibus  ,  somalis  la- 
bcrnaculum  :  ct  duin  habiiator  recesserii,  ta  doinus 


gmenta  boni  operis;  qui  descendit  in  horlum  suum  ^  carnis  vacua  remanserit,  etcaro  in  putredinem  verti 


ad  areotam  aronialis,  ut  pascalur  in  horiis^  et  colli' 
gat  in  regnum  suae  dileclionis,  tilia  eximii  ct  per- 
petui  candoris  (ibid.^  1). 

(56)  Post  hnjus  viio'  unguem.  Ita  in  utroquc  ms. 
Unde  luulare  noii  lubnit.Sed  cuin  nulius  inde  saiius 
nenstis  exculpi  possit,  dubium  mihi  non  est,  quin  sit 
kigendniu,  ignem.  Nam  cerle  de  iiideficieiue  igne 
agebat  :  queni ,  cum  charilalem  inierpreteiur, 
reclissime  convenit  cum  illo  Aposloli  :  Charitas 
nunquam  excidit  (/  Corinlh,  xiti,  8). 

(57)  Erubescit  profecto  de  se,  dum  recognoscit , 
non  posse  uUo  modo  salvari  se,  nini  pnhis  exiguus^ 
per  meritum  sanctilicaii  Spirilus,  salvet  se,  Cauie 
•legendum,  et  sane  iiitelligeiidum.  Polest  utique  ali- 
ler  quis  salvai-i  :  sed  Deus  boiius,  qui  varie  miri- 
ficai  sanctos  suos ,  decreium  suuin,  de  quibusdam 


tur,  et  putredo  in  pulverem  redigiiur ,  et  puWis  in 
elcmenium  solvitur,  ut  nequaquam  ab  humanis  ocu- 
lis  videatur;  nihilominns  tamen  (62)  illa  odora  vi 

ciim  D.  Gregorio  {lib,  ix  Mor,  c.  9.)  Fervorem  Spiri- 
tus  sancti  cujus  aaventu  antiquus  hostis,  velut  AquHo^ 
expeUitur. 

(60)  Crusmaia,  KpoiK^  Graecis  esl,  praeter  caetera, 
mustca  iiistrtmetua  pulso.  Hiiic  y/iov,ua,  ipse  piilsus, 
Thionidus  vel  legit,  vel  foriiiavit  nDov<Tfta,  quod  e\ 
plausiitn  signiHcat.  Sic  accepi^se  .^rbilror,  ipsa  epi- 
graphe  pnefationis  in  Yilam  S.  Willijjrordi 

Prologus  in  viiatn  Wilbrordi  crusmate  dtgnanu 
Neque  inale  ita  hic  quoque  capias. 

(61)  Ealis  proporlionibus,  Proportiones ,  td  est 
magnitudinum,  longiludinis,  latitudinis.  Aililudiiiis 


salvandis,  non  nisi  per  sanctoriim  reiiqnias  exse-  D  ratioiies  in  labernaculo  Mosaico,  habes  accnralc  dc- 


qoilur.  Quis  enim,  nisi  Caivinisia,  aul  alioqui  hae* 
relicus,  neget  salulem  inultoruni  promotam,  specta- 
tis  ad  martyrum  ,  alioriimque  SS.  sepulcra ,  inira- 
eulis?  Similis  louuendi  niodus  esl  sancli  Paitli 
(Act,  XXVII,  51).  iVi«t  hi  in  navi  manserinl ,  vos  saivi 
fieri  non  poteslis, 

(58)  Secundum  Ambrosium,  Lociis  csl  ad  cap.  xxiv 
S.JLucie,  V. i,  ubl  SS.  luulieres  poitant  qua;  para- 
verant  aromata. 

(59;  Optat  spirare  Austrum,  non  Aqwlonem,  Yox 
Sponsa*  est  (Cant,  iv,  16).  Surge^  Aquilo^  et  veni,  Au- 
*ter,  Dbi  t6  surge  ugantis  est  et  pelleiilis;  quasi  di- 
cat,  cede,  abi,  Qiiid  ita?  Breviter  hic  explicat  Thio- 
fridus,  ut,  inquit,  horti  sui  vernent^  non  dectitiantur 

fores,  fclrgo  utriusquc  venti  ille  est  efTectus.  Sed  du- 
lo  proci  I  inystice  hoc  loco  isia  accipienda.  Ergo 
cum  D.  Hieronymo  (in  Isa.  cap.  xiv).  Aquilonein 
i.euscamus  exstitictionem  charitatis  :  Austrum  vero, 


scriptas  in  Exodd,  cap.  xxvi.  Mystice  niiieni  expli- 
catas  a  variis,  et  varic.  Breviier  arcipe  ex  S.  Gre- 
gorio,  qiiod  ad  mentein  hujus  loci  sit  :  Mensuratnr 
alrium  tam  in  longiludine,  quam  in  latituditte,  quia 
cum  ad  fidein  peccaior  ducitur,  necesse  est  ul  ejus 
docior  cottsideret  quanttitn  in  iongiiudine  spei,  et 
qiiatUum  in  latitudine  charitatis^  ex  ejus  admonitione 
proficiat  (Hom,  19  in  Exech,),  Nec  le  inoveat  quod 
seriuo  sit  de  tabernaculo  somatis,  id  est  corpons; 
naiii  de  corpore  agitur,  atiimce  sancta:,  ut  sic  dicain, 
commensurato, 

(6^)  lUa  odora  vi  olfactus  dulcoratur,  Ciim  Tbio- 
fridus  ipsc,  hoc  ipso  capite,  hujus  odoris  exempU 
afierat,  mihi  silere  licet.  Alioqui  benigna  stippetil 
copia.  Suberat  inultorum  vicem  S.  Hubertus,  Ar- 
duennucaposiolus,  qui  decimo  septimo  post  excessum 
sinim  anno,  non  inieger  modo  repertiis  esl,  sed  et 
culeviii  odore  nares  assistentium  aniinosque  iiiiplu- 


5^3 


FLORES  EPITAPHII  SANCTORUM.  -  UB.  I. 


5.U 


olfacins  dalcoralar,  et  ihi  boroo  sumroa  qnasi  Ihy-  A  posscm,  qiiae  oduris  fragranlia,  in  inventione  pre- 


miamaiis  dulcedine  saluitur;  ubi  quid  sit,  quid  ruo 
rit  ab  bon)ine  ignoratur.  An  non  redoient  aroma- 
lum  cellae  ac  invoUicra,  eliam  cum  ablata  fuerint 
aromaia?  Sed  longe  alia  odoris  aura  spirat  ex  san- 
ctonim  exanimatis  arlubus  quam  ex  aromatibns', 
quia  longe  aliud  suavitatis  genus  esi,  quod  creaiu- 
ram  raiionalem  viviOcans  ei  illustrans»  subiiliier 
ac  (65)  subsianlialiter  suavis  diffiindit  Spiriius  : 
aliud  quod  per  accidens,  licet  inseparabile,  insitum 
esl  rebus  insensibilibus ,  creatis  in  odoramenlum 
ei  deleciamenium  rationalibus »  meniis  ratlone,  ia 
sanctitale  ei  justitia,  in  se  sui  condiioris,  totius 
dtticedinis  auctoris,  imaginem  prxferentibus.  Odor 
aromaiicQs]  corpus  afficil,  non  animam  reflcit,  in 


iiosissimi  corporis  lerque  quaterque  beaii  Stepbani 
protomartyris  (64)  posi  ccclxzxii  annorum  curri- 
cula  a  passione  Dominica,  omnium  astaniium  adeo 
perruderil  nares  ct  pectora,  ui  se  (65)  noa  in  Cha- 
phargamala,  sed  inter  paradisi  aestimareni  deam- 
bulare  rosas  et  lilia.  Memorare  ilempossem,  omisso 
iiiierim  insigni  miraculo*  qnod  profecio  sub  gratia 
longe  praestantius  esi  aestimandum,  quam  quod  sub 
lege,  tam  irato,  quam  placato  Domino»  nuhes  ap- 
paruii  super  faederis  iabernaculum  {yum.  xiv,  10  ; 
Ex4)d.  XXXIII,  9, 10);  videlicei  quod  posi  lucidis- 
simi  (66)  totius  mundi  solis ,  Willibrordi  prirol 
sanctx  Trsyeciensis  Ecdesias  arcbipraesulis ,  car- 
nis  occasum,  ingens  globus,  quasi  fumi  aromaium 


dericlom  vertitur,  si  quis  eo  in  delicias  abutitur.  ^  in  modum  densissimae  nubis  toium  saepissime  re- 

Ai  soavitas   Spiritus  in  sanclos  Iransfusa  artus , 

psychen  el  soma »  sui  affectione  inungii,  et  sancli 

Spiriius  unctione  in  amorem  apirilualis  vit£  com-' 

pungit.  Ille  fastidium  sui  generat  :  bsec,  qiio  am- 

plius  saliat,  eo  profusius  dulcedlnis  suae  sitim  multi- 

plicai;quae  in  typum  siiis,quae  satiatur  in  angelisde 

fonfe  vitiB  el  torrenle  voluptatU  (Psal.  xxxv,  10,  9), 

Tion  habet  in  se  Uedium  satielalis ;  quia  et  silienies 

8ine  omni  fastidio  saiiat ;  ei  satiatos  absqoe  omni 

SMixietate  silire  facit,  ut  reficiat.  Ille  temporis  in- 

tervallo  deflcii;  ista  proficit  :  hic  adjumento  exte- 

rius  indigei,  ui  non  deficiat',  baec  in  ipsa  putre- 

dine,  cujus  naiura  est  ut  fetcat,  habet  unde  conira 


plevii  et  cooperuit  vestibulum,  (67)  ubi  lucis  vii« 
bujus  passus  deliquium »  transivit  in  coetum  et  cla- 
riiatem  coelestium  luminum  ;  oniisso,  inquam,  tanii 
praeconio  iniraculi ,  inemorare  possem  quod  (68) 
anno  ccxcii  ab  ejusdem  gloriosissimi  antistitis  de 
spiriiuali  Sodoma  et  JBgypto  exitu;  anno  vero  pro- 
geniti  Verbi  miliesimo  xxxi  cum  ejus  sacraiissiuii 
somatis  xiv  Kalend.  Novembr.  (69)  disponeretur 
iran&Ialio,  iantae  suaviiaiis  de  lumba  ejus  exu[>era- 
vitoblectatio,  ut  infusis  et  magnifice  refeclis  onini- 
bus,  divino  munere  dignis,  summae  religionis  (70) 
ygumenus,  nomine  Ilumberlus,  qui  aperto  paululuui 
sarcophago  manuro,  non  praesumptuosa  temeritaie. 


naiuram,  omnibus  diehus  saeculi,  redolendo  profi-  p  sed  ardentissimo  animi  injecit  desiderio,  ut  aliquan- 
ciai.  Et  vere  aropla  mihi  esi  copia,  ex  sacris  scri-  tulum  de  eminentissimo  sacrarum  reliquiarum  au- 
piis,  iam  snavis  eidiulinae  fragrantiae  eligere  iesti-  ferret  thesauro  :  interrogatus  quid  visu  ,  quidve 
monia;  sed  animo  percurrenti  singula,  semper  prae-  odoraiu  perceperii;  imitatus  plenum  clamoris  siien- 
clara  ei  egregia  in  comparatione  superexcellentiuni,  tium  Pauli,  in  se  reversi  de  teriio  aelo^  ei  ex  amoe- 
Titlenturparvaetminus  illustria.Memorare  equidem      nilale  paradisi,  ubi  audivit  $ecrela  verba,  quw  non 


vit.  Phira  noster  Dauroullius  in  Galechismo  histor. 
cap.  111,  iit.  57.  De  sancto  Uuberio  Baronius  auno 
771. 

(63)  Substantialiter  suavis  diffundit  spiritus.  kx 
dissiinili,  qnod  de  accidente  inseparahili  subjungit, 
hoc  velle  videtur  Tliiofridus,  non  esse  exislimanduin, 
aticonde,  ex  accidenti,  ejusmodi  suaveoleniiam 
SS.  reliquiis  contingere;  sed  divinitus  ipsam  sub- 
stantiam  suo  id  merito  adeplam.  Faieor  locum  esse 
obscnnim,  ei  cum  gratia  lumen  aliunde  liauriam. 

(64)  Post  cccLxvxii  annorum  curricula  a  passione 
Dominica.  Heciissiine.  Nain  si  annos  quibus  Chri-  1 
iius  mortalem  hanc  vitam  vixit,  adjictas,  nempe 
XXXIII,  coiifeceris  annum  ab  ejus  nativitaie,  ccccxv 
quo  aniio,  magni  protomarlyris  reliquias,  indicanle 
Camaliele,  Lucianus  presbyier  inveiiit.  Vide  Baio- 
III  uin. 

(65)  Non  in  Chaphargamala.  Villoe  nomen  in  qua 
DD.  Stephani  et  alioruni  corpora  reperia.  Ipse  Lu- 
cianus  presbyter,  inveuiori  Libelluui  siiper  ea  re 
sK:riplum  sic  iiichoat ;  Lucianus  misericordia  Uci  tn- 
digensy  et  omninm  hominum  minimus  presbyter  Eccte- 
mte  Dei,  quce  est  in  villa  Caj)hargamal(t,  in  territorio 
Uierosolifmovnm ,  sancloi  Eccieaia:^  et  omnibus  san- 
cliSf  etc.  Si  quxras  quid  et  unde  lioc  iiominis  ?  re- 
spjndet  libi  Gaiuatiel,  eo  libello  se  sooiosque  Lu- 
ciaiio  prodens.  Nam  de  corpore  saiicti  Siepbani  lo- 
<]uens,  Hortatus  sum  eos,  iiiquil  (Chrisliauos),  e/  pcr- 
snasi  Htis ire  occuite^ut  portarent  cormis  ejus  meo  vehi- 
cnlOf  in  vHlam  meam,  hoc  est  Caphargamula ,  qnod 


interprttatur  Villa  Gamalielis,  viginti  miUia  habeae 
a  civitate,  eir.  Vide  louiin  historiani  lcclu  dignissi- 
iiiain  npud  Baroniuin,  anno  415.  Qnod  ad  iiominis 
iiilerprelattoneni  attinet,  consiat,  Cophcr,  sive  Ca- 
PUAR.  esse  Viliam.  Exemplum  habes  lib.  I  Rec. 
VI,  18.  *"  • 

(66)  Totius  mnndi  solis.  Sanclum  Willibrorduni 
alibi  quoque  solem  vocat.  Viiam  ejus,  numeris  li- 
galam,  sic  ordiiur: 

Qmdri^di  cosmi  solem  peperere  Britanni, 
I     Sotem  nilbrordum,  qui  comit  lumine  mundum. 

(67)  Vbi  Lucis  vitce  hujus  passus  deliquium.  M 
Trajecti,  ubi  sedes  erat  cjus  episcopatus,  contigisse, 
praiier  alios  teslatur  S.  Bonifacius,  epistol.  ad  Ste- 
plianiim  papam.  Habes  eam  apud  Baronium,  anno 
Cbrisli  755. 

(68)  Anno  ccxcii ,  ab  exitu  :  et  progeniti  Verbi 
nxxxi.  Obieral  morlem  S.  Willibrordus  anno  Chri- 
sii  Dccxxxix,  adde  ccxcii,  plane  accoratum  invenies 
adculum  Thiofridi,  de  aiiiio  Christi  mxxxi. 

(69)  Disponeretur  translatio,  De  hac  S.  Willibrordi 
Iransiatione,  vide  Viiam,  cap  54,  ei  lib.  iv  Car- 
niinum. 

(70)  yqumenus  nomine  Humbertus.  Fuit  hic  abbas 
Eflernacensis  annos  i4;  successit  Begimberius,  qut 
obtiuuit  annos  50.  Hunc  excepli  iiosier  Thiofridus. 
Sic  ms.  ejusdem  monasterii,  qui  Liber  Aureus  dici- 
tur,  pag.  115. 


laz 


THIOa  BILl  ABBATIS 


icet  homni  loqui  {II  Cor.  xii»  i) :  iion  qo»  9cqua-  A 
lia,  sed  qiiam  grandia,  qiiam  alupenda  persenserii, 
proderel;  non  relTisae  ordine,  sed  testimonii  ma- 
gnltiidine;  insinuaretque  per  ea  quse  potuil  dicere» 
facile  (7l)nos  posse  conjicere,  maxima  esse  qus 
Tel  non  potuit ,  vel  timuit  Tcrbis  exprimere.  Ineffa- 
bile  mlhi  est,  inquit,  quod  me  fari  deposcitis ;  non 
plane  scio  quae  me  scire  creditis;  non  cor  ad  exco- 
gttandom,  non  lingua  sulBcil  ad  enarrandum.  Hxc 
consulto  prsetereo ;  non  dico  quae  summae  auctorila- 
tis  Tirorum  comperta  et  memoriae  Iradila  sunt  re- 
Intione  ac  lestimonto  :  taceo  quae  (72)  ipse,  Deo 
mihi  teste  et  conscio,  oiractu  persensi,  de  noslrae 
Ecclesiae  peribolo,  ubi  plerumque,  licet  deliciorum 
olidus  nidore  pulido ;  lamen  inundatus  et  refcctus 
sum  odore  salvlGco ,  spirante  de  orto  aromaiico,  ^ 
quem  desuper  irrigavit  fom  aquarum  viventiumf 
spirltualiom  scllicet  charismatum,  quce  fluunt  cum  • 
impetu  de  Libano  {Cant.  iv,  45). 

i:apitulum  yh. 

De  diftanlia  inler  defuncta  veleris  AdtB,  et  novi 
Adte  (iliorum  tomata, 

Sed  fldenter  dico,  cum  electi  Dei  sint  aeternae  Sa- 

pientiae  (73)  archisterium,  cujos  habitationetn  vapo* 

rat  odor,  sicut  cynnamomum  et  baUamum  (Eccli. 

XXIV,  21);  et  cum  habeant  fialas  aureat^  plenas  odo^ 

ramenlorum  {Apoc.  v,  8)  largx  pnedicationis ,  et 

laiae  charitalis  mysterium  :  aequissima  nimirom  di- 

Tinse  acquitalis  agitor  ratione ;  ut,  qui  in  carne  cor- 

ruptibili ,  altendentes  illud  apostolicura  :  Corruptio  q 

incorruptelam  non  pouidebit  {I  Cor.  xv,  50),  spiri- 

tus  elegerint  incorruptionem ;  contra  carnis  condi- 

tionem,  suavissimi  odoris  fragranliam,  qua  incom- 

parabiliter  auimae  illorum  perfruuniur,  in  condito- 

ris  soi  contemplalione,  sensibus  qooqoe  mortaliom 

ingerant,  dom  mortali  condilione  deseenderint  in 

corruptionem  (Job  xxxiii,  24).  Corroptionis  siquidem 

inflrmitatem  irahont  ex  veteri  Adam;  sed  tanto  ex- 

cellentiorem  snper  fllios  Adam  adepti  sont  gloriam, 

(7!)  Nos  posM  conjicere»  Clare  indicare  videtur 
se  adfulsse  bolctraiislaiioni.  Qua  de  re  in  Vita. 

(7i)  Ipse  olfactu  persensi.  Et  de  hoc  in  Thiofridi 
\iia  ieges. 

(75)  Archiiterium.  Yox  ab  auctore  noslro  ficta  et 
saepius  nsurpaui  ad  nonnam  illarum,  pLowffrapiw 
MovnffTQpeov.  Sumit  autem  pro  principe  alicujus  ha- 
bitalione,  sine  pablio,  in  quo  tvv  &pyjivt  id  esi  prin- 
cipatum,  et  iinperium,  polissimum  os*endit.  Ul 
pturimnm  atitcm  magnis  Dei  araicis  attribuit  eain 
appellationem,  et  ad  singuhrem  eoruni  laudem 
utttur.  Quandoque  tamen  alia  omnia  significat,  ut 
cuin  Infra,  apostatam  Julianum  sic  insullabundiis 
appellat. 

(74)  Ceralls  Brandeit  involvantur,  Geniis  veslis, 

Jiua  cadavera  ad  sepultur^m  involvebantur.  Lineain 
uisse,  aut  gossipinam  suspicari  licel,  quando  qui- 
dem  cera  densabatur.  Non  memini  hanc  vocem 
alibi  legcre,  excepto  Joanne  Diacono,  Vitae  B.  Gre- 
gorii  Magiii  lib.  ii,  c.  42,  in  historia  quain  inde 
nosler  Tltiofridus  describit,  infra,  lib.  iii,  c.  4,  et 
Gregorio  ipso,  lib  ii  Registri,  epist.  30. 

(75)  Libitinis.  Feretrum*  Libltina  solet  significare. 
nic  pro  sarcophaga  poni  facile  apparet. 

(76)  Fracto  margarito,  Alludit,  opinor,  ad    illud 


EFTERNACENSIS  336 

quanto  eminentiori  distantia  differt  noTus  a  ve- 
teri ;  a  terreno  coelestis  Adam.  Quod  a  veteri  acce- 
perunt,  detcendit  in  corruptionem  (Cotoss.  iii,  9); 
quod  a  novo  mutuati  sunt,  solam  novit  incorruptio- 
nem  :  et  quia  exuerunt  veterem  hominem  cum  actibus 
sttist  et  induerunt  novum^  qui  secundum  Deum  crea- 
tus  est  (Ephes.  iv,  24) ;  ex  gratia  novi,  in  eadem 
carnis  corruptione,  quaih  ducunt  ex  yeterl,  iotemx 
suavitatis  habent  el  exhibent  Incorruptionem.  Adae 
qulppe  veterls  nalorum ,  et  niinus  perfectorum 
cadavera  fetent  super  omnia  olida ;  et  licct  defuncti 
divites,  purpurati,  (74)  ceratis  brandeis  involvan- 
tur;  licet  ferinis  lergoribus  insuanlur;  taroen,  nisi 
obflrmalis  diligentissime  (75)  libitinis  includanlur, 
a  putore  eoruro  viva  soniata  aut  moriuntur,  aut 
gravi  aegritudine  afiiciuntur.  In  Adam  aotem  novo 
renatorom,  et  in  novitate  vitm  ambulantium^  et  non 
deviantium  perfectorom  corpora,  quts  configurata 
corpori  divince  c/art/a(ti  (PAi/ip.  iii,  21),  in  resur- 
rectionis  gloria,  eroot  spiritoalia ;  tom  deiBom  in- 
star  pigmeniorom;  qoae  non  tam  integra  qoam 
comminota  :  instar  aromatom,  qoae  soavis  redolent 
trita  et  diffosa ;  eminenlioris  ac  evidentioris  divini 
roiraculi  gratia,  fragranliore  odoris  aura,  homana 
perflant  pectora;  com,  pretiosissimo  (76)  fracto 
margarito,  (77)  ad  originem  et  antiqoam  possessio- 
nem  soam  aromatibos  virtutum  condita  revolaverit 
anima.  Nam  cum  natura  animae  db  coflo  ducat  ori- 
ginem,  ac  ejus  sit  pariiceps  naturae ;  carnis  auiem 
subslantia  de  terra  sortiatur  materiem,  ac  ejusdem 
originis  suae  servct  qualiutem  ac  similitudinem: 
essel  quideni,  sed  non  adeo  mirabile,  &i  in  mutiiat 
el  ruta  complexione  utriusque,  id  quod  de  coelesti- 
bus  est,  et  cujns  inier  homines  conversatio  in  calis 
est{PhiUp.  III,  20),  ubi  perpetuae  suavitatis  odor 
naturaliter  est  :  vim  condltionis  snae  exereret  in 
terra,  ubi  alterutrum  ex  iniplicatione  iinpediroentum 
natorae  est;  in  terra,  inquam,  quam  serpens  eomedii 
(Gen.  III,  14);  quae  in  protoplasto »  maledictione 

Marc.  XIV,  3,  fracto  alabastro,  effudit^  eic.  Itaqoe 
eiiam  hoc  loco  accipiendum  margaritum  pro  vasculo 
inde  eonfecto.  Tropica  tamen  locutio  corpus,  sive 
carnem  nos  jobei  inielligeie. 

(77)  Ad  originem  et  antiquam  possessionem.ETTor 
foit  Ori^enis,  animas  anie  corpora  fuisse,  el  nescio 
*'  quibus  in  receptaculis  latitasse,  donec  a  heo^  alia 
aiias,  in  corpus  mitlerentur.  Vide  lib.  i  Periarchon, 
cap.  7.  Platonici  jam  longe  atite  hoc  deliriuni  deli- 
rarant.  Vide,  si  placet,  Rodiginutn,  lib.  x«  cap.  Itf. 
Ahsit  iil  noster  Thiofridus  id  sentiai,  aut  hoc  loco 
velit.  Non  ignorabat  homo  sludiosissiinus,  non  ne- 
gligebat  vir  religiosissimus,  Leonis  primi  papae  sen- 
teiitiam,  qua  cum  errorem  damnavit,  contra  Prisci- 
lianistas  scribens,  epist.  93.  Itaque  Thiorridus 
tanlum  aniina;  originem  docet  esse  a  Deo,  cujus 
majestatis  thronus  in  ccelo  :  non  autem  ex  traduce, 
quem  TertuIIiani  errorem  h.-erelici  qiiidam,  nostro 
hoc  saeculo,  iniiovanint.  Nec  mo  ius  loquendi  mul- 
tuin.Hbhorret  ab  illo  Sapieutis,  (Eccle.  xii,  7) :  Spiri- 
tus  redeat  ad  Deum^qui  dedit  illum.  Nam  ilhid 
redeat,  quasi  indicare  videtur  ibi  anie  fuisse,  qiiaro 
corpori  daretur.  Sed  solam  originem  signiflcat,  et 
auctoris  cffectiunetii. 


S37                                      FLORES  EFITAPUII  SANCTORUM.  —  LIB.  H.  S39 

dumnala ,  ijrinas  ei  (ribuloi ,  punclioucs  profecio,  A  carne,  exlra  carnein  est;  sic  caro  sopra  camem»  iq 

ei  inceuliTa  viiiorom»  ^tfrmiiiare  permissa  esi  (f6i(/.,  terra,  supra»  imo  extra  terram  eat;^  et  non  laia 

17);  qu£  ut  intolerandi  fetores  per  naturam  co-  sequitur  naturam  ejus  unde  sumpta  esl,  quam  ejus, 

initeniur  omnino  necesse  est.  Sed  lioc  incompara-  onde  Yivificataf  et  vegeiata  est.  In  eoeleslem  lerre* 

bili  est  dignum  admiratione,  quod  in  utriusque  se-  stris  (79)  muutur  natura,  mors  in  sanclorum  carno 

paratione,  cum  utrumque  ad  principaliialem  sux  sua  superfecte  non  obtinet  jura  :  sed  caro  in  carne 

redierit  natune;  id  quod  deimmundo  terrae  conce»  Cbristi,  morle  destruciat  efflcacius  vivit  defuncta. 

ftum  est  temine  {Job  xiv,  4),  ac  fetore,  quasi  de  Matricis  su»  nescil  felorem,  sed  fragranlissimi  spi- 

summa  coeli,  non  de  terrena  oriundum  sit,  habita*  ritus  sui  servat  in  se  odorero;  et,  quia  ex  se  fetet 

tione;   secundum  naturam   cmlestem,  non   suam  in  concepiione,   in   procreatioiie ,  in  educatione^ 

terresirem,  inaesiimabiliter  suavein  de  se  exbalat  poslremo  in  totius  vitx  praesentis  administratione ; 

odorem  :  et  non  (78)  effectivae  materiei  sux,  sed  undem  ex  praecedeiiti  uiriusque  coiinexione,  totius 

vivjficatricis  animae  in  se  repnesenUt  digniutem,  suaviutis  fragrantiam  spirat  de  se  in  resolutione, 

et  conditionem  :  et  sicut  supra  animas,  anima  in  quam  non  babet  ex  conditione. 

(78)  EffecinMg  materiei.  Catachresis  videtur.  Ef-  B     (79)  Mutalur  natura.  Non  secundum  $ubttant%amy 
feciham  vocat»  quod  ex  ea  corpus  compactum,  et     secl  acciden*. 
effectuin  esseu 

Explieit  liber  primu$. 

<■      ■  ■■        I —————— ———^»  ■    11     »■  I        I    I —^«1— — — — >^— i— — — — i^ 

INCIPIUNT  CAPITULA  SECUNDI  LIBRl. 

I.  De  mQu$otei9  sanctorum^  et  quare  omnie  lapi$  preiio$u$  H  aurum  $ii  eorum  operimenlum. 

II.  Quod  tanto  cineri  non  comparetur  materiaie  aurum^  nee  omne  quod  in  rebus  volventibue  e$t  pre 
iio$um. 

III.  Quodju$  eanctte  aninue  $aneliiati$  iua  affiueniiam  tran$fundat  in  omnia  putverie  $ui  omamenta  er 
operimenta. 

IV.  Quod  cive$  eivitttii$  uranioB  floccipendanl  quidem  momtra  avarkia^  $ed  magnipendant  devotionem  fideh" 
Chriiiiance. 

V.  Q^od  per  mundi  concupi$cibilia  comparentur  etiam  eeeleeiia. 

Ti.  Qhod  prteclara  $it  $anctorum  pauperiae^  quce  po$i  carni$  mortem  cc$li  ei  lerrce  meretur  divitia$t  et 
quare  hnbeant  ciboria  et  pyramida$. 

VII.  Quid  $enliendum  $ii  de  illi$  eteeiorum  Dei  ptgneribus  qum  con$umuniur  a  be$tii$  ei  avibu$f  vel  immer-* . 
$u»tur  fluminibus. 

Expticiuni  eapituta  $ecwidi  tibri. 

INCIPIT  LIBER  SECUNDUS. 


CAPlTflLUM  PRIMUM.  C  fetidum,  nibil  est  sordidum;  sed  omnia  sunl  tam^ 

De  Mau$otei$  $anctorum,  ei  quare  omni$  tapi$  toavia,  omnia  lam  honesU,  et  Unt»  divina  virtule  • 

pretio$u5,  et  aurum  $U  eorum  operimentum.  ^^,^  ^^  ^^^.^  ^^  ^^^.^  .„  ^^^  exsnlutionis  et 

Non  sordent  profecto  (80)  sanctorum  mausolea,  dignaa  admirationis  jure  exclamet  anlma  :  Quam^ 

xtieeputera  Phari$aica,  fori$  deatbata  {Matlh.xxiu,  putchratabemaeutatua^Jacob^et  teniorialua^Uraetl': 

27),  sed  eum  ipsa  quoque  mor$^  quae  primx  trans-  ui  vatte$  nemoro$m^  ui  horti  juxta  fiuvio$  irriguU 

gressionis  sumina  et  irreparabilis  est  poena,  in  eis  «i  tabemacuta  quce  fixii  Dominu$  {Num.  xxiv,56); 

sii  pnHooa  {P$al.  cxv,  l.S),  viialis  et  glorinsa ;  et  et  cum  ipsa  quae  in  quadmm  po$iia  e$i  {Apoc»  xxi, 

qiiae  in  minus  perfeciis»  obitus;  in  terrae  animantibus  16),  cc$te$ti$  regi$  eiviia$  {Apoc.  xxi,  16),  ad  quam 

est  interittts;  in  illis  sit  transitus :  et  quae  in  aliis  sanctorum  attinet  universiUs;  curo  ipsa,  inquam, 

viiae  flnis,   in  ipsis  celebrelur  (81)  natalis  :  nibil  a«nim  mundum  {ibid.^  18)  ex  auro  et  lapidibns 

•mnino  ioeorum  camis  oorrupiione,  raentis  oculis^  pretiosis- stratas  babeat  plateas,  in  quibus  aelema 

(80)  Sanctorum  mau$olea.  Majoram  nostrorum  eius  nati.  Magna  erat  pompa,  et  mnlu  vaiiiUs;. 

auanto  major  fuil  pieus  el  religio,  Unto  in  ornaiH  anliqiiomm,  naulitiis  snis  diebns.  Martlalis  : 

as  et  exmiisitis  honoribus  honestandas  SS.  reli-  Natatee  mihi  MariicB  Katendw^ 
qaias,  profusior  fuit  liberalius.  Hinc  illa  mansolfa,  D     Lux  formoeior  omnibu$  Katendi$* 

qiis  hodieque  plurima  visuntnr,  sanetorum  corpo-  Cur  iiat  Quia  eo  die  natus  homolns  e  lot»  ei  argilla. 

vum  recepucula.   Plurima   solo    asqoamnt,  aique  flctas.  Quanto  ferroosior  lux  illa  aelerna,  qua  pre- 

adeo  inira   solo  eraemnt  bagiomachi  Cahriiiist^e,  rtasa  est  in  conepectu  Dominit  non  magis  morf^, 

Bon  magis  sanctoram  odio,  quam   auri  argnntique  qnam  vita  $anctorum  eju$  T  Quam  formosa,  inquam. 

aroore.  lux  illius  civitatis,  quam  claritas  Dei  illiiminat,  e«r 

(81)  Natati$.  Sic  diem  obitus  sanctoram  vocani  lucerna  ejiis  esl  Agnus!  (Apoc.  xxi,  i3.)  liaqiif^ 
anii<|iia  Ecclesi»  Mariyrologia,eobaud  dttbie,quod  ejusmodi  NaUlis,  quod  hic  ait  Thlofridus  mecita» 
■obis  denati,  Deo  ei  beatorumcoeioi  multo  sint  feli*  celebraiur* 


53<)  THrOFRIDl  ABBATIS 

iteanibulai,  et  obleciatiir  divrnitas ;  digne  profecto  A 
iitfi[nora  electoruro  Dei,  qui  $uper  fundamenlnm 
Chmii  adificani  nurumy  lafnde$  pretio$o$f  non  ligna 
ne/jue  $lipulam  (/  Cor.  iii,  H) ;  quorum  sapientia, 
ot  sincera  corporis  ac  animae,  in  auro  roetallorum 
prclioslssiroo,  inlelligitur  puritas;  de  auro  et  gem- 
iiiis  exstnictas  et  redimitas  sorliuntur  pyxides  et 
rnpsulas,  (82)  clboria  et  pyramidas.  Nam,  ut  iniel- 
Icctum  prsterearous  atiegoricuro,  quare,  secunduro 
litteraro,  omni$  lapi$  pretio$u$  et  aurum  non  sit 
eornm  operimentum  {Ezech,  xxviit,  15),  qui  in  abun- , 
dantia  virtutum  ingrediunlur  seputcrum  (Job  v,  26), 
qtii,  (83)  rege$  et  con$ule$  ierrce^  wdipcant  $ibi  $011" 
tudine$  {Job  iii,  14)  per  tranquillae  mentis  studiuin, 
et  possident  sapientiae  aurum  et  divini  eloquii  ar- 
gentum  igne  examinaium!  (P$al.  xi,  7.)  Nimirum  " 
electi  Dei  sunt  vata  auri  exeeUa  et  eminentia,  qufe 
non  compuiantur  proaierna  Dei  $apientia{Job  xxviii, 
18),  ipsi  iopazion  ex  JSthiopia  {P$aL  cxviii,  427), 
ipsi  atcrum  mundum  unde  condita  est  ipsa,  de  qua 
praeribavirousy  (84)  civiia$  uranica  {Apoc.  xxi,  18)  : 
in  cujus  structurae,  ac  inaestimabilis  ornatus  praeco- 
nia,  per  Spiritum  sanctum,  roysiice  promiititur  voce 
prophetica  :  Ecee  ego  $temam  per  ordinem  lapides 
iMOf ,  ei  fundabo  te  in  $apphiri$^  et  ponam  ja$pidem 
propugnacula  tua^  et  porta$  tua$  in  lapide$  $culplo$ 
et  omne$  iermino$  tuo$  in  lapide$  desiderabile$ 
{I$ai,  Liv,  11, 12; ;  et  quod  (85)  involuti  aenigmatis 
sit  solutio,  univer8o$  (ilioe  tuo$  docto$  a  Domino 
{ibid.f  13).  Sunt  quippe  filii  Sion  inclyti^  et  amicti  p 
auro  primo  {Thren,  iv,  2);  sunt  mirae  iiiagnitudinis 
etsummi  pretii  lapides,  qui  in  $ummi  pontifici$ 
rationaii,  (86)  mystice   per  quatuor  intexti  ordi- 


EFTERNACENSIS  34D 

ne$  (Exod.  xxxix,  8,  iO),  et  nominum  et  colorum 
saorum  varieiate,  tropologice  distinctas,  et  deside^ 
rabfles  virtutum  omnium  in  se  pra^tundunt  spe* 
cies.  Siint  quoque  regale  $acerdotium  (iPetr.  ii,  8), 
ei  cum  ad  numcnim  ocio  beatitudinum  (Mattk,  v, 
3-10),  (87)  octo  sint  in  lege  inaestimabilis  prelii  et 
decoris  ex  typico  lino,  purpura,  cocco,  bysso, 
liyacintho,  et  auro,  et  gemmis  pretiosissimis  (Exod^ 
xxxix)  :  non  taro  vestimenta  quaro  ornamenta  ponfi- 
/fcum,  curo  lotius  mundi  fabricae  turo  oninium 
sacramentorum,  quae  in  Ecclesia,  pcr  sacerdotale 
oportet  administrari  officium  inirabile,  ac  vix  bu- 
manis  verbis  explicabile  mysieriuro  ;  et  tanti  orna- 
tns  roajestate  vesiiatur  caro  infirroitate  circumdata, 
dum  adbuc  peregrinaiur  a  Domino  {il  Cor.  t,  6) 
auima;  nonne  curo  illa  post  exhauikta  tot  laboruro 
tempora,  immorlalilalis  vestiia  stola,  et  glori:e  co- 
rona,  in  coelesii  gloriosa  regnaverit  curia;  quidquid 
est  ierre$iri$  domu$  ejn$  kabitniioni$  (ibid.y  1),  hiijus 
operosas  arteqiie  elaboratas  vestes,  (88)  minervale 
pretiuro,  et  fusilis  metalli  admirandis  figuris  opus 
incusum,  ac  mulliprtcia  varii  coloris  gcmmai-nm 
genera,  pro  devotione  fidelinm,  jure  mereaiur  ba- 
bcre  in  operimentl  sui  (89)  redimicula?  Et  cur 
eorum  infima  non  somroo  induantur  et  obvolvantur 
docore,  ac  gloria,  cum  sint  uranicae  civilatis,  noii 
kim  priroates  qnaro  reges;  curo  de  eis  non  ut  de 
suis  Babylonius  rex,  sed  vere  ac  meriio  summas 
reguin  princeps  Deus  glorietur,  iiiquiens,  nunquid 
principe$mei  $imul  $unt  rege$?  (Isa.  x,  9.)  Reges 
profeclo,  et  senatoriae  dignitatis  sunt,  et  regeni 
sarulorum,  qui  habet  in  ve$timentOf  ei  in  famore 
$criptum  ;  rex  regum  ei  Dominu$  dominanlium  {Apoc. 


(82)  Ciboria  et  puramida$.  Scio  Horatio  scriptum : 

Oblivi$io  levia  Ma$$ico 

Ciboria  exple 

ouo  loco  ciboria  capacis  poculi  genus  esse  constat. 
Scio  in  sacra  Ghrislianarum  Ecclesiarum  supelle- 
ctiii,  ciborium  esse  vas  quo  sacrosanotum  Cliristi 
Doroini  corpus  conditur  et  asservatur.  Sed  hie  alio 
significatu,  et  miims  usitato,  poni  arbitror»  pro 
cottditorio  $aerotum  corporum.  Non  dico  pro  loculo, 
aul  sarcophago  sed  ainpliore  vel  casa,  vel  sacello, 
vel  fornice,  qiio  plures  sarcophagi  reponi  possent. 
Sic  roanKieste  accipil  i£gii|ius  AureaA-Vallis  mona- 
clius,  addilionihiii>ad  Aiiseliiuim  canonicum,  Sn  Fior 
riberto.  capit.  30.  Quod  feretrum^  inquit,  m  ciborio^ 
jttxta  corpu$  beaii  Lamberti^  u$que  in  hodiernum 
diem^  coUocatum  e$i^  cum  alii$  $anctorum  pignori- 
tu$.  Ibidem  in(ra,  de  corpore  S.  A^adolbertae :  In 
pra^faio  ciborip  e$i  collocatum  :  in  quo  el  alia  multa 
$anctorum  eorpora  requie$cunt.  Hinc  versibus  hujus 
operis  initio,  positis,  non  modo  pyramidas,  sed  ei 
ctboria  ex$lrut  ait  :  quo  indicat,  genus  foisse  (edifi' 
eaiioni$.  Qua  vero  foriiia  ea  ciborii  $tructura  esset, 
eleganter  ab  auciore  iiostro  descripium  videbis 
infra,  lib.  hoc  secundo,  c.  6. 

(83)  Hegee  el  con$uie$  lerrm.  Verba  smit  Job. 
Quoiitodo  noster  saiictos  vocei  reges,  dicit  ipse  in- 
fra.  hoc  ipso  capite. 

(%kt\Civita$  uranica.  II  est  coelestis.  Magis  usttr- 
paiit  Graeci  oupflevio^. 

(85)  Involuii  a:nigmati$  $oluiio.  Quod  tanto  appa- 
ratu  et  vurietate  de  lapidibus  dicitur,  sed  obscure  et 
quasi  :vnigmaiice,  explicatiir,  inquit,  dum  subiuii((i- 
tur  :  universjs  fiiios  tuos,  etc,  id  cst,  Hi   ipsi,  fiii 


sont  lapiaes,  quod  diserte  subdit. 

(86)  My$tice  per  quatuor  intexti  ordin4$.  M^$iicum 
et  typicum;  ilemque  mysiice  et  typice  fieri  dicil  Thio- 
fridu$,  tum  quidquid  in  Veteri  Testamento  mysie- 
riuin  aliquoa  /Votrt,  sive  rero  sacram  et  spiritualein 
significabat :  tum  ipsum  inyslerium,  aut  rem  eo 
modo  significataro.  Hoc  si  observes,  multa  hiijus 
aucioris  loca  facile  inielliges.  Sic  huc  loco,  lapide$ 
in  rationali  ponlificie,  vult  fuisse  lypum  insignis,  ct 
sacr»  varictatis,  earum  virtutum  quae  in  saiictis 
futnrae  erant. 

(87)  Octo  omamenta  pontificum.  Haec  oclo  descri- 
bunturExodi  xxxixel  Dei  jussu  concinnantur  a  Bese- 

Y^  leel,  nempe  superhumerale,  rationalef  tunica  superhu- 
^  meralis,  lunicw  by$$incB,  mitra,  feminalia^  cingulum^ 
iamina  $acr(B  venerationi$.  in  numero  ocionario  nul- 
lam  vim  aut  mysteriuin  hic  ponere  videtur  auctor, 
sed  taiitum  varieiatem  ornalus  signific:ire.  Porro  de 
singulis  hrs  dicere,  iiifiniiuin  sit,  et  miniroe  iiecesn 
sariuin ;  modo  hoc  teneainus,  ea  varieiale  ornamen-. 
tarum,  varias  iudicari  sanctarum  iiientium  doies. 
Vide,  si  placet,  eos  qui  scripserunt  super  Exoduni,^ 
ul  Orig.  hoinil.  9  et  13;  Uupertum  lib.  iv,  c.  23. 
Jiem  Clementem  Aiexandr.  iib.  v  Siromat.;  Hieron* 
De  vcste  sacerd. 

(88)  Minervale  pretium>  Pretium  arbitror  positum 
pro  rc  pretiosa.  Et  quoniam  de  vesiibus  arte  elabo- 
ratis  agil,  poetici  coniincntL  memor,  Minervaie  vo- 
cat.  Nain  Minerva  texirinae  praeerat. 

(89)  liedimicula.  Anipiiler  hoc  verbuin  pooit, 
pro  eo  omni  quo  quis  rediuitMr,  sici\t  aroictus,  quo 
amicitur. 


m  FLORES  CHTAPllU  SANCTORUM.  --  LIB.  II.  m 

X»,  16),  in  decore  suo  vicinius  in  domo  sua  coe^  A  dienies  (94)  fratres,  oves  Domiftic»,  offenderent  euiii 


lesti  contemplaiitur  beati  oculi  eoruro.  et  aeternae 
resiivitaiis  frequeotant  iripudium,  nullum  unquam 
tautx  celebritalis»  et  laetitix  visuri  terminum.  Cum- 
que  quilibet  rex  terrae,  in  summis  festivitatibus 
summis,  non  quasi  bomo,  sed  ut  alter  deus,  mundi 
ornatibus  decoreiur,  et  qui  in  domibus  regutn  sunt^ 
mollibus  et  exquisitissimis  vesiiantur  {Malth.  xi,  8); 
quare  sanctorum  ossa  et  cineres,  quibus  ipsi  jpur- 
purali  reges,  et  principes  genu  fleclunt,  et  inclinan- 
lur,  non  in  operosis  et  maximo  sumptu  elaboratis 
uiausoleis  et  capsuiis  et  invoiucris  recondantur? 
CAPITULUM  11. 

Quod  tanto  cineri  non  comparetur  matenate  aurum^^ 
nec  omne^  quod  in  rebus  votventibus  est  pretiosum. 


torqueri,  cum  conscientia  vindice,  tum  (95)  diviiio- 
examine;  et  cum  dubium  esset,  uirum  venisset  of- 
ferre  an  auferre,  certi  tandem  reddiii  reatus  coufes- 
sione  acevideniissima  divinaeanimadversionisosten- 
sione,  summa  vix  obtinerent  supplicalione :  ut  qui^ 
res  eorum  veDerat  insidiis  excipere,  saltem  vacuus 
et  liber  posset  abscedere.  Proreclocum  sit  scripium, 
delerra  constant  omnia  (Eccle.  iii,  ^Oj;  specie  noiH 
genere :  colore  (96)  non  veritate  naturae  diffeninl, 
tantus  sanctorum  cinis,  et  aurum,  ac  omne  quod  in 
mundo  concupiscenlia  est  oculorum  (/  ioatt.  ii,  16). 
Sed  non  tantum  ex  boc  avaritiae  monstro,  effemina* 
lur  virile  corpus  et  animus,  quantum  ex  illo  excel- 
lenlissimi  meriti  thesauro  in  oranes  supereminentis 


Niminini  sicut  aeternae  Sapientim  non  adcequatur  B  graliieDeidivitiascorroboraturetlocupIetaturhomo; 


atirttm  obryzum  mysticum  (Job  xxviii,  15),  sic 
lauto  cineri  non  comparatur  materiale  aurum,  nec 
ouine  quod  in  rebus  temporalibus  est  preliosum. 
Quid  enlm  est  aurum  et  omne  quod  ex  terra  est  pre- 
tiosum  nisi  inutato  colore  lulum?  Sed  inter  cineris 
naturam  et  (90)  auri  auram  magna  distantia  est» 
quia  cinis  naluraliter  squalet,  aurum  claret,  hic 
spirilualiter,  hoc  oblectat  carnaliter.  Hoc  non  per- 
mitiii  secunim  ire  iuter  lairones,  hic  invisibili  com- 
pciie  ligat  sacrilegos  ac  fuies,  el  cum  praeda  sua 
facil  stare  immobiles, 

ut  stat  Marphesia  cautes» 
Hoc  quippe  vigilanlissiini  papae  theologi  (91)  Gre- 


cujus  divinus  incircumscripto  spiritui  adbaerei  spiri- 
lus.  Pretiosior  est  pulvis  exiguus  auro  mundo- 
obryzo,  licet  utrique  terrae  matrix  sil  origo :  pre* 
tiosior,  inquam,  quia  iilud  faliit,  et  infelici  avaritiae 
blanditur  deceptorio  colore  :  bic  absque  omni  de- 
ceptionis  fuco,  cum  ingenti  et  digna  omnium  admi- 
ratione,  in  salutem  mundi  proAcit  ex  spiritus  sut 
sanciiAcatione.  Aurum,  et  quidquid  in  rebus  mate^ 
rialibus,  oculos  carnis  fulgore  suo  perstringit; 
quanto  magis  divideiido,  cuni  summo  divideniis  dis- 
pendio,  minuilur ;  tanto  minoris  prelii  ducitur ;  (97) 
taiui  autem  pulveris  electrum,  quanto  latius  (98)  iii 
patrocinia  Ecclesiarum  Dei,^  sine  ullo  distribuentis 


gorii  habet  Dialogus,  quod  coram  (92)  cujusdam  ^  intertrimento,  disiribuilur,  unto  profusius  iili  reve- 

.f*  i»!     .•         •    •  u  ^  «•  u  •  ••  .  •  .    1«U 


magnilicae  sanciilatis  viri  sacratissimis  cineribus, 
fur  noctis  furvum  praecipue  appetens,  cum  vervece, 
qiiem  de  vicinis  ejusdem  electi  Dei  tumulo  caulis 
ovium,  (95)  cleptim  involavil,  invisibilibus  canis 
vtPttf ,  a  leone  mortuo  {Ecct,  ix,  4),  Imo  dormientOi 
steterit  ligatos  nexibus ;  nec  usquaro  niti  et  se  pro-> 
ripere,  neque  praedam,quaro  in  vultus  sui  confusto- 
nem,  pennissus  est  subripere,  uUo  nisu  potuerit 
amittere;  donec  post  matutinalem  synaxin,  egre^ 

(90)  ^ttrf  attram.  Yersato  in  poetis  Tbiofridanl* 
tro  piietanim  sermo  occurrit.  Virgil.Ti  Mu, 

Diseotor  unde  auri  per  ramos  aura  refutsk, 
Auram  intellif;e  sptendorem. 

(91)  Gregoni  habet  Dialogus,  Vide  lib.  Hi  Dia^ 
log.  c.  22. 

(92)  Cujusdam  magn\fic(e  sanctitatis  viri.  B.  Gre- 
goriiis  nihik)  magis  iioniinat.  Tantom  ait  fuisse 
presbgterum  provindoB  Valeria, 

(93)  Cleptim,  Noinin  est  Graecnra,  x^ir6>,  ex  quo 
Plauttts,  ciepo.  Utrumqiie  esi,  furor,  Jam  sicul  et 
boc.  ilicitur  furtim,  ita  ex  illo  nosier,  liberiili  qua- 
dam,  nec  iusolita  licentia,  fecit  eteptim,  eodero  si- 
giiiflcaiii. 

(94)  Fratres^  oves  DominiccB.  Amat  Thiofridus  in 
oratione  eas  connexiones,  qiias  appositionem  grani- 
inatici  dicunt.  Gceterum  cre<lideriin  ovtttm  bic  me- 
niiiiisse,  quod  de  vervece  subducto  sermo  esset. 

(95)  Divino  examine.  Examen  inlellige,  adhibitis 
tonnentis;  ot  illud  :  Igne  me  ejaniinastL  (Pso/» 
XVI,  3). 

(96)  Non  veritate  naturte,  Intellige  quoad  mate* 
riam.  ut  addita  ratio  iiidicat. 

(97)  Tanti  pulveris  eiectrum.  Eleganler  duo  dis- 
iunctissima  conjiingit^  ui  cum  sancii  voc^nt  opu 


rentiae  ac  honoris  pretium  cl  xgris  roortalibus  sa- 
luiis  remedium  iinpenditur.  £x  venis  terrae  aurum 
summo  cum  labore  eruitur,  summo  cum  sudore  sco^ 
ria  ejus  ad  purum  excoquilur  (Isa,  i,  25),  et  ia  for- 
Bace  tum  demum  ad  naturae  suae  claritatem  proQcit, 
dum  sordes  amittit  ei  abjicit.  Sic  et  tanli  pretil 
thesaurus  de  terra  quidem  oritur,  sed  de  terra  tol- 
litur,  dum  in  sanclis  adbuc  in  acie  pugnantibus,  a 
terrena  actione  cum  spiritu,  qui  in  ipso  est  divinas 

lentissimam   paopertatem  ,   et   Ongenes  de  Maria 
Magdalena,  a  Cimsto,  tanqnam  ab  bortnlano,  qtiae* 
rente,  num  se  suslulissei?  ail,  eam  docte  ignorare^^ 
et  sapienter  errare.  Electrum  auro  ipso  pretiosiiis. 
metallum  Origenes  censuit.  Plinius,    mistum    ex. 
anro,  argenfoone  hiijus  quinla  parte   dunlaxat  ad- 
^  diia.  Quidquid  ejus  sit ,  splendorem  certe   habet 
eximium,  quo  et  aurum  haud  duhie  superai.  Iiaijiiek 
lociim  fecit  Proverbio  :  iS^sxrpou  ^iaiftY^vrtpo*  hle^ 
ctro  peltucidius.  Unde  Ezechiel  proplieia  ahas  coin-. 
parat  cum  igni  (cap.  i,  27),  opiiior,  quia  siniiliter 
vibrat,  alias  (c.  viii,  2)  clare  quasi  aspectus  splen^ 
doris,  ut  visio  etectri. 

(9S)  In  patrocinia  Eceletiarum.  Erubescant  Ca  vi- 
nistae,  qui  dum  hujiis  putveris  electrum  ceiiculcanu 
succenturiatos  se  ostendonl  illius  serpentis  qiii  terras 
putverem,  maledictione  iirgente,  comedit.  Is  iite  est 
qui  Julianum,  Dei  et  religionis  perdoellem,  stiiniila- 
vit,  ut  nobilem  illum  Babylw  martyris  pulveren^ 
Duphnilico  delubro  procul  amoveret.  Idem  aposlalaB: 
iitius  nepotes  Calvinicrepos  lonae  ullra  provexit,^ 
nt  sanctissimas  sanclissimorum  reliquias  exurerent». 
Porro  solita  per  Ecclesias  distribui  sancloruiiv 
lipsana,  disctfS  infra  lib.  iii,  c.  4,  et  lib.  iv^Qv5«L 


545  THIOFRIDI  ABBATIS  EPTERNAGENSIS  344 

niiseraliooii  respeclu,  secernitur,  et  quasi  auniin  A  el  cuin  moriuus  mundo»  non  ditigaf  mundnm,  necta 
quodperignemiraiisii,  exuslione  tribulationisproba-     qum  $unt  mundi  {I  Joan»  u,  15); 


tur,  et  exurilur;  etabomni  Tiiionim  sorde  purgatissi- 
nms,  (99)  ex  coronaMelchom^  in  diadematit  oniamen- 
tmn  (II  Beg.  xii,  30 ;  /  Patal.  xx,  2),  (100)  vere  manu 
f  ir  tis  Davidf  procuditur.  PuWeris  tanti  sanctiflcatio  au« 
rum,  gemmas,el  omniayqu»  secundumEzechielis  va- 
ticiniuin  negoiialoret  Aran  et  Eden,  et  venditoret  Saba 
il  Attur^  (101)  in  nundinis  typica  Tyri,  mullifariam 
in  involucris  hyacinthi,  et  polymitorumf  gazarum" 
fue  preiiotarum^  habeut  obvoluia,  et  peccatorum  fu- 
nibut  atiricta  (Ezech,  xxvil,  23),  de  mammona  ini" 
quitatit  {Luc,  xvi,  9)  liberat  gaxophylacio,  ac  saiw 
ciitatis  suae  eommercio  dat  esse  tanctificata  Do^ 
mino;  ut  repotifa  in  thetaurit  ejut  (Jotue  vi,  19)» 


subtili  tamen 
estimat  judicio  animi,  de  mundo  non  esse»  quod 
includii,  vel  obvolvit,  id  quod  evidenti  rationeeon- 
stat,  super  munduin  esse.  An  non  super  mnnduro 
sanctificati  pulveris  pretium  est,  in  quo  perglorifl- 
eati  spiritus  meritum,  (104)  salus  mondi  estt  In 
mundo  extra  mundum  non  de  mundo  est,  sed  (se- 
cundum  hoc,  quod  Chrittut  in  te  mundum  reconci- 
liant  {II  Cor,  v,  i)  Deo  Patrit  apottolit  tuit,  quot 
per  Spiritum  tancinm  elegit^  locotus  est  {Act.  i,  2); 
de  mundo  non  ettit  ted  ego  elegi  vot  de  mundo  {Joan, 
XV,  19),  quod  in  mundo,  de  mundo  procreaiom  esi, 
«l  inde  jam  non  sit;  non  sui  meriti  prxrogativa, 
non  suapte  natura,  sed  gratuita   Dei  gratia,  de 


ad  ornandum  locum  quietis  suae,  et  in  ^ltum  mys-  ^  mundo  electum  est.  In  auro,  et  omnibus  (105)  spo- 


lici  tabernaculi  et  tempti  sui,  non  tam  proprio  quam 
longe  praestantiore  conditi  in  se  tbesaori  effulgeant 
pretio.  Aori  aura,  et  similia  mundi  delectabilia,  et 
visu  pi:Ichra,  ex  commistione  et  conspersione  noii 
sanctificati  pulveris,  obdueta  speeie  sui  decoris  ei 
pulcliriiudinis,  obscuraniur;  sed  per  pulverem  san- 
ctificatum  clarificaia,  non  tam  oriiant  quan  exer- 
nautur;  et  propensiore  claritudino  iliustrantur. 
Unde  malecialiter  offuscari  iiide  spiritualiter  solent 
illostrari,  Tulgore  suo,  earnales;  nieritis  et  gratia 
ejiis,  quod  in  se  reconditur,  oculos  in  se  alliciont 
spirituales.  Ex  seavaritiam  carnis  exiiialem;  (lt2) 
per  inchisum  depositum  soum,  cum  (105)  Augusli- 
nus  Dominum  quoqoe  vocet  avarum,  avaritiam  ani- 
mae  Ineitunt  vivificam  et  saiutarem.  Qoanto  enim 
qoisque  estsanetior,  tanto  et  tanti  ihesaori  avidior ; 


liis  Damasci,  qoae  mondi  est  typos,  est  praesuniptio 
et  gloria  mondi :  sed  dom  eliguntur,  et  secernuntur, 
in  operimentom  et  ornatom  dissoluli  tanii  polveris 
electorum  Dei ;  est  quoqoe  in  eis  evidentissima  vir- 
tos  et  gloria  Dei.  Nam  qoemadmodom  de  tpiritu 
legislatoris  Moyti  {Num.  xi,  25),  absque  omni  im- 
minutionis  detrimento,  infusi  et  repleii  sont  teptua- 
gintaviri  (Jerem.  xxix,  10),  minorum  in  Ecclesia 
sacerdotum  typi;  sic  per  teptuaginta  annorum  (Dan. 
IX,  2)  (106)  roysticum  septcm  decadanim  numerum, 
per  omne  profecto  tempos  labentis  saecuii ,  de  san- 
ctitate  Spiritus  glorificati ;  gratiarum  omnium  pleoi- 
tudine  infunduntur  et  implentur  dilectorum  Dei,  noa 
tam  artos  examinati ;  quam  omne,  qoo  vel  interius» 
vel  exterius  cooperiunlur  eorum  ciiieres,  iu  naturae 
s(iaeoriginom,naturali  resolutione  revoluii,  acrelaii* 


(09)  Ex  corona  Melchom.  Erat  hic  rex  Ammoni- 
tarum,  e  cujus  pretiosissimo  diademaie  David  siiii 
diadcma  concinnavil :  ac  si  quodammodo  e  profano 
sacrum  fecit.  Sic  ait  Thiofridus^  sanclorum  cineres 
et  reliquias,  si  orieinem  spectes.  profanas  esse,  sod 
tipiritus  sanciilaie  ila  consecrari,  ut  Ghrislus,  veru» 
David,  eas  non  dedignetur  :  quin  !mo  sint  tanquam 
eorona  olorio!  in  manu  Domini  et  diadema  regni  in 
manu  Dei  tui  ilta.  lxii,  5).  Quod  dixi  Helchom 
fnisse  regeni  Aminonttarum,  non  me  laiet  esse  qut 
Deum  poiius,  et  idolum  fuisse  velint,  ejusqne  fuisse 
hanc  coronam.  Sed  niihi  non  persuadent.  Vim  mihi 
facere  videntur  claris  Scripiurae  verbis  :  Tulit  dia" 
dema  regit  eorum  de  capite  efut  (II  Reg,  xn,  20). 
Ausim  prope  dieere,  vim  quoque  fieri  pietati  Davi- 
dis,  qui  utique  contaminari  se  magis  quam  ernari, 
«0  gcstamine  censeret.  Argumentum  de  pondere 
tatenti,  librarum  Romanarum  cxxv  minime  terret 
eos,  qui  taleiilum  nec  duodeeimam  hnjus  ponderis 
partem  habuisse^  bonis  rationibus  sibi  persuase- 
lunC;  quihus  assentior.  Vide  Ludovicuni  ab  Alcasar, 
De  ^nderibus  sacris,  propositione  22,  §  3,  lit.  G. 
Dentque  quid  attinet  dubiiare,  ne  dicain,  negare, 
Davidem  id  diadema  geslare  potiiisse,  cum  dical 
Scriptura  tam  disertis  verbis  :  Et  impotitum  ett 
tuper  caput  David»  Quod  certe  emnes  arguiias  ex- 
cludit. 

(100)  Vere  manu  fortit  David.  Alludit  ad  etymon 
nominrs  David^  quod  aliqui  interpretantur  manu 
iorth. 

(101)  In  nundinit  typicce  Tyrt.  Tynis  mundum, 
«ve  iinploram  congregationem  nolat.  Gorpora  igi- 


tur  homana  (quse  in  mundo  quasi  venalia  exponi 
videnlur ,  el  in  thesauruin  ,  sive  gazopfaylacium 
quodammodo  iniquilaiis  reponi)  aiiinrde  sancl»*, 
opera,  ab  illa  ignominia,  liberata  ;  in  sacrum  Do- 
niini  Ihesuurum  comportari  ail.  His  nundinis(qiiie 
nihil  sunt,  praeler  emptionem  et  venditionem)  non 
dissimile  est,  quod  ait  Scriptura  de  Achab,  reitiiii- 
datum  fuisse,  faceret  malum  in  contpectu  Dom.  (iJI 
Reg,  XXI,  25). 

(102)  Per  inclutum  depotitum  tuum,  Venusti  sa- 
cras  reliquiasvocat  depotitummri  argenlive,  quibus 
tanquam  custodiendae,  includuniur. 

(105)  Auguttinut  Dominum  quoque  vocat  avarum, 

Augustini  locus  est  in  Psal.  xax.  Verba  :  Avarut  ett 

D  Deut  talutit  nottras,  Sancla  ista  avarilia  est  silis, 

quae  dierectum  Dominuin  torquebat  cuui  diceret, 

Sitio, 

(104)  Salut  mundi.  Ringetur  ad  haec  Galvinista. 
Sed  cathoiicus  prudens  facile  capiet  bonum  sensum. 
Qui  juvari  vellt,  videat  supra  notala  tib,  i,  c.  5. 

(105)  Spoliit  Damatci.  AlJudit  ad  locuni  lsa« 
viii,  3,  4. 

(106)  Myttieum  teptem  decadarum  nnmerum.  Se- 
ptuaginta  annis  captivitatis,  hujus  miserae  vii» 
tempus  indicari ,  plures  docuerunt.  £t  consonat 
Scriplura  (Ptal.  lxxxix,  lO).  Dies  aniiorum  noslro- 
rurn  in  ipsis  septuaginta  anni.  Absolulam  porro  san* 
etitatem  (cujus  in  hoc  numero  mysteriuin  Thiofridiis 
ponii),^  per  Decalogi  observationem  ,  septiforuii 
Spiritus  sancti  gratia  oblineri,  nemu  catholicua 
dubitat. 


:i5 


FLORES  EPITAPHU  SANCTORCM.  ^  LIB.  H.  346 

CAPITULUM  liL  A  voluit  se  vermem  iu  carne  natlim  stne  semine,  et 


Quod  JH»  eancta  amma  tanctitatii  $um  affluentiam 
traiufundtil  in  omnia  pulveris  $ui  omamenta^  et 
operimenta. 

Sicut  eniin  $ermo  Dei  vivu$^  et  efficaXf  et  penetra» 
bilior  omni  gladio  ancipiti,  u$que  ad  divi$ionem  ani- 
tncB  ac  $piritu$f  eompagum  quoque  et  medullarum 
(Bebr.  iv  ,  12) ,  mystice  pertingil;  sic  sanctae  vis 
aoimae,  cum  Deo  jam  regnantis,  ab  intimis  ad  ex- 
lirua  ad  se,  cum  in  carnis  carcere  clausam,  tum  in 
ccBlestis  Hierusalem  municipatum  translatam,  per- 
tinentia,  se  miririce  diffundit  :  et  quidquid  sanctis 
prxvenientibus ,  ac  intercedeniibus  meritis ,  per 
carnem  et  ossa,  mirabile  gerit;  idem  mirabilius  de 
dissoluto  pulvere,  in  omnia  tam  exteriora,  quam 
interiora,  cujuscunque  materix,  vel  pretii,  tantae 


non  hominem,  imo  in  homlne  ultra  heminem,  o/)« 
probrium  hominum  et  abjectionem  (P$aL  m,  7) 
esse,  propter  pulverem,  ut  pulvis  naiura  et  specie 
foedlssimus  graila  et  sanctificalione  sui  glorificati 
spiritus,  reputaretur  puleherrimus  :  et  sicut  secun* 
duin  egregitim  (108)  yperaspisten  Ecclesiae  Htero- 
nyinum,  perpeiua  virgo  Maria,  de  qua  natus  est  ipse 
Deus  et  homo,  plus  est  merilis,  non  nainra,  quam 
virgo  et  homo ;  sic  non  per  naturam,  sed  per  gra- 
tiam  hoc  puiveri  daretur  privilegium,  ut  plus  quo- 
que  essetquam  pulviset  verinis  eduiiuro,  per  in«- 
stimabile  profecto,  qood  in  crocis  statera  appensum 
est,  mundi  taientom,  mundi  admirabile  pretium. 
Pulveri  vicem  rependit  incomparabiiem,  et  sicut 


favilte  omamenta,  etoperimenta  transfundit^  Atque  "  «i"«  »"™™*  «^  essentialis  claritas  el  pulcbriiudo. 


ut  ipsa  aniraa  in  corpore  non  videtur,  et  tainen 
iiiira  per  corpus  operalur,  sic  pretiosi  pulveris  the- 
saunis,  licet  non  videatur,  licet  non  tangatur;  san- 
clitatis  tamen  affluentiam  (qua  de  fonte  qui  manat 
de  domo  Dominit  et  (107)  irrigat  torrenlem  $pinarum 
{Joei,  III»  18),  per  praeclara  sanctidcati  sui  spiritus 
lueriu,  irrigatur)  transmitlit  in  oinnia,  in  quibus 
intra  et  extra  occultatur.  Si  constantissima'  inanu 
fidei,  exlerior  cjus  attrectetur  clausula,  auri  ac  ar- 
genti  bractea,  seu  cujuscunque  preiii  gemmnla,  sive 
qna^Iibet  textilis  vel  productilis,  aut  fusilis  aut  niar- 
morea  vel  lignea  materia ;  ac  si  hoc  tangatur,  quod 
interius  occuIliUur.  Sic  divin.^e  mnjestatis  poteiitia 


tam  latuii,  quaro  claruit  in  pulvere ;  sic  incompre- 
bensibili  reruni  vicissitiidine,  et  dissimili  pRi^ordina<^ 
vit simiiitudine,  ut  pulveris  substantialis  puiredoet 
foeditas,  ex  sanie,  in  auri,  el  ci^uscuDque  pretiosis- 
simi  metalli,  gemm»,  ac  operos»  ^estis,  tam  laie- 
ret,  quam  claresceret  pulchritudine  :  ac  non  lam 
acciperet  decorem  quam  redderet;  et  iion  pulvis 
propter  auri  speciem,  qtiae  fascinat  oculos  avaritiie ; 
sed  aurum  magni  pcnderetur  propter  pulverem. 
Oinnero  mnndi  gloriam  ei  ornatum  substravit  pul- 
veris  omatui  et  gloriae  :  quia  ipse  cum  sit  pulveris 
conditor,  exinanita  majestatis  su»  specie,  concipi, 
condi,  ei  nasci  dignatus  est  ex  pulvere  :  ipse,  qiiod 


ialutem  in  medio  terroe  operatur  (P$aL  lxxiii,  li).  r  ftdenter  dico,  secundum  essentiam  corporea  sub 


In  pulveris  glorificatione  ,  recordatur  misericordice 
$u(jB  {Lue.  I,  54) ;  declaral  super  nos  viscera  con- 
de&ceiisionis  suae  :  nec  viilt  ignorare  hominem,  post 
Termem  fulurum  pulverem,  quod  illa  sua  incompre- 
bensibilis,  illa  inexcogitabilis,  illa  ineffabilis  subli- 
Riiias  sublimitatuin,  ideo  bumiliata  et  delracta  e$t 
v$que  ad  pulverem  {l$a.  xxvi,  5),  ideo  internai  pul- 
cbricudinis  suae  speciem  per  assumpti  pulveris  ob- 
duxit  caliginem.  Ideo  poslremo  duriuivit  in  pulvere 
(Job  vif,  21);  ut  pulvis  sanclificatus  in  ipso  corru- 
piionis  suae  somno,  et  putredine ;  el  si  non  qiialitate 
corruptibilis  subslantix,  meriti  tamen  praerogaliva, 
et  gratuito  dono  ccelestis  gratiae,  omnium  iii  lcrram 
disMlubilium  excelleret  pulchritudinem.  Specio$u$ 


siantiae,  factus  est,  unde  conceptus  et  ediliis  est 
pulvis  de  pulvere  :  Deus  honio  factus  est  ex  pulvere 
propter  hominem  ;  et  homines,  ad  quos  sermo  Dei 
factus  est,  Deos  fecit  de  pulvere  :  Et  cum  pulveri 
nominis  et  diviniiatis  siiae  concesserit  parlicipium« 
quare  quidquain  ex  terra  pretiosom  in  ejus  non 
expendatur  ornatus  impendium;  cujusse  participem 
ac  socium,  ciijus  sanguiuem  suum  voluit  esse  pre- 
tium?  Carnis  suas  gloriam  pulveri  sanctiticato  quo* 
dammodo  dedil  esse  coinmunem,  quia  qui  se  a  vitiis 
carnis  reddit  immunem,  adhcerendo  Domino,  unus 
cumeo  $piriiu$  e$t  (I  Cor,  ti,  17),  et  una  cuin  carne 
ejus  caro  est.  Carnem  igitur  suam  bomo  Christus 
Jesus  in  homine  non  quolibet,  sed  qui  in  carne  est. 


forma  pr4E  fHii$  hominum  {P$aL  xliv,  3),  noluit  ha-  D  refovel  ac  diligentem  $e  diligit  (Prov.  viii,  H),  et 
hendecorem  ei  epeciem  (I$a.  liii,  2,  );8ed  vul-  cum  ad  amicissimum  confabolatorem  snuro  legisla- 
lum  qua$i  ab$conditum,  et  de$pieabHem  (ibid..  3) :      torem  (109)  locutus  sit  Moysen  :  qui  honoriRcat  me. 


(107)  Irrigaitorrentem  «ptnarum. Fontcgralixdivi- 
naehunc  torreiitein  irrigari  ait.  Lucem  huic  loco,  iion 
nimis  alioqui  ciaro,  affert  S.  Ilieroinyu.  Apolog.  ad 
Pammachium  pro  lib.  coulra  Joviiiianuiu ,  circa 
finem :  Fons  signatue,  inqiiit,  de  quo  fonte  ille  fiu- 
viu$  manat,  juxta  JoeL  qui  irrigat  torrentem^  vet 
funium ,  vel  $pinarum  :  funium ,  peccatorum ,  quibu$ 
ante  iUigabamur :  ^pinarum,  quas  $uffocant  umentem 
Patri$  familia$.  \u  graiiam  Calvinistaruni,  obiter 
noiemus,  llieronymi  mente ,  boc  loco,  fluvium  qui- 
dem  esse  Dei  gratiae  perenne  proQuviuni :  ai  fon- 
tem,  esse  beatissimara  Dei  matrem,  Virginem  Ma- 
riain,  per  quam  ounis  ad  ammas  nostras  gratia 
derivatur. 


(108)  Ypera$pi$ten.  Septuaginta  Interpretes  in 
Psalmis  freqiienler  Deuin  vocaiit  vittpMmvxirt.  Lati- 
nus  vcrtit  defen$orem,  aut  protectorem;  quasi  qui 
clypeiim  nobis  tuendis  praelendat.  Nain  ockIq  est  clg^ 
peu$,  Thiorridus,  neglecla  aspirandi  notula,  hoc 
verbo  uti  videlur  pro  quovis  viro  priuiario  aul  pala- 
tino.  Sic  Prologo  in  Viiam  sancti  Willibrorili  Carm. 
Alcuinum  vocat  Caroli  Magni  upera$pi$ten. 

(109)  Cicm  iocuiue  $it  ad  Mvg$en.  Humanum  ali- 
quid  hic  passus  Thiofridus,  vuciiianie  memoria, 
Moysi  diclum  refert,  quod  longo  post  tempore 
sacerdoti  Heli,  propheta,  Dei  jussu,  exprobrana 
retulit.  Verba  quidem  in  Regum  historia  clara  sunt : 
ad  Moysen  nusqnaiu  ejusmodi  quidpiam  dictum  rept- 


%VJ  TH:0FRID1  ABBATIS 

konorificabo  ium  (1  Reg.  ii,  30);  (iiO)  bon«rem  A 
penc  eumdeni,  quem  divinilati  ac  bumanilati  suae 
persotvi,  iinmutabilt  providentix  suse  decrelo  cen- 
8uil,  spiritui  quoque  et  carni,  ac  resolulo  sancto- 
rum  cineri,  impendi,  ejusdem  aelerni  decreti  lege 
disposuit.  Non  auro  corruplibiU  redemit  pulverem 
de  vana  convenatione,  sed  pretiosissimo  suo  sanguine 
(/  Petr.  I,  48),  qui,  secundum  assumptae  veritatem 
nalurse,  venarum  suarum  principia  habuit  pulve- 
rem.  Ideoque  prsevidens,  viventem  in  carne  homi- 
nem,  non  posse  sine  nausea,  et  acri  bile,  videre  ac 
attrectare  putrescentis  humani  corporis  saniem; 
fiicutsacrosanctum  corpus  suum,  et  sanguinem,  ne 
percipienies  cruda  et  cruenta  eihorrerenl,  velavit 
consueto  et  usitato  hominibus,  panis  et  vini  vela- 
mine;  sic  persuasit  mentibus  filiorum  Ecclesix,  ut  B 
auro,  et  quibusque  rerum  utensilium  pretiosissimis, 
obvoiverent  et  inciuderenl  pignera  carnis  beatae, 
quia  in  Domino  mortuae  :  ne  dum  humanis  aspecli- 
bus,  sub  natur<B  suae  specie  ingererenlur,  et  offen- 
derent,  non  tam  honorarentur  quam  vilescerent : 
cum  nemo  in  eis  superemtnenles  muitiformis  gra- 
tiae  Dei  divitias,  sed  humanae  conditionis  vilitalem 
atienderei.  Non  enim  tam  conspicienda  sunt  oculis 
carnalibus,  quam  spiritualibus;  ut,  dum  considera* 
tur,  quam  pretiosae  maieriac  includantur  vel  invoU 
vanlur»  non  quid  per  naturam  sinl,  sed  quam  excel- 
lentis  merili  apud  Deum,  cum  quo  regnant  Spiritus 
et  animae  jusloritm,  aeslimenlur,  subtiiisslme  pense- 
lur;  el  ex  eo  qnod  per  aurum,  ac  electrum,  et  si- 
niilia,  virtutum  fulgore  traiisiucet  lulum ;  absque 
scrupiilo  credalur  esse  ralum  et  verum ;  fulgebunt 
justi  sicut  sol  iit  r^^Mo  Palris  eorum  ^Uatth.  xiii, 
43). 

CAPITULUM  IV  (140*). 

Quod  cives  civilatis  uranicce  foccipendant  quidem 
moustra  avarina;  sed  magnipendant  devotionem 
fidei  ChristiatKB. 

Sed  nos,  qui  moUe  lutum  sumus,  qui  iEgyptias  de 

rio.  Graeci  hoc  vocanl  uitapvotM  fivnfiovtxov,  memorio! 
peccatum^  vel  lapsum. 

(iiU)  Honorem  pene  eumdem.  Hoc  dicto  nemo 
offeudeiur,  qui  meniinerit,  ab  ipso  hnjus  honoris 
agoiiolhela,  diserte  diclum  :  Qui  credit  in  me,  opera^ 
qua;  ego  facio,  et  ipse  f^iciet^  et  majora  horum  faciet 
{Joan.  xiv,  li).  Et  noiant  sancti,  piscaioris  illius  d 
Petri  umbram  morbos  curasse  {Act.  v,  15,)  quod  de 
Christi  umbra  imsquam  legas. 

(iiO)  Hoc  capui,  ul  epigraphe  praeseferi,  stul- 
lain  haRreiicoruin  s;)pienliam  subsanuat,  duin  eoruin 
stoii  'ae,  ol»jectiuni  docte  ac  solide  respondei. 

(iil)  Nos  proselyti.  Humilitatis  stiidio  poiius 
proselytl)  quain  Israelitis  se  annumerat.  Respicit 
proselylos,  sive  vulgus  illud  promiscuum  innumera- 
oiie^  qui  cuin  fitiis  Israel  ex  i£gypio  egressi  (Exod, 
XII,  58). 

112)  PeccaturA,  jjHod  super  plumbi  tatenlum 
sedet.  Erudile  illaiu  Zachariae  visioitein  de  avariiia 
iiiti  rpreialiir.  Nain  bclle  qua.irat  el  pliinibi  lerreurn 
poiidus;et  amphora,  condeuilis  flavi  me.a  li  laminis 
coiiipuraia.  Cerie  de  eodem  viiio  htinc  iocuiu  expo- 
nunt  Origenes  et  D..  Gregorius  Magntts.  Recie  autem 
pecuiiariter  nolat  Thiofridus,  avariiiue  habitationciu 


EFTEUNACENSIS  5i8 

Ittioet  paleis  civitates  exstruimui  (Exod.  i,  lf*14); 
non  idcirco  aurum,et  qnidquid  in  meuUis,  \el 
vestibus,  aut  gemmis  est  pretiosum  taoiis  praeco- 
cop*is  extollimus,  quod  vel  (111)  nos  proselyti,  Tel 
veri  Israelitae  qui  m  manu  valida  egressi  {fxod. 
XIV,  8),  spolia  ^gypli  consecranl  in  mystici  eullnm 
ubernaculi  Dei,  inepie  affirmemus,  his  delecuri 
animas  electorum  Dei ,  cum  pro  contemptu  taliuin, 
ipst  aurum  probatissimum,  transponi  ineruerint  in 
coelestis  imperatoris  gazophylacium.  Cives  siqui- 
dem  civitatis  uraiiic»  floccipendunt  ea  monslra 
avaritiae,  quae  coaequatur  idololatriae;  sed  magni 
pendunt  devotionem  fidei  Christiana;,  et  in  exem- 
plum  Dei  Israel,  qui  lypica  Israelilici  populi  sacri- 
ficia  sibi,  quam  idolis,  maluit  immolari ,  maiunt  se 
eminentissimos  omnium  de  pretiosissimis,  ciunia 
probationem,  tum  in  usus,  concessis,  bominum,  ab 
bominibus  honorari ;  et  sua  qtiae  de  terra  in  terra 
deserunt;  quantum  ad  illorum  immortaiitatis  subli- 
milatem,  vilissima ;  quantum  ad  nostrae  mortalitatis 
necessitatem,  exceUentissima  pignora;  his  circam- 
tegi  ac  exornari,  quam  mammonae  iniquitalis  apo- 
tliecas  constipari;  el  (112)  peccatum ,  quod  super 
plumbi  talentum  sedet,  augtnenlari,  et  in  terram 
Sennaar^  latissimam  diri  fetoris  vallem ,  a  duabus 
alatis  muUertbus  (Zach.  v,  7  seqq,)^  principalibus 
videlicet  vitiis,  superbia  et  inani  gloria ,  propheti- 
cam  amphoramiinter  ccelum  et  terram  elevatam  trans^ 
portari  (ibid.)^  el  in  Babylonis,  suinmae  confusionis 
ex  aedificata  domo,  collocari.  Non  quidem  appeiunt 
aurum,  sed  propitiari  religiose  dispensantibus  au- 
rum ;  non  appetunt  in  altum  exstructa  oraiorioruio 
aedificia,  non  ex  auro  fahrefacia  columnarum  epi- 
stilia  ,  non  splendentia  divitiis  laqueariav  non  crebro 
niacuiis  distincta  smaragdo  aluria ;  uon  ut  mem- 
branae  purpureo  colore  inficiantur,  non  ut  (115) 
aurum  liquescat  in  liiteras,  iion  ut  gemrais  codices 
vestiantur;  et  ministrorum  Chrisli  aut  mlnima,  aut 
nulla  diligentia  habeatur,  et  nudus  ante  fores  eonim 

esse  in  terra  Sennaar,  quae  vox,  ex  origine  sua,  est 
dormientis  suscitatio.  Qui  eniin   niinus  qulete  dor- 
niiunt,  frequeniius  misere  exciiautur,  quain  quos  in 
ditionein  suam  redactos,  iniqnissimus  Mammon 
Imperio  premt/,  ac  vinclis  et  carc^re  frenat  ? 
(115)  Anrtim  liquescat  in  liiteras.  l^ium  nuflum 
inihi  est,  de  iis  codicibus  Thiorriduui    insinuare^ 
quos  illius,  et  superiores  aeuies  mero  auro  exaratos. 
viderunt  :  cujusmodi  aliqiiot  etiam   nuiic   in  illu- 
stribus  ecclesiis  et  inonasteriis  pia  posterorum  servat 
diligeiitia.   Bainbcrgse   quidein   unum  mihi   videre 
conligit  a  raro  ilio,  ei,  ut  sic  dicain,  paradoxo  prin- 
cipum  conjugum  pari»  Heuricoet  Kunigunde,  fun^ 
daioribus  iliius  ecclesix*,  donatum,  cum  bac  inscn- 
piioae : 
Heinrieh  etKunigundt  Deus^hffclibimunera  promunt. 

Neque  Efiernaci  ejusmodi  supellex  deest.  Asservaiur 
hodieque  quatiior  Evangeliorumvoluiiien  praegrande» 
liquido  auro  conscriptum,  cum  inulu  imaginuni  et 
tiluioruin  pompa.  Cujtis  usseres  qui  exirinsecus  pro 
niuninienlo  suni,  aureis  laiiiellis  teguiitnr,  eleganli 
quidem  et  antiquo  opere  elligiaiis.  Praeter  aiiqiiot 
sauciorum  imagiiies,  visuntur  eiiam  dtiae  Augustali 
liabitu.   DQxleriori  subscriptum,  Otto  iiex  ;  alteri» 


^*®  FLORES  EPITAPHIl  SANCTORUM.  -  LIB  ir.  550 

Chrislus  morialur.  Nara ,  ut  secundum  Isaise  vali-  A  rum  Dominus,  el  omnes  coelites ,  exleriora  orilio- 


cimum,  Medi  argentum  non  qumunl^  nec  aurum 
volunt  {ha.  tiii,  17),  et  sicul,  Solino  pbysiologo 
teste,  uniyersi  rcortales  qui  sunt  (tl4)  in  oppido 
Carbils  sive  BarbiUe ,  quo<l  a  Susis,  opinaiissima 
ciTitaie  Persidis  cccxxxv,  millibus  passuum  dlstat, 
oJio  aoriy  coemunt  hoc  genus  melalli,  et  abjiciunt 
io  lerranim  profunda,  ne  polluti  usu  ejus,  corrum- 
paiit  asquitatem  per  avaritiaro ;  sic  muUi  sanctorum, 
r.e  quasi  commeiidare  el  conciliare  avidis  bominum 
ineniibus  videantur  philargyriam,  tanquam  excel- 
lentissimae  sanctiiatis  sus  impedimenta  pretiosa 
respuuni,  eiabhorreiit  ornamenta  :  et  ut  vitae  tuta 
faculus,  pauperis  anguslique  iaris,  et  munera  non- 


doxorum  xenia  non  susciperent,  falso  sacra  Scri- 
plura  diceret :  Redempiio  animo!  viri,  proprice  divi' 
lia:  (Prov.  xiii,  8) ;  Sed  coin  is  qui  sustenlandis 
vulgi  pauperibus  invigilat  inter  quorum  pannos  et 
illuviem  corporis,  flagrans  libido  dominalur  :  ei,  qui 
non  possunt  habere  ;£lerna  tabernacula,  com  nee 
praesenlia  possideant,  nec  futura;  cum  is,  inquam, 
animam  suam  propriis  diviliis  redimat;  quanto 
magis  ille  beatus  qui  super  egenum  et  pauperem  spi- 
ritu  inleltigit  (Pital.  xl,  2),  et  tam  sanciorum  neces- 
sitatibus  quam  digiiis  et  debiiis  ornatibus  coiumu- 
nicat? 

CAPITCLUM  V. 


duni  inietUcia  Dei^  per  ea  quw  eonspiciuntur  (Rom, 

1.  iO),   sint,   et  inlelligatur  manifesla   non  Eois  ^  Q^^^  P^^  ^^^'^^  ^^^^^P^^Jj^^^f'^  •  ^^^P^^rentur  etian 

splendentiH  gemmis  sacraria,  non  ullis  violata  per 


catestia. 


sevum  divitiis  babere  dignantur  mausolea.  Aurea 
redimicula,  qoae  liliis  saeculi  sunt  tucra,  arbitrati 
sunt  ut  stercora  (Phil.  iii,  8),  non  in  suggitlatio- 
nem  et  praejudicium  devotionis  Christianae,  quae 
sancto  sanctorom  Deo,  et  sanctis  omnibiis  est  gra- 
tissima;  sed  ut  liqoido  constet,  mentibus  carua- 
lium,  quaro  detesiabilis  sit  avarilia.  Non  caput  a 
membris,  nonmembra  dissident  a  capite ;  sedquem- 
tdmodum  Deus,  qui  solus,  secuiidum  ordinaiis- 
simam  dispensationem  suae  providentiae,  congruei- 
lem  humanae  infirmitati  medicinam  novit  impendere; 
Dunc,  ut  anlidoto  parcimoniae,  inorbum  sanet  ava- 
riiiae,  rejicit   maleriam  philargyriae  :   nunc  eam 


Nimirum  beati  pauperes  spiritu  (Matth,  v,  3),  sunt 
electi  et  domestici  Dtt,  tam  coeli  quos,  quasi  mican- 
tibus,  et  (115)  mysticis  stellis,  pleiadum,*et  Arciuri, 
virtutum  fulgoribnsornavitSpiriius  Dei;  quamoma- 
menla  sedis  Dei  et  idcirco  omnisorihodoxu8,qui,8e- 
Gundum  dictumArati,  comprobatum  lestimonio  ma- 
gislri  gentiom  iPauli  (Act.  xvii,  38),  (1 16)  est  genus  Dei^ 
lerqtie  quaterque  beatus,(117)  cubum  meretur  octo 
beaiitudinum ;  si  omne  quod  aestimare  poierit  pretio- 
sum  in  auro  aut  argento,  aut  margaritarum,el  varit 
vestium  sericarum  suppellectile,  summa  devotione,  ac 
aviditate  animi,  expenderit  in  expensasdomus  Domlni, 
et  ornatum  gloriae  filiorum  Dei.  Nam  nisi  per  mundi 


aduiiuit  in  sacrificiom  jostitiae;  ut  placere  sibi  pro-  ^  concupiscibilia,  et  delectabilia  comparentur  coelestia. 


het  devotionem,  et  oblationem  cujosque  fidelis  ani- 
mx :  sic  ejus  corpus,  elecli,  alii  quidem  omneni 
mundi  ornatum,  salutaris  cxempli  gratla,  ul  alios 
lucrifaciant,  sibi  existimant  detrimenium;  alii  se 
tali  dignantur  bonore,  in  sanctae  charitatis  et  ortbo- 
doxae  devotionis  augmeiitum.  Si  enim  aeque  et  coelo- 

Thsofphaniij  ihp.  Hunc  oporiet  esse  Oihonem  secun- 
dum  :  uxorem  enim  habuil  Theophaniam,  Nicephori 
Bizanliai  imp.  filiam,  cujus  fraier  fuit  B.  Grego- 
rius  abbas  Porzetanus.  Vide  Molani  Natales  SS.  Belg. 
4  Noveinb.  Nihil  itaque  dtibii  est  quin  honiin  prin- 
cipuiii  nuiDus  sit  bic  codex  :  quem  proinde  vidit 
Thtofridns  noster;  quippe  cum  eum  illi  prsecesse- 
rint  toiis  tOO  annis.  Noiabis  obiter  Cbrislianissimo- 
mni  prinojpum,  in  hoc  quoque  genere,  pielatem  et 
mnnilicentiam,  et  saiictorum  culluni  tol  arguuientis  D 
teslalum.  Sancti  qiiorum  imagines  spectarl  dixi, 
suiit  primo  loco  Willibrordus  (cujus  honori  potissi- 
raum  hoc  inuneris  datum),  tutn  sanctus  Beiiedictus  : 
e  regione  vero  sanclus  Bonifacius,  el  sanctus  Lud^' 
f^enis.  Non  didicerant  haec  in  schola  Calvinista- 
nim,  qui  hxc  talia,  sicubi  reperiunt,  ducent  ever- 
renda  cum  pulvisculo.  Ac  insuper  ipsos  sanclos 
bla5phemant,eorum  SS.reliquias  exuruut,et  cineres 
in  ventuin  spargunt.  lloc  vere  esl,  esse  reformatos 
et  reformatores. 

(114)  In  oppido  Carbylas,  sive  Barbita,  Vitium 
vidciur  irrepsisse  in  Scripturam.  Solini  verba  sunt 
cap.  56.  Babytace^  oppidum  Persidis.  In  eo  morlales 
nnherti,  odio  auri^  coemunt  genus  hoe  metatli^  et  in 
terrarum  profunda  abjiciunt^  ne  polluti  usu  tjus^  ava- 
riiia  eorrumpant  apsutatem,  Plinius  lib.  vi  c.  27.  In 
^epiemrionatis  Tigrli  atveo  oppidum  est  Babytace,  etc. 
Siubdit  eadem  quo»  Solinus, 


non  tanta  aniini  vigilantia,  (118)  et  Veteris,  et  Novi 
Testamenti  Patres,  suas  expenderent  expensas,  in 
domus  Dei,  et  sanclorom  aedificia,  et  in  multiplicit 
divini  cultus  redimicula.  Sed  cum  apud  mentes 
summse  divinitatis  luce  illustratas,  constaret,  quod 
ex  mti^tio  mammona^  eeterna  quoque  acquirantur  ta^ 

(145)  Mysticis  stellis  Pleiadum  et  Arcturi.  MiiUus 
fuil  Thiofridus  in  lectione  D.  Gregorii  Magui,  quem 
/iictt/iMimiim  theologum  solitus  est  noiniiiare.  Is  in 
Job  scribeus,  Arciurum  vult  significare  Ecclesiam^ 
in  qua  sit  septiformis  gratias  Spiritus  claritas; 
Pleiades  vero,  sanetos  omnes,  qui  inter  pra'sentis 
vit(e  tenebras,  ejusdem  grati(P  nos  tumine  iilusiratit^ 
etc.  Vide  Job  ix,  9,  et  xxxviii,  51«  Ipsum  aulem 
S.  Gregor.  xxix  Mor.  c.  28,  29. 

(H6)  Est  genus  Dei.  Heniistichium  Arati  a  Sancto 
Panlo,  in  Actib.  allegatum,  est :  tov  yocp  xat  ysvo? 

(117)  Cubum  meretur  octo  beatitudinum,  Sciliim 
est  in  magniludinibus  cubum  figuram  esse  ex  omiii 
parte  qiiadraum,  ut  lesseras  videinus.  At  in  nu- 
meris,  proppriione  dicitur.  Ut  alios  cubicos  ntiineros 
sileam,  (ul  sunt  27,  ^)  de  octonario  sic  breviiiT, 
etaperte  Boetius  (Itb.  u  De  anthm.^  cap.  25).  Si 
bis  binos  bis  facies ,  octonaria  quantitas  crescit,  et 
est  primus  hic  cubus,  Hierographis  erat  cnbiis  nota 
supremi  numinis.  Tbit»fridus  pro  supreina  beaii- 
tudine  ponit  quae  in  iliius   Nuininis  aspectu  siia 

(i  18)  El  Veteris  ei  N<*vi  Testamenti  Patres.  Iii 
Veteri,  noli  sunt  David  et  Salomon :  iii  No\o, 
Constantinus  et  Carolus  Magni.  Nec  plura  exeuipla 
congero,  quibus  Christiana  bistcria  scatet. 


351  TUtOFRlDl  ABBATIS  EFTERiNACENSlS  IBSi 

bernacula  {Luc»  x?i,  9) ;  egregii  morlales,  viri  cum  A  R^g»  vi»  ei  II  ParaL  iii  <^f.;*  quod  con&lruciuui 

in  palria,  et  civitate  regia  sacraroentura  est  regatis. 


muiieribus,  sub  lege  ac  sub  gralia,  lemporalium  re- 
rum  optima,  qux  sibi  ex  divina  provenere  muniQ- 
cenlia  ipsi  mystica,  sccundum  Ezechielis  visionem 
iropologicam  (E«fc/i.  ilv,  5,  et  xlvi,  19),  uranicae 
civitalis  gazophylacia  ;  quidquid  in  culluui  lam  ma- 
terialis,  quam  spiritualis  tabernaculi,  et  templi  Dei, 
ei  electorum  ejus  oratoria,  et  ad  vestes  sanctas,  ne- 
cessarium  erat.o^lu/ertinl  mente  promptii$ma{Exod. 
XXXV,  21),armilla$,et  inaures,  annulos,et  dexlralia» 
byacintbum,  purpuram,  coccum  bis  tinctum,  bys- 
suui  et»pilos  caprarum,  et  pelles  rubricaias,  dona 
typica ;  et  eorum  distribulione  ordinatissima  omne 
vat  aureum  separalum,  et  consecralum  eit  in  Domini 
donaria  {ibid,  2S).  Possem  equidem,  si  vellem,  di 


et  permaneniis,  ac  super  inviolabile  fundamaituni, 
quod  est  Gbristus  iesus,  positi  coelestls  aedificii. 
Ante  diem  clauso  componeret  vesper  Olympo, 
quam  in  aonales  ei  fastos,  roentis  retorqueos  lu- 
mina,  ulla  exprimerem  eloqueotia  quanta  industria 
(quod  secundum  Hieron.  in  oculis  honiinum  visam 
est  diificiie,imo  impossibile,  sed  in  oculisDomini  fa- 
cillimum  et  omnino  possibile)  (122)  potcstas  sacer- 
dotalis  et  regia,  quae  persecutionis  teinpore  fideliuau 
destruxit  conciliabula,  cujus  invidia  (123)  divinos 
libros  edax  consnmpsit  fiamma,  cujus  infando  edi- 
cto  confessorum  et  mariyrum  catenatis  gregibus  im- 
plet»  sunl  insuiae  et  ergastula,  quae  quasi  ex  sena- 


gres^ione  nii ;  possem,  inquam ,  qualicunque  slylo      tus  consulto  Cbristi  nomen  summa  conata  est  ex- 


prosequi,  quanta  devotione  legislatoris  Moysl,  et  to- 
tius  Israelitici  populi  in  itinere  exornatum  et  ere- 
ctum  sit  tabernaculum  tesiimonii  {Exod.  xxxvi, 
$eqq,),  typus  Eccleslae,  tendentis  in  terram  repro- 
missionis,  per  deserlum  hujus  saeculi;  possem  item 
eloqui,  quain  ingenti  soliicitudine  animi,  David  de- 
cacliordum  Spiritus  sancti.  (119)  Initium  quart» 
aetatis  mundi  et  (120)  caput  secundae  lessareskaede- 
cados,  genealogiae  incarnati  Yerbi,  prseparaverit,  et 
Salomoni  lilio  suo  descripserit  impensas  domus  Do- 
mini  {I  Paral,  xii  ct  xxviii) :  quantave  cura  el  di- 
Yini  subtiiitate  ingenii,]pse  (121)  Idldia  amabilis  Dei, 
mysiicis  dimensionibus,  myslicis  cberubin,  leonibus. 


stinguere  pertinacia  ;  versa  vice  ex  pensis  reipohlicae 
Ecclesiarum  basilicas  exstruxerit,  et  eminenlia 
exaltaverit  fastigia;  et  non  solum  (124)  laquearia  et 
tecta  aureo  decore  fulgentia,  sed  ipsos  quoque  pa- 
rictes  diversi  marmoris  vestierit  crustis ,  et  (125) 
compositione  lithostroti  mnltimoda,  et  sacros  codi- 
ces  deauratos,  et  purpuratos,  et  gemmarum  varie- 
tate  distinctos,  in  S.  Ecclesiae  consecraverit  iibraria. 
Ante  quidem  desereret  me  tempus  quam  dissereodi 
copia,  de  quantae  majestaiis  fastigio,  secundumsae- 
culi  fastus,  descenderit;  sedsecundum  Deum  saceo- 
derit  Gonstantiui  Augusti  imperialis  magnificentia, 
cum  (126)  super  coUum  regium  xii  arenae  cophi- 


atque  bobus,  mirifice  anaglyfls  insignitum  aedificave-  q  nos,  (127)   in  mysteriom  perfectionis  duodenarii, 
rit,  et  eonsecraverit  templum  nomini  Domini  (///     princeps,  ad  principum  apostolorum  ordiois  Petri  et 


(1 19)  Initium  quartte  aitati$  mitndi,  Prima  aetas 
Thiofrido,  iit  aliis  multis  auctoribus,  censetur  ab 
Adam  ad  diluviuni;  alte.ra,  ad  Abraham;  tertia,  ad 
David,  qui  hac  numerandi  ratione,  quartam  in- 
choat. 

(120)  Caput  secundas  te$$are$kcedecado$,  S.  Mat- 
thxus,  cuni  Chrisli  generationeni,  initio  ab  Abraham 
facto,  descripsisset,  concltidil  (cap.  i,  v.  17) :  Omn^i 
ilaque  generalione$  ab  Abraham  u$que  ad  David , 
generatione$  quatuardecim  ^  et  a  David  u$que  ad 
trammigrationem  Babytoni$,  generatione$  quatuor- 
decim,  eic.  Gr.  ^tveM  8ix«T«Vffap«c :  quod,  mutato 
composilionis  ordinct  eliam  dicilur  waoLpitrliTia^ 
et,  addita  coiijunclionis  nolula,  TCfferoc/^ec-xM-dcxa. 
Unde  formata  ilU  Thiofridi  vox,  quce  longiludine 
sua,  et  sono  horri<liore,  imperitos  terrere  possit»  et 
niaxime  iinguae  Graecae  ignaros;  quibus  haec  scri- 
psimtis. 

(121)  Ididia  amabili$  Dei,  Ex  historia  Reguin, 
(lib.  II,  c.  XII,  V.  25)  hoc  suinpsit,  ubi  de  Saloinone 
infante  recens  nato,  ita  legimus :  Domirnu  dilexit 
eum.  M>$nque  in  manu  Nathan  prophetas^  et  vo- 
cavit  nomen  eju$  Amabilis  Domino.  Ueb.  una  voce 
Idiou.  * 

(12-2)  Pote$ta$$acerdotali$  et  regia,  Horum  maxime 

vel  aucioritate,  vel  caluinniis,  tuin  apud  Judaeos, 

'  tiim  tol  gentilium  popiilos,  in  innoceiiles  martyres 

saivitum  est.  Mihil  frequentius  in  ecclesiasticis  scri- 

piorihus. 

il25)  Divino$  libro$  edax  con$ump$it  flamma.  Ar- 
liiis  contra  Gent.  (lib.  iv)  flebihter  id  deplorat : 
No$ira  quidem  $cripta  cur  ignibu$  meruerunt  dari  ? 
etc.  Ea  barbaries  deciina  persecutione  maxinie 
exercila,  quae  fuit  Diocletiani  elMaxiininiani.ini- 
tiuin  factum  anno  Ghristi  302.  Inventi,  qui  sacros 


codices  traderent,  eoque  nomine  dicti  traditores;  de 
quibus  mulU  Baron.  IIIo  anno  et  seq.  Quanto  melius 
gloriosi  illi  conressores,  quorum  est  illud  aeternum 
elogium  in  Marlyrolog.  Rom.  2.  Januar.  Roma?^ 
commemoratio  plurimorum  $anctorum  martyrum,qui^ 
epreto  Dioctetiani  imperaiori$  edicto,  quo  tradi  $acri 
codice$  jubebantur^  poltu$  corpora  carnificibus^  quam 
tancta  dare  canibu$  maluerunt. 

(121)  Laquearia  et  tecta  aureo  decore  fugentia. 
Unus  GonstantJntis  tanta  in  eo  genere  praestitit,  ul 
scriptoribus  diflicile  fucrit  exarare;  nobis  lonatnn 
legere.  Vide  mira  apud  Euseb.  lib.  iii  Yitae  Con- 
stantini,  c.  39  el  mullis  seqq. 

(125)  Compoeitione  litho$lroti.  Af9oVT/96»Tov ,  si 
compositionem  consideres,  nihil  sonat,  nisi  tapide' 
$traium,  ut  sic  quaevis  platea  dici  possil.  Sed  usus 

D  Tocis,  ornatum  praeterea  et  eximium  quid  insinuau 
Sic  ille  Jerosolvmis  locus,  Joannis  xix,  vers.  13. 
Sic  hoc  loco  Thiofridus.  Describitantiquus  vates, 
carmine,  quod  cum  ipso  opere  certat  ? 

Compo$tm  ut  te$$erulcB  omne$ 
Endo  pavimento,  atque  emblemate  vermiculato. 

quod  noster  :  Compoeitione  muUimoda.  ' 

(126)  Super  collum  regium  duodecim  arence  co* 
phino$.  Factum  id  cum  a  baptismo  adhuc  in  albit 
esset,  die  oclavo.  Yide  rei  gesiae  seriem  merooraiu 
dignissiinam,  in  Actis  Liberii  pontificis,  apud  Baro- 
nium,  anno  324. 

(127)  In  my$terium  perfectioni$  duodenarii.  Multa 
de  duodenario  numero  Patres,  Origen..  Ambros.» 
Hieron.  Unus  Augustini  locus  sufficiat.  Is  in  Joan. 
scribens  (tract.  27)  bunc  numerum  in  apostelis 
mysterium  habuisse  vult,  quod  per  universum 
mundum,  id  est,  per  quatuor  mundi  cardines^  1  rim- 


vz 


FLORES  EPlTAPHll  SANCT0R13M.  -  UB.  II. 


354 


?auU  gesUret    limina.  In  promptu  quoque   esset  A  g>ne  (130)  Yedius  apparuit,  et  teterrima  onguihus 


revolvere  qui  S.  Roinanae  sedis  surnmi  ponlificeSy 
qui  diversaruoi  dignitatum  fascibus  praediti ;  et  cum 
ad  saeculum,  tum  io  Deum  divites,  summa  cum  dili- 
gentla  {^rivaiis  ac  publicis  impendiis  exstnixeri  nt, 
renovaYerint,  exornaverint  sanctorum  oraloria.  Sed 
ne  a  propositi  serie  longo  protrabar  sirmate,  pne- 
tereo  quae  pnBclara  nobilium  scriplorum  ^ingenia 
indiderunt  anualibus  et  memoriae.  (128)  De  vicino 
peum  exemplum,  quantum  prosit  cujusque  orlho* 
doii  animx  eductae  de  carnis  carcere  si  quid  de  suis 
copiis,  in  carne  sanctorum  palrociniis  impenderit, 
boDoris  ac  reverenti».  Cum  divae  memorix  Henricus 
rex,  ejusdem  nominis  regum  secundus,  et  imperato- 
rjro  (129)  imperator  primus,  naturae  solveret  debi- 


ora  fcedans  el  pectora  pugnis  cum  ingenti  ejulatu 
reigestx  eventum  ipse  quident  (151)  voluntate  non 
natura  extra  ordinem  boc  ordine  aperuit.  Eheu  l 
quid  super  nostra  conqnerar  sorte  ac  injuria,  qui 
ubique  amitlimus  nobis  debita,  el  per  censuram 
immuubilis  decreti  jam  tradita  1  Nobis,  quorum 
naiura  muubilitaii  est  obnoxia,  nostrum  semper 
urgentibus  propositum ,  cum  summa  semel  fiix^  ac 
nunquam  immuuiae,  perversae  voluntatis  pervicacia  : 
immutabilis  iii  suis,  mutatur  ubique  in  nostris  Uei 
sententia ;  et  dum  Deus,  qui  mundum  ratione  guber- 
nat  perpeiuOf  stabilisque  manem  dat  moveri  omnia 
(ISr),  delectatur  quasi  adulatoria  invocari  oratione 
Davidfca  :  Sutceptor  meui^  Deu$  meuSf  mi$ericordia 


tum,  el  in  ipsa  bora  qua  um  dari  solis  mundo  ^nieo[P$aLcxLiu,^),superexaltatjudiciummi$ericor' 

Imininebat  deliquium ;  quidam  tbeoreticae  vitae  prae- 

rogaliva  iosignis,  in  oratione  contribulaii  spiritus 

sKi,  €t  cordis  conlrili  et  humiliati  {Oan.  iii,  40),  Deo 

oiferret  sacrificium;  innnmerabilem,  quasi  ad  am- 

plissima  et  certa  spolia  congregatum  immundorum 

spirituom,  cellam  suam  summa  cum  alacriute  prae» 

lerire  coospexit  exercitum.  Nec  in  Unto  agmine 

casira  Dei  (Gen.  xxxii,  2j,  sedprincipatu$etpote$tate$ 

agris  hujus  (CoL  n,  15;  Epht$.  ii,  2)  recognoscens, 

iosoiita  visiooe,  ut  homo  ex  horoinibus,  primo  expa- 

Tii;  sed  dein,  utextra  homines  homo,  armatura  Dei 

mrmaiins  (Ephes,  vi,  II,  15),  extremum  commean- 

lium  iniperiosa  auctoritate  accitum,  causam  taniae 

properaniix  ditigenli  inquisitione  interrogavit;  et,  ^ 

ubi  venim  ab  auctore  omnis  mendacii  exsculpsii,  ut 

abirei,  ac  eodem  itinere  ad  se,  sive  eflccto,  seu  in- 

fccto,  quo  properabatur,  negotio,  rediret ;  sub  ter« 

ribili  divint  iiominis  obtesUtione  imperavit.  Nec 

mora»  ilie  paruit,  et 


Par  levibui  ventis,  eelerique  $imiUimu$  $omno  [Euro], 
disparuit ;  et  in  brevi  reversus,  non  alius  in  ha- 
liitu,  in  incessu,  in  putido  Siygii  fetoris  halilu,  qnam 
Tere  ac  sine  uiia  cuncutione  picca  obtectus  cali- 

tatem  erant  annunttaturi.  Ideo  placuit  Christo  esse 
ter  qualemoe, 

(li8)  De  vicino  petam  exemplum,  Nempe  ipso 
Thiofrido  io  hunianis  agente,  coiitigit.  Adi  Baron. 
aimo  4056. 


dia  (Jacob.  ii,  13),  et  nescio  quo  incoinpreiiensibili 
divinae  ralionis  modo,  sic  sibi  invicem  obviant  veritas 
et  mi$ericordia  ^  sic  se  o$culantur  pax  et  jusiitia 
(P$aL  Lxxxiv,  11),  ut  sine  mulaiione,  inulabilis,  et 
proestabilis  sit  super  malitiam  (Joel.  ii,  13)  et  sem- 
per  laudari  de  justiiia,  nunquam  redargui  pi  ssit  (!e 
injustitia. 
Sed  quid  me 

Infandum.*;  jube$  renovare  dolorem,, 
qui  quod 

Animui  meminisse  horret^  luctuque  refugit^ 
reiexere  ?  quid  me  super  vulnue  concidis  lutnere  i 
(Job  XVI,  15)  Tariurei  no$  fratres^  horrendum  couci» 
tium  (ViRGiL*),  tantae  majesUtis  viri  auspicati  ob« 
itum,  imperiali  edicto  inoiiarchi  nostri,  ai^terna  &i- 
lentis  regni  silcotia  rumpentis,  et  terrifica  voce 
inionanlis ;  Congregamini  et  properate  ad  devoran» 
dum  illum  (Jerem.  xii,  9);  quasi  sumine  uecessa* 
rium  inivimus  consiiium,  quo  pacto  eum  conierer^ 
mus  de  terra  viventium.  Et  conglobali  in  unum  fere 
orones  umbrarum  domini  et  principes,  et  (132)  Co- 
cylii  coetus  phalanges,  quot  peccatorum  sunt  genera 
et  species ;  Unquam  ad  opima,  et  nostris  non  inde* 
bita  regnis  spolia  properavimus,  et  ubi  ad  destl- 

Dei,  nec  dubitandum  quin  Deus,  qui  omnia  feclt. 
in  numero,  pondere,ei  mensura  (Sap.  xi,  21),  etiam 
vrdine  fecerit.  Quod  vero  siibdit,  voluntat^.  esu 
extra  ordinem^  quid  magis  contra  omnem  ordinem, 
quam  recalcitrasse  auctori  suo,  et  sacrilega  voIuih 


(129)  Henricus  imperator  primus.  Baronlus  secun-  ^  ^*^?  '".*  P»f«™  «*?«  voluisse  ?  Itaque  eo  merilo  de- 


dum  facit.  Sed  dum  de  re  conslet,  parvi  refert,  quo 
ordine  censeatur.  Caeteruin  nobilis  hxc  hisloria  in 
Ghronico  Cassinensi  item  describitur.  Thiofridus  sic 
denarrat  ut  videatur  specimcn  praeoere  voluisse  suie 
facundiae. 

(130)  Vedius  apparuit.  Scimus,  Vejovem  dlci 
nuiiien,  vei  potius  cacodaemonem ,  ad  nocendum 
mortalibus,  intentuiu.  iiunc  anliqui  etiam  Vediuni 
dicebani. 

(131)  foluntate^  non  natura  extra  ordinem.  Amicuro 
Thioffido  ludere  in  commissione,  et  quasi  collisioiie 
'vocum.  Ergo,  hic  diclurus,  qiio  ordiue  cacodae- 
mon  rem  gestain  narrasset,  ea  occasione,  ait,  illiim 
esse  extra  ordinem;  ac  si  dicat :  Quaniumvis  extra, 
aot  etiam  contra  omnem  ordinem  esl,  in  narrando 
umen  boiium  ordiuein  tenuit.  Qiiod  ait ,  eum 
»aiura  non  e$se  extra  ordinem,  facile  ^lli  persoadel, 
qut  credit,  danmatot  illos  spiritus,  creaturas  esse 


turbatis,  tt6i    nuUu$  ordo^  sed  sempiternue  horror 
inhabitat.  (Job  x,  22). 

(131*)  Boeiius  De  consolatione  Pbilosophiae,  lib. 
111,  meiro  ix,  edil.  Migne,  p.  758  : 
0  qni  perpetua  mundum  ratione  gubemas 
Terrarum  cosique  sator^  qui  tempus  ab  a^vo 
Ire  jubeSf  stabitisque  manens   das   cuncia   moveri. 

[Edit]. 

(132)  TotCocytii  ccelus  phalangeSy  quot  peccatorum 
sunt  genera  etspecies.  Etsi  dubium  uullurn  esl  quiii 
oiiines  inferiiales  spirilus  ad  omnia  scelcra  omnes 
iinpellant  quos  possunt,  umeii  el  aliunde  ex  euruin- 
demmet  confessione  per  exorcismos  exiorU,  con- 
stat  esse,  qui  prae  caeteris,  ad  aliqiiod  viiiuin,  ex 
professo  et  quasi  peculiari  sibi  daio  negoiio,  ur- 
geant :  et  Scriptura  nou  silult,  ab  iinpuro  polissi- 
jiium  daemonio  Asmodaeo,  sepiem  impuros  viros» 
Sai-ae  maritos,  Interfectos  fuisse»  Tob.  iii,  8. 


555  TUIOFRIDI  ABBATIS  EFTERNAGENSIS  356 

iialum  examinaiidae  peccatricis  anim»  locum,  iu  j^  de  Mereiburgensis  exlulil  cocteaia  :  et  cum  ingenio 


tf^mpore  convenimus,  tabulas  aeterni  decreli  prolu- 
limu$,ac  duas  xquato  examine  lancos  suspendimus; 
el  lam  omnia  qua:  ab  ipsis  infanliae  crepundiis , 
usque  in  ipsius  ullimae  necessilalis  horam,  honesla 
et  Deo  placiia  ;  quam  universa  quae  vel  publice  sine 
poeniteniia,  quasi  alter  Deus  ternr,  regio  egerat 
fastu,  el  liceniia,  vcl  quae 

[urlo  lcBtalus  inani 

Disiulit  in  uram  committa  piacula  mortem^ 
summae  ac  subtilissimae  discussionis  libramine  li- 
bravimus.  Et  quia  pondus  bonorum  actuum  ejus» 
appensum  in  Ualera  inventum  e$t  minu$  [Dan.  v,i6), 
judiciali  senlenlia  nobis  iradilum  In  damnalionis 
noslra^  baraihrum,  ul  consorlem  nostrum   protra- 


omnium  noslrum  admiratione  et  contradictione,  po- 
suit  in  truiinam,  cujus  o  quam  horrendo,  o  quain 
enormi,  o  quam  infausto  pondere  nostrae  portionis 
lanx  est  siibruta,  et  tanlus  bolus  subito  ereplus  est 
nobis  de  faucibus,  opima  profecto  Orci  viciima, 
tanti  Rom^nae  reipublicae  monarchi  anima.  Et  ne 
me  caput  omnis  mendacii,  tuae  quoque  existiines 
sanctitaii  per  caetera  meniiri,  per  veredarios  loos 
hoc  idem  totius  stygii  exercitus,  judicio  malcdictnm, 
sed  divino  mysterio  benedictum  pondus  fac  inquiri, 
et  ubi  certa  mei  inveneris  signa  indicii,  noveris  mc 
obstrictum  a  te  juramento  Domini,  (133)  non  fungi 
vice  aretalogi.  Nam  cum  suspensa  nostrae  pariis 
lance  quasi  omnino  vacua,  Iniquo  pondere  praegra- 


hendum»  juri  nostro  mancipaiimus.  Sed  cum  exsul-  B  varetur,  et  Inclinaretur  pars  altera,  decldit  illaex- 


taremus,  $icut  ex$uttant  victore$  capta  prrnda^  quando 
dividunt  spolia  (l$a,  ix,  3),  et  jam  via  scrupea  pro- 
scriptam  animam,  per  tartarei  desceusus  pegmata 
in  mortis  traheremus  diversoria ;  ecce  ille  niarlyr 
adustus,  ille  triumphator  egregius,  illede  gloriosa, 
et  continua  in  nos  laurea,  ominoso  nobis  dictus 
Domine  Laurentius,  egre$su$  in  saluiem  temporalis 
Christi  vestri,  cum  senipiterno  Clm$to  $uo  accurrit 
ut  turbo  ad  dispergendum  nos;  et  percutere  volens 
4;aput  de  domo  impii,  maledixit  non  modo  $ceptri$ 
£JuSf  $ed  etiam  capiti  beliatorum  eju$,  ei  ne  ex$ultatio 
nostra  esset  itcti^  ejus  qui  devorat  pauperem  in  ab$' 
condito  (Habac.  ni,  13,  U),  terriflco  clamore  cla« 
niavit  post  tergum  triumphantium,  et  instar  allo- 


cussa  damnosa  moles  aurea,  et  sub  ingenti  ruiDs, 
ansarum  ejus  operosissima  resolula  sunt  retinacuU, 
et  ut  in  aeternura  nostra  testentur  litigia,  nulla  un- 
quam  arte  humana  nulla  poterunt  resolidari  ma- 
leria.  Hac  ubi  veritatis  extorta  professione,  au- 
ctor  inendx  zabuins  tandem  absolutus ,  evanuit 
ut  fumus  ;  eremila  archisterium  sancti  Spiritus , 
pro  ereptione  tantae  ac  tam  generosae  animae  cx- 
hilaratus ,  in  admirationem  inexcogitabilis ,  in- 
compreliensibilis  divinae  miserationis  in  mentis  ju- 
bilo  psaltebat  Domino,  quoniam  bonus^  quoniam  m 
$a*culum  misericordia  eju$  ( Psal.  cxxxv ,  1  seqq. ) 
Nec  mora,  missa  Mersiburg  legatione,  donum  re< 
gia  dignissiinum  munificentia   calicem    videUcet, 


pliyiorum  in  (ypici  Samsonis  captivitate  exsultantium  ^  auro  et  reqnlsitissimis  gemmis  (134)  subtilissimo- 


(ludic.  XVI ,  23  seqq.)^  redite  praevaricalores  justitiae 
ad  judicium  {I$a.  xlvi,  8).  Quid  igitur  impotes  pos- 
semus  agere,  quo  conatu  quo  ausu  ei,  a  quo  tolies 
victi  toties  ab  obsessis  corporibus  sumus  ejecti,  au- 
deremus  resistere  ?  Intolerabilis  qnidem  nobis  res 
visa  est,  quod  non  licuerit  principibus  aeris  huju$ 
(Ephe$.  II,  2)  semel  juste  deriitiia  uii  sententia, 
quod  novx  iegis  rogaiionem,  quam  nec  sxcularia 
quideni  admittunl  judicia ,  Tartarea  cogerentur  su- 
scipere  coiiciliabula.  Quis  enim  de  uiia  eademque 
re  scinel  subtili  examine  discussa,  et  judicum  ar- 
bitri<» ,  et  communi  omnium  (onscnsu  tcrniinata, 
duo  non  absque  injuria  cogitur  subire  judicia  ?  Sed 


que  artificio  praecluem,  et  pretiosissimum,  in  dona- 
ria  vicloriosissimi  martyris  Laurentil,  religiosa 
jam  dicti  principis  devoiione  consecraium,  irrepa- 
rabili  comperit  ruina,  ansis  resolutis,  mlnoratnm, 
et  lum  deiniim  revelatum  siibi  compendiosa  sym- 
myslis  narratione  pandit  arcanum;  (133)  uiillinium 
profecto  in  omne  seqiiens  aevum,  omnibus  cujuscun- 
que  dignilatls  et  conditionis  divitibus,  salulifene, 
ac  Deo  placitae  liberalitatis  exeniplum.  Si  eniin 
(136)  sub  auri  colore,  lulum  daiur,  et  preliosissima 
niargarlta,  de  CGelestibus  oriunda  auima,  de  ipso 
lacu  novissimo  misericej  el  de  luto  f<eci$  liberalur 
(Psa/.  XXXIX,  3);  quis  fallacibus  et  fiigaclbus  divi- 


nos,  nollemus,  vellemus,  contra  fas  et  jus,  emensum  d  ^"^  sic  miseie  abutatur,  ut  non  prodige  in  culium 


renietientes  iier,  ubi  $ederunt  sedes  in  judicio  (Psat. 
cxxi,  3)  convenimus,  et  cuin  xquissimam  nostr» 
pariis  causam,  per  omnes  argutissimas  propositio- 
nuni  sirophas,  per  omiiia  rhetorum  eniliymemaia; 
per  omuia  argumenta  sophistica,  summis  niteremur 
asserere  conaiibus;  ille  iinperiosae  auclorilaiisniar- 
lyr,  vas  quoddam  aureum  admirandis  figuris  opus 
incusum,  ctmiri  pretii  ei  ariificii  ansis  decusatum, 

(135)  Non  fungi  vice  aretaiogi.  Sic  vocantiir  cir- 
cumfoiaiiei  ilii  nii^atores,  qui  porsonas  comicas. 
ei  ad  libilum  conflctas,  populo  iu  publicis  Ihealris 
exi)it)eni. 

(134)  Subtilissimoque  ariificio  prccctnem.  Vocabii- 
luni  paniin  iisurp;uum  posuit  pro  eo  quud  Cbl. 
nobitem,  prwclnmm. 


et  ornatum  Doi  ac  sanctorum  ejus,  eas  expendendo, 
ipse  ornamentum,  et  corona  gtorice  in  manu  Domini 
(I$a.  Lxii,  3),  ipse  pretiosissimus  fleri,  perviiisbiina 
eiiilatur 

CAPITILUM  VI. 
Quod  prwctara  sit  sanclorum  paupertas^  quce  post 

carnis  moriem,  cceli  et  terrce  meretur  diviiias,  et 

quare  habeant  ciboria  et  pyramidas. 

Sed  0  quain  felices,  quoruni  deliciae  sa^cularibus 

(135)  ViiHimum.  Non  abhorret  ab  ingeiiio  Thio- 
fridi.  hoc  posuisse  pro  utitissimum,  sicul  dicitur, 
faciliimum. 

(136)  Sub  auri  coiore  tutum  datur.  Nemo,  Inquil, 
magnuin  aliipiid  se  dare  exislimet,  cuin  aurum 
dai;  iiamauiiim  est,  mutaio  coloie,  Uuuin. 


S57  FLORES  EPITAPim  SANCTORUM.  —  LIB.  IL  55S 

delidU  omnifariam  contrari»,  inedia  profecto  ,  A  ((^eii.  ti,  16),  quando  erit  Deas  in  omnflNiB  omnia 

(/  Cor.  XV,  48),  Buprema  occopasBe  ac  possedisse 


vigiliae,  nuditas  ac  lacrymae  et  exesa  jejuniis  mem- 
bra  in  nuda  humo  cotlidere,  et  corporis  inimicari, 
oiio,  ac  lasciYis;  lania  recompensaniur  talione 
dirin»  gratix,  ut  in  eorum  exigui  pulveris  operi- 
menium  ac  ornalum  preliosissimae  totius  mundi 
expendantur  divitix;  ut  quorum  spiritibus  in  carnis 
ergasiulo  roortali  conditione  exsulanlibus,  maiime 
viluerant,  eoruin  cineribus  post  exitum  Israel  de 
JEgy^pto  {PmL  cxin,  i),  de  fornace  ferrea  {Deut. 
IV,  20),  ofBciosissiine  serviant.  0  quanta  volunlarise 
abrenuntiationis  mundi  recompensalio?  o  quanta 
rerum  vicissiludo  !  o  qnali  et  quanto  buinana  divinis, 
terrena  coelesiibus,  vilissima  preiiosissimis  commu- 
taiitur  commercio !  0  quam  prxclara  paupertas, 


coenacula.  Sed  et  boc  quoque  perrectonim  mysiice 
congruit  meritis,  quod  in  aritbmeticis,  sicut  trian- 
gulus  primus  est  numeros  in  planis,  sic  In  solidis 
figuris  principium  prolunditatis  est  pyramis,  el  pro- 
gressionis  initio  sumpto  a  trigonis  ab  omnibus  In 
altum  progreditur  epipedis,  et  soUs  per  latera  conti- 
nentur  triangulis.  In  sempitern»  quippe  Trinitatis 
flde  insolubili,  et  prima  basi,  electi  Dei  fundati,  el 
superaedificati,  ex  virtutibus  multimodis,  politicis  ei 
purgaloriis,  ac  porgati  jam  et  deraecati  animi,  quas 
ex  tot  formis  multiangulis,  secundum  tfaeorema  per- 
fectae  ac  in  altioris  summae  spalia  provectae  pyrami- 
dis,  excrescunt  et  consolidantur  ad  apicem  indivisae, 


quae  post  carnis  moriem ,  coell  et  terrae  meretur  B  ei  incommutabilis  uniiaiis :  et  Ecclesiae  Dei ,  ipsi 


diviiias !  o  quam  egregia  nuditas,  quae  stola  immor* 
talitatis  vestita,  imperiales  excellit  trabeas!  o  quatn 
pretlosisslniHm  conserlum  tegimen  spinis,  vetustis- 
siroae  servorum  Dei  (157)  xerampeliae ,  quibus  ne 
comparari  quidem  regura  possunt  purpurae;  quarum 
lenuissima  fimbria  in  deaurata  et  gemmata  recon- 
ditur  pyxide;  et  bonorata,  operatur  salutem  fam 
in  exteriore  quani  in  inieriore  bomine.  Qui  in  car- 
ne  aut  omniiio  nuUum,  aut  vilissimum  vestimen- 
tum  habuerunt;  exuti  came,  serico  et  auro  obvo- 
luii,  in  Domino  quiescunt,  et  subiimium  impe- 
raiorum  et  ducum  purpuras  et  paludamenla  pe- 
dibus  suis  subslernunt.  El  o  quam  digne,  quam 


anguli,  angulari  connexi  et  coropaginati,  lapidi  tn 
lateribus  aquilonari  frigori  oppositls ,  unicis  fidei , 
spei  el  charitatis  atque  Patris  et  Filii  et  Spiriius  Pa- 
racleti  coropaginantur  isopleuris.  In  ciborii  vero 
forma  conoide,  quae  columnarum  sustentatur  colu- 
mine,  insinuatnr  iropologice,  quod  sancti  Dei  my- 
stice,  ferculi  de  lignit  Libam  {Cant.  iii,  9),  a  vero 
Salomone  exstructi  sint,  coiumnm  argentem  (ihid, 
40),  et  de  tribulatione  exaudiii  in  latitudine  {P$al, 
Gxvii,  5 ),  vtam  mandatorum  Dei  currere  {P$aL  cxviii 
32) ;  et  toti  teretes  totique  rotundi. 

Extemi  ne  quid  poteet  per  leve  morari : 
animas  in  aeternum  meruerunt  sanctilatis  orbem 


coogrue    regom  reges.  profeclo  pauperes  spirUo,      ^^  g^  ,^,^^,  ,„,„^^  geomelrica  form»,  sive 

posl   bahitalionem  cum  habttanttbu»  (IdS)   tedar  ^         ^  ^  -      - 

{Ps.  cxix,  5),  operosissima  ex  auro  et  argenio  ac 


lapidibos  pretiosissiinis  (139)  ciboria,  et  regias  ba- 
bent  pyramides,  quae  quadam  simililudine  arc£ 
Noe  a  latitudine  excrescentes  angustantur  in  aliiiu- 
dine  {Gen»  vi,  15),  quia  ignea  virtus  eos  extra  bo- 
mines,  igne  sancii  Spiritus  ardentes,  et  dllaiaios  in 
visceribus  Cbristi  Jesu,  per  mandatorum  Dei  laii- 
Uidinem,  per  viam  vitce  anguslam  {Matth.  vii,  14) 
et  ascensu  difficilem,  ad  inierminabilis  gloriae  evexit 
altiludinein.  In  forma  quippe  pyramoide,  virlus 
ignea ;  in  ciboriis,  quibus  a  cubis  nomina  suni  in- 
diu,  pensatur  animje  perfectio  cubica.  Nam  pyra- 
mis  a  basi  tetragona  erigens  se  in  altitudinis  fasii- 
gia,  designat  elcctorum  Dei  spiritus  et  somaia,  per 


trigoiiae,  sive  telraj^onae,  seu  circulares,  quae  ob  cir- 
ctiniductionem  unius  lineae,  sunt  divinitati  aptis^iinae, 
ac  omnium  excellentisbimaB,  quibus  decussauiur 
sanctorum  reliquiae,  testimonium  perbibent  eoruin 
sanctimoniae  ac  roagniUcenliae ;  et  ad  virtuium  or- 
iiamenu  et  delectationes,  alliciunt  pulchritudinem 
ciijusque  fidelis  animae. 

CAPiTULUM  VIL 

Quid  sentiendum  sit  de  illis  electorum  Dei  pigmri- 
bus  qu(B  consumuntur  a  besliiSf  et  avibus^  vel 
immerguntur  (tumittibus. 

Sed  quid  senliendum  de  illis  electorum  pigneribus, 
qnorum  sepulcra  sunt  vel  aviuin  et  bestiarum  aqua- 
liculi ,  vel  profundissiniae  fluminum  et  maris  abyssi. 


qiiatemarom  virtutiim  genera ,  ad  individux  ac  in-      vel  cloacarum  cumicuU  ?  An  non  apud  Deum  ejus 


circumscriptae  monadis  simplicitateui,  el  coeli  c€e« 
i»nim  se  erexisse  culmina ,  et  arcae  quae  in  carnali- 
busulau,  in  spiritualibus  quadam  constriogitur  an- 
gusiia,  et  mystici  cubili  consummabitur  mensura 

(137)  lerampelix  Oratioiiis  contextus  manifesie 
prodit  genus  esse  vesiis,  quaiidoqiiidem  cum  regiim 
porpuris  componit.  Graecuin  nomen  ab  arida  vite 
ductum  sonai,  ac  si  dicas  sicci  viiew.  Lux  ex  Suida 
affolgel,  ciii  SnpafAwiluvoc  x'f«^»  sicci-vitea  vesiis  di- 
ciiur,  ciii  color  esl  viiis  arefactae ,  quain  consenta- 
neiim  est  esse  vilissimam.  Gonfirmat  boc  quod  pro- 
lime  sequitur  de  ejusmodi  xeranipelianim  finibria. 

(158)  Cedar.  Nigredinem  ei  irisiitium  lioc  verbuni 
sciiiai:  qnod  in  bunc  locum  recte  quadrat. 

(\Z^)  tyboria  el  puramides.  Mulia  de  bis  ex  riri- 


dem  sunt  meriti ,  cujus  et  illi,  quorum  tumuli  sunt 
aurei  aut  argentei ,  in  quorum  oriiamenta  desudant, 
et  defatigantur  latomi  et  coementarii,  sapientes  ar- 
cbitecti,  aurifices  et  (140)  plumarii,  etopifices  gein- 

tbmeticis  et  geometricis  boc  loco  Thiofridus  ad 
spiriiualem  iutcllectuin  transfert.  Supra  aliquid 
diximus. 

(140)  Plumarii,  polymitarti.  Exodus  quandoque 
b»c  duo  proniiscue  usurpat,  pro  eo  qui  vario  el  ver- 
sicolore  opere  vestes  preiiosits  distinguit.  Alias  eate- 
nus  videlur  di&linguere,  ut  plumarius  sit  is  qui  acH 
pingit,  ei  ea  pictura,  siiblili  anificio,  lanquam  twirifl- 
rum  avium  colores  efligiat  :  poliimttarius  vero  qui 
cadem  fere  pra»sUt,  sed  in  ipsa  veslis  textura.  \ide 
noslrum  Gorneliuin  a  Lapide  in  Exod. 


539  THIOFRIDl  ABBATIS 

roarii  ac  polymilarli?  Sed  nos  (141)  secundam  Hie-  A 
ron^mifde  protomarlyris  el  primi  archidiaconi  Sle- 
phani ,  ci  (t42)  Timoihei  loparchia  9  dictum ,  ut  eos 
suli^jiccre  non  audemus,  ila  nec  anteponere;  quia 
quomodo  in  exerciiu  sunt  duces,  sunt  tribuni,  sunt 
ceniuriones,  suni  (145)  ferenlarii  ac  levis  armaturae 
ei  gregarius  miles,  ac  mauipuli ;  commissaque  po- 
gna,  vacaiu  nomina  dignLiatum,  et  sola  fonitudo 
quaeriiur;  ita  et  in  Dominico  bello ,  quo  conlra  in- 
visibiles  dimicatur  acies,  non  quaeruniur  digniiaies 
et  gloriol» ,  sed  gloriosior  ille  sub  vero  imperatore 
Christo  est,  non  qui  nobilior  aut  opulenlior,  sed  qul 
foriior  et  vicioriosior  esi.  Nihil  omnino  derogalur 
8anctonim  gloriae,  quomodocunque  vel  ubicunque  in 
suam  redigantur  originem*  Nam  ne(|ue  si  terrenis 
honoreniur  ornatibus,  apud  Deum  sunl  honoratio- 
res ,  neque  si  eiiam  in  sierquilinium  abjiciantur, 
suni  abjeciiores.  Non  enim  tanium  quaeril  Deusor- 
namenia  materialia,  quanium  spirilualia.  Et  cum 
inundi  fabricam  idcirco  condiderit  sphasricam,  (144) 
«t  omnibus,  quae  volvuntur  coercitis  intra  nihil 
accedal,  nihil  recedal  extra,  et  ccelo  tegalur^  qui 
non  habet  urnam  :  non  pluris  eorum  apud  eum  sunt 
pignera,  quae  reconduntur  ubi  sunt  lal»  poriicus , 
ubi  auraia  laquearia,  ubi  (145)  domus  miserorum 
poenis,  et  damnatorum  labore  vesiitae;  ubi  insiar 
palaiii  exstruclae  sunt  basilicae,  ui  vile  corpusculuro 


EFTERNACENSIS  560 

hominis  prciiosius  inambulet;  et  quasi  mundo  quid- 
quam  possii  esse  ornaiius,  iecta  magis  velit  aspi- 
Cere,  quam  coeluro :  non  pluris,  inquam,  sunt, 
quam  quae  cum  typo  Domini  Jona  (/onte  11, 1), 
praeda  sunt  avidis  faucibus  piscium,  ac  juzta  alle- 
goriam,  (116)  perimuni,  qui  in  mari  e$l^  celum  (ha. 
XXVII,  1 ),  et  cum  Uieremia  ante  eanclificato  quam 
nalo  descendunt  imo  projiciuntur  in  ca^num  {Jerm  1, 
5,ei  XXXVIII,  6>Non  loci  qualiscunque  facies  aut  au- 
get  aut  iiiinuit  saiictitatis  meiila,  sicut  nec  sacro 
loco  saQCtitatem  uUa  qnaniacunque  adlinii  ignomi- 
nia.  Non  enim  idcirco  locus  Dominicae  ro^urreciio- 
nis  facius  est  iuglorius,  quod  ab  Helii  Adriani 
monarchi  temporibus,  usque  ad  imperium  Con- 
slanlini  Augusli,  (147)  per  annos  circiter  clzxx  Jovis 
simulacro  et  immolatitii  cruoris  squaiebat  sordibus. 
Nec  salutifene  crucis  ob  id  despeciior  est  locus, 
qiiod  in  eo  marmorea  colebatur  Venus;  nec  (148) 
Bethlehem  nostra ,  coelesiis  panis  donius,  auguslissi- 
mus  iotius  mundi  locus,  ubi  veritas  de  terra  oriaest 
( Ps.  Lxxxiv,  12),  ideo  abjeclior  est,  quod  Adonidis 
cam  inumbrabal  lucus;  ei  in  specu,  ubi  quondam 
Christus  Dominus  vagiit  parviilus,  ubi  obsieiricum 
vice  miliiiae  coeleslis  circumstabat  exercikiis,  (149) 
Vcneris  turpissimus  Tahimoz  plangebatur  amasius. 
Ei  profecto  nil  corpore  Christi  Domini  preiiosiis!, 
nullum  supplicil  genus  patibulo  crucls  esi  vilius,  scd 


(141)  Secundum  Hieronymi  dicium.  Esl  ea  Hiero- 
nymi  scnleniia  lib.  i  Conira  Jovinianum ,  posi  me- 
dium. 

(142)  Timolhei  toparchia.  Ephesinam  Ecclesiam 
intelligii,  ciijiis  Timotheiis  episcopus  fuil. 

(143)  Ferentarii.  Salluslio  iitlem  fere  suni,  qui 
levis  armaiurae ,  ui  qui  lapidibus  ei  fundis  uieban- 
tur. 

(144)  Ut  omnibut  quos  vohunlur,  coercnis.  Volv! 
dicii  Thiofiidus  qu^rcunque  creaia  ,  quae  slmul  curn 
ipsa  mundi  machina ,  ei  deciirreniiuin  sacciilorum 
serie  fenintur.  Hiec  inlra  rnundi  fabricam  coerceri 
aii;  ac  sic  aequaliler  ipso  coelo  tegi.  Proinde  pariira 
referre  si  aliud  operimenlum  accedat,  aliis  nobilius, 
vilius  aliis. 

(145)  bomus  miserorum  poenis  et  damnatorum  la- 
bore  vestitoB.  Noiuin  esl,  poeiiae  genus  fuisse,  dam- 
nari  ad  latoniias  et  lapides  effodiendos.  Marlyrum 
loti  greges  id  supplicium ,  imperaioribus  lyraiinis , 
subire.  Unus  S.  Clcmens  Koman.  poniifex  in  exsiliiim 
a  Trajano  projectus,  ad  duo  inillia  in  illis  aeruinnis 
repeht  :  quibiis  ipse  bonus  pastor  innoceniibus  ovi- 
bus  adjunctus  esl.  ^    ,.  .   , 

(146)  Perimunt,  qui  in  mari  est  cetum.  De  diabolo 
serino  cst,  quein  abbas  nosier,  non  modo  in  lerra , 
ted  et  in  medlo  mari.  a  piis  superari  asseverat. 

(147)  Per  annos  cireiter  CLXxx.  Anno  eiiim  imperii 
sui  xviii  (qui  fuil  Clirisli  137)  Adrianus  imperalor 
(iiiquii  sanctus  Paulinus,  episiola  uiidecinia)  extsu- 
mans  se  fidem  Chrislianam  loci  injuria  perempturum^ 
m  loco  Passionis  simutacrum  Jovis  consecravit.  Si  his 
Chrislt  annis  addas  180,  nos  Thiofridus  memorai, 
exsuigii  aiiiiiis  517,  circa  quemdedecus  illiid  amotuni 
a  lcu^js.oinni  honore  diguissitiiis.  Paiilinus  ibidein  - 
JiJansit  hoe  steculi  prioris  nefas,  in  tempora  noslris 
proxima  Constantini  :  qui  princeps  esse  principibus 
Christianis,  non  magis  sua,  quam  mairis  Heienw  fide 
meruit ,  elc.  Vide  ei  Severum  Paulini  coajvum ,  et 
velui  fralrem  unanimaiitem,  lib.  11  Hisloriae  eccles. 

(148)  BeihUhem-Adonidis  inumbrabat  lucus.  Pro 


exploralo  habeo,  Thiofridum,  cum  haec  scribcrel,si 
non  ob  oculos,  certe  iii  niente  habuisse  memoraiam 

Q  divi  Paulini  epistolam.  Confer,  sl  plaret,  hnnc  locum, 
cum  illo  qiii,  ui  magis  In  prompiu  sil  •  ejus  parlem 
non  gravabor  ascribere.  Pius  et  eru  itus  lector,  sat 
scio,  honeslissima  voluptaie  niulccbilur.  Ergo  sic 
Paiilinus  :  /n  Bethlehem^  ubi  agnoverat  bos  possesso- 
rem  suumf  et  asinus  pr(Bsepe  Domiui  sui,  ibi  principes 
hominum^  inficiati  Salvaiorem  Deum^  infames  homi- 
num  amoreSy  mortesque  cotuerunt.  Prodita  novo  11- 
dere  Regis  a:terni  ubi  cunabuia ,  supplices  eum  suis 
opibus  adoraverunt  Chaldai  :  ibi  barbaras  libidihes 
sacraverunt  Romani.  Ubi  naium  Satvatorem  cum  exer- 
citu  angelorvm  concinentes  ccelesii  gaudio ,  salutave- 
runtf  iliustrata  nocte  pastores  ^  ibi  Veneris  amasium 
mist(e  umiviris  planxere  merelrices.  Ubi  nati  Salva'' 
loris  infantia  vagierat^  ilHc  Veneris  lamenia  fingen' 
tium ,  iascivis  luclibus  infamis  ritus  ululabat  :  ei  ubi 
Virgo  pepererat^  aduiteri  colebanlur.  Hactenus  anti- 
sies  Nolanus. 
(149)  Veneris  turpissimus    Tahtmoz  plangebatnr 

D  amasius.  Multas  aboininaiiones  describit  Lzechii-l 
proplieia,  ium  alibi,  tum  capil.  viii  in  qiio,  ui  ali.ti 
sileatn,  esthsec,  vers.  14.  Et  ecce,  ibi  mutieres  sedi- 
bant  plangentes  Adonidem.  Hebraice,  vel  potius  ChaU 
daice ,  plangentes  Thammuz.  Ex  hoc  ab  imperilo 
scripiore  ficiuin  videlur  Tahtmoz;  quod  tainen  in 
contextu  reliqui  quod  uirumque  exemplar  id  exht- 
beret.  Caeterum  Tbamuiuz ,  iesie  S.  Hieronymo, 
Cliaklieis  ei  Syris  cst  Adonis,  impurus  ille  Vencris 
ninasius  ,  ab  apro  in  venaiione  inlcrfectus.  Vi(!6 
Ovid.  lib.  \  Melamor.  Macrob.,  iib.  iii  Satui-n.  et 
Lncian.  lib.  De  dea  Syria ,  ubi  luclum  istuin  grs- 
phice,  suo  more,  describit.  Giiteruiii  exstimanl  iion- 
nulli  Adonidi  hoc  iiomen  dalum  a  meiise  Junio,  qui 
illis  populis  item  dicitur  Thammuz.  Sed  mulio  pro- 
bubifius  esl  mensi  ab  isto  inipuro  concubiiio  iiomen 
iiiiposiium,  ut  a  principibus  Komanis  duo  Roinani 
inciises ,  Quintilis  ei  Sextilis ,  Julius  ct  Augustui 
dicii. 


561 


FLOEIES  EPITAPIUI  SANCTORUM.  -   LIB   II. 


m 


cura  illa  iumma  ilid   scmpiierna  majcsias,  cnicis  A  e$t  aslerna  Sapienlia  ab  oculis  omnium  vmnlium 


non  abhorruilscandaliira,  el  posl  gloriosissmuini 
morlis  Iriiiinphum ,  in  loco  ubi  muniH  appensum 
esi  preiium,  el  humanae  captiviialis  solutum  cst 
vinctilom ,  per  lot  annorum  cursum ,  ipsa  passionis 
ignominia ,  el  onini  dedecore  dolentius  inu;slimal>il| 
palientia  pertuleriropprobrium,  spurcissimum  videli- 
cetidololatrix  cul(um,et  non  commoverii  terram  pnriter 
e(  coRlum  (Agg.  ii,  ^),  el  per  lerr«  hialum,  ul  D/i- 
than  et  Abiron  (iVutn.  xvi ,  31 ),  idololalras  inimicos 
snosnon  demerseril  in  a!)yssum;  conslat  nimirnm, 
sanclos  Dei ,  quorum  (actu$  est  in  pace  /orus,  et  tia- 
bitatio  in  Sion  (P<a/.  lxxv,  3);  qno  iion  in  auro 
posili «  nec  thure  sepulii  pcrveniunt,  videie  suorum 
Inilibria  et  abjectiones  pignerum,  et  floccipendere , 


(Job  XXVIII,  21)  posuit  tenebras  tatibutum  sut:m 
( PsaL  xvii,  12)»  ct  secundum  mystlcum  sponsx  iii 
cpiihalamio  cxodium,  Sponsus  assimilalus  captem 
hinnuloque  cervorum  {Cant,  ti,  9);  fugit  supcr  ald- 
ludinem  nubiiim,  respicenliumque  hominum  fnistra* 
lur  intuiium.  Sicut  incomprchcnsibili  xlerni  decreti 
constitulione  hunc  humiliatt  cl  hunc  exattat  ( Psal. 
Lxxiv,  8 )!;  et  his  promptuaria  dat  ptena,  ex  hoc  in 
illud  eructnntia  (Psat.  cxun,  43),  cnm  illis  ipsa 
cliam  vilx  dcnrgci  ncccssaria  :  sic  aique  inscrula- 
hili  providentioe  snx  consilio,  sanctorum  quoque  di« 
spensat  pignera;  ut  ha^c  quidein  in  omntbus  m.itc- 
rialiuni  reniro  optimis  cum  summa  recondantur  glo- 
ria ;  illa  communi  etiam  sepullura  ^  el  omni  humano 


nnde  vel  ubi  absumalur;  quod  per  prim«  pravari-  ^  careont  obsequio  et  cura;  cum   tamen  in   coeleslis 


cationis  irreparabile  dispendium ,  conccssum  ct  de 
putatum  est  venlriculis  vermium.  Et  verum  procul 
dubio  est ,  qnod  humanam  naluram  dignilas  longc 
prau:ellat  angelica,  et  nccvel  coniparari  angclica 
Sttbiilitati ,  el  sapientix  humana  possit  ars,  et  quan- 
tacunquc  in  rebus  excellentissimis  excellens  aciemia. 
Sed  angclicis,  ut  religiose  crediiur,  manilms,  in 
terrisdivina  dispensatione  constructa  asdiflcia,  nul- 
lis  mondi  ornatibus,  nulla  architectorica «  milla 
arte  mecanica  sunt  conspicua ;  sed  quantnm  ad  vi- 
sum  hominam ,  humanis  constructionibus  longe  in- 
feriora «  ac  divinoc  virlutis  operalione  cxaediflcatls 
aurocl  argento  basilicis,  omnimodo  sunt  excellen 


regni  cnria,  spiritus  eorum  vcl  pari  vel  eminenliori 
dignitatis  et  internxfamiliariiatis  prsemineant  exccl- 
lentia.Inler  insepultos,  quos  fluvios,'aulso]  nimbique, 
diesqiie  longlor,  resolutos  terr.x  miscuit;  quorum 
caro  in  pisccs,  in  feras  et  avcs  abiit;  habct  familiaris- 
simos  tanlo  in  toto  ccelo  conspcctiores  et  honoralio- 
res ,  quanto  in  terra  habiti  suntdcspectiores.  Damna 
sepulturae  inexcogitabili  et  inefTabili  rcpendit  recom* 
pensatione  glorix ;  ct  quidquid  honoris  temporaliler 
deficlt  carni  mortu.^e,  incomparabili  numero  et 
modo,  xternalitcr  proficit  sanctx,  cum  Sancto  san- 
ctorum  viventi,  et  gloriosius  regnanti  animx.  Atque 
idcirco  sacrosanctx  sanctornro  carnis  exuvlo),  lam 


liora.  Nam  longe  vilioris  est  schcmaiis  (150)  in  p  ^«  <!"«  sunt  sine  nomine  ac  honore  venerationif 


monte  Gargano  Blichaclis  archangeti  ecclesia ;  et  iii- 
ter  fluctivagas  maris  undas,  egrcgii  (151)  Clemcn- 
lis  papx  et  martyris  templum,  inaudito  a  sgeculis 
miraculo,  angelico  factiim  mysterio,  /152)  ex  su- 
(pensa  collo  cjiis  mole  saxea,^)uam  Salomonissapien- 
tissimi  hominum  cxstracta  auri  et  argenii  materia , 
et  lapidibus  pretiosissimis ,  et  lignis  cedrinis  et 
ih^inis  domus  typica.  Sed  licet  illam  impleret  um- 
hraticre  legis  lypus,  nebula  (//  ParaL  t,  13);  in 
his  laroen  quanto  legali  umbra  pra?clarior  esl  evan- 
gclicx  lucis  verilasct  gralia;  tanlo  cxcellcntioribiis 
iiiiraculis  crcbrior,  et  evidcnlior  scmpiternse  divini- 
tatis»  et  angelica;  visilationis  cxHlieral  mngniflce!i- 
tia.  Igitur  quu;  mcns  taniam  divinsp  dispensatioiiis 


debitae,  quam  illse  quarum  omatibus  omnes  pretio- 
sissim»  mundi  serviunt  diviii»,  summa  rcvcrentia 
sunt  honorandx  ac  gloriflcandx ;  et  ut  vasa  Domi- 
nica,  in  quibus  recondita  sunt  scpliformis  gratis 
dona,  aroplectenda  ac  admirandx,  et  oculis  et  ore, 
si  liceat,  contingendx  ac  osculandx.  Igitur  ut  oscu* 
lentnr  nos  osculo  oris  sui  (CaM.  i,  1),  osculo  intenit 
amoris  sui,  omnes  ex  pulvere  condili,  sed  ultra  con>- 
munem  pulveris  conditioncm  sanctitaiis  gloria  et 
honore  sublimati  elccti  Dei;  eoruro  sacrosancla  pi- 
gnora  et  nomina  scripta  in  libro  vitm  et  Agni  {Apoe, 
xm,  8),  non  pnesumptuosa  (emeritate,  sed  utMaria 
olim  impia  peccatrix  nunc  pcccatorum  pra  interven- 
trix  stans  retro  osculis  fovil,  tacrymis  lavii,  iTtftt^u* 


abyssuin  penelrei ,  quis  pciisct  qiiam  ordinatissima  D  '^'■*''  pedes  Domini  (Luc.  vii,  37,  38)  :  Sic  deoscu- 
provisione  omnia  dispcnset  ac  ordiiicl? /ifc«fandi/a      hMUur,  el  profliio  lloiuum  fontc  rigemus ;  el  (153> 


(150)  Inmonte Gargano  Michaelis arch.  ecclesia.  In- 
venia  anno  Cbrisii  493.  Sigebert.  el  BanMiiiis.  Uiide 
adbac  in  Dei  £cclesia ,  ceieber  dies  Appadiionis  B 
Maii. 

(151)  Clementis  papa  et  martyris  templum.  Vidc 
.Baron.  anno  Cbristi  l(h2. 

^152)  Ex  suspensa  eotlo  ejus  mole  saxea.  Unde  hoc 
noster  Thiofridus  hauserii,  equidcui  iiCdcio.  De  aii- 
chora  id  ex  Aclis  constat. 

(153)  CapiUi$  historico  el  aUegorico  sensu  terga- 
nmi.  iiltrovis  modo,  inquit,  accipiantur  eapiUi,  sive, 
inquam,  scnsu  proprio,  ei  historico»  sive  mystico, 
iis  utamur  ad  tergeiMlum  SS.  pignora  et  reliquias. 
Et  quidem  capillis  ipsis,  proprie  sic  dictis  ,  tergere 
videinor,  cum  eornni  gradus  ostiorum  extcrit ,  nou 

Pataol.  CLVIl. 


pes  nosler ,  quod  monet  Sapiens,  sensatis  essc  nono- 
ris  exhibendiiro  (Ecct.  vi,  36),  sed  eaput  nostmm , 
profiinda  huroilitate  ad  solum  usque  inclinatum.  Ne- 
que  iiiinium  a  nobis  postulatur  cum  id  praescribiliir, 
cum  ctiam  reges  et  regince  vnltu  in  terram  demisso 
adorent  Ecclesiam  ,  et  putverem  pedum  ejus  lingaM 
(Isa.  xLix,  23).  Jam  auiem  quae  nobiliora  Ecclesiar 
mcmbra ,  quam  de  qiiorum  pretiosis  pulveribus  hic 
noster  agit?  Capilli  porro  sensu  allegorieo,  si  sanclo 
Gregorio  (libro  quinto  Moralium,  capitiiio  vicesim» 
lerlio)  aliisque  Palribus  credimus ,  simt  bona  tpiii* 
poralia,  ul  aunim,  argentiim,  geinmae',  qnx  Thiofri- 
dus  in  sanctarum  rcliqniaTuro  ornaincnuiin  et  honcK- 
rcm  conferenda  doctt. 


12 


Ziil 


TIllOFRiDl  ABBATiS  EFTERNACENSIS 


5G4 


capillis  hislorico,  el  allegorico  sensii  Lcrgamus  (ola  A  ^<  *ceptrum  exacioris  ejus,  de  diviiix  .Tqnilatis  jndi- 


intenlione  ct  applicatione  aninii  (15i)  ;  quia  veslili 
veilere  Agni  inimaculati  Ghrisli,  &iue  macula  sutu 
ante  sedem  Dei  et  Agni  {Apot.  xiv,  5).  Consorles  di- 
vintB  natura(II  Peir,  i,  \)  sunl  in  Domino  lux  {Ephes. 
y,  8)  :  el  inceilunt  per  viam,  per  quam  spargitur  lux 
(Job  xxxviii ,  24) ,  et  dum  nuitanlur  de  teinporali 
clnritate  in  ueternam  claritaterli  tanquam  a  Domini 
^piritu  (IJ  Cor.  iii)  18),  inlerni  spiendoris  sui  radiis 
dilectuin  quoque  cinerem  suum,  hominem  illusirnnt 
exteriorem  :  quem  juxta  lucidissimum  thcologum 
Gregorium  exlerius  geslaverunt  intcm»  inteniioiiis 
sua;  ac  honx  operalionis  adjulorem  (455).  Lampades 
tipud  cogitaiiones  divitum  exteiiora  carnaliter  jiidi- 
cantium,  contempta',  sed  in  tempus  statutum  parutfe^ 


cio,  suh  vero  el  invicto  duce  Gedeone,  virorum  for- 
tissimo,  qui  forlis  et  polens  in  prxlio ,  divinitaic 
cuncta  circumplectendo,  el  humanilalem  iiiira  uie- 
rum  perpetux  virginis  assumendo,  myslice  (157) 
interpretatur,  circuiens  in  uterol  Insigniii  ihutt 
{Ezech,  IX,  4)  crucis  characlerc  mystico,  el  (258) 
ejusdem  elementi  noia  prxiiiulato  recensiii  nu- 
mero  (i59) ,  qno  designntur  individuae  Trinilalis 
pcrfecla  cogniiio;  h:  urioiites  fluei:ta  uranica;  do- 
cli  inx  pcpUte  recto  {Judic,  vii ,  G) ,  nc  iilla  in  cis 
esset  opcruin  dissolulio ;  nnimas  stins  |T.)  doitio 
Isrnel,  hiusitaio  et  inaiidifo  a  sxculis  piignx^  nppi- 
ralu  ,  optuleiunt  disminini  in  Lello  Madiaiiilico. 
Stella;  manentes  in  ordine  et  cursu  sno^  dimicaverunt 


fulgorem  suuin  exerunt,  et  quanta  claritate  fulgeanl,  B  {Judid  v,  20)  contra  Madian,  et  (iOO)  melu  judicii 


ostendunl,  dum  lucem  gloriie,  quam  in  carnis  air- 
cere  clausi  nou  hahuerunt,  mirahitius,  dum  desuper 
fulgent,  in  dissohitos  cineres  suos,  ct  puirediiiem 
transfundunt.  Dicm  dc  die,  Deum,  qui  habilat  lucem 
maccessibilem ,  inlcrnic  contemplationis  perspica- 
cissiino  conteniplanlur  iuniiiie ;  ct  Agnus ,  qui  in 
medio  throni  est^  omni  eos  majcstalis  suae  illustrat 
jubarc.  Lucidissimsc  sunt  iucernx,  a  vera  luce^  quce 
illuminat  omnem  hominem,  accensae  ,  et  pro  diversi- 
taie  meritorum,  ct  doctrinae,  ac  sapienti^e,  fulgent 
quasi  splendor  firmamenli ,  et  quasi  stelloe  in  perpe^ 
luas  (tternitateSf  per  incompnrahilem  et  inxstimahi- 
lem  splendorem  Solis  juslitia! ,  qui  solus  myslica 
ralione  micantes  (156;  Pleiadas ,  sanctos  omnes, 
divisos  quidem  tempore,  sed  iion  prsedicatione,  et 
dissimilihus  virlutibus  prseditos  ,  fulgore  uniiis  ejus- 
demque  inlenlionis,  unire  et  conjungere  ac  gyrum 
Arcturi^  lahores  sanclae  Ecdesioc  ,  potesl  disjungere^ 
et  in  requiero  permulare,  el  transponere.  /n  die  Ma- 
dian ,  cujus  est  interpretatio ,  de  judicio ,  ad  supe- 
randum  jugum  oneris  ejus,  et  virgam  humeri  ejus, 

(154)  Quia  vestiti  vellere  Agni  immaculati.  Lavnn- 
dos  profluo  fletuum  fonte  a  nobis ,  in  suis  reliquiis 
vult  sanctos,  sicut  oves  agnique,  certis  anni  tcmpo^ 
ribus,  lavari  solent. 

(155)  Lampades  avud  cogitationes,  De  his  mulla 
S.GregoriusIib.  x.  Moral.,  c.  28  seqq. 

(156)  Pleiadas.  De  bis  et  Arcturo,  et  iterum  su- 
'pra  hoc  lih.  c.  5. 

(157)  Interpreiatur^  circdiens  i.n  utero.  De  v.o- 


xternarumqiie  pocnarum,  turbato!  sunt  pelles  terra 
Madian  {Ilabac.  iii,  7).  Dominvtin  fortibus  dimiea' 
vil  {Judic,  V,  13) ,  et  nova  bella  elegit  {ibid,,%),  An 
non  est  novum,  el  omniiio  insolitum,  cum  lubis^  cuni 
lampadibus,  cum  lagenis  {Judic.  vii,  4C)  venire  iti 
prseliiim.  Princlpes  Israel,  ut  popiiliis  Doinini  obti- 
nerel  principaium ,  snb  duce  siio  liihis  evangdica: 
pra?dication'S  cecinerunt  :  Ingenns  confrcgerant , 
dum  corpora  siia  omniiim  ndvcrsitatum  gladiis ,  et 
jnculis  resolvenda  opposuerunt :  el  Inmpadibtis  re- 
splcnduerunt,  dum  post  rcsoliilioncm  corporiini,  mi- 
raculis  coruscavcrunl.  Iltj>mnum  de  canticis  Sion,  in 
terra  aliena  dccantaverunt  {PsuL  cxxxvi,  o,  4),  in 
,  tubis  ductilibus  {Psal,  xcvii,  C),  diversis  tuiisi  pas- 
'  sionibus,  et  durissimi  mallei  continuis  et  inccssanii- 
hus ,  nec  unquam  pnrcentibus ,  percussi  et  afilicii 
iciibus.  Mallei  inquain  illius  diris  attriti  perciissio- 
nibus,  de  quo  protestalur  proplieia  veridicus  :  Con- 
tritus  est  universoi  terrm  malleus.  Dominator  Doini- 
nus  ,  secundum  (IGl)  nobilis  ,  ct  urhanse  elegantix 
Isaiai  vaticinium  :  Confregit  lagunculam  in  terrore : 

numerum  litterula  illa  sui  nlphabeti  postremiss  ma 
Hehrobi  exprimunt.  Ilisioria  sacra  est  in  Judicnm 
Gestis.  Kohiiissima  allegoria  a  pliirihus  sanctoriiin 
Patrum  descrihitur.  Vide,  si  luhet,  ^anciuin  Augu- 
stlnum  serinone  centesimo  oclavo  de  tempore,  Gre- 
goriuin  Ubro  iricesimo  Moralium,  capile  trieesimo 
secundo,  Rupertum  in  Jiidic.  lihro  primo,  capile 
nndecimo.  Numerum  porro  isium  cur  vocntpr^<|/tt- 
latum?e%X  id,  faleor,  obsciirum.  Mihi  videtur,  cum 


mine  Gedeon  sernio  est.  Eamdem  originem  indicai  D  (lixisset,  insignitos  fuisse  Gedeonicos  milites  thnu. 


Uupertus  Tuitiensis,  in  Numer.  hbro  priino,  capite 
secundo,  et  Judic.  libro  primo,  capite  undecimo. 
Moii  est  cogiiandum,  Thiofridum  a  Kuperto  mutua- 
tum,  nam  etsi  contemporanei  fueriint,  fuit  tainen 
Rupertus  aHquanto  junior.  Nec  lainen  hunc  ab  illo 
sumpsisse dico. Sed  uterqiie  a  sancto  Giegorio  Magno 
accepit,  apod  quem  lioc  invcnies  libro  Iricesimo 
Moralium,  capite  Iricesimo  secundo.  Dccet  omnino 
his  talibus  virls,  integram  esse  suam  aucioritaiem 
et  reverentiam,  quam  nos  pusilli  iliis  debeinus.  Sed 
ego  me  faleor  eam  originem  ex  llebrjea  radice 
exsciilpere  non  possc.  Agiiosco  cum  oinnibus  philhe- 
J»raBis  gadagh  valcre  conterere^  confringere  :  ex  quo 
Gedeoii  sit  conterens,  aut  confringens,  Sed  neque 
circuitum,  neque  uterum  usquani  vidco.  Exspecto 
quemvis  (|ui  doceat,  cui  hnnc  gratiam  dehere  cupio. 
(15$2  kjusdem  elementi  pranitulato  recensiti  nu- 
mero,  iNuii:erus  clcineiili  thau,  est  trecenii,  Nain  euiu 


crucis  characlere  mysiico ;  titulnm  vocarc  Ipsuiii 
characterem,  tau,  quo  litulat  aut  pru!iilulaii  fiieriiir. 

,(159)  Quo  designatur  individ,  Trini.atis  perfccta 
cognitio,  Geiitenarium  niiinerum  perfeciioiiein  dr- 
signare,  notiusest,  qunin  ul  indicanduin  sil.  Is 
triplicnlus  SS.  Tritiiiati  honoiem  hahet. 

(ICO)  Meiu  judidi  turbutd'  suui  pelles  terrcv  Ma- 
dian.  Paiilo  niiie  dixit  Miuliaii  sigiiiticnre,  </e  j»Wi- 
cio.  Ilic  in  ea  eiymologin  suaviler  Inflens,  iiinuit  iu 
ipso  Madiaiiitarum  m»itiine,  onien  esse  tiinoris  et 
irepidaiionis. 

(IGl)  ^obilis  et  urbana*  elegantice  Isaia.  Ilaiisit 
hxc  Thiofridtis  a  sancto  Hieronymo.  Pneratione  iii 
Isaiain  :  De  Isaia  sciendum,  in(|uit  ille  doclor,  quod 
in  sermone  suo  diserlus  sit;  quippe  vir  nobilis^  ei  ur- 
banc  eloquentice,  nec  habens  quidquam  in  eloquio 
rusticilutis  admistum.  Crcdideriiu  in  Thiofrido  prp 
etegantiiv,  reponcndum  cloquentnv. 


368 


FLORES  EPITAPIIH  SANCTORUM.  —  LIB.  111. 


366 


dum  sicut  corpus  suum  conrraclum  in  passionis  A  non  habenles  tamen  perfeclie  aciionis  suae  velamen^ 


dolore,  gloriflcavit  per  resurreclionis  gloriam  ,  in 
totius  humani  generis  terrore;  sic  electorura  Dei 
somata ,  confracia  in  carnis  et  anim»  dijugio ,  et 
resolutione»  lerrori,  et  admifationi  dedit  esse  omni- 
bus  in  miraculorum  efflcacia ,  et  glorilicatione.  Et 
doxa  in  aUt$$imis  DeOj  secundum  Job  dictum »  qui 
in  Domini  Dei ,  noslris  doloribus  condolenlis,  prx- 
cessit  (ypum,  oinnes  qui  imbribuf  moHiium  irriganiur^ 
qui  sanctorum  Pairum  doclrinae  fluentis  satiantur, 

Explicit  iiber  secundus\ 


iapides  amplexantur^  cum  de  uuUa  sui  operis  virlute 
confldenles,  ad  sanclorum  interventionem  currunt, 
atque  ad  sacra  eorum  corpora,  fleiibus  insisteiites  , 
pavimenta,  capsulas,  et  mausolea,  summa  cum  de* 
votione  et  cordis  contriiione  deosculanlur ;  et  pro- 
mereri  se  veniam ,  piis  illorum  intercessionibus , 
obnixius  et  profusius  deprecantur,  nec  deprecalionis 
et  intentionis  suae,  spe  ac  eflectu  frustrantui 


INCIPIUNT  CAPITULA  TERTII  LIBRI. 
L  pesanctorum  nommum  gralia  et  poientia, 

II.  Deumbris. 

III.  De  virgis  ei  bacutis, 

lY.  De  cujuscunque  texiur<B  ac  generis  vestibH» 

V.  De  tiquoribus  aqua^  et  vini  ,  el  olei^  et  tumba  Sicolai. 

VL  De  Sgmmystas  Joannis  polyandro. 

YII.  De  vasculis  et  lectutis. 

Expliciunt  capitula  libri  tertii. 


INCIPIT  LIBER  TERTIUS. 


CAPITULUM  PRIMUM.  B 

De  sanctorum  nominum  gratia  et  potenlia. 
Sed  h<sc  ex  partedicta  viarum  Domini  {Job  xxvi, 
U),  dc  gloriosissimis  sanctorum  somaiibos,  glo- 
riosius  el  miraculis  longe  praesianiiolribus  appro- 
bari  possunt  in  omnibus  eorum  appendicus  cxlerio- 
ribus  :  prinium  videlicet  in  sacrosanctis  (162)  in- 
transilive  transilivis  nominibus;  in  salvificis  corpo- 
raroumbris,  in  virgis,  in  baculis,  in  cilicinis,  vel 
cujuscBiique  texiuras  vesiibus,  in  vasisutensiiibus, 
in  diversis  aquae,  vini,  et  oiei  liquoribus,  corum 
oonuictis  el  consecratis  manibus ;  posiremo  in  om- 
nibus  ail  supplicia  illorum,  non  lam  humana,  quam 
dsmoniaca  crudelitate  excogitaiis ,  ci  inventis  lor- 
meniorum  gcneribus ,  calenis ,  cippis,  fuslibus ,  ca- 
tasiis,  et  crucibns»et  lapidum  iciibus,  quibus  f n  G 
fornace  fcrrea,  tanquam  aurum  probali  (Sap.  iii,  6), 
posiquam  de  corpore  mortis  hujus  soluti  (Rom.  vii, 
24),  nexibus  liberi  evolavcrunt;  quasi  de  Tarlnrei 
carceris  crucialibus,  uranicx  curSap  inxstimabilihus 
inserti  et  intexii  sunl  ornalibus.  Nomina  quippe  eo- 
rnm  vivunt  in  saDCuIa,et  per  Verbum  in  prineipio^ 
Deom  apud  Deum  (Joan.  i,  1),  qui  tuba  intonal  evan- 
gelica  :  C<Bluni  et  terra  transibunl ,  verba  autem  mea 
non  trnntient  (Luc.  xxi,  55);  per  Vcrbum,  inquam 
xtenii  Patris  sapientiam,  cujus  scrmo,  qui  non 
iranseundo  transtt,  sine  mutabiiiiate  permanentes 
exprimit  sententias,  licet  suaple  natura  sini  transi- 

(162)  Intransiiive  tramitiuii  nominibus.  Transeunt  in  benedictione  est^  et  manet.  Nam  nomen  eorum  vivit 
videlicet  nomina  cum  ipso  sono,  cum  sonns  uliqne  [)  t»  generationem  et  generalionem  (Eccli.  xliv,  14). 
sini.  Nec  tamcn  iranseuut  qno  »d  iHemonVim,  quas      Manens  el  in  suis  cflcciis,  quod  mox  ipsc  cxpiicat. 


tiva,  participatione  tamen  et  communione  immuta- 
bilis  ct  intransiiivse  naturac,  in  ipsa  naturali  transi- 
tione  sua,  sunt  intransitiva,  et  non  manendo  per- 
maneniia.  Non  enim  maneni  per  ariiculata:  vocis 
irrevocabilem  fugam ;  sed  per  immuubilc,  ac  aiter- 
Haliler  permanens  nomen  Domint,  quod  de  longinquo 
venit  (Isa.  xxx,  27),  ct  servos  suos  nomine  alio  voca- 
vit  (Isa.  Lxv,  15)  ad  ratam  omnium  credentium  sa- 
lutem,  ac  sospiiatem;  permanenl,  ac  vigent  in  im- 
mutabilitatis  censura.  Immutabili  sempiiernae  provi- 
dentix  dccreio,  duin  per  ora  in  fide  invocanlium 
transeunt,  in  cffeclum  sanitaiis,  et  liberationis, ' 
absque  sui  mulabiiitate  et  transilione  proficiunt» 
et  transeundo  non  transeunt.  Per  immutabiles  ac 
permanenies  multiformis  gratix  Dei  divitias,  per 
certac  curalionis ,'  et  salvationis  efiicaciam ,  non 
transeunt,  imo  permanent;  et  longe  diversam  in 
voce  mutabilitatis,  in  operatione  immutabilitalis , 
naturam  exbibcnt.  Ore  Domini  nominaia  nomina , 
nova,  fixa,  ei  sine  transitu  apud  Deum,  qui  sponsae 
suae  Ecclesise  promisit  :  Et  vocabitur  tibi  nomen  no* 
vum,  quod  os  Domini  nominavit  (Isa.  lxii,  2);  fi.\a, 
inquam,  et  sine  mutatione  durabilia,  ad  aternila- 
lem,  sunt,  et  tenentur;  quia  sine  mutabilitate  ma- 
neiites,  omnium  saniiatum,  et  gratiarum  sententioe ,. 
per  ipsa  decernuntur  ac  obtinentur.  Quid  enim  per- 
agere  non  pra^valeanty  cum  Rege  regum  regnan- 
lium  nomina,  cum  adhuc  peregrinanlium  a  Deo  ver- 


^7 


rHlOFRIDI  ABBATIS  EFTEllNACENSiS 


56S 


bitt  simpllcibus,  coeleslis  regni  claudalur  el  reciu-  A  num,  adsuiil  preliosissittiorum  merilael  pr.wenUi 


datur  janna  (Joan.  xx,  22),  ligetur  peccalrix,  ci 
absolvalur  veniaj  oplalrix  anima  (165)?  Per  verba 
illorum  abseiiLium,  non  voce  prolala,  sed  in  scediilis 
dlgesla,  ul  veridica  tesianiur  sci-ipta,  diversnrum 
sRgriludinum  curanlur  incommoda;  ei  quasi  littcras 
jniclligant  elemenia,  prima  reruiii  semina;  sic  ad 
sacros  eorum  apices  in  se  missos  (i6i),  cataclismum 
minanlia,  licet  lanquam  ad  intransmeabilem  obicetn 
indignantia,  verbis  tamen  poientibus  obedieniia,  in 
alveos  suos  resiliunt  et  residunt  fliimina.  Gum  iii- 
transiiivum  quodammodo  sit,  quod  pereorum  ora 
iransit,  multo  magis  nomcn,  quod  subslanlias  co- 
rum  notione  includit  et  circumscribiu  Vox  qu?e  dc 
illorum  arteriis  exii,  anliqui  serpenlis  virus  e.vclu- 


spiriiiium;  ct  sicut  siiinmus  et  incircumscriptus 
Spirilus  pioiuitiit  per  proplietam,  os  snum  et  orga- 
niim  :  Invocabis  et  Dominus  exaudiet^clamabketdicei: 
Ecce  adtum  (/«a.  lviii?  9) ;  sic  sancli  Dei  nomina 
sua  invocanlilMis,  et  perfecla  fidc  iiiclamanlibus, 
largitione  subttx  ac  inspiratas  salulis,  conclan).ini: 
Ecce  adjutores  in  opportunitatibuM  ^  in  tribulaii^ne 
a<lsuinus(P<ii/.  i\,  10).  Et  sicut  Dominici  corprrs  et 
sanguinis  myslerium,  qiiod  in  specie  panis  ei  vini 
quolidie  per  saccrJolum  conficitnr  nunisieiium, 
vere  ac  absque  ulla  dubitaliune  fldelium  (16*),  fe- 
pro^senlal  illud  corpus  Chrisii  Domini,  quod  cruci- 
fivr.m,  quod  lanccamililisperrossum  est  ctmoituum; 
et  illum  cruorom,  quidc  porfosso  Gnicifixi  somate, 


dit :  benediclionem  el  maledictionem  adducil.  Et  ui  i>  cm  aqua  profiisus  csi,  redempiionis  humanae  pre- 


eoruin  semel  emissa  volant  irrevocabilia  verba,  et 
nunquam  mutantur;  sic  et  nomina  nullo  line  tcr- 
minantur.  Scripta  profecto  sunt  digilo  Dei  in  libro 
vitce  et  Agni  (Apoc.  xiii,  8);  et  sicut«a/i*us  erit  qni* 
cunque  invocaverit  nomen  Domini  (Act» ,  ii ,  21 ), 
sic  (165)  in  quantacunque  corporis  et  anim.^e  an- 
gusiia,  et  tribulationc  aliquis  deprcbensus  et  anxius, 
si  mentor  nominis  Dci  revolverit  seciim  illud  euii- 
sticliion  carminis  Davidici  :  Et  honorabile  nomcn 
eorum  coram  Hlo  (Psal,  lxxi,  14;  ct  a  condigne  ho- 
nnraverit,  et  nominaverit  iniima  devoiione  animi , 
salviis  et  incolumis  evadit  xrumna,  ct  anxictalcs 
lotius  imininentis  damni,  adversitatis  et  periculi. 


linrn  :  sic  iiivocaiio  sanciiOcaionun  iiomimim, 
absquc  omni  ainbiguiiate,  proniercntibus  insinuat 
omnem  internx  viriulis  vcrilatcm,  et  poten(iam,ae 
prspsenliim  regtiantium  cum  incircumscripio  SpiriUi 
spiriluum.  Dum  oiiim  coriim  iti  flU«i  dcvotione  no- 
minantur  nomina,  ipsi  in  Dci  conspectu,  ci  in  illo 
uranici  scna(us  coiivcntu,  invocaniiiim  causas  pero- 
ranl,  ul  pcr  coriim  ineriia,  jndicium  fuperexaUei 
misericordia  (Jacob.  ii,  15);  et  ciim  sempet  divino 
vulliii  assislanl,  ct  minqiiam  rcccdant,  incxcogiia- 
bili,ct  incfl^iibili  divinai  dispciisationis  inodo, sp(S 
ranlibus  in  se,  ct  clanianlibus,  su;im  in  omnibus 
angustiis  et  pressuvis  exbibcnt   pra^sciUiam ,  pcr 


Inaeternitate,  scripta,  et  (166)  a  noiamine  vel  no-  p  exoptatam,  ct  summe  necessariam  bocmaiuni  (jSoi:- 
tione  nomina  per  elymologiam  di^ta,  electorum  Dei      fiarcav   clamorum)^  \n  summa  rcrum  difficuliatc,  cr- 


>n  conspectu  divinae  niajestatis  gloriam,  et  virtutum 
ciBcaciam,  nobis  in  hac  mortalilatis  corrupiionc 
ignotam,  et  sui  invocalionc,  et  salutaris  auxilii,  pcr 
divinam  propitiationem,exsecutioneeaiciunt  noiam. 
Ad  salvificam  enim  invocationem  sanctorum  nomi- 

(165)  Per  verba  illorum  absentium...»  in  $cheduli$ 
diijesta^  elc.  Fragroeiitis  duntaxat  Eptstolarum,  a 
SS.  viris  scriptarum,  grandia  patrala  miracula, 
priclcr  aiiiiquiora,  quaj  Thiofridus  memorei,  reccn- 
tiora  (idem  faciunt^  in  scriptisfiB.  Ignaiii  et  Xavcrli 
nostrorum,  quorum  Vitaa  sunt  in  manibus. 

(164)  Cataciimum  minantia  pumina.  Aliis  quoque 
modis  aqua  sanctis  eorumque  oraiionibus  aui  reii- 
quiis  bonorem  habuit.  Exemplo  sit  Maria  if)gyptiaca, 
qux  aquam  ut  solidum  corpus  calcavil,  quod  ali- 
quando  fecerat  Ghristus,  aquae  Dominus,  et,  eo  ju-  D 
bente,  Petrus  :  Bessarion,  qui  el  idcm  fecit,  et  qtio 
oraijtc  maris  amaror  in  dulc^diiiem  vertit;  Grego- 
riius  ill«  Thaumaturgus,  qui  defosso  in  littoreslipitc, 
Lycum  fluvinm ,  furenter  accolis  minantem,  ultra 
procederevetuit;  quod  nostri  aucioris  exemplo,  de 
cataclismo,  est  similius.  Priora  vide  in  Vitis  Pa- 
trum  a  Rosvrcydo  noslro  restitutis  :  iioc  nltimum  in 
Vita,  apad  Sorium  decimo  scptimo  Novembr. 

(165)  Jn  quantacunque  corporis^  etanimce  angustia. 
Etcomparatioinvidiosavideri  poiest,quanomina  san- 
ctorum  nomini  Doiuini  aequare  videtur;  el  proposiiio 
ipsa  audax,  ut  quidvis  qulvis  impelret,  qui,  eorum 
inemor,  ea  lionoravit.  Itaque  Galvinista,  si  in  hnRC 
incidat,  staiiin  baereseos  suae  venenuin  sparget.  Sed 
est  in  promptu  antidoton.  Hoc  ipso  capite  :  Invo- 
catia  sanctificatorum  nominum  ,  absque  omni  ambi- 
guitatef  promerentibu$  insinuat  omnem  iniernce  virtu- 
tisveritatem  et  poteniiam,  Audisne  illM^promerentibas? 


ficaciam.  Et  sicut  per  signaculum  salntifcra:  crucis, 
fronli  cujitsqiie  fidelis  inditum,  fugatur  omniu  iiire- 
slatio  invisibilium  hoslium ,  et  consecratur  (lt)8) 
chrisma  sacerdolalc  ac  regium,  et  (169)  cdn^ra- 
lionis  oleum  et  bapUsmaiis  mystcrium ,  posircnio 

Mon  omnes  promcrcntur,  ac  [sic  nec  omnes  impc- 
4rant.Glarins  iterumeodcm  capitc  :  AffatimproswUi 
quandocunque ,  et  ubicunque  secundum  fidem  prmf- 
renlium  neccsse  est.  Jani  iicc  caluiunia  ipsa  quod  ca- 
lumnietur  habet. 

(166)  AnofaminevW  notionenominaper  etymologiam 
dicta,  Solens  in  verbo  ludii.  Mihil,  iiiquil,  inirui:i  m 
noniina  sanctorum  virtulcm,  alioquin  ignotain  no- 
tam  efiiciant,  cum  ipsa  vox  nomen  a  notamine  vcl 
notatione  dicatur. 

(167)  Reprcssentat  iUud  corpus  Christi,  Gave  im 


pietaiem  Galvinisticam ,    a  qua 
Thiofridiis,  ut  vcrba,  et  loqueiidi  i 


longissimc  abesi 
modus  satis  osicii- 
dunt.  To  reprwsenlat  non  notat  imaginem  tanium  el 
figuram,  sed  significatu  Latinis  et  bonis  auctoribui 
frequenler  usurpato,  reprmentare  est  rem  reapsi*. 
prsesenlem  exhibere  aut  sislere,  ut  in  illo  Colitmei- 
lae  :  Villicus  isia  non  a'gre  consequetur^  si  sem(»er  u 
reprcesentaverit. 

(168)  Chrisma  sacerdolale  ac  regium^  Notum  Ost  in 
Dei  Ecclesia  jani  inde  abaiitiquis'simis  teinporibus 
ungi  solitos  non  modo  sacerdotes^  sed  et  reges.  £)i- 
zabeiha,  quae  in  Anglia  utramque  dignitaiem  sibi 
attribuebat,  unctionem ,  tempore  sic  exigente,  ad- 
misit.  Sed  ab  allari  ad  gyneeeum  suuin  reversa,  ir- 
risit.  Quam  pie,  jain  novit. 

(169)  Consecrationis  oleum.  Quo  vel  catechuroeni, 
vel  moribundi  ad  luciain  coiitra  Usemones,  pcrli- 
nuntur. 


m  FLORES  EPITAPHH  SANCT0R13M.  —  LIB.  III  S7(^ 

qiiidqiiid  in  Ecclesia  conseerandum  est  in  profeclum  A  eunl;  bxc  in  corda  ei  ora  oronium  non  particulatimt 

sed  tota  abeunt;  totum  auditum,  lotum  impient  ani- 


^el  salaiem  credentium  :  sic  et  per  inYOcaiionem 
ganctorem  numiuuai.  Ante  nominantur  nomina,  et 
(lehtnc  sanctis  spiritibus,  quorum  sunt  signiflcativa, 
cooperantibus»  divina  ei  ecclesiasiica  per  saivifice 
cruds  mysterium,  peraguntur  ministeria.  £i  nescio 
i|uo  inenarrabili  divina)  providcntix  modo,  sic  sibi 
confoodereniur  crux  pretiosissima,  et  sanciorum  no* 
loina,  nisi  quia  tiderunt  crueem  $tiamf  et  seculi  iunt 
Cmeilixum  (Maith.  xvi,  ii)  gloriantes  in  Domino  cum 
croinentissimo  electionis  vase  Panio,  Mihi  mundu$ 
ifudfixus  est^  et  ego  mundo  (Calat,  vi,  14).  Grux 
IkMBiniea  dum  nominatur,  Dominui  in  medio  tevrce 
lutetatutem  operaiur  {Psal.  lxxiii,  li);  intransitiva 
itidem  saQCtorum  nomina  dum  nominantur,  omuis 


mum,  nec  ad  videndum  se  exteriorero,  sed  inierio- 
rem  admitti  dignanlur  oculum ;  ubique  sunt  fidei 
praesentia ,  cum  corpora  longe  sint  absentia.  Nibil 
omniiio  esi  quod  per  ea  fides  non  iinpetret;  nihil 
quod  divina  virlus  perficiendo  non  explicet.  Cuni 
preiiosa  in  pace  requiescunt  soinata,  in  aeternx  quie- 
tis  suae  sinu  quas  inquietantur  et  devocantur,  san- 
ciorum  animae,  per  invocata,cum  cordis  contrilione, 
nomina.  Unde  (170)  cuidam  eximiae  sanctitatis  ie- 
rarchx,  in  oratione  pernoctanti  cura  pervigili,  pro 
liberatione  sibi  crediii  gregis  Dominici,  dictuin  tan- 
dem  esl  apostolica  voce  amicabili  :  c  Quid  nos  in- 
quieus,  sanctissime  vir?  Reqoiescunl  profecto  electi 


Christianse  religionis  consecratio  confirmaiur,  im-  B  Dei,  dum  eorum  resolvuniur  corpora  :  quasi  inquie- 


minens  undecunque;  pcriculum  devitatur,  inimica 
pbalanx  expugnaiur,  temporum  jniemperies  lem- 
peratar,  proceiiusum  mare  tranquiilalur,  \ivis  et 
derunetis  somatibus  salus  redintcgraiur.  Ei  revera 
si  ea  qux  assero  exemplis  vellem  probare  et  enu- 
merare»  quorum  sanclorum  in  periculis  /Ittmintrm, 
pertcicits  latronum  (//  Cor.  ii,  26),  periculis  in  car- 
cere»  in  captivitate,  in  catenis,  in  desesperaiione 
salaiis  ac  viiae,  invocaia  nominai^  pra^sentiam  san- 
cionini  spirituum  exaudiiioi^e  repnesentaverinl  su- 
bita ;  fion  mi/ii  centum  Vmgueif  non  centum  suffice- 
rent  ora^  non  vox  [errea.  At,  quod  (identer  diclum 
sit,  salva  omnium  sanciorum  gralia,  muito  glorio- 
siora  sunt  eoruirt  nomina  quain  soinala.  Nam  cum 


uri  videntur,  dum  in  auxiiium  opportuue  imiiortune 
invocaniur  per  noraina.  Inquietaniur,  dico,  non  quod 
quieiis  sme  ulia  damna  patianiur,  sed  quod,  sicut 
sancti  (171)  angeli,  cum  semper  assistani,  mitti  la- 
men  asseruntur ;  sic  illi,  cum  a^terna  requie  et  di- 
vini  vultus  contemplatione  perfruantur ,  ad  coiife- 
renda  cxterius  auxilia,  nominura  suorum  iovcca- 
tione  eliciiinlur,  Ei  non  solum  cum  in  ccBlesti 
regnant  et  jubilani  palaiio,  sed  eiiam  cum  in  hac 
mortalilate  peregrtnantura  DominoiU  Cor.  v,  6),  prae- 
sentiora  quam  corpora,  sancta  sunt  nomina  in  omni 
leniatione  ac  periculo.  Sanctus  sanctorum  Deus 
aeterna  sua  providenlia,.  anie  roundi  consiitutionem, 
ac  ornatum,  immutabili  praeordinavit  et  disposuit 


baec  naturali  resoluiione  deficiunt,  illa  fidelium  con-  ^  senleniia,  ui»  quanto  majora  praeelectorum  et  pr»« 


tinua  invocatioac  quasi  proficiunl;  cum  baec  in  unius 

exigoaelibiihinae  angustiaarciissime  occultanlur,  illa 

per  ttniveisum  inundum,  terra  mariquc,  corde  ac 

oreomnium  o(ficiosissime  celebrantur.  Cum  eniin 

innumera  bominum  millia,  sanctorum  sumroa  cum 

devotione  invocent  et  glorificcnt  nomina,  nesciunt 

ubi  geiiiimn  recondita  sint  sacratissima  eorura  pi- 

gnora  :  et  ciim  ab  illa  refugium  longa  tcrrarum  in- 

tercludani  interstitia,  per  borum  invocationem  in 

omni  pressura ,  quibuscunque  auxiliis  indiget,  el 

promeretur  omnis  tn  fide  nihil  hmitans  {Jacob,  i,  6), 

conseqniiur  anima.  Unum  sunt  cum  Verbo  incar- 

nato,  et  nomine  Domini  infini.io,^  ideoque  sicut  illud 


destinatorum  reliquiae  per  spiritus  siios  possent 
efficere  miracula,  tanto  pnpciariora  perpetrarent  et 
nomina,  et  permanerent  noo  permanentia.ei  absentia 
ubique  esseut  pnesemia.  » 

GAPITULUM  II. 
De  umbrii* 
Cum  aulem  divinae  virtutis  excellentia  sine  trans- 
iiione  transeuniia  nomina,  tanla  ubique  accumuiet 
ct  comiiclur  gloria,  nimirum  in  umbras  quoque 
rorporuin,  sed  in  uberi  iransfundit  misericordia,  ci 
iiigenii  sitipore  attoniia  percellit  niortalium  pectora. 
In  plateis  quippe  olim  ponebantur  infirmi^  ut  ve- 
mente  apostoiorum  principe^  ac  quolibet  sanctitaiis 


ubiqoe  tolum  esi,  ei  suinme  prodest,  sic  illa  toia  p  ejus  compare,  sattem  umbra  illius  obumbraret  quem- 


adaiini  et  aOaiim  prosnnt,  qu.andocunque  et  ubicun- 
qae,  seciindum  fidem  promerentium,  necesse  esi. 
r^on  ubique  circumreri  pneclare  possunt  et  dignan- 
tur  reliquiae;  sed  nomioa  in  o^nni  ubique  necessiiu- 
iline,  uliro  ingeruiiiur  contriiae  ac  affiiciae  animae. 
IllaB  de  loco  ad  locuin,  iiisi  minutaiim,  noo  trans- 

(170)  Cuidam  ierarchce  in  oratione  pernoctanti,  Fuil 
hic  sancius  Servaiiiis,  Tungrensis  episcopus,  qui 
Komae  ad  sepu  criiin  aposiolorum  periiocians ,  ab 
ipso  apostutoruiti  principe  boc  responsum  accepii, 
quod  hic  reft-rt  Tbioiridus.  Yide  Uurigerutn,  abba^ 
tem  Lobieiisem,  in  S.  Servaiii  Vi(a,apud  Chapea- 
Titiutti,  tom.  1,  ct  Greg.TuiOiieusem,  lib.  ii  llisior. 
Fi-anc,  c.  5. 

(171)  Augeit  cum  semperasiiuant,mitti  tamen  aue- 
rutttur.  S^re  miituniur^;  ncqne  id  ii<>gai  Tbiofridus* 


quam  iHorum,  et  tiberarentur  ab  infirmitatibus  suis 
{Act.  ▼,  15),  ut  gioriosior  et  mirabHior  praediceiur 
Deus  in  sanctis  suis  {Psat.  livii,  36).  Ei  quid  tam 
gloriosum ,  quid  tam  niirabile ,  quam  quod  um- 
bra,  quae  non  esi  subsiantialiter  de  corpore,  fugat 
omnem  adversam  valeiudinem  de  corpore  (172)? 

sed  sic  mitti  negal,  ui  non  assistant.  Hoc  assistere  est 
qiiod  diciiangeloruinDominus,Mmper  videre  faciem 
I^atris  {Hattli,  xviu,  10). 

(472)  De  monte  umbroso.  In  nobili  illo  canlico 
{Habac.  iii,  5)  scriplum  est;  Detts  ab  Austr.o  veniet^ 
et  sanctus  de  monte  PharanLxx.  Graeci  reddidernnt : 
'O  «7(0fi:  ii  opovf  xaT«axi&vc  oecaioct  id  est,  Sanctus 
de  moMte  umbroso,  cotiflenso.  Sic  etianv  S.  Grcgor. 
XXXIII.  Mur.  c.  i.  Id  signiUcat  Pharan,  sivedeiUicas 
a  raUice  Phara  bive  a  Phuruh^  qnoruui.  UUumquc 


371  THIOFRIDI  ABBATIS 

De  tnonte  umbro$o  veoil  (173)  rooiis  rorliludinis  A 
{Deut.  ixxii,  2;  Habac,  iii,  5),  cujus  matri  Spiritus 
eanctus  obumbravil  in  virtute  {Luc»  i,  35);  suh 
cujus  proleclionis  umbrn  omnis  sancta  requiescit 
anima,  ei  cui  in  Canlicis  caniicorum  canit  mater  et 
sponsa  Ecclesia  (174)  :  In  umbra  ejus,  quem  deside- 
raveram  sedi  (Canl.  ii,  3).  PoslprimiR  quippe  praeva- 
ricaiionis  culpam  (175),  sub  fici  umbram,  praevart- 
cator,  heu !  f\igit  Adam,  sed  ibi  non  tam  proleclus, 
quam  deteclus,  oinnem  posterilaiem  suam  (176)  in 
morlis  transposuit  umbrain.  At  propitiator  el 
propitiatorum  mysiici  tabernaculi  secundus  Adam, 
qui  transgressorem  reparavit  Adam,  idcirco  habitan- 
tibus  in  regione  umbrts  mortis  (Isa,  iz,  S;  Matth,  iv, 
16),  infulsit  splendor  lucis  aelernie;  ul  umbram 
excluderet  sempilerna:  veritatis  claritas,  et  non  tam  B 
corp^ra,  quam  umbras  corporum,  corpori  claritatis 
sua:  configurandorum  (PhxL  iii,2i)  pcr  clarlficatorum 
spirituura  merila,  omnis  comitaretur  sanitas;  et  cum 
secundum  quemdain  praclicx  profe^sorem  disciplinse 
accidentaiis  diffinilio  sil  umbroc ;  umbra  esl  supra 
spoliatus  lumine  aer;  per  contrarium  umbrse  soma- 
tuni  veri  solis  illustratorum  jubare  (177),  per  suas 
cxlibes  et  lucidissimas  :inimas,  spoliarent  omni 
di(ione  sua  potestaies  aerias,  el  illustrarent  et  amo^ 
verent  humanx  caiamilalis  tenebras.  In  umbra  el 
caligine  sponsus  habilat,  ibi  dum  inclinantur  umbras 
{Cant,  IV,  6),  sponsam  ad  se  evocal.  Meiilo  ergo 
unibram  fiHorum  sponsse  sux  glortflcat,  et  quantam 
sanclo;  manussu9econtactui,t.'m(am  imogloriosorem 
cnraiionuni  gratiam  iraaginarix  unibraeaccommodat. 
£t  sicut  la^latus  eidetectatus  est  lypusDomini  Jonas^ 
super  obumbraiionem  (178)  haderx  (Jona?  iv,  6)  quse 
Jiul:eam  signilicat  typice;  Sic  antma,  qux  sccuodum 
Jeremiam  tristis  est  super  magnitudine,  et  incedit 
cura  et  infima  (Baruch.  ii,  18)»  IsBlificatur  umbrac 
sanclificati  somatis  protecta  derensamine,  et  curai 
inedicamine^  Iii  obumbrationis  oblentum,  aliquod 
iualeriale  instrumeiuum  soUs  radiis  opponiiur;   ut 

valel  fructificare.cres.cere :  m\^eei  condetisoi  arborcs^ 
aut  arbusta  et  ro  axis/}6v.  lluiic  umbrosuin  moniem, 
D.  Yirgiiiem  matrem  interpretalur  Tbiorridus,  cum 
£ull>yinio  el  Theophylacto. 

(173)  Mons  fortitudinis.  Sic  vocat  Chrislum  Domi- 
num,  quem  multi  Palres  niontem  vocanl.  Et  certe 
negari  noii  poiest  quin  Ghi*isius  sil  lapis  ille,  qui  I^ 
abscisus  est  de  monte  sine  mafiHfus^  ei  faclus  est  mons 
magnus,  et  imptevit  universam  ierram  (DanieL  ii,  34, 
35).  Huuc  non  immerito  Thiofridus  vocat  montem 
fortiiudinis  :  nam  quoiuodo  illi  desit  rortitudo  qui  est 
inom  lapideuSt  imo  mons  lapis? 

(174)  In  umbra  ejus,  quam  desideraveram^  sedi. 
Per  acconimodalionemdeB.  Virgine  hoc  exponit.  Nam 
et  Latine  est,  quem,  ct  Gr.  et  Heb.  pronomina  et 
aflixa,  inasculina  sunt.  De  hoc  sensu  accommoda- 
litio  dixi  aliquid  obiler  ia  nolis  ad  prooemium. 

(175)  Sub  fici  timbram.  Coti^ueruni  eniin  folia 
ficus^  et  feceruni  sibi  perizomata  (Gen.  iii,  7). 

(176)  In  morlis  transposuit  umbram.  Respicit  illud  :• 
JUuminare  his  qui  in  tenebriSj  et  in  umbra  mortis 
sedent  (Ltic.  i,  79). 

(177)  Per  suas  calibes  animas,  Ila  eleganter  vocat, 
quae  jam  non  sunt  cum  corpore  copulalae,  et  quasi 
CQiij:iga(3C.  Sic  supradixil  coiporis   et  anini;»  diji*' 


EFTERNACENSIS  373 

ejus  fervor  et  splendor  sudantibus  et  lipptenlibus 
declineturet  lemperetur;  et  dissimiH  similitudine, 
si  certe  et  indubilabilis  fidei  spirilualis   maieria 
inierpooiiur,  per  grailam  (179)  de  summa  noy  (Nov, 
mentis)  in  sanctam  aniinam,  de  psycb»  in  somala, 
de  corporibus  manantem   in  umbram ;  totiits  infii- 
mitatis  intemperies,    non   tam  temperatur,  quain 
omninocirugalaexcluditur.  Umbralucem  reprae&eniat 
et  veritatem,  dum  obumbratio  sospitatem  per  sun- 
ctiflcati  somalis  reddit  8ancti(a(cni. 
CAPITULUM  III. 
De  virgis  et  baculis. 
Et  cum  per   umbras   corporum,    omnia,  qose 
secundum  voluntatem  pncsidentis  summi,  et  ineir- 
cumscripli    Spiritus  volunt,  sanctorum   operenlur 
merita,  spirituum;   constat    nimirum,   qiiod    noR 
rnrcriora,  iino  excellenliora  divina  virtus  operctur 
per  ea,^  quae  illornm  consecrata  sunt  nsu  et  contnctu 
manuum.   Virgas    amfgdalrna!   lypice    anle    Icgem 
decorticatw,  et  posita  in  canalibus  (G«n.xxx,  37,  38,) 
varios  foelus  typicis  dederunt  grcgibus;  quod  licet 
physiologi  rebus  naturalibus;  Ecclesiasl»  philosophi, 
inyslicis   sacr;»  Scriptur»  ascribant  inteUeclibus  ; 
nos  lamen  idcirco  id  potissiinum  gestum  esse  credi- 
mus,  quod  tot  et  tantis   pniriarchae  sui  compassus 
laboribus,    sic    geri    prseordinavit  lotius    natunc 
Gonditor.etDoininus.  Deuscnim,  qui  juxta  Zacbarix 
valicinium  (180)  assumpsit  sibi  duas  virgas,  et  unam 
vocavit  decorem  (Zachar.  xi,  7)  sub  N<)e  profecto 
reslaurato  mundo  decoram  totius  humanae  propa- 
ginis   universitatem;    et  alteram   appeUatnt    (18i) 
funicuium  (ibid,) ,    (sraeHticum  videlicet  populum, 
peculiarem  suam  hsereditalem,  et  creator  ei  pastor, 
eujus  oves  propria  agtioscunt  vocem  (Joati.  x,  14),  m 
virga  ferrea  (Psal,  ii,  9)  invincibili  impcrio   pavit 
grcgem;  virgas  regni^  et  directionis  suas  (Psal.  xliv, 
7)  virlutem,  in   sanclificatas  transfudit  virgas,  ob 
sanclorum  suorum  hoiiorem,  ac  fidelium  salutem. 
Noiuin  est  fere  omnibus  ulriusque  Tesiamenti  stu- 

gium- 

(178)  Ueaerw,  qum  Judoiam  significat  typice.  Ita 
S.  Augusli.  episl.  49,  q.  6. 

(179)  De  sttmma  noy.  Impeiita  maiius  aliquid 
corrupisse  videtiir,  quod  sine  melioris  Ijbri  ope  nou 
teiito  corrig^ere.  Sententia  est,  gratiam,  qua  infir- 
initates  excluduntur,  a  summa  meiiie  (quae  Deiis  est) 
inanare  in  animam,  ab  anlina  in  corpiis,  a  corpore 
denique  in  umbram.  Si  liceat,  scripseriin.  De  sutnmo 
Nu,  locutip  dura  est. 

(180)  Assumpsit  sibi  duas  virgas.  Ilas  virgas  sic 
explicat  S.  Hieronym.  Isai.  liv  et  Zarchar.  xi. 

(181)  Futiiculum  peculiarem  suata  hofreditatem. 
lloc  ex  usu  Scriptura'  dicii,  q\m  ha^rediiatein»  aut 
possessiODcm  funiculutn  aut  funem  vocat.  Yocationis 
ratW  ex  rftu  Jud;«^orum  est,  qui  agros,  si  qiiaiido 
dividerentur,  funiculis  inetiebantur.  Unde  illud  : 
Funes  eeciderunt  mihi  in  praxlaris,  psalmo  decimo 
quinto,  versu  sexlo»  Alox  explicuns  quid  vclit, 
addit  :  Etenim  hfereditas  ttiea  praclara  est  mihi. 
Unch  alibi  ipse  funiculus  dicitur  distribulioniin  Scd, 
quod  ad  hunc  locum  magis  facit,  ctiam  perticis,  aut 
baculis  aul  virgis  fiebant  iilae  dimensiones,  el  divi- 
itiones.  Redemisti  virgam  hareditutis  tuo!^  ail  ideii! 
vaies,  psaliuo  s^piuagesiuio  teitro,  vers.  %, 


m  FLORES  EPITAPHII  SANCTORUM.  —  LIB.  III.  W* 

d  osis  lecioribiis,  quomodoiniEgyplo,  wijfo  «fcon- Al'«g«l»r  bacillus  cujusdam  eremilx  fronduisse,  et 


wr$a  tit  cetubrum  {F.xod.  vii,  40);  quomodo  ttt  </tn- 
guinem  ccnverleril  Mlifluvium  {ibid.,  20);  quomodo  in 
cxilulsrael  de  JE^y^Ui  divi$erit  mareRubrum{Exod, 
iiT,  21),  sacri  bapiismalis  lypuin ;  quomodo  in 
deseno,  ex  petra  typica  elicuerit  duiciHuae  aqucB 
riwlum  (Num.  xx,  11),  el  sitieutis  popuii  conipe- 
scuerii  murmurium.  Non  est  eruditis  mentihus  incO" 
gnilum,  quud  tante  Tirgae  clogium,  Dovinicas 
passionis  prxsignavil  praeconiun),undepeffaC/ir;</t« 
(i  Cor,  X,  4)  Jesus  bis  porcussus,  primo  acclama- 
lione  Judaica;  deinde  uiiliiari  s;evltia,  de  lateresuo 
(Joan.  XIX,  34),  largi^siinum,  ct  viviGcum  lotius 
Ecclesiae  produxit  mysicrium,  ineffabile  ejusdem 
sponsae  siue  ornainentum,  et  dotalitium.  Ei  cuin 


rruclum  protulisse  ariditale  deposila.  Et  reveraob 

id  in  passione  aruit  lignum  viride,  ut  lignum  ariduin 

(Lwc.  XXIII,  31)  per  glorificati  Spiritus  virorum  revi- 

rcscere,  ac  transcursa  naturx  suae  inslftuta  repeierc, 

et  jura  peragerc,  el  arefacta  in  morte  somaia  viue 

restiiuere,  ac    oinnium    xgriiudiiiium    iiicomnioda 

pusset  exeludere^ 

_  CAPITULUM  IV. 

**  De  cujuMCunque  texturwy  ac  generie  testibm. 

Hoc  idem,  reniota  omni  ambiguitate  credenducs 
et  ratura  babenduin,  de  cujuscunque  texlurse  ac  ge- 
neris  vesilbus  sacris ,  sanctorum  aptatis  ariubus, 
divitum  purpiiras  auro  intextas,  longe  prxcellcnti- 
bus.  Nimirum  sub  lege  per  vestem,  quae,  translau» 


Spirilus  sancti  organum  Davld  canat,  virga  tua  et  B  in  curru  igneo  propketa^,  currui,  et  anriga  Israel,  de 


bacuUis  tuus  ipsa  me  consolata  sunt  {Psal.  xxii,  4), 
ei  virga  Dei,  dii^ciplina  profecto  Dei,  et  baculus 
Dei,  substentalio  viJelicet  Dei  in  omni  iribulatione 
cnrnis  et  spiritiis,  ipsa  ronsolata  sint  omnes  elcclos 
Pci;etita  sibi  confoederentur  virga  et  baculus,  ut 
neque  absque  baculi  subsientalione,  virgae  correciio; 
ueque  sine  vir„';e  correctione,  baculi  omnifariaro 
proJesse  possit  subslentatio  :  Jure  ac  xque  praecel- 
lenli  pneconio,  eadem,  quae  in  sanctiQcatas  virgas, 
iii  baculorum  quoque  substentamtna  divinae  virtutis 
transfusa  glorificatur  operatio.  Virga  legalls  inse- 
qucnies  bostes  mari  obrutos  mortl  tradidit  {Exod, 
1IV,  97, 28),  et  populum  per  quadraginta  annorum 


cfrft/,  Jordams  cursus  sui  jura  perdidit  (/  V  Re{f,  ii, 
iS),  et  duplicis  Spiritus  baeredem  in  citcriorem  rn 
pam  per  siccum  transposiiii.  Nibil  autem  sub  gratia 
unquam,  nihil  profecio  usquam  terrarum  comper^ 
lum  ac  repertum  est,  sanctliatis  duntaxat  exccl- 
leatia,  pretiosius  et  einiiientius  Dominicis  veslibus; 
ex  quorum  fimbrice  tactu^  ammorrous(B  reslrictus  esii 
sanguinis  fiuxus  {Maith.  ix,  20);  et  quotquol  tange- 
bant  {Matth.  xfv,36),  redinlegrau  sospilaie,  aboll- 
tus  et  annihilatus  interiit  inleritus ;  de  quorum  par- 
titione  et  sortitu,  subtiliter  distinguendo  David  psal- 
tes  egregius  vaticinatus  est  in  psalmo  cujus  pro  sti- 
sceptione  matutina  vel  pro  cervo  roatutino,  myslicus 


curricula  iu  deserto  probandum,  et  erudlendum,  per  p  est  tltulus  :  Diviserunt,  inquit,  sibi  vestimenta  mea. 


iiiviam  maris  viam  transposuit;  in  Iniiio  gratiae 
(I8i),  baculus  principis  apostolici  ordinis  (185),  per 
qiadragenos  dies  sepuUum  (184),  pcr  totidem  aunos 
doinus  Dei  di5pe.iisatorero  futurum  pristinae  viiae 
reddidil.  Sub  lege,  ut  praelibaviinus,  arida  virga 
revirescens,  coutra  naturam  fructom  edidit,  in 
te^ta  nucleum  (iVtttti.  xvii,  8);  praefigurans  dulcissi- 
mum  incarne  Dei  Filium  :  sub  grati:i  pro  testiflcanda 
et  commendanda  in    posteros    castimonia   (185). 

(182)  Bacttlus  principis  apos:o'li  ordinis.  Hoc 
tesiimonium  tot  rciliquis  ol)i  er  addamu^  pro  primatu 
S.  Peiri,  ab  homine  ei  dociis^iiimo.  et  pi/^luie  coni- 
luemorabili,  et  qui  aiite  aiiiios  550  floruit. 

(185)  Per  quadragenos  dies  sepuitunu  His  fuit  S. 
Maiemus,  a  B.  Peir.i  apostolo,  cum  SS.  Eucarioet 
Valerio,  Trevirim  missus.  Is  in  Ipso  itiner**,  a  febre 
talida  inlercepius  (inquit  Harigerus  abbas  Lobiensis) 
humams  subito  rebus  est  exemtus,  Vide  in  Materno, 
cap.  6.1bidem  adjungit  sociosad  S.Pelrumregressos, 
6t  ab  eo,  ejus  acccplo  6actt/o ,  die  quadragesimo, 
ad  defuncli  Matcrni  corpus,  ubi,  cujus  umbra  sana^ 
terat  omne  genus  morborum,  ejus  baculus  beatum 
revocavit  n  morte  Maternum. 
'  (184)  Per  totidem  annos  domus  Dei  dispensatorem 
fiuurum.  Fuil  emin  B.  .Maternus  annos  xl  episcopiis. 
Haiigerus  (cap.  15)  diseriiin  :  Sicut  quadraginla 
diebus  prius  jacuerat  in  sepulcro  ita  et  toli  lem  annis 
postea  mansit  i/i  sacerdotali  miuisterio.  In  UiU  hac 
t;tm  iliustri  his;oria  miruri  l.cet  Daionii  (um  aitum 
hilentiiiiu.  Non  viderat  ille,  opiiior,  llari^erum, 
non  iEgidium  Aureae  Vallis,  noii  Latina  et  Gullica 
LettiiiciiS  uin  Cbron  ea,  quac  Chapeavillus  Igit  et 
:dlegat,  Hurigeno  consonaiilia  :  sed  in  prompiii  ( riit 
Ouo  Frisingensis  (tViron.  lib.  tji,  c.  15)  (jiisdcm 


et  super  restem  meam  miserunt  sortem{PsaL  xxi,  19)- 
In  quadripartitae  profecto  typum  Ecclesise,  per  qiia- 
tuor  mundi  climata,  aequaliter,  etconcorditor  distri^ 
butae,  quadripartita  facta  est  dislributio  vestis  Do- 
ininicx ;  et  ad  prsesignandam  parlium  unitatem,  qu:e 
conllnetur  vinculo  perfectionis,  charitatis  gemmae ; 
quse  superemiiientiorem  habens  viam,  ««p^remtnel 
scientiw  {Ephes.  iu,  19) ;  (186)  sors,  qua  signiflca- 
tur  Dei  gralia,  mtssa  est  super  tunicam  inconsutilem , 

veritatis  testis  in  omiiibus,  nisi  quod  pro  xl  diebus 
ponit  xxxiii.  Non  oniitiam  ascribere  tesliinoniuni 
fatnaf  pubticae,  et  vigentis  adhuc  in  media  ha^iesi, 
traditionis.  B.  Rhenanus,  vir  eruditus,  scd  pravis 
opinionibus  corruptus,  dum  de  S.  Materni  morte  et 
anastasi  loqititur  {Mist.  rerum  Germ.)  ^e^ue  inanem 
^  e;u5  ret  famam  puto^  ait.  Apud  Helium  vicum  tribus 
milliaribus  a  Selesladio  distantem  (Est  Selestadiuiii 
nobile  in  Alsatia  oppidum,  ipsius  Rhenani  natate 
soliim),  adhuc  conditorium  ostenditur^  in  quojacuerit 
mortuus  aliquandiu  :  sed  mox  vitw  restitutus,  ut 
adhuc  Treviros,  Agrippinensesque  erudiret.  Addit,  et 
8i  de  teinpore  dubitel,  de  re  ipsa  se  salis  certum  esse. 
Hasc  ante  nieex  Rhenano  citavit  iEgidius  Buchei  ius 
noster  in  Disputai.  Hist.   cap.  2. 

(185)  Legitur  bacillus  cujusdam  eremitw  fron- 
duisse.  Legitur  hoc,  taciio  eremita*  nominCy  apud 
Rufiinum  in  Hist.  SS.  Patrum,  lib.  iii,  §  2i  in  edi- 
tione  Rosweydi  nostri. 

(l8o)  Sors,  qua  significatur  Dei  gratia.  Doctrina 
est  Aiigustini ,  in  psal.  xxx,,qui  eain  rationeni  ad- 
dit,  quod  iicque  sors,  neqiie  gralia  in  cleciione  hu- 
mana  sint  :  sed  in  divina  voluntaie.  lindc  ct  sorie^ 
jststorttm  dicuntur  essc  in  manibus  Dci. 


875 


TRIOFRIM  ABBATIS  BFTfiRNACEN&lS 


r6 


el  dauper  eontextam  per  totum  {Joon.  xix,  24)  my-  A  genlem  iuam  tanlo  llicsauro  privari  ac  deuiisi. 


gUcc,  a  quo  loto  Ecdesia  catholica  Graeco  appellaiur 
nomine.  El  luolca  inconsuliUs,  ne  unquam  dissualur, 
ad  unum  sorie  diviiWB  gi-aliJB  pervenil,  quia  charitas 
Dei,  qu»  per  Spiriium  sanctum  diffuta  e$t  in  cordi- 
but  noitris  (Rom.  v,  5),  in  unum  omnes  collegii. 
•Sed,  0  quam  impium,  quam  grande  et  immaiie  pia- 
culum,quodsancti8simam  vestem,  quam  scinderc 
revepiii  gunl  milites  praesidis,  assidue  scindit  impia 
haeresis ;  dlssoit,  et  disicit  immaniias  exitialis  odii 
ct  schismaiis.  Nullum  revera  cor  ad  excogitanduin, 
Butla  sofficil  lingua  ad  enarrandum.  quautae  sancti- 
tatis  exuberantia  praedita  sit  illa  inconsutilis  (unica, 
per  quam  praefigoratur  individua  uniias,  et,  qux 
Deus  esl,  charius,  elqua,  carnc  velala  se  conie:^il 


Sed,  Jesu  hone  ac  benigne,  quod  cor  excogiiet,  qo» 
lingua  esplicet,  quanta  lunc  de  tanii  inveniione  ihe- 
sauri,  uranicae  patrise  civihus  jubilatio,  quanta  obor- 
ta  sil  filiis  Ecclesise  exsuUatio?  Omnia  a  passloiie 
Dominica,  transacla  tempora,  quasi  inrelicia,  m 
praedicabant  nimium  felicia,  in  quibus  tanturo  tbc- 
sauruin,  tandiu  absconditum,  tandem  revelaredi- 
vina  dignata  est  muniricenlia.  Goncurrebant  viri 
summis  lionoribus ,  summis  praediti  virluiibus , 
Gregorlus  palriarcba  Anliochenus,  Thomas  Hicro- 
golymitanus ,  Joannes  Constanlinopolitanus ,  coni 
rouliis  atiis  egregiis  prxsulibus,  et  diversx  xutis 
ac  sexus  et  dignilalis  Iioroinibus,  super  inenambHi 
dono  Dei  (11  Cojr.  ix,  15),  tripudiantibus  :  et  ne  le- 


liiexcogitabilis,  inefrabilis  Majestas  el  Deiias ;  sub  B  merilatis  noUrentur  clogio;  ne  fidei  obseqninm  doo 


qua  oronem  aeris  et  temporuin  intempcriem  sibi 
lemperavit,  decliiiavit  illa  sublimissima,  ilia  ilironis 
et  dominationibus  tremenda  et  adoranda  sublimiias. 
Mam^  sicutdeincorruptibilicarne  Dominica,  in  om- 
nem  sanctorum  carnem  incorruptionis,  et  sanctifi- 
catlonis  transfusa  sst  gratia ,  sic  de  vesttiura  ejus 
dispen&atoriaet  mystica,  in  oronia  sanctilicaionNn 
eomalum ,  qualiacunque  tegmina  ,  inenarrabilis 
translata  est  virtutum  afnueniia.  0  quam  preiiosa 
stannnis  et  subteminis  fila,  quibus  contexta  est  sa- 
liitaris  tunica,  quae  ex  carne  calefacla  est  Dominica : 
quse  artus  Dominicos  calefecit  rclalioiie  vicaria  :  siib 
cujus  textura  inconsutili  et  mystica,  ea  qune  intrin- 
secus  lalent,  abscondit  Dei  sapientio,  qux  ab  oculu 
cmnium  viventium  e$t  abecondita  (Job  xxviii,  31). 

Haectantipraeconii  tunica,  iii]cujus  lypuin  Joseph 
nsusest  talari  (Gen.  xxxvii,  3),  ei  polymita,  quanta 
«lebeat  amplecti  et  honorari  fide  ac  revereiitia,  Ju- 
d  iicae  perfldiae  vigilanlissima  nos  edocuit  diligcnlia. 
Denlque  tam  preiiosi  ihesauri  custodi:i,  per  succes- 
^iones  lcgitimas  devoluta,  tandem  jure  baereditario 
Simoiii  cuidam  fiiio  Jacob  est  credila.  Hic  cervicis 
ilurissimae  Judaeus,  (187)  tenipore  Maiiriiii  impera- 
toris,  ingenita  sibi  durilia,  per  duas  seplimnuas  iiH- 
mania  pro  sileniio  perpessus  supplicia,  undem  pro- 
didit  eam  in  civiute  Zaphat,  haud  procul  ab  Hie- 
rosolyina,  recondiiam  esse  in  arca  marmorea.  Per- 
pendat  oro,  quicunque  se  recognoscit  vas  esse  ficti 


tam  videretur  devotio,  quam  prxsumplio ;  ne,  ui  in 
Beth$amita$  (I  Reg.  vi,  19),etO«am  Leviten(IlReg, 
VI,  7) ,  divina  ^esxviret  uliio  :  triduano  prius  expia- 
ti  et  sanctificati  jcjunio,  elevaverunl  arcam  Domm 
in  jubilo  (II  Reg.  vi,  15),  nullo  modo  gravem  nalu- 
rali  pondere  marmorco ;  scd  divinilus  levissima», 
lanquam  ex  ligni$  selim,  ul  arca  testamenli,  wm- 
pacta  (Exod.  xxv,  10>  essel  opere  ac  labore  arrhi- 
lectorio:  el  prosecuii  quasi  salutari  sua  tunicai.i- 
duto,  et  prieeunii  Christo  Domino ;  posuerunt  cam 
in  opinatissima  civitaie  Helia,    in  loco  Dominic» 
Auastasis,  pcitentia  et  gloria  celeberrimo;  ubiomni- 
bus  el&ingulis  horarum  momeniis,  etatomis,  pr£- 
stntissiina  ad  saluiem  omnium  credeniium  <Hvina 
adest  dignalio  et  propitialio.  Hacc  salutaris  ct  incon- 
sulilis  lunica  myslice  nuditaiem  omnium  cooperii, 
quos  primae  iransgrcssionls  rcatus   stol.i  imroortali- 
tatis  uudavit,  iunicbpc//ic««  (Gen.  in,  21),  obrail. 
Si  mihi  esset  animi  evolvere,  quae,  el  quorum  ele- 
ctoruni  Dei  abditorum   carnis  carccro  indurocaia, 
stupeiidu'  sanctitaiis  elTulserint  claritudine,  prolixo 
et  taBdioso  operam  insiimerem  syrmate.  ldcirco(i88) 
praetermitto  egregios  adelfos ,    symmystas  Dei  in- 
signes,  ore   Verbi  incarnati  nominalos  Boanergei 
(Marc.  III,  17) ;  quorum  alteriufii   sudarium  vincli 
Phileti  solvil  vincula  ;  alterius  tunica  duobus  pro- 
scripiis,  et  haustu  veneni  exstinctis  vitae  ac  salutis 
pristinae  coniulil  beneficia.  Reticendum  arbiiror, 


e,  ac  fragile,  qoam  ingentis  prelii  visa  sit  humanae  p.  quod  Auguatinusallisonodisseril  orc,exaniroalorum 


mcnti,  proqua  propriae  iron  pepercit  carni,  pro  qua 
omnium  tormentoruin  genera  maluit  pcrpeli,  quam 

(187)  Tempore  Bauricii  imp^ratoris,  Nempe  anno 
imperil  ejus  oclavo,  qui  fuit  Christi  593.  Ita  ex  Si- 
gel>erto  Bnronius. 

(188)  Prosterniitto  egreghs  adelfos.  Imitatur  Te- 
rcnliiiiu,  qui  hoc  noinon  Gra^cum  rctinuit.  Indicat 
nutem  duos  fraires  Zplveduii  filiOS,  qiioruui  Jacobi 
sud:iritim;  Joannis  lunica,  qiioruin  TliiofrLdus  hic 
ineniinii.  Utrnmqne  liistoriaiii  vi  ic  apud  llibadenei- 
ram  in  utriiisquc  Viia.  Sed  quia  iion  oninibus  ouines 
auctorcs  ad  ninnuin  siini ,  pniilu  pluribus  ncc ipe  de 
sndario.  quod  rincti  Phiieli  t^olvit  vincula.  Cuin  pauio 
:ii)\r  ^\:r<iir.wm  vilae  aclum,  in  praedicandi  officium 
?.ivi'h'i^  r>  '.r;.i  .vaxime,  incumberel,  in  illnm,  cum 
y; .';'(;  »t^:  ^soivi»  '  .  51!..  roorti  duo  inagi,  Herinoge- 
r -N     :•»    !  !\.jL.,;j.    -r-^-puiu   iv^-i^fii;   ;"':v!r!,   bnUig 


qiiorumdum  indumenUi  delata,  (189)  ad  terque  qua- 
lerque  boati  protomarlyris   Stephani   inemoriam. 

maQi»  fulminibUs  parant  obruere.  Ilaquc  Philclura. 
«tdiscipuluin,  Herinogenes  millil,  jubetqne  cldi- 
sputaiione  viclum.mullitudini  despicabilem  rcdjtere, 
et  Tanareis  spirilibus  tradere  cruciandum.  Ai  longc 
aliier  cessit.  Nain  Philetus,  qiii  Infeliciier  vincerc 
appeiebai.  feliciier  vicliis,  Jacobi  tum  divinis  ralio- 
iiibus.  luiii  stupeiidis  coram  patralis  mlraculis,  uliro 
manus  d«*dil.l  sacrisque  pedibus  advolutus,  sibi  igno-  ^ 
sci  postnlavit.  Ea  re  in  rabiem  acius  Hermogciics. 
maleficis  arlibus,  Pbilelum  ila  constringit,  ui  prorsns 
se  locomovere  nequiret.  At  aposiolus,  minime  icr- 
riius,  misso  duniaxat  sudariolo,  roox  diabolicuui 
solvit  vinculum.  . 

(189)  Ad  B.  protomanyrie  Stepkani  memonam. 
Memoriam  pro  $epulcro  aut  conditorio  poni  oiimicH^ 


W7  FLORES  EPITAPHII  SAN€TORU&i.  —  LIB.  III.  578 

lanue  salvaiidiils  ^ccepisse  graila,  iil  reiaia,  et  fu-  A  inoIe?U  e(  iii  indissoliibilem  consaetadlnem  devenic. 


per  exaDimatos  arlo^  posita  exsiinciis,  ac  si  ipsis 
essent  propria,  amissam  rediniegraverint  vilam,  et 
fospilatero  inlegram.  PnBiereo  (190)  Paali  primi 
eremiiae  tanicam ,  quaro  in  sporlarum  moduro  de 
palmarum  foliis  ipse  coniexnil ;  qua  dlebus  solem-' 
nibus  Pascbas  ac  Peotecosles,  Antonias  viriutum 
ejus  haeres,  pro  preiiosissimo  el  celebcrrimoornalu 
$e  iiiduit,  cujus  divinse  Scr  plorae  inlerpreium  coro* 
na  Hieronymus  sic  meminil :  Si  Dominut  mihi  ado* 
piotiem  daret^  multo  magis  eiigerem  tumcam  PauU 
cum  ejua  merilis^  quam  regum  purpuras  atm  regnie 
mis.  Non  dico,  imo  laceo ;  quam  prxcbris,  quam 
preliosis  egregii  pontifices  (191)  Serapion  et  Alba- 
aasitts  gloriati  sint  se  diiaios  muneribus,  cum  alleri 


utpro  reiiquiis  sanctonim,  (196)  couscerati  brandei 
roganiibus  fldelibus  transiniiierentur,  et  condlgno 
honore  reconditi  honorarectur.  GumqHC  hoc  more 
qDihusdam  Occidenialium  legaiis,  ler  qoaterque 
beauis  Gregorius,  in  slngulis  pixidibus  sub  nomini- 
bos  pelitorum  marlyrum  brandcum  Inclodens,  et 
aposlolico  sigillo  prsemnniens  Iradidrssei,  et  abeundi 
licenliam  dcdisset ;  illi  posl  enicnsa  aliquot  itiiierls 
spalia,  obscura  usi  diligenlia,  pro  cerio  scire  cu- 
pienles,  qiiae  ac  qualia  sancioruin  iransferrcnt  pl- 
gnora ;  ponliflcale  sigiiluni  ausii  leinerarioremove- 
runt;et  pro  reliquils,  Iraditas  brandei  partictrias 
invenienles  quasi  delusos  se  csse  indolucruni.  Nec 
mora,  niniia  cum  indignaiioiie  anlmi,  in  urbem  re- 


meloiem  et  paHium  irilum  coi  superjacuit,  alieri  B  versi,  cum  in  lacrymas,  tum  in  convieia  laiiti  pon- 


altenim  melotem  de  fQmace  ferrea  migrans,  in  me- 
moriam  svi  idem   distribait  Anlonius,  specialis  et 
princrpalis  curia  sancti  Spirilus.  Pnelermisso  anlem 
egregiae  virginis  el  mnriyris  (192)  Agatb»  galutn- 
mate  {xeikvuiioL  velnm)^  quod  quolics, 
.  .  .  Horrificiijuxia  tonat  jEtna  ruinh 
AiloUitque  globoi  flammarum,  el  sidera  lamhit^ 
Interdum  $copulo$  avulsaque  viscera  montie , 
eipansnm  et  opposltuin 

Erigit  eruetans  fundoque  exfestuat  imo^ 
in  tanto  (orbine  ab  iiicendii  et  treinoris  discrinilHe 
liberai  (193)  populum  Trlnaciix.  Ad  prorecium  el 
gloriam  regtim  et  imporaiorum,  llbei  compendlo 
perstringere,  qnid  et  qiianlum  (i9i).  Gunderamni 


tificis  proruperuni,  ei  cum  gravi  exprobrattone  per 
apostolicae  sedis  archidiaconom,  donino  apostollco, 
missarom  solemnia  celebranli,  mandaveruut,  Domi* 
nos  suos  pretiosissimis  et  pulclierrimis  abundare 
palliis,  ac  Roinanoiiim  vilisslmis  non  egere  bran- 
deis.  Lucidissimos  vero  Tbeologus  brandeum  recl- 
plens,  super  aluire  posiiii;  se  in  oraiionem  ciim 
omnlbus  aslantibus  dedil;  exaudilns  surrexil ;  in- 
creCKlos  Icgatos  propius  stare  jussit;  coUello  pjn- 
num  pupugit;  et  mirum  dlclu,  per  slngulas  piinciio- 
nes  uberilm  sanguis  elDuxlty  et  ingenli  slupore  uiii 
versorum  aslantium  menics  concussii.Atlonltiauiein 
omnes,  com  apostolico  prostrati  in  lerram,  tandiu 
inteniissima;  oralionis  iinmolaverunt  bostiam ;  doncc 


polenlissiml  regis   meritum  ipso  Ignorante,   apud  C  euncUe  brandei   pertusorx,  per  divinae  majestaiis 

divinam   majestatem  oblinuerit  graiiae  et  glorix, 

Camcujtisdam  mulierculae  filius  quartano  typo  in 

tantum  vexaretur,  ot  de  ejus  vila  desperareiur ; 

mater  orbitaiis  meto  anxia,  sed  prsefatae  evangeHcx 

aemmorrousae  flde   prjedita,  gloriosissimi  regts  ad 

ecclesiam  procedeniis  prosecutaest  vestlgia,  ei  inter 

eonfertis  imas  «tipatoruin  catervas,  clanculum  lergo 

c|as  acclinis,  plo  et  fldeli  furlo  regalis  indumenti 
abrupit  nmbriam;  et  voti  compos  revcrsa  domum, 
medicinale  filum  in  aqoam  posuit,  fllioque  praemor- 
too  polandum  obtulil,  et  anhelaniem  febrem  saluta- 
ris  liqnor  exstinxit,  ac  expulit.  Quis  vero  excogitet, 
quis  digne  explicet,  qiiam  sil  inirabile,  et  memora* 
b  le,   quod   temporc   lucidissimi  Tbeologi  Gregorii 


redintegrarenlur  polentiam.  /n  fimbriis  profcclo 
aureis  {PsaL  xliv,  14),  sancti  Del  in  Ecciesia  non 
habenle  maculam  neque  rugam  {Ephee.  v,  %1) ;  pro- 
cesserunt  in  sancla  sanctorum  cuin  tintinnabutis 
{Eccli.  XLV,  iO),  eircum  amicti  varielatibus  {Psal. 
xLiv,  14),  diversarum  videlicet  vlrlutiim  vocalibus 
redliniculis.  Ideoqoe,  quidquld  eorum  vcstium  est, 
cijjuscunque  staminis  et  subteminis,  jore  ex  insiue 
sibi  divlnx  virlniis  calore,  pro  excellentibus  meri- 
tis,  exsudat  salulem,  et  sospltalem  animae  et  corpo- 
ris;  et  in  siccluiis,  el  Inundaiionis  :filemperie, 
elevatnm  ex  sois  sacrariis,  et  exportatum  cum 
sumina^  fidei  ac  devotionis  illaniis,  ipsls  imperat 
mollbus  aeris,  et  nunc  sudain  serenitatem,  nunc 


conligit  ad  laudem  et  glorlam  divinae  magniriceutiae?  ^  pluviam,  congruentem  siipplicibus  imperiit  Christi 
(195)  lo  sancta  Romana  Ecclcsia  anliquitas  iiios     colis;  cl  cvideiitissiinis  deciaralur  indiciis,  quam  iu 

constat,  qai  sacros  anclores  vel  a  limlne  saluianint. 
De  ludumeniis  eo  delalis,  et  ad  exaniinatos  relatis, 
eosdemqiie  redaminanlibus,  vide  apud  S.  Augusiin. 
lib.  TLi\  Deciviu,  cap.  8. 

(190)  Pauli  fnimi  eremiiof  tunicam.  Uxc  distlncie 
S.  Hieronymus  in  Vila  hiijus  Pauli. 

(19t)  Serapion  et  Athanasius.  ilorum  Antonit  mo- 
Deruro  liODorifice  meminit  ip^e  Atlnnasius  iu  iilius, 
c|aam  scripsit,  historia. 

(192)  Agathce  galummate.  Tego^  velo,  Gnccis  est 
«olvfrru  uiide  xccXufifMc,  veium.  At  vel  Thiofridus  co- 
giiatam  litteram  pro  gerniaua  suinpsit,  vel  scriptoris 
kipsu  irrepsit.  Non  esl  taulum  placulum,  ut  iiiulau* 
dttffl  luenl.  Malui  iudicare. 

(193)  Popuium  trinacria:.  A  tribus  promonloriis. 


sic  dicilur  Sicilia,  Pachyno,  Lilybaeo,  Peloro. 

(194)  Gunderamni.  Sancliis  liic  Gallix  rcx  dicitnr 
et  Gf(n(/ieriimniii,  el  Guniramnns,  ilislorinm  hanc,  ci 
plura  de  eodem  vldc  apud  Grcgor.  Turon.  liisi. 
Franc.  lib.  ix,  cap.  21. 

(195)  In  sancta  Romana  Ecciesia  antiquilus  mot 
inotevit.  De  boc  more,  ut  vesles,  quac  SS.  reliquias 
siiligisseut,  pro  reliquils  haberentur,  praeier  hoc  iio- 
liile  cxeuipluin  tam  illustri  roiraculo  a  Deo  appro- 
baiiini ;  vide  Baron.  aniio  519  et  560. 

(196)  Consecrati  Brandei.  Quid  esset  Brandeus, 
dixi  supra,  lib.  i,  cap.  7.  Porro,  quae  bic  Tbiofndus 
narrat  de  S.  Gregorio  llagno,  invenieft  in  ejus  Viia, 
a  Joan.  Diacoao  scripta,  lib.  ii,  cap.  42. 


579  THIOFRIDI  ABBATIS  EFTERNAGENSIS  S80 

saitclis  suis  Dciis  ait  dapiilis,    ml8ericoP5,  praBsta1)i-  A  Us  lypiim;  qiiod  Palris  Verbum  caro  faclum  (h^m. 


lis,  et  niirabili^.  Nec  miruin  esl,  sanctorum  iRlima, 
et  cxliitia  lanta  gloridcari  virtutum  magnificentia, 
ciim  de  eis  incarnata  Patris  protestetur  Sapientia  : 
Omma  mea  tua  sunt,  et  lua  mea  {Joan.  xvii,  iO); 
iiec  sccundum  aquilx  allius  volanlis  Aiigiislini  sen- 
tenliam,  fas  sii,  ut  sancti  rujusquain  sint,  nisi  cjiis 
a  qiiQ  croaii,  et  saiiciincali  sunl;  ac  per  lioc.  et 
oinnia,  qune  ipsorum  sunt  necesse  sit  ^ut  ejus  sint 
ciiju^  ct  ipsi  ^int. 

CAPITULUM  Y. 

D^  liquorlbui.  aqua,  el  vini^  et  otei,  ei  {umba  Nicolai. 

Ne  Tcro  faslidinm  goncret  iiiciiliior  et  proiixior 
oratio»  sileiitii  clausula  supprimo,  quain  stupeiida  ot 


1, 14),  signorum  suorum  voloit  esse  initiuin,  cum  iii 
Cana  GalHcea!  iltud  converlerit  in  vinum  (Joan.  u,  9); 
qiiod  in  reJemptionem,  el  abluiioncm  humana^  pro- 
paginis,  de  lalere  suo  cum  sanguine  profudil  (Joan. 
XIX,  54)  iu  Ecclesise  su»  sponsalia,  et  pignus  liaere- 
ditariiiin  :  quid,  inquani,  mirandum,  srperbocKlo- 
rificavit  sanclum  suum  sunim»  perfectionis  virum; 
cuin  (200) sub  nosiri  quoquo  tempocis  faece,  lutulenta 
eiiam  aqua,  quac  lotis  servorum  Dei  manibos  cum 
ipsis  projioienda  estsordibus,  claiicalum  expelil%H 
concessa  a  cubiculariis,  diversa  eliminet  gcnera,  in- 
iirmilatum,  et  impcrtiat  gratiam  sanitatuin?  Sancti 
sane  Dei,  dequorum  ventreprofluxerunt  puminaarfua; 
vivie  {Joan.  vii,  58),  spirituales  profeclo  graliaD,  et 


|iicunda  miracula,  per  diversos,  aqiix  vini  et  olei  B  fluenta  coelcslis  doctrinac,  non  biberunl  in  via  jEgy- 


liqiiorcs  illorum  consccratos  benedktione ,  divina 
operata  sit  dignatio.  Sed  ne  locum  caliimniandi  dem 
«mulo  impropcranii ,  ea  qnx  profero,  nie  niilio 
aullientico  posse  probare  tcslimonio;  de  aqiioi  ele- 
menlo  liqiiido,  unum  tam  evidcns  leslLmoiiiuin  in 
medium  aflcro,  ut  de  oinnibus  aliis  oinnis  removua- 
tur  dubitatio;  cum  constet  liquido,  quid  in  seriis 
rebiis  singulorutn  valeat  meritl  ostcnsio,  cum  etiam 
in  nugis  biijus  Uquoris  (antum  profuerit  sanctifica- 
lio.  Iii  Gazensls  emporii  oppido,  cum  quidam  (497) 
ad  Circenscs  ludosequos  nulriret,  ac  suspectuin  sibi 
maleficiim  quemdam  timerel,  ne  daeinoniacis  qui- 
busdain  imprecationibus  eos  impediret;  ac  sancli 
Spirkus  arcbisterio  llibrione    nimium  reluctante, 


pU,  (iOl)  aqnam  Geon  turbidam  {Jer.  ii,  18),  scd 
aqnam  diviupR  Soripturac  linipidissimaro,  et  non  tur- 
baverunt  pedibus  $ui$  retiquam  (Ezech,  xxxiv,  18) 
qua  po.tarent  oves  Doininicas.  Ideo  aqua  usibus  eo- 
ruin  quomodocuiique  adbibita,  lanlam  divinx  ope- 
ralionis  conscouia  est  eflicaciam.  Et  quis  niodicae 
(idei  rcquirai,  quid  valeat  sanctiflcati  olei  unctio; 
qiiid  viniim,  quod  in  sanguinem  Dominicum  sacei- 
dotalis  in  vcrbo  Domini  vertit  benedictio?  Per  coa- 
secratuin  quippe  misericordiae  oleum,  rcparalur  sn* 
Iiis  animarum  el  corporiim ;  per  vinum^  qiio.i  (ain 
juxta  bumaiia:  consuetuiiinis  usum ,  quam  inlelle- 
ctum  mysticum,  ((ctificat  cor  hominum  (Psal.  ciii, 
15).  sospitantur  membra  langueniium  el  exbilaran- 


utpole  cui  incplum  visnin  est  in  bujusccmodi  nugis  C  tur  mentes  nioereiitium.  El  ut  de  olei  liquore  coni- 


or**lioiieiii  perdere;  (198)  scypbum  flctiiem,  in  quo 
bibere  consuevit  impletum  aqua  acccpit  et  slabu- 
)um,  equo^,  et  aurigas  siios,  carceriiinqiie  repagula 
itt  fide  nihil  hasitans  {Jac.  i,  6)  aspt^rsit.  Nec  mora, 
statuia  die  dato  signo,  bi  avolaot,  adversarii  ejus 
pracpediuntur  :  sub  borum  curru  rotae  fervent,  illi 
pr.-c(ervoIanlium  terga  vix  vident;  isli  cutn  in- 
genli  oinnium  favore,  gloriosa  vicloria  potiiinlur,  illi 
scgnos  et  inglorii  abjiciuntur.  Aqtia  quippe«  meile 
nieritoFum  sancti  viri  condita,  tolius  fnscini,  el  ma- 
gicie  artis  virus  exinanivit,  et  ab  uberlate  domus 
Dei,  de  torrente  voluptatis  (Psat.  xxxv,  9)  tnternae 
emanans,  ct  lapides  exeavans  (Job,  xiv,  19>  in  glo- 
riam  Dei  (199)  lapiilea  etlinicoruin  cordu  emollivit. 


pendiosa  utar  traditione,  quid  in  tota  Lycia  tam 
mirabile,  quam  quod  oleum  emanat  de  tcrqiie  qua- 
terque  beati  Nicolai,  Myrensium,  Jcrarbac,  pretioso 
tuinb;c  marmorc,  ac  unctione  sua  delibulos,  liberat 
de  omni  adversa  valitudine?  Miruin  profecto  est 
aesiiinatione  bominum,  unde  ille  sit  liquor,  quem 
non  stia  exsudat  et  distillat  arbor.  Nulla  ibi  maie- 
rialis  oliva  ex  radice  pullulat,  iion.  ramos  expandii, 
iion  gcrniinat,  non  fruclificat,  et  Umen  contra  jura 
naturae  oleum  quasi  in  praclo  expressum  exiibcrau 
Unde  ergo  ibi  oleum  inuiulat  iit  salutem  credentiuin? 
An  est  aliqua  illius  terrx  vena,  eo  liquore  naturali- 
ter  dives  el  proflua?  an  potius  profluit  ex  praeclaii 
antislitis  carne  niortua?  At  extincto)  carnis  babet 


£t  quid  niirum,  si  divina  cleiueiilia  per  cleinentum,  ^  iiatura,  ut  poiius  fetidam  tabein  ex  se  gcneret,  ct 
super  quod  Spiritus  (Gen.  i,  2)  sanctiis  anie  mundi  putredinis  putorem,  quani  ulium  suavitalis  liqnorero. 
ornatum,  numen  suum  expandil  in  fuLuri  baptisma-     Uumus  autem  civitatis  ejusdcin  nulla  ita  diviie  veiia 


(197)  Ad  circenses  ludos,  Lciii'Iain  lianc  b's(orio-r 
lain  muliiatus  est  noster  abbas  ex  S.  Hicronymo, 
qui  B.  Hiiarioiiis  Vilam  coiisci  ipsit. 

(198)  Sctjphum  fictiUm,  Sic  reposui  ex  ipso  S. 
Ilieronymo,  ctsi  utrumque  exeinplar  inepte  suggere- 
bat  fertilenu 

(199)  Lapidea  ethntcornm  corda  emollivit.  Miilti 
enim  eo  conspecio  miraculo,  ad  Cbristianiiin  iioinen 
acccsseriinl,  damiiata  dcorum  suorum  imbecilliiate. 

(^OO)  Sub  noxtri  quoque  temporis  fcece.  Saepius  in- 
dicuL  nosier  Tbiofridus,  sanctos  suo  teinpore  viros 
vixisse,  aiqiiectiain  quosdam,  quos  familiar.ter  iio- 
vcril.  Vide  Vitam.  De  quibus  aulcm  liic  pr  »prie  lo- 


qiiatur,  me  laiet. 

(^OI)  Aquam  Geon  lurbidnm.  Quod  Jeremias 
(ii,  18),  dixit  amiam  Schichor,  noster  interpres  ver- 
tit,  rKrW(/am ;  Vutablus  el  Pagninus,  /Vt/t;  Septu- 
agiiita  sencs,  Tv^uy.  Notum  esi,  vetcres  Patres,  Sscpe, 
oinisso  texiu  ilebrxo,  adbxrere  Graecis.  tbiofriQiis 
iiosier  ideni  aliquoties  fecil.  Hoc  tamen  loio,  et  L.i- 
tinain  versionetn  iiitegre  repraisentavii,  ctex  Graeca, 
estplicatiunis  causa,  addidil  Geon.  Cscieruin  nibil 
pugiiat,  et  Hebra^uin  schichor  esse  fluvium  Niluin, 
queiii  Graeci  Geon  vocent ,  et  ejus  aquam  essc 
turbidam ,  quod  maxiiiic  Lniinus  ccnsiiil  cx:)rU 
mcuJuiu. 


88!  FLORES  EPiTAPIIII  SANCTORUH.  —  Llfi.  IIL  3« 

iiaturaliter  esl  pradiui ,  ut  ooiijici  datnr  ratiooe  A  de  porisftinii  condis  sui  (irniamento,  manna  minutum, 


YCFiuti  eongroa. 

Nam  cum  quidam  egregiiis  srccessorum  anlistitis 
cgregii,  GiYlli  expulsus  esset  discordia,  tandiu  (S02) 
cessavit  profliiere  olei  exiiberantia,  donec  praesul 
rjecius  curo  injnria,  Ecclesi.c  sikt,  cum  ingenti  re- 
siituereiur  honore  ac  gloria.  Si  enim  per  nalurain 
proflueret,  fluxus  sui  cursum  non  amitterei.  Sed 
quia  eximise  sanclitatis  Nicolaus  ut  pa!ma  florult 
{Psal.  xci,  13),  et  $':cut  otiva  fiuctifera  fructincavit 
in  domo  Domini  {Piol.  li,  iO)  :  iuaudito  a  saeculis 
iiiirjculo ,  luaudita  munificenlia  ,  el  bencvolentia , 
Domini  Dei,  qui  creavit  oinnia  ex  nihilo,  cx  glcba 
tantarum  virtutum  viri,  tn  cujiis  legitur  pnrconium ; 
Erai  enim  valde  eompatienSf  et  pia  iuper  afflictoi  ge- 


et  quasipilo  tunsum  {Exod„  xvi,  4),  doctrinam  pro- 
fecto  cvangelicam,  ab  omni  erroris  segregatam  im*> 
mundttia,  per  internam  Dei  sapienliam.  In  Apoca- 
lypsi  sua  vincenii  tpondet  manna  abtconditum 
{Apoc.  II,  i7).  Ideo  in  evideniissimom  victoriae  ejus 
et  candidx  ac  pcrpetuae  casitfatis  tcstimonioHV  cor- 
pus  ejus  virgineum  manna  est  ooopertum  et  recon- 
ditum.  Quod  auiem  cor  ad  excogitandum  essc  poic* 
rit  idoneum,quantum  erg«  electoruro  etiam  minima, 
et  abjectissima,  divinae  dignationis  et  gralix  sit  im- 
pendium?Naturacuf  itliid  pncscriptum  est  elogium» 
Pttlvis  es  et  in  pulverem  r-everteris  (Cen,  iiF,  19),  oon 
modo  in  codXvm  ascendit,  scd  in  ipsa  quoque  su» 
corruptionis  rcsolutione,  non  tom    pulredinis  tabo 


stansviscera  pietatis  et  misericordiof;  s:illat  oletim,  ^  sordescit,  quam   divina  glorificalione  splcndescit 


non  in  naturae  rei  materialis  prsejudicluin ,  sed  in 
evidentissiinum  largiflu»  ac  supcreminentis  in  sau- 
ctos  suos  divinae  c^emcnti»  indicium 
CAPITULUM  VI. 
(203)  De  Symniysta!  Joannis  potyanaro. 
Sed  licet  per  troputn  (204)  yslerologiaro  prac- 
postero  sitmihi  ulendum  ordine»  mausolcuin  tamen 
Joannis  aposioli  et  evangelistae,  in  reverlterata  racn-* 
tis  acie,  in  ipsos  aeterni  Solis  radios  evolantis  aqui- 
ke,  non  pnesumo  proBlermiiiere.Praerogativx  virgi- 
aalis  ejus  castimonix  congruit,  quod  ex  ejtis  tumbik 
pro  vcrmibiis,  manna  scaturiens  profluii.  Panem 
angelorum  ,  Verbum  in  principio ,  Deum  apud 
Deum  {Joan.  i,  i),  enucieatius  omnibus  Dci  ^ 
Symmystis,  orbi  terrarum  romedendum  apposuit : 
.dclrco  conira  conditiaius  humanae  naturam,  in 
dijngio  p*yches  et  somalis  Ironorari  meruit.  Solus 
piortalium,  egesta  et  ejecla  extra  basiliCfC  valvas, 
iiuino  (205) ,  vivus  poliandrum  inlroivit,  et  inde 
coHcionatus  adsuosoblataorjtionisviclima  tanquam 
suovissimc  repausnns  iii  Domino  obdormivit.  Hanna 
Uariam  virginem'perpctuam,  subtilem,  suavissimam, 
de  qun  prodit  vermis,  qui  psallit  in  |>salmo,  rgo 
sumvermis  et  non  homo  {Psal.  xxi,7),  (206)Mariam, 
iiiquam,  conspersam  olco  similam  ,  iu  Domiiiicae 
yassionis  hora,  sibi  ab  ipso  Pane  CQelcsii ,  liabente 
omne  deieciamentum,  et  omnem  saporem  suavitatis 
(%.  xvi,  iO),  conimendalam,  m  suam  virgo  susce- 


Niinirum  non  mirabilius  est  aeslimandum;  quod 
mannn,  cnjus  gustus  sapuit  quasi  similas  cum  melle 
{Exod.  XVI,  31),  per  quadragenorum  revolutiones 
annorum,  Israclilicum  pavit  populum  (De«t.viii,5); 
quani  quod  pro  eflusione  sordium,  ac  ebullitionc 
vermium,  ex  puircscente  carne  naturaliter  pro« 
flueniium,  per  mysieriarchoR  Joannis,  usque  In  ho^ 
dtcrnum  diem,  ebullii  lumulum. 

CAPITLLUM  Vll. 
De  vasculis  et  lectulis. 
Si  profusiore,  quam 
....  Romani  ma^imus  auctor 
TuUius  eloquii.,.,  ^ 

,  cujus  plerumque 

Addidit  invatidie  robur  lacundia  causce^ 
redundarem  eloquentia,  non  digne  cxprimerem, 
quam  stupenda  signa,  et  prodigia  ,  per  vasciila  ope- 
rati  sint  sancii,vasa  Dominica.  Qux  mihi  suppeleret 
fandl  copia,  si  conarer  stylo  prosequi  tecythum  otei^ 
ei  farina:  ftydrfam,quibusapud  Sareplanam  viduamt 
Elias  prxco  venturi  Judicis  sustentatus  est  usque  in 
diem^  qua  Donunus  Deus  super  aridam  trienmo. 
ct  mensibus  sex  terrae  faciem  dedit  ptuviam? 
{III  Reg.  XVII,  i6.) 

Nulla  mihi  tanta  Ingenii  salit  vena ,  qua  expro- 
mere,  queam,  quam  magnifica  successoris  ejus,  et 
duplicis  spiriliis  hxredis  Elisei,  apud  Deuni  obti- 
nuerint  merita  ;  uipauperis  vii/tia? ,  quae  in  typum 


pit  (Joan.  XIX,  27),   custodia  :  pluit,  quasi  de  cobIo,  D  prxcessil  Ecclesiac,  cx  mi«tt(i««»mo  oleo  omnia  sua^ 


(202)  Cessavit  profluere.  Tradit  hoc  Joaunes 
Diacoiius  In  Vila  S.  Mcoiai,  quam  ex  palriarcha 
Meibodio  coUectain,  luci  dcdil.  Rccte  hinc  coiiclu- 
dilur,  diviniliis  hoc  oleum  fluxisse,  nulio  naliira; 
adininiculo.  Itaque  ex  Breviarlo  Ecclesiac  Toletanae, 
de  B.  Nicolao  merilo  canamus  : 

Cujus  tumba  fert  oleum, 
Matres  olivae  nesciuiit : 
Quod  natura  nou  protulit, 
Marmor  sudundo  parlurit. 

(203)  Epigraphe  hiijus  capitis  esi  :  De  Symmysta: 
Joannis  polyandro.  Sjfminystam  vocat  apostulum, 
quod  plures  essent  ejusdein  collegii  mystw.  Porro 
T^olyandrum  (seu  ptHius  polyandrium)  vocat  per 
caiachresin,  S.  Joaunis  sepulcrum.  Nam  polyan- 
driumy  et  eniditoruiu  usus  habet ;  et  vocis  ipsius 


origo  indicat,  locum  esse,  multis  sepulcris  referium, 
cujusniodi  est  coemeterium. 

(204)  Per  tropum  ytterologiam.  Hoc  vult,  se  posle- 
rius  dicere,  quod  prius  dictiini  oportuit.  Uoc  euiin 
Hysterotogia  est.  Scd  ciir  id  dicit?  ideo  opiiior, 
quia,  cum  dc  piuribus  aliis  egeril,  qiix  non  ita  propo 
sauctoruin  corpora  attiuguut,  jam  dc  sepulcro  agit, 
quod  iliis  est  intimum,  aut  potius  cui  corpora  olaiie 
intima  sunt. 

(205)  Vivus  potyattdrum  introivit.  De  paradoxa 
morte  dilecti  hujus  discipuli  vidc  Baron.  auiio  Uo- 
mini  iOI. 

(206)  Mariam  conspersam  oteo  simitam.  Fljiismodi 
conspersio  significai  aUundanliain  misericordi;e  • 
auclore  B.  Gregorio  Magno  (tfom.  \%,  in  Ezech.) 
quem  noster  Thiofridus  lubens  auctorcm  &e- 
quliur. 


S85                                           TMIOFniDl  ABRATIS  EFTERNACCNSiS  SU 

ci  $x  vicimt  pratiiia ,  u«que  ad  summum   infunde-  A  ((nando ,  seit  moriciido  vicerunL  /n  camino  friftnla- 

rtntur  dolioia^  et  nfidlssimi  creditorit  demergeretur  tionii  excocti  iuni  ad  ptirMifi,  mira  palienlia,  el  ideo 

avaritia(IV  Reg,  iv,  5).  Silere  melius  puio,  quam  In  lantis  miracuiis,  tania  eos  ct  oinnia  adeorum 

parumdlcere,  qui  electi  Dei,  Doininici  allaris  aro-  usus  attinenlia,  tanta  ista  prosetiuilur  polenlia.  Ad 

routum  fialx,  ex  itineris  sui  Tasoulis  contextis  vi»  nullius  tamcn  mortalium,  ut  Augustinus  in  xxu  libro 

roine,et€apacitatlsmodicx(207)maximam  saliave-  Deciviiate  Dei  protestatur,  potest  perveuire  noti- 

rint  mullftudiitem,  et  priucipes  adversus  reipublicse  liain,  utrtim   Deus  ipse  per  seipsum,  an  per  inini- 

hosles  profeclos,  landiu  exliilaraverint   parvo  sed  stros  suosiantao|)eretur  mirabiUa,  siveeademipsa, 

iuexbaiisto  ac  jugt  abiindantia,  exuberante  Lyaci  quae  explicat  per  ministeria ,  quxdam  faciat  eiiam 

latioe,  donoc  potili  essentpalma  viclori».  Quid  elo-  per  sanctorum  spiritus,  iu  majesiatis  su»  jubiLnoies 

quar  de  leelulis,  sumroue  sanciitatis  gloria  prseditis,  prxsenlia ;  sicut  per  lioniincs  extra  bomines  adbuc 

<|ui,  per  qiiot  phoeiiix  vivit  sxcula  omiii  carenl  ca-  In  caniis  asrumriosa  constrictos  cnstodia,  siveper 

rie;  quorum  quxlibet  stramina,  el  astal»,  ab  a^er-  angelos,  quibus  invisibiliter,  incorporaliter,  immn- 

bissimo  dentium  dolore,  et  Ixlifera  febrium  llberanl  labiliter,  imperat,  peragat  omnia  lalia,  ot  qiiaeper 

amariiudriie?  Atquede  aliis  omnibttaeorum  utensi-  tanctos  fieri  dicuutur,  eis  orantibua  tantum,  eiin- 

libns,  dum  compendiosae  breviuiti  studco,  quid  ca*  B  peirantibus,  non  eliam  operantibus  iiant,  ratiooe 

raxare  possum  de  singulis   specialius?  Cum  una  soli  sempiteniae  divinltali  cognila.  Sed  quibuscun- 

oadeinquedivinx  virtntis  operatio,  ae(|iie  peromnia  quo  modis  incomprehensibilibus    efficiantur,  Dei 

dispenselur  iii  omnibiis?  Mundum  inimicissimum  gloriaro  et  clectorum  ejus  merita  attestantur 
et  crodelissimum  periuierunt ,  euinque  non  repu- 

(207)  Maximam   tatiaverint  muttitudinem,   Snffi-      Rpg.  iv,  43.  Alia  reperies  in  Titis  PP.aliisquesacrit 
ciant  duo  exempla  Domini,  Mar.  vi,  41,  et  Joan.  vi,      historiis, 
li,  et  Mar.  viii,  G,  etunum  servi,Elisei,  inquam,LV 

Explicit  iiber  tertiut. 


INQPIUNT  CAPITULA  LIBRI  QUARTI. 
L  De  ligno  prmaricatlonit. 
H .  De  ligno  reparationit. 

III.  De  clavit  Dominicit,  el  lancea  militit. 

IV.  O^od  ex  taluiari  crucit  patibulo^  in  omne  tanctorum  tupplicium  trantfuta  tit  tanctificatiom 

V.  Quod  nihil  in  mundo  pretiotum  comparetur  crucibut  Petri  et  Andrece^  ac  Pauli  calenag» 

VI.  De  lapidibut  protomartyrit  Slephani  et  craticula  Laurentii. 

\II.  Qua  illectut  cupidine  tcriptor  libelli  hujut  dificillimc^  materiei  pratumpterit  ingenioli  tui   mamr% 
tnicrm» 

Expliciunt  capituia  libri  qtutrti. 


INCIPIT  LIBER  OUARTUS. 


CAPITULUM  PRIMUM.  C  grapbum,  jura  et  leges;  et  repleta  et  Inebriala  est 

De  ligno  pr^evaricaiionis.  absyntbio  omnis  posthuma  proles.  Et  qnia  prxva- 

Nunc  necessitate  compellor,  qiinsi  intcr  s.ixa  et  ricntionis   lignnm,    pulchrum^  et  delectabile    vis* 

scopolos,  imminente  naurragio,  dictatus  mei  navim  {Cen,  iii,  G),  et  gustu  suave  per  guttur  proiopiasii 

flectere,  etnesubitoiro|»ingat,  attendere.  £x  diffici-  demissum,  ad  viscera  totius  posteritalis  Iransiviu 

libus  enlm  transeo  ad  difficillima;  ex  his  profeclo  ut  acutissimusgladius,  etinsanabile  inflixit  vulnus; 

qux  hominum  utilitati,  etrccrentioni  siintaptissima,  in  sumrois  amaritudinibut  notter,  pro  dolot!  moTU' 

etdulcia;ad   ca,  quae   imbccillilati  hiimanx  suni  tur  oculut   {Job  xvii,  2).  Ltgnnm  praevaricationii 

omnino  contraria,  et  amarissima  :  ad  diversa  tor-  primaria,   ipsaque  efficiens  causa  est»  cnm  aeternae 

roentoriim  genera.  Sed  sancti  Spiritus  aspirei  aura,  damnationis,  tum  omnis  supplicii  etdoloris;  ct  exor- 

>  61  vela  intendal,  etme  inter  spiritualesepibatas.utir  dium  et  fomes  totius  moeroris  el  tribulationis.  Unde 

Daro  vel  ultlmuro,  in  tranquilliportussimim  transpo-  hominis  prlnna  oboria  est  perdiiio;  inde  inmimera- 

iiat.Inprotapareniisigiturnosiriirreme<Jrabiliprxva>  biles  pcRnaruro,  species,  hnmana^  crudeliiaiis  com- 

ricatione,K:rip/asuntMn^iiearfawoM/i»io(J<jr.  xvir,l),  menla  esl  adrnvenlio.  (208)  Excogitat»  •uiit  inde 

eontra  tm  amaritudinet  {Job  xiii.SC),  inortis  chiro-  cruces,  scopx  cutini  ex.aranl.es,  nodost  fustes,  cippi 

(208)  Excogitaim  tunt  crucet,  tcapa\  De  his  allis-  dita  cxslal  An^onli  Qallouii,  consrcgalionis  Oratorii 

qne  poenarum  instrumentis,  elcgnns  tractatio  el  cru<  presltylcii. 


$85  t^LORES  Ei»lTAPHU  SANCTOnLM.   -  LIB.  lY  S86 

et  dara  exaDimanles.  Et  quia  lignuoi  eiedunt  ter-  A  visibilein,  primx  ruiiKc  re^pararetur  dainnum  irre])a«' 


fiunes»  et  consumilcaries,  in  omnium  tormenlorum 
spccies  procusa  cst  ferri  metallorum  durissimi  -ma- 
icrics;  et  procudilur  dies  ac  nocti^s,  ut  poenarum 
formae  sint  durabiles,  ut  crudelilas  absumat  ossa 
et  carnes,  ut  nulla  moHities,  nulla  obsisiere  possit 
(lurilies.  In  noxialis  enim  ligni  pomo,  praesumpla  et 
appetita  dulcedinc,  ac  per  viscera  protopareniis,  in 
omnem  posteriiatem  iransfusa  amaritudine,  amari- 
caiHM  est  venur  (Apoc.  x,  10),  omnium.  et  nescio  quo 
dxnioniaco  cominenlo,  exinde  faslidilur  gaudium, 
diligiiur  plusquam  palria,  irisie  exiliuin,  et  pro  viiae 
deliciis,  propinatnr  el  cxhaiirilur  morlis  pociiliiin. 
DelecUtioni  estamariludo,  in  fastidio  est  duicedo. 
Inler  lormenla  Iiomo  vas  ficlilc,elfiagillimiim,  risu 


rabile ;  ei  Iiomoi  Levialhan  homo  captus  {Job  xl,  20)^ 
non  absolirerclur,  nisi  per  similem  forma,  non  peccato» 
lioiiiiiiem  ;  sic  divina  quoque  praeordinatum  est 
dispensaiionc,  ut  omnes  iigui  transgressionis  ama* 
riludines  sahitaris  ligni  dulcedo  eliminaret;  ac  ri- 
liiiluin  in  radice  lcrmileni ,  (209)  sanctificaius 
pondere  suo  lermcs  expiaret^  ac  sauctiflcarei.  Ni* 
mirum  quod  prim.^e  transgressionis  reatus,  sumniuin 
et  lurpissimuin  morlis  dedit  esse  suppliciiim,  unde 
illud  universale  legis  prodiit  eloghnn,  Maledietm 
omnisquipendel  in  ligno  (Deut,  xii,  25;  Gal.  iii,  15): 
boc  idcm  reparalrix  gratia  humansB  restaurationis 
proposuil  mystcrium;  ut  unde  homo  primuminfan- 
dos  mcruit  cruciatiis,  inde  primum  miririce  sit  fe» 


exsuUat;  et  obslupenda  niiraudaque  Ixiitia  tortorum  Q  pai*alus,  et  ab  aeternis  crucialibus  libcraius  ct  unde 


crudelilati  insullat.  Bellnm  ardenlius  quam  pax 
appelitur;  siexiraneus  dcest,  domi  hostis  qu«ritur. 
Dulce  crndelitati  cst,  effusa  »idere  viscera  et  san- 
guine  decolorari,  ct  ad  inundalionem  propeUi  flii- 
roin.i.  Sua¥C  csl,  audire  slridorcm  denlium  et  ge- 
milum  in  morie  procunibeniium.  Et  homo  homini 
sertaHS  iram  (Eccli.  xxviii,  5),  non  se  circumdalum 
infirmiiate  (Bebr.  v,  2),  non  se  aiiendit  esse  vas 
lcslaceum;  sed  cliam  si  ipsc  coinprehcnsus  effuge- 
rct  crudcles,  manus  lorquenlium,  multo  crudelius 
e  vesiigioexcogiiat  supplicium.  Quasi  escis  delica- 
lisel  cxcjuisitissiinisdapibus;  sic  diris  et  asperrimis 
incubat  el  delecialur  poenarum  novis  inveniioiiibus. 
Bumma  pascitur  et  exhilarescit  amariludine,   qui 


sublegis  censura,horrendae  malediciionispromnlgata 
est  generaUs  senientia,  inde  in  initio  graiia;,  per 
eum  qui  pro  nobis  faetus  est  maledictum  (Gat,  iu,  13), 
lotius  benedictionis  emanaret  ac  exnberaret  copia. 
Indignissimum,  et  miserrimuro  oUin  mortis  snppli-* 
cinin,  per  mutaiionem  dexterx  Excelsi  (Psal.  lxivi, 
41),  nunc  est  summa  salus  suniina  siiavitas,  et 
suiumuin  vilx  rcmcdium.  Nami  quia  in  eo  dulcissima 
vitiepependjt  dulcedo,  non  niodo  ad  tactiiin  minu- 
tissimx*  astiihc  ejus,  sed  etiam  ad  invacatioucm 
nomiiiis  cjus,  et  signum  figurae  ejus,  digiiis  fidet 
expressuin^  solvitur  et  excludiiur  congesta  ex  an- 
tiqui  serpeiiiis  versutia,  in  genus  humanum  ama- 
rissima  maledictio;  et  m  omnem  crcaturjin  tmnsfuii- 


coudilus  est  ad  iuexcogitabilis  et  ineffabilis  suavi-  G  dilur  dulciflua  benedictio  et  consecratio.  Qiiod  in 


latis  dulcedinem ;   ul  nullam  omnino  sentirel,  vel 
scirct  doloris,  et  nioeslitiai  amariludinem;  ut  iiihil 
aliud  cogitjuet,  nihil  vidcret,   nihil  audirel,  nisi 
seniprterii»  laitiii*  jub.lum  el  bealitudinem.  Tanlae 
calaraitatisct  miseriae  immanissimo  pondere,  captivae 
loiios  humanas  propaginis  cerviccin  praegravavil  li- 
gnum  concupiscenliae,  el  concnpiscenda  non  cupere, 
et  iion  concupiscewda  concupiscere;  ac  malum  pro 
boDO,  pro  dulci  amarum  consuefccit  appetere. 
CAPITULUM  H.     . 
De  liyno  reparatiomt* 
Sed,sicntdispensatorie  incommulabili  iropermuu- 
bilis  divinae  disposilum  est  dccreto  Providentiae,  ul 
Don  peraliam  quamlibet  crcaturam, visibilera  aut  in- 

(209)  Sanctificattts  pondcre  sw>  Termes.  Cnix  est 
Kle  termes.  Cujus  pondus,  quod  aliu«l  cst  nisi  qoo 
cmx  onimta  fuii?  Nemo  Chrisiianus  ignorat,  eam 
esse  Cbristuin.  Mobilis  £cclesias  hymnus  : 

Dulce  pondtts  su*tinet» 

{%\d)  Qmd  enim  sine  ejus  mysterio  baptismathi 
mysaea  abUslio.  De  cruce  loquilur,  de  qiia,  eadein 
niente  iUustrissimiis  martyr  Cypri.  {De  baptismo 
Ckristi)  crucis  vktju  cmnia  peragit  sacrrnnenla^  sine 
quo  signo  nihil  esl  sanetum,  netfme  aliqua  consecratto 
merttur  efectum.  . 

(21 1)  In  tympanis  corporum.  Origeni  (hom.  6  super 
Exod.)  lympanum  expelle  mortin»rum  animaliiim, 
eamis  morlificationem  sigiiificai.  Ki  Caiholicis  notum 
esl,  inier  alia  cnicis,  sive  niorlilit-aiionis  gcnera 
(hic  mcnie  lioc  loco  Tliiofridus  cruc»Mu  no.niuai; 


prsevaricalione  primi  Adae  inlulit  niortem ;  in  con- 
fessione  verae  fidei  secundi  Adae  damnat,  eicludlt,  et 
mortificat  mortem  (210).  Qirid  eniin  sine  cjus 
mysterio  bnptismatis  mystica  ahlutio?  Qnid  siimnia 
chrisinatis  consecratio?  Quid  sanctificatl  olei  pro* 
destimctio?  Si  tigni  vivifici  mysteriuro  ad  spiriiaalem 
petram  non  accesseril;  aqua  xternae  refectionis  et 
^atietatis  non  pro/7tttf  (iVvm.  xx,  11);  ct  egressis  de 
^gyplo,  et  ad  Rubri  maris  gurgiies  venientibiis,  ct 
Pharaonem  cum  suo  exercitu  pereuntem  videntibus 
etcum  Maria  praecineuie,  (111)  in  tympanis  corpo- 
rum  resonantibus  carmina  Iriumphantium ,  fons  in 
Maraib,  abundans  qnidem  aqua(/?.To</.  xiv^  15),  sed 
dulcedhie  nuUa,   amaritudinis  suae  naluram  iion 

iUod  qiioque  esse,  quo  flagelUs  corpus  atteritur,  ac 
lympani  iiistar,  piilsaiur.  Talis  tympanista  S.  Paii- 
his,  qul  castigatf  -sive  uffQofrtocCcc,  Hridum  reddit  cor^ 
fus  snMm  (l  Cor.  ix.  27).  iloc  vuU  :  nisi  mortifire- 
mur  cum  Cbrisio.  (bi-e  ut  fien  vivamus  cum  illo, 
neque  ejiis  dulcedine  friuiamr.  Maxiinc  cum  ex  ipso 
Christo  (qiiem  cuin  Apofctolo,  spirituatem  Petmm 
vocat),  aqiia  aeternae  reftfrtionis  profluore  non  potiK'- 
rit ,  nisi  crucis  mysicriiim  accedercl.  C:«tholiia 
oinnino  docirina  est,  etsi  cnipiam  mlra  videri  qucui. 
Poterat  utique  Deus,  etiam  sine  FUu  sui  passioup, 
nos  refioere.  Sed  sic  decreverai,  iit  non  iiisi  per 
passionem  fierel.  Ilaque  ex  divino  decreto  aliu^r 
fieri  non  poierat.  Ut  lotam  banc  elegantissimam 
.tllegoriam  inlcHigas,  oinnino  non  pige:it  alteiite 
Ibgere  £xodi  locii  qnvc  in  parcnthcsibus  includuiit|ir# 


S87  tlllOFRIDI  ABBATIS 

aminit,  neqae  ulltim  rcflcit,  si  dux  popiili  Dei  Sa-  A 
cerdos  cohfessioncm  cructs  et  passionis  Doroinicae 
sacramenta  non  immiscril.  Viviflcum  ergo  saluii- 
fcr.T  crucis  lignum,  priinac  prxvaricalionis  expiavit 
el  cxinanivil  lignum  :  £t  quia  in  eo  Patris  Viclima 
salularis  de  amarissimo  bibil  torrente  {Psal.  cix,  7), 
humanae  morlalilalis ,  conscriptam  adversus  noi 
^elcrn»!  damnationis,  et  perdilionis  amariludinem 
(Job  XIII,  26),  in  scinpilcrtioe  salvationis  verlit  dul- 
cedinem.  Nisi  salviflcse  crucis  inlcrccssissct  myste- 
rium ;  toiius  humani  gcneris  universitas  tarlareum 
nullo  modo  evasisset  supplicium.  Ad  supplicium 
prxdcsiinali  antequam  nali,  ionge  praestanliori  rc- 
paratricis  gralij!  prxdeslinatione,  a  supplicio  pcr 
supplicium  sumus  libcraii.  Pcr  suppliciuro  inde- 
hilum,  supplicium  evasimus  debitum  ;  et,  quod  ad  B 
perpetuuni  mcruiinus  exiliuro,  in  perpeluae  viiae 
iraiislatum  est  inexcogitabile  rcinedium.  In  cruce 
inors  Filii  Dei,  facta  est  merx  mortium  omniuro  in 
lerra  niiorum  Dei ;  in  cruce  grande  factum  est 
coinnicrcium,  dum  mediatoris  Dei  el  liominum 
(I  Tim,  II,  5),  lalut  tancea  militis  percussum 
(Joan,  XIX,  3i).  Solvit  redemptionis  bumanac  saccu- 
lum,  et  emanavit  inde  totius  mundi  pretium  (il2). 
Ibi  cnim,  iicet  abuondita  sit  {qrtitudo  ejus  ibi  ta- 
men  anie  faciem  ejus  ivii  (Habac.  in,  4)  et  i*:  victo- 
riam  absorpta  est  mors  (I  Cor,  xv,  54).  Ibi  empti 
sunl  omnes  fldeles,  empU  sunlomnes  marlyresno- 
mine,  et  prodigo  sangtiine  suo,  Dominici  sanguinis, 
pretii  communis  lotius  humani  generis,  egregii  et  ^ 
invictissinii  tesies;  et  debellaiae  ac  e;pugnatae  et 
coutrilx  sunt  aeriae  acies.  Uoc  lignum  viue,  in  lypico 
clysmate,  per  arcam  iVoe,  trecentos  cubitos  hai)cn- 
tem  in  tongitudine  (Gen.  vi,  15);  qui  numerus  (ii3) 
signalur  ihau  characlere)  lioc  mystice  pRcflguratum 
est  iii  cancellatis  manibus  Jaeob  patriarcha!^  dexlera 
videlicet  super  caput  Ephraim  fllii  junioris;  sinistra 
in  Manassen  (Gen.  xlviii,  14)  seniorem  translata  in 
crucis  similiuidinem.  Cujtis  sacramento,  major 
populus,  qui  oblilus  est  Domini  Creatorii  sui 
(Deut.  XXXII,  18),  servit  minori  (Gen.  xxv,  ^3);  qui 
in  misericordia  uberi  (PsaL  xci,  11),  fecundatus  est 
per  mundi  laliludinem.  Hoctn  Jfara</i,  in  dulcedinem 
spiritualero,  versa  legis  amarUudim  (Exod,  xv,  25) 

(212)  /bi,  ticet  abscondita  sit  fortitudo  ejus.  Nam  ^ 
in  crucc,  iufirmitas  carnis  polius  apparuit,  quam 
iortitudo  Divinitalis. 

(215)  Signatur  tau  chatacteri,  Dehoc  eodem  cha- 
ractcre  et  niystico  numero  supra  egit,  ubi  de  militi<« 
bus  Gedeonicis.  Vide  lih.  ii,  cap.  7. 

(214)  Interpretatur  imaguncula.  Ila  S.  Hierotiy- 
mus,  episl.  ad  Fabiolam,  de  quadraginta  duabus 
mansionibus.  Rcddit  quoque  ejus  signiflcaiionis 
rationein  illis  vcrbis  :  Uude  el  imaguncuta^  verce  ex- 
presseque  imaginis  Filii  Dei  passionem  ejus  inluens^ 
conservatur,  £t  clare  ipse  Christus  per  serpeuiem 
designntus,  id  de  scrpentedocet  (Joan,  iti,  14).  Sed 
qttod  Saliiionam  mansionem  xxxi  Thiorridusdicil, 
Nisi  error  cst  exscriploris  in  numcro,  lapsus  nie- 
inofiie  est  ipsius  auctoris.  Est  enim  mansio  xxx? 
tytied.si  Hieroiiymus  non  scripsisset,  nobis  proiii- 
laiHR  fuit  nuuierare. 

(i\^)  In  corpore  Christi  dedicata,  Verha  S.  An- 


EFTERNACENUS  3S8 

iloc  in  llaphidim,  per  extensionem  manuum  iegiila- 
toris  Moijhi  contra  Amalec  (Exod,  xvii,  11).  Hoc  io 
torrcnte  bolri,  piscsignatum  eslper  vectem^  qnoduo 
viri  duortim  populurtim  typi,  uvam  detulerunt  cm 
patmite  (Niim,  xiii,24)  in  typum  diviiiilatig  ci  hu. 
inanilatis  Domiiiicsc.  Hoc  in  Salmona  (iVtim  xxxih, 
41),  mansione  filiorum  Israel,  xxxi,  quae  (214)  in- 
terprelatur  imaguncula,  pracrogatum  est  per  ligdum, 
in  quo  dux  populi  Dei,  in  morlis  Dominicx  mysie- 
rium  exaltavil  serpentem  wneum^  et  absorpti,ac 
sahati  sunt  Ixlhalcs  morsus  igniiorum  serpentium 
(Num.  xki,  9).  Hoc  item  in  duobut  tignis  Snreptana 
viduiB  (III  Reg,  xvii,  12),  flgurae  matris  Ecclesix : 
hoc  praemonstratum  est  per  lignum,  quo  fefrm, 
quod  elapsum  de  manubrio,  eecidit  fitio  propheia 
(IV  Reg.  VI,  6).  Prophcta  Eliseus,  duplics  Iixres 
spiriius  Eliae,  elevavit  de  gurgite.  In  lam  saliiiaris 
ligni,  ct  pastoralis  officii,  ct  condescensionis  typum, 
idem  vates  os  ori,  manus  imposuit  mnnibus  exami' 
nati  fitii  Sunamilis  viduce{IV  Reg,  iv,  34);  ac  ctim 
resiiiuit  vitac  el  saniiati  pristinae.  In  tam  saiuuris 
iigni  praeconium,  Spiritus  sanctus  per  Eze^bielcm, 
qui  interpretalur  forfi/ui/o  />W,  longe  ante  incarna- 
lionis  mysterium,  tale  coiitexuil  vaiicinium  :  Tranti 
ptr  mediam  civitatmin medio  JerUsatem,  (isignathau 
snper  frontes  virorum  gementium  et  doteniium  super 
cunctis  abominationibus  qu<B  fiunl  in  medio  ejus 
(Ezech.  IX,  4).  El,  o  quam  beatus  esi,  qni  bonie  ope- 
ralionis,  et  lalissitnae  charitalis  perfectionem,  in 
salvificae  crticis  latiludinem ;  persevc^antiam  osque 
in  flnein  in  longitudine;  supernum  flnem,  quo  cuncia 
opera  bcne  ac  persevernnter  peracia  referunlur,  iu 
dllitudine ;  bona  omnia  de  profuodo  divinae  graiix, 
quae  comprehendi  ac  dijudicari  non  potest,  proce- 
dentia,  pensat,  et  imrtaiur  in  profunditaiis  margine. 
Sed,  ut  de  ipsa  viviflca  taceam  cruce,  quae  (215)  in 
corpore  Chrisii  dedicata,  et  ex  roembris  ejus  lan- 
quam  margarilis  esi  ornata;  quu;  (216)  secundum 
Augustinum  fuit  Iribunal,  in  quo,  constitulo  Judlce, 
in  medio  in  similitudinem  venturi  judicii  alter  la-' 
tro,  qui  credidit  liberaius;  altcr  qlii  insultavit,  e9t 
damnaius  :  et  qni  judicabalur,  jani  ]iidiciuin  mina* 
batur.  Ut  de  ipso,  inquam,  vitali  laceam  ligno,  in 
cujus  praeconiuro,  (217)  Sibyllae,  noa  Theniphila: 

drese  apostoli,  ad  criicem  aiihclantis,  ul  scripscnint 
preshyteri  el  diaconi  AchniaR* 

(216)  Secundum  Augustinum  fuit  tribunat.  Scri- 
psithoc  Augnsliniis  Iract.  xxxi  in  Joan.  Ipsacrux, 
in<|iiit,  si  attendas^  tribunat  fuit, 

(217)  SibyllfB.  De  sibyllis  miilli  auclores  multn, 
et  varii  v^iria.  Ex  anliqtiis  Varro»  ex  quo  plures  alii 
hauscre.  Vide  Glemenicm  Alcxand.  libro  i  Slrom. 
Laclantinm,  lib.  i  divin.  Insl.,  cap  G,  et  De  ira 
Dei,  cap.  22;  Saiict.  Augustin.  libr.  tviii  Civir., 
cnp.  25;  Suidami  in  Lexico,  et  alios.  E  recentiori- 
btis  vero  diligentius  hoc  argtimentum  traciasse 
videniur  Onuphrius  proprio  libello,  et  Ludovic 
Vives  in  locum  Auffusliiii  cilatum.  Omitto  nuilta 
qiiae  nihil  ad  rem.  De  numero,  phirium  opinio  cst 
decem  fuisse.  Thiofridus  suo  lotpietiti  niodosaii:» 
aperte  insinuat  sc  Maitianuin  Capellain  sequi  aa* 
Glorcin,  qtit  diias  tanlum  poiiit,  atqtie  eas,  quiis 
noslcr  bic  nomiiiat ;  iiisi  qtiod  librarii  errore  faciuiu 


Ma  FLORES  EPITAPHII  SANCTORUM.  -  LIB.  IV.  ^90 

Trojanx  Marmensi,  sctl  Eiylhrix  Symmachinai  Hip-  A  in  animo;  Chrisius  DdmitiiiSi  ut  enm  faceret  Chri«- 

resohito  in  &oninnm  appaniil , 


polensis  fihx,  qux  iiilcrpretatur  quasi  syosbul;^,  id 
est  nonsilium  Dei,  vel  Dei  scuieniia  »  veridicum 
promulgatum  esl  vaticinium.  (SSI8)  0  ter  beatum 
lignumt  in  quo  Deut  extensui  esl;  ad  figuram  cjus 
vcl  in  qttalibet  materia  depictam,  sculplam,  infu- 
sam,  incusam ,  vel  in  fronle  et  peclore  di*gitis  ex- 
pressam;  omnes  potesiates  aeri^e,  ei  in  coeleslibus 
spiritualia  nequitiac  extabcscunt ,  et  instar  fumi 
evanescunt.  In  acre  contra  se  duobus  digituls  iii- 
gestum,  aerii  principes  m»gis  perhorrescunt  crucis 
signaculum,  quam  incxtingulbile  ex  flammivdma 
inferni  fornace  ebulliens  incendium.  Et  licet  hoc 
noctu  et  interdiu  ipsa  sit  expericnlia  notissimum, 
ad  honorificentius  tamen    glorificandum    mirificse 


stum  suura ,  resouiio  in  &oninnm  apparufi ,  cum 
eodem  signo  c(c!itus  in  die  osteiiso,  jussitque  ut 
summa^  devotionis  studio,  ejus  producereiur  figura- 
tio.quaeinomni  congressionepraeIiorum,inviciaexer- 
citus  Dci  foret  libcratio,  et  inexpugnalHIis  bostiuni 
expugnaiio.  Nec  mora ,  divae  memorise  Augusius, 
exorio  solis  jubare,  convocatos  ad  se  viros  viriutnm, 
egregios  stemmate,  et  ponlificaius  functos  ordine, 
consulull  de  Christianae  religfonis  dogroate  :  edo- 
clusque  ab  eis,  demonstraiiim  diviniliis  signum,  tro^ 
phcum  essc  totius  saluiaris  victorise;  (221)  signuni 
bellicum,  vocabulo  labarum,  qiiod  inter  alia  pretiO' 
sius,  et  excellentliis  ante  imperaiorem  gestari  et 
adorari  raoris  erat  Komame  inilitiae,  per  eruditissi- 


crucis  laharnm,  singuiare,  ex  supplicio  translalum  B  mos  aurifices,  ex  auro  purissiino,  et  pretiosissimis 

humanae  salutis  pretium  et  rcmedium,  et  totissiinum 

contra  ssva  inimicorum  jacula  obstaculum  :  colle* 

ctis  quasi  odoriferis  floribus,  de  paradiso  sacrae 

Scripturx  teslimoniis,  fasiidientis  lectoris  recreemns 

animum.  Ac  primum  exordiamur  facili  compendio, 

qnanta  virtutum  efilcacia,  tanti  signi  iti  quaiibet 

taiateria  praedita  slt  flguralio.  Cuin   Constanlinus 

niDnarcbus,  posl  Philippum  priinumi  omnium  Ho- 

hianorum  imperatorum,  ad  hoc  tantum  divina  prae- 

destinaiione,  sacri  bapiismalis  unda  regeneratum, 

ut  subCbristiano  impcratore,  muiidus  (219)  mille- 

simum  a  conditione,  appellatione,  et  rerum  gloria, 

ct  dignitate,   excclsae  et  admirabilis  Eomo^,  quasi 

natalem  celebraret  annum.  Constantinus,  inquam, 


gemmls,  procudi  et  transformari  jiissit  in  vexillum 
crucis  viviiicx.  Deputatis  dein  id  oflicii  indixit 
vexillariis,  ut  ante  universos  ordines  ho<s  vicis^mii 
veherent  in  humeris,  et  adessent  phalangibus,  ma- 
xime  laborantibus  in  praeliis.  Cumque  id  quidam^ 
non  miles  dicendus,  utpote  sine  pectore  corpus 
ferens,  hostium  impetu  exterritus  alteri  vehcndum 
tradidisset ,  ac  quasi  vitac  suae  consulium  r^tus, 
pugnae  se  subiraxisset,  ac  jacula  dedinare  voluisset; 
dum  ulae.  troph.Tuin  a  se  in  alterum  transpostiit, 
(222)  illuni  in  vitam,  se  in  morlem  deposuil.  Nam 
e  vestigio  dum  fugiens  morlem,  fugit  in  i;iortem» 
transfossus  oppetiit;  vivifici  vero  vexilli  !)QJulus, 
innumeris  in  se  jaculis  conloriis,  sed  divina  viitute 


,«.V...    V^.V^- " — ,     —^ »  ^  j , 

Christiana  religione  secimdtis,  in  Catalogo  Augu-  ^  retortis,  illaesus,  ut  viclor  cuin  signo  victoriae  do- 


m 

storum,  ab  Augusto  XXXIV  (220)  primo  duccnlis- 
simae  primae  olympiadis,  secundum  tripartitam  lli^ 
storiain,  anno,  ordinatus  impcrator,  bellum  pararet 
aJversus  Maxentium  Herculi  Maximiani  fllium ;  et 
iniumescens,et  inundans  curarum  pelagus  indiveisa 
fluctuaniem  ejiis  raptaret  animum;  ut  Comeliu$ 
eeniurio  ante  baplisma,  vas  elcclionis  emineiitissi- 
iDum,  hora  nona  manifesta  visione  lucis  angeUm 
{Aa.  X,  3) :  sic  necdum  divinis  iniliatus  mysteriis, 
circa  meridiem,  dedinato  jam  sole,  ex  lumine  fa- 
ctam  in  ccelo  victoriosissimae  crucis  vidit  signacu- 
him.  Domque  tanlaa  visionis  attonitus  prodigio, 
qaid  esset,  quid  portenderet,  per  noctem  rcvolveret 

viaetur.  ut  Therovliil(V.  scriptum  sit  pro  Erophilas, 
vel  HerophllWj  et  Marmensi  pro  Marmesi. 

(^18)  0  ler  beatum  lignum,  Alii  versum  Craccum, 
bocLatino  vcrsiculo  exprimunt : 

0  lignum  fe/tx,  fii  quo  Deus  ipte  pependU. 
(219)  MHiesimum  Rom(e  annnm,  Qiiod  liiinc  an<- 
num  ait  celebratum  siib  Chnsliano  Imperatore,  dn 
Pbilippo  intelligi,  noti  dc  Coiisl:in!ino.  Ninn  iite 
Cbribtiamis  facius  anno  Christi  249.  Ad;le  hi^  ab 
N.  C.  usque  ad  Chr.stum  7j1,  oxsiirgcre  vide!)is 
roiundiuii  mUIenariuui.  Sed  illud  mirum  videtur 
quod  ait  Philivpum  ideo  tanlum  Chrittianum  factum, 
ul  mundus  miUesimttm  condiias  Urbis,  sub  Christiano 
imperalore  celebrarel  niUalem,  Arbiiror  idco  hoc 
a&icrere,  quod  Philippus,  qnadricnno,  quo  Chri- 
siiaiius  iinperavit,  iiihii  quidquain  coiiira  gentiles 
eorumque  snperstilioneni  uioveriu  Axlco  ut  ab  ipsif 


mif^n  rediit.  Neqiie  unquani  postea  ullus  in  bello 
aut  vnlnere  inlcriil,  aiit  capiivitatis  calumitatem 
perlulit,  qiii  cjusdcm  salvificae  crucis  l.;l)arum  ge- 
stnrc  meruit.  In  palatio  ejusdem  divac  memoriae 
Augiisti  Constantini  (225)  primas  quidam,  Probia- 
niis  iiomine,  vir  summa^  probitatis  et  induslriie,  in- 
sanabili  podagrae  clanguit  vulnere,  jic  nullo  humanae 
artis  potuit  curari  mCilicamine ,  quia  ex  pagano 
fMCliis  Christianus^  primaiiam  totius  salutis  causani, 
saluliferac  criicis  virtutem,  noluit  .ignoscere;  et  ei, 
per  qiiam  in  nomine  Jesu  omne  genu  flectitur  {Philip. 
II,  10),  rcspuit  duram  cervicem  ac  genua  flectere. 
Cumque  diutius  divino  attritus  verbere,  quasi  jam 

gcntilibus,  teste  Eutropio,  una  cum  filio,  in  divos 
sit  relaius. 

(220)  Primo  dncentesima  primm  ofympiadis  auno. 
Iminanis  parachronisnnis,  id  est  error  tn  lempoie, 
qiiem  malim  tribuere  scripiori  qnain  auclori.  Dcsiint 
enim  tol.-c  sepliin^iiiia  olympiades,  id  est  anni  du- 
ceiiti  ocioginta.  Vidc  Baroniuin  anno  Christi  306,  et 
ex  illo  cjus(|iie  anctoribiis  hic  rescribe,  olympiadis 
ducentesimo!,  feptuagesimce  primaf. 

(221)  Signum  bellicum  vocabulo  labarum.  De  la- 
baro  cjusque  efligie  resestoinnibus  ferc  scriptoribus 
tractala,  coque  notissima.  Vide  euindem  Baroniuni, 
anno  512. 

(222)  JUum  in  vitam,  se  in  mortem  deposuit.  Id 
Gontigit  anno  Christi  517.  Idem  Baron. 

(225)  Priwa  quidam^  Probianus  nomine.  Anno 
Christi  550. 


t^i  THIOFRIDI  ABBATIS 

imminenlis  sibi  moriis  necesiiiaiem  diflideret  se  A 
possc  evadere,  eflecit  se  deferri  super  Gargani 
inoniis  iiiperciliuin,  in  vetterandum  angelis  el  lio- 
mniUns  oratoriura,  quod  a  creberrima  visllalione 
ftc  pneseHltKSiraa  ope  Micluielis  archangeii,  nuncu- 
patur  Mkliaelium.  Ibi,  post  effusum  largissimum 
lacrymarum  imbrem,  posi  lotiga  suspiria,  xgro  in 
soporem  resoluio,  divina  virtus  apparuii,  ei  sospi^ 
latem  reddidit,  ac  incredulilatem  et  duritiam  cordis 
^jus  increpans,  signum  vivi^icse  crucis,  in  altari 
ejusdein  miriOcic  eccl^siac  {)08itam,  ante  mentis  ejus 
oculos  posuit,  et  npertissima  verilatis  assertione 
esposuit  quod  ex  quo  salus  mundi  Cbrisius  (22i)  in 
ara  siayros,  se  Deo  Patri  hosiiam  vivam,  hosiiam 
sancum  ei  immaculatam  pro  iotitts  mundi  peccatis 
obtulit ;  quidquid  ad  utilitaten  et  sahiiem  iuimani  ^ 
generis,  quolibet  niodo,  vel  ab  angeJis  Ineis,  vel  lio- 
minibus  sanctitiitis  excellentia  cximiis  faclum  slt, 
pneler  virluleni  tbronis  ei  doniiiiationibus  adorandse 
crucis  fieri  nuUo  inodo  poUierii.  Et  uliuam  divinae 
virtutis  aspiratio ,  (2i5)  Bereiiguriaiue  ha*reseo9 
complices  non  morho  exulcerel  podagrico,  sed  in* 
iemi  consili  sui  antitodo,  a  siniili  blasphemiae  libe- 
rei  peste  nc  pcrieulo;  qui  dam  plusquam  oporlet  ta» 
pere^  sapiunt  {[ivm,  ffii,  5)  ad  nimium  catorem  trans^ 
eunt  ab  aquis  niviuni  (Job  xxiv,  19);  et  sicut  (226)  pa- 
nem  el  calicem  iii  altari,  hiunaniB  reconciliationis, 
€t  Odci  iiiysteriuin  non  crednnt,  vcrum  esse  cerpus 
et  sanguinetn  Dominicum ,  sic  tam  inconsulta,  quara 
proplKiHa  tcincr4late,  oniiii  sophistica  nrgutia,  &y]l0' 
gisniorum,  ac  enlhyniematum,  pcrsnadere  conantur 
menlibus  dogniata  siia  admiraiititim,  (^'i?)  ne  in 
llexione  genuum,  ei  effusione  iletuuin,  cuilihet  snU 
vific»  cruci ,  rorinane  ad  illius  simililudincni ,  in 
qua  pepcndil  s»lus  angeh>riiin  el  hominum,  reve- 
rentiam  etlionorem  inipendaiil  dehitum.  Niiiiiruin 
dieeiues  se  esse  4apieutes^  sluUi  fncii  smt  {fiom.  i,  2S), 
quia  (228)  qni  noclurnis  tcncbris,  et  insoinniis  et 
pfaanlasiis  perterriii,  se  crucis  charactere  digiiis  iu 
fronte  vel  in  aere  edito^  contra  perictila  muniuiii, 
invictx  viriuli  ejtis  in  qualibel  niateria,  persuasi- 
bilibus  humano!  sapientite  terbis  (ICor,  ii,  4;  derugare 
non  inetuunt.  Yictoriie  signo  defensaiUur,  ct  saluitB 


EFTfitl.NAGENSIS  m 

siio!  tropseutn  dehoncstare  conanliir  :  et  in  hoe 
ZabuK  archidterium  Juliauum  Apostatam  imitaLtiir. 
Is  eniin  iiifestissinius  crucis  Chrisii  advcriarius, 
cuin  iinperii  ambitione  accensus  a  quodam  magics 
artis  peritissimo  (2S9)  iii  fatidicnm  iniromissus  esset 
adytiim^  ut  consuleret  oraculum ;  seductotibus  sibi 
apparentibus  spiriiihus,  juxta  morem  solitum,  ter- 
roris  magniltiiJine  ac  necessitudine  conipulsus  Id 
fronte  sua  invisum,  ct  illis  et  sibi  vlctoriosissimQm 
siayras  cxpiessii  signaculum.  Ddminici  vero  tro- 
phsi  figuram  inimica  phalanx  respiciens,  su£  mc- 
mor  deviciionis,  evauuit,  et  fulminant'tis  Aposiati 
tantae  visionis  horrore  obstupefactus  cxpalhiil,  et 
jnconsultus  ct  coiifusus  exiit,  et  in  omnes  thau  clia« 
ractere  in  fronte  sigualos  (Ezech.  ix,  i),  sing>ilm 
etiiialis  odii  vexillum  extulit;  nec  eos  impugnare 
anlc  dcstitit,  doncc  in  Persarum  regno,  siagulorit 
(erus  (PsaL  lxxix,  14),  Doininirae  vtneac  devasUtor, 
diuiiua:  vastationis  suae  poenas  exsolvens,  (230)  in- 
jecto  diviiiitus  vulnere,  actern»  morii  sucoubuit. 
El,  uc  incuni  in  vivilice  crucis  pra:conia  propensini 
studiiim  generet  fasiidium,  prxlereo,  qnod  Lauren- 
lius  nominis  sui  iaurea  laureatnf»  per  insignc  crucis 
signum,  cajcis  reddidit  visum.  Non  adnotoi  quml 
moderatissiinua  monachiex  convcrsationis  dispos  tor 
Bcnedictus,  eodem  vilali  signo  digilis  in  aere  etii  o, 
icthalis  vencni  confregit  et  excus6it  poculum,  tacco 
quod  quidain  Symmysta  sancti  Spiritus  (iZi)  ne- 
jnine  Martyrius,  cum  manu  signarei  panem  subd^ 
nerinin,  prunis  et  cineribus  supposituni,  panis  idein« 
iinniensum  instar  crepitaniis  in  ignijl)us  o\lx,  dedit 
crepitum,  excoctus ,  ejus  characteri«(  ia  se  osten^ 
4lit  liiulum,  quem  non  lactiiSf  sed  fidei  inscripsit 
incritutn.  Taota  enim,  ei  tot  sunt  mirirtcae  cnicii 
iaudum  insignia,  ut  iiumano  corde  non  condpi, 
iion  coroprdieiMii ,  lingtia  nullo  modo  possini  ex* 
prinii;  etideo  pro  suuim.ne  devotionis  me»  in  eam 
afPectu,  siimm»  tcnieritaiis  deiiotari  elogio,  et  non 
injuria ,  vereor  vebementissime  redargui ,  quod 
iania  reparatricis  ei  sahitis  ei  vitas  omninm  repa- 
ratorum  praHronia,  detero  cuipa  insulsi  a  sierilis 
ingenii.  Nara  qiiid  Uinii  siguaculi  pr^rogaiiva  evi* 
dentius?  quid  poteuiia  pfsestaatius?  £sl  crux  Domi* 


(224)  In  ara  stayros,  Crux  GrxchoTKvphc  <Iicitur. 
Qu»m  vo(!Ciii  hic  iioster  aliquolies  usurpat  in  se- 
cuiido  casii. 

(22£»)  Ihrengariancs  ha^reseos  complices,  Vixit 
Thiorriiius  cuiii  ilio  loties  relapso  ha:resiarcha,  CuU 
vinislaruiii  prototypo. 

(226)  Panem  et  calicem  in  allavi  non  credunt,  VC" 
rum  esse  corpus^  et  sauguinem  Dominicum.  Non  cen- 
set  miuiere  panem  ,  ui  Lmheraiii  hxrctici ;  sed 
paiiein  vocat,  qiii  panis  fucrnt.  Item  ,  panis  est, 
led  spjritniis,  et  qui  de  costo  descendit, 

(227)  Ne  flexione  genuum,  el  effusione  fletuum, 
Haiic  DcnMi«;:irii  hxiesiiii  ex  Thioirido  discamusj 
quaiu  apud  alium  ikmi  int*.iuiui  nie  leg^.re.  lii  ca  iie- 
ruin  spirlMiiii  Galvinisiiciim,  jaiu  tuai  spiranlem  et 
iiispiranteni  agnoscimus. 

(228)  Qut  fiocfurnis  tcnebris.  Credendum  es(,  ns-» 
itM*eiiie  nostro  auciore,  l^ereiigarianos,  vel  consue- 
iiidine  suadeiite.  vcl  cogentc  iiecessitnle,  saliilifero 
iilo  sigiio  quandoqiie  usos,  cui  alias  honoris  nibil 


hnbcndum,  nequiter  docerent. 
D     (229)  In  faiidicum  adgtum,  Memorabite  lioc  even- 
tiiin  opera;  pretium  esi  legere  apud  Theodoret.  itt 
Histor.  iib.  111   cap.   5,  et  apud  Naxian.  oral.  in 
iiunc  apostat:nn. 

(25U)  Injecto  divinitus  vulnere.  Yariantibos  de 
miserahili  Juliani  niorte  sentenliis  ,  illa  maxitnc 
placet,  a  Mcrcurio  martyre^  Dei  jussu  interemptuni. 
INarrat  Damascen.  orat.  1,  De  imag.  Et,  nt  in.ijor 
sit  gcminata  auctoritas,  narrat  iion  ex  se,  sed  ex 
ileliadio.  Videat,  qut  plura  desiderat,  apud  iiaro- 
nium,  anno  Ghristi  563. 

(251)  Nomine  Martyrius.  Lege  elogantem  hanc 
narraliunCulani,  aliquanto  fusius  et  clarius  exprcs- 
sain  apud  D.  Gregor.  Magnum,  lib.  i  Diahig.»  cap. 
11,  ubi  ail,  reliquos  panes,  pro  more,  crnce  signa* 
tos  fuissc  :  hunc  sohtin  neglectuin,quemvir  sauciits, 
eo  sigiio  in  aerc  duiilaxat  edito,  sub  cjiieribits  la- 
(eiitem,  cruce  iusigncin  fecii. 


5$:,  FLORES  EPITAPim  SANCTORUM. 

iiica,  villa  coceinea  {Cant.  iv,  5)  cni  in  (252)  Sirasi-  A 


LIB.  IV. 
GAPITULUM  lil. 


m 


rim  ipontie  assinnlanlnr  labia  (ibid,) ;  qnia  omnis 
doctriiia  CTangelica  el  authenlica  Dominic:!^  passio- 
nis  auctorilate,  qnasi  criiore  profluo»  cst  illita  cl 
prrdita  :  cl  dum  noxii  cogilattis  ex  iininissionc  ad- 
versaria  volvunlur  menle  lacita,  si  ilivime  niisera- 
lionis  respectu  fliictiiaiui  peclori  (255)  medicinalis 
per  digilos  imprimitur  fascia ,  qnidquiil  illicitiim 
€t  nerarlum  iractatur,  ut  lclhale  vinis  cxlrahilur, 
ei  abjicitur  vitalis  signi  vicloria,  et  (25'1)  compressa 
fltixa  ct  inordinal:!  cogitationum,  quasi  crinium, 
cxtiherantia ,  inenti  animx,  capilj  naturalis  ci 
(liviniins  instti  decoris,  reparalur  composilio  decens 
ctcongnia.  Omni  crcatura^  dominatur,  oinnis  reriim 
Hatura  jiirc  ei  famulantur.   In  qiiatuor  elemeniis 


De  elavii  Dotninieis  et  iancea  milittt, 
Sed  quid  censendiim  esl  de  pretiosissimis  clavis, 
per  manus  el  pedes  Doroinicos,  in  criicem  snnctana 
iransflxis^?  quid  de  salviflca  militis  laucca?  quas 
I>(»minJci  sanguinis,  et  sacri  Baptisinatis,  de  lafere 
Cruciflxi  Domini  clicuil  et  produxit  inysteria?  0 
quam  praeclara  Doniinicorum  clavornm,  et  salutaris 
lancex  speeialis  matcries,  quse  auri  et  argeiiti  ac 
omnium  metallorum  longe  excellit  specics,  qua  non 
(ler  discordiam  in  perniciem  mutuam  armaii,  sed 
intcriia  concordia,  ptrr  pacein  boiix  voluntatis  an- 
gclis  coiiroe.ternli  suut  homines !  0  qtiam  sancta, 
qiiam  prc'iiosa,quam  dulcis,  quam  amahiliset  dclr- 
clabilis  reni  mnteria,  unde  clavi  in  cnriie  confixi 


H  omnibus  qux  consianl  ex  cis  virtulis  sua?  m.'^-  B  Dominica,  unde  salularis  procusa  cst  lancca,  per 

qiiam  flainmea  paradisi  remota  est  romphea  (Geii. 
III,  24),  el  inimiei  defecerunt  framew  in  finem  (PtaL 
IX,  7),  diversorum  profeclo  errorum  et  opinionuin 
spicula,  quibus  tanquam  hostilibus  gbdiis  infeiix 
perimitur  aoima ;  al  qtise  conviiicendii,  et  ad  flnem 
defectus  perdiicenda,  et  ad  civitaiet  principataani 
aeris  hujus  de$truenda  (ibid.\  bts  acuia,  prjnio  ad* 
ventu  in  vagina  hnmirilatis  abscondila,  in  seGiiiido 
adveiiiens,  iii  manifesto  clariiatis  sux  splendore  ac 
terroris  cornscationcvibrabiturfraniea,  in  secundo» 
inquam,  adventii,  cum  secundum  veridica  egregio- 
rnm  vatum  Amos  el  Sopboni»  vaticinia,  ingladi^ 
morientur  omne$  peccatoret  (Amo$  ix,  10)  terro!,  ct 
tetri  coloris  jEthiopet  (Sophon,  ii,  12)  inierliciontur 


gntticenll;tm  exerit,  diim  digitis  in  acre  expressum, 
ventonim  collisiones  et  fulgurum  coriiscationes  dis- 
jicit  et  ndimit;  igni  ingestum,  saiictiflcatum^  ct 
(255)  pascbalibus  gaudiis  dignuin  eflicil;  incendium 
aul  exsiinguit,  aut  abigit;  in  aquani  editnm,  rege- 
nerationis  gratinm  et  (256)  naturse  transmutationero 
perlicit,  et  (257)  inundantiam  fluminum,  et  eleva- 
tiones  et  monles  fliictuum  ^ompescit,  ac  in  alveos 
dejicit,  ac  qaasi  insolubili  objecto  obice,  intra  ripas 
et  littora  condudit  et  imminuit  :  lerrae  imcqualitali 
oppositum,  steriritatem  agrorum  fecundnl,  et  uberi 
copia  reficit.  Postrcuio  omnem  intemperiem  ad 
temperiem  redigit,  et  (258)  arboreain  vci  saxeam 
molem  ruiturain  ,    aut  immobililer  in  ipso  casn 


suspendil,  ligat  et  comprimit ;  aut  sine  omtii  peri*  ^  disiricta  et  amarissima  et  irrevocabili  uliim:e  dis^ 


enlo  summa  cum  admiratione  spectantium  dejicit. 
£t  quid  amplius  roibi  iminorandum,  quid  profusius 
eloquemluro  ?  Oiniiia  ccelestinm ,  terrestrium  et 
infemorum  regna  ,  crucis  viviflcae  subjecta  sunt 
Doininto,  per  eum ,  ciijus  carnali  repamta  sunt 
rommerdo  :  qiii  mortuos  prnevaricalionis  ligno 
{Gen.  n,  17),  viviflcavit,  et  resuscitavit  redemptio- 
nisligno;  qni  mortein  exortam  et  iiigressum  pcr 
iiiobedienttae  arborcm,  per  verae  obeilientise  exstinxit 
et  exclusil  arborem ;  qui  moinentaneuni  carnis 
assumptse  snpplicinm  ,  a^ternorum  suppKciomni 
singnlarem  dedit  esse  medicinam,  refrigcrinm  ac 
eitermiuium. 


cussionis  ac  examinis  sententia.  In  tam  saluiariuin 
clavorum,  et  Dominlcae  lance»  praeconium,  longo 
anie  vaticinatiis  esi  Spiriius  sanctus  por  Zacbariam 
prophetaro,  organuro  suum :  Aepicient  ad  me  qnem 
conftjerunt  (Zachar,  xii,  10;  Joan.  xix,  57) ;  et  paiilo 
inferius  :  Framea  tutcitare  tuper  patiorem  menm 
(Zachar.  xiii,  7).  Et  qnae  pretiosior  omnintn  metal- 
lonim  materia,  quain  illa,  cui  Pater  per  Spiritnro 
saiiclum  imperavit  suscitari  super  pastoreni  stium, 
et  percutere  pattorem  (ibid,),  omnium  principem 
unigcnilum  suum?  Hacc  tanti  pretii  framea,  anno 
progeniti  Yerbi  (239)  millesimo  nonagestmo  octavo, 
divina  rcvelatione  Antiochiae  repcrta  in  arca  niar- 


(%I2)    Siratirim.    Camiciiin  canticonim   llebrsi  ~  (ura /!/ti  ira!(Ephet.  ii,  3),  per  baptisroum  facti  su 
dicuni  Sn   hntirim.  Uiiam  vocem  iiosier,  aut  ejus      mus  fllii  Dei. 


amanuensis,  fecti. 

(433)  Medirinalit  per  digitot  imprimilur  fatcia. 
Crucem  peetori  imprcssam  fatciam  vocat,  qua 
ejus  fliictuatio  sistatiir. 

(^)  Compretta  (luxa^  et  inordinata,  cogitationum 
qnaii  crinium,  exuberamia.  Rcspicit,  quod  piiilo 
nniedixit,  cniceni  Dominicain  essevirdifit  corci/t^/im. 
TSam^capilli  viiia  coercenliir. 

(255)  Patchalibut  gandiit  dignnm  eficit.  Manife- 
sie  spccfit  Ecclesite  antiquum  jriium,  qiio,  Sahbat» 
sancto,  receus  excussus  e  silicc  ignis  benedicitnr, 
eo(|ue  Paschalis  ccreus  acceiidilur.  Erubescant  ha:« 
rctici,  vix  nudiustertius  naii. 

l256)  Natnras  trantmutationem  perficit.  Cum  hic 
(|e  baplismo  loquatur,  non  alia  transmutaiio  inteU 
iigi  potest  quam  spiritiialis.  ilum  enim  ettemut  na- 

PiTnoL.  CLVIl. 


(257)  Innndantiam  flumimim.  Illustrissimitm 
hujiis  miraculi  exeinpluro  est  in  Vita  S.  Gregoril, 
cognomcnto  Thaumaturgi,  cujus  baculus  ad  Lyci 
fliivii  ripam  deflxus,  et  ejus  rabiem  compescuit,'el 
inomenio  in  virenlero  arborem  excrevit. 

(258)  Arboream  molem  ruituram.  Vide  Severuut 
Sulpiciutn  in  Vita  S.  Martini :  qtii  id  cum  roultorum 
stiipore  primiim,  tnm  etiam  saltite,  exanimatis  metii 
suis.  intrepidits  ipse  exhibuil,  ciii  soli  extremum 
discriinen  imniinere  videbatur.  De  saxea  mole,  cru- 
cis  virtuie  snspensa,  D.  Gregor.  Magnus,  lib.  i 
Dialog.,  cap.  1. 

(i39)  Milletimo  nonagetimo  octavo,  Baronin» 
encyclicam  de  hac  inventione  epistolam  ponil 
anno  iniltesiino  cenlesimo.  Sed  par  est  credero 
scriplaro  biennio  post  inventionem.  Naro  Thiofrida 

13 


5d5  TIHOFmW  ABBATIS  EFTERNACENSIS  y,(l 

Diorea ,  et  YCxilJo  pra^rixa ,  iiiuiiinera  elbnicoriini  A  dinoin  iraiisfudil  iii  oiunia  acerbissiina  Sam  lornQ 
ad  intemccionein  prosirayit  niillia,  el  Clirisiiaiio-  ciijiiscunique  supplicii  {,'eiicra,  ct  cariiis  pcr  iltiistrd- 
Tiiin  pbalangas,  ante  onini  obsidionis  el  fainis  adver-  lioncin  spiritus  sanctificatae,  qiianlacumqiie  ar 
silaie  alQictas,  laBla  et  incrueuia  glorllicavit  viclo-  qiialiacuinque  snpplicin,  in  corporuin  et  animarnip 
ria.  El  qnid  Crucifixi  Doniini  clavis  sanctius,  quid  siiavissiina  et  saluberrima  transliilit  obtectaniciii.t 
einineniius  ?  Nimirum  sicut  plasmator  rerum  oiii-  cl  reinedia  ;  ul  qiiasi  iminulalo  et  converso  iia- 
nium  (240)  de  proioplasii  dolens  ruiiia,  quando  iuru5  orJine,  oinnes  crucialuiim  materix  clceto 
pomi  noxialis  mursu  in  mortis  corruit  officinain,  ruin  corporibus  adhlbltas  ardentius  appctantui 
redempliouis  iignum,  quo  dauina  ligni  prauvarica-  quam  exquisilissimac  epulrc,  quain  opulentissimap 
tionis  solveret,  prxnolavit  ;  sic  inalerieni  clavoruui,      tolius  niundi  deliciae  ;  el  in  earum    acquisilioiiefr 


ac  veuerntionem,  (242)  prodige  dispcnsentur  acqui- 
silse  summo  cnin  labore  ac  periculo  periluraein 
inomento  diviiix. 

CAPITULUM  V. 


Quod  niliil  in  mnndo  preiiosum  comparetur  erucibus 
Pelri,  et  Andretc,  uc  Panli  cateme. 


quibus  nianus  redemploris  boiniuis,  pro  nianibus 
praevaricaioris  boniinis,  inconlinenter  cxlciisis, 
qiiibus  pedes  pro  pedibus,  ad  vetilos  concupisceu- 
tise  ramos,  caliidi  serpeiilis  astutissiina  pcrsiiasionc, 
^241)  inrevocabililer  progrcssis,  in  arbore  stay- 
ros  configercntur,  ordinaiissiina   provideiilise  suns  ^ 

disposiliooe,  inler  ipsa  mundi  exordia  prujordinaviu  <>"•»  ®"''»    Ibesaurus.  quis  lapis  pretiosus,  qiia 

CAPITULUM  IV.  operosjc  lexiurse  vestis,  comparetur  sanctx  crucl, 

Quodexsalutari  crucii  patibulo,  in  omne  sanctorum  ^^  ^'"^""^  principis  aposlolici  ordinis  Peiri,  iiiver. 

supplicium  transfusa  sit  sanctificatio.  sis  buniililale  incomparabili  pedibus  crucinxi  ?  qiia! 

Sed  ul  de  allissima  salutaris  ligni   altiludine,  in  i^^"*  niundi   Iranseiintis  divitia!  conferaiilur  paii- 

t;ujiis  mysterium  sponsus  canit  myslice  in  amoris  i'-do   criicis  germani  ejus  noinine  et  gratia  virilii 

e»rm\tie:  Dixi :  Ascendam  inpalmanit  apprehendam  Andrex  ?  qiiod  exiinil   inelalli  gpntis  a^quiparctur 

fructus  ejus  (Cnnt,  vii,  8),   et  item  :  Sub  arbore  docloris  cl  magistri  geiitiuin  ^PauIi    c:ilona?,  riijns 

tnali  smciiavi  te  (Cant.  viii,  5)  :  ul,  inquam,  de  lam  pni*roni«m.  Gregorius,  Iiicidissimns   cl  vigilaiiiis- 

f  reliosi   iigiii  alliludiiie  pedclentim   descendam,  in  simiis  expositor,  et  contemplator  Ibcori.T,  descripsii 

horium  nucum,  ut  videam  inyslica  pojna  convaUium  religiosTR,  ac    ejusdem  (24S)  spennologi    amairicl 

^Can/.  Ti,  10),  inquornm  per  amicam  amico  decaa-  ardenlissima    (244)   iinpcratrici    Conslanli;e  :  /)« 

iatur  lypam,  dabo  tibi  poculum  ex  vino  condito,  et  catenis,  inqiiit,  quas  ipse  sanctus  Pantusin  coUo  ei 

wustum  maiorum  Punicorum  (Cant,  yiii,2)  :  prole-  manibus  gestavit,exquibus  mulla  miracula  in  populo 
«tari  salva  fide  praesiiino,  fidiicia   accepla  per  Spi-  '^  demonstrantur^  partem    vobis  aliquam    transminere 

rllum  sanclum,    qiiod  ex  vivifico   et  salutari  cru-  fistinabOfSi  lamenhanctollerelimanJovaluero.quia 


<^is  patibulo,  quo  prinias  pncvaricationis  vindica- 
tnin  et  expiatum  esl  peccaium  et  mortis  solntum 
cbirogrnphuin,  salvalio  et  sanctificatio  transfusa  est 
in  oiniic  stipplicium,  qiio  sancli  et  electi  Dei,  cru- 
cifiiientes  carnem  suam  cuni  vitiis  et  concupiscentiis 
(Gal.  V,  24),  arccpiabile  el  niediillalum  Jesu  Cliri- 
filo  criicinxo  nieruorunt  iii  odorein   suaviialis  csse 


dum  frequenter  ex  catenis  ejusdem  multi  benedictio- 
nem  petunl ;  ut  parum  quid  ex  limatnra  percipiani, 
assislit  sacerdos  cum  /fmir,  et  aliquibus  petentitfus  ita 
concile  aliquid  inde  excuiitur,  ul  mora  nuUa  sii: 
quibusdnm  vero  rogantibus,  diu  per  catenas  ipm 
lima  ducitur,  et  tamen  ul  atiquid  inde  exeat  non  obti 
netur,  0  quani    pi'«TcIanim,    quain   excellens  |)et 


sacrificiuin.  4}nigeniius  eniin  Patris  qui   secuiuiuiH  egregium  apostoliciiin,   speciale  paracleii  organnni, 

<v:w  electionis  Pauluin,  est  caput  corporis  Ecclesitg,  aposiolici  supplicii   prxconiuin,  <|uo  excellenlissi- 

ac  principium,  primogenitus  ex  mortuis,  pacificant  n^tim  el  inagniflci  spirilus  el  corporis  cjus  declara- 

per  sanguinem  crucis  ejus,  sive  quce  in  terris^  sive  l"f  meritum  !  Est  profeclo  sumnia  veneratione  el 

quas  in  coslii^  sunt  (Col.  i,  18-20)  ;   iinigenitus,   in-  a«lmiraiione  digiiiiin,  qiiod  liina  ferruin  ad  exculien- 

quain,  Palris,  qui   donans    nobis   omnia  delicla,  et  j^  **"'"  ^^  limandum  sublili   arle  buniana  cxcogiiaium 

delens  quod  adversum  nos  erat  chirographum  decreti^  ^^  transformatum,   aslante   sumina  cum  supplica- 

nobis  omnino  contraw,  ipsum  tulit  de  medio ,  ii/}Ii-  ttone  et  digna  elimato  ad  unguem  et  eininenlissiino 

gensiltud  cruci  (Col.  4i,  14),  de  omflri/iirfiwc  sua  eleclionls  vase  reverentia  Dci  sacerdoie  cum  ccclc- 

amarissima  (Isa.  xxxviii»  17),  dulcissiinam  dulce-  siastico  ordine  nihil  potest  exculere,  nfsi  quaiido,  e(       j 


siia  fides  bac  in  re  conslarc   debet,  qui  eo  tempore 
florebat. 

(240)  De  protoplasti  dolens  rnina.  Hunc  locnm 
descripsit  ex  nobili  Ecclesia:  liyinno,  cujus  iiii- 
tiuni  : 

« 

Pange,  lingun^  gioriosi 

Praiiium  cerlaminist 

cujus  auctor  Venanlius  Fortunatus,  qui  in  lUimanis 

agebat  anno  Cbrlsti  570. 

,  4241)  Irrevocabiliter,  Nam  revocare  gradum  homo 


lapsus  non  poterat,  nisi  euro  Christi  crux  et  pas- 
sio  erigcrct. 

(242)  Prodige  dispensantur,  Plenae  siint  omiK^s 
nisioria)  h(»c  cultii,  boc  SS.  reliqiiianim  sln.lio. 
Excmplum  cape,  ct  ex  capiie  qiiinto,  quod  jaiu 
seqiiilur. 

(215)  Spermologi,  S.  Pnulum  aposloliim  Alhpnissic 
\x)cabant  philosopbi  :  qiiorl  vetus  inlerpres  verili, 
seminiverbius  Act.  xvii,  18. 

(244)  Imperatrici  Conntantina*.  Corrigeiiduiii, 
Constantio!,  ex  ipso  loco  D.  Grcgorii.  lib.  ii  Regi- 
siri,  epist.  50. 


397 


qiiaDUirD,  ac  qui4)iis  coiicesseril  iiKlul^ciUia  ei  profliia 
pietasdign.Uionisai)ObtoliC2c.Oquaiiilongeauroobrizo 
pretiosior  est  cateiia  apostoIica>  per  qttani  alligaln, 
et  ad  Doniini  Dei  Sabbaoili  iiotitiain  attracta,  et  iri 
/l((e  catholica  solidala  esl   fcrrca  gcnliuni  diiritia. 

CAPITULUM  VI. 

De  lapidlbus    prolomarlyris    Slepham,   et  crnliculn 
Laurentii, 

At  qiiid  lonjicienduin  dc  lorreiitis  lapidibus, 
quibus  protomariyr  Stcpbanus  pro  nominis  sui 
roroiia  csi  obrutus  ?  Qiiid  censenduin  de  craticula 
ferrea,  siiper  quam  adustus  esi  ex  gloriosissiina 
laurea  sortiius  notnen  Laurenlius  ?  Utriusque  sup- 
pliciuiu  iu  loiius  inundi  versiiin  esi  reniedium  ci 
solalium,  ei  de  supplicio  liberai  corpora  et  animas, 
iuliino  corde  ei  Hrina  fide  supplicanliuin.  Par  uirius- 
que  nicrituin  pari  divina)  dispeiisalionis  graiia 
(.'islribuiuni  esi  in  dispar  utriusqiie  siippliciuin,  ei 
(lissiniilis  |i(enac  instruinentuiii  factuin  esiuiuiidi  si- 
knle  ac  per  einoluinentuin,  ei  ingens  angelis  ei  boini- 
iiibus  Iripudium.  In  utroqiic  siininiu!  pulcbritudinis 
ot  sanctiiaiis  ineinbro  suo,  caput  clcctoruni  Chcisius 
Domintis  esi  passus;  in  alicro,  s:ixea  luole  prosiraius ; 
in  aliero,  pninis  superposiius,  (!2i5)  piscis  paschaiis 
ussaius;  cl  ideo sicnl  salvifica;  crncts  sux  palibulurii, 
Mc  uiriusfjtie  de  sacratis&itno  passioiiis  8ti»calice,i/e 
tino  comiito  eC  muAto  malorum  grafialorum  {Cant. 
viii,  2)  iiicbriati  supplicium,  niodo  dispensaiorio  pro- 
vidii,  procuravil,  ci  consecraviiinsaluiem  omniuin 
promereniiuni.  Ei  quis  non  longe  excellcntioris  xsii 
niei  preitt  qii»ie<:iuiquo 
Lus  taclis,  ei  infcclis, 

piolomariyris  Stepliani  ;  quani  jiixla  sensuni  hislo- 
ricujn,  operimenlum^  ei  ornanicntuin  principit  Tyri 
{Hiech.  xxviii,  15),  ihiodeiioruni  videircei  bpiduin 
siiblege  per  quaiitor  ordiiies,  in  rationaii  suinini 
IMmiiCcis,  n:ystica  ralione  disposiioruin  nitorein 
Verslringenieiii  ci  excxcaniem  oculos  concupiscen- 
lis  aninii  ?  (Exod.  xxxix,  8  seqq.)  Suni  profecto 
iili  lapides  prciiosi,  inslrumenia  et  inciiameuia 
biifcne  avariiiae  :  suui  isii  revera  de  torrcnte 
uccepti,  inuniincuia  ei  propugnacula  coiiira  spiri- 
lualia  nequiiiap,  et  viciricia  jacula  Davidicse  vicio- 
rix  (/  Reg,  xvii,  40).  Illorum  fulgor  mcntis  acicin 


FLORES  EPITAPHII  SANCTORUM.  -  LIB.  lY  398 

\  horum  qiiasi  iiubrem   lapiduiii,    collisa   durities,  et 


coinplula  esi  arida  terra  cordiuiu  :  el  (246)  Saulus 
itipina  rabie  manc  involnns,  et  coiiiedcns  praidam 
{iien.  XLix,  27)  ;  prostralus  inutavii  iiotnen  ei 
uici  ituin  ;  ei  ercctus  Paulus  vas  eleclioiiis,  vespere 
dividit  8|K)lia  evangelicae  pincdicaiionis  in  univcr- 
sitaiem  geniiuin  :  ei  ter  virgis  ccPhus^  semel  lapidalus 
(II  Cor.  XI,  25),  ac  omnibus  humanx  nflliciionis 
periculis  terra  inarique  periclilalus  ;  ct  amaris- 
sime  senex  liiens,  quod  adolescens  leiueie  observa- 
vii  sarcinulas  vcslium,  ei  oranes  exenos  reddcndo, 
(247)  saxa  injecii  per  oinnitim  iiianiis  lapidan- 
iiuni,  innuiueros  lapides  vivos{I  Petr,  n,  4),  spi- 
rituules,  prciiosos,  in  fundameiKo,  quod  est  Cliri- 
siuS  Jesus,  fundalos,  iii  uranioae  cnria'  conipor- 
0  tut  ei  ii-ansponilxHlincium.  Niniiriim  sununa  devo- 
lione  veneraiida  ci  appetenda  esi  tanioruui  lapidum 
inaleria,  qu:e  ipsuin  proioinariyreiu,  lapidi  summo 
angulari  (I  Petr.  ii,  6)  faiuili:wi*iiis  coiupaginatum. 
Cbrisio  Josii,  et  per  ejus  pneclara  excinpla  el  ine- 
rita,  innumerahilia  inartyruin  millia,  lapides  dolatos 
iiistruclnra  muri  coelestis  Jerusalem  quiv  wdificaiur 
ut  civitas  (PsaL  cxxi,  3),  ubi  uon  audittir  securis  ei 
malietu  (III  lieg.  vi,  7) :  advcrsilalibiis  ctdiscipliiia 
vcritatift  ciercilaios,  cl  ad  iingucin  perfectioiils  ex  ■ 
politos,  disposiiionc  ordinatissinia  iransjKisuii  per 
loca  incritis  siiiguloruin  congriia.  Et  quid  piscis  assi 
cum  favo  meUis  [Luc.  xxiv,  42),  cxquisitissimi  cibi 
pasch.ilis  Agiii  Christi,  craticiila  Laurentii,  quid,  in- 
.w.w.w-—.- ^  ^«'•'^""tP^irnicriliini  iiiariyris  egregii,  in  se  babrt 
fragmen  ex  rigidis  lapidi-  prctii?  Qiiid,  jiiquani,  inatcnule  quisquaiii  ci  poiesi 
iiiio  connecniiis  sanguiiie      comparare?  Nani  ipsuni,  de  qiio  inagniricum   ilhul 

prolatum  cst  prtecunlnni  :  Quam  abscondi  potest 
Ihma,  tam  abscondi  poiest  LnHrentii  corona,  ipsiim, 
iiiquaiu,  lanquain  auriiin  igne  excociuui,  probatum^ 
jmrgatum  sepluplum  (Psat,  \\,  7),  ct  iii  numcrtim 
cjiis  inaestiuiabili  cxeniplo  provocalum,  ei  flauunis 
ardentioris  fidei  ct  cburitatis  accensuin  utriusqiio 
scxiis  populuui,  Ibes  iuruin  iiicomparabilcm  ac  pte- 
iiosissiinuin  in  Rcgis  regum  omiiiuin  ct  Doniini  do- 
ininantium  transniisil  gazopbylaciuni.  Unum  profe- 
cto  iania^ craiis  fcritNC  segnia  minutissiniuin,  longe, 
imo  incomparabililer  pra!cellit  omnc,  quod  in  oble^ 
ctatione  reruin  inatcrialiuin  esl  avidissiuKc  meiiiis 


obtenebrai,   in    inutuam   caedem  fraierna  et  ami-  p  human»  pra*stigium.  Et  uiide  hxc  iargiflua   super- 

abundai  gralia,  undc  tanla  evjiberat  gloiia ;  nisi  du 
incxcogitabili  ei  ineffabill  (248)  condilorls  yles  ci 
aplanes  inuniliceniia?  Nain  qui  operainr  omnia  in 
omnibus  (I  Cor.  xii,  6),  qui  statu:n  coiidilionis  hu- 
manae,  per  os  doientis,  ei  ingeraiscentis  Job  mystic« 
ac  Iropologice,  comparal  uavibus  poma  portaMibus 
(Jo6  IX,  26),  in  omnium  clecioriiin  siiorum,  (qui, 
dum  ad  ingeuiia   naturx  boiia,  per  gloriosis:»iniai 


cissima  conla  concilai  ;  istorum  rigor  uno  ictti 
luystico  Goliam  hosiem  iinmaiiem,  robustum,  ar- 
iiiis  terribiiibus  inuniiiim  exsuperai,  loiaque  Allo- 
pbylorum  conirariae  videlicei  fortitudinis  casira 
contnrbai,  fiigat,  proculcat  ei  exterminai^tfrtd.,  49- 
5j)  :  ac  ininiica  corda  omni  propnlsa  discordla, 
arciissimis  amicitiae  ac  chariiaiis  vinculis  alligat, 
et  danil  pacem  siiper  pacein  Deo    reconciliat.  Per 

(245)  Piscis  paschalis.  AUudit  ad  pisccni  prunis 
superposiium,  Joan.  xxi,  10.  Per  eiim  vult  Thiofri* 
dus  CbrisuiiD  designaium,  secutiis  plures  antiqiios 
Paires,ui\uguslinum,Tractat.cxxiuinJoan. ;  Greg. 
honi. ,  ^ ;  iiem  Uieron. ;  Origeii. ,  TerlulL 

(2i6)  Sanlus  lupina  rabie  mane  invotam.  Ex  Ait- 
gustiuo  baec  sumpsil  :  apud  quem  clegantem  bauc 


allegoriam  nete  pigeat  lcgere,  sertn.  14,  de  sanciifr. 

(247)  Saxa  injecit  per  oninium  manus.  Augustinnx 
Ibid. 

(248)  Conditoris  yles  et  aplanes.  Grxcis  hyle^  vXi^^ 
csl  materia ;  aptanes  vero,  omlKvne^  coRlum  stetlifj^ 
rtm.  Macrob.  libr.  i  Pe  souui.  Scip.,  capil.  Q  ei  U* 


m 


THIOFRIDI  ABBATIS  EFTKRNACENSIS 


m 


crucis  rcslTmgnnliir  mysteritim»  quasi  poma  poruinl  A  Atiem  impoiiere  mihi  esl  animus.  Ante  tamen  qiiaio 

per  lignum)  in  eleclonim,  inquam,  qualecunqiie  ma- 

leriale  snpplicium,  ul  paulo  -superius  praclibavimus, 

ex  ejusdem  pretiosissimi  ligni  sl^yros  radice,  quasi 

per  fructirerum  siipitem,  in  ramos  succum  et  fru- 

cUim  sic  transfndit  saloiis  liumanseprefium;  ut,  sic* 

ut  tmto  ejus  patibiilo  nibil  .Tquiparari  potest    in 

notura  rerum  omnium ;  sic  niiiil  aequiparari  possit 

suppliciis  eorum  qui  nigmaia  Jesu  in  corpore  suo 

porlantes  {Gal.  vi,  17),  iii  ara  passionis  merueruiit 

esse  Domino  Dco  acceptabiie  sacrificium,  cl   holo- 

caustum  pingiienc  snavissimum.  Est  ipse  illisfacliis 

via;  ambulavit  super  mare  (Jla<//i.  ];iv,25),  ulosten' 

«leretesse  in  mari  viam  (Sap.  xiv,  3),  sed  nuUi  per- 

viain,  nisi  qui  vebitnr  navi,  porlatur  ligiio,  crtice 


exspeciato  potitiis  litlore  celeuraa  laBto  derantem  pe- 
ciore,  et  lympamm  tunens  cum  Maria  (Exod,  xt, 
iO),  Isracliliciim  popitluui  prarcedente,  conciiiam 
caniirum  victoriae;  anle,  inqiiam,  mea  inlerest, 
qiiam  verissime  paucis  alsolven*,  quaie  ac  nnde 
lanla  sim  attracliis  et  illoclus  ciipidine,  ut  difiieU- 
liiiix  ac  loiigc  eminentioribus  ingeiiiis  in  id  temporis 
iiitcntulai  materiae,  teiiui^simi  ingeiiiori  inei  ausiis 
sim  maiiuin  inserore ;  et  conAsus  In  aspiralionem 
oninium  spiriluiim  Coiidiloris,  el  Doniini  Spiritiis 
saiicii  paraclcti,  prassiimpscrim  vela  siispentlere,  el 
ejiis  benigiia  charitale  ac  digiialiono,  claviini  (i50) 
rcgente,  Maleae  (lersecutricibus  iiiidis  nifniis  me« 
navim  crederc.  Igitiir  ejiisdem  incirciiniscripli  spiri- 


videbcet  Dominica.  Sicut  per  inoriem  unigeiiili  Filii  ^^  liis  arcbysieriiiro  ,   sanctac  Efiernacetisis  Ecde<iac 
Dei,  pretiosa  est  mors  omuium  electorum   Dei  (PsaL 
€xv,  15),  sic  perejusdem  satulare  suppliciuiUy  salu- 
ti^fera  ct  consecrata  siint  omnia  eoruin  supplicia  pro 
bonore  ac  gloria  Dei. 

Sicut  per  intinctionem  sacrosancti  corporis  cjus 
iii  Jordane  (Matth.  iii,  16),  in  onines  aquas,  ubicun- 
que  ad  baptismum  praedestinalas,  transmisit  saiicli- 
iicalionem,  sic  per  ejusdem  somatis  sui  in  criicis 
^ialibnlo  a(n.\ionem,  in  omnia  materialia  sanctoruin 
siippKcia,  transposiiit  animariiin  et  corporum  salva- 
lionem  ac  rcdemplionem.  Atqiie  hoc  omni  cuncta- 
tione  louge  reinota  oertiim  tenet  fides  in  petra^  qux 
Ckristus  est  (I  Cor.  x,  4),  fundata;  qiiod  h»c  omnia 
qu»  de  paucorum  CGcli  ac  terrac  excellcntissiinorum 
procerum  suppliciis,  styli  ofTlcio  caraxavimus  prae- 
conia.incippos  (249),  in  fusles,inS€opas,  inpliimba- 
tas,  iiicatastas ;  postremoin  omniaomiiiumeiecioriim 
Dei  diversa,  jure  ac  digne  depromi  possunt  lormen- 
lorum  genera;  qux  per  illorum  mcrita,  quos  hostius 
pacificas,  etholocausta  mediillata,  et  pinguia,  trans- 
Uilerunt  in  coelestis  tabernaculi  et  templi  sanctiia- 
ria  ,  meruerunt  buroanae  cujuscunque  infirinitatis 
salutifera  esse  remedia. 

CAPITULUM  VII. 


Qiia  illeclus  cupidine  scriptor  libeUi  hujus  difficitlima} 
materiei  prtesumserit  ingenioli  sui  manum  inserere. 
Sed  quia  pro  colligendis  odoriferis  floribus  qui- 
hos  serta  consererem,  et  electorum  Dei  epttaphia 


(251)  y;;nincmis,   Reginbertiis   noniine,   secuiKliiin 
eiymologiam  noiiiinis  siii,  exccllentisslme  in  sanclac 
religioiiis  proposilo  et   regtmiue   giibematiis :  ciim 
aUoadinoduni   volaiii  coiiteiiiplationis  s<Tpcnumero 
siispenderclur,  ac  prjepeti   nieiiiis  antiisu  ad  xtbcra 
librai-etur  iiiore  aquilac,  i-epeiitecofiditionisiiuniau% 
aggravalus  coinpedc,  a  snblimibiis  deorsum  evobns, 
eaindem   intcrni   optuius  aciein,  qtiain  solitiis  esi 
radtis  xienii  solis  infigerc,  incliiiavit  et  defixit  a<l 
respecluin  carnis  qiiideni   mortuae,  sed  gloriricnue 
per  merita  vivificatricis  aniinae;  ct  escain  qiixsivit 
in  sanctificato  cadavere  (Job  zxxix,  50).  Quasi  pnst 
volatum,  spirituaiis  aquila    pro  snmendis  caruilics 
,  temin  peliit,  duin  qiiasi  de  summis  ad  iina  venicns, 
'  qiiam  prciiosa  sit  inors  sanciorum    (Psal.  cxv,'l5), 
qua  sc  refici  Alqne  reformari  ad  viiam  expeiiit : 
iiem  qiianta  iii  examiiiaiis  et  in  origiiiem  suani  reso- 
liitis  artubus,  et  iu  oinnibuseorum  appendiciis,  lan 
subslantialibus  quam  accidenlalibus,  divinx  virtuti^ 
et  opcrationis   divitiae  ac  delici.is  superabiindenl , 
suuiin;c   devotionis  aviditate  et  acutissimi  ingenil 
siii  perspicacitale  pensare  ac  perscruiari  sludnit : 
neque  esuin  mysiicarnin  victiinarum  verus  Israeliia 
fastidiit;  sed  uiystice  sublracla  pelle  hostia^  artus  \n 
frusia  eoncidens  (Levit.  i,  6),  inler  bealos  beaiior 
labores  manuum  suarum  maudueavit  {Psal.  cxxvii, 
2);  acintiroae  refectionis  aff«uiin    refectiis  dapihus, 
verbum  bonum  per  incarnati  Verbi  graiiam  eructO' 


deflorarem,evagatus  sum  diutius,dislichonllanluani      vi/  (PsaL  xliv,  2).  Nam  omnia  qux  in  hujus  qiiasi' 


vatis 

Hui  legitis  flores,  et  humi  nascentia  jraga , 
FrigiduSt  o  pueri^  fugite  /liiic,  latet  anguis  in  herba, 
revolf 0  mecum  secretius ;  et  ne  nudis  incedens  pe- 
dibus,  utOrpheia  Eurydicae,  physica  ratio  et  designa- 
tio  musiese,  anguinis  pericliter  morsibus,  longo  labori 

(2^i9)  Cippos,  fttstes.  De  his  cruciamenlorum  in< 
«truroentis,  vide  Antoii.  Gallonium  proprio  et  ele- 
ganii  libello. 

(250)  Malece  persecutricibus  undis.  Malea  promon- 
toriumest  in  Laconia,  longissiine  in  mare  procur- 
vens,  crebris  naiifragiis  inuime,  adeo  ut  proverbio 
iocuin  dcderii.  Virg.  v  i£neid. 

Maleaque  sequacibus  undis. 

llunc  locuin  baud  dubie  respicit  hic  Thiofridus» 


libelli  paginulis  sunt  inserla,  (252)  per  inspiratio- 
iiem  Spiritus  paraclili  excogitavii,  ct  mihi  auoniin 
ultimo,  ac  pedum  ejus  piilvere  indignissiiiio,  qtiast 
quaedam  seinina,  in  mentis  arca  veniilanda,  el  post 
subtilissimae  discussionis  ventilabruni,  sereiida  cont- 
mendavit.  Per  iiifiisam   vero  profusiiis  .i   Domiiio 

(251)  Ygumenus  Reqimbertus.  Hic  abbas  pi-oxime 
nosiriim  Thiofridum  praecessil,  quod  jain  iiotavi  ad 
cap.  6,  lib.  I. 

(252)  Per  inspirationem  spiritus  S.  Ilinc  vide  qnanti 
hoc  opus  l^icieiutum.  Neque  est  ciir  figmeutum  pu- 
temus  hoc  optimi  viri  de  optimo  viro  testimoiiiuni, 
pracsertim  qiiem  siirous  eximiuin  fu>sfie  humHi* 
tatis  cultorein. 


401 


FLOrtES  EPITAPIHI  SANCTQUUM.  ~  LIB.  IV. 


m 


Deoanimlejnssaiiclaariosapieiiliain.pensavii,  per- A  quicJquid  in  ornamcnlis  ecclesiaslicis  el  sanctoriim 

Deildll  .     nurkfl    annivtn:..,i.>.>»i.. ^:     . •    .         '         .    .. 


peiHlll ,   quod  appropinqnanle  mnndi   lerinino ,  ei 
aacrescenie  peccato,  Leviailian  {Job  xxi,  53),    hu- 
manae  propaginis  adversarhis,  qui  posi  $e  omnem  ho- 
minem  carnaiiter  vivcniein  irahel,  ei  anie  se,  anle 
in-ressum  suum  in  aeieniaB  perditionis   hominem  : 
hnnmtrabUen^  non  lameti  omnes  cai  nales  (aliis  per 
l»revis,  qtiibnsdam  pcr  Iong:e  poenileriliae  labores,  de 
WQxUla  ejtti  divlna!  niisericordiae  armUla  perforaia 
evadeniibus  [Jo*  xl,  21])  liahil  exUiali  odio;  pen- 
sa*h,  Inqaam,  quod  pernicies,  ei  ajlerna    perdllio 
lanio  acri<fri  invidia  nosiro  imniiiieal  el  incubet 
exilio.  quanlo  celerins  novit  appropinqiiare  lempns, 
(|uo  edticlus  de  abyssl  puieo  {Apoc,  xx,  5,  7),  omne 
serpcnlimim  virus  evomet  liiaiu  vaslissiino.  putido 
ac  lethireio,  ul  in  congerie  niorluonjtn  Yigilans,  cl  B 
in  circttiiustto  sepulera  sua  conspiclens(E:;s«c/i.xxxii, 
22),  de  dainnaiorum,  et  per  se  secuin   pcrdlionim, 
exsullet  ac  triiimpiiei  iniinmerabili  numero.  Pensa- 
vii  et  attendii  quanlis  contra  aerias  poleslaies  el 
phalaiigas,  qii»   iiicessablli   et   indcprecabill  bello 
diimcani,  adversiis  animam,  opus  stt  auxiliariorum 
arrais  ei  patrociniis  :  revolvit  qiiam  josla  ei  inexcu- 
babilisuliioaDMtt//ioitiim(pM/.  xciii,  i),  „osiris 
debeatur  iiegligenliis,  qnod  nullaspeciaiisgraliarum 
aciio,  nuUns  honor  condignus  et  debilus,  taniis  eo- 
rura  specialiter  rependalnr  bencnciis,  quorum  siii. 
gulaeuniversalis  Ecclesias  llliae,  (de  quibus(253)  iii 
Caolico  pro  dilecto  canlatur  mystice  :  Adducentur 
Be§i  tirginet  post  eam  [Psal.  xliv.  it] )  pro  suis 


palrocinils  coniplaceret ,  sunima  cuin  alacruale 
aniini  concederel);  sancti  Spirilos,  inqiiaro,  promul- 
gaviidccrelum,  ut  eo  dle.  per  oinne  siibsequens 
aevum,  vesperlinum  et  matutinitm  sacrificiuin  Hlti 
solenini  et  mngniflco  In  omniiiin  eorum  celebcrrime 
ofleratur  commemorationem,  ac  famillarius  obse- 
qiiium  ;  qiiorum  lunc  et  postmodum,  sacralissimse 
illi  Ecclesiae  tantuni  coelitus  provisum  el  transmis- 
sum  est  solatium.  et  inaeslimabile  ac  incomparabile 
incolumiiatis  preliiim. 

Non  vero  aggressus  esl  tantam  rein,  lanlam  salu- 
tem,  suapte  quasi  pra*siimpluosa  devolione;  scmI 
paraclili  Piieumaiis,  ut  pro^libavimus,  illustraliond 
ac  divina  revelatione. 

Nain  dum  tirocinii  siii  tempore  credila  sibi,  ul- 
pote  viro  summae  castitaiis  ac  munditiae  ,  csset 
cusiodia  Ecclesiae;  posl  loiigas  .vigiliarum  excu- 
bias,  post  oblatos  in  ara  cordis  labiorum  vitutos^ 
fragiliiaie  nalurae  liumanae  resolulus  in  soporem. 
sicutlegislalor  Bfoyses,  qui  in  lypiim  intcgrilatis(2o7> 
theollcos  Maria»,  rosa;  pulcherrlmae  de  spinis  plehis 
Israeliiicae  exorilurae,  et  lilium  convalliitmparitnrrr?; 
rubum  admiratus  est,  quasi  ardere,  et  incombusium 
permanerc  {Exod,  xxxiii) :  sic  aique  lypica  significa- 
lione,  miraVilem  vidcre  mernil  visionem.  Per  Spi- 
riliissancii  euim  graiiam  elevatns  et  assumplus,  vi- 
dit  in  visione  Domini,  de  coiiclavi  sacri  scriiiii,  iti^ 
qi.o  familiariiis  ei  copiosius  sacraiishimarnni  reli- 
qnianim  recoiidilus  esi  ihesaurns  inaisliinabilis  pre- 


«:*.«..:i      .      .  .. *    ^J  ^  **  "  *"**  n  q"«J>""n  recoiidilus  esi  ihesaurns  inaisliinabilis  pre- 

olTrr-r  '•''"'       ''  «~ibuslnco.Ciil,scnsim  excrescere  flammam  (258)  ignis.  tactu 


gnitis,  famlliarius  regunlnr  et  siistentantur  mcritis 
et  soffragiis.  Perpendens  ergo,  et  pensando  perhor- 
rescensdivinajaeqailaiisjudicium,  .ic  ut  penatum, 
et  anle  ac  retro  animal  oculatum  {Apoe.  iv.  6),  longe 
providere  acprocurare  cupiens,  sumuie  neressarium 
huroanaj  necessitati,  Inter  lol  Inlolerabilesarumiias. 
electornm  Dei  sufl^ragium  (254),annoincarnali  Veibi 
*0S9  indlctione  xii ,  anno  vero  regni  doniini  iio- 
siriHenricilV  regis,  lerlii  iniperatoris  qiiarlo,  sna; 
aiitein  sanctaeordinatiotiis  IX,  cum  prioribiis  (255) 
conciola  curae  sua:  crediia;,  virls  summre  religionis 
et  prudentiae,  consilii  sui  habuit  mysterium   {Judiih. 
n.  2);etcominuni  eorum  omnluin,  ei  totiiis  sancli 
convenins  laeto  consensu  el  applausn,  posiiit  et  con- 
OrmaviiS.  Spiiilosdecrctum,  iit   xin  Kalend.  De- ^ 
cemb.  (qua   nocte  revelatione  angclica  (25C)  papa 
instgnis  roeriii  Sergius  est  admoniltis  ,  iii  egregiic 
8*iMiiiaiis  viro  Willibrordo,  qiiario  die  Romam  veii- 
laro,  et  ad  sumniuin  anlistilii  lioiiorein  sublimaiido. 


(2*.5)  In  caniico  pro  dilecto.  Sic  insciibiliir  psal- 
ihri  *''*^'  ^"^™  ^'^^  *^*^*^'  ^'''^^'""*  »"^«*»  intelUge 

{"i^^^Anno  incarnati  Verbi  1059.  Convenit  recte 
sninus  Chrisli  cuin  indiratn  itidicllone,  et  aniio  iinpe- 
^aions.  Baronius  laiiien  imperiuni  Occid.  tiiiic  va- 
^•art!  per  plures  annos  pouit,  ei  ileuricum  recein 
taiilntn  agnoscit. 

(255)  Conciolie.  Novo  flexu  dixit  pro  coneiuncula^, 
'psain  congregationem  signiflcat. 

(256)  Papa  insigm$  menti  Sergins  est  admonUus. 


innoxii.  et  mysiici;  et  per  laquear  et  tectum  sancli 
perilKdi,  evolarc  ac  periingere  ad  arcem  c«»lestis 
palatii  :  iibi  cnin  Rege  sempilernae  gIori;c  gloriosis- 
sime  regnant  stolis  atbis  indutce  {Apoe,  vii,  9)  omnes 
electonim  animae.  Vidil  hoc  vir  perspicacissimi  in- 
genii,  vidil  inlerinis  atidilor  sermonum  Dei,  el  i»/^Mi- 
lus  visionem  Omnipotentis  {Num.  xxiv,  4),  cum  D:i- 
iiiele,  vir  desideriorum  tanguUy  et  a^grotavU  per  die% 
(ban.  VIII.  27),  noii  langiiore  corporis,  sed  saticii  de- 
siderii;  et  stupens  ad  tisnm,  posuU  faciem  suam  ad 
Deminum  Deum   coeli,   rognre  ac    deprecari   {Dan. 
IX,  3)  in  asperitate  cilicii,  et  parcimonia  sahilaris  cc 
niedicinalis  jojimii.  Alque  Dominiis  Deus,   desido 
rium  collium  wternornm  (Gtn.  XLix,  26),  desideriun» 
anim<e  ejus  Uli  irifcn//,  «  votuntttte  labiorum  ejus 
eum  non  fraudavil  {Ps.  xx,  3);  scd   eum   iii  gradii 
suo,  et  snper  pedes  siios  per  ingressum  in  se  Spiri- 
tiim  sancliim  staluens  {Dan.   viii,  18),  conforlavii ; 
conforialo  pasior  essenliaiiter  bonus,  qiii  poiui<  aui 


Mein  pontifex  diviniius  inlellexit  moriein  S.  Lam- 
bei'll  Miariyris,  el  subrugaiionem  S.  liuberti,  ui  in 
hujus  Historia  duceo. 

(257)  Theoticos.  Vox  corrupta,  pro  ecoToxov,  id 
est  Deiparae. 

(258)  Jgnis  tactu  innoxii.  Cuin  hoc  riiiofridos  scri« 
beret,  iu  meiite  habebat  hos  Maronis  versns,  llb.  u 
i£neid. 

Ecce  levis  summo  de  vertice  visus  luii 
Fnndere  lumen  apex,  tactuque  innoxia  moUes 
Lambere  ffamma  centai,  et  circum  temporapascu 


4o: 


tiiam 


TlllOFmDI  ABBATIS  EFTERNACENSIS 


m 


suam  pro  ovibus  sni$  (Joan.    x.  15),  gregcm  ^  praerogavit,  el  coiisliliiil  lU  orancs  qtil  per  lolius  auiii 


siium  tfi  montibus  hrael,  iupascnis  uberrimis  (Lzech 
XXXIV,  14),  boiio,  rx  accidenlali  itoiio  suo,  paslori 
pascendiiin  coinniendavii.  E\  egrogio  er;;o  cnslodc 
reruinelornamenlonim  inaterialis  Ecclcii;!;,  elcclns, 
raplHS,  iranslalus  ad  cuslodiam  et  regitnen  spiritua- 
lis  Ecclesiae;  et  unus  spiriliis  factiis  cum  spirituum 
omninm  cusiodc,  de  (\m  proplielico  ingeminaUir  orc : 
Custos^  quid  de  nocle?  cuslos,  quid  de  nocte?  (Isa, 
nxif  i1.)anle  menlis  snx  oculos  ilUtis  Samaritani 
cxemplar  posuil  (Luc.  x,  30  scqq.)*  qui  hnniano.  ge- 
neri  ab  Hierusalem  coelcsli  visione  pacis,  dcscenden  f, 
(^59)  in  JericliOt  defeclnin  intern.'e  lucis,  ct  a  iatro- 
nibus  vulneralo,  misericordia  mottts  condolnil,  et 
uipropians  per  incariiationis  stiK  niyslcrinm,  vulnera 
fjus  suinmx  pietalis  ct  iniernae  coinpassionis  manii 
alligavit^  ac  peccaia  ejus  perferens^  ct  liiens  in  cor- 
pore  suo  super  Ugnum  (I  Pet.  ii,  34),  illiim  tii  jii- 
inentum  suum  posuit,  et  dueens  in  stabulum  duos  de- 
uarios  xlcrni  rcgis  cliaractere  inscriptos,  diio  sci- 
iicct  legis  et  Evangelii  Testamenla,  sive  gemiiia: 
cbaritatis  prxcepta,  stabulaiio,  ordini  videlicet  apo- 
stolico  pcr  Spirilus  paracleii  graiiam,  ct  illustratio- 
iiem  coelestis  medicinac  apprime  scientia  prredito, 
pro  summa  sanandis  sauciati  vuincribiis  diligentia 
iiKpendenda,  contradidit.  Exemplar,  iiiqiiam,  tantx 
miseralionis  et  compassionis,  cgrcgiiis  animanim 
custos  Samaritanus  nost:M-^  spiritus  oris  nostri,  cui 
diximus  :  Sub  umbra  tua  vivemus  in  gentibus  (Tltren. 
IV,  20),  iinitandum  sibl,  ct  in  posteros  suo  exeinplo 


orbitam  in  condigna  et  debita  specialinin  sancloruni 
palronorura  siiorum  obscqiiia,  obliviossc  negligcn- 
ti;e  fimibiis  astrtcti  pncgravarentur,  redimenlet  lem- 
pus  (Ephes.  V,  16),  miiUiplicatis  familiarissiinoram 
inlercessonim  palrociniis,  ct  inlervenliouibus,  n 
malitia  diei  lil)erareiitur  (Matt.  vi,  34),  et  una  uniiis 
celcberrimae  festivitatis  salnlari  victinia  expiareiitiir, 
et  in  coetum  senatus  uranicsc  curiae  (nbi  iniermiiia- 
bills  festivilas  inexcogitabili  et  ineffabili  jnbilo  ceie- 
bralur)  transcribi  ct  transferri  mererentur.  Igiliir 
nos  pensantes  summi  patriarchae  Abrah»  summx 
buinilitatis  exemplum,  omnibus  q»i  in  semir.e  ejus 
iii  Glirislo  Domino  nostro  bencdicli  sunt,  hsBredlu- 
ritim  :  Abrahce,  inquam,  qui  exsuUarit  ut  videret 
diem  Domini  sui,  scminis  8ui,  et  vidit  et  gavim 
est  (Joan.  viii,  56)  :  ct  tamen  post  internam  Indi- 
visa"  unit:itis  ct  individiiac  Trinitatis  reveiationem  ac 
spcctilationem,  locutus  est  ore  humili,  voce  siipplici: 
Loquar  ad  Dominum  meum,  cum  sim  puhis  et  cinii 
(Cen.  xviii,  27);  rcdeamus  ad  nos,  ponamtis  nos 
anie  nos,  inlueamur  et  respieiamus  opprobriiim  no- 
slrum.  Ltitum  nos  molle  ac  vilissimum  essc  recogno 
scamus,  immundi  cinercs  viviricis  sanctormn  cine- 
1  ibus,  et  omnibiis  oninino  rebus  ad  eos  sive  substan 
tialiter,  scu  accidentaliter  pertinentibus,  debitnm 
bonorem  ac  servitiurii  impendamus.  Et  qtiia  ex  illis 
siiinma  oritur  exsullatio,  et  ex  illis  pendet  buinans 
propaginis  salvatio  omiies  et  totas  cordis  medulias 
iii  illoruin  gloriam  ac  laudem  cffuiidamtis,  ul  post 


Iransmitlendnm  proposuit,  ct  qiiod  exccllcnlissinnim  (^  vcrmem,  redacli  iii  pulverem,  per  eorum  oroniom 


coelcstis  mediciiiae  reinetrmm  cxcogitarc  potnil,  mc- 
dcndis  Do.ninici  grcgts  vtilncribns  providit  et  contu- 
lil;  cl  tot  jianctos  vigilcs  ac  cuslodes  stipcr  ciisto- 
i\'i'j\\\  su:b  familiaris  Ecclcsix  procuravil  el  dispo- 
siiit,  qnot  electorum  Dci  pignnribns  ibldcm  recoiidi- 
l  s,  specialcm  bonorem  ac  reverentiam  imiieiidi  ccn- 
suii.  Deniqiic  imilaliis  (260)  quarluma  vigilantissimo 
Gregorio  in  sedc  apostolica  Bonifaciuin  (qui  posl 
ronsecratuma  se  Pantbeon,  celcbcrrimam  Oninium 
Sanctonim  solcmiiilalem  indixit),  feslivum,  siciit 
prxMiotavimus  specialiscommemorationis  diem,  spe- 
ciulius  stimma  dcvotioiie  et  alacriiatc  celebraiidum, 
in  oinneni  sancue  congregatioiiis  cjus  successionem 


coiitinuam,  et  dcv<itissimani  inlerventionem  merca- 
niur  transirc  de  mortalitaie  ad  immortalitaleni,  dc 
corruptione  ad  incorniplionem ;  propitio  ct  prx 
slante  propiiiatore  nostro,  cujiis  caro  pro  redem- 
piioiie  ac  rcparalione  anima;  ac  carnis  nostra;  ab  in- 
corrupta  illibatse  tlicolicos  cariic  assumpta,  non  vidit 
corruptionem  (Act.  ii,  51);  qui  interficiens  ininuci- 
tias  in  carne  sua  (Ephes.  ii,  i4  16 ;  Ephes.  iii,  7).  cl 
dclens  vcteris  piacnli  cautionem,  carneui  nostrain  io 
sc,  secundum  polcntix  virtutis  suce  operationem,  con- 
stiiuit  ad  dexteram  Patris  in  coelestibus,  supra  ow- 
ncm  principatum,  et  potestatem,  et  virtutem,  et  domi- 
nationem  (Ephes.  i,20,  21). 


(259)  Jn  Jericho  defectum  interna;  lucis.  Rcspicit  j)  Ronifaciiis  quarlus,  qui  Panlbeon,  a  Phoca  nnp. 
nomen,  JenWio,  qiiod  Uebr;cis /unam  signilicat,  qiiani  iinpetratum,  in  honorem  Virgiiiis  Malris  et  SS.  mai^ 
niutnnm  liiincn  Sicpc  dcricit.  lyritm  consecravit,   aniio  Cliristi  007.  ita  Baroniui 

(260)  Quarium  a   viailantiss»  Gregorio.   Fuit  bic      ex  Aiiastasio. 


LAUS  DEO  VIUGLMQLE  MxVTUI 


m 


SERMONCS. 


m 


THIOFRIDI    ABBATI8 


SERMONES  DUO, 


({•TSlaiil  w  BibH0$heca  Patrum  Lu§dun.,  (om.  XII,  pac.  417,  inler  monumenla  s.tcdI;  yui.  Vide  JSotiiiam 

liuerariam  in  Tbiofridum,  supra.) 


SEHMO  PRIMUS. 

DE  SA^CTORUH   RELIQUIIS. 

Laudeuius  Douiitiuro,  uiirabilem  in  sanctis  suis , 
se<i  mirabiiiorem  in  eoruindem  rcliquiis,  quia  licet 
sil  iiiHgtms  in  magnis,  gloriosus  tamen  niirabiiia 
oiiei-auir  iii  uitnimis.  Non  satis  cst  tlii  quod  sanclo- 
nim  aniinas  in  xtcrnx  felicilatis  giortricat  regione, 
nisi  e(  eoniin  reliqtiias  glorificet  in  liac  peregrina- 
lioiie.  Neqiie  suflicitquod  immortalitaUs  illis  donat 
(ieiicias,  nisi  el  totios  iniindi  conferat  divitias. 
Oppiila  eiiiiu  cl  caslcll»,  yicos  et  urbes  ,  qiiae  oninia 
jaiu  tnagiii  tenuere  prinripes»  exigiius  sanctonim 
luilvis  possidei ,  locuples  reruni  copin  iilorum  reli- 
(|uii$  siiiijacet.  Atjini;«  in  coBiesli  jubiianl  palalio, 
rcliquiae  eoruin  exalt;uitur  iti  subdilo  sibi  sseculo. 


A  locantur,  id  est  noii  in  aliquo  indecenti  rei  igtioto 
loco  sine  honore  locantur.  Occultari  nusqitam  per- 
mittuHtur,  sed  supra  candelabrum,  quod  esi  €hri- 
sliis  et  Ecclesia,  propatulo  poiiuDtur,  ut  fidei  et 
(iivinie  agnitionis  lumen  videant ,  qui  ingrediuntur. 
L't  lumeii^  inquain,  videanl^  dum  sanclorum  reli- 
quias  miraculis  coruscate  considerant,  quam  mira- 
bilis  et  quantae  sit  pielaiis  Deiis  intelligant.  Si  vero 
sanctoruin  reliqui»  occullarenlur,  et  virlutum  si-> 
gnis  non  illustrarentur»  quid  durum  et  lapideum  cor 
bominis,  ad  desideranda  coelestia  excilarett  quiit 
a  vitiis  ad  virliites  renovaret?  Quae  homo  speraret 
pnenia,  si  eos,  quos  in  vita  sua  jusUssimos  esKo 
novii,  non  viderei  esse  in  memoria;  et  qui  vix  ad 
cuUum  etamorein  Dei  nunc  prolicit,  vix  torporein 


Noii  poteruut  unqiiain  tam  profunde  iii  terrae  recondi  R  a  se  infldelitatis  nunc  excutit ,  dum  elecloruin  Dci 


vi:»ceribus,  quin  super  terram  per  niirarulorutn 
drocliiseirulgeant  ipso  solc  lucidius.  Ha«  singiilis 
provir.cianini  et  civil^ium  populis  dedit  in  solatiiim, 
ui  (iiiiu  importuiiis  iirgentur  iiicursibiis  hostium 
Tisihiliiim  et  invisibilium,  per  haruin  defeusentur 
Biprjtimi.  Rox  enim  quilibet  urbis  aliciijus  defen- 
siinis  iiioeiil^,  qnanto  audaciora  el  plura  hostiiim 
comperit  e^se  aguiina,  tanlo  fortiora  el  nuinerosiora 
iti  miuiiiionibiis  miliium  opponit  pectora.  Sic  et 
Olmis  r.ostri  viiiens  bostium  muliiludinem  per  totttin 
vnlitnre  aerem ,  et  pugnam  adversus  adoptionis  siiae 
(iiios  struere  iniiUiplicem ,  bumanx  miseriaD  niiseri- 
corditer  roiisulit;  et  rouliiplicatis  snper  areiiam 
patrocioiis,  civiutem  suam,  id  est  Ecclesiam,  cu 


reliquias  miraculoruni  gratia  iiliistrari  aspicitfSacni; 
profecto  fidei  constructio  per  miracula  crevii,  ct 
eisdein  deflcientibiis  in  quibusdam  geuiibus  decre- 
vit.  Nisi  eniui  sancli  prsdicatorcs  mjraculis  conir 
srarent,  frustra  vcrbum  vitae  praedlcarent.  £t  licet 
sigiia  non  siiit  fidelibut,  sed  infidelibu$  (/  Cor,  xi.v)« 
fides  tamen  fideliuin  per  signa  soiidalur,  quae  aut  a 
saiictis  aiidierunt  faeta  Patribus  aut  per  eoruin  reli- 
quias  in  suis.vident  fieri  obtutibus.  Vere  iniindi 
liicemae  saiictorum  reliquise  darilatis  su»  splendo- 
rem  longins  spargunt,  easque,  ut  pntfati  sumusy 
illorum  meriln,  quoruin  suut,  nusquam  negligenler 
latere  sinunt.  0  mira  divinae  pieiatis  miscratio!  o 
ineflabilis  circa  sanciorum  rellquias  dignaiio!  Deus 


stndii  et  prolegit.  Unicuique  locorain,  sicut  et  huic  ^  sanctusr  saiictorum  esl,  et  sanctonim  congregatia 


fto.stro,  abunde  magnas  sanctorum  reliquias  accom- 
niodat;  quatenus  dum  ab  indigeuis  digne  acfami* 
liarius  bonorantur,  iidem  indigenre  earum  perpetua' 
(lerensione  firinentur.  Ubicunqiie  vero  terranini 
alinuid  est  earum,  mortem  liabetit  lucernaruni, 
iuceriix  ubicunqtie  locorum  sini,  abscondi  noii 
possufli,  sed  luininis  sui  spiendorem  longe  latequc 
sp^^rgunt.  Nemo  namque  accendit  lucernam ,  et  in 
obteondito  ponit^  neqne  suh  modio  :  ied  $upra  cande" 
iabr Hm,  nf  cum  ingredinntur  lumen  videanl  {Lnc.  xi). 
Accensse  lueeroae  sanctorum  sunt  reliquiae;  licetct 
Incernam' ipsum  Sanciuin  sanctorum  iioii  a  creden- 
tilms  absconsuin  ,  nec  sub  iiiodio,  id  est  siib  legis 
mensura  inciusnm,  ititra  iinius  Judscae  genlis  ter-  ^ 
Biinos  cohibllun) ,  sancti  doclores  doceant  intelli- 
?eK.  ||;e,  inquam,  lucernae  ab  illa  salutis  scternae 


Dei  habitalio  est.  Noii  parvi  sed  maximi  apud  cum 
pretii  sunl  reliqul;n  illoium,  quas  exalial  super 
oinnem  mtindi  ornaluin.  Namqiie  earuni  excelleiili» 
omnis  iapis  preiiosus  non  coinparatur,  sed  quid- 
quid  in  rebus  volvetiiibus  pretiosum  csl,  iii  euruiu 
comparatione  vilissiniiim  judicatur.  Tcrrarum  sunl 
luuiiiineiita  et  asiemse  retribiitionis,  divinseque  ina- 
guitudinis  documenta.  Nain  evideotibus  patel  judi^ 
ciis,  qiianta  sit  Dei  inaguificentia,  cuin  sanctonim 
reliquix  tanta  polleaiit  gloria.  Si  enim  humana  divJ- 
iiis,  si  parva  licct  coinparare  magnis,  quicunquo 
aticujus  temporalis  Doinini  servos  cernit,  in  *i\s 
quantx  dignitatis  sit,  idein  Dominus  perpendit.  Si 
potentes  et  divites  sunt  servi,  ditior  et  multo  ainplio- 
ris  potentias  esse  creditur,  cujus  subjacent  ditioni. 
Sic  perpendilur  quanta  sit  divina    magiiiludo  et 


^icerna  acccflisse  non  tu  ab^cond:to,iiC(iuesubmodio      niajcblas,   cum  ct  cjus  gratuito  dono  sancloniuv 


407  TIIIOFRIDI  ABBATIS  EFTERNACENSIS  408 

reliquiis  lanrc  conccssa  cerniliir  essc  claritas  et  A  cullunn  olim  in  Palhbusdecoravit,  riunc  seneseeiiie 


poiestas.  Ail  arida  eiiiiii  eoruin  ossa,  u(  Patris  lucu- 
lentissimi  (iiclis  utnmnr  Grefgorii,  aegri  veniiint  et 
sanantur;  pcrjiiri  vcniiint,  et  a  ilx-moiiio  vexantur; 
#da»mo.»iar.i  veniunt,  et  liberantur,  leprosi  veniiint,  cl 
mundnnlur;  deferuntur  niortui,  et  suscltanlur.  Nam 
ut  ex  uito  quid  oinnil)iis  sit  advcrtendum  perpen- 
4iamu8,  per  Elisaei  prophelae  ossa  revixit  niortuus, 
hanedictus  Deus  in  oninibus.  Ossa  Elisxi  Tiuini 
dederunt  mortuo,  morluiiin  de  mortis  solvebant 
periculo.  Post  morlein  ergo  carnis  saiicii  Dci  meliiis 
Tivunt  qtioroni  bic  ossa  in  lot  miracuiis  viviint.  De 
Lis  mirificis  sanctoruni  ussibtts  dicit  proplieta  veri- 
diciis :  Et  08$a  veslra  ul  herba  germinabttnt  (Jtai.LXw). 
Ossa  sanctorum  iicet  morlali  conditione  nrescant, 
virtutum  (amen  viriditaieut  berba  germinaiit,  qunii- 
quam  idem  in  gcnerali  resiirrcctione  perfeclius 
implenduin  esse  divime  Scriptura;  astruunl;  iii 
dispositissima  sane  Dei  tanta  quasi  patri>f;imilias 
domo  vasa  in  honorc  (Rom,  ix)  esse  ac  fuissc 
electi  creduntur,  ideo  et  eoruni  reiiquioe  in  vnsis 
aurt^s  atque  argenleis  el  geiiunnlis,  ac  in  omnibus 
qiiae  pretiosa  suiit,  reconduntur.  Et,  sicut  sniictum 
attare  non  sanctificatur  ab  auro  sed  sanclibcat,  sic 
el  quodlibet  vas,  qiiod  sanctarum  reliqiiinriiin  in  se 
conlinet  tbesauruin ,  non  dat  sed  accipit  gratiain 
sanilatum ;  el  lactiim ,  quasi  etiam  illud,  quod  inte- 
rius  latei,  liMigaiur,  fitgat  inulta  genera  iiiHrmita- 
tuin.  Iniinica  invisibilium  plialaiu  anle  cas  starc 


inundo  et  accrescente  peccato,  in  liliis  decessit,  ei 
intaniuin  in  singiilis  dllabitur,  ut  vix  in  paticisejus 
vestigiiiin  recoguoscaliir.  Hujus  eteiiim  pcriculi 
discriniiiia  clementissiini  Kedemptoris  iiostri  pi^vi- 
deiis  gratia  sanctie  Scriptunc  iliesauros  oslendit, 
sancioritm  exempla  proposuil,  ut  et  pielas  in  opera- 
tione  semper  fulgeat,  et  doclrinae  remedinm  nun- 
quam  in  lingna  torpcscat.  Qiiia  ergo,  fratres,  liabe- 
inus  exempla  sanctorum,  qiiasi  certisiimaecuraiionis 
antidotuni,  sancix  cbarilalis  virtiis  in  nobis  reJiii- 
tegretur,  ut  iii  sanctis  suis  Deus  per  nos  digne  lau- 
detur.  Igitur  in  sanciis  siiis  lautlenius  Dinninuiii,  qm 
esl  gloria  et  virtus  sancioriiin  (Psal,  cl),  ut  per  ejn& 
niisericordiam,  ad  eoriitn  pervenire  Ynleanius  con- 
''  sortium.  In  menioria  justorum  jtistitiic  auctorem ;  in 
iiieritis  sanclorum  sanclitalis  magnincemiis  iargiio- 
rcin  :  digna  enim  memoria  juslorum  erit  cuni  laii- 
dibus  (Prov.  x),  iii  quibus  delectelur  Beus  itlorum 
et  Doininus,  ut  per  eoriim  intercessionein  nosirii 
ttiiserealur  exr<>ssibiis.  Exeniplo  fidelis  Moysi  suiit 
inter  nos  et  Deuin  nicdialores  positi,  iit  qui  per 
pcr  nostra  despicimur  luerita  cum  Pbarisso,^|per 
illoruni  jusliflcalionem  jusliticemur  cum  Publicano 
(Luc.  xviii).  Credimus  eos  apiid  Deuin  mults  posse, 
eiijtis  dilectioni  nibil  in  boc  niiindo  pr.eposiiere. 
Non  snam,  sed  coslestis  volunlatem  Patris  in  onini- 
bus  adiinplentes,  Jesu  merito  et  dici  e(  esse  nicnie- 
runt  fratres  cl  soroies  (Mallh.  xii),cujti$  propinqiii* 


non  poterit,  confiisam  et  devictam  se  iiigeinit,  et  v^  tatislineam  iiulla  degeneravit  sujierbia,  sed  in  geitc- 


qui  sedem  suam  in  inoiite  testamenti  in  Ij^ieribus 
Aquilonis  se  positiirum,  seqiie  Aliissimo  siinilem 
futuriim  gloriabatur  (Jsai,  xiv) ,  a  dissoluto  sanct«- 
runi  pulvere  superatur,  igneisque  caienis  religatur. 
Pulvis  iste  licet  dissolutus  sit  et  exiguus,  hujiis 
tamen  neris  dorainalur  polestaiibus .  Iionoratur  di- 
gne  a  cunctis  mortalibiis  pusillis  ei  iiiajoribus,  quia 
ut  calor  insei)arabiliter  insitiis  est  in  natura  ignis, 
sic  saiiclitas  est  sila  in  illis.  Si  eiiim  sanciitatis 
nniitterenl  donnni ,  amitterent  pariier  etiain  san- 
ctoriim.  Ex  accedenti  dono  halient  saiictitaleni,  scd 
iiou  araitluiit  eamdem,  quia  cx  immortalitnte  iioii 
tit  transitus  ad  murtalitatetn.  0  quam  magnificata 
sunl  opera  Domini,  nimis  profundiv  factiv  iunt  cogi- 


ratioiics  et  geiierationes  iiobilitavitbuinililas  saiicia. 
In  ctmspeclu  Dei,  fratres,  semper  saiicti  taleui  exbi- 
bebant  cordis  medilatioiiem,  ut  traiisennlem  filiniM 
David  figerent  adspiritualemnieiiiis  illuminatioiieni. 
Non  defeeit  eis  virlutum  saiiciitas,  qtioruin  in  ore 
iion  est  dtniinuta  veritas;  quoruni  iabia  cceicsiis 
purgavit  csilculiis  (Isa.  vi),  qiioruni  eloquia  sui  :ir- 
doris  flainma  sanclus  aiiimavii  Spiritus.  lu  opeiibiis 
nianuuin  suanini  noii  coiiiprelieiisi  buiit  ut  (lecc.;- 
tores  (P^aL  ix)  qui  minimis  Duiuiniomiieiii  exhibne* 
ruiit  hunianitatein,  ut  liiieles.  Gum  beato  iob  ocuiu» 
cieco  et  pcs  claudo  (Job  xx),  in  murtuoruiu  sepnl- 
tura  iion  inferioix^s  invcnti  suut  Tobia  (Tob.  \i\], 
Oralio  eorum  iiubes  pcnetravit  (Eccli.  xxxv),  qux 


taiiones  Dei  noslri  (Psat.  ix).   Heliqniae  sanctoruin  q  per  jejunium  et  eleeinusyiiain  in  coeluin  vniavit,  ct 


sunt,  iit  pretiosa  nromata,  et  poina  odorifera,  quos 
si  quis  inanu  traciaverit,  manus  ejus  ab  eisdem 
odoremsuscipit,  utiilia,  iiiquam,  etpretiosa  aromata 
redolent,  nares  morlalium  miri  odoris  suavikite 
coinplent.  Distantia  quippe  grandi  divisit  Dem  iucem 
atenebris  (Gen.  i),  id  est  pios  ab  impiis,  et  minus 
perfcctorum  ossa  a  sanctorum  rcliquiis. 
SERMO  II. 

DE  VENKRATIONE  SANCTORUM. 

Christiana  religio  vocabulum  propterea  trahit  a 
Christo,  ut  Cbristianus  setnper  babeat  in  menioria 
tpjomodo  tantse  dignitalis  custodiaiur  gloria  ,  iie 
dissoiiuni  vidcatur  in  opere,  quod  lingua  sonat  iii 
iiomine.  Sed  virtus  sanctc  charilatis,  quse  fidei 


iinplevitpbiabis  viginti  quatuor  seniorum  (Apoc.  v), 
ul  sit  suaviiatis  odoramentum  ante  niajestatis  Dii 
throtiuin.  Carnis  corruptionem  labor  vils  gravavil, 
libertalem  aniuia!  actionuin  puritas  expiavit,  ^Yise- 
nint  pietatis  aniici  per  pieuUs  opera  speclaculnin 
Cacli  Deo  et  heniiiiibus  (/  Cor.  iv).  Uasc  operationis 
grana  in  activae  vitae  sparseriint  area  ,  ut  liorretim 
implerent  contemplativae  in  supernai  pacis  visione ; 
lliesauriim  fidei,  quera  babueruul  in  vasis  ficlilibus, 
non  effuderuiit  iiegotiis  sx^cularibus,  sed  ubi  niillum 
latct  detrimcnttim,  in  coeicstis  posueruiit  regis  g**' 
zophylaciuin;  quia  dum  spiritiis  tegniiua  caruis 
cxuit,  libcrci  expcdiliis  ad  ccclos  volavil.  Ectlcsia, 
<|ttie  in  tianscursu  dubit  ccrnitur  orbii^ ,  filios  ciiu- 


m 


blLKMOMLb. 


410 


irivil|m>baU>s,  inoperibitsbonis,  qiiosinaneiissuper  A  vincliiro  solvit  Pliiietum.  Ibs  virliilcs  riirationtiiii 


^m  sascepit  spousa  c(Bit'slis.  Exeuiites  de  iEgypio, 
i4l  est  de  pcccatoruin  taiebris,  per  columnara  nuliis 
veiieruul  in  terram  proiiiissionis,  qu%  est  patria, 
:id  quain  suspirabaiit  quotidie,  cum  adliuc  essent  in 
liiijiis  peregralionis  caplivitule.  Ibi  est  liabtlatio, 
^unin  fidcliuin  desideral  inieiilio,  qui  Dcum  portaiit 
iki  iiicuic ,  quauiliu  leneutur  iu  carnis  carcere.  0 
qiiani  folix  (ivi4as,  ubi  niilla  reguat  captivitas»  ad 
qii;iiii  qui  virhituin  pnssibiis  conliigeril»  jam  ultra 
capiivusesse  desilt!  Ilujus  striictura  sunt  lapides 
vivi,  qiios  paxel  concordia  couipaginavii  reprobato 
Upide,  qui  factus  est  in  caput  anguli  (Psal.  cxvii). 
Quamnullius  advcrsitalis  procclla  potest  coiicutcre, 
cujus  ruiidameiiium  (Apoc,  xxi)  iuipos'tiiin  6»!  sia- 


operabaniur  coruoruiu  species,  ut  intelligat  Odes 
credeiitium  quaie  sancioniiu  sil  mmliiiu,  et  qiiid 
poluit  euruin  prxsenlia  ubi  in  lanta  virtute  reruisii 
abseutia.  Non  solum  liasc  de  aposlolis  credinius,  vc- 
ruin  etiam  de  sanciis  oninibus  plurima  suppetereut 
exeuipla,  si  raslidiuiu  non  generarel  oratio  prolixa. 
Quid  niiruiu,  si  tauti  fueruut  iiierili  spiritales  s;in- 
cliA  luairis  Ccclcsia:  Giii ,  cuiu  ctiaiii  carualis  Syu* 
ag'^g:u  soboles  per  similes poliorel  viriiitci«? lii  jEgypto 
Moysi  virga  signa  recil  el  prodigia,  ct  sub  bapiisnii 
specie  Kubrum  divisil  luare  (LjloJ.  xlv).  E\\t  pal- 
liuin  Eli^eo  diiplicavil  spiriluiii,  cl  cuisuiu  Jordaiiis 
divisit  cadein  veslis  (/  V  Reg,  ii).  il;i'C  siib  Ifge  ct 
graiia  fccil  l)eus  per  saiicins  iii  cariie  uiiracuta  ul 


bili  pelrx  iluiniue  iion  cget  lnci  rii:v,  iiijus  cltiilas  ^  iutclligainus  ci  fideliter  tcu»*auiiis  «iiiid  apiid  ipsiiui 


est  111«  lapis  angularis,  qui  petra  riindaiiicnti  Agnus 
qui  toUil  pucata  mumii  (Joan,  i).  Ipso  est  etiain 
spoiisus,  qui  regn-u  iu  boc  tabernaculo  Deus  cuni 
Jioiuiiiibus,  anic  ctijiis  sedein  personnnt  canticum 
spiriuis  et  aniin:p  jiistoruui.  Laus  eoriiin  et  exsulta- 
tio  ipseesl,  qiii  coronat  eos  in  gaudio,  per  quein 
teiie  curreiitcs  in  hiijus  niuiidi  sladio,  digiio  iu  coelis 
reaiunerautiir  hravio.  Nou  est  ulira  quod  concupi- 
sceiu,  ubi  Deuin  facie  ad  facieui  cousiderani,  qui  eos 
perduxit  ad  palinain  victori;n,  qiio  pnucessit  ipse  rex 
gloria^,  dignitas  relicilatls  eoruiuhiitnani  scnsus  exc«s 
(iit  modum,  qui  revera  in  cor  hominis  uon  ascendit ,  qu(B 
Deus  illis  prwparavit  (Isai.  lxiv  ;  /  Cor,  ii).  Decer- 
luil  igitur  pietns  fideluin,  qiiid  venerationis  potissi- 
inuin  corporibus  «lebeatur  saiictorum,  qtiorum  spi- 
litiis  Inassliiiiabili  gloria  bonorautiir  apud  Deiiin. 
Tanto  itaqiie  devoius  eortiui  laiidein  celebreiniis 
in  lerris,  qiiatito  majoris  nierili  cos  crediinus  esse 
in  coelis.  Qiiid  apud  Deum  coriim  possiiit  auiinaepar- 
uis  exanimatorum  corporiiui  ostenduut  quotidie.  Si 
quiil  forle  nalura  iiegal,  vcl  iiuproxisus  casiis  in  bu- 
iiiauis  debililat,ad  eoruin  srpiilcra  cleineutiiidivina 
resiaurat.  C.necitateinilluiuiiiaul,grc$sus  Gonsolidanl, 
lingiias  repa  rant,  aures  rescranl,  daemonibus  iiupe- 
ram,  carcer<es  aperiuiit,  viiicula  rcsolvunl,  cTisos 
erigiiiil,  iujiislos  corriguiit,  juslos  diligunt.  licc 
opiTaiitur  pcr  corpura  spiritus,  qui  jain  diviuis  asst- 
siuut  obtuiiLus.  Quid  uiiriiin,8i  possuiKtalia  iu  iui- 


C 


coruui  possit  spiritiis.  Qiiidqiiid,  rraircs,  dc  reliquiis 
sanctoruin  pdssideuius,  sive  iuvcsie,  sive  iu  piiivcre, 
vel  in  ossibiis  diligeuter  ct  cauie  custodiauuis,  ct 
qitod  valeinus,  poiissiiuuni  scrvititte  illoruui  exlii- 
beanitis  vcneralioui.  Digui  suut  apud  boiuiues  bo- 
iiore,  qtii  qiiolidie  inlerpelljutpro  hoiuiiiuin  faliilc. 
Blemor  huiuanae  rragilitalis,  fioc  gralia:  iiobis  cle- 
luentia  Salvatoris  coiitulit,  ut  quod  peccaiores  per 
uostra  non  possuiuus  lucrita,  per  saiicloruin  inipc- 
treinus  patrociuia.  J:iin  secu:i  de  siia  sollicili  suiit 
pro  iioslra  salute ;  et  iiiide  ncc  eoruiii  perficictur 
gaudiuiu,  quandiu  noslrde  percgriuatioiiis  ceriiimt 
cxsiliuni;  iicc  erit  illisperrccta  hcatiiiido,  doucc  to- 
tiiis  Ecclesia)  iutraveril  plcuitiido.  Ad  illuruiu,  rha- 
rissimi,  cousorlium,  quia  uos  habitare  iu  unuiu, 
pulchrum  eril  atquejucuuduin  (Psa/.  cxxix),  quanto 
illorum  nobls  prodesse  crediuius  oraiioiieiu,  tauto 
devoliiis  illoruin  nieritis  exbibcaiuus  venerationeui, 
Oireraiuus  illlus  sacrificiuni,  iii  pro  iiobis  rumiis  in-* 
ceiisoruin  ascendal  de  oraiioue  saiictoriiin,  qui  pcr 
inauuiu  angeli  diviuo  pr^seutalur  coiispectui  (Apoc^ 
viii);  vesligia  sequauiur  eoruui,  quibiis  ipsi  sccuii 
suiit  Doiuiuum.  Gradiamiir  per  seiuiiaui  jiisfilix  ut 
pcrveuiamus  ad  tuausioiiein  cccleslis  patfia^.  luspi<« 
cianius  perreclaiu  eoruiu  vitaui,  ct  qu:e  uiiiius  esi 
composita  ,  emeudeiuus  iiostraui  ul  iiosiri  siut  adju^ 
toresin  precibusquoiuui  siiuuis  iiuiiaion^s  iuariibiis. 
Ueliuquaiiiiis  cuiii  aposlolis  uuiuia,  ul  libere  scquaiuuF 


mortarttutis  gloria  coiislltuti,  qui  similta  polueriinl  iv  Doiiiiiii  vesligia.  Martvrilius  associciiiur  iu  passoiic. 


siib  iiiortiliUlis  velaiiiine  positi.  Lcgiinus  et  credi- 
iiius,  Iraires,  uiulta,  qtix  inirabitis  iu  sanctis  pcr 
»aiictos  operatus  csi  Deus  (Psal.  Lxvii)  in  hacviia. 
Taceatuus  carncin  et  ossa,  dicamiis  iniiiora,  qu.u 
suntoarue  iiifcriora.  Exempluiu  daniiis  de  paucis, 
ut  fides  dubit;iuiiiim  solidetur  iu  intillis.  Uinbru 
curabat  Pctri  quolqnot  in  plateis  pouebautura;groii 
(Act*  V.)  Pauli  sendciticti:!  expulcrunt  ab  obsossis 
corporibus  dsemonia  (Act.  xix);   Jacobi  sud.trium 


iit  eisdem  p.irticipcmur  iii  coiisolaiioiie.  Ne  lur  do« 
niuiu  uostraiu  pcrfodiat  (Luc,  \ii),  coiirossoiuiti  vigi<« 
iiasmcus  nosira  ctislodiat.  Oriicmus  lauipades  iiostras 
cuin  virgiuibus,  ut  iiiireuius  ad  nuplias,  qnaudo  venerit 
sponsus,  et  ubi  nos  perierreai  illud  durissiuiuin:  Xif« 
scio  vos  (3/a/f/i.  XXV),  quod  eril  iuipioruui  coiirusro; 
sed  laelilicct  cor  nostruiu  jiistorum  bcucdiciio,  pcr 
ciim,  qui  est  viia  et  resurrectio,  Deus  deorum  et  Do- 
minusdominoniifi,  pcr  saecuia  saeculoriira.  Aiiieiu 


411 


THIOFBini  ABB.  KFTKRNAC.  FHACMENTA  VlTiC  S.  WILLIBRORbl. 


412 


FRAGMENTA  NllM  DUPLICIS  S.  WILLIBRORDI 

A  THIOFRIDO  ABBATE  EFTEUNACENSI  SCRIPT-€ 

(Marili..  Acla  sanclorum  ord.  S.  Beiicdicli,  Sseculuin  111,  pari.  i,  pag.  629.) 


I. 
De  primordm  monastern  S.  WdUbrordi. 
Dkx  exccHenlissiiiiui  generositaiis  Pippinus  cuni 
Rlilrudet  conliionili  sua,  xqiie generosis  orta  nnlaii- 
hus,  leriio  Idus  Maii,  nnno  duodecimo  Ciiildeberli 
gloriosissiini  regis,  dedit  lieato  Willilirordo  EfLerna- 
censisfisci  medicUilcni  integrain,  a  Tiieodardoegre- 
gii  ducis  Tbcodiarii  filio  sibi  iradilani.  irniina  vcro, 
Dago!)erli  regis  (nimlrum  secundi,  ut  putanl)  (iiia, 
lneredilario  jiirc  posscssani  ciini  oinnibiis  appendi- 
ciis  el  adjaceniiis  siiis  ciiin  viila  montis  silam  iu 
pago  Tulbiacensi  [de  Zulpich  dioec.  Coloniensis)  in 
Kalendis  Decenibris  nddidit  partem  alieram.  Ideni 
inunificus  priiiceps  sub  cliirograplii  coiiscripiione 
.-Nino  IV  regis  Dagoberii,  vi  Nonas  Marlii,  trndidit 
ilii  villam  in  pngo  Mosarioruin  silain,  et  a  practer- 
flueinis  nnvii  nomine  Suestram  nuncupatnm,  et 
cgregiae  Blilriidis  sagnci  industria  ab  ingenuis  viris 
peciiiii»  impendiis  comparalam.  £t  quia  utriusque 
Jocisiliis  laiii  sapienti  archilccto  visus  est  ainoenus, 
«t  coeuobialis  vit;e  studiis  apprime  aptus  et  dignus, 
in  ntroque  jactis  rundameniis  exsedificavit  coeno- 
biiim,  el  in  monlibus  Israel,  in  pascuis  uberrimis 
pascenduin  aggregavit  gregem  Doiuinicum. 

II. 

De  translalione   S.  WiUilbbordi^  et  de  Frithelone  ex 
comite  monacho. 

Anno  progeniti  Verbil051,a  traiisilu  ejiisdem 
gloriosi  Pairis'292,  ornlorii  caduci  fabrica  iiistau- 
lata,  Hiinberlo  abbali  loliqiie  congrcgalioni  sedil 
scntentia,  ul  xiv  Kalendas  Novembris,  inviiato  pne- 
claro  Poppone  sanct:e  Trevericx  scdis  arcbiprac.>)nle, 
etdefensore  Henrico  glorioso  diice  Bajoari»,  inler 
dedicationis  solemnia  ejus  ossa  transferrentur  in  lo- 
cum  ubi  bodie  cum  revercntia  el  lionorc  debito  re- 
conditu  visuntnr.  Delecti'  sunt  nd  tani  preliosum  in- 
quirendum  et  eirodieiidum  tliesaurum  coenobitse 
celebres  el  in  sanctae  conversatioiiis  proposito  nobi- 
les  qui  dum  obscratis  ecclesiie  januis  paviinentum 
conarentiir  infringere,  unus  ex  eis,  Tbietinarus  no- 
inine,  oblitiis  iiocturno  se  deiusum  pbantasmale, 
bipennciii  libralurus,  bracbia  quasi  divinilus  colli- 
gata  sensit.  Qiiare  alionitus  el  anxius  aiiimo,  ab 


A  iluberto  prxposiio  iii  secretioris  loci  adytnin  de- 
dnctiis,  nioiiitusque  palcrne  nt  pura;  coiiressioiiis  se 
gemitibiis  expurgnrct,si  cujus  criminis  sibi  con^cius 
esset.  Ille  vero  iKisilans  cum  nibil  ab  sc  novi  ailmis- 
suin  invenisset,  jussiis  est  ad  lavatorium  divericre, 
ct  i>arnbara  {id  eit  vestimenta)  sua  diligenler  iiispi- 
cere.  Quod  ciim  fccissel,  et  pollula  vestimenla  deprc* 
beiidisset,  subeiintc  animum  poeiiitentin  i^acro  Inbori 
se  reddidit.  Egcsla  nuiem  bumo  et  effraclis  duabiis 
cryptis  in  tertia  sucniiissimuin  repereriint  sarcoph.i- 
guin  et  sericiim  desiipcr  pailiiim  qiiod  (miruin  dicln!) 
per  lot  saiciila  iion  modo  incorriipiiim  ,  verum  eliaiu 
piilcbrum  et  integerriiiium  iisque  in  iil  lcmporis  ail 
bnsilicai  Dei  siispeiiditur  oriialum ,  incorrupt:e  viix 
ac  meriloriim  tnnli  poiitificis  evidcns   lestiinonium. 

B  Accessit  inde  Hurabertus  abbas  pro  rcliquiis  distri- 
buendis(f.detegendis) :  et  elevato  paulisperoperciilo 
videre  meruit  dilectissimum  dominutn  siiuin  jaceii- 
tein  ill:esa  cuciilla  et  cilicio,  et  peac  toto  corpore 
integro,  tautisque  fragrante  oJoribus,  ac  si  delilm- 
tum  esset  unguentis  omnibus,  et  aroinata  de  canic 
mortua  ebullirent  pro  vermibus.  Idein  inseruit  uia- 
niiin,  nec  sine  summa  formidine  un»m  quoqiie  dc 
costis  sancti  viri  cxtraxit.  Cumque  omni  diligenlia 
obseralo  et  elevato  sarcopbago  sacr»  celebrarenlur 
excubise,  quidam  ex  coenobilis  Frithelo  nomine,  qui 
iiobili  ortiis  prosapia,  deposito  cingitlo  lerrens  ini- 
liti.'^,  oblalis  ante  se  duobus  flliis  indolis  cgregix, 
suavi  se  jugo  subdldit  servitutis  Dominic9e,superve- 
nit  lota  debilitatus  membrorum  compagine,  utpoie 

^  inteslinis  ejus  prolapsis  etdependentibus  in  secessiis 
confinio  et  margine ;  intimx  orationis  prostralus  oblu- 
lit  bosiiam,  etexsurgens  nescius  impegit  in  tumbara : 
et  absque  ulla  roora  ex  collisione  salulifera  visceri- 
bus  iii  sedcni  revocatis  pristinani  sanitatem  adeptus 
esi. 

III. 

De  eodem  Frithelone ,    ex  lib.  iv  Vita:  metrlcx 

S.  WiUibrordi. 
Clarus  militia  dum  militis  induit  arnia 
Sed  vexiiln  ferens  cuin  sterneret  acriiis  Iiostes, 
Lapsus  equo  jacuit,  prolapsaquc  visccra  luxit  (261). 


(261)  Ad  \vj)C  teniporn,  inquit  Browcrus,  ex  ciijus  tem  Adelbcrtum  bcllo  laccsseie.  Sed  prima  con- 
libro  11  isla  (t(>cerpsi,  revocanda  sunt  qiiae  de  aliero  '^  gressione  fusus,  fugn  se  proripuit  suoriHU  ma- 
Fiiihelonc,  Efteriiaceiisismoiiasterii  advocato,  Tbio-  ximo  detrimento.  Inde  Bedensis  pagus  direplust 
fiidiis  scripsit.  Is  Bedensi  pago  late  reruin  poiitus,  Frithelo  a  gregario  iniliie  confossus.  Berlramus 
ciim  S.  Willibrordi  fortunas  |>er  se  suosque  foede  gener  cjus,  et  Ipse  in  snnctuui  injurius,  iniserMu 
divcxassct,  ausus  deniqiic  est  ^amurccnsem  comi-      vitam  exegii. 


M3 


FIBO  EPISGOPLS  TLLLENSIS.  -^'  NOTITIA  HISTORICA. 


•   I       liMI 


RHYTHMUS  DE  S.  WILLIBRORDO 

(Doin  Gerbbrt,  ScripU  de  muMiea^  i\,  121.) 


Latides  Cbristo  die  ntinc  islo 

Celebrent  omiies  abique  fideles 

ILigno  iripiidio, 

Ob  reneraiionem  patris  eximit 

Sancli  Willihrordi. 

Iliiiic  e<pliliis  deiapsa  enitens  iiolaTil  luna, 

QuiC  ejns  inatri  ifisa  per  roeleste  oronia. 

Ilinc  veculi  sidiis  clarissiinuin 

Sui  jubaris  radiiiin 

Per  mnndi  sparserat  circnlum 

Dam  lelras  peccali  lencbras 

Conl;  hoinlnum  insitas 

Verbi  splendore  riigaverat. 

Hoc  gens  Ortionuin  atque  ilibernia 

Cum  oiniil  Fresia, 

Hoc  lestanlur  Franci  et  Germani 

Gallorum  populi. 

Nrc  iiielita  ignoraTil  hunc  urbs  Uoinula 

Ctsi  potens  inondl  doinina. 

Angelico  qnando  pnesul  doclus  oraculo 


B 


lllum  subsecravil  Domiiio. 

Deblnc  fidei  fervore  sticceiisiis, 

Aras  daemonuin  fregil  providtis. 

Gladii  iclus  atligit 

Ipsius  caput,  aliquid  sed  non  uoctiit. 

Nain  iympha  su«  preci  tradiia 

Jain  mullornin  agmin.t  polavit  in  arida. 

Tum  vini  auxil  salis  pocula  : 

Infirniis  perplnrinia  conlulit  snbsidia 

Hic  liodie  verus  Israeiita 

^gypli  tcuebras  evasit 

Yicini  aiictus  spoliis. 

Ei  veniens  cum  bicro  fideliter« 

AuiHre  nieruit  grnianter, 

Euge  inlra  feliciter. 

Eia  nunc  devoli  qtiein  rogiierous 

Cuiicti  ore»  corde  psallentes  ac  dicentes : 

Mos  tui  qnl  festa  colimus 

Mente  pia,  o  cleinens,  clemeuter 

Adjuva  semi^er. 


ANNO    DOailNI     MCTII 


piBo  IPISC0PII8  mmm 


NOTITIA  HISTORICA 

{V.\  GalUa  chriitiana  nov;e  ediliouis,  toni.   XIII,  p:ig.  09f ) 


Natione  Saxonicos  Pibo  vcl  Poppo,  pnrentcs  ge-  C 
nere  claros  babuit,  palrcm  scilicet  Tbeolmarum  et 
iiiatrem  Duguercain  al.  Udicam.  Sub  Annone  magi- 
aro,  qni  postea  Coloniensis  faclusfult  arcbiepisco- 
piis,  sex  inlegros  annos  liiterls  studtiit.  Pritiium  fuit 
canonicus  in  ecclesia  Albersiadieiisi,  tum  in  Mogtiii* 
tioensi.  Dehinc  ab  imperalore  HenricolV  eleemosy» 
liarii  et  cancellarii  inunere  lionestalus,  cum  eodem 
principe  aiino  1070  Tulbim  accessit,  ipao  tempore 
([tio  de  pnesulis  eleciione  agebalur.  Pibonis  germa- 
iius  Bernardtis  coiues  nibil  non  movil  apud  Csesarem 
ui  ad  episcopalem  dignitatem  frater  suus  promove^ 
relur.  Equidem  canonici,  principis  cogniia  voliiii- 
tate,  unanimi  voto  Pibonein  in  episonpuin  elegerunt. 
rrobavil  electioncm  Trevircnsis  archiepiscopus,  ro- 
latusquc  ab  iuipcralorc  Mclis  clcclum  consccrnvil; 


assislentibns  Metensi  ei  Vtrdnnensi  pr»8nlibus,  qnl 
ttovnm  episcopom  iitqiie  Tullum  comilati,  pontlfi* 
c.-rli  sedi  imposuerunl.  Lingiiae  Tullensium  inseinf 
Pibo,  valde  ingemuit  quod  popiilum  sibi  eredilnm 
patria  iingua  erudire  non  posset :  verum  etsi  jam 
seiagenariiis,  lantam  Francicie  Itngnoe  exhlbuil 
operam,  nt  uno  minus  aniio  plebem  suain  capax  fue- 
rit  edocere.  Adalberoiii  abbati  8.  Benigni  Divioneo- 
sis  factas  a  decessoribus  suis  donationes  hoc  ipso 
anno  1090  confirmavit.  Epistolam  circa  annum  107!2 
ab  Alexandro  II  pnpa  aci^pit,  qna  pontifex  querilor 
qtiod  ille  ecclesiam  Sancti  Mauricii,  sitain  In  loro 
qui  dicltur  Villa,  stiper  Blesatn,  eadem  libertate  vel- 
let  destniere  qtia  domTius  Leo-  papa  Dervensibns 
concesserat,  ut  inibi  habiiantes  monacbi  absqiie  nUa 
einptione  aUare    S.  Nauricii  perpetuo  posstdcrenl» 


415 


PIBO  EPfSCOPUS  TULLENS1S. 


{ig 


exoeploquod  oapeilanits,  fiii  ciira  viliae  coiiliffiaset.  A  •    .-.•  *>  .    . 


oeiisiiin  persolvorel.  Plurimas  res  eodem  aiiiio  ino- 
naslerio  sancli  Apri  Pii)o  indnlsil,  viilclioel  allare 
<Ie  Btadenaco  siiper  Mosellam,  ei  altare  de  Fanis 
nllra  Mosani   juxla  Barnim  caslrnm;  confirmavil 
eiiam  oninia  quaj  eidcm  loco  ab  anleressoribus  snis 
aliisve  donaloribus  iradila  Inerani.   Veinil  insiiper 
iu  syiiodo  ne  ullns  toparcba  vassallos  monaslerii  ad 
capieiida  arma  cogeiel  absqiie  consensn   abbalis, 
c|nem  suliini,   vcl   nionadium    ab  eo  dcsignalum, 
penes  jns  esset  illos   ad  inililiam  dcducendl.  Inler 
Widoiieiu  ej!isdem  coencibii  Sancli  Apri  abbatem  el 
Odelncuiii  militem  exoriam  dc  porlioiie  pradii  Bai- 
niviliae  conlroversiaiii  compescuit  vld.  Oclob.  1071. 
AdijsiiisWidoiiis  abbalis  preces   aniio  I0"9  et  iii- 
seqiienli    res  oinnes  lain   a    Brucbardo    quam  a 
Gauzlino  et  Briinone  Sancto  Apro  tradiias  laiidavii. 
Una  cnin  Herimanno  episcopo  Melensi.  cu.us  inau- 
gnraiioni  adstitit  anno  1073,  testis  etarbiter  fuit  iii 
Kal.  Maii  linjnsce  anni  faci;e  coii.positionis  inler 
Walonem  abbaeni    S.  Arnulfi  Metensis  el  Buie- 
riensem   abbaiissam,  cui  licitum  fuii   construere 
pontem  super  fluvium  Jlf«r//i,  ea  conditione  iil  an- 
imatiin  ipsa  abbati  censiim  duodecim   denariornm 
jcrsolveret.  Dedll  quidem  Pibo  litteras  in  gratiam 
ecclesi.ne  Sancli  Deodati.  Designatus  «st  aiino  4074 
cnm  Udone  Trevirensi  archiepiscopo  et  HermaDOO 
Metensi  praesule  a  Grcgorio  YH  poniifice,  ut  Tlieo- 
doricnm  Virdunei.sem,  qui  monaclios  Sancti  Mi- 


TuIIensibus  clericis  per  veram  eos  obedientiaui,  mio 
siib  crimitiaiione  anatheniatis  eonslringite,  utquitl- 
quid  de  inlroitu  ei  viia  episcopi  sciunt,  et  vos  uii. 
diqne  cxploraia  veritalc,  qnid  nobis  inde  credemlum 
sii,  in  synoilo  vel  anle  synodum,  qiiam  in  prima 
hehdoniada  Quadragesim*  celebraiuri  sunius,  per 
litieras  vesiras  noiilicare  niillaienus  pneterniiltiie. 
Qiiod  si  cpiscopus,  iii  opiamiis,  innocens  de  lol  ac 
laniis  criminibiis  apparuerit,  quod  clericus  leracre 
p  ccavii,  qnoniam  ad  noslram  vciiil  audicntiaiK. 
qiialiier  juslecorrigainr.  Deo  aspirante  procuralM- 
Hins,  Si  vero  episcopns  ea,  quoe  sihi  inlendaiiiiir, 
Ycracitcr  removere  non  poteril,  nullo  modo  fereii- 
jj  duin  est  nobis  vel  vobis,  ut  locuai  pastoris  lupns 
oblineat.  » Interea  Pibo  schismaiiirornm  parlessus- 
cepil,  ac  paiilo  posl  comitiis  ab  llenrico  IV  impc- 
raiore  Vormali;e  habitis  prassens,  cuni  multis  aliis 
pnBsnlibiis  sub  falsorum  criminuni  specic  Hilde- 
brandum  suinmum  pontillceni  non  esse  judicare 
aiisusest.  Plures  ex  episcopisqui  adfueruntcoiiven- 
tui,  qnos  iiiler  Udo  Trevirensis.  Tlieodoricus  Virdu- 
iiensis  ei  Heriinannns  Metensis  in  adeo  gravem  cul- 
pam  cecidisse  ingemuernnl.  Quod  ubi  Gregorio  papx 
notum  fuit,  litteris  eos  adinonuit,  ut  quod  scliisma- 
ticorum  pervasionc  deliquerant,  competenti  cmenda- 
tione  corrigerent,  c  ulsicut,  iuquit  ponlifex,  raalcr 
veslra  de  excessu  vestro  condoluil*  ila  desatisfa- 
ctione  I«teiur.  i  Deditet  eisdem  prvsnlibiis  inanda- 


ci.ae.,8anaiheinaiepercu8ierai.  ex  eoquo.!  generali  C  lura  I'il.oneii.  ailinoiieii<li,  ui  ea  qux 

ail^S.QA     /latrA#.f  ac«A.«t     <....^i; ••      _•  .  •  .  ...  .  * 


adesse  detrcciassent  supplicationi ,  ad  solveudam 
cxcommunicaiionem  incitaret.  Privil«*gium  niona. 
eterio  S.  Micliaclis  ad  Mosam  indiilsil  an.  1076, 
qno  gravissinia  ei  inteiita  esl  actio  :  clericus  eniin 
qnidam,  TuIIcnsis  ecclesi;e  custos,  querelam  ad  pa- 
pani  detiilif,  quod  episco|\iis  non  ei  tantum  eccle- 
siam  ab  oflicio  cuslodis  dependentem  denegassct, 
sed  et  ipsum  a  functioiiibus  snspendisset.  Prxtcr 
liaic  aiebai  se  episcopo  respondisse  'iiullam  ci  dc- 
hefi  obedieniiam,  ex  eo  quod  Simonijc  reus  esset : 
illiim  siquidem  custos  iiisimulahal  archidiaconatus, 
ecclesiarum  consecraiiones,  ipsasque  ccclesias  vcn- 
didissc;  publice  cum  concubina,'quam  la'icoruin 
more  sibi  copulaveral  sacramenlo,  ct  cx  qua  fiHum 


illi  injuncla 
sunl,  deiiiccps  faccre  nonomiitat  :  i  Decueratenim, 
addit  hic  pontifex,  ut  de  ohjcclis  sibi  dcbuisselre- 
spondere  magis,  qiiani  contra  acloritatem  principis 
apostolorum  ad  dcfensionem  iuiqnitaium  suarum 
anna  coriipere,  atqiie  regem  solliciiare,  id  conlra 
nos  prxsumere,  quod  nunqiiam  licuit,  neque  Deo 
annuente  licebit  in  aliqucm  clericiiin  fieri.  Qui  si 
verba  exhoriationis  nostrje  contempserit,  auctorilaie 
beaii  Petri  eum  a  communione  corporis  ct  sangui- 
nis  Domini  iiostri  Jcsii  Christi  separatuin  esse  sibi 
notificetis.  >  Porro  schisma  ejuravit  Pibo  circa  an- 
iium  1078,  et  in  sraiiam  cum{)apa  rediit.  Insequenti 
astitit  cum  comprovincialibus  episcopis  eleciioni 
Egilberti   Trevircnsis,  cui  baud  canonica  via,  sed 


^- «w|,«..,w.««  oaviPwicHUf,  ci  c\  qua  iiiium      c.giioerii    irevircnsis,  cui  uaua  canonica  via,  sei 

susceperat,   degcrc;   quin   cl  episcopalum   pretio  ^  regia  auctoritaic  cleclo  inanus  iniponere  recusavii 


comparasse.  Ad  \mc  addcbat  clericuH  sc  aliosqiie 
canonicos  audtvisse  Pihoncm  crimina  ha»c  fatcntem 
ac  dicentem  velle  poeniteotiam  agere.  Ira  fervidus 
Piho,  graviter  clerico  succeiisiiit  et  urbe  disccssit. 
Qtio  ahsenie,  militcs  in  claustrtim  introeuntcs,  mi- 
uas  inleudcre  clcrico,  qui  viiae  siiae  et  honori  ve- 
riiiis,  clam  urbe  cgressus  est.  Antisics,  accepla  cu- 
fclodta  fuga,  omnca  ejus  Tacultatcs  cxhausit  ac  diri- 
pnll,  cumqiie  ad  extremam  adegit  egesutcm.  Huic 
iia(|Hc  visum  est  sunimum  pontiUcem  appeilarcy 
qiii  ea  dc  re  ad  Udoiicm  'A^evircnsem  ejusquc  suf- 
/ragaiieos  Thcodoricum  Virdunensem  ci  Hcriman- 
nuin  Metcnscm  duas  dircxit  cpistolas  cpiscopura 
ergo  coinmonendi,  ut   dcbitam  clerico   exhibcret 


Ad  id  leinpus  imposita  sibi  a  clerico  Virdunensi 
crimina  diluere  constituit.  Qua  dc  re  exstat  epislola 
Gregorii  VH  ad  Herimannum  Metenscin,  in  qiia  ail 
pontifex  quod  cum  Pibo  propter  impeiii  turbas  sex 
cpiscopos,  qui  innocentiam  ejus  tesiilicarentur,  co- 
gere  non  potuissct,  ei  mnnia  episcopalia  obire  per- 
niittat,  prius  tamcn  probata  coram  qiialuor  episeo- 
pis  innocentia.  Si  eum,  pergit  ille.  inculpabilein  in- 
duhitanter  csse  cognoveris ,  fraternain  manum 
auxilii  prsbcrc  non  difleras. 

Verumtamen,  qua  nescio  inconstanliay  ad  sehi- 
Sffiaticorum  partcs  Pibo  reversus,  ad  coactum  im- 
pcratoris  jussu  Ultrajcctiuuro  conciliabulum,  ubi 
Gregorium  VII  siatuium  fuit  anathemate  plectere» 


*n 


NOTITIA  HISTORICA. 


4H 


accessil  anno  1080,  ei  qnlclem  ipse  ab  iniperaiore  A  ejusque  coinprovincinles  episcopi,  signiflcarunt  anno 


id  exsequendi  curani  accepii.  Ille  voro  liinore  per- 
tcrrilus,  nocle  cuin  Tlieodorico  Virdunensi  clani  se 
proripuit,  ne  lain  scelerati  raeinoris  esset  pariiceps. 
Posl  hoc  coiiveiiticulum,  Uotnam  pontiflcem  adiisse 
diciiiir,  a  quo  sibi  non  absolniionem  modo,  sed  et 
pt)testatein  scliismaltcos  absolvendi  prspsules,  qiii  ad 
ecclesisc  i*everterentur  gremium,  assecutus  esl.  Ini- 
peraioris  in  offensam  prolapsiis  auno  i084,  ex  eo 
quod  Ifogiiiitiam  non  convenisset  ad  consccrationem 
Egilberti  Trevirensis,  ad  tempus  inc  cedeiidum 
duxit.  ConsiliHin  iiaqiie  cepit  Jerosolymam  religio- 
nis  causa  adeundi.  Priusquam  vero  proflcisceretur, 
Sopbia  comitissa  coeptam  a  Tbeoilorico  duce  Lolba- 
riiigiaD  avo  suo,  et  a  se  absolutam  capcllain  sub 


i095  se  amplfus  ei  non  obtemperaiuros.  Ad  eam 
aetatem  referenduin  videiur  responsum  Urbaiii  U 
papa;  ad  plurimas  a  Pibone  pntpositas  quflestiones. 
Dedit  lilleras  anno  i094  de  fiindatione  prioratus 
S.  Tbeobaldi  de  Amercvill».  Itlcberum  Virdunen- 
sein  niiper  ab  Hugone  Liigdunensi  ordinatum  in  epi- 
scopalem  civiiaiem  redeualem  bonorifice  accepit 
aniio  iOOo.  Claromoniano  coiicilio,  in  quo  Saracenis 
ad  terrjB  snnctn  reciiperationein  indiciuiii  est  bel- 
lum,  interfuii  boc  ipso  anno;  quiii  et  ipse  crucein 
sumpsisset,  nisl  xiate  inflrmiiaiibusqiie  fiiisset  prsR- 
pedilus,  Quamplurimarum  ccclesiHrum  in  dioBccsi 
sua  fecit  consecraliones,  pluriuinque.abbaiiarum  el 
prioratuum  fundaiiones  probavit.   Largiios  est  aii. 


S.  Glodesetidis  in  urbe  Hetensi  abbalissa,  hac  indu- 
cln  rationequod  hasc  capella  in  territorio  Domni 
Martini  de  jiire  capitull  soi  constructa  esset :  sed 
landem  eo  pacto  assensit,  ut  certum  censum  comi- 
lissa  S.  Glodessndi  persolveret.  Tom  capellam  haiic, 
in  honorem  S.  Harise  a  Pibone  dedicatam,  Sopbia 
sattcio  Hichacli  ad  Hosam  in  inanu  Sigifridi  abbatis 
tradidit.  Libertatcm  ejus  capellse  concessit  Pibo  epi- 
scopus,  qui  ait  boc  paclum  flrmalum  fuisse  ifloanno, 
quo  Jertisalem  ipse  iliirus  erat,  scilicet  anno  ab  In- 
carnationc  Doinini  i085,  iiidiciione  viii.  Peregriiia- 
tioncm  Jerosolymitanam  aggressiis  est  ciiin  Conrado 
Liiciliburgensi,  et  in  ilinere  volo  se  obligavit,  si  in 


D — '     —     -     —     " —     ^-,,w.— ...     .,.-w  -  r •     — -.iji.w.»  woi     Mii 

Asmantiaconsecraridesideravit.IntercessitIlodieina      ^^®^  altare  situm  in  Commarceio  beatae  Hariae  Ho 

lismensi  cum  condirione  sex  deiiarios  census  sol- 
vendi.  Ursus  quidam  ortu  Bcnevenlanus,  posi  va- 
rias  pereginationes  in  Lotharingiam  accessu,  &iib- 
stititque  prope  Novum  Casliim  in  moiite  Sioiina, 
ubi  oratorium  construxil  iu  honorem  sancti  Jacobi 
apostoli,  ciijus  reliquias,  quas  secum  altulerat,  ibi- 
dem  reposuit.  Id  oratoFiiim  a  Pibone  consecratum 
fuit;  dein  cella  oratorio  adjuncta  esl,  quam  Pibo 
ad  Ursi  preces  S.  Uansneti  monasterio  contulii,  iit 
in  ea  collocarentur  nionacbi,  quibus  allare  S.  Gcr- 
mani  de  Siontia  concessil,  liiierisque  diuis  i097, 
iT  Kal.  Hartii  siaiuit  ut  oniRcs  niontem  iilum  inba- 
bitaturi,  ad  cellam  illam  convenl.ront  pro  bapiismo 
pairiam  salvns  et  incoluniis  rediret,  monasticam  q  ®^  sepultura,  cxterisque  animsB  et  corporis  snbsi- 

diis.  Coii.secraTit  aniio  ilOI  v  Id.  Octob.  ecclesiaia 
de  Portu.  Roganie  Theomaro  abbaie  S.  Hansueii, 
ratuin  babuit  donum  Drogoniscapiferi  et  £vx*  uxo» 
risejiis,  in  ecclesia  Sancii  Hansiieti  sepultorum, 
anno  ii02,  iiidict.  x.  Ad  ejusdem  abbalis  preces 
firmavit  onines  S.  Hansiieii  possessiones  an.  ii05» 
indict,  XI.  Subscripsil  anno  ii05  litteris  de  fuiida 
tione  cellx  apud  castrum  Vailis-coloris,  in  fundo  a 
Josfrido  nobilissimo  principc  Holismensi  coenobia 
aitributo.  Richardum  Albanensein  episcopum  et  apo- 
stoiicae  sedis  legatiim  honoriflce  accepit  anno  il07, 
ipsiimqne  precatiis  esi  ut  consecraret  receiis  Instau- 
raiam  Sancti  Uansueii  ecclesiain,  itemqiie  absolu* 
tam  aSehero  abbaie  Caltnosiacensem,  cujusin  gra- 


vilam  se  professurum.  Qtiod  reipsa  redux  proestiiit 
in  Divionensi  Saiicti  Benigiii  coenobio,  cui  prinio 
siii  pontiflcatiis  anno  altaria  ihio  ab  Udone  concessa 
lilteris  suis  conflrmaverat.  Facia  vero  professionc, 
adicpcesanis  suisdesideratus,  jussii  pontiflcis  Victo- 
ris  111  Ecclesi.'e  suae  curam  resuniere  coactus  est, 
ciii  ver^e  crucis  portionein,  a  Constantinopolilano 
dono  acceptam,  auro  gcmmisqiie  ornatam  dedit. 
Celliilam  monacborum  apud  Barrum  a  Sophia  co- 
milissa  conditam  etsiibjectam  monasterio  S.  Hichae- 
iis  dicecesis  Virdunensis  probavil  anno  1088.  Suum 
pnebiiit  assensum  anno  iOOI  ut  Lutulfus  decanus 
nionasteriuiii  in  honorcm  S.  Lconis  sediflcarel;  lau- 
d2Titqueoniiies  eidcm  loco  factas  donaliones.  Eodeiii 


atinolurrim  jussil  aediflcari  in  cathedrali  ecclesia,  ])  tiam  quam  pliiriina  jam  ab  ipso  acta  fulsse  lestatur 

inqiia  duas  suspendit  campanas,  triaque  erexit  al- 

taria.  Hagnam  quidem  banc  coriHiam,  cborum  intcr 

etaliaresuspeiis.im,  in  cujiis  circuitu  accendiintur 

rerei,  ecclesise  siiai  doiio   dedit.  Ad   hacc  adde  qiia- 

tlraginta  modios  viii!  iiec  non  ecclesiain  qiiamdain, 

qn%  largitus  est  ea  lege,   ut  qiiotaniiis  fleret  ejiis 

inniversarium.  EcclesiamS.Chlodulfl  apud  Laiiim  de- 

dicavii  anno  i092,  ac  paulo  post  Beatriceni,  quon- 

tiam  uxoreni    Bertholdi  diicis,  defiinctam  vii  Kal. 

Novembris  liujus  aiini,  in  urbe  Tnll«i;si  sepelivlt. 

Egilberto  metropoiitano  schismate  inquinato  ille, 


Calmosiacciise  chronicon.  Eodem  anno  JecessU 
inense  Novembri  ex  iiecrologio  Sancti  Hnnsiieti  xi 
Kalendas  Decembris,  ex  necrologio  S.  Vitoiii  el  S. 
Benigni  Divionensis  ix  Kalendas,  et  ex  necrologio 
calhedralis  viii  Kaleiidas,  cuni  Tullcnsi  ecclesiae  pnc- 
fiiisset  annis  58.  Sepiiltiis  in  ecciesia  Tiiilciisl^  in 
saceilo  S.  Huriae  Hagdaleiis  :  uiule  pluribus  post 
annis  erula  ejus  ossa,  cum  ossibus  Reginaldi  de  Syl- 
vanecto  episcopi  humata  sunt  prope  minorem  por- 
tam,  qna  ex  catbedrali  in  claustruin  desccnditur. 


ItO 


PIBOMS  EPISCOW  TIIIXF.NSIS 


1^(1 


DIPLOMATA  PIBONIS. 


I. 

Pririleglum  pro  monaiterio  S.  Apri. 
(Anno  107i.) 
rno.n  Calmet,  Ilisi.  de  LorraiHe ,  l.  IV,  Preuves , 
'  p.  47i.l 

Iii  nomiuo  sanclae  el  individuae  Trinllalis ,  oni- 
niiiui  qu«'C  suhsislunt  xlcriialiler  crealricis  alqiie 
iiiodeialiicis.  Pibo  sancl*  Tullensis  Ecclesix  liu- 
inilis  prxsul  dlviiuc  disposiiionis  gralia. 

Agitur  qiioliesciinque  anlinus  uiiiuscujusque,  ad 
lionuin  velle  Inspiratur,  niaxiine  ille  qui  plus  cele- 
ris  in  lioc  mundo  aliquid  habere  ccrnitur,  cum  invl- 
gilat  utex  rebus  lerrenac  doiiiiiialionis  Dei  clemcntia 
sibi  propilietur.  Nobis  taiiicn  pastoiibus  Ecclesiae 
pia  sollicitudo  indicilur,  ut  grex   Doininicus  in  ea 

«lonslilutus,  iiosira  piovldentia  pascatur,  ei  gemina  B  „,,5^,.j  a„ieccssoris  Udonis  apiid  Bainl  .Yillain  ab 
viue  substanlia  siib  temporali  administratione.  fuU 
liatur.  Idcirco  nniversis  Ecclesiae  nostrx  ,  cui  Deu 


A  i^enicdio  aninix,  nostroninique  antecessoruni  alqitc 
siicccssorum ,  oninis  eorum  poslerilas  In  rrairuitt 
praedlcti  loci  servitio  permaneai. 

Coiifirmamus  quoque  eideiD  loco  cuncta  qux  i.i 
priviicgiis  iiostrorum  antecessornm,  videlicel  Gaux* 
lini,  GeRirdi  ac  bealae  memoriae  Brunonis  In  ejiisdeni 
locl  armario  conlinentur,  el  quae  adbuc  Dei  graiia 
solide  retinere  videniur,neciion  eiiain  conGniianms 
ea  quac  lemporlbus  pra*dicli  veiierabilis  Dninoiiis 
idem  coenobluro  acqulsivit,  id  cst  cellain  de  Dan- 
giiiliaco ,  cuin  onintbus  suts  appenditiis,  sicul  iti 
chirographo  felicis  iiiemoriae  ^Valieri  coniitis,  qni 
ejusdeiii  cellai  domiini  Sancto  Apro  obsux  reinediuin 
animx  contulit. 

Quin  ctiain   connrmnmus  ea    quap   lemporibu% 


auctorc  presidcmus,  tain  prxsentibus  lideHbus  quain 
ctiam  post  loiige  sequentibus,  certa  ralione  niani- 
lestum  esse  volunius  quod,  ad  locuni  Saiicti  Apri 
«leveiiiciites  ct  vicUialem  nionacboriim  administra- 
tioiietii  pie  consideranle?,  iiobis  iii  fuiuri  districtione 
judicii  non  inodice  profuturum  esse  credimus,  si 
ea  quie  ad  alimenta  fratrum  illic  Deo  servienliuiii 
t>erlinent,  aiigereiuiis,  ut  per  lioc  ct  memorialc  no- 
struin  in  eo  loco  certius  conslbterel,  el  servorum 
Dei  pro  adeptione  sahiiis  nostrse  perpctualiter  oratio 
iion  cessaret. 
lliijus  itaque  rei  gratia  ducti  nostrorumque  prae 


lloldierde  et  (ilio  cjiis  Odelrico,  sicut  in  eonim 
chirographo  coniinelur,  prxdictuiii  ccciiohiuin  ac« 
quisivit. 

Ilaec  ergo  omnia  prxsenii  cartha  noslra  ponlifi- 
rali  auctorilate  pra.*libato  moiiastcrio  perpeuialiier 
possldeiida  corroboramus  ,  qualenus  ex  bac  pie- 
tale  fraircs  pneseiitialiter  in  inemoriam  rcdiicant 
quanlum  pro  bona  voluntale  oiniiipotenti  Dtxi  pro 
iiobis  instanter  supplicare  debeani. 

Petimus  denlqiie  et  obsecraiites  deprecamur  sur- 
cessorum  nostrorum  paternain  bencvolet;tiaffl ,  ui 
hxc  nostrae  largitatis  oblatio  nrnia  habeat  el  ralti, 
sicuti  el  ipsl  quoqiie  sua  decreta  consiiluturi  snnt, 


,lece8soruin  provocaii  exemi.lo,  qui  dc  rebus  ad  sc  C  8ervariperci.niicrillibaia;sele..icsproculdubioseiu 


pertinentibus  quxdani  cidem  loco  pro  suarum  renie- 
«llo  animaruin  coiilulerunt,  consllio  nostrorum  flde* 
lium,eisdonatioiie(ii'iua  concesslmus  dtio  altaria  pro 
iioslrx  reincdio  aiiiinse,  iiostroriiinque  antecessorum 
cl  successorum  bnjus  bcdis  ponlificuni,  scHicet  uN 
tare  de  Uladciiaco  super  Moseliain  cx  integro,  cujus 
incdielaiem  hacteuus  ab  anliqtio  retinebant,  sicut 
etiam  adhuc  medietnlem  retinent  ecciesiae  ejusdeiu 
villac,  ct  aliare  ecclesitC  de  Fain  ultra  Mosetlam  juxla 
Barum  castriim,  ea  videlicet  legequa  csRtera  altaria 
totiiis  abbaii:c  anliqiiitus  tenueraut,  id  est  ut  decc- 
dentibus  vicarils  qiilbns  tantiinimodo  curaiu  anlma* 
niiu  per  eoriim  electionem  committlmus,  ipsi  eadcin 
altaria  rcdimere  iieqnaquam  compellantui ,  sed  so- 
lummodo,  nl  dicliim  esl,  succiduos  vicarlos  exhi-  , 
bcaiit,  qui  de  manu  nostra  curam  anlmarum  susci- 
piant.  Nostro  etiam  pontificali  dono  iradiinus  loco 
et  rratribus  Sancti  Apri,  cum  iaude  nostrornm  Ode- 
lium,  qiiamdam  miilierem,  nomiiie  Peilam,  cum  duo- 
1)U8  filiis  ad  nostram  poiestatemdiiduin  pertinenlem 
Gavalonem,  ac  denosiro  jiire  ad  eorumjus  perpe- 
tualiler  relineudas  tiansruniimus  ,   ut  pro  uMiru: 


pro  bona  voluntate  remunerundos,  sicui  pro  temerl- 
*tatc  ea  qua!  pro  aiiimaruiu  remcdio  insiituta  snnt^ 
ab  auctore  miiiidi  graviiis  puiiieiidos.  Ill  autcin  liaT 
uostrae  tradllionis  coiicessio  in  fiiliiris  teniporiims 
firiuior  habeatur,  ctperpelualiier  illai^sa  conserveinr, 
inanu  omniiim  fidelium  nostroruin  ca  corrolioniri 
fiximus,  et  aiictoriiatis  noslnu  giutia  durare  per 
succedentia  teinpora  dcerevimus. 

Ego  PilMi  gratia  Dei  Leiicorum  episcopus  signavi. 
Sign.  Hiigonis  primicerii. 
Sigii.  &ltlonis  Yirduncnsis  primicerii ,   el  bnjns 
sedis  archld. 
Sign.  Laiuberti  majoris  archid. 
Sign.  Uudolphi  archid. 
I     Sign.  Hugonis  majoris  archid. 
Sign.  Lamberti  junioris  arcbid. 
Sign.  Albrlci  archid. 
Sign.  Luilulfi  archid. 
Sign.  Hiigonis  •junioris  archid. 
Sign.  Theodorici  archid. 
Sign.  Frlderici  hujus  ucbis  cotnilis. 
Sign.  liaimonis  comitis,  el  filii  cjns  Odcindi 


42t  OtPLOMATA.  iti 

Slgn.  Everardicomilis,  ei  fiiiorumejusGilbeniel  A  Wbilis  per|)eiualiifr  nianeal ,  statuimns  (loc  chi- 
'""'•■'•''  rogiaphuin   conscribi ,  qualenus   Jlraque  abbaiia 

isiius  cbirographi  pariem  babeat ,  ad  coiilirman- 
flum  hiijus  iiostne  difiiuitionis  pcrpetnate  lCNlimo- 
iiium. 


lleiirici. 

Sign.  Milonis  et  fratris  cjus  Walteri. 

Sign.  Hiigoiiis  et  fralris  ejiis  Warneri. 

Sign.  Heniici  advocali. 

Sign.  Domiiii  Wiilonis   abbatis  cccnobii  S.  Apri. 

Sign.  Doniini  Vinbaldi  abbatis  coBiiobii  S.  Man- 
sueti. 

'  Data  IT  Idns  Octobris  in  plenaria  synodo ,  anno  ab 
Incaniatioife  Doiiiiiii  i072,  indictione  decima,  re- 
gnaiile  llciirico  IV  Romanorum  rcge,  aniio  regni 
ejtisdem  xvii ,  diice  Tbeodorico. 

Ego  W^ilterus  cunceliarius  dccanus,  et   archid. 
recogiiovi  et  subscripsi,  atque  sigtiavi. 

"•  6 

CuntTovmiam  Valonem  inler  abbatem  S.  Arnulfi  et 
abbatiuam  Buxeriensem  de  ponte  quodam  eiortam 
cumpeuiL 

(Anno  i073.) 
fD.  Calmet,  ibid,p,  474,  exaulhenlicoBuxeriensi.J 
Iii  iioiiiine  sanclse  el  individii:e  Trinitaiis,  Patris, 
ei  Filil,  el  Spirilus  saiicli,  Pibo  graiia  Dei  Leucorum 
pnvsul. 

Quoiiiam  divina  gratia  dignala  est  nos,non  nostris 
meiiiis,  ad  pastorale  officium  promovere,  oportet 
ul  rcs  noslras  ecclesiae  solerlcr  sludcamus  tam  iii 
mininiis  quain  etiam  in  maximis  providerc.  Qiia- 
propiernoveritoinniiim  posteritas,  tain  pneseniiuiii 
qiiaui  fuuiroriim,  qiiod  fueril  exorta  contentio  inier 
duas  abbaiias,  scilicet  Buxeriensem  noslnv  ecclesi*.  p 
el  Saiicti  Ariiutphi  Melensis  ecclcsiae,  de  qimdain 
ponie  qiieni  iioviter  oonslnixerai  abbatissa  Buxe- 
riensissiiper  suum  propriom  funduni,  sed  Umen  in 
bQnno  el  cursu  aqii;c,  nomine  Murth,  pertinente 
ad  abhatiam  Sancli  ArnulH;  pro  qua  contenlione 
amicabilitcr  difTiiiienda  convenimiis  ego  et  coiifra- 
ler  iiostcr  Melensis  Ecclesiie  vcnerabilis  praesul  He- 
rimannus,  cuni  diice  Tlieodorico,  atque  venerando 
abbate  Walniie  coenobii  Sancti  Arnulfi,  ubi  dispo- 
soimus,  frateriia  chariiaie  inedianle  ,  quatenus  prac- 
diclus  abbas  coiicederft  ibi  ficri  poniem,  c«  te- 
nore  ut  .'iiiiiuaiini  sild  persolvcrelur  ceiisiis  xii  de- 
iiarioniin  pirbtice,  feslo  sancli  Rcmigii,  et  ad  hunc 
censuin  recipicndum  esset  iira^sens  eo  die  supra 
pouiein  legaius  abbatis  Sancti  Arnulfi ,  ab  liora  D 
prima,  usqiie  ad  scxian!;  qiia  transacta  Ieg;»lus  rc- 
Cfclerel. 

Si  vero  usqiie  ad  vespcram  legatus  abbalissse 
Bnxeriensis  persolveret  pnedictum  ceiisiim  apiid  cel- 
l:uu  Lainin,  susciperetur  siiie  juslitia.  Si  autem 
ullra  noctein  negligerel  persolvere,  in  crastino  rcd- 
lieret  cuin  justiiia.  Qnod  si  pons  per  incurium,  aut 
imiuineiUe  iiiipelu  aqiiae,  fuerit  destructus ,  et  no- 
luerini  rcsttluorc ,  abbas  Saiicti  Arnulfl  reifeat  ad 
prisiinam  baniii  sui  consuetudinem ,  et  abbatissa 
a:!  suarum  navinin  Iraiismeaiitinm  antiquilatem ; 
cl  cradicel  statuiis  ipsitis  pontis,  ne  sint  impeili- 
m  nio  piscatuni*,  vel  navibusabbatisSanctlArnulfi. 
l^i  vcro  ha:c  itoslra  coin  r.unts  dilljnilio  rala  el  sla- 


Ego  PiBO,  TuIIensis  Ecclesi»  pra*snl,  signavi. 

Sign.  priniicerii  ilugonis. 

Sign.  Lamherti  archiJiaconi. 

Sign.  Uugonis  archid. 

Sigu.  Odelrici  archid. 

Item  sign.  Odelrici  archid 

Sign.  Fridcrici  coiniiis. 

Sign.  Odelrici  advocati  dc  Nanccio. 

Sign.  Albertl. 

Sign.  Henrici  advocali. 

Sign.  Ilugonis  villici. 

Sign.  Bercngeri  advocati. 

Ego  gralia  Dei  Hcriniannus  Metensls  Ecclesix 
episcopus,  cuiisilio  nostroruni  fidclinin  laudavi. 

Sign.  Alberonis  primicer. 

Sigii.  Uicheri  decani  et  archidiacoiii. 

Sigii.  Walonis  abbatis  Sanctt  Arnulfi. 

Sign.  Gcrvaldi  archidiacoiii. 

Sign.  Johannisairarii. 

Sign.  Fohnari  coniitis. 

Sign.  Menzonis  advocati. 

Sign.  Chunonis  dc  Tinchcrei, 

Sign.  llaiinonis. 

Slgn.  Everardi  de  Asniantia. 

Sign.  Albcrici. 

Slgn.  Oltouis. 

Sign.  Laniberti. 

Sign.  Dodonis. 

Sign.  Gerardi. 

Actuin  Tulli  publice  anno  Dominicae  Incarnatlonii 
1073,  iiidictione  XI,  iii  Kalend.  Alaii,  regnante  Ilcn- 
ricojuvene  Boinaiiorum  rege,  ducamen  regiii  Theo- 
ilerico  dnce  regcntc. 

D.iia  per  niaiius  cancellarii  el  archidiaconi  Wal- 
tcri,  asiipulaiiiibus  idoneis  suprascriptis  testibus. 

111. 

Confirmutio  privilegiortm  prioratus  de  Atmantia, 

(Anno  i07().) 

[Doui  Calmet,  ibid,] 

In  iiomine  Puiris,  cl  Fiiii,  et  Splriliis  sancii.  Ulile 
siiinniot»cre  ct  iicccssariiim  est  rcctoribus  ccclesia* 
nim  gcslaruin  rcruiii  disposiiioncs  ad  noiiiiam  po- 
steroriim  iillcrarum  inemori»  linnissinie  comn.cn- 
dare.  Innotescat  igitur  universis  saucia:  inatris  Ec- 
clesise  filils  ct  fr.arilms  qiioniiun  ego  Pibo  gratiu 
Dei  Tullensis  cpiscopus ,  prccilms  et  graiia  coini* 
tissae  Sophix  dilecl:c  rili;«t  itost:;c,  quanidam  eccle- 
siam  in  hoiiorc  bcatu:  Mario.',  qtiaai  ipsa  a  funda- 
nieiito  (onslruxcrat ,  consecravi.  Sed  quia  paro^ 
cliiaiii  Asnianti;e  priscis  teinporibus  subjecti  ad 
Doinnuin-Marliiiuin  fiieranl,  sicut  et  aliariiin  cir- 
cunijaceiiiium  villaru:n,scilicei  de  Layo^  de  UGmunt 
[alias^  de  Eunioni],  de  Blanzoyo,  et  de  Sechanip«  ct 
iiuiic  ct  illi  de  Asuieniia  el  de  prjfdictis  viilis  ouu^tt» 


^j5  PIBONIS  EPISCOPI TULLENSIS  m 

rcrlisei  cansls  «  tali  «ubicciioiic  rcmoii  «ranl ,  A  gnosciin..s  ci  laudamus,  el  i^^^^ 

consilto  nobilium  suoruin  rogavil  iios  pnBilicla  co- 

initissa  Soplila    ot  qnid  juris,  qui  ecclesisB  Bcaia 

Mariae  descrvirenl,  habuissenl,  vcl  habiluri  cssenl, 

vcl  quibus  cx  causis  parochiani  ilc  Asmanlia  a  snb- 

jcctione  Domiii   Marlini  remoli  esscnt,   ne  aliqua 

conlcntio  vel  conlroversia  in   posterum  oriretitr, 

scripto  mandaremus. 

Noverit  igiiur  omnis  eccleslam  beats  Marias  com 
sua  capella  de  castro  itn  iiberam  a  dominia  ct  prin- 
cipibus  castri  taliler  conslilutam  fuisse,  quod  nec 
censum,  nec  respeclum  aliqncm  Ecclcsise  Tullensi 
debeat.  lu  ut  tamcn  quod  clericus  a  comitissa  vcl 
successoribus  cjus  de  prajbenda  beata;  Mariae   in- 

vcstilus  TuHum  veniet,  et  a  sede  noslra  curam  ani- 

marum  suscipiet,  et  pro  Christianitale  conservanda  B 

flUeliiatem  faciet.  Quibus  enim  ex  causis  parochiani 

de  Asmantia  a  subjeclione  Domni-Martini  remoli  sint, 

siciil  ab  ipsa  comitissa  vel  (idelibiis  cjiis  didiciiiius, 

fideiitcr  scribimus.  Theodcricns   dux ,   comilissac 

avns,  qm  jure  harcditario  comiti  Folmaro  in  As- 

manlia  successit,  mediaro  pnrtein  decimarum  cc- 

clcsix  Domni-Martini  lioc  paclo  dedlt  ct  conccssil, 

iit  presbyicr  de  Domno-Martino  in  Sabbaio  sauct:c 

Pasch»  oleum  ct  chrisnia  capcllano  Beat»  Mariae 

d.iret,  ct  in  oninibus  syiiodis  el  concillis  per  oinnia 

et  pro  ipsa  decima  ipsum  capellanum  excusatum 

babcret.  Pnedccessor  cteiilm  ineus  bouai  incmoriai 

Bertholdtis  episcopus,  ad  memorlam  pristinsc  sub- 

jcciioiiis   diias  oblaiiones  ad    Domnum-Martiuum 


in  perpetuiim  conscrvandam  aiiaibeinaic  confinDa- 
niits. 
Signum  Pibonis  episcopi. 
Sign.  Albcrici  abb.  Sancli  Mansueti. 
Sign.  IVichardi  abb.  Sancti  Apri. 
Sign.  Hugonis  primicerii. 
Sign.  Riquini  archidiaconi. 
Sign.  Stephani  archldiaconi. 
Sign.  Dodonis  decani. 

Sign.  Theoderici  archidiaconi  ct  canccllarii. 
Sign.  Ibini  scabiiiii. 
Slgn.  Theoderici  comitis. 
Sign.  Ralnardi  comitis. 
Sign.  Wlrici  de  Bclrain. 
Sij;n.  Wirici  de  Danubrc. 
Sign.  Walterii  et  Arnulft  fratmm. 
Acta  sunt  lirec  Tnlli  in  majori  ecclesia,  anno  ab 
Incarnatione  107G  indic.  xiv,  ordinalionis  vero  no- 
strx  X,  iinperante  llenrico  lli,  regnaiiie  per  saecola 
Domiiio  Jesu  Christo  feliciter.  Ainen. 
IV. 
Chnrla  pro  ecclesia  Sancli  Deodait 
(Aniio  1076.) 
[Gii//.  C/irwl.  XIII,  Pr.472.j 
In  nomine  sanctai  et  IndivlduaeTrinitaiis,  PatrlSt 
et  Fllii,  et  Spiriius  sancti,  Pibo,  DcI  gratia,  sanctae 
Tullensis  ecclesiae  episcopus,  universls  in  Cbristo 
renatis  Christi  paccm  el  regnuin. 
Aroor  futurae  patriae,  qiii  iu  liliorum  Dci  cordibus 
ferendas   insiituil,   et  quia   llli  de  C  phiriinuni  cx«stuat  de  praDscniis  Ecclcsiae  curaei 


quoqiio   aniio 
Asmaiitia  diiri  et  feroccs  seinper  cxstiterant,  ita 
nt  archidlaconus  vel  dccanus  aliquls  oppidum  co- 
rniii  tam  caiisa  miniinc  auderet  inlrare  «  hoc  slml- 
liler  idem  episcopus  constituit,  ut  ad  Domnum-Mar- 
tiiium   ad  synodum  vocarentiir  ct  irent.  Prxtereaf 
inuueribns  et  prccibus  ipsius  Thcoderici  ducis  in- 
terpcllalus,  laude  et  asscnsu  Bcreiigi»rii  iHius  caslri 
archidiacoiii,  et  coiicessioiic  sui  capituli,  In  plcna 
synodo  constitnit,  ei  in  posterum  lcneiidnm  ccnsuil 
nt  nnllain  subjeclionem  ,  vel  redibitioiiem  ,  vel  ex- 
aclionem  aliqnam  ecclesia  Domini-Maitlni  ab  ec- 
ilesia  Bcatae  Marix,  vcl  a  parocbiaiiis  cjus  exqiii- 
reret  vel  haberet  nmplius.  Igitur  comltissa  Sophia 
ccdcsiam  Beatae  Marix,  a  nobis  ,  iit  prnediximiis, 
dedlcatam,  qnam  ipsa  novain  de  veteti  reddiderat, 
satis  plenarie  diligens,  duos  niansos  iiiihi  a  prisco 
lempore  dalos  pro  eleembsyna  ut  ecclesia  possidc- 
ret,  libenter  concessit,  ei  in  augnienlo  elccniosynx 
item  alios  duos  niaiisos,  cum   diiahtis  aiicillls,  ct 
uiio  servo,  eo   tenorc  qiio  ipsa  tcnebat  laude  iilii 
sui  coniilis  Theoderici,  dedll  ad  altare  Bcatae  Ma- 
ri;e;  dedit  ct  oiniies  deciiiias  grossas  et  minutas  dc 
Castro  et  oppido,  scilicct  de  omnlbus  dominicaturis, 
dc  ccnsalibus,  de   arigalibus,  dc  styrpalibns.  Nos 
ilaquc  pro  lionorc  Dei  Genilricis  Mariae  tale  do- 
nnm  laiidamus  etconfirmainus,  libertatem  ct  cccle- 
si;c  in  prsescntia  nostra  testimonlo  multorum  nobi- 
iiuni  et  ignobilium  recognitam  et  laudatam  reco- 


administratioiic  vigilanier  delibcrat,  taiitoquc  poten- 
tlns  eani  fovcl  et  amplectitur,  qtio  agnuscit  quia 
eo  quod  susplrat,  non  alio  inoilo  fcliclus  pervenilur: 
et  nos  ergo  pro  ratlone  nostri  ollicil  in  iis  quxad 
lios  pcrlincnt  satagentcs,  ccclcsiai  qnoquc  Sancii 
Deodati,  qu.x  in  tuitione  nostra  siniileni  cnrain  iin- 
pendiniiis,  ccclesiamque  de  S.  Kcinigii  monle,  quatn 
dux  Theodoricus  diu  per  Invasloiics  obtinucrat,  leni- 
pore  UeiiiibaUli  pra^fatae  eccleaiae  pi'xposili,syno(iali 
judicio  et  canonicali  auctoril:ite,  ipsitis  quo4|ue  prx- 
posili  Icgali  coinprobaiione  rccuperatam  pnebeinl» 
fratruin  iii  perpeliium  concessimns  :  quia  vero  ejus- 
dem  ecclesiai  fralcr  cpiscopus  sui  allare  acqnisiui! 
^  ecclesia;  in  nienioriam  niei  obitus  per  singutos  aniios 
codcm  jure,  eadcmqne    lnlegrit:\te  qiia   teniiiinus 
fratribus  ibl  scrvicnlibiis  perpetiio  tenendnm  tradi- 
nins  :  vcrnin  qula  charltati  invident  chariiatis  i»> 
niici,  bonisque  institutis  pars  adversa  rehicuiutr, 
decernimns,  ut  qnisquis  hoc  decretum  turbavcrit, 
iiostro    analhcmate  percussus,   Irain  jnsti  judicii 
scntiat.  Pra^sentcm  itaqiie  descripiionem  nostra  au- 
ctoritate  conlirmamus,   testimonio  etiam    (idelium 
iiostrorum  roborari  censnirous.  Slgnuni  Piboiilsepi- 
scopi,  S.  Rlcuinl  prlmicerii,  S.  Reimbaldi  arclii- 
dlaconi,  ct  S.  Deodati  pra^po^lti,  S.  Stephani  archi- 
diaconl,  S.  llugonls  archidlaconi,  S.  Gotbertican- 
toris,  S.  Aiberonis  cantoris,  S.  Throniari  abbatis, 
S.  Mansucti,  S.  Wlilrici  abbatis,  S.  Apri»  S.  Bertrici 


455  DIPLOMATA.  4S6 

abbatfs  Kedilftl  moiiaiteTii,  S.  Rainaldi  comiiis,  A  ro^rante  et  inslanie  snpradicto  duce  exterisqae  qui 


S.  Vafinl  adVttcali,  S.  tctfridi,  S.  Henrici  dc  S. 
Yedusto,  S.  Grfbcrti  Tillici. 
V. 
tAtUra  de  •ettesia  de  Wun%. 
(Anno  !079.) 
[Buiz.  CapiluLy  t.  tf ,  p.  i555,ex  arcliivo  S.  Mnnsucti 
Tuilensis.] 
In  Domin^  ^anctx  et  individux'  Trinitniis  Patris  et 
Filiiet  Spiri(us  Sancti.  P^reo,  Dci  gratia,  Leuclmrum 
episcopusf,  omfflbus  sanctae  Ecclesix  filiis,  saluiem 
in  perpetuuro. 

Qttoniam  tempora,  quae  semper  defluunt  ct  nun- 

(Tnam  \n  eodem  statu  permanent,  ex  longitudine 

dierum  oblivionem  pariunt,  et  per  oblivionem  con- 

tentiones  sx[iie  oriunlur,   eapropter  ad  cauietam 

aciiones  temporum    scripturse  commendantur,  el 

per  scrtpluram   posteris  mandanlur.  Facile  enim 

retinetur  quod  scriplurae  commcndatur.  Nolum.  sit 

igitur  prxsentibus  et  fuiuri  temporis   hominibus 

ecclesiam  de  Honz  antiquitus  capellam  de  Blano 

eKStttisse,  hoininesque  apud  eamdem    ^illam  de 

Muuz  commorantes  ter  in  anno,  videlicet  in  Pascha, 

Peniecosten,  et  Natale  Domini,  ex  consuetudine 

apud  matrem  saam  ecclesiam  de  Blano  convenire  et 

debiias  oblaiiones  presbytero  de  Blano  ibidem  per- 

solvere.  Venim  quoniam  huic  antiquse  consoetudini 

bomines  ejosdem  rillae  de  Munx  lempore  nostro 

obviare  conali  sunl,  per  Jnos  annos  iiostra  pasto- 

nli  jastliia  eijudicio  sanctae  Tullensis  Ecclesiae  pne-  ^ 

dictis  koniinibus  divina  aunt  interdicta,  donec  pne- 

sQmptioneoi  suani  condigna  satisfactione  emenda- 

reot.  flae  necessttate  homines  de  Hunz  compulsi, 

dominum  suom  ducem  Tbeodericum,  in  cujus  nianu 

pnedicta  villa  lunc  eral,  convenerunt,  obnixe  pre- 

cani^  ul  per  eom  ab  hojosmodi  sententia  absolve- 

reniur.  fifedianie   igilur  ddmino  [duce  Tbeoderico, 

pDediciis  botniuibns  de  Monz  ibideni  baplisteriiim 

e(  liberam  sepollaram  concessimus,  el  ut  deinceps 

in  tribus  jaro  diclis  solemnitatibos  ad  Dlano  ire  non 

cogerentdrsfatuimus.  Ciijus  rei  coinpositio  cum  ad 

aures  doiniti  Theomari,  qui  tunc  temporis  praeeral 

£ccicsiae  beaiissimi  Mansoeti,  pervenisset,  consillo 

sapienium,  quos  consiliis  suis  asciveral,  huic  facto 


multi  ad  eum  rogandum  super  hoc  conveneranl, 
eorum  peiitioni  asscnsum  pneboit,  ei  qoaesui  juris 
erant  in  oblationibus  trium  festivitatuin  ad  coope- 
riendiim  ecclesiae  (ectum  in  auxilium  concessit, 
exceplispanibus  oblationum  earumdem  festiviiainm. 
E(  ne  lam  noslra  quam  prapdicti  abbatis  institut.o 
aliqua  poslerorunf  calumnia  vel  oblalrantium  impro- 
bitate  valeal  quandoque  ullo  modo  transiiiutari, 
hanc  chartam  coiiscribi  jussimus  in  signum  inoni- 
meyli,  quam  eliam  sub  interminalionc  aiialhemaiis 
Impfessione  proprise  iihaginis  ,  signis  quoque  et 
lestfmonifs  nostforum  censuimus  (idclium  robo- 
rarl. 

9.  PifioAls  episcoi)!. 

S.  Theomar!  abliatis. 

9.  Theodorfci  ducis. 

S.  Widrici  abtatrs. 

S.  Apri. 

S.  Riguini  primicerii. 

S.  Bruoonis  arch'idiaconi  et  praepo^iti. 
GengulQ. 
Alberonis  cancelUrii. 

S.  Ogeri  sacerdotis  ejusdero  capellae  de  Monz. 

S.  Albrici  Tillicl  ejosdem  villae. 

S.  HenceUni  mililis  subadvocatl  de  casiro  Ca- 
stanail. 

S.  Homberii  roilitis  ejosdem  castri. 

S.  Mi^lonfs  de  Gondrlcort. 

Acta  sunt  btcc  annoab  Incarnalione  Domni  i079, , 
arnio  ordinaiionis  nostrae  xi,  imperante  Uenrico  111» 
dhce  Lotharingorum  Theoderico,  comite  ToUengi 
Raynrafdo,  reirnante  per  saecola  Domino  JesuCbristo 
feliciier.  Amen. 

'         VI. 
Utterm  de  eelta  Aimantiw, 
(Anno  1085.) 
[Baluz.,   Miscett.  lU,  58,  edit.  Hansi.] 

Quoniam  de  incertis  cerla  reqoirenda  sont,  uiile 
el  necessarium  esl  posteris  ea  litteris  commendare. 
Bgo  igflur  Pibo  Tunensls  episcopos  noiom  facio 
mels  soccessoribos  qooniam  inter  Sophiam  comitis- 
sam  el  Hodiemam  Sanctae  Clodesindis  abbatissam 
conlroversia  dio  fuerai  iie  capeila  sub  Asmaniia 


S. 
S. 


rationabilibus  modis  contradixit  pro  eo  ne  si  forte  0  sacrarelur,  ideo  quod  in  territorio  Domni^Hartiiii 


praefata  capella  liceniia  dlaconi  et  arcbidiaconi 
mater  Eeclesia  iierei,  baptisterium  et  liberam  se- 
pnltoram  b&berei,  homines  de  parocbia  successores 
ipsios  aliqaaiido  ac  lectum  ecclesiae  cooperiendum 
provocarent  €t  inquleiarent.  Eapropter  dominus 
dax,  ptetiio  Wk  posiefunl  damno  Ecclesiae  Sancti 
Mansuetiy  et  praenoCnia  rUSti<5orum  quae  fleri  poteral 
ioqoieiaiione,  coromoni  assensu  ei  ikigatu  Albrici 
vilfici  ei  aHonim  homhioro  dcf  Mlinz,  pi^nte  ve- 
nerabitl  abbate  Tbeomaro  et  laadaitie,  statuii  ui 
Iiomincsd!0iliiii2  tectom  praefittae  ecclesiae,  sl  quando 
d^tttmerecor,  cum^  cStteM  otensilibos*  Interioribus, 
vfdeBcee  iiidUftiMil^,  M\ee,  ml^n,  scarisali  repa- 
tarem.  filcr  igHur  mefMdraiu)  abbis  Hieomarus, 
Pathol.  CL^IL 


construcu  erat.  Sophia  auiem  mulioties  nos  adiit» 
01  consiliom  nostrom  in  hoc  poneremos.  Deniquo 
convocato  Hermanno  Metensi  episcopo»  consilio  et 
auxilio  ejus  apud  abbatissam  obtinuimus  ut  si  ccn- 
suales  reddf tus  quos  habebal  comitissa  Sophia  apud 
Layez  ei  tribuerei,  el  Aremfridum,  Badinum,  et 
Lampfzonem  cum  quartariis  et  foresia  de  Eingiviler 
et  benigbe  conceda*et  laude  sua  el  capiiuli  Ssinctae 
Glodesindis  capclla  sacraretur.  Uuk  consilio  iiitar» 
fuii  abbas  Saiicti  Hansoeti  Albricus>  Evrardua 
Sanctl  Apri,  Hugo  no^ter  priroicerius.  Posi  baec* 
praesenie  Herroanno  Metensi  episcopo  et  abbatlssa 
Hodierna  donom  cellae,  donoro  capeilae  castri  in 
mano  abbatis  Sancli  Michaclls,  Sophia  comltiMpO' 


421 


PIBONIS  EPISCOPI  TLLLENSIS 


iU 


suiUiim  decimif  nrengalium  etsUrpaliumet  indomi-  A  omiiia  possibilia  creUenti,  incttptum  menm  comiacit 


iiicaiuumetdecimasomnium  decimas  quxacquirere 
possei  cx  proprio  aere.  Chartam  ilaque  Geri  sibi  ex- 
petiitdclibcriate  cellx,  quam  liberam  feceram  laude 
capiluli  nostri  ab  omni  exactione»  vicarium  liberum 
qui  utrique  dcserviret  et  cellae  et  capellae  castri,  qui 
etiam  vicarius  fldelitatem  facerel  abbati  Sancti  Mi- 
chaelis  de  his  quae  essent  sui  juris,  fldelitatem 
eiiam  abbaiissae  de  his  quae  ad  eam  pertinereni, 
couduclom  vicarii  abbati  Sancti  Michaelis  benigne 
annuens,  et  in  perpetuum  scripto  astipulans.  Cujns 
petiiioni  libenter  annuimus,  imposito  sigillo  no^ro 
et  banno.  Ut  aotem  certius  tenealur  et  sciatur, 
praesens  chirographuro  conscribi  rogavimus  cum 
signis  illorum  qui  interfuerunt.  Hocqoe  pactum  fir- 


et  perducit  ad  bonam  eflicientiam.  Si  qoidem  rgn 
positus  inter  spem  et  curas,  Hugoni  comiii  filio  co- 
milis  Henrici,  sicut  eram  ei  notissimus,  hanc  volnn- 
tatem  meam  et  sollicitiidinem  exposui.  Vir  aiiteia 
Domini  fidelis,  Spiritu  Dei  intrinsecos  corde  tactos, 
in  haec  mihi  verba  respondit,  sese  curarom  mea- 
rum  futurum  socium,  et  suscepii  laboris  indefessum 
cooperatorem,  imo  principem,  si  In  hooorem  beati 
Leonis  papae,  Tullensis  episcopi,  inibi  coenobium 
dedicarem,  et  circa  illud  xenodochia  pauperum  xdi* 
ficarem,  ut,  qiioad  viverent  ipse  et  uxor  sua,  pro 
ineolumiiate  et  prosperitate  eonim  fieret  ibi  qiioii* 
diana  oratio ;  cum  appositi  essent  ad  paires  suos, 
tonc  quoque  impensius  deberetur  animabus  suis  et 


maium  est  illo  anno  qiio  Jerosolymam  iturus  eram,  ^  patrum  suonim  ecclesiastica  merooHa,  et  prodesset 


anno  ab  lncarnatione  Domini  1805,  indictione  viii, 
epacta  xxii,  concurrenie  ii,  papante  Gregorio  VII, 
regnante  Henrico  10. 

Signum  Pibonis  Tullensis  episcopi. 

S.  Hermanni  Meiensis  episcopi. 

S.  Albrici  abbatis  S.  Mansueti. 

S.  Evrardi  abbatis  S.  Apri. 

S.  Hugonis  primicerii. 

Hi  auiem  sunt  tesies  de  familia,  Maimboldus; 
Bovonius,  Emyco,  Enzelinus,  per  quorum  manus 
XXX  librae  Metensis  monetae  Hodiernae  abbatissae 
traditae  sunt. 

Praeterea  antecessores  pra^lictae  comitissae  Sophiae 


pauperum  benigtie  subministrata  rerectio.  Quod  qui- 
dem  ego  Luctulfus  gratanter  assensi. 

IgiUir  ipse  comes  et  sua  comiiissa,  ei  ego  rom- 
municalo  consilio  adivimos  episcopum  TuUensem, 
virum  piae  memoriae  venerabilem  Pibonem ,  ecclc» 
siarum  Dei  amatorem,  omni  bono  Incoeplo  congra- 
tulanlem  et  cooperantem.  Sanctus  itaque  sacerdos, 
audito  consilio  pie  admiratus  saecularis  viri  devoiio- 
nem,  sacerdotafi  admonitione  excitat,  et  conrirmat 
bene  compunciam  roeiiiem,  et  ipse  eidem  operi  mul- 
tum  se  promislt  auxiliaturum,  quamvis  tiinc  tem- 
poris  sibi  esset  in  manibos  opus  grande,  quia  ardi- 
ficabat  turrim  ante  Protomartyris  principem  orato- 


inansum  infra   suburbium  civiiatis  juxta  portam  p  rium.  Habebat  autem  idem  piissimus  comes  llugo 

M«i<M   «liAifi.a*    VtArAAwAl    CArkMfA   CiA.vK<kMA   aik»^.  ^_^__._-^!  ■MAwniim    At     AnfliAiiitfn   l«AnMfl/«inm    rl^  AAjlAnk      DAnilP-i- 


quae  dicitur  Eckeardi  Sancto  Stephano  protomartyri 

dederant  in  Raimbaldi  angulo,  sed  per  longa  tem- 

pora  oblivioni  traditum  fuerat.  Renovatoiu  est  ergo 

donum|per  manum  nostram,  et  praesenti  scriptocon- 

firmatum,  ut  merooria  anlecessorom  ejus  .in  nostra 

cbarta  firmius  habeatur,  maxime  pro  libertate  cellae 

A8mantiae,quam  liberam  feccram  ab  omniexactione. 

VII. 

Fundatio  monaiterii  S,  Leonis  TuUensis, 

(Annoi091.) 

[Dom   Calmet,  Hieioire  de  Lorraine,  IV,  Pr.  489.] 

In  nomine  sanctae  et  individuae   TriniUtis.  De 

Scripturis  evangelicis  et  aposiolicis  praemoniti,  pii 

reges^religiosipontifices,  caeterique  Christiani  prin 


magnum  et  antiquum  beneficium  de  eodem  venera- 
bili  episcopo ;  ex  hoc  beneficio  quamdam  viUani. 
qiiam  dicunt  Martini-montem  avulsnm,  ulerqiie  co- 
mea  et  comitissa  tle  mann  sua  emi&lt,  el  ^cLusa 
baerediiaria  postulatione  omnium  successoruiii,  in 
manum  dominicam  episcopi  reposuit.  Item  Ger;.r  Ius 
de  Rrescio  filius  Walfridi,  capita  bominum  uirius- 
que  sexiis,  quotquot  in  eadem  villa  habuit  coiuma- 
nentes,  quos  de  episcopo  iu  beneficio  icnebat,  in 
dominicam  manum  episcopi  reposuit.  Ipse  similiter 
egregius  pontifex  quos  bomines  in  eadem  villa  com- 
manentes  ad  roensam  suam  pertinentes  habebat, 
ad  integritatem  doni  de  victu  suo  emisit.  Qus 
villa  cum  redintegrata  merobris  suis  et  indoniinica 


cipes,  quorum  cor  dilataturo  est  in  charitatis  latitu-  |v  fuisset,  venerabilis  episcopus  Pibo,  consilio  el  as- 
dine,  et  rerum  suarum  muUirooda  possessione,  ipsi 
quidem   solent  ecclesias  aedificare ,  congregationes 
Sanctorum  adunare,  stipendia  necessaria  suppedi- 
tare  omnique  sufiicientia  iocupletare. 

EgoauterolLuctulfus  huroilis  clericus,  Tullensis 
ecclesiae  clauslri  decanus,  quamvis  nulla  rerum  pos- 
sessione  sobnixus,  animatus  sum  taroen  aemulari  tam 
grande  propositnm,  quadam  magnanimiiate  bonae 
spei  quotidie  interpellante  adversuspusillanlmitatem 
meam,  et  incessanter  sugillante  timiduro  aniroum 
meum.  Qua  in  re  prudens  hujos  mundi  taxans  sum- 
ptus  operis  et  rationis,  nequaquam  commiretur  vel 
conlemnat  pusillanimitatem  meam,  quia  Dei  muni» 
ficcntia  semper  fidus  comes  bonae  voluntatis,  In  quo 


sensu  eoromdero  comitum,  super  altare  sancti  Sie- 
phani  quieta  et  solida  traditione  eam  imposoit, 
divinum  et  humanom  contestatus  auxilium,  ut  ea- 
dem  villa,  id  est  Martini-mons,  cum  ecclesia  et  suis 
appenditiis,  altari  sancti  Stephani  appenderet,  et  cum 
aedificatum  esset  coenobiom ,  et  aliquot  cmnobii» 
aduiiati,  usibus  eorum  deserviret. 

Addidit  etiam  roansos  in  civitate,  qui  appende- 
bant  ad  beneficium  ejusdem  villae,  censos  duobiis 
solidis.  Acquisivi  praeterea  ego  Luctulfus  ecclesiam 
de  Wandelini-villa,  cum  omni  integritate  dotis  ejus- 
dem  ecclesiae,  de  comitissa  Recheza»  qux  etiani 
dedit  uuum  hominem,  cum  duabus  quarlis  unius 
mansi,  eo  pacto  ut  centtum  suae  terrse  quero  debo», 


4<t9  OIPLOMATA.  450 

bat  ad  l>anmiin,  soWeret  ad  alure  oostri  ceenobii,  ei  A  tateiu  io  qoa  TiTat  nostra  coDgregatio  seeondum 


sic  maneret  qiiiete  in  banno  Tillae. 

His  iuqoe  disposilisv  deerai  adhoc  mansos  in  qno 
eecJesia  et  xenodochia»  ei  illis  appendilia  recepla- 
cula  possent  constroi,  qoem  piissimos  anlistes  ipse, 
Stta  charitate  admonitiiSf  statim  contolit,  qood  lon- 
gum  et  latom  non  sdom  ad  «diQcia ,  sed  etlani 
ad  altera  largissime  suppeditanda  sofficit.  Ecclesia 
igitiir  aedilicata  congroisque  receptacolis,  ego  Lu- 
cUilAis  visiiationem  Dei  eiaoxiliom  ejns  eidem  loco 
prxsidere  indnbitanter  percepi,  ideoqoe  Oduciallter 
pnesumens  de  bencToleniia  Omnipoieniis,  quosdain 
sanctos  qui  yenditis  patrimoniis,  et  in  paoperes 
erogaiis,in  inonte  Rumberch  religiose  degebant; 
muUis  preclbos  ambitos  soliiciuvi,  et  episcopali  au- 


regolam  sancti  Augosilniy  breviter  describere,  vlde- 
licet  ot  nostri  canonici  sicot  sont  sose  et  ab  alii» 
dissiroilis  regolae,  ila  liceat  iills  absqoe  censura  alio- 
rom»  vel  canonicorum  vel  monacborom,  sob  epi- 
scopali  obedientia  suo  privato  jure  vivere.  Priorem 
suomipsi  sibi  eligant,.ipsi  sibi  pneficiant;  curam 
aniinarom  ab  episcopo  suo  priori  expostolent  et  ac- 
cipiant)  delicta  illorQm,qoaedivina  virios  probibeat, 
nuUos  primicerius,  nullus  decanus,  nullus  abbas 
judicare  praesuiiiat,  nisi  prior  ipsorum  vel  episco- 
pos,  seo  inobedientia  vei  necessitas  Klum  invl* 
tal.  In  festivitatibus  majoris  ecclesia^ ,  sivc  aliarum 
ecclesiarum,  adstationesvel  ad  sepulloras  magno* 
rom  exira  atriom  soum  nulluseos  appelletvel  cogat. 


cioriuteiDvitatos  demum  ad  me  traxi,  ut  apostoli-  B  sed  vita  eorom,  sicul  esi  singularis,  secreta  tran* 
cam  vitam,  scilicet  primiiias  Ghristian»  religionis,     qaillltaie  se  contineat. 


sicut  prias  in  moute,  iu  quoqoe  in  nostro  Cfpnobio 
docerent,  sob  regola  et  conscripiione  sancti  Aogu- 
stini ;  salutare  namqoe  et  congroom  symbolum  vi- 
debatur,  ol  ona  civitas  Iria  perfeciiora  membra 
Cbristianae  religiouis  contineret,  videlicet  canonicos 
suas  proprias  possessioiies  obtinentes,  ei  roonacbos 
sub  regola  sancti  Benedicti  coneis  nigrantes,  el 
caadidos  Nazaraens  apostolicam  vltaro  dilcenles,  ot 
qnisqnis  converli  vellel  ad  Doroinnm,  in  hac  ona 
dvitaie  appoeitum  baberet  qoldqoid  arclioris  reli* 
gionls  eom  delectarel.  Igitor  hi  sanctl  viri  perfecte 
vtveotes  in  tranquilla  sinceritate  soi  propositi,  de- 
lectabill  odore  sanctae  conversationis  so»  multos 
saeciilariom  niriusqoe  sexos  converti  ad  seqoendiim 
pauperem  Cbristum  aUexerunl ,  el  iliectos  quosdam 
ad  contubemium  suum  attraxeront. 

De  quilHis  Petrus  filios  Dodoni  seipsom  et  vlneam 
soam  contolity  iiem  Waiteros  filius  Bereri  juvenis 
Hericos,  sicui  et  Petros  seipsnm  com  vineis  et 
manso  ono  conlulil.  Item  Yamuldis  virgo  Cbristi  se- 
ipsam  eoram  praebendae  et  disciplin»  contradidit ,  el 
aliqoot  jiigera  arvi  et  vineam  apod  Scrupolas  coii- 
lulit,  qoam  ego  vei  einendo  vel  com  fratre  suo  com- 
matando  postea  augmentavi ;  item  vineain  in  Barro* 
monte  de  clerlco  Trelino  emi ;  item  allodiom  apod 
Focaocan  a  qaadam  matrona,  nomine  Aia,  sicot 
habebai  bsereditario  jore  ab  antecessoribos  sois  per 
iDtegritaiem,  naea  peconia  comparavi.  OfBcia  puelia,  0 
soror  Hngonis»  vineas  et  doo  jogera  terne  conlolit ; 
qoidam  eiiam  timenies  Dominum,  gralnita  benevo- 
lentiaaliqoanla  jogera  passiin  contolerant,  quae  per 
singnlos  donalores,  el  per  singula  loca  enomerare, 
oe  fatigarem  synodales  aores,  odiosom  polavi. 

Posi  baec  ego  Loctulfos  videns  moltiplicata  et 
moltiplicanda  bona  sanctoram ,  et  repotans  qooniam 
apod  hnprobos  mores  nou  est  satis  tou  per  sn  pro- 
pter  innoceDliam  ioam  probitas  jostoram  sine  pa- 
urocinio  magnoram,  boni  consoloi  donata  soperioa 
conscripta,  et  In  posieram  donanda,  ne  qois  leme- 
ratoraodeat  altquid  eoram  avellere,  synodali  au- 
eloritale  aub  anaibemate  confirmare ,  et  iromuni- 


figo  Pibo  Tollensis  Ecclesi»  antistes,  in  plena 
synodo  residens,  qoassivi  in  synodaU  corona  si  im- 
monitatem  canonicoram  sancti  Aogustini,  qu»  su- 
perius  descripla  est,  qui  canonici  degunt  in  ccenobio 
quod  aediflcavit  frater  Luctulfus  extra  muros  civi- 
tatisv  ai  illam  laodareiet  firmari  postolaret,  aot  si 
aliqoid  donoram  qoispiam  infringeret,  proclamaret. 
QOae  superios  promolgala,  com  omnes  favorabiliier 
excepissenl  etfirmari  postolareot,  ego  qooquespon- 
lanea  commonitus  voluntate,  addidi  ex  meo  dono 
perpetualiler  illos  ha]>ere  boc  ]oris,  qood  babet  epi- 
scopos  super  altare  de  Wandelini-villa,  et  soper 
altare  de  Martini-monte,  excepto  quod  censom  de- 
beani  persolvere.  Item  donavi  eis  licentiam  et  ao- 
cioriuiem,  ot  in  soo  alrio  possent  sepulturam  con- 
sliluere,in  quasive  plel)eios  slve  nobites,  quiconqiie 
postulabunt,  sepeliri  ab  eis  concessionem  meam 
babeant  eos  suscipere ,  et  in  suscipiendis  nulUis 
abbas,  nullus  presbyter  pro  conterminio  soo  audeat 
eos  contorbare  vel  conirisUre.  Hxc  omnia  soperlus 
descripu  el  donaU  ei  fideliom  devotione  in  poste* 
rom  donanda,  ego  Pibo  Tullensis  episcopus  et  volo, 
etjubeomanere  raia,  el  inconvulsa,  et  episcopali 
aoctoritaie  sob  anathemaie  synodali  judicio  confirino 
observanda.  Hac  faeiat  Dominus  et  hcBc  addat  (// 
Reg,  111, 9),  respondii  universa  corona. 

Signum  Plbonis  episcopi. 

Slgn.  Hugonis  primicerii. 

Sigfi.  Requini  arcbidiaconi. 

Sign.  Alberonis  arcbidiaconi. 

Slgn.  Stepbani  arcbidiaconi. 

Sign.  Hogonis  cantoris  et  Stephani  Rofi. 

Sign.  Theoderici. 

Sign.  Angeheri. 

Sign.  Deodati. 

Anno  ab  Incaraalione  Domini  millesimo  non  age- 
simo  primo,  indiclione  xv,  vi  Idos  Oclob.,  confir- 
mata  est  et  signaU  hojos  privilegii  charU  a  domiiio 
Pibone  venerabili  episcopo  prssidenu  in  synods 
plenaria. 


151 


TIII. 


riBONIS  EPISCOPI  TULLENSIS  45» 

A  ccclcsiae  Beali  Leonis  habeBdafli.  Prftterca  matri- 


Priviiegium  pro  abbaiia  5.  Leonii  Tuliensis. 

(Annoi09l.) 

[Dom  Calmet  ubi  supra.J 

In  nomine  Pairis,  ei  Filii,elSpirilus  sancti,  Pibo 

Dei  gratia  Leiicorum  tiumilis  eplscopiis ,  fldelibus 

Christi  universis  lam  prxseiUibiis  quam  posleris, 

gratiam  Spiriius  sancii. 

Officii  noslri  esl  fidelibus  Christi  maxime  nobis 
commissis,  non  solum  spiriiualia,  sed  eiiam  tem- 
,poralia  bona  providere;  et  4iliispacis,  ut  iranquiN 
lam  vitam  agant,  qiiae  ad  pacem  sunt  procurare. 
Igitur  devotioni  et  studio  fiiii  nosiri  LucluIH  Ecc'e- 
siae  nostrcc  decani,  quo  in  xdiflcanda  mcmoria  beati 
Leonis  noni  papae  desudat  congaudentes,  et  ipslus 


moniornm  et  desponsationum  usas  et  eonsuetudo 
talis  ibidem  babetur,  ut,  si  quis  Haserianim  aliquam 
defeminis  Marlinimontis  ducere  voluerlt,  sinecoa- 
tradictione  liceat;  hoc  eiiam  Martinimontis  homi- 
nes,  in  euria  Maseriaruro  jds  oblinent. 

Si  vero  desponsaia  ex  sulcis  Martinlinontis  ftterlt 
dotaia,  vel  die  desponsationis  ejos  in  ipsa  vilta  pri- 
mum  fuerit  pernoctata,  ubicunque  posiea  morctur 
pracier  Maserias,  ad  Martinumniontetn  ceusualis 
erii,  etcam  omni  progenie  sua,  ibi  placita  proseque- 
titr.  Hoc  Idem  fiet  de  Teminis  Martinimontis  iii 
banno  Maseriarnm  ductis.  Concessimus  igiuir,  et 
praesenli  pi  ivilegio  confirmavirous,  ul  in  viltis  et  co- 
riis  nostri  juris,  ecclesia  Beati  Leonis  et  collaia 


manoiroanum  nostram  in  adjuvando  conjungere  vo- B  pace  possideal,  et  conferenda  devotione  fidelium 


lentes,  studulmus  diligenter  exarare  qualiier  Ipse  et 
ecclesia  qoam  aedificat ,  villam  Marlinimontis  ac- 
qulsierit,  Dei  munificentia  adminiculante.  Siquidem 
strenuus  comes  Hugo  de  Dasborc,  venerabilis  Hen- 
Tici  filius,  inlrinsecus  Dei  tacius  inspiratione,  et  no- 
bilis  prosapiae  beati  Leonis ,  de  qua  descenderat , 
'«luctos  dulcedine,  pnediclam  villam,  assensu  conju- 
f  is  suae  et  hseredum  suorum,  a  quodam  magno  be- 
neficio,  quod  a  nobis  tenebat,  avulsam,  de  mana 
sua  emisit,  et  exclusa  omni  haereditaria  postulatione, 
in  nostram  dominicam  manum  reposait»  nihilqoe 
donationis  vel  advocatiae,  nihil  omnino  joris  allcujas 
in  mano  sua  reiinuit.  Gerardus  qooqne  de  Briceio, 
filius  Valfridi,  capila  hominom  utriosque  seias, 
qaotquot  in  eadem  villa  commanentes,  quod  a  no» 
bis  in  beneficio  lenebat,  in  dominicam  manum  no- 
siram  reposuit* 

Horum  igitur  [devotioni  congratulantes,  nos  etiam 
quotqoot  homines  in  eadem  villa  commanentes  ad 
nostram  mensam  pertinentes  habebamus,  ad  inte- 
gritatem  dominicam  de  vicla  nostro  emislmus.  Haoc 
ergo  villam,  cum  redlntegrala  membris  sois  et  in- 
dominicata  fuisset,  consilio  el  assensu  snpradicto- 
rom  virorom,  super  aliare  beati  Leonis  llbere  re* 
posoimos,  et  ad  praebendam  fratrom  inibi  Domino 
servlentioro  ipsi  ecdesiae  in  perpetno  possidendam 
sob  analhemate  confirmavlmus.  Reposuimus  etiam 
super  ipsum  altare  beati  Leonis,  in  bfjnno  et  pote- 


libere  accipiat.  In  quibns  omnibus  pro  salate  anims 
nostraeomnia  jura  nostra  ipsi  ecclcsiae  remiiiere 
voloimus,  et  ut  nullus  advocatus,  nec  aliquis  mini- 
stronim  nostronim,  super  hoc  ei  molestiam  inrerat, 
vel  calumniam  cupidinc  moveat,  auctoritate  Dei  et 
nostra  praecipiendo  sub  anathemate  interdicimus; 
nihil  enim  juris  nisi  a  nobis,  nihil  potestatis  nisi  per 
nos,  in  his  omnibus  habeat  aliquis  eorum.  Quod  si 
cupiditate  doctos,  inde  molestiam  ecclesi«  intuleril, 
anailiemalis  nostri  viiiculo  ligatus,  divinie  jusuiix 
reos  erit.  Deinde  com  eadein  eoclesia  Dei  dono  cre- 
visset,  et  abbatem  adepia  foisset,  ipse  abbas,  Scbc- 
ms  nomine,  vita  et  moribus  houestiis«  et  consilio 
,  providos,  considerans  maliiiain  in  clles  soberescere 
*  hominum ,  et  praecavens  in  posterom»  et  attcndcns 
siue  providentia  Slicojos  principis  eamdem  viliam 
ab  infestationibus  malefactorum  securaninulh)  modo 
per  se  exlstere,  nostro  el  rellgiosoram  virorum  bono 
usus  consilio,  cum  pro  qiiodam  negotio  ego  et  dox 
Theodericos,  et  Siroon  poer  ejus  filios,  et  frater  du- 
cts  Gerardus  comes,  ei  Renardus  conies  Tullensts, 
et>lii  qoamplorimi  nobiliom,  tam  clericonim  quam 
laicorom,  ad  Chantenot  in  onam  convenis^^mus,  in 
manu  ipsius  ducis  el  custodiam  pnBdictat  villae,  et 
non  advocatiam,  nobisomnibas  videntibus  et  audien- 
tibus,  abbas  reposoil^  et  prd  costodia  singolis  annis 
septem  modios  vini  et  dimidiom  in  ipsa  villa  duci 
recipere  concessit ;   quod  si  vini  miniis  fuerit,  aut 


state  Maseriarom,  croadam  qoamdam  desoper  ipsam  d  ornnino  defuerit,  pro  modio  sexdeciro  denarios  rcci- 
villam  inter  vineas  et  prata  jacenlem,  omni  decima-     pere  lerminavit. 


tione  .et  censo  liberam,  et  pratum  inter  poblicam 
stratam  et  pratom  nostrom  jacentem,  pro  quo  co- 
stodibos  banni  solvontor  quatoor  noinmi.  Deniqoe 
praesentibos  et  futuris  volumns  notun  fieri  Mase- 
riarum  et  Martinimontis  fines ,  pascoas,  silvas, 
•mnino  ita  esse  communes  ul  injuria  et  injustitia 
sit,  si  alii  alios  ab  his  omnibos  excludere  praesom- 
piertBl ;  Ipsls  enim  el  aQimalibos  sois,  sine  damno 
bis  comiuoniler  uti  licebit.  Qood  si  forte  damnum 
ileri  oontjgerit,  per  fidelitatem  hominum  restituatur, 
et  pro  justitia  banni  nostri  remitiaotur  duo  numrai, 
etnonamplius  persolvantur.  Quodjus  in  omnibus 
TDlis  et  curiis  nostris  concessimus  et  confirmavlmus 


Dux  vero,  sicut  erai  pios  et  benigfiQs  in  sahiie 
animr  soac,  costodiam  villae  recepit.  Gonslderaiion# 
aotem  paiipertatis  villae,  constiiutum  inibi  Aiit  ni 
quemcunqoe  dux  pro  Ipso  dirigere  vellet,  ifik,  com 
tribus  aot  quatoor  soclis,  In  eadem  vllla  duo  ser- 
vltia  per  annum  haberet,  nec  amptiQS  aKqold  eti- 
geret,  in  pl^cito  non  restderet ,  nec  eid  placltain 
aliqoem  eogeret,  nisi  forte  abbas  vtl  pnej^sHas 
ejos,  ad  reprlroendam  aliquem  sibi  rebetlsm»  id  ab 
eo  fleri  postulasset.  Quam  utique  cOBslilMiottem 
dox  clemenicr  annuens,  in  Adeliuia  stta  olNcsiatoi 
est,  ci  custodiam  Tillae  se  diligei.iiBr  procttniinrai, 
et  constitationem  prasscriptam  fideli|er  aenrataniai. 


435 


DIPLOMATA. 


lU 


Quod  «  forte  ex  eedem  Tilla  aliquU  inopia  vel  A  corpore  di^unclam,  beaio  Manauelo  et  fratribva  in 


aliqBa  Recessiuie  recesserii,  et  ad  aliam  transieriit 
qBOCunque  deeliaet,  nulius,  nisi  abbas,  in  eo  aliquid 
babet. 

Me  vero  soper  his  omnibus  in  poslerum  ab  aliquo 
ecclesia  fieaii  Leonls  Siliquam  molesliam  sustineat, 
vel  aliqua  coniroversia  emergat,  prasenli  scripio 
bis  omnibos  tesUmoniom  perbtbemus,  quod  sigillo 
Domiais  uostri  signari  voluimus,  el  aucteriiate 
poniificali  confirmavimus.  Quod  si  aliquis  superbia 
vel  copiditate  ductus,  his  contrarius  exsiilerit,  et 
ampiiiis  quam  quod  constitutum  est  exigere  prae* 
sumpserit,  eiim  excommunicatum  divina  auctoritate 
et  Dostra  esse  censemus,  et  anatbeiuatis  vlneuto 
iubjicimus.  Subscribi  etiam  voluiinus  iii  testkno- 


ejusdem  coenobio  commorantibus  communiter  tra- 
dideruiit.  Mam  quidquid  est  inter  viam  mercato- 
riam,  et  viam  veterem,  quae  est  desnper  vallem» 
usque  ad  ripam  fluminis,  et  usque  ad  sylvulam  dn 
Fiaviniaco,  eorum  devotio.  haeredibus  suis  assen- 
tienlibus,  prasdicto  coenobio  contulit.  Et  ut  ibidem 
cella  constructa  mosachi  staiuerentur,  qui  pro 
eorum  et  reliquorum  excessibus  Domino  juglter 
supplicarent,  ab  abbale  qui  tunc  erat,  obtinuit. 

Ad  quorum  somptus  necessarios  j«nior  fratei 
Haymo  gravi  languore  decubans,  quidquid  in  eadeni 
AmereUi-villa  habehat,  et  apud  Asmancium,  et  \tk 
vjlla  qoas  dicitur  Saphez,  et  alodium  de  Sendruvi-» 
ler,  cum  conduetu  ecclesiae  in  mancipiis,  In  coltli 


Dium  horum,  nomina  vtrorum  legltimorum,  qui  bis^^  efr  in  incultis  supradicto  confessori  concessit,  et  in 

eodem  coenobio  aljjurato  sseculo  monachi  habitora 
Miscepit.  Postmodum  vero  frater  senior  Hugo  par- 
tem  suam  in  praHlictis  villis  omnino  sicuti  possido* 
bat,  eidem  celluke  dedit;  necnon  eonsillo  et  liistbieta 
suae  uxoris,  alia  qusedam  addidtt  in  eadem  Amerelli 
viila,  duos  quarlaries,  et  manentes,  et  oxores  eo- 
rum,  et  fiUos,  cum  dimidio  banni  villae,  et  dtstrlcto, 
et  cum  omni  debito.  Totam  terram  de  Miaon  culian 
et  incultam,.  et  in  aqua  piscatorem  aawn,  redeci» 
mationem  portse  et  piscium.  Apud  monasteriokim 
doos  quartarios,  cuib.  maneatibus,  et  eorom  oxori« 
bus,  et  fiiiis,  in  omni  usu  de  dominico  iahore  totana 
decimationem ;  panis  et  viol  decimationem ;  dimiv 


mterfueront. 

Signoro  Pibouis  episcopi. 

Sign.  Theoderici  docis. 

Sign.  Gerardi  comitis. 

Sigo.  Reinardi  comitis  Tolleosls. 

Sign.  Hugouis  primicerii. 

Sign.  Luctulfi  decani. 

Sign.  Riquini  archidiaconL 

Sign.  Widerici  railitis  de  castrodc  Novdler. 

Sign.  Karionis  de  Fonteniaco. 

Sign.  Uodivat   militis  ^pr6es,  et  aliorum  pluri- 
Diuniro. 

Anno  ab  Incamatione  Domini  millesimo  nonage- 


simo  primo,  indiciione  xv,  vi  Idus  Octobris,  con-  n  <ltum  de  Crusillis.  Similiter  apud  Helegiam  dooe . 

r....^.^ .    ^.  >• .^  t • .«^ll f.    -L .      ■ ^ .._! ^.      U^K:i.i.f»^^    ^..»«      A.««n:      UmmA     AjihlUk 


firraaia  est  etsignata  hojus  privllegii  charia  a  downo 
Pibone  venerabili  episcopo.      ^ 

ix. 

Fundalio  prioralu$  S.  Theobaldi, 

(Aouo  i094.) 

[Dom  Calhet,  Bi$t^  de  LorratM  IV,  Pr.,  498.J 

Piio    Dei   gratia  Ecclesiae   TuIIensis    indigiius 

cpificopos,  univer&is  lam  futuris  qoam  prxsentibos 

leinporalem    salolem   et   »ternis  ditari    muueri- 

bus. 

Quia  nonomnium  hominum-ad  patriam  redeundi 
eadem  esi  poanibilkas  vei  voluntas,  sed  sicut  dicit 
Apostolus,  unasquisqoe  proprium  donum  habet  a 


quartarios,  et  babiiaiores  oum  omiu  jure  debilo* 
Totum  alodium  de  Senungis,  in  sylvis,  in  agris,  in 
pratis,  in  eunctis  usuariis. 

Huic  dono  interfuerunt  liberi  homines,  et  ad  to- 
sliflcandum  idonei,  Drogo  Junior  de  Bosanivilla, 
Widricus  de  StRcna.  Paulinus.  Odelricus  de  Ferre- 
ris.  Hugo  de  Buxeris.  Hugo  de  Garomonta. 

Et  ne  temporalium  slipendiorum  inopia  fratres  in 
hac  ceilula  conversanies  divino  servUio  minus  in- 
lentos  faceret,  vel  a  proposilo  penitus  revocaret, 
supradicti  cosnobti  abbas,  fidellum  et  fratrum  suo- 
rum  consilio,  nonnulia  subscripta  hac  conditlono 
adjunxit :  ul  si  aliquo  divinae  dispositionis  nuttt 
destructioni  subjacuerii,   omnia   ibidem  depotata 


Deo,  alins  sic,  altus  aotem  sic ;  alii,  Dei  misericor-  D  beato  Mansueto  capitaliter  restituanlur.  Apod  Ha- 


dii  operante,  terrenoruin  possessioae  vel  etiam 
appetitu  nudati ,  cum  adversario  vias  hominum 
obsideaie,  audaces  luctameii  iiieunt.  Nonnulli  eorora 
quae  perdere  timeat  sarciua  pracgravalt,  quamvie 
timidi,  ad  certamen  veniunt,  et  quod  ex  propris 
imbecilHtatls  eonscientia  desperani,  eoroni  qui  jam 
curo  Deo  negnant,  orationibfls,  et  eorum  qoi  hic 
spiritualiter  vivuut  fukimeiilo,  ne  succwHbant ,  vel 
si  cedderint  ne  coUidantur,  expetunt.  Justissima 
recoroponsatione  ex  his  qme  vel  tandem  relinquere 
babeni  aoeeaaariam,  eorora  usibua  largientes,  felici 
commeEeio  pro  periioris  «terua  commotaat :  inter 
i|uos  Hngo  et  fraier  ejos  Haymo  in  syiva  de  Ame- 
Keilivilla,  qoamdam  partom  certis  coufiniis  a  tolo 


ieium  viiii  quartarios.  Apud  Avios  u  qoartarioa. 
Apud  Chalmoutcm  u  quartarios«  Apod  Novum- 
villare  ii  quartarios  ciim  manentibos.  Apud  Petr»r 
villam  II  quartarios.  A^id  Huldeiii  Ifontem  i.quar- 
tarium  et  diinidium.  Apud  Hulciolivillam  i  qiiar- 
tarium  ei  dimidium.  Apud  Domnumbasolom  quidr 
quid  Drogo  de  Estraines  dedit  sancto  Mansoeto  in. 
eadem  villa,  pro  auinia  sua  et  antecessorum  suo- 
ruin»  et  pro  praebenda  filii  sui :  domom  videlicei 
lapideam,  contiguam  parieti  ecclesi»,  et  hominea. 
ad  ipsum  alodium  perlinenies.  Alberturo  et  quidquid 
possidebal  in  terris,  pratis,  sylvis,  molendinis,  et  ia 
cunclis  osuariis.  Herimannus  de  S.  Christophoro« 
dedit  B.  Mansueto  apud  Novomcastrom  qoactaciun^ 


43S 


PIBOXIS  EPlSCOn  TULLENSIS 


436 


I  in  mantis,  mansionilibus,  in  lerris  caltis  et  Acesis  adeliiMis,iainpo6l«risquam  prasenUlm,(|wil 


iocultis,  servis  el  anciliis. 

Quia  vero  gradus  altior  a  ruina  iion  defendit,  sed 
inurdum  graviiis  praecipitat,  nos  qoi  nuila  inerito- 
nim  praerogativa  suffragaute,  sancti  Mansuetl  vlces 
indigne  tencmus;  ut  eodem  porrigeote  manum  de 
lacu  miseri»  et  de  luto  faecis  possimus  resurgere» 
et  eo  protegente  qoaHioe  periculose  Immineiitia 
tlevltare,  visum  est  nobia  non  incongruum,  cleri 
nostri  consilio  et  iiortamine,  de  nostro  jure  buic 
celtulae  profuturum  aliquid  recidere.  Denique  ad 
doioni  abbatis  Teniari  petitionem,  toiuin  illuin  locum 
certis  Ilmitibus  terminatum,  cum  cella,  annuente 
arcbidiacono  et  decano,  assentientibus  etiam  cano- 
nicis  sancti  Gengulfi,  cum  praeposito,  hi  quorom 
parocbiali  est  terrltorio,  ab  omni  siibjectione  iUios  ^ 
matrls  ecclesiae  Uberum  reddimus.  Omnem  decima- 
tionem  cnjuscuoque  rei  intra  descriptos  termlfios 
eellaeconcediinus*  Omnes  advenas,  nisi  sint  de  ipsa 
parocbia,  qui  in  jam  dicto  loco  mansionem  accepe- 
rini,  a  jugo  aniiquiorls  ecclesiae  abso|utos  esse  om- 
nino  decemimus.  Et  ut  contra  baec  statuu  nulla 
aliquando  exsorgere  audeat  vlolenta  iroprobilas, 
omnes  qui  de  bis  dooatis  aliquid  subslraxerint, 
Tinculo  aoatbematis  ionodamus;  ut  decursione 
lemponim  ab  bofflana  memoria  nlhil  bonim  possit 
exciderevel  augeri,  bac  scriptura  firmamos.  Ut 
confundatur  et  obmutescat  omnis  invida  et  repens 
Judicialis  calumnia»  tam  oestrae  Imaginis  notissiroa 
assignatione,  quam  Uliom  virorum,  quibus  non  q  ^'"* 
credere  oefas  est ,  soboexa  testlficalione  rebora-        I>Oomn  renovatum  aetum  est  anno  ab  locaroa- 


ego  Pibo  Dei  gratia  ToUensis  sedis  pnesui,  dedi  cc- 
clesi»  Sanct»  Mariae«  que  est  in  Molehme  (rabbaye 
de  Molesnie)  aitare,  quod  situm  est  In  Gommarceio 
ad  utilitalem  mooacborom  inibi  Deo  famolanliam. 
Quia  vero  coenobium  iliud  ad  oosiram  aut  ecclesis 
oostr»  iion  aitinet  subjectionem,  sutuimus  ut  supn 
ceiisum  debitum,  oostrae  solvant  sedi  assidue  cuoi 
ipso  ceosu,  sex  denarios.  Ne  quis  autem  aroodo 
boc  dooum  aul  statuiuin  vei  non  iu  factum  esse 
lutendat,  aot  id  violare  praesiimai,  coraviimis  iliud 
cprroborare,  et  praesentis  privUegti  conscriptioDe, 
et  noatri  aigiUi  impressione,  et  eorum  qiil  subscri^ 
suot  ,Um  clerloorum  quam  laicorum  idonea  atiesta- 
tiooe. 

r^jlei  dofii  priortj.  Sig.  iiiquini  arcbidiacooi. 

Sigo.  Gerardi  comitis. 

Slgo.  Rriinardi  comitis. 

Slgo.  Odelrici  comitis  de  Brisseio. 

Sign«  Godberti  de  Aspero-moiite. 

Testii  dom  ren»tatu  lt.em.sigQ.  (liquini  arcbi<L 

Sigo.  Tasseilni  arcbid.^ 
Suphaoi  arcbid. 
Ramboldi  caqceUarii. 
Joaonis  decaai. 
Beroardi  sacerdoti^. 
Edelrici  de  Rinnei. 

Sign.  Henrici  advocati  Tullens. 

Sigo.  Sigiffridi  et  Uugonis  viUicl  et  Qodberti  < 


Sign. 
Sign. 
Sigo. 
Sigo. 


mus. 

Signnm  Pibonis  episcopi. 
'   Sign.  Themari  abbatis  saucti  MansuetK 

Sign.  Seberi  abbatls  sancti  Leonis. 

Sign.  Hugiinis  pnmicerii. 

Sign.  Luctulfi  decani. 

Sign.  Riquini  archidiaconi. 

Sign.  Brunonis  archidiaconi  et  praeposiliw 

Sign.  Adelberonis  archidiacoiii. 

Sign.  Slephani  archidlaconi. 

Sign.  Ilugonis  archidiaconi. 

Sign.  Tecelini  archidiaconi. 

Slgn.  Adelberonis  cancellarii 


tiooe  Domioi  4096,  iodicUone  iv,  epacU  zxiv. 
occurrente  ii,  Urbano  papa,  Piboue  episcopo,  re« 
gnante  Henrico  IV,  Imperatore ,  duce  TheodortcOi^ 
comite  Reinardo,  ubiqiie  regnaiiU  Domloo  nostro. 
Jesu  Christo,  cui  sit  boiior,  hius  et  gloria  per  omnia 
saqcula  ^ecuiorum.  Auieo. 
XL 
Wundatio  priorat^i  S.  Jacobi  in  Caitello  N^vo  pjro 
abbaiiaS»  Mamueti.TuUemie. 

(Anno  1097.) 
[Dom  Galmbt  ubi  eupra^  p.  509.] 
Universis  Cbristianae  religionis  cultoribus,  Piio 
Tuliensis  Ecclesiaft  Dei  giiatia  dispensator,  saluiem. 


Isia  quidem  peracU  sunt  in  Tullensi  sede,  in  p  ei  simplicis  veriutis  iotegram  dilectionem. 


ecdesla    majore  viii  Kalendas  Martii,  in  capite 

jejuniorum,  audiente  clero,  et  innumera    plebis 

mttUltudine,  aooo  ab  locaroatione  I>omini  109&, 

ordinationis  vero  oostrae  anno  xxiv,  indictione  ii, 

ferla  iv,  concorrente  v,  lunai  iii,  epacta  i. 

X. 

PriviUpum  pro  ecctesia  S.  Mariw. 

(Anno  1096.) 

[Dom  Calmet,  ihid.,  p.  502.] 

In  nomine  Domiiii  summi  et  veri  Dei.  Quoniam, 

ut  quidam  sapiens  ait,  pulchruro  est  bene  facere 

inundanae  reipublicae,  consut  summe  pulchrum  et 

salubre  esse  id  ficri  spirituaU  ei  divin»  curiae.  Qua<- 

propter  volumus  notum  csse  omnibus  nosirae  dice- 


PieUtis  et  bonae  actionis  onicia  tanto  magis  appr- 
tere  et  amplecti  debet  omoiom  fidelium  devoto 
affectio,  quanto  magis  noo  aspernabilem  honest-e 
opinioois  odorem  kMigeet  late  diffundunt,  et  deside- 
rabUem  anlmairam  vivificaUonem ,  et  poslmodum 
corpoicum  reparaUonem  eHQcaciter  operanUir.  Unde 
nos  qiioa  sommus  ille  pater  lamiUa^t  utioam  non 
ad  judicium,  in  domo  sua  specolatores  posuii,  eo 
propeosios  io  hojos  atadii  cursu  legiUme  certando 
cooveiiit  rcliquos  antein;,  quo  non  solum  de  nobis, 
verum  eUam  de  omnibus  quos  r^endos  el  corrigeo- 
dos  suscepimus,  si  desidiosi  apparueriioos,  taodem 
ille  qul  commisit,  iratus  exigel  raiiooem. 

Aodito  iuque  et  accepto  apostolicae  praeUicaUoois 


«-: 


DIPLOMATA. 


433 


|)raecoiiio,  quod  nou  «s^i  apud  Oeuin  personarurn  A  dimiilium  roansum,  el  pralum  dlinidiuro,  quod  por- 


acoepiio,  ciyus.iain  pauperis  et  exsuiis  preces  cum 
alacriute  suscepimus,  el  ad  C|ius  pctiiionem ,  inler- 
YeDienteGrimbaldo  abbate,  in  c^jus  tutela  se  et  sua 
omnioo  conunendaverat ,  ecclesiam  qoam  ipse  in 
monfe  Sion  aediflcaverat,  cleri  nostri  coiisilio  dedi- 
cavimos.  Hic  eienim  pauper  Ursus ,  natione  Bene- 
Yontanus ,  muiiorum  locorum  opportunitatibus 
ezpioratis,  praedictum  montem  proposilo  suo  coo- 
gniomrenioiaeconversationi  soae  pneelegil,reliquia8 
sancti  iacobi  aposloli  quas  secum  habere  cretJebai,. 
ibidem  deposuit,  ab  illis,  qui  eom  temporaliter  quasi 
beneficium  possidebaut,  iiceoliam  incolendi  obtinuit; 
sed  cum  pro  reliquiarum  reverentia»  et  novitate 
ioci,  innumerabilis^*popuiorum  turba  iiluc  conflueret, 


tat  IV  carratas  feni,  et  quidquid  ailodii  babebant  in 

nionie.  Hugo  quondam Cainerarius 

dedit  in  eadein  vilia  vii  curtos  mansos.  el  mancipia, 
Erunduro  »  Beulielinum ,  Bernardum ,  cum  uzQri- 
kuset  flitis,et  reliquis  utriusque  sexus,  et  man- 
suro  in  quo  est  inolendiuum,  et  lerras,  et  prata  ia- 
tegre  buic  manso  appendentia ,  consentieniibus 
■epotibus  suis,  dnobiis  fraiibus,^Alber.iGO  niiiile,  et 
Hugone  sacerdote,  acceplo  a.  Tlijemaro  abbate  ceii- 
tuin  soiidoriim  pretio,  ei  a  j^ni  dicio  Uugone  recepio 
servo  et  anciila,  cum  iiifanlibus,  et  duobos  curiis 
mansis  hac  conditioue  releniis.  Presbyter  tota  viia, 
singulis  aunis  denariuin  inde  persolvet,  quod  eo 
defuncto  reliquo  allodio  rediniegrabit,  simiiiter  ei 


divino  muiiere  idem  pauper  sublevatur,  et  frequen-  ^  de  niilite,  si  sine  haerede  legilimo  morietur. 


lisUma  circummanentium  visitatione  et  iinpulsu 
conforutur,  ecclesiam,  qualem  potuit,  illic  constru- 
\ii,  locum  iUum,sicoiolim,iiibabitaiuin  essepuuiur» 
el  adbuc  aggere  lapidum  quasi  muro  claudiiur,  apud 
illos  iu  quoruni  potestate  erat,  ui  ccclesiae  et  in  ca 
Domino  servientibus  dedicalionis  tempore,  nostro 
assensu  tradereiur  eflecit,  qoam  beato  Mansuetosic- 
ui  iii  ea  monacbi  stabilireiitor  perpeluo  possidenda w 
permanum  nosiram  tradidit. 

Cum  vero  fratres  el  loci  incolae  prae  ejus  ariditaio 
iiifra  proprios  terminos  aquam  neoessariaro  non  ha- 
bereut,  adilnin  ad  foniein  qui  in  descensu  montis, 
illorum  vesania  in  quoruni  alodio  erat,  bumanitate 


Widricus  et  Albricus  de  Paterniaco ,.  annuento 
eodem  Hugone,  dederunt  funditus  in  villa  eadem 
quidquid  possidebant«  et.  in  Paterniaco  servuro  Har- 
denuni.  Rodulfus  de  Sorceio  et  jyuor  ejus  dederunt 
XII  jugera.  Drogo,  Raioerus,  Henricus  fratres  iii 
villa  Syonna  dederunt  unum  quartariuni.  Apud  Muiih 
in  Estraes  ad  prassens  ioiius  fundi  sui  hoc  pacto 
medietatem ,  utsi  absque  legltimis  filiis  de  hac  viiA 
decesserint,  pars  reliqua  priorem^quatur.  In  eadem 
viila  Henricus  presbyter  vineam  uoam  et  Malbertus 
quidquidin  bac  villa  haliebai.  Addiu.fuitetiam  ad 
usus  fratrum  dispensante  domino  abbate.  Tiemaro, 
ecclesia  de  Bu,  quam  dedit  Walfridus^  AUodiuro  do 


posiposiu  per  violentiain  inierclusit.  Qui  pro  ea  in-  p  Buris,  qiiod  dedit  Angilbertus.  Allodium.  de  Lizei 


spiratione  divina  correcti ,  Aidricus  scUicet  de 
Syoona,  cum  uxore  et  filiis,  Odelricus  et  Abelinus 
terram  in  qua  fons  est,  et  in  qiia  vinea  postea  facu 
esi,  et  quidquid  babebant  in  moute,  eidero  ceUuke 
coDcesseraut. 

Dedit  eiiam  huic  ecclesiae  Albricus  de  Uaynoi- 
villa  pro  aniniabos  patris  sui  Framberti»  et  matris 
swB  Dadae,  et  fratris  soi  Theoderici ,  qui  ibidem 
sepulii  sunt,  medieutem  loiius  fundi  quem  pater 
cjus  habuit  in  villa  Rossoil,  cum  ly  inansia»  man- 
sioDilibos,  et  dimidium  molendinuin,  cum  duobus 
liominibus  Herberto,  Seyardo,  et  femina  Wigerda^ 
et  fere  duas  partes  silvae  quae  est  in  au3irali  parte 
ejusdem  montis.  Walterus  de  Monb  dedit  quaru 


villa^quod  dedit  Sancio  Man^ueto..  Morundus  de 
Aquaso,  ei  RoJuIphus  de  Gerinineio.  Allodium  de 
Allinivilla »  cuin  nuincipiis  ulriusque  sexus,  quod 
dedii  Widricus  de  Deusluwart.  Aliodium  de  Lifou, 
qiiod  dcdit  Baldowinus.  Allodium  de  Sulz.  quod  dedlt 
Walterus.  Allodium  de  Serollmunl,  quod  dedit  Ro* 
bertus,  et  uxor  ejus  pro  se  et  aniinnbus  fratrunu 
suorum,  Apud  Marceinm  quarU  pars  allodii  Widrici» 
quam  dedit  ipse  in  omni  usu ;  addidit  insuper  sttr 
vum  ei  aivciilam,  cum  filiis  ei  fundo.  Allodium  quod 
dedi(  Odelricus  de  Munh  et  uxor  ejus,  apud  Buone- 
court^ 

Nos  vero  de  temporali  biyus.ecclesiae  crementow 
et  maxime  de  spiriiuali  multorum  provectu  gratulaii- 


riuin  ierrae,  et  quinque  curtos  mansos,  in  qiiibus  D.^*  liberuti  frairuro  ei  qi^ieti.  in  posterum  prospi- 


sant  11  fontes  usui  villie  valde  necessarit.  Et  Tebal' 
dDm  cuni  uxore  et  fiUis»  cum  fundo  proprio,.usqu6 
ad  LX  jugera.  Frater  ejus  Haymo  addidit  huic 
dono  1  quaKUrturo„  et  Richardum  cum  allodio. 

Praeterea  contiilitrhuic  ioco  domnosAlbricus  abba^ 
qoidquid  comes  Hayjno  Beato  Mansueto  in  eadem 
villa  (!ederat,  videlicet  medietaiem  dccimaniin  et 
l>rogottem  cuin  fundo ,  uxoreni  autcin  ejiis  et 
filios.  Gonjugem  Bernardi  fitu  ejus.dedit  coiues  Hum- 
iiertus  de  Claromonte. 

Gerardus  de  Corcelles  dedii  beato- Jacobo  in  viHa 
Syonnacurtpm  msosuro,  in  quo  est  molendinum 
qiiod  vQcatnr.  Atiilenom,  et  quidquid  allodii  habebat 
iu  eadem  villa,  in  qua  Hatto  et  uxor  ejus  dederunt 


cientes,  ui  omiiem  soUiciiudineni  eis  peniius  absci- 
deremus,  altare  sancti  G^rmani  de  Syoiu)a,.consen  • 
tienie  ei  laudaoie  Rjquino  archidiacono ,  el  Hugone 
presbyiero,  qui  tunc  alure  habebat,  hac  condiiione 
concessimus  jui,  quandlu  presbyter  viveret,  vi  dena- 
rios  ]nde.persolverei;  posi  ejus  mortem  per  manum 
abbatis  disponendum  sine  coniroversia  ecclesiam 
possiJerei. 

Dedimus  etiam  Warinuro  et  uxorem  ejus  recepum 
a  Joffrido,  de  cujus  erat  beneficiis.  Ut  autem  haea 
nulla  velusute  aboliu,  in  praesentiam  revocaU,  si 

opus  fuerit,  huinana  possit  invocari  memoria 

scrtpto  mandavimus,  ut  omnium  oblairaniium  nosira 
aucioriiate  lemerariaobiundatur  improbitns  propriai-. 


439 


PIBOMS  £P1SC0PI  TULLENSIS 


m 


imaginis  impressiooe  signamus.  Si  quis  de  his  quse  A  eGclesiam  coppit,  el  bonesie  sicut  decuit,  coepium 


jam  acquisivit,  yel  quae  adhuc  ecclesia  isia  jusle  ac- 
qai^ierit,  imminuere  tentaverit,  ab  omni  congrega- 
tione  Cbristiana  remotum  esse  pnecipimus ;  usque  ad 
dlgnam  satlsfactionem,  anathematis  vincuio  innexttm 
esse  eo  qao  possumus  et  debemus  rigore  decernimus; 
nostro  et  probabilium  virorum  qui  affueront,  testi- 
monio  subscripto  roboramus. 

Signum  Pibonis  eplscopi. 

Sign.  Riquini  archidiacnni. 

Sig.  Alberonis  canceliarii. 

Sign.  Herberli  decani^ 

Sign.  Hugonis  presbyteri. 

Sign.  Bosonis  presbyteri. 

Sign.  Desini  presbyteri.qui  etiam  huicecclesus  ii 
prata  contulit. 

Sign.  Milonis ,  de  cujus  beneAcio  crat  mons  s^i- 
pradiclus 

Sign.  Odelrici  de  Briseio. 

Sign.  Walteri  el  Haymonis  fralrum. 

Sign.  Cuononis. 

Sign.  Albrici. 

Sign.  Hugonis. 

Sign.  Drogonis. 

Sign.  domni  Tiemari  abbatis  Sancti  Slana.ueli. 

Sign*  Widrici  abbatis  Saucti  Apci. 

Sign.  Hugonis  primicerU. 

Sign.  Liutulphi  decani. 

Sign.  Alberonis. 

Sign.  Stephani. 

Sigii.  Hugonis. 

Sign.  Thiebaldi  monaclii. 

Anno  ab  Incarnatione  Domini  1097,  iudictione  j, 

epacta  iv,  concurrente  iii,  luna  ti,  iv  Idns  Aprilis, 

l^eracia  sunt  haec  in  Tullensi  sede,  in  ecclesia  in:^ 

jorc,  audiente  et  vidente  Clero  cum  universa  muUi- 

tudine  plebis,  feliciter.  Ainen. 

XII. 

Fundalio  prioraiut  de  l^andecaurL 

(Circa  annum  1100.) 

[Dom  Calvet,  ibid.,  col.  513.] 

Ego  PiBO  gratia  Dei,  TuIIensis  Ecclesiae  ministejr 
indignus,  omnibus  sanct»  vnatris  Ecclesiae  filiis  laio 
pnesenlibus  quam  futurls,  salutem  in  Chrisjio  per- 
petuam.  D 

Omnibus  in  domo  Dei  pastorale  ofiicium  admi- 
iiistraotlbus,  in  cpnslruendis  basilicis  et  earum  ani- 
pliandis  et  conservandis  rebus  praecipua  iiiesse 
debel  sedulitas,  et  si  quis  laicorum  eodem  exarserit 
desiderio,  eorum  debet  ubiquc  fulciri  auxllip.  Notum 
itaque  vestrx  in  Christo  fralemitati  facimus,  et 
omnium  vestrum  memorise  mandamus,  quod  donii- 
iius  Bencelinus  noster  charissimus  amicus  Jeroso- 
lyma  rediens,  a  domino  Paschali  papa  libertatem  cu- 
ijusdam  ecclesi»  suis  precibus  impetraverit,  quam 
illo  die  nondum  construxeral,  sed  in  aniino  jamdu* 
dum  %dificare  deliberaverat.  Reversus  autem  ad 
propria ,  et  prosperis  ulens  successibus,  desiderium 
quo  calehai  inius,  exlerius  apcruit,  aedificarc  scilicet 


opus  usque  ad  finem  perduxit ;  quam  sediQcaUro,  et 
optimis  thcsauris  decoratam,  et  a  nobis  iii  honore 
Dei  Genilricis,  sanctique  Sigismundi  gloriosi  inar* 
tyris  Christi,  necnon  beati  Nicolal  confessoris  eon- 
secratam  et  dedicatam,  Deo  et  S.  Apro  einsque 
servienlibus  trndidit^  el  ad  praesens  fratresinibi  ad 
Deo  serviendum,  constituta  eis  annona,  qua  sine 
scrupulo  alerentur,  eonstliuit.  Cujus  ego  bona  in- 
icntione  permotus,  ejusque  preclbus  evictus,  et  quia 
(ilium  ejus  de  sacro  fonle  suscepi ,  consilio  clerico- 
rum  meorum ,  qoi  sanioris  videnlur  esse  consilii, 
a  ctoritale  et  praecepto  magistri  inei  domini  Pascbalis 
papae,  et  nostra  Dominique  nostri  Jesu  Christi,priii- 
cipio  ecciesiam  illam,  cum  oronlbus  suis  appenditiis, 
^  esse  in  perpetuum  liberam,  sine  censu,  sine  omni 
consuetudine,  neque  archidiacono,  neque  decano 
esse  subjectam,  ad  nullain  omnino  respicieniem, 
nisi  ad  Sancti  Aprii  cujus  libera  est,  ecclesiam.PnB- 
terea  iubeo  auctoritate  qua  debeo,  et  ratione  qna 
valeo,  monachos  qui  ibi  Deo  servierint,  pro  qualibet 
violentia  infra  eorum  airinm,  sive  in  ipsa  ecclesia  a 
qoolibet  facta,  nunquam  ab  ofiicio  divino  cessare, 
nisi  sola  obedientis^abbatis  sul.  Quare  approbatissi- 
niorum  nostrorum  consilip  usus,  ligamine  iudisso- 
lubili  perpetuo  analbemate  obligamns  quicunqne 
iiiente  excessus,  demere  libertatem  praefaU»  ecclesia 
voinerit,  ctijuscunque  sit  ordinis  aut  digHilaiis.  Ad 
coiifirmandam  etiam  hujus  rei  notitiam,  testes  idxh 
p  neos  adhibcmus,  quprum  npmii^a  subter  Inscribero 
dignum  duximus : 

Rtcuinus  primicerius. 

Siephanus  archidiaconus. 

Hugo  calvus. 

Thieinarus  abbas  Sancti  Mansueii. 

Berengerius  decanus.. 

Walfridus  de  Roseriis. 

Walierus  fraier  suiis. 

Pagaiiu^  de  Sanclo  Germano. 

Siccliardns  de  Paureio. 

Theodericus  de  Jorcei. 

Richardus  de  Episcopi  villare. 

Xlll. 

Clynrta  Pibonii  epiwpi  TuUeiws  d€  con^ecraiionii 
ecclesiis  de  Porio^ 

(AnnoliOl.) 
[GalLChrist.  XIII,  481.] 
In  nomine  sanctaR  et  individuae  Triiiitalis,  Patris 
et  Filii,  et  Spirilii^  sancti,  omnibus  Cbristinnee  fidei 
cultoribus,  PiBo  gralia  Dei  TuIIensis  Efclesiae  epi- 
scopus»  in  vinculo  pacis  uniri,  ut  possint  Christo  in- 
corporari.  Supernorum  civium  societas,  qiiot  qni- 
busque  commodiiatihus  exuberet  faumani  iiigenii  fa- 
culuis  evolvere  ^estiens  succumbit,  cuni  scriptuin 
fit :  In  cor  hominis  non  ascendit  qu«  prmparavit 
Deus  diligenlibus  se^  ad  quam  variarum  gradibos 
viriutum  devotioiii  fidelium  faeilts  patel  fHt^gressus, 
veritale  atCestante  quae  ait :  Jvgumemm  meum  suavt 
estei  onus  mettm  leve;  sed  charitatis  virtus,  cujus 


^^  DIPLOMATA. 

opus  In  proximi  dilecUone  perpendilur,  velut  quodam  A     S.  Albrici  capeliani. 


iii 


privilegio  specialem  inlroducendi  ot)tinet  digniiatem. 

Spe  igilur  lllius  desiderabilis  societalis  el  fraienia 

dileciionis  amore,  bomines  de  Porio  tolles  rapio- 

riira  saviiia  el  fere  omnibus  casibus  exposltos,  non 

sine  grandi  dolore  recolenies  intervallo  quippe  et' 

frequenli  intercurrenlis  fluvii  niagniiudine  a  niona- 

sierio  dlvitii,  nec  proui  erat  dignum  sacris  pasci 

myslerils,  nec  necessltaiis  teropore  in  airio  poie- 

ranl  babere  refugiuin,  ccfclesiain  quam  piae  roeino- 

riaj  abbas  Henricus  eis  acdincarc  concesserat,  in 

eadein  Ijbertate  quam  aniiqoitus  et  iioslri  teinporig 

obtinet  maler  ecclesia  Warcngensl  villa,  scilicet  a 

c:mso  ei  omni  ei.nctione  immunem  cleri  nostri  con* 

silio  conserravinius  bomines  ejusdem  villae;  prse- 

posltus  tali  dispensatione  juramenlo  astrinxit  ne  • 

propier  vicinam  ecclesiam  a  serviilo  fralrum  libe- 

riores  secrederenl,  ne  decimas  vel  caeteros  redditiis 

ininiierent,  sed  licet  ia  atrio  babitareni,  quidquid 

aiKiqna  consnetudlne  solill  erant,  absque  refraga» 

lione  persolvrrent ;    sl  alicujus  necessilalis  causa 

Ibidem  missam  audire  vellent,  viearium  monasterii 

famillariias  vel  obsequium  inlerpellaret.  Sin  autem 

ad  monasterium  $icut  prius  <»iiv«nirent,  ei  praepo- 

siins  qualiier  ibi  divinum  obsequium  ageretur  ordi* 

uaret;  sl  quidein  ad  locuin  illum  depastorali  cura 

nibil  aiiincl,  sed  velut  quodlibet  altare  monasterii 

hoc  frairum   disposilioni  concessimiis.  Praeposlius 

ibidem  cnstodem  depiitabit,  qui  si  quid  fidelium  de^ 

volio  Deo  sanctoque  Nicolao  praeseniaveril,  in  usus 

frairiim  fideliter  servei,  nisi  quod  vicario  monasterii 

oblationis  quae  quidem  in  mis^a  ad  roanum  oflereiur 

roediara  partem  tribuel.  \ideiur  etiain    idoneum 

vesirae  insinuarc  dileciioni,  quod  praefata  ecclesla 

Warengisvilke  antiqnltus  possidet  mediam  partem 

deciroanim  de  novem  quariariis  Delherimontis  qui* 

cunque  eos  colat.  Possidet  etiam  in  parocbiia  cir- 

catiijacentibus  de  omnibus  corvadls  suis  omnem 

dtH^imationem,  de  Ancingis  mediam  partem :  apud 

villam  autem  ct  apud  Mannonis  curtem,  et  apud 

Bellois  de  Grovadis  ei  Ancingis  suis  omnem  decimar 

tionem,  et  de  aliis  terris  ad  eamdem  ecclesiam  per- 

tiDentibus  mediam  pariem  :  haec  ne  vetustatis  situ 

aboleret  oblivio  scripto  memorias  coiumendare  cu-. 


S.  Vidrici  abbatis. 

S.  Apri. 

S.  Teinari  abbatis. 

S.  Ilansueti. 

S.  Seberi  abbatis. 

S.  Leonis. 

S.  Odelrici  abbatis. 

S.  Micbaelis. 

S.  Hubini  decani. 

S.  Theoderici  diicis. 

S.  Gerardi  fratris  ejus. 

S.  comitis  Reinardi. 

S.  Odelrici  de  Brissei. 

S.  Petri  filii  cjus. 

S.  Morundj  de  Altirei. 

S.  Tbeoderici  de  Ilancei. 

Acta  Tulli  in  majori  ecclesia,  In  plena  synodo,  v 
Idus  Octobris,  anno  ab  Incarnatione  Dominl  ilOI, 
Indiclione  ix,  anno  ordinaiionls  nostrae  xxxii,  Inter- 
veoiente  domno  Adeioue  cyusdem  loci  praeposito. 


XIV. 

Privitegium  pro  ecete$ia  S.  GengutH, 

(Anno  i!05.) 

[Dom  Galmet,  Hiit,  de  Lorraine,  IV,  Pr.  p.  5i5.] 

In  nomine  sanctae  et  indiviiluae  Triuitatis,  Patris, 
et  Filii,  et  Spiritus  sancli,  oinnibus  sanctae  matris 
Ecclesiae  filiis,  praesentibus  scilicet  ac  fuluris,  Piaa 
p  Dei  gratia  Leuchorum  episcopus. 

Universorum  fldelium,  ei  maxime  pontiflcura, e* 
debet  esse  sollicitudo  praecipua ,  ut  ecclesiae  quarum 
patrocinium  episcopi  susceperunt,  lemporibus  suis 
iiKommutatae  vigeant,  et,  si  fierl  possit,  sic  debent 
eas  lu  diebus  suis  stabilire,  ut  nnlla  subsequentia 
lemporis  adversitas  possit  eas  a  statu  suae  integriu- 
tis  avellere,  quia  eniin  Veritas  ait  :  Vbi  $um  ego^ 
et  minister  meu$erit  (Matih,  xii,  26),-qui  in  regendis 
ecclesiis  ministros  Dei  seesse  recognoscunt,  recte 
debent  super  hocvigilare,  atque  inspcctum  beata& 
promissionis  ministerium  sibi  crediiuin  fideliter  mi* 
nistrare.  Ego  igiiur  TuHensis  Ecclesiae  provisur  ma- 
gnus,  me  ministrum  Ghristi  recognoscens,  et  jam 
beatae  s^l  particeps  esse  desiderans,  coinmissae 


ravimus;  quod  aulem  misericordia  quidem  coope-  p  ipihi  Ecclesiae,  quod  potui  etquantum  poiui  invigi 


raiite  chariiatis  aflectu  impendimus,  ne  quis  succes-. 
sorom  immatare  praesumat,  pontificali  auctoritale 
eob  anaibematis  vinculo  cum  sigilli  noslrl  impre&r 
•ione  conflrmare  decrevimus,  addilo  etiam  probabi- 
liom  virorum  testimonio,  quorom  nomina  subnor 
tantiir. 

Signum  domni  Pibonis  episcopi. 

Signum  Riqainl  primiceril. 

Signum  Brononis  cardinalis  arcbidiaconi.. 

Signum  Stephani  ejusdem  archidlacenl.. 

S.  Raimbaldi  arcbidlaconl. 

S.  Hugonis  archidiaconu 

S.  Thixelini  arcbidlaconi 

^.  Alberonis  cancellarii. 


lavi,  et  de  incolumitate  meae  sedis,  et  earum  quae  el 
subjeciae  sunt  Ecclesiarum ,  soHicite  pertraclavL 
Ecclesiam  itaqae  Sancti  Gengulpbi,  infra  mcenla 
noktrae  urbis  consiitutam ,  quara  praedecessores  mei 
S.  Gerardus,  et  piae  memoriae  Udo  episcopi  funda- 
vernnt,  quain  possessionibus  donisque  quamplurlmi* 
locuplelaverunt,  quam  per  congregationem  fratrum 
aetemoRegi  inibi  militantium  celebremreddiderunl» 
hanc  ego  quoque  paterno  amplexus  sum  animo,hanc 
semper  in  eo  quo  potui  tutatus  stim  patrocinio,  ei 
quonlam  eidein  ecclesiae  meis  quoque  temporibus 
inulta,  et  a  me  ipso  aliqua  accesserunt,  venerabi- 
iium  consilio  virorum  decrevi,  possessiones  ejus 
atque  privilegia  in  pracsenti  charla  adnoiavi,  et  cs^ 


445  PiBONIS  EPISCOPl  TtXLENSIS  DIPLOMATA.  444 

oiiifiiai  mea  aiictorilale,  el  assensu  lotius  cleri  et  po-  A  iineret ,  tali  namque  leiiore  praepositum  Qldcricuoi 


puli  in  evidentla  generalis  sjnodi  coiifirmavi. 

Notum  igitur  sit  omnibus,  tam  praesentibus  quam 
futurl  sascull  fidelibus,  ecclesiam  Sancti  Gengulpbi 
certo  jure  et  absquc  ulla  contradictione  liaec  qu« 
scripta  sunt  possidere  :  Omiiem  lerram  qu9^  est  in 
villa  Bosonis  montis,  cum  appendilils,  et  cum  eccle- 
sia  integra  Sancii  Georgii;  ecclesiam  Travillonis, 
ecclesiam  Marbagii ,  ecclesiam  Senoensem,  cum  ca- 
pella  de  Cheulaio;  ecclesiam  Menovilli  villae,  lxvi 
ihansos  et  dimidium,  excepta  terra  indominicata, 
apud  Poniponium  viiieas  duas;apud  Hedium  vicum, 
quatuor  sessos,  et  lantum  terne  indominicaUB  quae 
suflicit  arationi  triuin  aratorum.cum  septem  quarta- 
riis,  et  banno  in  pralo  indominicato,  cum  reliquis 


et  secondum  Brunonem  iu  eadem  basilica  fuisse  co- 
gnovimus ,  et  Richuinum  tertium  eis  suceedere  de- 
crevimus,  non  quidem  jnre  haereditario ,  utadcjus 
primiceriatum  lege  beneficii  seu  aliqua  alia  ntioiic 
resplceret  seu  respiciai,  aut  ut  aliquis  aliosprimi- 
cerius  super  hoc  successionem  aliquam  requirat,  sed 
pro  eo  tanium  quia  fratres  ejusdem  ecclesia:  eum 
elegerunt,  uipote  in  cujus  sapieutia  salis  consilii,  in 
cujus  bonestale  multuin  praesidii  sibi  adesse  cogDO- 
verunl.  Consiituit  ciiain  prxfaius  aniecessor  roeus 
Udo  episcopus  ,  ut  congregatio  ejusdem  coeoobii 
diebus  infra  nominatis  ad  divinum  ofliciom  oele- 
brandum  pr«paratam  sedem  nostram  adeal»  ^ilicet 
In  festd  sancii  Stepbani  posl  Nativitatem  Dominl, 


pratis  et  aliis  appenditiia;  apud  Faguin,  in  Lersi-  "  ^^  publicam  missam,  in  die  Invenlionis  cj[us,  ad 


yalle  vineas  quatuor,  et  Tigiiiti  jornales  terrae,  et 
duos  mansos  mansionales;  apud  Wandini-villam, 
quatuor  mansos,  excepta  terra  indominicala  ;  apud 
llerniotcseim,  vineas  quas  dedit  B.  qosdem  loci 
pr.epositus,  et  frater  ejus  comes  Albertus;  apud 
Aiiieraili-villam,  septem  mansos  et  dimidium,  cum 
ecclesia  et  omni  integritate  sua ;  apud  Banniolum» 
sepiem  mansos,  et  tres  quartarlos,  exceptis  indomi- 
uicalis,  el  partem  quam  ibidem  babebant  fratres  de 
Calinesiaco,  data  enim  per  commutaiionem  ecclesia 
de  Doinno-Martino,  et  dato  eo  quod  apud  Hundini- 
villani  babere  vldebantur;  Pra^diuin  de  Cruceliis, 
cum  eeclesia,  et  quatuor  molendinis,  et  praedium 


vesperas ,  ei  in  diebus  quibus  praesul  sedjs  hujns 
plenarium  ordinein  habuerii,  videltcel  in  Cceaa  Do- 
niini,  in  Pascba,  in  Pentecoste,  de  eadem  congrega- 
tione  assumentur  ad  ordinem  diaconl ,  subdiacoui, 
prout  opportunitas  contulerit* 

Hanc  ergo  sacratissimam  tantorum  iastituiiooem 
ego  Pibo  benigna  menie  soscepi ,  et  pncdiclas  pos- 
sessiones,  etea  omnia  quae  in  praedicto  suni^  privi- 
legio  legitima  auctoritaie  confirmavl ,  omnes  illos 
anathematis  maledlctione  ferlens,  quicunque  in  pne- 
dictis  aliud  pervertere  aut  derogare  praesum^renl. 
Ut  autein  haec  omnia  firmiora  et  perpetuo  incon- 
vulsa  permaneanl ,  consilio  totius  cleri ,  sigtlli  mei 


qiiod  dicitur  Sancti  Aniani,  juxta  porum  hiijus  urbis  ^  ^vnpi^essione  firmavi ,  et  idODeonim  testium  subscci- 
silum,  cum  ecclesia  e;  molendino.et  cuncta  ad  utra-     piione  roboravi. 


que  praedia  pertinentia,  cum  intcgro  banno,et  nian« 
cipiis  uiriusque  sexus,  silvis,  pratis,  vineis,  terris 
culiis  et  inculiis,  aquanimque  decursibus,  exitilms 
ei  redilibvs;  et  intra  hujus  civitatis  moeuia  mansuin, 
in  qiio  sedet  domus  et  cellarium  qu»  dedit  Ascelinus 
pro  rcqiedio  animaesuaet  cum  omni  haereditate  sua, 
scilicet  in  Yarneri  plan^iditio  duos  ordiues,  et  dimi** 
4!iiim  vineae,  et  omnem  haerediiatem  qvam  Duorar- 
dus  pro  filio  suodedit.  Mansum  vineae  ju^ia  Sanctum 
Amantium,  et  iu  Barro  vineam  unam,  quam  dedit 
liomanus  pro  filio  siio ;  supra  Mosellam  juxia  Caldet 
uiacum,  molendinum  unum  cum  sesso  et  vinea» 
quam  dedit  Renuldiis  iliic  canonicus;  furnuiQ  cum 
iiiaiiso,  apud  fonlem  Sancti  Maiisuetii  cunc  una  vinea  D 
in  Mardeau;  in  Barro  monte,  viiieas  duas;  in  Car- 
ravalle,quatuor  ordines  vinearuQuin  Uattonis  valle, 
sex  ordines ;  In  summo  Barro,  vineam  unam;  in 
Calvomonie,  ordines  octo;  in  prato  AiQautii,  ordines 
ondecim ;  in  intervallis  Yiiiearum,  unum;  in  Gula, 
vineam  unam;  in  Calcaloriis,  vineam  unam,  quin- 
qiie  ordines,viginti  et  unum  emptos  a  Maria,elalios 
ctuos, 

His  igitur  possessionibus  praedecessores  mei  prae- 
dictam  locupletantcs  ecclesiam,  eidem  tradiderunt, 
ut  scilicet  soli  episcopo  subjecta  esset,  ut  nulli  un- 
qnani  in  beneficium  ccderel ,  et  praeposiium  quem 
Communiselectio,  et  certe  sanioris  partis  exposceret, 
illuin  susciperct,  et  ut  ipse  praeposilus  In  bcnelicium 
if  sius  praepositurae  cardioalem  archidiaconatum  ob- 


Ego  Pibo  gratia  Dei  Leochorum  episcopos  sub- 
scripius  faveo,  ei  annulo  nostrae  Ecclesiae  siguo. 

Signuro  Riquini  primicerii,  et  ejusdem  ecclesia 
praeposili,  sancti  Stephani  archidiacoui. 

Sign.  Thiercelini  archidiaconi. 

Sign.  Hugonis  archid. 

Sign.  Elberici  archid. 

Sign.  Rambaldi  arcbid. 

Sign.  Hugonis  juiiioris  archid. 

Sign.  Goberti  archid.  et  exinde  canouici. 

Sign.  domni  Widrici  abbalis  Sancli  Apri. 

Sign.  domni  Thiemari  abbatis  Sancti  Maiisueti. 

Sign.  domni  Seheri  abbaiis  Sancli  Leonis. 

Sigii.  Uumbaldi  ejusdem  loci  decani ,  et  alionim 
canonicorum  Theodorici,  Gilbcrti. 

Sign.  comitis  Renardi,  et  Warini  filii  ejiis. 

Sign.  Yalteri  de  Cominalu. 

Sign.  Sigifridi  advocaii. 

Sign.  Henrici  de  Sancto  Vedasto,  et  Thcodorici 
filii  ejus. 

Sign.  Renaldi  dapifcrl. 

Sign.  Vileri. 

Sigu.  Wolfandi. 

Sigii.  Dereti. 

Sign.  Promidi,  etc. 

Data  et  recilata  in  majori  ecclesia,  m  ^eua  sy- 
nodo,  octavo  Idus  Juiiii,  anno  ab  luc^rnalione  Do- 
niini  1105,indict.xiv,  ordinalionis  vero  nostrsaflBO 

XXXY. 


Ui  kPPtHb.  Al»  PIBONEM.  -  GESTA  EPISG.  TLLLENS.  M 

EPISTOLA  PI9ONIS  AD   PASCHALEM  PAPAM. 

(Vide  in  Patehali,  infra.) 


APPENDIX. 


GESTA    EPISCOPORUM    TULLENSIUM 

EftENTE  GEORGia  WAITZ  PUOF.  PULD.  KILOMENSI. 
(Pe^itz  Monum,  germ.^  Scripl.  t.  VIII»  p.  G51.) 

Tuitensiom  eptscoponmi  bmis  Historia  iMque  ad  a.  1107«  qiio  Pibo  episcopus  obiit,  producu  quin  anl 
eidemqne  debealur  scriplori  noii  video  cur  dubiiemus  (I).  Eadem  numqiie  narrandi  raiio,  idem  dicendi 
grnus  ubique  occurrit,  et  codices  quos  novimiis  omnes,  si  unuin  mancum  excipias,  biinc  attingunt  aniium. 
Qui  rero  Adsoiii,  Wiilrico  aliisque  scriptoribus  Tullenstbus  libri  partem  tribuernnl,  hisloriani  ex  illorum 
scriplis»  ul  post  videbimns,  interpolatam  anie  oculos  babuerttni  (2). —  Gesiorum  auctor,  qui  s»c.  xii 
incipi  nie  vlxis^e  videuir,  procut  dubio  Tullenais  aive  nonachus  sive  clericus,  qiiae  antea  de  rebiis  Tullen- 
sibusscrpu  eranl«  una  brevi  serie  compreiiendit  ei  quanium  polnit  supplevit.  Adsonis  librum  De  vita  et 
niiracoJis  sancti  Mansueti  (5),  Vilas  sancli  Apri  (4),  sancli  Gerardi,  aiictore  Widrico(5),  sancti  Bninonis» 
anclore  Wiberto  (€)  partim  exscripsii,  pttrtim  lectores  ail  eas  reniisit;  fortasse  etiain  Vitam  Udouisanie 
Miilos  h  buit  (7),  q«am  pro  parie  Gestis  his  insemlt.  Pneterea  uluque  potissimum  diplomataet  chartaa 
adhiboit,  donaliones  et  fundaliones  enotavit.  Quibus  ubi  destitiitus  erat  routibtis,  tradiiionem  utiamdain 
seculos  esse  videtur.  Quo  lactum  est  ut  prioriim  episcoporuin  Historia  salis  sit  incerla  et  errorilms  gra« 
Yibus  faedala  (8),  pnesertim  vero  lemporum  ratio  ita  turbata,  utcertuni  stabilire  ordinem  sii  dillicilli- 
mum  (9).  Ideo  ne  calaiogos  quidem  antiquiores  auctor  luibuisse  vldetur.  Adso  quidem  jain  GeUa  prace* 
deniium  Leucorum  urbi$  amistitum  affert  (40),  quae  tamen ,  sive  rucrint  deperdita ,  sive  iisdem  erroribiis 
repleia,  noslrum  nihii  fere  docuerunt;  certe  de  primis  episcopis  noiinisi  Adsonis  librum  flde  indlgnuin 
exscripsit  (11).  Posiea  qitoque  ubi  res  bene  compertas  liabere  poluit,  brevitalesiudens  multas  easque 
firaviores  respraetermisit,  ita  ui  etiam  Pibonis  acia  nounisi  breviier  perstrlugat  et  quas  cum  Heinrico  iV 
imperatore  habuit  contentiones  vix  verbo  langat. 

dincera  h.-ec  episcoporum  TuUenslum  Acta  ex  codiee  Camberonensi  edidit  Mariene  Thes.  iU,  p.  991,' 
EQmdpm,  ut  videtur. 

1)  Hagae  comilnro  Nro.  i74«.  invenit  Beihmannns  nosier  atqiie  ciim  edilis  contulit.  Librum  membr.  in 
i^'  iaeculo  xiii  niiide  et  satis  accurate  scrtpium  (12)  buic  ciitiohi  fundamenlo  posui. 

i)  Go(IV:eia olitit  S.  Mausueti  Tullcnsis,  qtieni  Martene  vidit,  Calinet  (I.  Probb.  |u  85—166)  exprimi 
fecil,  Manceil  in  bibliotheca  viri  Cl-  Noel  iiotarii  pub<ici  asservulum  in  usus  tiostros  converti.  Codex 
tnembr.  in  4^*  s.  xii  scrrptiis,  lani  foliisi54  cdnst«tt  et  textnm  multis  locis  aiictum  et  inierpolatuin,  pneterea 
itilegras  S.  Mansuieti,  Apri ,  Gerardi ,  Brunonis  Viius  habet  insertas.  Quo  facium  esi  ut  inagis  rrruDi 
Tullensium  scrip^iorum  coHeciionem  qiiam  gcsla  exhibere  videatur.  Liber  jain  Martenii  lenipore  in  line 
mniiliis  in  Brunonis  yiia,,  i,  12  deficit. 

5)  Parisiis  in  bibliolbecaregia  tiiier  Balnzii  coUectanea  Armoire  V,  pKiq.  5,  Nr.  2  aiterins  codicis  sancii 
Uansiieti  apographuin  asservatur,  quod  cuin  2  iii  multis  cenveiiit ,  interduiu  verosoluin  v«'rain  lectioueiu 
servavit  ueqiie  Vitas  iilas  inicgras  inseruit*  Qiiorum  loco  alia  partim  ex  ii^dem  viiis  pariiiii  aliiinde  haiisia 
addita  sunt.  Neque  tame^  huiic  textuni  uberiorem ,  sed  brevioreni  codicis  Hagcnsis  gentiinum  auctoris 
esse  opus  persuasQin  habeo.  Nam  eodeni  nio<lo  ejusmodi  hisloiias  aticlas  esse  s.Tpe  vidimus;  cur  ver^ 
librarius  haec  omisisset ,  inteliegi  ncquit.  Accedit  quod  plerumque  funies  satis  iiotos  in  his  additamentis 
adhibitos  videmus,  Vitas  saiicii  Gerardi,  Brunonis,  quas  Geslorum  auctor  se  exscribere  nolie  diserlo 
dicii.  Ita  foriasse  eiiam  quae  in  Udonis  bistbria  adiluntur  ex  tpsius  vila,  Riqiiini  jnssu  scripta,  sunl  inserta. 

His  snl»idii8  fulta  editio  nosira  texluin  exhibet  piuriorem ,  quem  adnotaiionibus  necebsariis  illustrare 
eouatussum. 

G.  Waitx. 
N(>TiE. 

(1)  Or.  Martene  ThesUI,  p.  990,  llisu  litter.  IX,  A  /<»><  $edi$  primicerio  no$  $oUieitante  ut  quwdam 
p.  oOO.  Yerba  c.  59  :  Quoniam  gesta  ptkcorum  acta  VdQni$  exaremu$,  Qiiae  verba  iii  Gesiis  non 
pomificttm  huju$  $edi$^  prout  conligit ,  $cripia  co-  exstant ,  et  euin  Kiquinus  Piboiie  vivo  priuiicerius 
ffncnmus,  videtur  nobi$  incongruum^  ut  acta  vene-      esset,  ante  illa  scripla  sinl  oportet. 

rahHit  Vtlonie  ■—  $ub  $ikmii  $era  occuUemu$  ad  Vi-  (8)  CL  Bei^pit  pag.  207;  AcU  SS. ,  Sept.  I ,  pag. 

laro  brunonis  aliorumqu^  respiciunt.  620. 

(2)  Calmet  L  Probb.,  p.  85.  (9)  Calmet,  qu;i  solel  leviiaie,  has  res  traciavit, 
(5)  c.  2,  5.  nihiiominus  auctor  voL  IUI  Galliae  Christianae  illuiu 

(4)  c.  8,  5i.  libique  sequilur  ei  ad  verbum  fere  exscribii. 

(5)  c.  51 ,  54.  (iO)  Acia  SS.,  Sept.  1,  p,  64  L  « 
(I))  c  58.  (ii)  Neqne,  ut  I  Limpenus  puiavit  (Acia  SS., 
(7)  c.  59  sqq.  Beooit  enim  com  Udonls  afferat     Sept.  I,  p.  619,  620)  baec  Viia  Adsone  est  antiquior« 

Xilam,  cq}u8  initium  cum  Gestls  ad  verbuni  con-  (12)  ConlinctetiaiHCalixli  papae  libiuin  de  iraiis- 
venit,  addii,  canonicum  Tullensem  eam  scripsisse  latione  S.  Jacobi,  Turpinum,  Vitani  Amelii  «^l 
^\  his  tisuin  fuisse  verbis  :  Domino  itaiiue  Riquino     Amici. 


417  APPEND.  AD  PIBOrtEM.  M 

INCIPIT  •  CATALOGUS  PONTIFICCM  TCLLENSIUM  A  BEATO  MANSCETO  ET  DELNCfiPS. 


Licet  sanciorum   omaiuni  virtutes  et  eKempia  A  templum  in  bonore  perpetu»  Virgiuis  geniiricis 


meriio  semper  siiit  recolenda  et  memoriae  *  commen- 
danda  juxta  scripturae  Tocem  :  Sapientiam  iancto- 
rnm  narrant  omne$  populi,  et  taudem  eortm  nuniiiU 
ecciena  {EccU.  xliy,  15) :  iilorum  lainen  crebrius 
nobis  sunt  gesta  revolvenda,  quorum  *  reliquias  pos- 
si  Jemus.  Igitur  quia  de  actis  ^  ponlificum  Leucorum  % 
pruut  Dominus  dederit,  scribere  ad  memoriam  po- 
steiorum  decernimus,  ab  ipso  priroo  ejusdem  ci?i* 
tairs  patre  ac  praesule  *  exordium  sumamus. 

2.  Fuit '  (13)  idera  venerandus  pater,  sicul  re- 
latu  majorum  didicimus,  nobili  Scotorum  'genere 
'  oriundus ;  sed  divina  providente  clementia ,  quae 
cuncta  mirabiliter  pniH>rdinal  atque  disponit,  a 
suls  finibus  exul  faclus  est,  quatinus  in  region<%  su- 


ejos  *' sanctique  protomartyris  Stepbaiii,  aliasqse 
circumquaque  ^'ecclesias,  ordinaiis  presbyterit  «t 
diacooibus,  nbi  glorificarctur  admirabiiis  Deusin 
sanctis  suis  usque  in  praeseiitejn  diem.  linposslbilA 
vero  **  est  cuncta  scribendo  perstringere»  quae  lao* 
tus  ac  talis  vir  in  corpore  positus  gessit,  vel  quaou 
docuit,  quanlamque  credentium  niultitudinem  per 
evaogelium  in  Christo  genuit,  necnon  qualiter  in 
ciistodiendo  grege  dominico  et  *^  sibi  credito  digne 
docendo  ac  sancte  viveodo  vigiiavit.  Sed  boc  **  lan- 
tum  breviiatis  compeudio  ponimus ,  ne  talis  lucenia 
per  indebitum  sileiitium  nostrum  velut  sub  niodio 
posita  lateret,  sed  luceret  omnibos  qui  in  domo  Dei 
sunt.  Peracio  eiiim  *'  ammirand»  vitae  cursu,  et 


perna  coloiius  fleret,  et  illos   qui  a  patria  regni  B  ecciesiain  Girisioconfirmaia,  rdiquit  ipseglorio&ttt 


caelestis  erani  exules»  supernorura  civium  eflricerel 
coberedes.  Nec  miruro  ergo ,  si  dominus  et  Salva- 
tor  omnium ,  qui  omnes  vult  satvos  fieri  et  ad  '* 
agoitionem  veritatisvenire,  tanluin  docturem  de  re- 
motis  lerrae  partibus  vocatum ,  ad  seminanda  verbi 
divini  semina  et  illustranda  caeca  barbarorura  corda 
destinavit;  qui  ei  ^^  per  semetipsum  de  **  su- 
pernis  descendens  sedibus,  genus  bumanimi  originali 
etactuali  delicto  astricium  visitare  diguatus  est. 
Tempore  namque,  quo  beaii  Petri  aposiolonim  prln- 
cipis  praedlcatione  et  aposloiatu  Romana  fulgebat 
Ecclesia,  duce  Christo  illuc  perductas  est  beatus 
Mansuetus  ^*4  seque  doctrlnae  apostolicae  subdidit« 
A  quo  documentis  fidei  catholicae  imbutus,  atque 


Domini  '^  sacerdos  praesentis  seculi  naufragiam, 
petens  perpetua*  quietis  portum,  coroualus  a  Cbrisio 
in  perpetuum.  Sanctlssiinuro  nanique  corpus  illius 
sepulium  non  loiige  a  praedicla  civitate,  tenetur  io 
ecctesia,  quae  ab  ipso  fundata  dicitur  et  nomine  beati 
apostolt  Petri  dedicau ,  quamque  et  praeseniia  sua- 
rum  reliquianim  decorat  et  innumerabilibus  viriu- 
tibus  Hllusirat  **.  Ubi  quisque  "  aliquid  cum  fide 
peiiturus  accedit,  procul  dubio  se  impetrasse  gratu- 
latur.  Ciijus  bumili  supplicatione  flagiiemus  aini- 
lium,  et  sno  patrocinio  ac  pastorali  defensione  nos 
in  praesenti  tueatur  ab  adversitatibus  univer6i$,et 
peracto  istius  viise  ceriamine,  ad  remunerationis 
bravium  faciaC  feliciler  pervenire,  roiseninte  gralia 


,  _.^ — ^ ,  ^ 

scientia  divinorum  eloquiorum  pleniter  institutus»      Redempioris  nosfri,  qui  talem  suis  ovibus  "  pnMpo- 


ad  praefatam  urbem  pontificall  benedlctionc  conse- 
eratus,  velut  lampas  fulgida  ad  repellendas  ^^  erroris 
tentbras  directtis  est.  Ubi  quaiitum  vitae  sanciitate 
et  praedicationis  refulserit  instantia ,  non  suflicit 
sierilis  *'  enarrare  lingua.  Non  soluin  enim  ad  su* 
perandani  genlilium  ferocitatem  copiosa  ewangelic» 
fidei  claruit  doctrlna,  sed  etiam  tanta  virtutum  nie- 
ruit  illusirari  graiia,  ut  fiiium  principis  dvitaiis 
ejnsdem  suisprecibus  susciiatum  a  morie  restitueret 
incoiuinein  vitae.  Quo  miraculo  territus  paier,  devota; 
fidei  Christi  coiluin  summisit ,  omnique  errore  dia- 
lM>li  >*  excluso ,  cum  filio  et  oinui  paganorum  mulii- 
tudine  a  sancto  Maiisueio  baptismatis  meruit  purifi- 
cari  lavacio.  Emundala  igitur  omni  idolorum  super- 


suit  pastorem,  quippe  cum  coa^ierno  **  PatreetSpi- 
riiu  sancto  aequalis  Deitatis  obiiiiet  Trinitatem  per 
infinita  saeculorum  *'  saecula.  Amen  **. 

3.  Post  exc^sum  igitur  praedicii  sanciissimi  pon- 
tificis  et  egregii  docturis  quis  ei  in  sede  episcopali 
successerit,  memoremus.  Primus  post  eum  domnus 
Amon  (c.  400?)  catbedrae  poutificalis  adeptus  est 
dignitatem  (14) ;  qui  cam  eodcm  vldelicet  suo  pr»- 
decessore  beato  Mansueto  requiescit  in  ecclesia 
praefala  sanctissimi  apostolorum  principis  Pelri'^ 
Quorum  meritis,  id  est  sancti  Mansueti  atqiie  prxli- 
bati  beali  Ainonis,  plurimi  cecilatis,  leprae  ac"fe- 
bris  ceterorumque  languorum  egritudine  delenli, 
redduntur  sanitati.  Ad  quorum  patrocinia  mulii  reges 


stitiosa  ac  vaiia  spurcitia  '^i  edificavit  ibi  Doiiiiiio     et  principes  venire  consueverant,  atque  eorum  locuia 

VARl^  LECTIONES. 

^  ita  %  deest  1.  *  merilo  Z.  *  q  palrociniis  Domiiio  (iouanle  regimur  vel  quorum  r.  2.  5.  ^  aciu  I. 
*  leuchoruin  2.  *  videlicet  sancto  Mansueto  «ligiium  est  ut  add,  2.  3.  '  fuit  eniin  2.  3.  *  scottoruui 
2.  •  deest  2.  *•  in  2.  3.  "  etiain  ±  "  de  s.  desc«ii  avuUa  2.  "  b.  m.  desum  2.  3.  **  reiHjl- 
landas  4.  *»  sterili  I?  *«  diabollco  2.  5.  "  purificata  1.  "  dci  2.  3.  *•  circumquasque  2.  '* 
est  vero  3.  »•  d.  et  desunl  2.  5.  "  haec  \  ?  "  eieiiiin  2.  3.  •*  s,  d.  3.  ••  irra  dial  3.  ••  qwi^ 
«liiis3.  "  omnibus3.  ••  aeternoi.  3.  **  deestZ.  *•  iloc  loco  2.  vitam  S.  Mansueti  ab  Adsone  uriptatn 
{^on.  SS.  IV,  p.  487)  iiM^rtitr.    "  pr.  a.  i>etri  2,  3.    "  ei  2. 


NOTiE. 


(13)  Seqiiiiur  auctor  \itam  S.  Mansueii  ab  Adsonb 
fabulose  conscriptam. 


(14)  ILec  quoqiie  ex  AJsonis  Vita  S.  Mansueti  Ub.  i 
ad  finem  hauslu  sunt. 


4)0 


GCSTA  £PISC.  TULLENS. 


450 


€x  proprio  diubaal.  Eral  tnim  illie  etmflnen»  uirUa  A  ejiisqne  sacratisKimi  corporia  deposilio  17  Kal.  Octo- 


adtenieBiiuni  ei  inniiniera  miiUiiudo  paupemm,  qui- 
busunde  ?iverenl  erat  a  fldelibus  conttitutum;  unde 
nsqoe  hodie  dicilnr :  Ad  matrieMlMm  i/oniiii  MantugU 
#f  dmni  Amanis. 

4.  Post  quem  adeptns  est  pontificatus  hooorem 
vir  egregins  nomine  Aicba  *'.  Qui  proprii  vocaboli 
«80S  priYilegio,  supra  sibi  commiasnm  *^gregem 
soHidto  vigilavit  stodio.  Alchos  enini  Eolice  albns  ** 
dicitor  Latialt  **  notamine  "^  quia  **  ipse  virtotum 
omnigenam  decore  dealbotus,  verbis  et  e&eanpKs  oves 
sibi  eredltas  duxtt  ad  amcenum, 

Pastor  ovile  bonos,  qua  vellere  praevins  albo, 
?irginis  agnos  ovis  grexqno  omniscandidos  iniral**. 

5.  fio  efgo  de  lerrea  ^  calamitate  ^*  exempUK» 


bris  cielebratur  in  ejusdem  civiiatis  subirbto,  in 
ecclesia  qiiam  ipse  ceplt  construere  a  fundamenio. 
Quique,  ut  in  libria  auctoralibus  rcperitor»  lempori- 
bns  Adriani  crudellsslmi  imperatoris  fuisse  cognosci- 
tar  (16).  Qui  omnes  totiiis  orbts  sab  se  jodices  sno 
nomine  voeari  censuit.  Cujos  qnarlo  anno  bearus 
Aper  episcopus  ordinalus »  uodeeiroo  hominem 
exoil*». 

9.  Omittentes  ergo  ea  qn»  de  eo  Jam  ab  ilffi 
seripta  novimus,  successorom  eim  et  gesta  in  quan- 
tiim  novimiis  el  nomina  inseramiis.  Suecessit  vero 
ilii  domnns  Albintis  ^  (47)  episoopos  vir  egregint 
omniqiie  Itonitate  conspicios.  Is  desiderabile  votnm 
sui  praecessorls  adimplevit,  et  ecclesiam,  quam  cos- 


Celstmis  lactos  esi  ^*  episcopus.  Qoi  summa  celsi-  B  perat  sanctttsAper,sagacistodio  peredlficavii.  Atqiie 


tttdme  divinarum  gratlarum  exaltatns,  terrls  emieirit 
coelestium  virtutum  operibus,  et  quia  fideli  ^  mente 
conpieios  esi  Dominom  excehom  super  omnes 
genies,  idcirco  ab  ipso  exaliaios  esl  in  comn  popoli 
soi, 

6.  Qoo  viift  hojos  excesso  faido  com  Deo  (e.  470)^ 
Aospicios  ^  in  pnedlda  sede  extilit  ordinatos  (I5)i 
Tir  bonilale  praeclanis,  clrca  soos  sollicita  circom* 
speciione  dom  vixit  perspicax.  Qooclrca  sempiter- 
aaia  a  Christo  remunerationem  merult,  el  eonsor^ 
tisiD  supemorom  civium  com  eieelis  pasloribos  esl 
adeptos. 

7.  Inde  seqoens  est  Drsos,  qoi  in  lantom  snorom 
«eeuios  esl  vesiigia^^  quo  credatur  cum  lllts  sempi» 
lema  perfnii  gloria  ^. 

8.  His  ^  Ita  iransaclis,  largifloa  omnipotentis  Dei 
niseratione  di^nenle  ae  locom  Ipsnm  misericordi- 
ter  respiciente,  sancdssimns  vir  et  ammirandse  vilae 
confessor  domnus  Aper  ad  culmen  ejusdem  ponti« 
ficii  (c.  500) ,  sicut  in  libro  vits  e)os  legltur,  raptus 
fuisse  dioMiior  potios  quam  electos.  Qui  primi 
praecessoris  *^  8ni  domni  Mansueti  imilatus  exempla, 
non  solum  doctrin»  copia,  sed  et  mirabiliom  virtu- 
ittiD  eflulsil  efficaiia.  (}uod  sl  qois  nosse  desiderat, 
hbram  vliae  ejos  ^  perlegat;  et  illic  pleniter  inve- 
Biet.  Hic  septem  anois  pontiAcaii  sede  funttus  est. 


inibi  Adeies  viros,  sob  aposioloram  vicioros  exemplo« 
ai^regans,  aposiolicum  pr»ceptum  *^  de  eodem  oe- 
nobio  nactusesl  a  snmmis  ponlifleibus  alquemar* 
tyribus  Slepbaaoel  Fabiano  (Ig),  ot  in  aniiqoTSsimii 
repperitur  ihomocartis. 

10.  Post  qoem  Trisoricos  eathedra  *•  episeopali 
esi  soblimatQs.  Ipse  qooqoe  non  iiiferior  soperiori- 
b«s,  pro  posse  in  divima  reiiglonit  Ibrvore  sibi  ef«- 
ditas  oves  sagaciler  pavh  diTioi  eioquii  pobulo,  et 
ad  sopema  dixil  atria  imiiobtliom  <*  virtatom 
exemplo. 

11.  Deinde  Dolcitios  commoni  volantale  pariqoo 
piebis  cleriqoe  "^  eonsiiio  **  episcopos  est  ordina* 
tiis  ••. 

12.  Posl  hone  extitit  Praemon  *'.  Ric  divini  juva^ 
minis  aoxilio  praemooitus,  conira  spirituales  ncqui- 
tias  viriliter  certando  beliavit»  atqiie  subditoram 
mentes  evincere  Christi  hostes  stndiose  prsemonuii. 
Qui  scilicet  pnefatl  patres  qna  reiigione  qualivo 
modo  in  hac  sede  vixeront  atque  in  Dei  roesse  labo* 
raverant,  plurimum  restat  a  nobis  praetermissnm, 
quod  pridem  ab  antiqolorlbos  habetur  neglectum. 

15.  Abstracto  antem  ab  bac  luce  praescripto  Prae- 
mone,  Aiitmundos  ordinatiis  esl  episcepos.  Ciijoi 
aifabili  lionitate  multi  suo  tempore  diltgenies  ac  re* 
qoirentes  Deom,  odio  cceperant  habere  saBcokim, 


VARliE  LECTIONES. 

''alcnaS.  •*  commissi  1.  "  d.  a.  5.  ••  laliari  5.  "  nomine  1.  "et «.  5.  »•  intra  3.  *•  lerra  I.  i. 
^*  deeu  1.  ^*  deeU  5.  ^*  fidei  5  ^  aspiciiis  3.  corr.  auspicius  S.  ••  Sui  nnmqiie  nominis  ferociam 
cottira  vitia  iroitatiis,  mansuetodincm  virluium  laodahiliier  est  sequiiltis  od(tf.  2.  3.  ^  Z.ante  Hisodi. 
9««  infra :  Qu\  omiies  totius  orbis  —  hominem  exivit,  e  corr.  lamen  $uo  loco  re$tUuta.  ^^  eorr,  preaeces- 
soris  2.  ••  qiii  apiid  locum  sepuicri  illiiis  hdbetur  add,  2.  3.  •*  Boe  loco  2  eilom  el  miracula  S.  Apri 
iiueruit.  ^  albauldus  eorr.  ree.  manu  albinus  2.  •^  privileginm  2.  •*  chathedra  2.  ${Epius.  ■•  imila- 
bili  3.  "•  cieri  ac  plehis  3.  ••  cousensu  2.  ••  Nec  iromerilo,  quia  cum  noroinis  ^  dulcedine  mellitii 
aflliiebal  moram  bonestate,  et  velut  apes  pnideniissiina  [pnideniissinias  eorr.  prudentissima  2.]insubjc- 
eloram  cordibus  piae  religionis  favos  aggregabat  add.  2. 3.    '^  episcopus  add.  2. 3. 

NOTiE. 

(15)  Cxstat  epistoia  eios  metrica  ad  Arbogasiem  D  '(!'')  Si  Aibauldus  le^imos ,  ideni  foriasse  est  qiii 
coiV.iem,  Ducbesne  1,  pag.  8U.  ^.       In  concilio  Aureliaceiisi  anni  ^9  A»<>d'»«  "^Sl"!: 

(16)  In  \ita  Aprl  apud  Marteninm  Thoss.  ni,      —   '^-"-'  -*  "«-'^"'"   "  *^"  i^n*  h.r  «m«c.i. 
p.  1030.  Acta  SS.,  Sepl.  V,  pa«.  87  legllur  sanctum 
Aprom  ad  Adrianum,  «t  psr  id  temporie  in  V^i^^^ 


urbe  iudieie  a$eium  exkibebat,  accessisse,  quod  hoie 
opinioni  CiUtMimae  ansaro  dedisse,  Marteoe  pouvit. 


tur,  Conc.  ed.  Harduin.  II,  IU9.  Cerie  hic  episco- 
porum  ordo  non  inagnam  mereiur  Idein. 

(18)  Toto  hic  auctor  aberrat  ceefo  in  nomine  som- 
moram  Stephani  et  Fabiani,  qoi  longe  aoie  AArimim 
vivelMiiiU  HxoT. 


451 


APPENO.  AO  PIBONEII. 


m 


Inier  qaos  fuerunt  mirae  sancliUtis  viri  Pihenlius  **  A  nus  Teurridus  ^  {e.  650).  Qui  inter  plurima  pieUtis 


et  Agentius  necnon  et  "  sancui  Columba  et  reliqui 
qnam  plurimi,  qui  cum  praedicto  domno  Autmundo 
oi)8ecundantes  Deo,  iii  pace  facii  sont.  Is  memoriam 
Cbristi  confessoris  Apri  soUiciia  devoilone  excoluit ; 
cujuset  ccenobium  in  divina  religione  augmenuvit, 
et  in  ejus  veneratione  nonnuUa  scripta  ac  responso- 
rla  ad  posterorum  recordationem  exaravit. 

U.  Deinde  pontiflcatus  culmen  adipisci  meruit 
Eutulanus  **  (c.  600)  {  cujus  diebus  locum  quem 
tenebat  terrarum  possessionibus  coepit  magriiiicare 
Dominus;  inler  quas  LfUciacus  *^  (19)  ihi  est  ad- 
quisitus.  Quo  episcepali  cathedra  residente,  quaedam 
Dei  lamula,  atque  in  augmentandis  ecclesiis  Dei 
*■  devota,  nomine  pRHoria,  dedit   ad  praescripum 


opera  **  apud  gloriosissimum  regem  Dagobertitni, 
interventu  venerandse  genftricis  ipsius  (24)  Cbime- 
childis  reginae»  adquistVit  ad  locam*  cui  veneran- 
dus  pontifex  praeerat,  vlllam  nuncupaUm  Bladensm 
(25)  cum  sois  adjaoentibus  villis^  Yidenoet!  Ootani- 
curtem  ex  integro,  Montis  (26)  et  Montenouis, 
Gaiacum  (27),  Fredonl  mansum;  Adqiiisivit  etiam 
praelibatus  praesul  alias  villas  ad  sop^adicUm  sedem, 
scilicet  Bladenau  ^*,  aspicientes  super  fluvium  Ara- 
flam  slUs,  Yennam  scilicet  cum  ecclesia,  Medaia 
mansum,  Gebeni  villare  et  mnlta  alia,  sicnt  in  cariis 
eju8  repperitur  ^^ 

16*  Qiiem  In  ordine  pontificalis  digniiacisesisul}- 
sequutus  Leiidinus  episcopus  (28)  (c.  660).  Qoi  vere 


sedem  sanctx  Mariae  Dei  genitricis  semperqne  vir-  B  Jucerna  Domiai  posiu  super  candekbrum  circum- 


ginisei  sancli  proihomartyris  Stephani,  ecclesiam 
sancti  Maximini  villamque  Videliacum  (20)  et  aliam 
villam  eodein  nomine  nuncupaUm-,  Buchuliacum 
qiioque  neonon  et  **  abbatiam  sancti  Pientii  et  alium 
iocum,  qui  dicitur  Ardinio  (21)  sive  Titiliacum,  et 
Bruerlacum  (22),  sicut  in  ejus  carta  *^  coniine- 
iur(25). 

15.  Post  domfium  Eutulanum  **  adeptus  est  cul- 
men  pontificalls  lionoris  vir  egregius  et  admirand;e 
^  sanctiutis»  et  noo  modicam  eiiram  dominici  *' 


circa  resplenduit,  flnitimus  ac  longinquis  per  sanct» 
religionis  exemplum  ^*. 

17.  Post  quem  Eborinus  extitit  episcopus  (S9) 
{e.  665).  Qui  juxia  Hieremiae  vaticinium  [non add.lS\ 
rubicundior^ebore  antiquo,  quamvis  in  pace  posiUs 
martjrii  rubore  caruerit  per  crnoris  effuslonem, 
Umen  voto  et  desiderio  martyrii  adeptus  est  sortem 
per  sanctae  Adei  confessionem  (50). 

18.  Cui  successit  Ermenteus  episcopus.  Qoi  vere 
'*  bonus  animaram  pastor»  nequam  mercennarii  ca- 


gregis  gerens,  ^omnibusque  amabilis,  regibus  sctlicet  q  rens  timore,  armentum  coelestis  regis  pascens  so- 
ac  ducibus,  quod  postea  rei  probavit  eventus  et  perni  p&buli  dulcedine ,  pro  viribos  eruit  ab  inferoa- 
augmentatio  soas  sedis  demonstrat  attentius,  dom-     lium  luporum  incursione  (56). 

YARIiE  LECTIOWES. 

*'  pientius  2.  5.  **  deett  2.  *^  euiliilaS.  *'  lucianus  eorr,  lucicus  2.  **  Dei  —  Mariae  detunt  I.  2.  ** 
deett  5.  *^  cartis  5.  "  eudulam  3.  corr.  eutiilanum  2.  **amm.  3.  "  gerens  d«  g.  I.  ^  teoterlousS. 
**  deett  1.2.  ^*  blandenan  1.  blaudenau  2.  ^^  et — repperilur  detunt  2.  3.  ubi  hme  adduntur  :  et  quicqoid 
ad  supradicla  periinere  videtnr  loca.  Suidnit  etiam  idem  veiierabilis  antistes  apud  eundem  regein  adouirere 
alias  villas  super  fliiviunri  Mosae,  Traveroiiein,  Patemiacum(31),  Campaniacum  (32),  Biliniacam,  AlMiom, 
Hiiiicilinimontem,  et  quicquid  in  Saviniaco  et  Lamnari  [Iannaricurte3.]  curte  et  Regniaco  [reginacoS.]  perti- 
nens  ad  fiscuin  regale  esse  videtur.  Dedit  etiam  praememoratus  [premoratus  2.]  rex,  interveniente  eoilem 
venerando  antistite,  fiscum  ad  praefatam  Leucbonim  sedem  nominalum  Noviantem  (33),  in  pago  Bedinse 
super  fluviolum  Vidnin  cum  palatio  regio  et  ecclesiis  ibidem  construciis  et  omni  apparatu  eccfesiastico. 
Suggerente  utique  ac  inspirante  Omnipetentis  clementia,  idem  rex  religiosus  et  largiflu»  pieUlis  ad  ao- 
gmentum  hujus  episcopatus  pro  devotione  ejusdem  antistitis,  concesstt  et  fiscum  nuncupatnm  Viskeriom 
(54)  cum  regio  palatio  et  ecclesiis  et  omnibus  ad  ipsum  flscum  adjacentibus.  Adeptus  est  etiam  idein  ve- 
nerabilis  pontifex  apud  Sigibertum  regem,  filium  scilicet  praefati  religiosissimi  regis  Dagoberti,  viUas 
nuncupatas  Longum  campum,  Vicricino  [vicrilino  3.],  etterram  quantumcumque*in  Framariaca  [frama- 
rata  3.]  habere  videtur,  Rufiaco  (55)  (et  Ribojacam  [et  ribojacam  recenii  manu  add.  2.] )  villam  cum  omni 
integritaie,  et  adjacentta  eorum.  Haec  omnia  sepe  nominatus  praesnl  apud  piissimum  regem  Da^obertum 
cum  omni  integritateetabsqueulIadiminiitioneDeiomnipotentissima  miseraiione  favente  meruit  adqui- 
rere.  "  Pennis  etiain  geminae  caritatis  ad  coeli  convexa  sublimatus,  mundi  contempsit  ludicm,  ditatus 
divitlis  caelestibus  add.  2.  5.    *'  vero  i. 

NOTiE, 

(l9)Lucey,ut  Benoitdicit,  quem  in  his  nomini- D  (29)CharUm  Niimeriani  archiepiscopi  Treviren- 
bns  expticandis:  secutus  suin. 

(20)  Villey  (ViIIers)-Saint-£tienne,  Villey-Le-Sec, 
Biqueley. 

(21)  AndiHi. 

(22)  Bruleg. 

(23)  Diploina  Theode1)erti  regis,  qiiohaeccon*. 


firinassedicilur  (Beuoitp.250),  haud  exsure  vide- 
iur. 

(24)  Dngoherti  II  fuit  mater. 

(25)  Blenod. 

(26)  Mont.  et  Montenoy. 

(27)  Galiaud  aut  Gayaux  t 

(28)  Leuduinus  qui  etBodo  episoopos  TuIIensis, 
JDrater  Sabbergae,  in '  virginis   bujus  Vita  occurrit 

64p.  n. 


sis,  in  qua  Ebroinus  (Eboricus)  episcopus  noinina- 
tur,  falsam  hal)et  Brequigny  p.  CCLxVil,  mullis 
Uinen  levioribus  argumentis  nisns. 

(30)  Anno  680  AdeodatusepiscopusTuIIensiscon- 
cilio  Romano  subscripsit.  Conc.  ed.  llarduin.  III, 
p.  1131. 

;31)  Pargney. 

^32)  Sampigny  aut  Champugney.  Calm. 

35)  connu  aujourd^iiui  tout  le  nom  de  Vaid.  Be- 

NOIT. 

(54)  Vicherei. 

(55)  Erufe. 

(36)  Ermenteum  ab  Adeodato  presbytemm  ordi- 
natum  esse  et  a  rege  Theoderieo  viliam  Ociacavil- 
lam,  qnam  Hildramnus  comes  usurpaverai,  rece^ 


m 


GESTA  EPISa  TULLENS. 


19.  Ei  bttic  exiilit  sueeiduut  Magnardus  ^^  epi-  Asui    prsedii   noroine  CaUelliini; 


454 

cttjus   sepulcrum 


scopos  (37).  Uic  magnus  apud  Deum  Tiriutum  me- 
riiiSp  magnus  eliam  in  populis  bononim  acluum 
eiempiis,  ab  Omnipoienie  est  in  terris  magnifloatus 
poDtificali  munere,  et  in  coelis  coronatus  gloria  et 
bonore.  Cujus  ?enerabile  corpus  tiimulatum  est  **  in 
cimiterio  sancli  Apri;  jacet  traiispositum  in  si* 
nistrolatere  joxta  altare  sancti  mariyrls  Cbrislo- 
rori. 

Post  bunc  Dodo  factus  est  episcopus  (58)  (c.  700). 
Qui  fidei  indutus  lorica,  et  sanctae  spei  teclus  galea, 
caritatis  etiam  nuptiali  veste  amicias,  virililer  de« 
oertavli  in  biijiis  mundi  laboriosa  ^'  pugna ;  ideoque 
i«clorio8us  ^^  repedavit  ad  supernum  regem  in  006*^ 
testi  receptus  aula 


usqiie  hodie  demonstratur  ibidem. 

22.  Qiio  vita  decedente,  exlitit  domnus  Bodo  (41) 
episcopus  '*,  ciijus  viia  laudabilis  per  omnia  roe- 
rooria  '^  posteroniin  permanet  digna  ^.  Qui  iiiior 
cetera  bonitatis  studia  quae  incessanter  gerebnt, 
ediGcavit  monaslerium  in  honore  '*  beutissima)  Dci 
genitricis  Harix  et  beati "  Petri  aposlolorum  prin- 
cipis,  constituens  inibi  Deo  sacraias  feininas  *'  ad 
serviendum  illi ;  quibus  praeposuit  filiam  suam  no- 
mine  Teutbergam  **,  quod  aJ  honorcm  oominis  siit 
iisqne  bodie  Bodonis  monasterium  vocatur  (42). 
Ipsnmque  locum  cuin  omnibus,  quae  ibi  adqulrere 
poiiiit,  ecclestae  cui  pneerat  in  possessioneni  jure 
dereliquit ;  et  exiiide  **  apostolicum  priviiegium  a 


3D.  Deinde  Garibaldus  filius  Yolfaudi  ^*  (39)  est  B  magno  doctore  Gregorio  cjusque  praecessore  Aga 

pito  (43)  suscipere  meruit.  Dedit  eiiam  in  pago 
Odemensi  eidem  ecclesi»  villas,  quae  vocantur 
Nasius  **  et  Nasitus  **  (44),  de  sux  proprielatis  *>  re- 
bus.  Idemque  *^  conlulit  sancto  Slepbano  locuni 
Stiv^*um  *"  (45  sibi  a  suis  parentibus  deieli<uim, 
ubl  monasierium  in  lionore  beati  Petri  apostoli  coii- 
straxitsuper  fluvium  Murt(50),  et  diiod^iin  cano- 
nicos  **  ibidem  aggregavit.  Eodem  modo  monaste- 
rium  Offonis  villae  *^  (51)  in  bonore  sancti  Leodega- 
rii  jure  perpetuo**sibi  ad  servitium  Dei  concessuui 
suae  jam  dictae  sedi  tradidit.  Post  sanctorum  ergo 
openim  exercitla,  consummato  praesentis  saeculi  la- 
bore,  sepuUus  est  in  cimiierio  beati  **  Mansueti 
pontificis.  Unde  poslea  translatus  ad  Ludunum  *** 


acoactis  electus  idoneus^*poniificii  (c.  710;.  Ipse 
dedii  ecdesiae  cui  praeerat,  de  sua  berediute  quic- 
quid  babdbai.  Acquisivit  etiam  multa  alia,  sicut  in 
cjus  cartis  babetur  •*.  Hujus  eiiam  "  teroporlbus 
Deodatus  vir  sommae  sanctitatis,  olim  Nevernensis 
episcopus  renuntians  '*  saeculo,  in  saltu  Vosago 
locum  conversandl  a  praefato  praesule  optinuit  (40). 
21.  Huncque  subsecutus  est  Godo  episcopus 
(c.  750?)  vir  vnfnerandus,  cujus  temporibus,  populo- 
nim  irgente  scdere,  urbs  Leucha  esl  igne  con- 
cremata;  sed  is  praesul  et  emunitaiem  suae  civitatis 
et  recuperationem  cartaram  quas  ignis  consumpse- 
rat  sus  ecciesiae  apud  Pipinum  adquisivit  regem.  Is 


?itaoblens»jussit  setuinulari  in  ecclesia  cujusdam 

YARIiG  LEGTIONES. 

^^  nagnaldus2.  ^'^deeitl.  ^'labriosa  2.  '^  victoriosiiis  2  ?  ^*  volfaldi  3.  ^*adonus3.  **  Acqui- 
sivit— luibeiur  deMinl  2.  3.  uhi  hme  adduntur :  in  Tranculfi  villam  etin  Anisiam  [arascam  3.]»  necnoii 
et  in  Riboili  villam.  Adqnisivit  etlam  ad  eandem  quam  regeb^t  ecclesiam  apud  gioriosuin  regem 
Childebertum »  intervenienie  Ermenechilde  regina  ejus  uxore,  abbatiunculam  unam  in  bonore  sancii 
Peiri  dicaum«  quae  est  [deeet  3.1  sita  in  salin  noniine  Dervo  (46),  et  villas  qtiae  eognominaniur  Magniacii 
villa(47)  el  Boneriacus»  cum  Copedonia  (48)  super- fiuvium  Saltuni.  "  deeu  2.  3.!  **  renunciat  3. 
'*  Bodo.  Qui  relinqiiens  amorein  seculi  ad  Chnslum  conversus,  religiosissimae  vitae  sectaior  et  ecclesiaruni 
slque  monasteriorum  fuit  fundator  2.  3.  *^  deest  3.  ^  Ex  pago  eniin  Odernensi  (49)  ortus,  patie 
fiertoldo  [be.rtauldo  3.]  et  matre  Bertilde  editns,  moribns  et  coiiversatione  probatus,  Tullensis  meralt 
fieri  episcopus  add,  2. 5.  **  li.  beatissiinae  dei  1 .  beatli^simae  Virgiiiis  niariae  3.  *'  sancti  2.  **  deeti  2. 
**lettbergaiA  1.  zeutbergam  2.  tembergam  3.  **  inde  3.  **  nasyus  3.  '*nasyiiis3.  **proprieta- 
tihos2.  '^  Idem  quoque  3.  **  stivanum  1.  *' i»nones  3.  *^  villa  3.  **  paterao  3.  **  tHt  quwdam 
vocobula  avuiia  iuut.    '**  lugdunum  3. 


NOTiE. 


pisse,  Benoii,  p.  271  ex  nescio  qiio  Vitae  fragmento  C  quod  Salaber|ae  germanus  existebat.    Mart«  Hoc 
afferu  tamen,  nisi  episcoporum  ordinem  valdeperturbaium 

sialiiamus,  esse  nequii. 

(42)  Bonmoutier. 

(43)  Fallitur  hic  auctor  in  nomine  pontificum 
Romanorum  Agapeti  et  Grecorii  Magni,  qui  Iniige 
ante  Bodonem  deruncti  erant.  Makt. 

(44)  Le  grand  et  petit  Nan^ois.  Benoit.  Nas  et 
NanQoy.  Calm. 

(45)  Estival. 

46)  Montier-en-Der. 

47)  .Mognevilie. 
[48)  Gouvonjie. 

49)  Ornoisin  Lolharingia. 

50)  La  Meurlhe. 

51)  Odooville-sur-1a-Plaine  postea  destructum 
prope  Badonviller  situm  fuisse  vldetur,  forusse  ubi 
villa  Fonviller  erat;  v.  Calinet,  p.  455.  S.  Leode- 

Sario  a.  678  mortoo  frater  Salabergae  roonasterioni 
edicare  vix  poterat.  * 


(37)  Benoit,  p.  272  ex  caulogo  episcoponim  haec 
affert :  Magnaldui  ad  matriculam  iancti  Slepkani 
oddidit  Gereonii  eurlem  in  pago  Sungenten$it  item" 
^ue  dedit  rea  quaidam  in  pago  Vabrineemt^  vHtam 
scHicel  Comiaeam, 

(38)  Ecclesiam  ilomni  Martinijconsecrasse  etpln- 
rima  bona  acqnisisse  dicitur,  Beiioit  I.  1. 

(59)  Qui  S.  Michaelis  monasteriiim  fiindavit.  Cf. 
Ghron.  S.  Mtcliaelis  SS.  IV,  p.  79  et  Woifoldi  dipl. 
ap.  Calmei  1,  p.  264. 

(40)  Quod  aperte  falsom  esu 

(41)  Mabillonius  hunc  Bodonem  eumdem  esse 
eiisiiinat  cum  Baudino  (lege^  Leuduino)  S.  Sala- 
bcrgae  Laudunensis  abbatissae  fralre,  alionomine 
Bodone  appetlato  :  ciijus  sententiam  conflrmare 
videtorhujus  operis  aoctor,  diim  eum  ^  S.  Mansueii 
eameterio  Laudunuro  translatura  tradlt  :  neque 
cnim  alia  hujus  translationis  causa  videtur,  nisi 


455 


APP£ND.  AD  PIBONEM. 


49(; 


arbcm,  fnira  ibi  fldelium  reneratur  deTollone.  Cu-  A  nulfus  poniirex  (847),  ortug  ex  psigo  Anreli^nsi  '^, 


ias  vliae  illes  nltlma  3  iduum  Sepiembris  fult. 

25.  Jacob  ^*^  vero  eplscopns ,  qui  post  domnnm 
Bodonem  in  catbedra  resedil  episcopali  (52)  (c.  756), 
adqnisivit  abbatiam  sancti  Deodati  apud  Pipinnm 
pilssimum  ***  regem  (55).  Cnjus  tempore  (54)  san- 
clus  Ililduirus  '**  achiepiscopus  Trevirorum  sa&culi 
bonore  relicto  '*^,  in  sallu  Tosago  cenobium  con* 
strnxit  Afedianum,  praefaii  pnesulis  suffragante  con- 
sensu  et  sotatio.  Idem  vero  Jacob  Christi  pontirex 
mortem  subiens  ***,  requiescit  in  cripta  **^  sancti 
Benigni  mariyris  ecclesi»  Divionensis  (55),  ba- 
bens  '*^  ad  capud  altare  in  bonore  sancti  Mansueti 
confessoris. 

24.  Postquem  domnus  Borno  fuitepiscopus(tf.770). 


patfe  Alnaldo  *■*,  matre  vero  Plammola,  vir  sancta 
et  magnae  ***  religionis  alque  in  doctrina  verbi  Dei 
studiosissimus,  etquasi  columna  immobiUs  fondfl- 
menta  sanctae  fortiier  tenens  immo  fastigium  snsicn- 
tans  ecclesi»,  inler  adversa  flucluantis  "•  seculi 
discrimina  nec  prosperiiatibus  valuit  extolli  nec  ail- 
versitatibus  a  rectitudinis  tramite  deviare.  Nam- 
que  "'  tempore  quo  is  venerandiis  presiil  Tiillensem 
regebat  ecclesiam,  fuit  rex  Lotharius,  qui  dicebadtr 
}unior,  qui  permulta  strenue  gessit,  quippe  qiii*** 
erat  regio  satus  genere ;  scd  antiqui  hostis  depra- 
v.itus  astutia,  non  reclo  calce  linivii  bene  cepla.  Ac- 
cipiens  namqiie  uxorem  nomine  Zciiibergam  ^^  cla- 
rissimis,  uti  decebat,  ortam  natalibus,  concubinnm 


vlr  venerabilis  aCquc  adeo  religiosus,  ut  ab  omnibus  B  quandam  nomine  Waldradam  ccco  dilexii  amore, 

adeo  ut,  quod  nefas  erat,  ab  eo  coiijunx  legiiima 
videretnr  derelicta.  Quod  multi  qui  tiinc  poniincali 
prcediti  >^  videbantur  honore  aiidienles,  prob  nefas! 
partim  timore,  partim  injusto  amore»  silentio  ccpe- 
runt  tegere.  Quod  ubi  comperit  jam  praedicius  "* 
athleta  fortis  et  pontircx  "*  domnus  Arndlfus,  ma- 
fuil  pro  Christi  nomine  temporalibus  atque  caducis 
destiiui  bonis,  et  ad  ultimum,  si  necesse  fofet,  dis- 
crimen  pati  viiae  pnesentis,  quam  ut  ab  eo  dedceret 
fongrua  rectituJo  pastoris  •  Ideoque  pracdictum  re- 
gem  super  hoc  scelere  persepe  arguens,  cmu  revo- 
care  nequirei,  pastorali  religavit  senlentia,  donec 
rtsipisceret.  Quapropter  ab  ipso  rege  sutsque  in 
malum  fautoribus  ^*^  venerabilis  praesul  suaque  ec- 


vir  vocaretur  apostolicus.  Quo  praesulante  sedi  Leu- 
cae  '^*,  eadem  urbs  demum  '**  igne  conflagravit » 
peccatlsexigentibus;  sed  ipse  impetravit  a  Karolo 
rege  restaurallonem  cartarum  igne  crematarum  *'*» 
atqiie  ab  eodem  rege  adquisivit  abbatiam  ile  OflToois 
villa.  Obiit  aulem  in  pace  11  Kal.  Aprilis. 

25.  Hujus  ^*'  successor  exlitit  Wanincns  "'  opi- 
scopus  (c.  800),  erga  eccle2»iam  Dci  vir  studiosissi- 
mus.  Hic  tuin  in  adornandis  subjectoniin  moribus, 
tiim  in  ornamenlis  ecclesi;e  construendis,  curam 
semper  babuit  indefessam ,  et  beato  flne  translens, 
exccssit  a  saeculo  '**  Kal.  Januaril.  Scpultusque  esl 
in  cinrnerio  sancti  Apri  "^. 

26.  Huic  "'  Frotarius  '".  vir  sanctissimus,  pri- 


mum  abbas  cenobii  '"  sancti  pontificis  Apri,  post  C  desia  abbaiiis  prorsosad  tempus  spoliata  remansit. 


idoneus  "'  episcopaius  successit  (56)  (813).  Qurqins 
^raefatum  coenobiuin  et  divinae  religionis  augmenta 
sublimavit,  elrerum  exteriorum  supplemcnto  n«»» 
nodlee  adornavit  (57).  Is  adquisivii  t  Ludovico  *** 
el  Lotbario  imperatoribus  immunitatem  comrtatns  et 
tbelonei  et  restitutionem  cartarum  concrematariNM 
et  forestem  cum  banno  quam  Erinundies  dicunt. 
Rexit  antem  ecclesiam  eamdem  annis  35,  ordinatns 
est  11  Kal.  Aprilis,  roundo  est  exemptus  11  Kal. 
Jun.  Corpus  vero  illius  in  cimilerio  saiicti  Apri  re- 
tinetur»  infra  claustrum,  in  introitu  monasierii  "*. 
27.  Deinde  adeptus  est  praesulatum  doinnus  Ar- 


Sed  Dei  lavenie  cleroentia,  post  excessum  vitae  regis 
insant,  tam  per  ipsum  qoamque  per  venerabilem 
Arnaldnm  '*'  successorem  ipsius  atqiie  nepoiemt 
abbaiiis  qtiibus  *"  fuerai  spoliata  ^'^  praefata  ecclc- 
sia,  alioque  honore  partim  est  reenperata  (58)«  llnjtis 
tenipore  subdiderunt  se  ecclcsi.e  sancii  Stephani 
ingenui  bomines  quam  plurimi  ex  Ingolini  curie  et 
Mauri  villa.  Sedit  autein  idem  vir  vencrandiis  in 
sede  praesolatns  annis25,  recessit  quoqoe  ab  hac 
valle  *'^  lacrimarum  15  Kal.  Decembris ,  sepulius- 
que  est  "*  juxta  corpus  sancli  Apri  in  cripta  sancii 
Aniani  ^"  sanciorumque  roartyruro  Cornelii  et  Cy- 


VARIiE  LECTlOxNES. 

'•»  aro  €  corr.  rec.  manut 2.  *••  glorlosisshnam  2.  *••  hidulfus  1  ?  "^  posthablto  2. 3.  *•»  morie ebiens 
2.  oliiit  3.  »••  scripta  1.  *•'  habct  3.  *••  teuchae2.  3.  *••  denuo  5.  **•  concreinaiarUin  3.  '*'  Cmjiis  3. 
"•  wanicnscdrf.wanincus2.wannicus3.  ***Vn3.  "»^  A  confessoris  2.  3.  **»Hinc2.  •*•  frolharius2.fro- 
foariasS.  ***  McBsi  \ .  **•  ad  onus  3.  **•  lendon vino  corr.  rec.  manu  bidovico  2.  *••  sed  posieal  iranslalnm 
subtus  attare  s.  cnrcis  add.  I.  Nunc  vero  quiescit  iranspositum  retro  altare  sancUe  criicis  3.  *•*  aa« 
relianensi  3.  '••  arnaldo  3.  *••  sanctitate  inagmc  r.  D.  conspiciius  2.  3.  **^  fluctuans  1.  *••  Nec  i. 
•••  quia  2.  5.  *•'  zcubergam  1.  teutbergam  3.  «*•  deeu  1.  **•  pneKbatns  2.  3.  *••  domini  add.  2.  5. 
»•*  factoribus  1.  »••  arnauldum  2.  *'•  qtiibos— sobdideruni  se  tn  toco  raso  2.  *••  privata  2.  3?  *••  con- 
valle  2.    *»•  dee$t  1.    *«^  amani  3. 

NOTiE. 

(52)  Subscripsit  coriciKo  Compendiensi  a.  765,  D  (55)  Cf.  Chron.  S.  ftenigni  Divion.  ap.  Dacbe- 
Conc.  ed.  Uarduin.  111,  p.  2008»  et  Aitiniacensi      riuin,  ed.  2^11,  P- ^70. 


a*  765,  Mon.  Leg.  1,  p.  30. 

153}  y.  drploma  Otionis  11,  apnd  Benoil«  p.  XXIII. 

(54)  Iterum  aucior  valde  tempora  turbavii.  Ea- 
flem  vero  jam  in  antiquiorl  Yiu  S.  HiMaA  ap.  Bel- 
bomme  Hrstor.  Medrani  inonast.  p.  96  regtmtiir. 


(50)  Cr.  Flodoard.  Hist.  Rem.  II,  IS. 

(57)  Cf.  Froihanl  diplom.  ap.  Calmet,  I,  301; 
Ga!l.  Chr.  Xm,  417. 

($8)  Cf.  diploniata  Lodovici  Btflbi  Bou^.  IX,  p.  59S. 
Ariinlfl  regis  Booq.  tX,  360  sqq. 


Vil 


Cl£STA  EPiSC.  TULLENd. 


prianl;  nOM  aulcm  est  ttansposUuft  sceas  altare  A  cnm  ecclcsis ,  oclo  *<^  quoqim  nlansos  tn 
8anc(i  Petri  aposlotoniin  principis. 

^.  Post  quem  domnus  ArnalJus  e^iscopus,  Deo 
favcnie,  snscipicnsecclesiam(59)(87i).secuius  avun- 
ciili  siii  praedicli  pontificis  vesligin,  rexit  eam  pio  mo- 
dcramlne  annis  23.  Qui  "•  quamvis  In  eura  gregis 
aiquc  profeclu  ecclestx  sibi  commissse  non  parvo 
ftiii(Ho  eJaborarei,  praccipue  tameu  oraiioni  intentus, 
etctirae  egenoriim  extllil  larga  ma^iu  "*  benenciis. 
Ilic  adqaisivit  ecclesiam  el  A  mansos  Frabodi  '^ 
ciirie,  et  a  rege  Karolo  7  mansos  in  ^^^  Oscado,  et 
6  mansos  In  Waldini  vllla  et  in  Cretenau  et  in 
Riisb'^.  Seputtus  igilar  liabclnr  in  pracdicia  cripta 
ad  Sanctnm  Apnim ,  decedens  ab  kujns  sxcali  *^ 
eniranis  Nonas  decembris  (89-1,  Dec.  5},  nunt  vero 


4SI 

Betli 
vill:i  (6S)  et  in  Ranserias  ct  in  Melarido  et  in  Mer- 
bnebia  '*"  curo  ecelesia.  Nactas  est  qnoqae  a  reg« 
Arnulfo  eccleslam  de  Gundulfi  vflla  *'%  et  in  pagtf 
Liuvensi  20  mansos  in  villis  quae  dicuntmr  Wandra» 
Savia  "^,  Retines*  et  capellam  de  Arvia^**;  el  n 
rege  Zendebaldo  impetravit  silvam  ecelesi»  sanrli 
Slephani  sitam  in  GQndulfi  villa  '**  liberam  esse  ab 
onini  hanno,  et  liomines  sancti  Siephani  esse  libe- 
ros  a  custodia  foresUs  ejusdem  viilac.  Cujas  sancti- 
tatem  et  opera  felicla ,  si  per  omnia  scriberemas , 
magnam  libri  texluin  efficeremus  '*^.  Hie  itaque  de* 
eem  annis  pontiiicali  regimine  potitus,  andeciiBO 
gravi  braehii  dolore  est  percnssus.  Qao  ingrave^ 
scente  et  penetrante  vitalia.  praesentem  vilam  mu« 


i:icet  transposltus  juxta  altare  sancti  primi  nposto-  B  tavii  alia,  seqiie  in  civitate  sepeliri  mandavit,  muN 


lonim  Peiri. 

29.  Ciijiis  post  obitum  irrupcnint  '^^  ecclesiam 
rapaces  lupi,  sicut  in  oviie  a  pastore  rdicto,  qno- 
nim  morsibas  iion  minima  afllicta  est  laceraiioue , 
etcnm  adhuc  viia  spernri  posset,  peccatis  impe- 
dientibus»  toia  civiias  concrematione  incciidii  fim- 
dtuis  visa  esl  desolari ;  seJ  Domini  iinmensa  pictas, 
qai  deliiiqueptes  perirc  noii  vult,  si  ad  eum  toto 
corde  reUierinti  condolens  ecclesiae  soxdispendio» 
€*  coiMidenina  gregis  ***  sni  detrimenta,  ne  •*•  vclui 
errabundus  relinqitcretur  indeserto,  domnum  Lu-^ 
gdelmum  ^*'  inagn:e  sagacitatis  vinim,  eidem  urbi  in 
trislitia  sedenti  rcponere  ^^  dignatus  est  pasio* 
rem  (895).  Qui  qiianta  fortiter  illic  adversus  tam 


lis  miranlibtts,  cum  nuilus  lioc  anle  fecerit;  qui 
jam  pridem  sepnlturam  saam  apud  monaaterium 
sancii  Aprl  In  suburblo  delegerat  '*«.  Hujos  beat« 
memori»  transltns,  quo  a  mundo  excessit,  5  Idnt 
Septembris  fuit,  scpaltosque  esl  intra  saae  sedis 
ecclesiam  ante  altare  sancti  Martini. 

50.  Pofit  cujusexcessuni(906)  bujus  sedis  catbe-* 
dram,  nolentlbus  '**  regni  ***  primatibas,  domnoi 
Drogo  nobtlissimis  ortns  nalalibus,  tum  vi»  lum  in- 
genio,  lam  consensu  civium  occapavit;  sed  post 
communi  omnium  voto  nobiliter  rexit.  Ut  enim 
siiperbiasangttinis,  itasubtilitate  singiiiaris  ingcnit 
illine  rebus  pubiicis,  hinc  spiritoalibus  negotiis  in« 
siidabat.  Quare  ^**  omnibus  ilase  habilem  praebuerat. 


flebilem  el    lacrimosam  vastationem  egerit,  ipsa  ^  «t  cunctorum  amorcm  vencrationemqoe  dilHcite  *•» 

fjiisdem  templi  atque  urbis  rcstauratio  patefecit. 

^on  taniiiiii   enim  ad  pristiiium  decus  secundiini 

stium  posse  ecclesiam  restituit,  sed  etiam  ampliori 

et  altiori  fasligio  eam  sublimare  bonorifice  studnit , 

necnon  et  decore  ctericoruiii  nobiliumqne  laicornm 

atque  patriinoniis  terrenarum  rernm ,  qiiantum  va- 

Iiiit,  ditavit.   Adqnisivil  etiam   abbatiolam   sancli 

Pientii,  quain  "^*  Pretoria  Dei  fldelissima  dederat, 

ei  villam  qtioR  Yideiiacus  dicitnr,  quam  ad  mensani 

canonicornm  iradidil  (60)»  eo  tenore  ut  diaiim  m'ssn 

omnium  fidelitim  defutictorum  ad  ejus  niemoriam 

<^lebrarelttr  *'*.  Monetani  etiam  civitatis  et  telo- 

Reumcum  immanilate comitatus  a  rege  Ludovino "' 

im|ietrans,  iiecnon  et  inercatum  civitatis  ecclosio? 

snse  subdidit  »**.  Insiiper  *••  adquisivit  ab  Everclmo 

regati  medico  in  Isciaco  (61)  mansos  4  et  dimidium 


solubilem  sibi  ascisceret*  Hic  de  ^**  suoproprio  con- 
tulit  huic  sedi  villam  Domni  lilartini  cum  ecclesia* 
eamque  ad  canonicorum  siipem  delegavii,  et  ^*^ 
reimpetravit  (63)  a  Karolo  rege  Bodonis  monasterli 
abbatiam,  diu  suis  anlecessoribus  ablatam.  Atque 
ex  pnecepto  Ludowlci  regis  abbaciam  Puuliniacen- 
sem  '**  tenuit.  Adquisivit  etiam  a  Sigiberlo  quodam 
milite  in  Bertrici  curte  mansnm  unum  cnm  ecelesia» 
ei  medietatem  ecclesiae  Domni  Aprl  (6i),  et  terciam 
partem  ecclesiae  sanctl  llylarii  *•*  in  Vermense,  et 
fannarium  unum  cum  piscatione,  et  quicqoid  in 
eavilla  potuithabere;  et  a  Karolo  rcge  impetravii 
forestem  regiam  quae  diciiur  Ermundies  "*•  Ejns 
tempore  seva  Danonim  pesiis,  Hitngrorum  rabiei 
jiincta,  carceribus  soae  natlva;  habifationis  egressa, 
multanim  regionum  finibus  devastalis,'  post  cedem 


El  i.  5.    ^**  manus  beneflciis  1. 


VARL€  LECTIONES» 
*^«  fratboili  3.    »"  moscado  3.    *** 


«^  in  eandem  add.  3.  5.    »^  s.  g.  2.  3.     *"  deesl  3-    »"  lodelmum  3. 


rusp.  3.    *^*  pott  add.  2.  vite 
•*•  imponere  3.    »**ollm  add^ 


3. 

5.    "•  celebrottir  a.     *■»  ludouiiiuoll.     "» tradidii  I.  subdidit  suae  3.  "•  In  I.     '*•*  octo  —  NacUis  in  iof# 

wo  2.     «»*  mobarcbia  1.  2.     •••  cumdiitfl  villam  in  4.      *•'  cavia  5.      »•«  harvia  %      «»•  guaduiavilla  5. 

*••  eOkerem  3.      "*  delegaverai  3.     *•»  voleniibns  eorr.  nolentibus  3.      *••  hiijns  rcgiii  3.     *•*  Talem  4» 

'*•  difficilein  i«    >••  ladeta  corr.  Is  de  2.  Is  de  3.    ''^  Qui  2.    '••  pauliniascensem  I .    **•  I 

muDdies  36 


"^Qui2. 


'  hilarii  5.    "•  ber* 


,  Cf.  Plod.,  HisL  Rem.  III,  2L 
(90)  €f.  ejiis  cbartam  apad  Benott,  p.  LX. 
(61)  Issey,  ef.  diploma    Zwentiboldi  ap.  Boii- 
fjm  )L  f.  378;  Caroli  Simpfici^.  ibid.,  IX,  p.  553. 

Patkol.  CLVII. 


(62)  Raosieres  en  Haye»  Belleviile,  Bteillerjr.ltar* 
bacbe. 
'  (63)  V.  dtplomaBonquel,  IX,  p.  515. 

(61)  Domevre. 


159 


APPEND.  AD  PIBONCM. 


4G0 


GermaiiiseGalliara  Belgicam  IncenJit.  Quorum  nun-  A  sibi  contigissedcmiralur;  cquo  dcsiiiens»  fruieciiiin 


tio  pcricrrili  cenobilae  sancU  prffsulis  Apri,  vene- 
randa  ejus  pignora  in  urbem  dcferunt,  demumque  ne 
a  pracfalo  pontifice  vi  retineretur  ruriim  rcferuiii, 
atque  per  longa  annorum  curricuia  abscondunt.  Hic 
«rgo  divinx  religioni  insistens,  7  annis  sacerdoiio 
iHfulatus  5  Kal.  Februarii  rebus  esihumanis  ezutu5, 
atque  ante  altare  beali  Petri  apostoli  iuXra  civitateui 
esl  tumuialHs. 

31.  Cui  pastor  (65)elamor  gregis  doninus  Gauz- 
linus  successit  (922),  vir  summe  cailiolicus  ^^^  atque 
monastic»  religionis  culior  devoUssimus.  Qui  Fran- 
corum  uobiji  sanguine  ortus,  in  p.iiaUo  inter  regni 
proceres  est  aftus,  alque  inox  rutiiitis  pontifex,  su- 
per  mulios  sui  gencris  coetaneos  cnituit  '^*  geminsc 


ingreditur,  altare  dirutum  cum  circumvicinis  edifi' 
ciis  conteinplalur.  Ergo  rem  veneralus  divinan*, 
feramque  sincns  abire  securam,  ad  propria  celcr 
repedat,  fratri  siio  ponUfici  acta  et  inventa  nuntial. 
Doninns  aulem  prxsiil  ccrtos  *"  nuntios  dirigens, 
et  a  mnjoris  sciaiis  senibus,  quomodo  se  res  habue- 
rat  cxquirens,  didicit  ab  anUquo  ecclcsiam  sanctje 
Dei  geuilricis  inibi  constructam,  s^ed  vetuskite  con- 
sumeute  "*  et  incuria  neglegcnie  desolaiam.Astruc- 
bant  eiiam,  noctu  inibi  quara  sq>e  divina  lumiuaria 
splendere,  et  loca  proxima  sua  clarilate  perfundere. 
Quod  peraoscens  pracsul  venerabilis,  permaxin.e 
letatur  *'\  Et  quia  mons  prxlibatus  ad  Melense 
periinebat  episcopiunii  peUit  **'  a  Teodorico  prx- 


scienUai  dono.  Omnium  ergo  volis  ponUficali  infiila  B  sule  (67)  qiii  et  Sixtus  vocabatur,  lllum   sibi  dari 


sublimatus,  46  Kal.  Aprilis  est,  Christo  favehie, 
ordinatus,  dulcedinemque  suae  prosapiaebenivolcniia 
clemcntjssimi  cordis  serenitaleque  adeo  jocundi  vul- 
ius  et  ienitate  sermonis  sedulc  superabat  *^',  lotus 
in  vigiliis,  in  elemosinis  inlentus.  Qui  au  cumuluin 
bonorum  suorum,  II  ordinaiionis  suae  anno,  nutu 
Dei  regulam  sancii  Bencdicli  hujus  regui  habitato- 
ribus  omnibus  ignotam,  diu  quesitam  ,  proculque 
invenlam,  sancti  Apri  insUluit  loco.  Cenobium  san- 
ciae  Dei  *^^  genitricis  Mariae  Buxeriis  a  fundamentis 
conslruxit ,  choriiiii  ancillarum  Dei  inihi  constiluit, 
rebiis  ct  prsediis  ac  ornamenUs  decoravit.  Ob  cujus 
facli  meritum  suosuccessori  pra^suli  Gerardo  esi  a  Deo 
prxmonslratum  cuin  niariyri  Apollinari  in  celesU 


per  concambium  "•,  conferens  illi  sancli  Pelri  "' 
aposloli  baculum  vcncrabile  *",  qiiein  bcatus  Man- 
suetus  seciim  dclulerat  a  Roinana  urhe.  Adcpto  ila- 
que  moiiie,  ecclcsiaui  restruxit  "•,  ac  super  sUpi- 
lein  "<*  prxfatae  arloris  altare  in  honore  beatx  Ma- 
ri;c  stabilivit.  Quoniam  "'  cjusdem  Dei  geiiiircis 
precibusinibi  sanabantur  infirmidiversis  detciitilan- 
guoribus,  et  voia  vulpris  populi  ibidem  conflueb;int 
sepius,  divina  inspiranle  clementia  dignum  duxit, 
ne  diuiius  *»*  careret  cuhibus,  Ccpit  vero  cogitare, 
quulinus  in  codcm  oralorid.si  Deodonante  inveniri 
possent,  sanctimoiiialium  virginum  societas  fierei, 
qiiu^  sub  regula  sancti  Benedicti  obsequiis  perpe- 
luic  Yirginis  dcserviret.  Quod  sane  factum  pcr  i.ivi- 


^loria  sociatum  (60).  Ciijus  gloriosi  faeti  occasionem  ^  nam  clcmentiam  meruit  provecluiu.  Nam  Dcopracor- 

diuunie  invenit  quasdam  sancUmouiales,  velut  oves 
crnmtes,  sed  lamcn  aHern:c  viias  pascua  *•*  queren- 
tcs,  iii  Dei  dilcctionc  fervenies,  et  ad  serviendam 
illi  locum  remotum  dcsidcrantes;  quaruni  misera* 
tiono  permotus,  consuliu  domni  abbatis  Archcm- 
boldi,  qui  prxcrat  coeuobio  ^»^  sancli  Apri,  cetero- 
rumque^*'  fidelium,  jam  dlctam  cellulam  cis  a.l 
liahiiandum  dclcgavit,  prajficicns  "•  eis  Rolhildim 
abbatissam,  qux  carum  rcgerci  vilam.  Atqite  ut 
ibidem  liberius  posscnt  rebus  vacare  spiritualibus, 
providit  illis,  unde  vivereut  de  cpiscopii  posscssio- 
nibus,  ecclesiain  videlicct  in  eadcm  viila  Buzerla 
cuni  decimis  et  omnibus  ad  cam  pertineniibus,  ncc 


opcr»  precium  rcor  posicris  traderc  ad  remcmora- 
tionem  *'■. 

o2.  Denique  llardradus  "•  praefali  pontificis  "' 
Gauzlini  frater  germanus,  in  miliiari  studio  vir 
quam  maxime  strenuus,  in  boniiate  morum  cuncUs 
percarus,  quadam  vicc  super  Muit  fluvium  venatio- 
iiis  cxcercitationi  insistebat  "^.  Coniigit  itaquc,  ut 
caiies  ejus  sprum  feroccm  tnsequerdntur,  quorum 
coaclus  latratihus,  mortcm  contiguam  idem  aper 
eflugere  nitebalur.Qui  diuper  quxque  avia  discucur- 
rit  "*,  tandemque  in  montem  sopra  Buxcriis  villain 
situm  fugitando  pervcnil.  Quo  pcrtingeiis,  sub  qua- 
dam  spino^a  aibore  fixit  grcssum,  iiioxque  subsc> 


quens  latrando  grex  cauum,  divina  virtuie  cclerem  ^  noncapelbmPorchcraecurUscumomnidcciiuaUone. 
conUnuit  graduin.  Fera  subarbore  siabat  intrepida,  Tale  ergo  ^*^  fertur  habuisse  cxordium  Buxerieuse 
vis  latrautium  ^*^  a  longesubsistebat  mutaetstupida,      ccuobium,  quod  Dco  **•  iuvanle  ia  diessumii  incre' 

mcntum. 
33.  Venerandi  autem  hujus  pontificis  **•  tempo- 


nej  ullatenus  audehat  proximare  ad  spineU  viciiia**^ 
Praedictus  miles  equitando  iusequitur,  rem  insolitam 


VARii£  LEGTiOKES. 

""^summe  chat.  2.  "■emicuilS.  "»sperabat3.  "^deett^  "•  rcmoraiionem  3.  "•  Vardcradus,  N  «m- 
per  V  $criplo  3.  *"  dee$t  2  ubi  gaulini.  "•  exsistebai  1  ?  "•  discurrit  3.  **•  latrandum  corr,  latraniiu  n 
9.  Iatraittu.ii  3.  '•^  viciiiia  3.  *••  illuc  add.  2.  3.  ^^'  co;isumptam  3.  ^®'  et  ecclesiam  restruere  coiisi- 
Itiim  tractaiido  inediialur  ad.l,  2.  3.  *•■  petit  5.  *•*  (oiw.uLiniii  2.  "'  a.  p.  2.  3.  *••  venerabilem  3. 
"•  rextrucxit  i,  "•  siipem  3.  "*  autem  add.  3.  *'*  diviuis  add,  ±  «•*  dee$t  i.  2.  »»^  s.  a.  c.  2.  3. 
^"  cetererorumque  2.  '••  proficiens  r«.  manii  corr,  pref.  2.  "^  dee$i  3.  *••  do  «  corr,  2  »••  autcui 
gadiliHi  3. 


<55)  IKtc  e\  S.  Apri  mirarulis  descripla  suut. 
<U6)  Ex  Viu  Gerardi,  c.  i7« 


(67)  Tuhc  temporis  Adelb^ro  sedil. 


*61                                                          GESTA  EPISC.  TULLEN3.  *6« 

Tibtts  adeo  aiuiqna  prodigia  reDOvantur,  dutn  irice-  A  gelranno  "•  duos  mansos  in  villa  qaae  diciiur  Poc- 

simo  (68)  ejus  prxsulaius  *^  anno,  cruces  appa-  ins,  ei  ab  lianone  **'  ecclesiaui  de  villa  Bladini.  Uic 

Tnerant  in  vestibus,  quas  Omnipo(ens,ut  in  historia  lempore  Ollonis  imperatoris  probavit  cum  12  ingc- 

ecclesiastica  legimus  (69),  aJ  inridelium  confutan-  nuis  bominibus  contra    abbatissam  de  Andelacht 

dam  increduHtalcm  sinit  apparere  mortalibus.  Is  Bodonis  monasterium  esse  subjectum  ecclesise  sau- 

ailquisivit  sedi,cui  pontificabaiur,    alodium  *^*  \n  cti  Stepbani»  et  ab  eodem  imperalore  uactus  est 

€oiaco  (70)  ab  *®'  Augclberlo  *^',  et  a  Fulmaro  siU  medietatem  telonei  de   roonie  sancti  Elipliii  (78). 

vam  in  Brieri  valle.  Quique  a  rege  Ottone  adeptus  Idem  impetravii  ab  lleinrico  regc  per   adjutorium 

est  abbDtiam  Medii  monasterii,  ea  legc  ut  Fredc-  Ebahardi  ***  comitis,  quicquid  ipse  rex  possidebat 

ricus  dux,  dum  adviveret,  advocatiam  relineret,  ac  in  Gundulfl  villa  (79).  Qui  (80)  felix  vir  in  semel  ar- 

pontifex  pr;ebcndam  loci  ordinaret,  postque  finem  replo  proposito  boni  operis  jugiteromnibus  mirabi- 

ducis  lola  abbatia  ad  episcopum  perveniret.  Telo-  Icm  cxtendensaniroositatem,  post  in  Christi  militia 

neum  quoque  civitatis  et  comitalum  per  prsecepium  muUipIices  labores,  quadriennl  languore**',  ut  aliec 

regis  llcinrici '^^  optinuit  (71)   abbatianique  Pauli-  Job  a  Domino  probatus,  44  sui  episcopalus  anno, 

niacensem  et  Derversem  *^'  atque  de  Offonis  vilidi  7  idvs  Septembris  (96i)  caclicas  recessit  ad  sedes. 

solide  possedit.  Isdem  •••  \m  coucambium  *®^  dedit  ^  Delaius  ergo  a  clero  el  populo  in  Buxerlensi"*  coe- 

Archado  "'  cpiscopo  Linguonensi  abbatiam  de  Va-  '  nobio,  dignissimam,  sicut  vivens  jusserat,  acccpil 

rennis"»,  ct  econira  Archadus  "•  dedit  Tullensi.  sepulturam,  inter  choros  virginura,  quas  illic  plures 

episcopo  •"  quicquid  in  Bosonis  monte  (72)  et  Ur-  numero  vitae  districtioris  aggregavcrat,  iongis  sccu- 

sacii  villa  ct  Sejonz  videbatur  habere.  Adeptus  est  lis  in  Dei  laudibus  excolendnm  •". 

eiiam  a  Rotgero  *^«  comilc  Aniboldi  »**  villam  (7?)  34.  Inlerca  (81)  domno  Gauzlino  TuUcusis  sedis 

iii  pago   Ordonensi    **^  (74),  et  ab  Eva  comitissa  pontiiice  rebus  humanis  exemto ,  qui  niorum  illu- 

Artgeriacam  "»  (75)  villam  cum  capelia,  et  Molisia-  stris  sanclimonio,  angelorum,  ut  credimus,  in  caelis 

cam,  et  villam  quas  dicitur  Girinvicinus  (76),  et  Nor-  est  ascitus  consortio,  plebs  Leucha  graviter  merebat 

dalli  vadnm  **•,  etpartemin  Bucbuliaco  ^*^,  et  Ra-  tanti  orbala  pastoris  solatio.  Erat  tunc  temporis 

daldi  villam  (77),  ct  Sionni  villam,  et  ecclesiam  vencrandus  Bruno  Aggripinae  ccclesiae  summus  pon^ 

(tuae  dicitur  *^*  in  villa  Blascius,  et  partera  ecclesiae  tirex,  qui  in  tota  Germania  sibique  flnitimis  parlibus 

inRameii  *'*villa,  qu»  solvit  5  solidos ;  et  ab  An-  imperiales  agebat  vices,  utpote  Magni  Ottonis  au- 

VARIifi  LECTIONES. 
•••  episcopatus  3.  ••»  alodum  3.  •••  deeti  4.  2.  «••  angeberlo  i1  ••*  henrici  4.  et  hfra. 
•••  dever.scm  i.  corr.  derverseni  2.  •••Idem  2.  3.  ••'  concabiuin  2.  •••  achardo  3.  •••  uerennis  I. 
•»•  nrchardus  2.  achardus  3.  »**  crclesia;  2.  3.  •"  rogero  I.  •*•  nmbodi  3.  •**  ordernensi  3.  •"  an- 
gwiacam  3.  •*•  ualriin  corr.  uaLum  2.  •*'  buculiaco  3.  "'  iii  villa  quae  dicitur  3.  •"  ramei  2.  ramcy  3. 
»*•  aiigelanno  4.  ••»  liamone  3.  •••  ebardl  3.  •••  Inngore  1.  semper.  •»*  buxtensi  4.  •*•  Hoc  loco 
2.  tiKtm  S.  Gerardi  a  Widrico  icriplam  imerttit^  in  3.  vero  haec  ex  ipso  excerpta  teguntur.  Onmipo- 
tcns  autem  Deus,  qiii  gregem  hereditatis  fllii  sui,  ne  insidiis  ct  prsnd»  diiiptentis  inimici  pateat,  pasto- 
rum  beiiediciione  consolatur,  ecdesiam ,  rectoris  solallo  destitutam  inler  fluctus  seculi  jactari  sine  remige 
nolens,  visitavit,  eique  ut  doinnus  praesul  Gerardus  prxesset,  instiliiit.  Qui  antequam  sciret  vocare  patrein 
ei  inatrem»  quodam  praesagio  designatus  episcopus,  scolis  traditus,  liinc  clericatus  honore  in  ccclesia  sancti 
Petri  apostolorum  principis  aptid  Goloniam  donaius,  ut  nobilissimus  nobiliter  est  educatus.  Nec  roulto  post 
augiisli  Otionis  auctoritate,  agente  quoqiie  gcrinano  ejus  domno  Brunone  Goloiiicnsi  archiprxsulc  una  cun- 
cionim  acclamaiione  electus,  4.  Kal.  Aprilis  Leuchorum  iirbis  sacratus  est  aniistes.  De  cujus  ammirandis 
operibus  plura  effari  supersedemus ,  quia  ejus  memorandaruui  viiiuiuni  liber  penes  nos  retinetur.  Uic 

iidepius  est  pneceptum abbatiam  usurpavil.  c.  21  Widrici.  rrailihalo  auieni  Dei  praesnli  summuro  fuit 

studium  in  constructione  Dei  ecclesiarum  ,  qux  et  decoravil  exoplabili  munere,  pliirimorum  scilicet  san- 
ctoruin  pignoribus.  Basilicam  siiae  sedis  a  fundamenlis  reparavit,  cum  reiiquis  sibi  annexis  ecclesiis.  San- 
ckequoqiie  Dei  geiiitricis  ecclesiam  juxta  poniihcalem  cameram  oflicinasqiie  sui  palaiii  decenti  hoiiore 
consiriixit.  Abbaliam  sancii  Mansueii  prlmi  hiijus  sedis  pontiflcis  pciic  udnullatam  in  decentein  staluni 
restiiuii,  ejus  a  rundamenlis  coenobium  resiruxit.  S;)ncii  qtioque  Gcnguin  abbaliam  ad  meridianum  introi- 
tani  civitatis  primus  exiruxit,  ibidemque  sanciinionialium  coelum  sub  iiorniali  vigore  Deo  servire  constituit. 
Corpus  lieatissimi  cunfessoris  Ghristi  Apri  diu  absconsuin  ejus  meritis  Doininus  revelavii,  ipsiusque  sororis 
beatissiinx  virginis  Apronios  corpus  non  rnodico  preqio  a  Trecassiiiensibus  eniit.  iiis  et  aliis  sanctorura 
laboriim  excrciiiis  adornatus,  pluriinisetiain  miraculorum  signis  in  populisdeclaratiis,  31  anno  praisulatus 
regimen  servavit,  et  8.  Ral.  Maii  glorioso  flne  spiritum  coelis  reddidit.  Gujus  venerabile  corpus  in  medio 
sit;e  sedis  choro  honeste  tumulatiiin  plurimarum  Tulget  prodigiis  virtuturo ,  si  id  exigat  vera  fides  poten- 
tiuni.  Iluic  cxiltit  successor  d.  Siephanus  toq. 

NOTiE- 
(68)  Ann.  Uersreld.a.  958;  Ann.  Gorb.,  a.  959.  D     (77)  Fortasse  Rainvilleprope  Soulosse-sur-ie-Vair. 
(U9)  liist.  eccl.  Tripart,  lib.  v,  lin.  ed.  Paris.  154 1 ,      Galh. 
P.  412.  (78)  Cf.  diploma  Ottonis  II,  a.  974.  ap.  Benolt, 

(70;  Bosc.  sive  Bouc.  p.  XIX.  Est  Mont  S.  Eiophe  prope  Soulosse. 

(71)  V.  diploma  ap.  Benott,  p.  XYIII.  (79)  Vid.  dipl.  ap.  Benott.  p.  XVill. 

(72)  Bauzemont.  (80)  Quae  sequuntur  ei  Mirac.  S.  Apri  snropla 

(73)  Amfaleville.  f&unt. 

(74)  Omois.  (81)  Integrum  caput  ex  Widrici  YiU  Gerardi  c.  $ 
(75j  Aittgerey.                                                           descnplum. 

(7B)  Girovoisin. 


^65  APPEKD.  AD  PIBONCM  iGi 

gosii  germaniis  frater.  fpsc  autcm  pro^nominatus  A  praelaiionis  pRegravari  ponJere.  Tamen  plarimam 


prihceps  tum  forte  abcrat ,  quia  Hncs  Ilalicos  causa 
wgcnte  adierat.  Mccslus  ergo  Leuchonim  populus, 
'i^onsilio  viJuatus  pastoris ,  ad  memoratum  archi- 
«praDsulem  Brunonem  legalos  dirigit ,  desolaliouem 
8uj  humili  snggestione  intimat ,  utque  silii  succurra- 
'^r  suppliciter  expostulat,  ne  velut  grex  errabundus, 
!()astore  perdito ,  dispereat.  \&  vcro  clemeutis  com- 
'p.^issione  animi  eorum  et  lameniationi  condolenSf 
ipsamque  urbem,  Franciae  regno  confinem,  Homano 
niiperrime  adjunctam  impetto  perpeudens,  snmma 
menlis  angebatur  sollicitudint^ ,  cogitans,  qucm  ei- 
^em  eccleslfx  idoneum  juxta  canonum  scita  poiuis- 
set  pontificem  eligcre ,  secundum  divinx  religior.ii 
rtiltum  Ciim  bonitale  morum  sapientias  sale  con.ii- 
lum  et  in  scicntlac  secularis  siudio  excercitatunu  B 
Sed  Deus,  qui  in  bonis  **'  seniper  disposition-.bus 
piorum  assistit  eiTeclibus,  ejus  non  permisit  animura 
diutinis  .ngltari  Curarum  fluclibus ,  suoque  iiispira- 
vii*»'  consilio,  venerabilem  Gcrardum  huic  pra;(l- 
•^ciendum  officio  asciscere ,  quem  constabat  utlem 
auperni  dono  conditoris  in  cunclis  existere.  Ea  tem- 
pcslale  idem  Dei  famuius  ceilarii  obedientia  impedi- 
ius  ,  pro  quodam  non  maximo  excessu  in  levioris 
«iitpae  nexu  infra  daustralia  eratsepta  consiitulus, 
ibique  lacrymarum  ac  oralionum  iiolocausto  scse 
imroolabat  attcniius;  qucm  ideo  caelestisdispensatio 
hac  parva  permisit  tempiari  atniciione,  ul  cunctis 
palam  innoiesccret  hicvircximius,  cujus  foret  me- 
riti  ante  ociilos  diviiioc  coniemplationis.  Religiosns 


reclamans ,  plurimum  rcpugnans,  coram  jam  dicio 
archiprxsule  deducitur,  et  sub  jiissione  obedicnii» 
pontincalem  apicem  suscipere  compeltiiur.  Duni 
crgo  aniius  ir.carji.  dom.  963  currerct,  Leuckiin 
nrbem  adducitur,  obv{is(|ue  popnlorum  tunnis  ctini 
hymnisonis  lauilibus  cxcipitur,  ac ,  siciit  iiios  exi^e- 
bat,  praesnfari  sede  intronizatur.  Itaque  fit  niira 
exultatio  in  commixto  popiilo,  omncs  tripudiani  pro 
pastore  adepto,  cuiictorum  terguntur  lachnia;  hiijos 
ingressa  novo.  Omnes  sibi  divino  nulu  datom  adse- 
vcrant,  atqnc  in  ejns  ordinationis  assensu  plaiisibi- 
liter  insonaut.  0  si  quem  gesta  cjiis  delecut  audire , 
librum  vit»  et  actuum  ejus,  qui  apud  sepuicrum 
ejus  retinetur,  perlegat,  et  illic  pleniler  invcniei. 

35.  Huic  ■••  ergo  viaiu  uiiiversx  carnis  ingres- 
80  (99i) ,  domnus  Stephaniis  successor  ejus  exiitit, 
nobili  Parisiensium  stirpe  edittis,  de  Lineri  villn  (82) 
antiqua  propagine  ortus.  Qui  in  Mclclahc  "*  (83) 
cenobio  8  Kal.  Julii  pontincali  unguitie  consecr^ 
lus,  modico  leinporis  spalio,  anno  "•  sciliccict 
semis ,  regimlne  potitus ,  4  Idus  Martii  (996)  viia 
cxcessit  apud  Bodonis  monasterium ,  ct  juxta  beali 
npostolorura  principis  Petri  altare  est  tuinuiaios 
apiid  Medianensc  cosnobium  (S4j. 

36.  Sed  haec  cadcra  Leucorttm  civitas  suo  rec- 
tere  destituta  ,  neqtiaquam  diutius  est ,  Dco  dispo- 
nente,  pessumdari  permissa.  Nam  voiis  ulriusquo 
fideliam  ordinis ,  aspirante  clementia  divinx  inaje- 
statis ,  triumphatorts  invicti ,  domni  '**  videlicet 


"   '^  " >,w...^...j— -.w,..«.  .,w.5.w,wa  -, j   ..——r 7 

crgoponlifex  Bruno  ad  sese  primosclerl  convocat,      Oltonis  lercii  augtisti ,  decreto  Jslaiuente,  domnui 


f^is  cpepiscopi  sui  domni  Ganrliiii  "•  transilnm  fle- 
Ivjci^  notificat,  quemqtie  ilJi  siiccessorem  digtium 
aubrogel,familiariter  consultat.  Mox  decannsdiviii.x 
flinator  religionis ,  sani  prudens  consilii ,  cjus  con- 
suliilms  Iixc  reddidit  :  St,  dotnine  prwml ,  meo  di- 
§i(tri<  (antillo  credere  dicio ,  frntrem  Gerardum  hmc 
ffraduipra;  ceterit  idoneum  vertdico  "»  assero  teslt- 
moHio  ,  quem  vera  humiUtate  subjectum  ,  promlfi.  obe- 
dieniiifelarum,  longanimi  patienlia  certissime  aHeslor 
probatum,  Insuper  cjus  diutinam  in  poenitentia  pcr- 
scTerantiam  intimat ,  Duique  nutu  ad  sibi  crcden- 
diim  mcniein  pra^sulis  non  tarde  inclinat.  Tunc  4lc- 
caniis  pr.TUbalus    beatutn    Gerardum    a    claustri 


BerioUUis  (85)  noVilissimis  Aleinannorum  nalalibMS 
ortus ,  in  sancta  religione  conspictuis,  per  Dci  pro- 
videntiam  electus,  in  itacsedeest  5  Idiis  Octobris 
pontifex  ordinatus.  Qui  prsedecessoris  sui  domni 
Gerardi  mores  cl  instiiuva  pro  ppsse  imila^s,  non 
valel  expUcari ,  qnant»  boni&alls.  et  iQjiiuiQcenii.ii 
operibus  ad  propriam  dccorandam  sedem  fuerit 
comprobaius.  Nain  diligcnlcr  clcrum  inslituen}i, 
viros  prudentes.  fajmiKari  ^*^  diiectionc  pr«  ceieris 
aniplcctens,  eommque  consilio  in  omniims  nilens, 
url)em  rcbus.  auxit,  sapientia  decoravit,  provula 
disponsatione  lUjumviL  Qiiis.  aitiem  queat  uUo  ratio- 
nis  afiata  pandere ,  q^iiam  pnideits  et  cautus  fuorit 


Itoonil^ntia    rapit ,  ad  donuim  propriam  insperalo  j)  in  orani  sua  re  disponemUi  ,  quxet  quanta  sudeec- 


adducil ,  balueatum  tcslibus  nitidis  ex  suoinduit, 
miraniique,  quid  novi  portenderei,  eum  fore  episco- 
pum  prxdicit.  Sed  vir  Domini  in  iiumilitatis  funda- 
mento  nrmiier  siablliliis,  litiic  ordinationi  cunctis 
oimiicl)aiur  virii)iis,  magisque  elcgil  prislinnin  poe- 
nitentix  olium   rcpctere ,    quam   fanjus  laboriosx 


cleside  acquisieritornaineiita  ,  quibus  sedificiis  clau^ 
siram  sui  cleri  adorDaverit  *^\  qaibus  emolumeniis 
suam  scdem  ampliflcaverii?  Verum  pauca  pcrslrin- 
gamus  de  pliiribus,  cum  sii)gula  percurrere  sufficiat 
ntiUus.  llic  adqujsivit  a  Thcodorko  duce  Aslteim  "* 
villam  (8«)  el  Alraldi  ••^  ctHlem  ei  Moiiol  !i  vilfam, 
VARIiE  LECTIONES. 
•»*  deest  4.     ""  inspirante  I?     "•  giuizeHui  4?     "*  juridicol?      ^^  lUiic  extUii  succef^sor  dommis 

Sleplianus  nobjli  Patriensium  2.  5.    •*»  meielr.rlio  2.  5.    »^*  aitois  I.    •**  deesl  i.    •»•  familiorl  4.  familia- 

rleVJ>.    *"  ofnaveiit^.    •*•  aBkim  f.  aschei  3.    ••'  adialdi5. 

KOTiC. 
(89)  Ln-icviilc.  rpiscopum  fuisse  eleclum  monct  p,  ZUl^  ^jf^^maiA 

1^7»)  In  dioeccsi  Trevirensi.  aII:ito,  quod  cum  nondum  eJitum  MiSF$li«riflii  ttB 

(84)  Cf.  Cilimn.  Modiani  mon.  SS,  IT-«  p^.  91^.  inct^rlam  relinqtio. 

'•5t  Bcnost  anteDertholdum  Itoberlum.  qiiemd«Hil         (36)  Acrei^nes,  Haraconr,  MauonTiUfb 


Ift-i  GE5TA  EPISC.  TULLENS.  460 

^Qs  In  eoncainbium  '^  Vamplenam  Tillaro  et  rcli-  A  annis  pontificali  lionore  potitus»  non  esl  facile  nar< 


(ptae  quas  domnus  '^  Gertitdu^  pi^d^sul  k  duce  Bea- 
trice  pro  Barro  monte  acceperat»  Adeptns  est  eccte- 
«inm  dc  Sorciaco  *^  ab  Hugone  clerico ,  el  pnRilluni 
bomlnica  via  **'  diclum,  el  eccTesiam  quaj  dicitur 
CnstelUim,  et  alodlum  BaJdonvller  ***  dlcium.  el 
ecdesiam  cl  castetlare  de  Pauniaco  •*•  (87),  ei  pi^- 
dium  de  Pauhi^ca  Tilla ,  et  lercinm  pariem  sllvic  de 
Uaseio  •**  praedum  de  Marceio ,  cl  parlem  Odel- 
rici  in  villis  de  Wasleio  et  de  Longort  ei  de  Laio  et 
de  Orcad^s,  Idcm  impelravli  [Ss)  ab  imperaiore 
lleinrico  et  *^  bannum  vcnaiitsnis  super  Mosam 
fluvium^iOH),  a  Segintensi  ***  comiiatu  (89)  iisque 
Sorciacum  •*'.  Ipse  reimpeiravit  •*■  ab  eodem  inipe- 
ratore  ■*•  reddi  ecclesioe  sua>  "•  villara  in  Halsa- 


raiu»  quid  utilitatis  ejus  desiderabilis  vita  contulent 
^**,  quid  detrimenti  ejus  pra^^nti  seculo  lugenda 
mors  elTecerit,  qiiia  ad  ipsius  enarrandos  actus  oin« 
his  lingua  succunlbit,  majusque  dispendium  praebuit 
ejus  ohilus  incoiisolabiliter  aebilis,  quam»  si  fas  est 
dki ,  proriiisset  iliius  vita  omni  mundo  exoptabilif 
Itaque  S  Kal.  Scpteinbrls  beato  fine  bomincni  exieiis^ 
ita  suo  casu  propriam  sedero  pessiimdedit,  ut  de  eo 
ab  onihibus  posslt  veridice  protcstari  :  c  Bertoldus 
cunctis  succiduis  sibi  **•  incomparabilis.  i  Sepuliiis 
autem  est  in  medio  sux  pontificalis  ecclesisB,  incon* 
solabilem  relinquens  fletum  omni  nosirae  pauix. 

57.  Qiiem  snbsecuius  est  domniis  llcrimanwis  no« 
bili  Agrippinensium  *'•  genere  procrealus,  Iilieraruti|r 


€io  "^  sitam  (90)  qu»  vocatur  Bcrcbem  *'*,  et  tbe-  ^  slndiis,  ul  decet  nobiles,  adprime  eruditus.  Qiii  13 


loneom  et  districtum  mina^.  Adquisivit  eliain  ab 
Einma  comiiissa  prxdium  quod  dicitur  Foniinlacum, 
et  a  prxfafo  imperalore  quicquid  in  Caulei  *"  villa 
videbatnr  habere.  Ceuobium  quoque  iii  bonore  *'^ 
aancti  Salvatoris  in  saliu  Vosago  construxit,  quod 
diversis  ecclesiasticis  ornamentis  deceniissime  locu- 
pletavit ,  et  stipem  ex  his  qtise  adquisierat  ad  vl- 
Chui  monaeborum  coeium  iiiibi  delegavit.  Eccle- 
ftia!D  beati  bnpiislae  Johannis,  quae  dicitur  ki\  Fon- 
tes»  necnon  basiiicam  venerandi  pontificis  Vedastl 
intra  suam  sedem  edilicavit,  cum  ecclesia  sanctas 
Oenovefae  •••  virgiHis  (1018).  In  saltu  »••  Vosago  re- 
struxit  Bodunis  motiasteriunt,  necnon  sancti  Deoda  i 
ceoobiumft  Valvas  suae  sedis  miro  polivit  dccore. 


Kal.  Janiiarii  poniificali  sacratus  uiiclione»  iu  sibi 
'•^  a  Deo  injiincto  munere  septennali  vixit  tempore, 
Ipse  corpus  beaii  Amonis  a  coenobio  gloriosi  "• 
Mansueti  transtulit  et  •••  in  ecclesia  episcopalis  sedis« 
ubi  nunc  bonorifice  veneratur,  collocavit.  [Is  "* 
quamquam  nichil  pra^dioriim  stiae  ecclesi.x  adquisie- 
rit,  prxventus  breviiate  temporis,  tamen  eam  diversis 
pro  posse  suo  '^^  dccoravit  ornamentis.  Nam  sedi 
domiis  sancti  Stepbani  contulit  non  minimam  auri 
qaantitalem ,  de  quo  disposuerat  ficri  miri  decoris 
calicem.  Singulis  eiiam  abbatiis  siia  dicecescos  •'• 
argenteasadtribuit  coronas»  amplians  eas  palliortiin 
diversitate  numerosa.  Ipse  perfecit  castrum  Bodbriei 
"*  (94)  a  suo  prxdcces&ore  incboatuni ,  Domnique 


^       ^^ ^w-^,      -  y^-, ^. , 

allare  suinmum  iocomparabiliter  exomavit  auri  ac      Martini  castellum  a  fundamentis  construxit  firmum. 


gemmanim  fulgore ,  innumerabiiia  vasoruro  ••^  ad* 
quisivit  gonera  pulcriiudine  et  multitudine  nullo 
predo  laxaoda  ^.  Quique  ut  apes  prudentiasima 
ondecumqiie  perquirens,  quomodo  ecclesiae  suos  se« 
dfs  posset  prodesse ,  pernoseensque  •••,  qoaliter  ne- 
qiiam  et  detestabiles  homines  suo  pracdecessori 
(!^mn6  •••  Gerardo  fuisseiil  injuriati,  eos  usquequa- 
que  ob  vinilictam  sanct»  ecclesi»  est  persecutiis  '^S 
ac  ipsorum  fovcas ,  ubi  velut  erudcles  ferse  abscon- 
debantor,  funditus  evertit ;  castrum  scilicet  de 
iteovalt  '^*  et  de  Pauiiiaco,  omnem  qooque  •••  illo- 


custodi»  clrcumvicinorum  praediorum  uttllimum. 
Qulque  ^^  ecclesiam  sibi  a  Deo  commissam  ita  sa- 
pienti  gtibernamine  rexit,  ut  integrain  pacem  a 
cunctis  circumvicinis  ini^us  sedis  advcrsarlis  habue- 
rii ;  ncc  quisquani  e}us  praecessorum  "•  ac  succes- 
sorum  in  tanta  tranquillitate  hunc  episcopatum  "^ 
giibernavit].  In  qua  •"  eui  nicbil  proprio  sudore 
adquislvit,  tamen  suppediiante  •^•Dei  gratia  ntchrl 
dclrimenli  de  bis  quai  possidebal  pcrlulit.  Ab  bac 
ergo  terrea  mole  exemptus  KaK  Aprilis  apud  san- 
ctum  Gereonem  est  bonorabilitcr  Colonift  inmnlatus, 
In  ciijus  cenoblo  foerai  a  puero  sapientlie  divinae  cl 


nim  odiosam  progenlem  ita  adnullavit,  ut  nensinl 

ex  ipsis  diutios  puUutare  pos^ibtle  sil.  Hic  ergo  22  0  bumana}  lacte  sapienter  '^^  educatus  *^K 

VARLE  LECTIONES. 

•••  concanbiiim  2.    •••  bcaius  5.    •••  sortiaco  2.    '^^  p.  de  Nintaiiia  3»    *^*  de  baddQiiwiller  iL  «um 

erdesia  3.    •*»  panniaco  i.  et  infra  panniaca.    '**  saseio  1.    '^*  deettZ.    '^*  seguitensi  3.    '^'  sorlla- 

riiin  I.  2.      •••  impi-iravit  3.      •*•  inipelore  2.      "•<fm/  5.      *■*  halsatio  2.  '"  [belcbem  i,]  ci  mer- 

ca!Utn  et  bannnni  iii  eadem  villa  Bei*kem  add.  5.      '••  taulei  3.      ••^  deett  i.  2.  •••  genofevae  2. 


s«« 


au« 


tein  add.  2.  3. 
pers.    2.      '•• 


2  ?     •••  rf««l  1.     •"  proa- 1.  cort. 
p.  346.  dixU.      •••  omnetnaue    3. 


••'  inibi  add.  2.  3.      *••  m.  lexanda  i.      "'  pren. 

.  rciraalt  2.  Mirowat  3.  Mirovalt  eiiam  Benoit  p.  346.  dixit.  '*«  omnetnau 
Qobis  c.  S.  '••  sibi  succidius  3.  '••  agripinensium  3.  •**  visiMli  i.  '••  praesulis  add^  2.  3^  •*•  deeet 
|.  •^*  Is— giibernavit  desvn/3.  —  2.  alio  atramento  pergit.  '^'  suo  p.  2.  '"  diocesis  i?  •'•  ro- 
ifrttci  i.  ^^*  tocabulum  era»um  2.  •'•  praecessor  ac  successor  i.  "•  hanc  ecclesiam  2.  •"  q.  sedc  3. 
•^*  d.  8.  9.  •"  sagaclier  2.  3.  ««•  Sequitur  in  2.  vila  Brunenii  auctore  Wiberio,  iu  3.  tero  kmc  :  O^i  »oc- 
cessit  lox  ortiis  venerabiiis  Bruno,  postmodum  Roinanx  sedis  papa  elecliis  a  Domino.  De  riijus  aciibuakic 
iniiiiuai  dicere  supersedemos,  quoiuam  ea  alibi  ad  plenum  descripu  esse  novimus.  Uoc  lantum  bic  iiiserero 


jg;i>gn.y: 


hGTM. 


V.  diptoroa  ap.  Beootl,  p.  XXIV. 
'^)  SaialOM. 


(90)  Cf.  Chron.  Mediani  monasterii  SS.  fV,  p.  02. 

(91)  Rortey. 


^67  APPEND.  AD  PIBONEM.  46S 

38.  Viani  l^llur  universae  carnis  ingrcsso  ponii- A  lionfs  dccani,  doclrinx  boiiac  ••'  cruUaUi»»  ad  ftuOi- 

flce  llerimanno  (t026),  successit  vcncrabiiis  Bruno,  cienliam  instruclus,  omissis  pucrilibus,  Immo  juve- 

qui  postea  in  Romana  urbe  aposlolatus  functus  bo«  nilibusnugis,  soHicitevacabatpsalmisetoraliouibus. 

iiore  Lco  nonus  nonieii  accepit,  Quaproptcr  si  ali-  De  sumplibus  sibi  a  parentibus  *•*  quani\is  admo- 

rjuem  fidelein   audirc  deleclat  quae  et  quanta  in  dum  satis  ad  mensuram  decrclis  "^  parcc  vivcbal, 

episcopaiu  Lcncliorum  gesserit,  et  quomodo  in  Ro-  cl  si  qua  sibi  exinde  rescderant,  indigcntibus  ero- 

mana  urbe  pontirex  factus  se  babuerit,  librum  de  gabat ,  ac  cum  columbina  simplicitate  prudentix 

vila  ei  virtutibus,  qui  in  ecclesia  beaii  Apri  habelur,  serpenlis   insisiebat    •»».   Clorlosus   ergo   ponlifex 

perlegat,  et  illic  pleniter  inveniet  '^^  Bruno  cernens  eum  in  utiliiaie  sanctx  ccclesiae  ita 

59,  Quoniain  gesla  priscorum"»  ponlificum  hujus  ad  alta  ■"  crescere,  inlimo  IseUbatur  corde,  alqiie 

sedis,  prout  coniigit ,  soripta  cognovimus  ,  videUir  cogiiabat  eum  qualitcrcumqiie  quolibet  bonore  exal^ 

iiobis  iiicoiigruuin,  ut  acta  vencrabiHs  Udoiiis  *^',  qui  tarc.  Nam  Gebizone  primicerio  lunnanis  rcbus  esem- 

fiiit  in  hac  sede  successor  *^^,  sanciisbimrc  nicmoriie  pio  ••^,  istum  promovit  ad  bonorcm  ejusdem  primi- 

papx  noni  *''  Leonis  sub  silcnlii  sera  occultcmus  ceriatus  ,  qiiamvis  lunc   primum  adhuc  Imberbis 

■••;  sed  ad  cognilionem   scqucntium  recordaiioni  intraret  adolesccnliae  gradus  "•. 

iradamus  servanda  ''^.  Fuit  bic  ex  nobilissiina  pa-  B  ^^  40.  Virginilalem  suain  regi  cxlonim  voveral,  pro 

renlum  '^^  slirpe  orlus ,  cx  ulraque  parte  rcgali  qua  retineiida  ejus  majestaiein  indcfcssis  prccibus 

stemmale  clnrus.   Palcr  ejus  diclus  est  comes  *^'  exorabat  ***.  Huic  Dco  placiiac  et  sanclx  voluntati 

lUquiiiiis,  cx   neubariorurn  rcgione  orlns ;  matcr  ncquam  non  defuit  lemptalor,  qui  eum  noctu  el  diu 

vero  cjus,  Matbildis  nomine,  cx  Alemannia  duxit  '^®  insislcndo,  a  sanclo  nilehatur  avellere  proposito. 

genus.  Ambo  ab  aviiis  parcntibus  prxdiorum  rcdi-  Iiaque  secundum  humanam  fragiliiuieiu  suum  ani- 

tibus  et  diviiiarum  ampliludine  praedili,  divinac  rcli-  inuni  ad  ejus  pravam  *^'  suggcstionem  obsequcndani 

gionis  calore  fervidi,  non  multum  flectenlcs  animos  indinaverat;  ci  nisi  Doniiniis  aijnvi^set  '•*,  paulo 

ad  disponendos  honores  hiijus  scculi.  Himc  itnque  iniuus  cjiis  aniina  iu  inferiio  habitavcrat.  Nam  divina 

pueruium  fere  decenncm  Dco  dicaluin  glorioso  Leu-  prapvenliis  gralia,  in  diutinum  incidil  languorem,  nec 

Ghx  sedis  prKsuli  Brunoni  Iradiderunt  divinis  lilte-  hosiis  antiqiius  in  euni  inalignam  prxvaluit  adiinplcre 

ris  imbnendum  ,   ac  venerandx  congrcgalioni  "•  siiggestioncni*®'.  Scd  utDeusomnipolensostenderct, 

domos  sancli  Slephani  canonice  "^  adnectendurn.  banc  se  ci  innrmitaiem  causa  correclionis  Iransini- 

Qui  snb  domni  Waltcri,  posica  prsediclai  congrega-  q  sisse ,  in  somnis  per  sancium  Johannem  evaiige- 

YARLE  LECTIONES. 

placuit,  quod  abbaiias  Mediani  nionaslerii  et  sancli  Dcodali  dono  Cbonradi  gloriosi  impcraloris  receperilf 
;ic  sulidc  in  propria  vesiitura  sancUe  Lcucliorum  scdi  reliquit.  Iseiiam  inier  inulta,  qiise  sux  conlulit  evcler 
sia»,  proehenfiim  fralrum  canoiiicorum  sancli  Slephani  adinodmn  :un|.li;i\il,  rcddcinio  cls  Muiuiii  vallcni 
vnn\  (Tciesia  ci  cunclis  appendiciis,  et  RaiicuKi  quoquc  vilhim  et  oinnia  cjus  appendicia.  nccnon  ecdesiani 
dc  Luciaco  pro  niPinoria  suse  ordinationis,  ui  per  nianus  decani  claiistri  suae  sedis  lierel  exinde  fratribus 
ea  die  congiua  refcclio  et  centiim  paupcrihiis  eleinosyna;  largilio.  Qui  etiam  ad  aposlolicain  sedcin  prove- 
clps,  noii  iraincinor  sunc  primiiivaj  sedis,  TuIIcnsis  videlicet  ecclesia;,  Romae  in  ea  synoilo,  in  qua  sanctum 
Gerarduin  consliluit  nominari  iii  sanciorum  numero,  fecit  consecrationem  doirvni  abbulis  Dcrvcnsis  coenobii 
saiicli  marlyris  Beriharii.  Siquidem  pracfaia  abhatia  Dervensis  ab  antiquo,  scilicet  a  Garibaldo  Leucborum 
pnesule,  (ilio  Volfadi,  cujiis  tcinporihus  fuit  conslructa  eadem  ahbalia,  fuerat  huic  sedi  suhjecta  dono  et 
jienediclione ;  scd  comes  Odo  violentcr  eam  tenuerat  et  Qiiendain  ejusdem  loci  fratrem  Miloncm  noinine , 
accepto  noii  inodi(0  prccio,  eidem  coenobio  pra;fecerat»  et  ad  sufTocandam  suhjectionein  crclesix  Leucho- 
rum  eum  a  Rogcrio  Cnthalaunensi  prsesulc  ordinari  coegerat.  Dum  ergo  beatissimus  papa  Rcmis  synoduin 
ngercl,  idem  Milo  poeniludine  inoius,  (luod  injuslc  ordinalionem  susceptsset,  puhlicc  coiam  doinno  aposlo- 
lico  satisfecil,  donum  abhaliae  reddidii,  Cluniacum  abiens  in  bona  conversationc  viiain  duxit.  Toiiiis  autero 
congregationis  conscnsu  domnus  Wandclgerus  ejus  loco  subrogatus  (9i),  ad  subruendam  oinneni  occasionein 
petiil  a  Cathalaunensi  prxsulc  Rogerio  benedictionem,  qui  inventis  occasionihus  distulil  illius  ordin.niiuneni. 
Jam  dictiis  vero  Wamlelgerus  Ronix  domnuni  aposlolicnm,  qui  adhuc  Tulleiisem  goiehal  plehem,  adiii, 
cunciam  rem  ordiiie  pandit,  consilium  ejiis  et  solamen  cxoravii.  Doinnus  ergo  papa  archiepiscoporuiii  cou- 
silio  Helinardi  Lugdnnensis,  Hugonis  Besonliensis,  Mainardi  Senonensis  el  alioriiin  poniificum ,  qui  syuodo 
ifiteriuerant,  pra^dictum  abbatoin  ordinavit ,  et  ob  memoriale  facti  eum  suo  pristiiio  noinine  Bninoiieui 
scilicel  vocari  institiiit,  ac  quxdam  privilegiaderebus  ejusdem  ahbali.ne,  sua  aucioriiaie  rohonivii  Quo* 
iiiam,  eu.  ••*  2.  f/i  vita  Bruuonis  media  delicit.  "*  priorum  5.  "'  iidonis  5.  '**  deest  3.  *"  iioiii  pa- 
pc  3.  -  "*  occuUamus  3.  "'  s.  t.  3.  "*  progenie  p.  siirpe  cditus  3.  "•  deest  5.  "®  congrcgationis  1? 
**^dee$t  5.  "•doclrina  iinpense  5.  "'  apparcniihiis  5,  "*  direclis  3.  *•'  transciirsis  crgo  piierilibiis  annii 
ac  in  bivio  PylhigoriciK  y  liierte  adolescenli»  gradibus  asceiiais  dextrum  callem  stiidiosc.  recurrcUal  atqi^c 
per  arclain  viani  de  virluie  in  virlutcm  ascendendo  diuliiis  proficiebat  add.  3.  *••  aharc  5.  "'  e.  r.  5. 
?••  biijusmodi  ergo  promolus  hoiiore  virtutum  sludiis  studehat  alios  praiccllerc ,  caslllaiem  super  oinnia 
amare,  subjeclos  ad  illani  soirdte  scrvaiul-.ini  sliidiosc  cominonere,  nec  laineii  qiios  vidcbal  in  hac  rc  fra- 
giles  volcbat  ullo  mo(lo  vilipcndcrc  add,  3.  *••  inter  plurimas  sariCloruiii  nuMnorias  dilcclissinii  doiiiini 
sancti  Joannis  evangelislsc  noHK^ii  invocnbat,  ut  ipso,  qui  crat  virginis  malris  filius  adoptivus,  sihi  ad  ejus 
graliam  promercndain  essct  luiop  ac  defensor  propicius  ndd.  3.  *'*  interdlu  3.  ••*  deest  3.  •••  adjuvas- 
seu  3.  *^*  itaquc  continua  et  pcne  annuali  iiifirmilalc  deteniiis  a  cunctis  sibi  familiaribus  jam  ad  iiiorleia 
usque  desperabatur  de.  .  lis  funebribus  cxequiis  a  ciinctis  praesentibus  tractabatur  add,  3. 

NOTiE. 
(92)  Cr.  miracula  S.  Rjrcharii,  c.  i2;  Mabili.,  Acl.  U,  p.  850  :  llic  vir  —  schtdutis  annotnta. 


409 


CESTA  EPISC.  TULLENS. 


470 


Vislam  dignatur  adinoncrc,  quatinus  a  pcrversa  rcsi-  A  evangeliorum  libro»  trfum  pra^ictarnm  prjediciio- 


piscerei  volunlale.  Cui  ct  dixil  "* :  Scia$  te,  fraier^ 
ideo  talia  pali,  quia  votum  quod  Deo  voveras  infrirt' 
gere  disposuisti;  ted  $i  in  promisso  fidelHer  penene- 
rare  voluerig,  el  desideraia  sanitaie  citius  donaberis, 
et  divina  gratia  in  cunclis  tuis  actibus  foveberis. 
Qiiod  •••  cum  •••  !n  somnis  bxc  ••^  se  (»bservalurum 
Deo  annuenle  promisisset,  erat  ei  simile  qiiod 
quasi  •••  tres  subscriptiones  prsesagas  fuiurorum  ^i!)! 
traderet,  et  in  os  ad  comcdcndiim  imponeret,  qua- 
rum  meinoriam  semper  in  animo  rctinuii,  nec  uili 
suorum  ramiliarium,  nisi  iu  uUiino  Yttae  flne,  noti- 
iicare  voluit.  Tamen  carum  seriem  post  dicemus, 
ciim  locus  oporlunus  evciierit.  Ailirmabat  autem  bu- 
jiismodi  visionem  ea  •••  nocte  sibi  apparuisse,  qua 


num  •'•,  quas  in  somnis  videiai.  exempLria  veri* 
dico  recognovit  oraculo.  Siquidem  primo  ioco  a  le- 
isenle  est  rccKatum  divini  eloquii  exempium  :  iVuiii- 
qnam  legistis  in  scripturis  :  Lapidem  quem  reproba- 
verunt  wdipcanteSj  hie  factus  est  in  caput  anguU?  A 
Domino  factum  est  istud,  et  est  mirabile  in  oculis 
nostris  (Mattli,  xxi ,  42).  Dcindc  secundum  exem* 
plum  est  dictum  de  prologo  evangelii  Lucae  evange- 
listae  :  Serviens  Domino  sine  crimine,  Tertium  autcm 
fuit  in  eodem  evangelisla  de  Zachaiia  U  Eligiibcth  : 
Incedentes  in  omnibus  mandatis  '^*  Domini  sine  que^ 
rela  (Ltic.  i,  6).  Horum  ergo  verbir.im  exemplaria 
sibi  a  Domino  •'^  reminiscens  dudum  prsenr.onstrara, 
veluti  apes  prudcniiiSma  dapes  floriim  inderesse 


suo  venerabili  patri  domno  pracsuU  Brunoiii  in  soin-  B  aniino  revolvebal.   Quamlibet  enim  a  quibusdam 


nisr  visum  est,  beatum  Pelrum  apostolum  •*•  cum 
prothomartyre  Stephano  se  infulatum  ad  principnle 
altare  apud  Wormaciam  deduccre  bonorincc,  et  ei 
quiiique  calices  aureos  ad  prxsagium  rcruin  sequen- 
liuni  tradere  (95). 

41.  Non  mullo  post  idem  gloriosns  Bruno  apud  prae- 
diclam  urbem  Worniaciam  ad  apostolicam  sedem  est 
promoius  (1049),  et  istum  de  quo  loqulmur  venera- 
))ilem  Cdonem  Romam  duxit,  cum  quibusdam  suis 
familiaribus,  quique  iii  omnibus  •**  prx  celcris  scr- 
vitio  adhxsity  idcirco  illuin  in  majori  familiaritatis 
amicitia  connexit  •^*.  Biennio  auiein  fere  exacto  •^^ 
(1050),  domnus  apostolicus  antiquam  patriam  pri- 
laamquc  sedem  revisere  voluit,  et  intervenlu  cjus- 


quasi  pro  nimia  simpliciiale  reprobaretur,  tamen 
incessanter  satagebat,  ut  in  divino  servilio  sine 
crimine  ac  sine  querela  sccundum  humanam  possl- 
bilitatem  ante  Dei  oculos  invcnirttur  •^*. 

43.  Studcbat  ciiam  mores  sui  praedecessoris  •*• 
domni  Rertoldi  •••  in  multiplicandis  rediiibus  et  or- 
namentis  eccicsiiB  siiae  sedis  pro  posse  imit..rj,  atr|ue 
hostes  patriac  non  timehat  pro  defcnsione  pauperun) 
ct  ecdesiarum  ••^  inimicos  ficri.  Adquisivit  quoque 
ab  ilaimone  comile  ecclesam  quandaro  •••  ad  scr^ 
vilium  fratrum  congregalionis  i^aiK  ti  Siephani,  quam 
eis  pro  annuali  die  suae  ordinaiionis  perpetualiler 
rememorando  contradidil.  In  destriiendo  castello 
Vallicolor  •••  (95),  in  quo  annnllando  suus  anieces- 


dem  Udonis  congrcgalioni  fratrum  sancti  Stephuni  C  gor  venerabilis  Bruno  sine  Hne  laboraverat,  iia  mul* 


ecclesiam  de  Tranculfi  villa  el  praediuin  de  Blundri- 
valle  reslituitt  et  eisdem  canonicis  privilegiuin  liber- 
tatis  apostolica  eicommunicationc  subnixuin  corro* 
boravit  (94).  Demum  domnus  aposlolicus  ccrncns 
eum  10  sancta  religioiie  de  virtute  in  viriuiem  pro- 
ficere,  disposuit  cum,  praecedenle  cleri  plebisque 
electione,  in  hujus  scdis  praesulaiiis  officio  sibi  sub- 
rogare  (1051),  ac  legatione  std  Uenricum  lorlium 
Romani  iinperii  reclorem  direcia,  tllum  sibi  succes- 
soretn  substitucrc. 

42.  Adepio  ergo  honore  pontificatus,  ita  coepil 
esse  iu  cunciisagcnLiis rebus  strenuiis, veluti  fuisset 
a  prijuaevo  •'^  in  his  disponendis  sagaciler  institutus. 


timodo  precatu  et  pretio  pcr  c'x;cumvicinos  compa- 
triotas  eiTecit  ••%  quod  bis  cum  •"  armis  bellicis  a 
fundameniis  dejecit.  Monnslerium  sancti  Cengulfl 
jam  diu  pene  dirulum,  el  cliam  igne  conV.Juslum,  iii 
congruum  reparavit  8t:itum,  atque  ornamentis  cc« 
clesiasticis  et  necessariis  subsidiis  ac  aedidciis  am- 
pliatum,  fecit  divino  scrvitio  et  sanctae  rcligioni 
locurn  aptum  (96),  ubi  laudabiliter  vigel  canonicali 
more  superna  servitus,  et  Chrislo  annuente  vigebit 
In  perpetuum,  ut  speramus.  Praedium  sancti  Aniani 
cuiu  suis  appenditiis  in  suburbio  suae  civitatis  situm 
ab  Indensi  abbate  rcgali  auctoritate  gioriosi  llenrit  i 
teriii  Roinanorum  imperatoris  per  commutationem 


Teiiluni  erat  Treverim  15  Kalcndas  Sepiembris  ad  «^  accepit(97).  Pro  quo  eliam  quasdam  res  herediiario 
sacrx  ordinationis  benediclionem,  iibi  Deus  ei  cle-  jure  sibi  a  parentibus  concessas  legitime  delega« 
nienter  ostendit  sux  pietatis  dispositiouem.  Nam»  ut  vlt  (98),  ubi  disposuerat  xdificia  monachorum  usui 
inoris  esi,  posilo  super  humeros  ejus  sanctorum      apta  divina  suppeditante  gratia  construere,  ac  fr^« 

VARIiE  LECTIONES. 

••^  V.  Siquidem  in  apostollco  habitu  eidem  sanctus  Joannes  ewangelista  apparuit,  cujus  formam  qitafti 
soliio  sihi  visam  recognovit.  Qiii  eum  qtiare  tamdiu  in  ianguore  jaceret  rcquisivit.  Ipsoque  respondente  se 
iiescire,  videbalur  sibi  sat  amicnbiliier  respondisse  5.     "•  El  5,    •^*  deest  1.    \^^''  se  h.  3.     »••  deest  3. 

quique  ei  p.  c.  in  omni  servicio  sollicilius  adh.  3.      •"  eonnexnil  3» 

•*•  superscriptioiium  3.      •^*  jn.  ct  justificalionibus  ciun  sineS^    '^' deo 

»••  beltodi  1.    »•*  sibi  add.  3.    •••  de 5.    »•»  vallicolorum  3^ 


'••  eadem  3.     •*•  a.   p.  3. 
•"  exaiicto  4,    •'^  primicerio  1. 
3.    »*•  inveniret  3.    •*•  p.  sui  3 
•■*  eOicit  5.    •••  eum  1. 


811 


JSOTiE. 
(05)  V.  Wipcrli  Vium  Bnmonis,  Ff,  1.  Heinrici  IV  rcgis,  a.  1065,  ib.,  p.  XXVIIIL 

(94)  Cf.  dlploma  ap.  Benolt,  p.  CXXVI.  (97)  V.  diploma  ap.  Bcnott.  p.  XXVIII. 

(95)  Vaiicouleur.  (98)  V.  chartam  UJonis  1. 1.  p.  LXXiX. 

(96)  V.  dipi.  Udonis  ap.  Benolt,  p.  LXXIV  et 


<Tt 


APPEND.  kD  PIBONEM. 


47  i 


tres  sanclae  rcligioiiis  ainorc  rervcnles  aJ  21  ibidera  A  ^^^0  probabilius  disponerei,  ul  exlndjS  sublatus  ui 


congregare,  el  de  propriis  rediiibus  su£  bereditalis, 
quibus  pluriniuni  abundabat  '**,  ei  congrue  neccs- 
sarios  sumplus  ordinare.  Cujusinodi  aulem  fuerit 
rerum  ibidem  ab  co  destinatarum  disposilio,  conli- 
net  apostolicum  privilegium  Alexandri  papx,  quoJ 
ju  sancti  protbomartyris  Slepbaui  relinetur  archa- 
rismo  "^.  Sed  inorie  prxventus  nequivit  ad  uiigueni 
suuro  pcrducere  deslderium,  quod  cuicumque  suo 
succcssori,  cui  Deus  vellc  et  possc  dederii,  reliquit 
perducere  ad  eiTcclum. 

44.  llaque  urbs  Lcuclia  suo  lempore  mullis  ad- 
Tersilatibus  "•  a  circumvicitiis  "*  compairiotis  et 
extraneis  aggravata,  iion  tantum  doliiit  de  laboribus, 
quos  eo  vivenle  esl  perpessa,  quantum  flevit,  quod 
htijusmodi  sagacitalis  el  rcrvorls  erga  utiiitaleni  suai  ^  lam  *^*  Inauditain  (99)  didicerit,  qua  plebera  Cbrisii 


regali  palatio  primum  capellanus,  poslmodum  factus 
sit  cancellarius.  Ibi  etiam  quantus  fuerit  princiuibus 
regni  satis  apparuii* 

46.  Qui  Omnipotentis  occulta  dispositione  "^*  ccii« 
ceditur  aniisles  et  ordinatur  Tulleiisi  ecclesias  (1070). 
Cujus  xJiflciim]  non  soluio  imperfeclum,  sed  eiium 
ruinosura  reperiens,  non  miniinuro  condoluii  '^'9 
immo  repedare  cogitavit;  q\m,  quod  meniiexn  ejus 
dirius  ^  angebat,  sine  intermissione  ingemiscens^ 
de  consolalionc  ^^  anlmarum  sibi  commissarum  de- 
spcrabat,  quoniam  qua  populum  doceret  lingua  *  * 
proisus  ignorabaL  Scd  divina  virtus  clrca  ipsuni 
dignabalur  gloriosum  ostciidere  miraculum,  cum 
jam  sexagenarius  parvo  quidem   tempore   ioqiie* 


ecclesiae  virum  non  fuit  diu  passidcre  digiia.  Nain, 
ut  jam  diximus,  castellum  Vallicoior  '*^,  quod  pene 
40  annis  ^^  Leucborum  ccclcsiam  vebcmenter  aQIl- 
xerat,  se  vivente  destructuin  *'*  dimisit,  quamvis 
eodem  quo  praesentem  vilam  iransiit  fraude  quo- 
rundam  restructum  fuerit;  omnes  inimicos  siiae  sedls 
aut  victos  aut  pacatos  iti  suo  fine  babuil;  quicquid 
ad  ponliGcalem  prxbendam  pcrtinebat,  sicut  ante* 
cessor  suus  Bertoldus  prxsul  tenuerat,  suo  succes- 
$ori  solide  babendum  roliquit.  Ergo  sicut  superna 
fuit  volunlas  pridie  Idu»  Julii  (1009),  18  su.-n  ordi- 
nationis  anno,  ab  bac  luce  subiractus  est  '*',  et  iu 
suse  sedis  ecclesia  ante  aliare  sancii  Biusii  est  bono- 
rifice  tumulatus. 


saiis  intcltigibiliter  et  a  inalis  desisiere  et  quacquo 
bona  perlicere  edocens,  pervigili  cura  gubernar^ 
satagercl.  Porro  quam  infatigabilcra  in  Pei  fanui* 
latu  se  exbibuerit,  in  divini  officii  nocturnis  bo- 
ris  *^^  quam  assiduus  fuerit,  In  celebriiaie  sacro- 
sancii  roysterii,  Interius  corde  roactatOy  exierias 
quam  sollemnis  extilerit,  in  sacris  ordinationibus 
ponliOcii  quam  angelious  apparuerii,  sirat  uec  de 
Memoria  qui  viderunt  labi,  ita  ncc  futiiris  mortali* 
bus  facile  poterii  innoiesci.  Ilic  niinirmn  in  eleino* 
sinis  fuerat  misericordissimus,  in  peregrino:ani  tcI 
hospitum  susceptione  Iiilarissiinus,  viQCtis  ct  xgro  is 
visitator  piissi.mus,  in  viduarum  vcl  piipillorum  ile- 


45.  Domno  Udone  '^^  de  mcdio  faclo,  veiicrabiiis 
Plbo  ad  eaodera  sedem  moi  successit  "'  ordinan- 
dus.  Qui  parentibus  non  infimis,  sciljcet  pairc  Tliict- 
maro  •*•,  maire  vero  Dudiclia  progenlius,  de  tcna 
Saxonum  oriundus  exiillt.  Qui  ab  setaie  primaeva 
litterarum  discipliiiae  iradilus,  sub  niagistro  Aniio:;e 
postea  futuro  Agrippinensium  '"  praesule,  scolarura 
excercicium  tmnsigens  *'^,  divinae  inslitutionis  alque 
mundanx  peritia  adprime  emicuit.  Dcin  vcro  jain 
ddolescentulus  in  Halverteiensi  ecclesia  efficiiur  *'* 
canonicus,  ubi  oinnem  callcm  prudentiac  cuin  mo- 
desta  fortitudinis  opcratione  Inter  coxquxvos  ila 
prdecucurrii  ^°,  ui  cuiicia  ofHcIa  ipsiiis  ecclcsi9& 
paulatim  susciperet,  laiidabililer  peragcrct,  qiiiu 


^  fensione  justissimus ,  ivostremo  in  djl  ciiune  De  c 

J.   ^ !... 1,..     > !.>! U^      O! rv 


I 

proximi  perscverabat  ferventissiinus  *^.  Sicqae  D.  i 
gratia  perfusiis,  quoscuinque  genete  yel  fa  Q'(a  9 
tcnuiorcs  in  clcro  considcrabui,  nou  taiM  verbis  pa* 
tcrn:e  consolaiioiiis ,  quain  etiain  rebtis  $usieiita« 
bat  »*•. 

47.  Civiiatem  cum  suburlno  ceterisquc  suis  appea- 
ditils,  quae  a  diebus  siii  prxdecessoris  *••  quasi  de* 
serta  fuerant,  quemadmoJum  locuplelaveril,  ae.liiicia 
suo  tempore  consiructa  demoiistrant.  Quotiens  enini 
episcopio  "^  bellum  imminebat,  qiiain  pluribus***, 
mensa  suae  victualibus  disiractis,  ecclesio)  pacem  a 
tyrannis  irrueniibus  circumquaque  comparabai  **'• 
Prtmo  igiiuraditu  prxdictx  sancii  Stephani  basilicaQ 
turrim  cum  gemellia  campanaribus  (100),  sub  qua 
eiiam  bonorcs  ecclesiai  cuncios  prxtec  poniificium  d  praesul  idoni  juxta  aram  sanctas  Mariae  Magdalen;o 

VARIiE  LECTlOiNCgu 
"•  habitabai  3.  •"  archarissimo  I.  »*•  adversantibus.  4.  •»•  c.  el  c  5.  ■••  vallicoloris  5. 
•»«  annos  3.  •»•  deslrucndum  3.  »•»  est  1.  s.  3.  »»*  leuchorum  pontificc  add,  3.  •*•  s.  m.  3. 
•••  thiemaroS.  »»^  agrippiuesium  i,  »»«  transiensl.  »••  dee$t  i.  •*•  praecurrit  3.  »**  di<ipci- 
iaiiooe  3.  »*«  cor  doluii  i  ?  »*»  duriusS.  »^^  condolatione  4.  •*•  lingam  1.  •"  prius  add,  5. 
•*'  aique  diurnis  add,  3.  »^»  Qui  nec  propiciis  exaltalus  nec  adversis  dcjectiiSi^  sed  illaias  sibi  contume- 
lias  proChri.sto  paiienter  ferens,  non  solum  notis  ci  amicisverum  eliam  iniinicis  apparebat  amabiiis  add^  3. 
•*•  ingenuos  auieiM  egregie  nuiriens  opibus  ecclesi»  seu  dignliaiibiis  diiabai  add,  2.  •••  p.  sui  3.  ••^  epi- 
S4sopo  5.  «^*  piurimum  3.  »•»  Super  bis  autem  quae  memorando  retexuimus  si  quispiam  incredulus 
liflisiiaverit,  ad  templum  proiUomarivris  revoivai  oculos  moutis,  nosque  meudacii  miuim^  redarguet  Te( 
adulaiiouis.  add.  31  .       ^  . 

mjM. 

(99)  Scllicet  Galliciun.  P.  $tino  tranilathnii  S.  Gerardi  eelebrakantur  konta 

(100)  Benott,  p.  398,  hoc  in  a.  1091  coliocavii  et  ioto  conveniu  in  dicta  turre  a  primii  ve$peri$  u$que  ad 
ex  iHKKiam  codice  (Gestorum?)  haec  rcfert  :  Funda-  $ecunda$.  Sciendum  «<^  ^uod  alf  afHiquo  jwfeues  da 
vtf  Pibo  et  con$truxit  turrini  liuju$  templi  cum  duabu$  eccle$ia^  etiam  eanonici,  iUa  die  Ci^nveniebant  y  ei  iii 
iampanii  et  dedicavili  unde  quolibet  anno  m  cra-  dicta  turre  iimul  bibebani  et  comedibantt  at  guktibn 


475 


GISSTA  EPISC.  TULLENS. 


47A 


bonorifice  sepuluit  requiescit,  a  tundaineiitis  coii-  A  poliiana  igltur  urbe  regrediens  (i087)»  a  floriosi»- 

simo  Grsecoriim  imperatorc«  (|iii  valde  ipsiun  dilige- 
bat,  non  parvam  dominic»  crucis  porlionem  impe'- 
trarit^  quam  cuin  sacrls  rcftiqiiiarum  pigneribus  dor- 
satibusqne  preciosissimis  muliisque***  alterius  luodi 
donariis  ecclesuc  su:c  '^*  dcvoius  conlulit.  Ju^sit 
ergo  cntcem  inagnam  ex  auro  purissinio  gcmmisqtie 
radianlibus  artificiose  fabricarl»  in  qua  vitalis  ligni 
margaritum  cunctis  opibus  preciosius  condigne 
impoiicFeiur  ad  comporlaiHiiim ,  uiqne  superposiU 
lamen  ^*^  clarttate  lapidis  oculis  intuenlium  eviden* 
tcr  appareat,  ei  fideliuin  cordibus  compunciioiicni 
afferat  pariter  "*  el  salutem.  Quid  plura?  Petnde 
mundi  relictis  omnibus,  jam  consecraiur  mon;»chus; 
4iuod  tam^n  fiebat  clanculo  iii  Divioncnsi  ccenobio. 
49.  Poslquam  autem  plebs  Tullensis  lanto  se 


siruxit,  sed  iiec  minus  eelsitudine  cjusdem  media 
iria  alUiria,  ntedium  quidem  gioriosae  Dei  geniirlcis 
Mari»,  dexlruro  vero  apostolis  omnibus,  tertinm  a 
sittifttris  martyrtbus  saneiis,  sed  et  pigneribus  inuliis 
reliquiarum  imposilis,  devotus  coiisecravit.  Itein 
laquearia  ejusdem  monasterii  mystico  opere  ful- 
geulia,  piciurain  qiioque  dominicae  majestaiis  jinmi- 
neulem  altari  prxcipuo  arte  vel  scemaie  dccoravit 
pneciosiiistM.  CeroAam  similiier  argeiiteam  awea 
varieiate  micantcm  »  quae.  speciosa  ainpliiudine 
medio  sinu  dependet  basilicae  fabricare  *'^  jussit. 
Sacrorum  ctiam  vasorom  numero  calicem  cx  auro 
purissimo  preciosissiinis  ornntum  lapidibus  adauxit. 
liem  canipaiiar  cxstrueiis  ligneum,  siiniina  icctl  **' 
crepidine  promineus,  plumbeis  operuit  laniinis;  B 
canoellain  qiioque  simili  curavit  tegereflietolia.  ff^ 
umffuara  '*'  taiiii  ponlilicis  gesta  possU  r«iitiM|o« 
rare  •■' per  singula?  Qui  profecto  quod  legrrat : 
OciotiiM  inmica  esi  animw,  seinper  mentc  '**  rrti- 
nens,  aut  in  augmentandis  ecclesi»  oriiamentis 
restniendisque  sacris  SRdiQciis  insudando  *'*|  aul 
publicis  ordinationibus  universui  parrocbiae  ***  sux 
ftolliciiando  nuiuquam  inventus  est  ociosus. 

48.  Sed  quoniam  nec  minis  nec  blaiidiciis  regio! 
poicsiatis  a  fide  et  obedientia  sanctae  Itoinanae  sedis 
ireiierahilis  Pibo  flecii  nequibat,  inier  inDuniera 
lantae  persecutiouis  damna ,  qux  sedulu  perfcrebat» 
curiem  Tullensis  ***  ecclesias  juri  debiiam  Ocrchcini 
***  nomine,  bonore  quoudam  et  frugalilate  opiiiatis- 


orbatacn  f atroQO  persensit,  incomparabiliter  lugeiis 
qM^  sai»ttis  petuit  consilium  caelitus  suinpsit,  suni- 
mumque  Itoman»  sedis  pastorem  per  legatos  adieus, 
^lesoLaiionis  suoe  seriem  et  quod  desiderabat  pate- 
fecit,  et  eo  usque  supplicaiionibus  lacrimosis  ante 
ipsum  incubuii»  donec  piae  pelitioni  ipsoriim  papa 
sanctissimus  ignoscens ,  proprium  pastorem,  queui 
repetebant,  vel  sicut  erat  monachuni  reddi  juboret, 
quio  immo  apostolica  auctorilate  compellcret.  Ilac 
ergo  gratia  divinse  miserationis  suscepta,  Oinnipo- 
teiiti  aposlolonimque  principibus  laudes  iion  inde- 
bitas  persolventes»  Divionense  monasterium  la:ti 
adgrediuntur,  reverentissimum  Pibonem  quasi  redi- 
vivum  cuin  gratiarum  actione  recipiunt,  et  majore 
simain,  qiiaiu   per  fldeles   regis  diebus  ainiserat  C  admodum  quain  prima  exultatione  Lciicborum  sedi 


ntuhis,  anle  vitas  sux  tcrminum  ecclesiae  restituit 
per  quinquennium.  Denique  videns  pra^dictus  pastor 
i«perialem  persecutionem  miuime  ***  ininui,  sed 
noniiullos  episcoporuni  per  omne  **^  Tlieutonicorum 
regnum  adlixrentes  rcgi  de  inobedienlia  Romanoe 
sedis  condemnari ,  non  tamen  ***  de  sui  constaniia 
ambigeliat « immo  iustinctu  divino  proptor  peccaio* 
ntro  suoriim  pceniientiam  **^  locum  doiulnicos  p»s- 
ftionis  adire  cuplens,  ciim  comite  Coiirardo  (101) 
muliisque  rcf^iii  prinpipibus,  ducenie  Deo,  llieroso* 
lymam  pervenit  (1085),  ubi  qiiatqiie  sanctissiina 
doniinicae  **'  conversationis  loca  nou  miiius  corpore 
q^am  corde  contrito  periustrans,  aiite  Domiiii  uioiiu- 
nealum  pro  reaUium  suorum  venia  lacriuianim 


solemniter  reiiithronizato,  a  "*  niaxluio  usque  ad 
minimum  fideli  obedieulia,  qiioad  vixit,  cleruscuni 
populo  pariter  obsequuiitur  "^,  et  sicut  vera  rell- 
gioiie  iiioiiacbus,  ita  sollicita  dispensalione  permnn- 
sit  *'•  episcopus  vencrabilis  Pibo  dilecius  "^  el  Dco 
et  boiuiuibiis, 

50.  Nec  illud  silentio  pnetereunduro  "^  censuimus, 
quod  sa*pe  dicliis  pator,  quamdin  supcrslci  foret , 
pro  consecralionis  suae  die«  sed  iiec  luiiius  posi  viiai 
praeseiiiis  inetam ,  pro  depositionis  aiinuali  luce 
celebriter  memoranda  ***  ecclesiam  de  Bue  fratribus 
suis  contulerit.  Tribus  similiter  altaribiis  in  turi^ 
"*  consecratis  idem  benignissimus  pater  de  propriis 
reilditibus,  videlicet  de  theloneo,  30  solidos  eo  tenore 


uberrimis  imbribus  profusis,  orationibus  diutissimis  D  conccssit,  quod  ***siugulisannis  pro  dedicaiionis  ce-* 
incambende,  pro  animalius  eiiam  sibi  commissis  lebriiate  exbis  iOsolidi  fratribusdeservireul,  alipa 
Ikiminum  exorabau  Inibi  supplex  episcopos  sociis  auiem  20  solidosquilibei  fiater  baberct,  qui  iuibl 
imdienlibus  devovit,  si  quando  Deus  repatriare  *^  sediilo  serviens,  noctumuni  lumen  cum  lincis  vela<- 
«ibi  concederety  Hico  monacus  fieret*  Constantino-     mentis  aluribus  semper  subministret;  ctad  aupr9« 

YARI^  LECTIONES. 

»**  fabricari  3.  *•*  templi  3.  "•  inquam  3.  "^  rememorari  i1  »••  dtsiti.  ••»  desiidande  S» 
•«•  barrochiae  1.  ••*  lellciisis  1.  »*»  licrtbelm  3.  **»  neqiiaquam  3.  »*♦  omnemS.  »••  tantuin  j^f 
•^*  pcenitudlnem  3.      »**  domiiiicas  —  sibi  coiumissis  detunt  3.      »••  repatriari  i  ?     »*•  m.  quoque  5» 


•^»  deett  i.    •"  lantum  5.    ■"  p.  a.  3 
pus  et  1?  ed.  et  deeu  3.    »"  preteriendum  3. 


ad  i.    »'*  oiisecuiictur  I.    "•  |iermanxit  i.    »'*  d.  episcu* 
*"  Ure  l.    »••  quo  3. 


"*  rememoranJa  3. 
KOTiE 


ponionem  af>portaboi  ob  revereniiam  dieii  feui  el 
raaM  fraiermlatiOf  $i  iesebai  unu$  tn  menw. 


(101)  Lucemburgensi. 


^75  SUAVII  ABBATIS  S.  SEYERl  476 

«Ziciiiin  canor.icorum  seryiliiim  mcilieuuem  vini ,  A  «ifliciens  donavil  "».  Qui  lanJem  ovcs  sibi  ••■  coni- 
qtrod  dlcebalur  de  labtrna  episcopi,  ciijus  summa  missas,  quas  jam  dinlunia  pace  foveral,  sumino 
40  modiis  conslal  [non  miiius  contradidit  ***].  Alo-  paslori  *'^  comniendaiis,  aiino  ordinalionis  siiac  38, 
dinm  eiiain  in  Gcminoldi  villa  comparavil,  quod  ab  incarnalione  Domini  1107,  8  Kal.  Decemliris 
sanclse  Mariae  Magdalenae,  penes  ciijus  aliarc  cxlre-  venerabilis  Pibo  nialurus  *••  senio  beaio  fine  requic- 
mae  resurreclionis  dicin  prxstolalqr,  ad  luminaria      vii  in  Cbrisia. 

YARIiE  LECTIONES. 

^*^  daunt  i,  *■«  His  aique  similibusexerciliis  desudando  vir  rdicis  memoriae  ornavit  temporamtiiu 
bono  odore  usque  nd  consummationem  vila!.  add.  3.  "'  oliin  sil)i  5.  **^  p.  Chrislo  recommcndaiis  3. 
"•  maturo  fessus  3. 


ANNO   DOUINI   MGYII. 

suAyius 

ABBAS  S.  SEVERI  LN  CAPITE  YASCOM^. 


NOTITIA  HISTORICA. 

{Histoire  lUliraire  de  la  France^  t.  IX,  328.) 


Siiive  nVsl  connu  dans  rbistoire  que  depuis  qu*il  fui  parvenu  h  la  dip^nite  d*abbe  do  Saint-ScTer  au  €ap 
de  Cascognc,  diocese  d'Aire.  C^est  ce  qui  arriva  en  1092,  y  ayani  succcde  h  Arnaud  Desiios.  II  parall  avoii 
^ie  fort  z^le  pour  le  bien  de  son  monasiere,  ei  ne  le  fnl  pas  moins  poiir  le  lieu  oh  il  est  siluc.  D'abord  ce 
n'^iait  qtriin  bourg  oii  village ;  mais  le  geiicreu}!  abbe  eiil  assez  decournge  pour  enlreprcndre  de  rerigeren 
tilre  de  vilie«  ct  assez  de  creilii  pour  y  reiissir.  Ayaiit  obtenu  de  Guiliauuie  Sancbe,  duc  de  Gascogne,  et 
irilrr.iquc.  son  cpouse,  la  permission  de  rcnloiirer  de  murs,  il  trouva  le  moyen  d'en  faire  la  dcpensc.  Le 
desseiii  cxecuie,  ii  ajisenibla  les  babitanls  el  convinl  avcc  eiix  dcs  couliiines  ct  nsnges  qui  y  scraient 
invioiableuient  observc^s  dans  la  suite  pour  y  maintenir  le  bon  ordre  et  nne  police  unifonne.  Quelque  aiien* 
tif  nu  resUj  que  fQt  Tabbe  Suave  k  revendiquer  les  l>iens  de  soii  monaslerc,  il  n'avaitpoint  le  genie  lourn^ 
9UX  proces.  II  cn  donna  des  preuves  par  le  soin  quMl  prit  d'accommoder  ccux  qiie  sa  maison  et  rabbayede 
1.1  SnuveMajour  avaient  entreelles.  Et  pour  resserrcr  plus  ciroiicnienl  les  lieiis  de  la  paix,  il  eiablitenlre 
Tgne  ct  rauire  une  socielc  mutuelle  dc  pri^res.  Suave  continiia  i)i  gouvcrner  son  monastere  sur  ce  in^ine  picJ 
jusqu^au  treizi^me  de  fevrier  1107,  qu'it  finitses  jonrs.  II  fut  heureiix  en  successeurs,  dont  le  prcmicr  et 
lc  iroisicme  dcvinrent  successivcmcnt  ev6ques  d'Agen  avant  Ic  iiiilicu  du  xii*  siccle. 

ily  a  decet  abb^  deux  monumeiiis  de  liiteralure.  Le  preinier  csi  le  recueil  des  nsagcs  ct  coulumes  dont 
on  vient  de  parler,  et  qne  dom  Martene  ct  doin  Durand  ont  lires  de  robscurlK^.  Ils  sont  compris  en 
dix  neuf  arlicles,  et  formenl  le  code  des  lois  suivant  Icsquelles  la  ville  de  Saint-Sever  se  devait  goiiverncr 
a  Tavenir.  On  y  est  enlre  dans  un  grand  deiail,  et  Ton  y  a  pris  de  jiistes  mesures  pour  bien  distinguer  les 
droiis  respeciifs  de  Tabbaye  d'une  part  et  ceux  des  ciioyens  deraulrc. 

L*autre  monument  de  Tabbc  Suave  est  une  Icttre  aussi  forle  quc  nspcctucuse  au  pape  Pascal  II,  poiir 
hii  demander  jtisiice  contre  iine  senlence  poriee  par  ses  Icgals  au  prejudice  de  son  monastere.  II  s^agissait 
de  i*eglise  de  Notre-Dame  de  Solac,  que  Tabbaye  de  Saint-Sever  etceilede  Sainle-Croix  de  Bordeaiix  se 
disputaient,  et  quc  les  le^ais  Amat  d^OIeron  et  Hiigues  de  Die  avaient  adjugeo  a  ce  dernier  monasiere, 
quoiqiril  y  eilt  des  rescrilsdcs  papes  Alexandre  II  etGr^goire  VII  qui  en  conrinnaient  la  posscssion  a  Pab- 
baye  de  Saini-Sever.  Suavc,  avant  recouvrc  ces  pieces  qu*on  n*avaitpu  produire,  denianda  une  rdvision  du 
proces ;  et  c^est  lc  sujet  de  fa  lettre  au  pape  Pascal.  Quoiqull  ciit  inter^t  de  se  concilier  les  bonncs  gr&* 
cesdece  ponlife,  il  ne  cberche  point  ^  lui  faire  sa  cour,  en  lui  donnant  des  titres  pompeux,  coifime  en 
usaient  tant  d^autres  en  semblables  occasions.  L*auteur  se  borne  dans  rinscription  de  sa  letlre  ^  le  quali- 
lier  simplemeni  Mque  de  Home  par  la  grdcede  Dleu;  et  c'esl  un  des  points  qui  la  rendent  plus  remar- 
qaable. 


477 


STATUTA. 


i78 


SUAVII  ABBATIS  STATUTA 

PRO  S.  SEVERI  VILLA. 

(Circa  an.  1100.) 
[Martene,  The$aur.  Anecd.  I,  277»  ex  charlario  abbaliae  S.  ScYeri.] 


Qaoniam  dies  hominis  breves  sunt,  ellabilis  est 
memoria  eorum,  ideo  quae  ulilia  sunt,  et  esse  pole- 
runt,  Utleris  duximus  esse  commilieuda. 

Noium  sit  igilur  pnesenlibus  et  successoribus 
quodSuavius,  Sancti  Severi  abbas,  salviialem  quam 
SS.  dux  Vasconiae»  et  Urraca  uxor  sua,  in  honorero 
SancU  Petri  Sanclique  Severi  consiiiuerant,  ad  in- 
stanliam  et  preces  hominum  ejusdeni  loci  permisil  et 
suslinuit  circumquaque  valiari  el  muniri ,  ut  ab  iii- 
cursu  et  malignilate  bominum  ibidem  tulius  possent 
permanere.  Yerumtanien  anlequam  suum  assensum 
de  clausura  villse  eis  concederet,  de  moribus,  con- 
suelodinibus,  lesdis,  et  pedagiis  ibidem  percipieiidis 
inter  se  convenerunt,  et  tactis  sacrosanctis  reli- 
qaiis,  jam  dicli  hoinines  pro  se  suisque  successori- 
bus  jurejurando  fi rmaverunli  ut  quod  conslituere- 
lar,  inviolabiliter  observarelur.  Simili  modo  pracfa- 
tus  abbas  eadein  observanda  in  ^erpetoum  affir- 
mavit. 

i.  Primum  igilur  slatulum  fuit,  quod  abbas  sem- 
per  portas  viU»  clauderet  et  muniret,  el  in  eisdem, 
ralionc  dominii  ct  porlarum  clausurae,  ab  intrantibus 
ei  exeuntibus  pedagia  perciperet.  Burgenscs  vero 
reliqiiam  clausuram  vilix,  arbitrio  abbalis,  scmper 
clauderent  el  munirenl.  Similiter  abbas  duas  plateas 
eirca  moDasterium,  causa  spatiandi  et  domos  xdi- 
ficandi ,  sibi  et  suis,  libere  et  absque  nlla  servituie, 
retinuii;  unam  abarenario  usque  ad  vallatum,  di- 
recte  ab  inde  usque  ad  Galam ,  alteram  a  refectorio 
Qsque  ad  viam  qu»  vadit  ad  Pontillum ;  quaedam 
eiiam  alia  spatia,  ut  ibi  domos  aediiicarent,  jam 
coneesserat,  et  tunc  concessit  libere  episcopo  Adu- 
rensi,  ei  quibusdam  aliis  militibus. 

2.  Insuper  institutum  fuit,  quod  si  quis  vicinum 
suum  interficeret,  inierfector,  et  suae  res  in  pote- 
siate  abbaiis  essent.  Simililer  si  eitraneum  qois 
infra  arobitum  vilias  occideret,  simili  poena  damna- 
retur.  nisl  constaret  eum  aliquem  de  villa  interfe- 
cisse,  vel  ad  redempiionem  coegisse.  E  furibus 
ettam,  et  eis  consentientibtis,  eadem  poena  ut  de 
bomicidio  semtur.  Si  quis  vero  ex  supcrbla,  vcl 
ex  indigm^tione  motus,  conlra  aiiquem  exlra  do- 
mum  sQam  arroa  extraxerlt  sex  solidos  abbati  per- 
Eolvat. 

3.  Si  vero  aliqucm  volneraverit,  pro  vulnere  si* 
iKiliter  sex  solidos  persolvat  abbati;  et  pro  qoalibet 
Bpecie  armorum ,  sez  solidos  persolvat  abbati.  Si 


A  vcro  vuliiiis  iegitimum  fucril  in  profundiialc,  vel  in 
longiiudine,  xvni  solidos  vulnerato  persolvai ;  si 
non  legitimum  fucrit,  faciat  laiso  quod  fuerii  judi- 
calum.  Stalutum  fuit,  qiiod  si  alter  alterum  verbe- 
raverit,  sex  solidos  abbati  persolvat,  et  sex  verbo- 
rato,  nisi  ipse  eum  rcpercusserit ;  tunc  ulerque  ab- 
bati  sex  solidos  persolvat.  Slatuium  eliam  fuit,  quod 
si  aliquis  donium  vicini  sui  invaserit,  scx  solidos 
abbali  persolvat,  et  douiino  domus  similifer.  Si  quis 
bomiiiem,  sine  licentia,  vel  praecepto  abbalis,  in- 
tra  villain  ceperit,  iiibi  furando,  vel  cum  furlo  ipsum 
invenerit,  cl  solidos  pro  invasione  villae  abbati  per- 
solvat,  et  capluin  abbati  reddat.  Item,  si  qiiis  ban- 
num,  vel  sigillum  abbalis,  a  quocumque  factuin  vi-l 

^  inierpositum  iiifrcgerit,  sex  solidos  abbati  persolvat. 
Siiuiliicr,  quoliescunque  pra?co,  vel  nunlius  abbatis, 
aliqoid  pracccperit ,  vel  iiilcrdixerit,  ab  oniaibus 
observetur;  qui  non  observaveril,  quinque  solidos 
abbaii  persolvat. 

i.  Et  hoc  statutum  fuit,  quod  si  abbas  miserU 
pro  aliqiio  de  suis  burgensibus,  ut  ad  emn  veniat^ 
sine  mora  ad  eum  venlat;  si  vero  aliquid  incoepcrit 
anlequam  ad  eum  veniat,  sex  solidos  persolvat 
abbali,  nisi  jam  mensa  ad  comedendum  sit  ei  positat 
Tcl  nisl  caput  suum  jnm  incoeperit  abluere,  vel  nisi 
pannos  proprios  incideril,  vel  nisi  aliqua  infirmilate 
sit  gravatus,  ita  quod  ad  euin  venire  non  possit, 
vel  nlsl  aliquis  mortuus  fuerlt  in  domo  soa.  liis 
peractis,  ad  eum  slatiin  venire  non  differat.  Iteui 
^  statutum  fuit  quod  si  abbas,  vel  sui,  injoriam  passi 
fuerint  abaliquo,  et  injuriator  judicio  stare  noluerit, 
et  abbas  propter  injuriam  sibi  illaiam  faballicare 
super  eum  voluerit,  vel  conlra  eiim  exercitum  mo- 
vere,  burgenses  de  praecepto  abbatis,  super  inju- 
rianles  ipsum  sequantur;  et  si  quis  sine  licentia 
abbatis,  a  cavallicatione  abfuerit,  sex  solidos  abbati 
persolvat ;  si  de  exercitu  remanserit,  sex  solidos 
abbati  persolvat,  et  damiium  quod  propter  absen- 
tiam  ejus  habuerit,  abbali  restiliiat. 

5.  Praeterea  coin  magtia  deliberatione ,  et  pluries 
requisiio  consilio,  mercatum  qiiod  diciiur  La^^rf, 
statiierunt,  qood  quisquis  ad  illud  mercalum  vene* 
ril,  secure,  et  absque  ullo  impedimento  veniret, 
Dnisi  debitor  esset,  vel  fidejossor,  vei  homicida. 
Statutom  eiiam  fuit,  quod  si  quis  extra  terminos 
mcrcali  aliquid  emerii,  vel  vcndiderit,  et  extra  ter- 


179  EVAVII  ABBAllS  S. 

minosejus  reiinerl  posiit^  rem  em4>tam  YclvendUam  A 
custos  mercali  sibi  reiineal, 

6.  Praeierea,  si  ali«ralkii  ni  memio  injtirkHii 
fecerii,  abbati  vel  ntmiio  sno  t^ghiii  tiendriois  per^ 
solval,  et  injurialo  legitime  salisfacial.  Mercaiiim 
et  eius  securius  durat  a  die  lovis  |>ost  meriillem 
usqiie  ad  Domiiiicam,  donec  prima  celebreiur.  Sia- 
iuiam  eiiain  fuii  quod,  si  quis  extra  villam  perf^ereL» 
ei  in  via  aliquam  mercaturam  venientem  ad  viliam 
emeret ,  a  vendilore  lesdam  rcclperet ,  et  abball 
persolveret,  vel  de  suo  daret. 

7.  Similiier  siatutum  fuit  quod,  si  quis  ad  domos 
rusiicorum  extra  viilam  perrcxerit,  et  ab  eis  vinum 
Yci  pomacium  emerii,  et  per  sc,  vel  pcr  alium  in 
pertculo  stio  iila  ad  villam  atiulerit,  quocunque 
iempore  illa  vendal,  iiber  erit  a  lesda.  £amdein  ^ 
iiberiatem  hafbet,  si  hoves,  vaccas,  oves,  caprss, 
porcos  vendiderit,  nisi  iantum  ea  in  macelio  vcl 
nercato  statuio  Tendiderit.  Si  vero  annonam,  vei 
aliud  emerii,  ei  inira  mensem  et  diem  aliquid  de 
itla  mcrcatura  vendiderit ,  lesdam  pro  toto  dablt. 
Extranei  vero,  sl  aliquid  venale  ad  viilam  allulerini, 
sive  in  prapsenii,  slve  in  rutnro,  vendiderini  in 
lniroiiu  portarum,  lesdam  persolvani,  vel  secufita- 
iem  non  vendendi  lemnario  ractanl. 

8.  Siatutum  etiam  fuit  quod,  si  inercaior  yiatory 
ui  pedagiuin  possit  evadere,  a  slraia  deviaverit, 
vel  per  villam  transiens,  pedagium  noii  pcrsolverit; 
si  consequi  poterii,  mercaluram  amiliai;  vel  eam 
cum  abbaie  componai. 

9.  Siaiulum  eiiam  fuii  qiiod  qui  pannos  laneos  in  ^ 
vilU  ven^let  babuerii,  oclo  soiiikM  a«iiuatim  aUiaii 
persolyai. 

10.  De  nuDdinis  similiier  statuium  fuii  quod  in^ 
cipiuni  feria  quinia  poHi  Pentecosteu^  ei  durani 
per  undecim  dies,  ui  omnis  qui  ad  eas  venerii, 
tecurus  sii«  iiisi  fuerii  liomicida*  vel  aiiquem  de 
villa  ad  redempiionero  coogerit.  Ei  quandiu  durani, 
omiiet  banniti  ei  pignoraii  siui  absoluii.  &  'fiis  in 
ipsis  alioul  injuriam  lecerii«  viginii  denarios  pro 
p«iia  dabli  abbaii,  ei  qiiod  Jusium  fuerrt  faciai 
eoiiqaenMiiit  olsi  bomicidium  in  eis  perfciraverii. 

11.  Prsierea  jnm  dioiassibbaB  eoncossii  babita- 
toribus  viii«,  Doa  ad  veiideadum,  sed  ad  construea- 
das  domos,  faciendos  facos,  ei  ad  cxleros  iisus,  duo 
iiemora,  unum  quod  dicilar  Padoenoe,  ei  alterum, 
Ifiiod  diciiar  Mariini...  Gxtera,  ^idelicei  cuka  ei 
iiicutta  tibi  rellnuii,  sicui  a  fundaUMibus  monasterii 
douaia  ei  eoneesta  fueruni  bealissimo  mariyvi 
Severo,  necnon  Salvalori  abbaii  cjotitem  lod  sicui 
in  membranis  ei  privilegiis  notlris  scripium  esi. 

12.  Siaiuiuffl  eliam  fuit  quod.  si  extraueii  causa 


SE\£RI  STAT(3TA.  AVf 

vendendi,  in  animalibus,  vcl  in  pbuittris  aliquid 
abstraxcrint,  in  exitu  portarum  lcninam  persolvant. 
Mem  dicimuf  de  ■corariis,  oiiod  lemnam  debeani 
iSate. 

13.  De  burgensibus  yillae  siaiutiim  eti  quod  in 
etiili  nofi  dolitaai  dare  lemnam,  nisi  de  fcrro,  sale, 
ei  piscibus.  Verumiamen  quaodiu  nundinae  dnra- 
verini,  jam  dicti  burgenses,  sicui  cxteri  homines, 
lemnam  persolvant. 

14.  Statuiom  etfam  fmt,  quod  si  qais  falsam 
mcnsuram  de  qiiacunque  re,  ad  emendam,  vel 
vendendum,  habuerit,  sirie  misericordia  persolval 
abbaii  sex  solidos;  si  vero  de  mensnra  fals^  vicini 
conquesti  fuerint,  pro  unoquOque  CDnqneretoi^  ah* 
bas  sex  solidos  habeai,  et  conqucfenlibus  jfolsariui 
damnum  restituat. 

15.  Ad  ulilmum  vldens  ahbas  riiiitaiem  homl- 
num,  et  quod  de  facifi  non  possct  vitla  pt>piilari,  ni 
ciiius  popularetar,  dixit  et  concessit^  qnoil  si  de 
homlnibus  Sancii  Severi  vellent  ibi  xdificia  fncere, 
quod  liceret  eis  intra  viccnnium;  vicennio  vero 
iransacto,  si  in  illn  vellcni  inorarl,  el  per  annum 
et  diem  secum  csseni,  et  de  suo  proprio  paiie  co- 
mederent,  ei  slne  qucrimonia  ahbaiis,  demde  mor% 
burgensinm  se  liaberent,  nisi  forte  casalli  enrum 
manercnt  postea  desolati,  lunc  per  riHoisuos,  tcl 
per  selpsos,  quamvis  fn  villa  a^dSficarent,  easa^ns 
coopcrbnt,  ieneanl,  et  servlant,  ei  in  eisdem  ira- 
ncant.  Si  vero  servientes,  vet  condnctitii  Imrgmtium 
exstiierint,  quantumcunqne  abbati  placuerii,  de  ers 
lanquam  de  aliis  lioininibus  vohintalem  saani  faclat, 
ct  eos  ublcutique  vohjerit  COllocet. 

16.  Statulum  eilam  fuit  et  bene  flrmatnm  quod, 
si,  porlis  clausis  vili»,  .«iliquis  in  eam  aliunde  in- 
traverit,  vel  exicrif,  nisi  ^ausa  evadend»  mortis, 
iamquam  invasor  villse  judicoiiir  ei  condemneiur. 

17.  Staiutam  eliam  furt  quod,  st  quis  de  villa 
flihero  de  suis  membrit  msjoribus  se  prlvaverit, 
CLSolKlos  abbaii  persolvai,ei  eum  eode  lurpau) 
membro  conveniat,  ei  de  turpatione  aUQrum  mem- 
hroram  in  arbitrto  sit  )iidieaniiani. 

18.  Staintnm  etiam  full,  ijtiod  sl  qitflssino  himde 
deeedat ,  abbas  in  omnibus  rebas  suit  ei  saceedai; 
et  81  quls  lestamentum  Aicere  nohicrti  de  rehut 
siiis,  monasterio,  pro  anima  stta,  medietatem  iri- 
buai. 

19.  Procedenie  tempore  statiffum  esiqn^d,  si^bhat 
apud  se  mensurctm  legitimam  emendt  el  vendMidi 
annonam  semper  habeat,  pro  mensufa  «  ventfiiore 
manus  plenas  annonse  perciprai.  In  flne  slainiimi 
est  qiiod,  si  de  tiovo  aliqtrid  statiieirdam  evenerii, 
siatuatur  ei  conserveiur.  Amcn. 


4MI0  POVINI  MGYIX 

FOLCARDVS 

ABBAS  LOBIENSIS 


NpTITIA  HISTORICA  IN  FOLCARDTO 

(fffil.  lllt.  dB  ia  Franci,  IX,  9») 


folrard,  abb6  de  Lobes,  ati  dinc^Ke  de  Cambrai,  ftTnil  siio^ASd^  k  Arnoiil.d^  1091.  U  j  QTait  aiors  mx* 
buil  ans  f\ne  ce  monastere,  aittrefols  si  tlliistre,  gdmissait  soiis  Poppression  de  ce  dernier  et  dii  fanx  prteur 
Oitialile,  qtii  rnTatent  rednit  ^  un  6tat  dt&plonible.  La  discipline  moiiasikiue  se  reasenttt ,  comnie  c'ost  pres- 
qiie  tmiioiirs  rordinaire,  de  ta  disetie  dcs.  clioses  ieiii|>oFeUes. 

L'bofpitaiiic  et  les  aunidnes  y.  claienl  presque  abolies^  par  la  ralson  qiron  avattdissi|i4  les  ToimIs  de^tin^s 
hi  cet  efTel.  Ce  riit  niie  granJc  occasian  d'exercice  ponr  la  sagaciie  et  le  zele  de  Folcard.  II  fll  lellenient 
usage  de  Tun  et  de  Tautre,  qne,  dans  Tespace  de  treize  ans  qu*il  gOMVerna  ce  inonasldreen  qnalil^  irablic, 
U  reiissiil  k  Ini  rendre  qiieli]ue  cliose^le  wn  ancie»  liiMre,  et  monrut  ayec  la  nepiitativn  d'uii  serviieur  d« 
Dicn  exact  ct  %cl6  pour  la  tionne.  <i jscipLinc  ^^  siirioul  pour  roflSce  divin. 

II  y  a  de  Ini  nn  niciuoire  siir  l*ciai  od  &c  irouvait  alors  son  nionasl^re.  li  le  pr^senta  h  rempercnr 
llcnri  IV,  et  ce  priiice  y  fit  droit  par  un  dipl6me  qu-*on  a  impriiiie  a  s:i  suite,  comme  il  se  trouve  dans  Ui 
Gliroiitq4ie  de  Lobes  (5pt<t/.Vi,  6U1  4)*  Lemeuioire  de  Folcard  est  itii^essant  ponr  l*liistoire  de  cette  ab« 
liaye,  priiicipaleinent  en  ce  qui  rcgai*ilQ  lacofulnitc^des  anciens  avoues.  Onsaitqu*ila  devaienleire  dcfen* 
seiirs  et  protecieurs  des  nionasleres,  coinine.  Icurs  peres  icmporels  ct  lcs  conscrvalenrs  de  lenrs  privitc<ces; 
et  Ton  voii  par  cct^rit  an*ils  cn  dtaient  devcnus  lcs  ptus  graiids  pitlards.  Le  dQluit  qr*  prccede  te  deuiildes 
miii^r«t$  de  LobM*  et  lu  fki  sontd^mi  biHfi  goOl»  L*aii4eury  Ltinoigiie  la  ronllance  de>  ironver  an  iriiiuiiat  liu 
priiice  fa  jttsiice  qu*i!  ire8peraU.pil9id»la  pan^dAW  niinislres.  11  y  a  taisse  des  iiiarquta  de  sa  ittoUesMeol 
de  sou  bnniilit^,  CD:  8*y,quall/iMJit  abb^  sm^f^i  dfi  nom,  nomine^  non  merUo. 


EPISTOLA  XIV 

FOLCAPDt  ABBATiS  HENRICO  IMPERATORI. 

pieiL  VU60I.) 


lUiiRiqa^  gralla,  Dci  ex^llemiisimo  Bogia.iorum  A  domiQ;ei)q9tr.x  sancl»  Lolnensis  Ecclesi»,  oramus 

imperainri  Autusto,  Fi^CyiBI>OH  al>^t  nofniiie,  nqn  gptiefHer  nc^aodias  |Mro.t«<i  clcineiilia«  el  exaudias 

merito,  et  pn&iUus  grcx  cccnobii  LobiensiS ,  augiiicn-  in  lua  justitia. 

tttmcastitusTiciori.-ectpacis,  ad.s^MX|U}i.qM;i|i^e.  E^ccieftia  no&lra»  in  angulo  regni  lui  pennUinin 

hoiniiiis.  fundata,  stib  tiluto  Apostolorum  B.  Pctri  et  Pauli  dc- 

Salomon  rex  qnondam  paciGcus  primordia  rtrgnt  dicatajam  qningentis  aniiis  opiima  liticriaie  potiia 

soi  jiistitiae  liidiciKMtdi  Qonicntiooe.  nmlicuiiin  dfiiili?.  e8i.prionun  regum«  et  rcgno  ei  aucioritaie  lirmiter 

eaiis,  snper  eo  satoMiiMn«fMt«B6««iMtfS»«digaML  concea6«k  noc  wm  apHittcsiina  prjMtioriiin  ac  posses* 

commcndat,  dicens  :  Facere  mieericordiam  et  judi^  sionum  munificenlia ,  pro  qiiibjs  oinnibus  pcne  sibt 

cfam  mii^ts  placet  Domhw  quam  victim<e.  lliijus  praer  anbiraciis  ctaniat  ad  tc,  iiipolc  vidiia,  quonlam  nou 

scripti  Gdiicia  el  spe»  misericordia  etjudiciopotiundit  alias,  si  non  coram  tc,  o  Cxsar ,  obviant  sibi  ve^itas 

ego  Fulcardus  ctnn' dekito  coipore  pairoQi  rmtrir.  el.  miaerloordiaz,  ueqiie  tiit«ieuiis  justitia  el  pax 

videlicet  et  S.  Ursmari  pontificis,  et  ramilia  prxseiiti,  ruuut  iii   oscula.   Tales  igitur  in  abbatia  Lobiensi 

osquc  ad  tbronum  reginm  cuin  temcrario  ansu  pro^  fueruni  lcgcs  inajorum,  qi»  {ntegne  penluraveroni 

niinpens  (ctenim  snbseilis.imperiatibos  nusqnaip  lo*  UM]pe  ad  Thcoduinflin  episcoiMim.  C«3teUaDus  Tu« 
cum  oblinet  jusliua,  omnesquippe  retribuiionem  se-  ^diniensis,  quod  nobis adjacet,  castri  totam  prxfecta- 

quuntur  ct  munera),  super  multirooda  afQictione^  i:ajn  abbaliae  debet  tenere  in  manu  sna ,  nec  aliqiios 

egestaie  npsira,  el  mis^raliili  direptione  prxdiorumi,  debet  sustinere  derens^rcs  vet  advojratos,  tiisi  qoi 

et  posse^ioiuim  el  facjutiatnm,  acpriltin«  liberia.is  bttrcdiia  ii  sttnt    banrcdiuie.  Snlecesspria  :  roodu 


m                                           ADELGORll  MAGD£B1}RG.  ARCHI£P.  W 

liabentur  in  villls  S.incii  Petri  mtilti  advocati ,  imo  A  sionis  ylllas  qualii>et  occasione  ifl?adantt  omnemqua 

raptores,  iii  aliquiLusquinqiie,  in  aliqinbus  quatuor,  annonam  cum   redditibus  exinde  nobis  provcnien- 

in   aliquibus  Ires ,   in  aliquibus  eUam  seplcm ;  qui  tibus  aut  pro    se  accipiant,  aut  tandiu  violenter 

prxter  trcs  principales  generales  placilos  qnando-  detineant,  donec  majora  quam  prius  pelierunt  ab 

ciinque  volunt  ibi  sigillatim  placitant  :  precaiuras,  liivitis  cxigant.  Crebrescenlihus  bis  apud  nos  malis 

imo  rapinas,  quas  nullas  omnino  bahere  debent  de  jam  iriginta  annis,  in  Iioc  bieiiqium  pervenitgUdius 

avena,  de  multacibus,  de  denariis,  de  omnibus  pene  usqiie  ad  animam,  et  dum  ab  aeslu  Iribulaliouis 

mobilibus  contra  voluntalein  paiiperum,  non  pre-  quserimus  nondum  inventam  requiei  umbram,  in- 

cando,   sed  toUendo   faciunt  saepius ,  ubi  sigillaiim  currimus  succisionis  falcem  et  lanccam,  quam  in- 

noclurno  diverliculojacendo  pauperes  mansioiTarios  lulissc  nobis  plangimus  Monlensis  comitissae  mili- 

omnimodis  aflligunt.  In  placilis  pniiler  bincinam  et  tiain,  qux  in  succcusioacm  ignis  et  depraedalionem , 

tesleiam  non  debet  habere  advocatus  nisi  Ires  dena-  cl  capiivitatem  et  morlcm  rcdcgit  tolain  juris  nostri 

rios,  et  alicubi  duos  ,  modo  si  aliquis  non  placito  viciniam.   In  his  omnibus   non  est  aversns  furor 

ecabinorum  banno   fuerit  devi^^tus  sine  polcslale  ejns,  sed  adbuc  manus  ejus  extensa  :  quanquam 

advocati,  advocalus  vult  habere  tertinm  denarium  ;  prohibcat  gladiuin  a  sanguinc,   cicessil  terris  ju- 

qiiod  iiuilo  modo  debet  fieri,  nisi  omnino  rcslstens  B  stitia. 

devictus  fueril  censura  advocati.  In.  loris,  iii  san-  Sub  his  diebus  Eiberlus  ,  nobilis  adolescens,  bcl- 

guinis  fusura,  in   manumissuris,  in  licenlia  mari-  lico  ictu  vita  dccedens,  iu  ogonia  posilus  S.  Petruin 

tandi,  in  morlua  raanii,  nihil  debet  liabere  advoca-  sanclumque  Ursmarum  devovit  sibi  b:ercdem,  qni- 

tus,    nisi  minister  abbali  declamaverit  apud  euin ,  bus  omnia  jqris  sui  possessiva  reliquil  ad  fcoi  re- 

et  ipsc  advocatus  ei  redemerit  :  niodo  aliquaiido  quicm.  Post  triennium  obilus  ejus  perlalo  corpore 

lertiaui  parlem  ct  aliquando  toias  trcs  paries  diri-  hiijus  B.  palroni  nostri  Ursniari,  omnia  iegitime 

pieudo  sibi  vindicant.  pcrvadiinus,  scu  in  noslram  possessionem  coiiverii- 

Legilimiis  advocatustolamfamiliam  allarisSancti  mus,  iegitimojure;  sed  prnRcipuum  illud  allodium 

Petri  debet  lenere  inmanu   sua  :  nuiic  his  et  illis  Asgup  nominalum,  non  cst  veriius  sancio  nobisqiie 

per  parles  in  beneficium  distracta  depracdatur,  ct  conlradiccrc  consohrinus  illius  licct  iiijuste  llenri- 

annihilatur  non  unius,   sed  multorum    violentia»  cus  Marbasise,  pro  quo  vestrae  dignitatis  excellen- 

Ubicunque  in  vadiis  advocalus  tertium  denaWum  tiam  seu  clementiam  imploramus,  quatenus  ejus 

debet  habere,  communitcr  minister  abbatis,   et  mi-  excellenliam,  qu£    adhuc   nobis   resistit,  ex   hoc 

iiisler  advocali  vadium  debent  oppretiare  :  modo  coerceri  impelremus.  Dc  caeiero,  ne  nostra  exse- 

advocati  hinc  se  separant,  et  sccundum  arhitriiim  G  cremini  mulliloquia,  liat  querimoniae  nostrae  clau- 

suum  leges  suas  ex  integro  accipiunl.  Praeter  tiaec  sula.  Fiatpax  in  viriule  tua  ,  et  sic  erit  in  turribus 

vero  quae  diximus,  ita  nobis  quidam  borum  sunt  nostris  abundantia,  quibus  singulis  annis  deQciunt 

infesli,  ut  nisi  (fiiotannis  quidpiam  muneris  ad  libi-  etiain  victualia. 
tum  suum  a  noius  acceperint,  eiiani  ipsas  suedefen- 


irVTBA    AMNUM   AIG-llCX^ 

ADELGORIUS  sive  ADELGOTUS 

ARCHIEPISCOPUS   MAGDEBDRGENSIS 


ADELGORII  ET  iiLIORUSi 

EPISTOLA 

AD  EPISCOPOS  SAXONIiE,  FRANCIiE,  LOTHARINGIiE ,  ET  OMNES  CHRISTl  FIDELES. 

Attxilium  petunt  adver$u$  paganoi^  qui  Christianos  crudelissime  casdebant. 
(Edidit  Dom  Martenb  Ampl.  Collect.  U I,  col.  626 ,  ex  ms.  codice  Gra/rcbalensi.) 


Adelqobius,  Del  gratia   Magadaburgeosis  arcni-      Nucnburgensis,  IIerewigds  Misneiisis,  Hecil  llabcl* 
epitcopoft»  Albviws  Merseburgeosis,  Waleran.nus      bergeusis,  Hartbraih  Brandeburgensis,  Ottoco* 


*^5  EPIST.  AD  OMNES  FJDELES.  4M 

!""':  '.!''!'I1?/./*  "-l^^^^^^  ^,^""'?'  ™*'"  ^  '^•'^*'  Q'"^  ^^'•^*s  sum  ego,  quoniam  Dominus  forii- 

^^^^  ^j^j^.^  ^^^^  ^^  proieclor  salvaiionum  CbrisU 


jores  el  nu'nores,  RBciirHABDO  venerabili  episcopo 
Halbersleiensi  ,  Erkamberto  Corbeiensi  abbaii, 
Hbihrico  Paderbrunnensi ,  N.  Mindensl,  FRiDEnico 
archiepiscopo  Coloniensi,  N.  Aquensi,  0  Leodiensi, 
G.  Luiaringorum  duci ,  Ruotberto  gloriosissinio 
Flahdringensium  comili ,  Lamberto  archidiacono  , 
BcRicHOLDO  circumspeclissimo  pnrposilo,  el  Tan- 
chrado  iiisigrii  pbilosopho,  el  omnibusChrisli  tide- 
libus,  episcopis,  abbatibus,  monachis,crenii(is,  ro- 
clusis,  prapposiiis,  canonicis  ,  clericis,  principibiis, 
miiitibus,  minisierialibus,  clientibus,  omnibusque 
majoribus  el  minoribus,  dileciionem,  oralionem ,  el 
io  idipsum  salulem. 
Iliillimodis  paganorum  oppressionihus  et  calami 


sui  est.  Erumpiteel  venilcomncs,  amatoresChristi 
et  ecclesia»,  etsicutGalli  ad  liberationem  Jcrusalein 
vos  praparale.  Jerusalem  nostra,  ab  initio  Jibera , 
gemilium  crudelilate  facta  est  ancilla.  Hujus  muri 
propler  peccala  lioslra  corruenjnl.  Sed  ruina  haec 
siib  manii  vestra,  quaieniis  hipiJes  prcliosi  omnes 
mui  i  ejus  et  turrcs  Jerusalem  gemmis  adificentur. 
Plalea:  ojus  slernanlur  auro  mundo,  et  prae  borrendo 
sonilu  genliliuiii  iii  coiispectu  Pripegal»  canteiur  in 
ea  canticum  latiiia»,  et  pro  immolaiione  de  ClnU 
sliaiii  saiiguinis  effusione,  carnem  ei  saDguinem 
edant  paiiperes  et  salurentiir,  ut  laudelis  Doniinum 
qui  requiritis  eum,  vivanlque  in  saeculum  sxculi 


taiibos  diutissime  oppressi,  ad  vestram  suspiramns  ^  corda  vestra,  ut  non  dellciat  de  ore  vesiro  alleluia, 
misericordiam  ,  quatenus  Ecclesiae   malris  vesirx     alleluia. 


nobiscum  sublevelis  ruinam.  Insurrexerunt  in  nos, 
ei  prxTaluerunt  crudelissimi  gentiles ,  viri  absque 
misericordia,  el  de  inhumanilaiis  suse  glorianits 
malilia,  ecclesias  Chrisli  idoloiatria  profanaverunl, 
allaria  demoliti  sunt,  cl  quod  humana  mens  refugil 
audire,  ipsi  non  abhorrent  in  nos  perpetrare.  Iii 
nosirain  regionem  saepissimls  eflcrantur  ,  niilliqiiu 
parcenlcs,  rapiunt,  caedunl,  fundunl,  et  exquisiiis 
tormentis  affiigunt,  quosdam  decollanl,  et  capita  dsc- 
moniis  suis  immolanl.  De  quibusdam  visceribus  ex- 
traciis  roanus  abscissas  et  pedes  alligant;  Ubi  csl, 
inquiunt,  Deos  eorum?  Quosdam  in  palibulo  subla- 
tos  permltij\ut  ad  majorcs  cruciatus  omni  morte  lui 


Ad  hoc  bcUiim  devotas  offcrt  manus  cum  popiilo 
suo  rex  Dacorum  el  alii  priiicipes  per  cicuilum.  Ipsc 
etiam  rex  noster,  hujus  beiii  auclor,  cum  omnibiis 
quos  polcrit  adducere  promptissimus  erit  adjulor. 
Sabbalo  in  hebdoinada  Rogalionum  erit  conventiis 
nostcr  Mersburch,  et  ubicunque  in  oricntali  Saxonia 
opportuiia  habemus  loca. 

Sanctissimi  Patres,  mouachi ,  cremitx  atque  rc- 
clusi,  optimam  partem  ciim  Maria  elegistis;  sed 
quia  nunc  tempus  ita  exigit,  de  conlemplationis 
quieie  cum  Martlia  surgendum  esl  vohis,  quoniaiii 
fratribus  vcstris  plurimnm   turbatis,  cum  Mariha 


serabihorem  vitam  pei  trahere,  cdiii  vivi  aspfciant  se      admudura  necessaria  esl  Maria.  Yobis  loquimur,  imo 


per  abscissionein  singulorum  memhrorum  moru(i« 
cari,  et  ad  uliimum  cxso  vcnlre  miserabiliier  evi- 
&cerari.  Quamplures  vivos  excoriant,  et  cute  capiiis 
abslracta,  hoc  modo  larvali  in  Chrislianorum  fincs 
erumpunt,  el  se  Christianos  mcnlientes,  prxdas  ini- 
pune  abigunt.  Fanaiici  autem  illorum  quoties  comes- 
saiionibus  vacare  libet,  Ferus  in  diciis  ,  capiia,  in- 
quiuni,  vull  noster  Pripegala.  flujusmodi  0eri  opor- 
tet  sacrificia.  Pripegala,  ut  aiunt,  Priapus  csl  el 
Beelphegor  Inipudlcus.Tiinc  decollalis  anle  profana- 
lionis  suae  aras  Cbristianis,  et  horrcndls  vocibus 
ululanles:Agamus,  inquiunt,  dies  Ixliliae,  vlctus  cst 
Cbristus,  vicit  Pripegala  victoriosissimus. 


in  nobis  Christus  loquitur  vobis.  Surge,  propera 
aiiiica,  columba  mea ,  et  veni.  Flores  ])onae  operu- 
tionis  apparuerunt  in  lerra  principum  nosirorum » 
lempus  pulalionis  advenil  idololalrise,  vox  turturis 
aiidita  est,  quoniam  casta  mater  Ecclesia  ingemiscit 
de  idololatriae  spurcitiis.  Nemo  accenditlucernam  et 
ponit  sub  modio,  sed  super  candelabrum,  ut  qui 
ingrediuntur  luinen  videant.  Luceat  lux  veslra  co- 
ram  hoininibus,  ut  videant  opera  vestra  bona.  Surge 
itaque,sponsa  Chrisli,  el  veni.  Sonct  vox  lua  in  au- 
ribus  Chrlsii  fidelium,  qualcniisoinnes  ad  Christi 
feslinent  bcilum  ,  Christi  milltibiis  veiiiant  in  adju- 
torium.  Gentilesisti  pcssimi  suut,  sed  terra  eorum 


Hujusmodi  arfliciiones  sine  inlermissione  vel  to-  ])  <)P^iina,  carne,  melle,  farina,....  avibus  ,  ct  si  exco- 


leramus  vel  formidamus,  quoniam  eos  semper  pro 
gredi  et  in  omnibus  ingemiscimus  bene  prosperari. 
Ilaque,  fratres  charissimi,  totius  Saxoni»,  Francia;, 
Luiaringi»,  Flandriae  episcopi,  clerici  et  monachi , 
de  bonis  sumiie  exemplum,  ei  Gallorum  imitatores 
in  hocetlam  estoie  :  clamate  hoc  in  ecclesiis  :  San- 
ctiGcaie  jejunium,  vocaie  coetum,  congrcgate  po- 
pulum,  annunciate  hoc,  et  auditum  facite  in  omni- 
bus  lerminis  prslalionis  vesiras.  Sanclificate  bellum, 
suscitate  robuslos.  Surgite  principes  conlra  inimi- 
€08  Christi,  arripiie  clypeos,  accingimini ,  filii  po- 
lenles,  ei  venitc  omnes  viri  bellatorcs.  Infinnus  di- 


laiur,  omnium  de  terra  ubertate  proventuum,  ita 
ut  nulla  ei  possit  comparari.  Sic  aiunt  illi  quibus 
nola  est.  Quapropter,  o  Saxones,Franci,  Lotharingi, 
Flandrigen»  famosissimi  et  domitores  mundi,  hic 
poteriiis  et  animas  vestras  salvifacere,  et  si  ita  pla- 
cet,  optimam  terram  ad  iohabitandum  acquirere. 
Qui  Gallos  ah  extremo  Occidente  progressos  in  bra- 
chio  virlulis  sux  contra  inimicos  suos  in  rcmotissi- 
mo  triumplravii  Oriente,  ipse  tribuat  vobis  volunia- 
tem  et  poteuliam,  hos  affines  et  inhumanissiinos 
gentiles  subjugare,  et  in  omnibiis  beue  prospe- 
rari. 


MHM 


aaCA  ANNUM  MGVII 


THEODORICI 

ABBATIS  S.  HUBERTI  ANDAGINENSIS 

EPISTOLA  AD  LEODIENSES. 

(TiJe  Chronicon  S.  Ilubcrti  Andaginenftls,  Palrologinc  l.  CLIV,  col.  f42ft.) 


A!INO  DOMI!fI  MGFI 


HUGO 


^ 


LUGDUNENSIS   ARCHIEPISCOPUS 


NOTITIA  HISTORICA 

(Cfl//.  C/iri«/.  noY.,  IV,  97) 


Hugo  vir  ralt  prinuB  nobIIIlalis«  ut  pote  qni  ex 
Bttipind««  diicumfilirpe  prodieral;  prior  S.  Marcelli 
CabilonensiSv  imo  ,  ul  Wdeinr,  roonachus ,  neque 
eninir  ut  observal  nosier  Mabillon,  verisinule  est 
tune  temfiMris  smufaires  monachorum  priores  exsii- 
tisse»  Eiiffl  Lugdunenaen  camerarium  vocat  IL  P. 
Pagi^  ipie  rHndomenlo  nescio.  Fuil  deinde  Diensis 
e)iL8<*op4iS|  sedis.  apestolica}  logatus ,  Lugdunensis 
archiepiicopfis  el  cnrdinalis*  Jam  oslendimus  euin 
imI  sedein*  Liigdunensem  evecium  anlc  annum  I08G, 
atque<ie(inite*anno  pf^dntn  illud.  susccperil ,  diclu 
diHicile  esU  Aniuiin  lOSO  assignant  Burouius,  et 
D.  le  Laboureiir,  in  Iusul;c  fiarbarac  Ruderibiis,  cap. 
17,  ociogesiniuiii  sccundum  supra  niillesiinum,  Sam- 
mariliaui  fralros  cl  Mabillouius  iioster»  sequcntem 
D.  de  Larnures.  Pniiia  senienlia  iude  couruiaiur, 
quod  ubique  annis  1080,  4081,  iuio  ct  1C82,  Dicusis 
episcopus  consianier  appellelur.  Sic  Grcgorlus  VII, 
lib.  VII,  epist*  12»  quae  data  est  iii  l^omi  iamar,^ 
fN(/)cMii,  id  est  anuo  1080,  scribens  Manassi  Re- 
raensi  arcbiepiscopo,  ait :  f  VoIupuis  le  corain  vi«- 
caiio  nostro,  Dieusi  viJelicet  episcopo,  iu  coucilio 
Lugduncnsi  sisti ;  i  et  in  vigesiiua  daia  xv  kalend. 
Alaii  indicl.  iii :  c  Sciat  fralernilas  tiia  quod  depo- 
siiionis  seiiieniiam  a  legato  iiostro  Dieusi  episcopo 
in  Lugduneiisi  conciiio  proluiam,  nos  in  Roinana 
synodo  apostolica  aucloritaie  finnavhiius.  t  Eadem 
habei,  lib.  viii,  opistolis  17, 18,  19.  Sic  eiiain  in 
Uistorii  S.  Arnulphi.  Tlieobaldus  de  Peira-fonte 
Suessionensts  episcopas,  obiit  anno  1080.  Episco* 

(1)  Acla  SS.  ord.  Bened.  sttc.  vi,  part.  ii,  pag. 


A  patum  favore  regis  oblinttil  Ursio,  sed  cdm  in  eo 
aliquid  reprehensione  dignuin  esse  Gregorio  rclaium 
fuisscl,  dalis  liueris  ad  Ilugouem  Dicusem  episcopum 

.  et  luncGalliarum  legalum  ul  de  cjus  viia  iiiquireret, 
hic  concilium  iudixii  MeMis,  cui  cuin  se  sisiere  re« 
nuisset  Ursio  ^l),  depositus  esl,  et  in  praesulein  clec- 
lus  Aruulphus,  ac  post  clcclioncm  venit  ad  Hugo- 
neni  Diensem^aquo  Dia^  ut  videtur,  consecratus  eti 
Dominlca  anle  Nalalem  Domini  qucs  accidil  xiv  Aa-* 
lendas  Januar.  Sic  in  colleciioiie  concilinrum  Lnh- 
benna,  Ilugo  Dieusis  cpiscopus  S.  R.  E.  legaluscoii- 
ciliuni  Aveniouciise  celcbravit  anno  1080.  Sic  in 
cliarla  clcciionis  Wallerli  iii  Cabiloucnsem  episco* 
pum,  facUc  anno  incarnati  unigeniti  Verbi  1080,  inter 
f.tulores  illius  clccliouis  receusclur  domnus  Gibuir 

B  nus  archiprwBul  exiniius  sacrosanctce  caUiedr(c  Lug- 
dunensis.  Vivebat  crgo  luuc  et  Lugduui  pncer.il ; 
Diensis  ergo  pr.rsul  eral  Hiigo  nosler.  Sic  in  Chro- 
nico  S.  Pelri  Vivi  Senonensis  auclore  Clario  uiona- 
cho,  t.  II,  Splcil.,  p»g.  747  :  c  Auno  1082,  xiv,  ka- 
lendas  Noveuib.,  obiit  Walieriiis  Mcliiensis  cpisco- 
ptis.et  iii  sequenii  scpUmaua  llugo  Diensis  cpiscupus, 
Rouian^c  Ecc!esix  legatus,  cougregavitcoiicilium  in 
endem  url)e,  ct  ordinavit  episcopuni  in  eadein  url)C 
Robertuin  abbatem  Ecclesia!  Resbacensis.  i  Mabil* 
louii  senlenliam  Iradil  vir  coxlaneus,  el  legaio  no* 
slro  familiaris  Hugo  Flaviniac.  in  Chronico  Virdn- 
nensi ,  his  verbis  :  c  Defuncto  per  id  temporis  Lng- 
dunensi  archiepiscopo  Gebuino,  cum  varis  qno- 
rumdamessel  elecUo,  domiuus  Hugo  Dlensis  «"pisco^ 

S5I  01556. 


NOTITIA  HISTORICA. 


m 


ptis,  eleclioiie  cleri  eipopuli,  auctoriuileelprxcepto  A  nicalimi  fore,  nisi  Attonem  cardinalein,  Mediolanen- 

Uomaiii  ponlilicis,  in  archiepiscopuin  Lugdiinensem 

promotusest  aniio   Jcsu   Domioi  4082   »  Si  (amen 

verum  est,  quod  feri  ve:us  ecclesise  instruinentum  a 

Severiio  relatum,  sedem  eum  tenuisse  annis  xxiii, 

meiisibus  viii,  diebus  vii  ,  cuni  constet  eurn   vita 

funclum  fuisse  nonis  Oclobrisanno  il(Ni,inisseanno 

iOSo  cum  de  Mura  dicendum  esu  Ad  euni  scripta  vi- 

deiur  Gregorii  epistola  48  libri  ix,  quaecaret  titulo, 

6(  io  qua  sic  Joquilur  :  c  Summopere  procurandiini 

tibi  est  ut  in  niagna  sede  Liigdunensi  non  diu  diflc- 

ratur  ordinari  episcopus...  Quod  si  cilo  non  potest 

rfpertri,  ^x  apostolica   tibi  praecipimus  auctQrilate 

ut   rogatus  a  fratribus  tuis ,  et  electus  ab  ejusdem 

Ecclesiae  Oliis,  indiibitanter  prxsumens  de  adjutorio 


scni  elecium,  qiiamvis  a  Gregorio  papa,  ipsosub- 
scribente,  piiblice  excommunicatum  et  sine  pceni- 
teiitia  dcfunctum,  beatum  esse  pronuntiaret;  seque 
non  in  alia,  nisi  in  qua  ipse  est,  gloria  futurum  ora- 
re.  Additse  Iiorum  omniuin  testes  aJvocare  H...  et 
B...  qui  vel  ipsi  de  ejus  ore  audierunl,  vel  bonis  viris 
quibus  indubitantel*  credunt  referentibns,  se  audi- 
visse  dixerunt.  Denique  eumdem  abbatem  decreta 
doniini  sui  p^tp^e  Gregorii,  aliorumque  sanctoruin 
Pairum  palam  improbare  ac  destrucrc.  Saepissiine 
electionem  suam  non  secundum  Deuin,  sed  tuinul- 
luarie  factam  asseruisse.  Quse  omnia  cum  ipsiiin 
pontiOcatu  indignum  probarent,  sibi  aliisqiie  vi- 
sum  fuisse  ut  elcciione ,  (oiies  ab  eo  refutata,  Eccle- 


coeie&ii  ad  regimen  pracdicto!  Lugdunensis  accedas  ^  siie  reddita  ,  sub  pnctcxiu  designandi  episcopi,  Ga- 

Ecelesise,    imitando...   B.  Petruni,  qui  dc    minori 

Ecciesia  Antiochena   translaiusesl  in  Romanain.  i 

Scribit  ad  euni   Gresorius  VII  :  c  Dilecio,  inqnit, 

fratri  et  coepiscopo  U...  Lugdun.  archiepiscopo  sal. 

Abbas  praesentium  lator  retulit  nobis  oflicium  sibi 

ecclesiftquesuse  a  fraternitatetua  fuisse  interdictum,i 

quod  loco  slatmo  ad  diriinendam  ejus  cum  abbaie 

Casae  Dei  litein  se  sistere  conlempsisset,  jul)etque  ut 

eioflSciuin  restitual  etlitefm  componat. 

Anselimis,  Lucensis  anlistes,  ad  rinem  epistolae 
Pontio  Fraxineti  abbati  daue  ante  aiinum  4086,  qiio 
decessit,  suo  noinine  saluiari  jubet  domnum  Lugdu- 
nensem  archiepiscopnm,  c  si  tamen  rationabilis  ne- 
cessilas  a  toliiis  0!bis  neces&itate  cxcusal.  Si  enim 
aiil  tiinore,  aut  negligenlia,  anl  qujetis  noxiae  amore 
niaircm  suani  Romanam  Ccclesiam  vi.>itare  et  libe- 
rare  de  manu  inortis  distulcrit,  reus  erit jndicio,  nisi 
sine  iiiora  veaire  ei  in  omnibus  auxiliari  stoduerit.  i 
T.inia  (nnc  temporis  erat  ejus  fama,  laniaqiie  de  eo 
coitcepta  a  Gregorio  existimatio,  ut  instante  obitu 
rogatus  pontifex  ut  in  (anta  reruin  pertiirbatione 
snccessorem  designaret ,  irium  dederit  oplionem, 
<j(koniin  onus  llugo  Lugdunensis  archiepUcopns. 
Scd  qux  posiea  gessit  de  ejus  fama  plurinium  de- 
(raxerc;  et  electo  Desiderio  abbaie  Casinensi,  ali- 
quid  hainani  passus  est ,  imo  animum  invidia 
exolceratum  el  odio  labescentem  osteiidit  in  epistola 
ad  Mathildem  comitissam»  apnd  Hugonem  Flavinia- 


puam  adeunduin,  ibiqne  Romanura  ponlificem  eli* 
gendum;  seque  revera  cum  abbate  Massiliensi, 
Aquensi  archiepiscopo,  aliisque  Salerno  illuc  ve* 
nisse,  Casinensem  vcro  abbatem  suos  asseclas  per- 
pulisse,  ut  se  ad  sumendum  pontificatum  quasi  co- 
gerent ;  at  se  cum  episcopo  Ostiensi  et  Witmundo 
monacho,  ac  aliis  ejus  institutioni  obstitisse,  nisi  de 
quibuadam  quse  contra  ejus  famam  vulgabantur  se 
purgaret :  eum  vero  negasse  se  id  faclurum,  ite- 
rumque  electionem  suam  refutasse,  sicqoe  conyer.*- 
tum  solutum  fuisse.  Desiderlum  interea  consecra- 
tione  Alfani  in  Salernitanum  episcopum,  ducem  sibi 
conciltasse,  ejusque  favure  fultum,  et  pluviali  sibi 
imposilo»  Romam  iter  instituisse ,  Ostiensi ,  »eque 
ac  suis  inconsultis  et  prorsus  ignorantibus.  Vefum 
hunc,  qui  ei  hactenus  restiterat,  veritum  ne,  si  ab 
alio  consecraretur,  sua  digniiate  privaretur,  pro- 
positi  et  factiB  sponsionis  inimemorcm  abbati  re- 
conciliatom,  reverentiam  ei  per  omnia,  uti  papas 
exhibuisse.  Addit  Hugo  Flaviniacensis  tantum  cri- 
men  non  diu  inullum  inansisse ,  consecratiim  Yicto- 
rem  cum  missasapudS.  Petrum  diceret,  infra  actio- 
neni  judicio  Dei  percussum  fuisse,  et  quamvis  tarde, 
cogiioscentem  se  errasse,  se  ipsum  deposuisse,  et 
accitis  fratribus  de  Monte  Casiiio ,  qui  secum  ad- 
erant,  praecepisse  se  illo  deferri»  et  in  capitulo 
non  ut  papam,  sed  ut  abbatem  sepeliri. 
Hsec  quo  horribiliora,  eo  roinus  fide  digna  sunt. 


ceosem  in  Cbron.  Virdun.  Scribit  enim  Casinensem  d  certe  relatls  a  scrlptoribus  coxtaneisconlraria,  et 
abbatem,  aniequam  ipse  Romam  advenisset,  electum 
foissein  pontificem,  seqiie  ut  et  caeteros  fratres,  ho- 
minum  magis  quam  lleirespectu,  ejns  electioni  as- 
sensum  praebutsse.  Ast  ubi  Casini  eum  convenisset 
tam  nefanda  ex  ejus  ore  se  audivisse,  ut  statim  de- 
prelienderit  qnam  intolerabiliier  Deum  in  ipsins 
electione  offendissent.  Eum  quippe  dixisse  quod, 
nisi  ex  ipsius  ore  audiisset,  nequaquam  crederei  se 
Henrioodicto  regi  fidem  dedisse,quodad  obtinendam 
Roniani  imperii  coronam  fideliter  eum  adjuvaret ; 
eumdemque  suo  ipsius  consilio  et  persuasione  adJu- 
clum  fuisse  ad  B.  Petri  lerras  invadendas.  Ad  baec 
in  sui  suorumque  audientia  addidisse,  Romanum 
cleclum  ,  qnis(|uis  tandein  fulurus  esset,  cxcommu- 
Patrdi..  CLVII 


etiam  a  verisimilitudine  omnino  aliena  videntur, 
unde  utfalsa,  ut  mendacia  saltem  in  plerisque  reji- 
cienda  :  fuere  tamen  semina  schismatis  illiuSy  quod 
Hugounacum  Richardo  Massiliensi  abbate  excita- 
vit;  ob  id  ambobus  in  Beneveniano  conventu  a  com- 
ninnione  remotis  anno  1087.  Schismatis  tamen  in- 
famiam  a  se  repellere  niliiur  in  epistola  ad  earadem 
Biathildem  scripta  an.  1088,  post  Urbani  pontificis 
electionem,  in  qiia  sic  loquitiir  :  c  Et  nos  quidein 
licet  de  recuperatione  electiouis  D.  abbatis  Mpniis 
Casini  a  quibusdam  S.  R.  Ecclesiac  episcopis  et  car- 
dinalibus  presbyteris  dissenserimus;  unde  aliquibus 
iilorum  cur  nobis  aliter  videretur,  etiam  apud  Ca- 
puam  paiam  raiiones  rcddidimus.  iamen  scire  vr  i 

io 


49! 


HUGO  LLGDUiNENSIS  AUCIIIEPISCOPUS. 


m 


vuiuinus  ab  unilnlc  eorum,  in  corporc  sanclae  Ecclc-  A  ii^  ilinere  ab  Hugone  c  lucerna  ardente  et  lucetilein 


siae  ad  serviendum  B.  Peiro  divina  dignatione  ooni- 
pacti  sumus,  nec  discessissc,  nec  in  perpetuum  Dco 
niiserante  discessuros,  imo  habere  proposilum  apo- 
stolicae  sedis  profeclibus  modis  oranibus  dcservire.i 
Tum  in  eadem  de  Hugone  abbate  et  monacbis  Clu- 
niacensibus  conquerilur  sibi  tanlas  ab  eis  injurias 
inferri,  ut  eas  pati  non  possil,  nempe  se  ab  illis  ut 
scbismaticum  et  schismatis  auctorem  et  uti  cxcom- 
municatum  vitari,  anegalis  quibusdam  Uibdni  papae 
^itieris «  quas  suspcclas  reddere  conatur,  eic.  Si  in 
illum  commotus  cst  Urbanus,  sialiin  sedaius  est, 
slatim  ei  ab  ipso  sedis  apostolicae  lcgati  dignilas 
rostituta  :  lioc  eodem  quippe  anno  absolulionein  in 
cxtremis  Theoderico  \irdunensi  episcopo,  qui  Hen- 


domo  Domini,  laiidnbililer  bonorabili,  et  bonora- 
biliier  laudabili,  Lugdunensi  primaie,  et  aposiolicic 
sedis  legato  exceplus  est,  ei  apud  Lugdunum  per  sei 
dies  pro  nimia  aquarum  inundantia  et  hiemis  aspe- 
ritate  deientus,  >  et  omnibus  aa  iter  necessariis 
instrucUis;  cui  et  ex  ilinere  revcrso  dedit  episloiam 
ad  Koberuim  Flandri:e  coraitem  commendatiliam. 
Anno  1094  habitum  est  coocilium  Augustoduneuse, 
quod  Bertholdus  ex  vulgari  vocabulo  Aulun  Oslio- 
nense  nuncupat,  pracfuit  Hugo  noster,  adfuere  Zi 
episcopi,  abbaiesque  quamplurimi.  In  eo  inler  alia 
renovatur  excommonicatio  Henrici  impieratoris , 
Guibertt  antipapie,  ct  Philippi  Franci»  regis  qiii , 
rejecia  Bertha  conjuge,  Bertradani  induxerau  ExsUi 


rico  imperatori  prsefracte  adhaeserat  a  duobus  nio-  B  Hugonis  episloia  qua  Lambertum  Atrebatenseni  epi- 


nacbis  concessam  approbavit  synodus  i  cui  pr^si*- 
debat  legatus  apostolicie  sedis  Hugo,  qiiondam  pr»^- 
8ul  Diensis,  lunc  Lugdunensis  episcopus,  >  inquit 
Hist.  cpisc.  Yirdun.  a  Laurentio  de  Lcodio  conscri- 
pta.  Idem  lestatur  Pclrus  Venerabilis  ,  lib.  i,  &Iira- 
cul.,  cap.  22,  his  verbis  :  c  Erat  lunc  forte  in  loco 
Lugtuneiisis  Ecclesiae  archiepiscopus  venerabilis 
llugo  mulla  morum  probitate  et  religiosa  conversa- 
tiuiie,aD.  papa  Urbano  cunctarum  ferineGallia- 
rum  constilolus  legatus.  » Idem  probat  quod  anno 
1090,  cum  Salmurii  esset,  lis  qusedam  de  Campinia- 
co  jam  diu  agitata  inter  monachos  S.  Sergii  ei 
S.  Albini  Andegavenses  delata  est  ad  ipsum  virum 
^pectandcB  virtutis  ettolius  Gallice  primatem,  inquiunt. 


sropiim  ad  hanc  synodum  invitat.  Prsfuit  et  alleri 
iEihiensi  hoceodem  anno,  ntet  Brivatensi,  et  Dolensi 
€oIk>quio.  Eodem  anno  dedit  Cluniacensibus  inona- 
cliis  ecclesiam  S.  Dcsiderii  in  Bresi&ia ;  et  in  festo 
S.  Joannis  Baptistac,  jnbenie  Urbano  II,  Fulconem 
Andegavi  coinitem  in  monasierio  S.  Florentii  al)- 
soivit  ab  excommunicatione  qua  innodatus  eral. 
Lilieras  absolutionis  exhibent  Sirmondus  in  elogio 
Gofridi  Vindocinensis,  et  tom.l  Gall.  Christ.,pag.d. 
Circa  id  tempus  prodigium  illud  accidit  quod  descri- 
bit  Petrus  Vcnerabilis  De  miraculis,  lib.  i,  cap.  %L 
Ingenli  flamma  Marciacensis  parthenonis  oronia  de- 
v«'^stante,  f  ernt  tunc  forte  in  loco  Lugdunensts 
Ecclesiae  archiepiscopus...  cursim  monialium    clau- 


^f,y ^       ,--,"      , -, r  —  r 

qui  eam  episcopts  provincias  definiendain  commisit.  ^  sirum  ingreditur,  omnes  summa  instantia,  ut  pcri 


Anno  1092,  Poppo  Trevirensis  clericus  electus  est 
in  Meiensem  episcopum,  et  quia  eum  a  Trevirensi 
antistite  scbismaticorum  communione  contaminato 
ordinari  timebat  Jarcnto  abbas  Divionensis  ,  Ilngo- 
nem  Lugdun.  archiepiscopum  cum  duobussuis  siif- 
fraganeis  Matisconensi  et  Lingotrensi  prsesulibus, 
c  per  bella  et  gladios,  cum  omnia  mortem  inienture 
viderentar,  Metim  usque  deduxit,  i  a  quo  Poppo 
ronsecratus  est  c  prima  hebdomada  Quadragesiinse. 
Sequenli  aiino  Richmus  pro  consecralione  sua 
Lugdunum  veniens,'cum  sacramento  se  de  simoiiia 
purgasset,  in  die  sancto  Paschae  consecratus  est.  i 
Ita  Hugo  Flaviniensis.  Aliier  Laurenlius  de  l.eodio 


culo  cedant,  horiatur;  cumque  ilias  omnino  re- 
nuerent,  et  prius  se  posse  mori  qnam  propositum 
infringere  conslanter  affirmarent,  *dit :  Ex  auctori- 
tate  B.  Petri  et  D.  papae,  atque  abbatis  vestri  obe- 
dientia  vobis  praecipio  ut  ad  prxsens  hinc  exealis.... 
Ad  hxc  qiiaedam  magnse  nobililatis  :  Noli,  Inquit, 
hocnobis  injungere,  quod  iiobis  agere  non  licet; 
sed  sicut  nos  ignein  prxcipis  fugere,  iia  magis  igni, 
ut  a  nobis  fngial»  virlute  Christi  armatus  injnnge. 
Ad  quam  mulieris  fidem  slupefaclus  arcliiep -scopus, 
ac  subito  ei  ipse  fide  repletus,  uit :  In  nomtne  Do- 
niini,  etper  virtutem  fidei  hiijusqiiae  nunc  locuta 
est,  recede,  ignis  pcsiifer,  ab  ancillarum  Dei  babita- 


iuHistoria  episcoporum  Virdunensium,  qui  de  Riche-  ^  culis...  His  a  pontifice  verbis  prolatis,  repeiite  im- 


rio  sic  loquitur  :  c  Anno  Incarnat.  1088  Richerius 
f  lectus  est  Virduni  episcopus ;  sed  quia  Roinanae 
Ecclcsise  oflTensam  incurrerat ,  septero  annis  sine 
cpiscopali  benedictione  permansit  :  donec  a  Rodul- 
fo  S.  Vitoiii  abbate,  anno  quo  Urbanus  papa  apuJ 
Clarummontem  synodum  celebravit,  Lugdunum 
ductus  est  ubi  eum  Ilugo  archipraesul  post  abjura* 
tionein  Henricianae  partis  in  S.  Paschali  Sabbaio  in 
presbyierum,  in  die  aulein  festo  tn  antistitem  con- 
secravit.  Reversus,  a  coepiscopis  suis  Poppone  Me- 
lensi  el  Pibone  Tullensi,  et  a  tola  arbe  deccutissime 
susccptus  cst.  »  Anno  1095  cum  Lambertus  elecUis 
Aircbaieiisis  aniistcs  a  ineiropolitano  suo  pro  con.so- 
cralione  sua  dcluderclur,  Uomam  profeclus  cst,  cl 


niensitas  flammarum  invisibili  virtute  repressa... 
ultra  procedere  non  potuit,  et  absqne  iillo  liuma»o 
subsidio,  absque  aliqua  pluviae  gutta,  incredibili 
celeritate  seineiipsam  exstinxit.  i  Eodem  denique 
anno,  Indict.  ii,  dedit  Hugoni  Cluniacensi  allnrede 
Reorlorio  cum  ecclesia  S.  Pauli  infra  ejusdem  castri 
munitionem,  sub  annuali  censu  v  solidorum  ,  cujus 
media  pars  solvenda  foret  in  festo  sancli  Martini, 
inedia  in  Purificatione  B.  M.  ex  charlario  secnndo 
Cluniac,  fol.  213,  charta  359. 

Anno  1095  ad  Placentinam  in  Longobardia  sjno- 
dum  vocatus,  cum  nun  vcuisset,  nec  legalum  ciiin 
canonica  excusatione  pro  sc  direxissel ,  ab  ofTicio 
suspeasus  esl,   inquit  Bcrlhoklus  C.)ustaiitlensU  ; 


m  NOTITLV 

bauddiutanMnsietit  ponlificiftitidignalio,  plena  sa- 
UsfacUone  accepla.  Eodein  anno  ii  iVonas  Aprllis, 
Uer  arripuil  ad  S.  Jacobum«  bonesto  clericorum  et 
lalcornm  coinilalu  decoratiis,  et  apudAnicium  tribus 
diebus  remoratus  cuin  maxima  difliculiale  ab  eis 
avulsusest.  Venit  ad  S.  Jacobuin  iaiininenle  vigtlia 
Pentecosles,  et  in  die  sanclo  missarum  solcmnia  ad 
altaresancti  publice  celebravii,  asiante  episcopo  et 
clero  popoloque  inrinllo.  In  crastinum  reversus  est, 
et  Lugdunum  intravit  die  tertia  anle  nativitatem 
S.  Joannis  Bapt.  Eodein  anno,  sed  die  iucerlo,  suIh 
scripsil  prxceplo  Pbilippi  I  Franconim  regis  de 
sifbjectione  Mausiaci  ccenobio  Cluniacensi.  Ui*banum 
p.ipam  in  Gallias  ingressum  romiiatus  est,  et  cum 
eo  Clnniacuin  venil,  et  altare  in  nova  basilica  con- 
secravtt.  Adfuit  coiicilio  Arveruensi  cui  prassidebat 
suminus  ponlifcx.  In  eo  cum  Bituricensi  arcbiepi- 
scopo  electus  arbiter  litis  Hugonem  Gluniaci  abba- 
leni  inter  et  Pontium  Gasas-Dei  arciiimandritam,  de 
cella  Boorieusi  motam,  eain  definiit,  el  celiam  Glu- 
niacensibus  asseruit  Kalendis  Decembris*  Yidimus 
supra  confirmatum  Lugdunensibus  arcbiepiscopis  in 
quaiuor  Lugdunenses  provincias  primatum  a  Grego- 
lioVII.  Com  illarum  arcbiepiscopis  in  hac  synodo 
exposuilavii  Hiigo,  qood  illum  qua  data  occasione 
niJDnere,  imo  et  non  agnoscere  conarenlnr.  Iliuc, 
Urbanojubenle,lecta  suniomnia  ad  illum  pertinen- 
tia  nionumenta.  Deinde  in  jus  vocatus  Riclierius 
Senonensis  anlistes.cumjudicium  variisdilalionibus 
el  induciis  eludere  tenlaret,  tandein  c  ex  toiius  syn- 
odi  favore  et  judicio  sancitum  csl  Senonensem  ar« 
cliiepiscopum  Logdunensi  lanquam  primati  subje- 
ciionem  obedientiamque  debere.  Gui  profecto  sen- 
tentise  se  bumiliter  obediiuros,  >  ut  data  fide  pro- 
miserant,  c  Seiionensis  Ecclesiae  suffraganei  pro- 
Vriaquisqne  voceprofessusest.  Id  tpsum  intuper  de 
Rolhomagensi  Ecclesia  confirmatuin  est.  De  Turo- 
nensienim,quia  jam  a  retroactis  temporibiis  sinc 
refragaiione  obedierat,  nnlla  jam  quaeslio  nioveba- 
tor.  >  Nec  sic  acquiescente  Ricberio,  Urbaous  c  toto 
Goosentiente  concilio,  *  ei  pallii  usum  et  saffraga- 
neorum  obedienliam,  donec  ipse  obedirelinterdixiu 
Repeiiia  fuit  ei  iteniin  confirmata  sentenlia  in  Tu- 
ronenst  et  Nemaiisensi  synodis  :  sed  nec  slc  vinci 
potoit  Richeril  pervicacia.  De  bisomnibus  senlentiis 
conqueslus  esl  apud  Ivonem,  a  quo  consilioni  retii- 
lit  sapientia  plenum»  sciHcet  at  rei  judicatae  interim 
pareret,  donec  authenilcis  instramenils,  si  quando 
nperiri  possent,  Ecclesiae  su»  liberuteni  posset 
demonstrare.  Consilium  respuit  Senonensis  antistes, 
sicque  Ivonem  coegit  a  reverenlia  Senonensis  Ec- 
clesise  sibi  papae  decreto  interdicta,  recedere :  unde 
cum  pro  Saucionis  electi  Aureliariim  episcopi  ordi- 
natione  evocatus  fuisset  a  Riclierio  ad  castruml^an- 
tonense,  mandato  parere  recusavit,  propier  primatum 
Lugdunen$h  Eedetw^  quem  irralionabililer  refulabat. 
St  ipse  cum  aliis  provinciae  suffraganeis  manum 
ioiposoitSancloni.  Quid  quod  ob  e}os  inobedienliain, 
eadem  causa   agcnie  Hugone  nostro  repeiita  esi  in 


UISTORIGA.  m 

A  Turonensi  pariter  et  Nemaiisensi  eoncilio  ,  et  siinili 
modo  definiia,  ut  paiet  ex  aliera  Urbani  balla  ad 
Lugdunensem  archiepiscopum.  Nibil  bis  eommolus 
Richerius  maluit  interdictus  obire  ,  quam  Ecclesis 
suae  dignilati  taniisper  derogare.  Non  ine  latet  quid 
reponaut  Lugdunensis  primatus  adversaril,  fabain 
esse  et  supposititiam  Urbani  bullam.  Verum  si  id 
admiltitur,  ruunt  omnia  antiquitatis  monumenta, 
vix  enim  ullum  est  qnod  majoribus  nixum  sit  testi- 
moniis.  Illam  edidit  D.  de  Marca  ex  vetusto  codice 
Lugdunensi.  Deiude  ejiis,ut  aiunt,  Vt//tinua,  Lu- 
gdanensis  in  rebus  ecclesiasticis  judex  pablice  ac  in 
soiemnl  foro  exaravit  anno  li09,  et  a  qaatuor  no- 
tarils  subscribi  curavit,  quo  nibil  in  hisce  rebus  so- 
leinnius  haberi  potest.  Tertio  Martinus  V  in  diplo- 

^  mate  dato  Genevae  1  Augusti,  primo  sui  pontlfica- 
tus  anno,  Ghristi  1418,  utramqiie  Urbani  bullam  re- 
ferl.  Quarto  In  ms.  Gentil  camerarii  canone  vii, 
sie  iegitur  :  c  Lugdunensis  Ecciesiae  primatiis  resti- 
tatus  est  super  Lngdunensem,  Senoneosem  et  Ro- 
thomagensem  provincias :  >  quae  eadem  verba  se  in 
pervetusto  codice  Ananieusis  abbaiiae  vidisse  asse- 
rit  Baluzius  in  notis  ad  lib.  De  concordia  sacerdotll 
et  iinperii,  tom.  II,  pag.  286.  Denique  ea  omnia  quas 
in  bulla  continentur,  ab  Ivoiie  Garnotensi  praesule 
qui  Gtaroiiiontensi  concilio  adfuerat,  referuntar,  utex 
jam  dictis  et  ex  infra  dicendis  palam  est.  Ut  vero 
quaeadhanc  controversiam  pertinent,  simuletse- 
mel  exponam ,  Ricberio  Senonensi  archiepiscopo  e 

p  vivis  sablalo,  in  ejus  iocam  electus  est  Daimbertita : 
occasionero  nactus  Lugdonensis  antistes  vetait  ne 
ei  prius  manus  imponeretur,  quam  debitam  Lugdu- 
neiisi  Ecclesiae  obedientiam  professus  fuisset;  ut  do- 
cet  Ivonis  ad  ipsum  epistola  sexagesima.  In  ea  prinio 
significat  se  suosque  comprovinciales  episcopos 
c  manus  a  consecratione  Senonensis  electi  conii- 
nuisse,  >  ex  ejus  imperio.  Mtrari  se  umen  asserit 
eum  pnocepisse  ut  c  Senonensis  electus  ante  conse- 
crationem  suani  sibi  praesentareiur,  et  jure  primatus 
shi  subjeciionem  et  obedieiiiiam  profiteretur,  quod 
hactenus  nec  in  Seiioiitosi  provincia  nec  in  aliis  an- 
liqaitas  instituit,  nec  consuetudo  servavit.  >  Unde 
obtestatur  ut  si  nihil  in  eo»  quod  sacris  canonibus 
obviet,  repertum  fuerit,  secundum  antiquam  morem 

D  coDsecrari  permittat.  c  Quod  si  huic  pctitioiii  nostrae 
acquieveritis,  inquit ,  consecrato  onini  studio  per- 
snadebimus  ut  primatum  Lugdun.  Ecclesiae  vobis 
sicut  prlmati  siio  dcferat,  ct  omnem  debitam  reve- 
rentiam  secundum  traditioiies  Patrum  exhibeat.  Qut 
f  i  aoquiescere  noluerit  persuasionibus,  nos  tameu 
ab  hii  quae  praeceperit  apostolica  sedes  non  recede- 
mus.  >  Rescripsit  Lagd.  aniistes  epistolam  quani 
videre  est  in  Misc.  fiaiuz.  t.  VI,  p.  426.  Scripsit  et 
ad  Urbanum  epislolam  sexagesimuin  quintani  ideui 
Ivo  *  c  De  Senonensi  eleclo,  cujus  consecralio  a  le- 
galo  veslro  Lugduaensi  arcbiepiacopo  ob  boc  impe- 
ditur  ,<]ma  ei  jurepriniatussui,  aiile  cousecraiio- 
nem  suam,  obedientiam  non  profiietur,  quid  nobis 
agendum  sit  rescribai  vesira  paicriiilas.  >  In  Ivoneia 


^95  HUGO  LUGDUNENSIS 

cominotus  fuil  Urbanus,  ei  nl  ipse  puiabal»  ngenle  A 
Hugone  legalo,  de  qno  sic  in  episiol:i  67  ad  eum 
pontificera,  quia  in  ea  epislola  nonnulla  i  verba 
secKs  quam  vellel  sonuerant,  maxime  de  primalu 
Lugdunensi...  secundum  quod  aOectus  fuil,  parti- 
cipcm  vos,  inquit ,  sux  ainaritudinis  fieri  voluit.  i 
Demum  cum  nibil  proflceret  Daimberlus,  Romam 
profectus  est ,  et  a  pontiGce  cotidilione  apposita 
consecratus.  Postea  tamen  Romam  iterum  profe- 
cius  tum  procausse  priniatus  actione,  tum  c  pro 
communi  synodica  vocatioiie,  i  prsesentibus  Hugo- 
nis  legatts  Ismione  Diensi  episcopo,  Girino  decano, 
elc,  sedis  aposlolicae  cogente  judicio »  omni  demom 
tergiversalione  posita,  in  manibus  Urbani  professus 
estse  et  Lugdunensis  Ecclesige  primalum  agnoscere, 
et  Hugoni  ejusque  successoribus  tanquam  primati-  B 
bus  obsecuturum ,  proteslatus  insuper,  stainto  a 
pontiflce  tempore,  se  Lugduniim  venturum  ,  et  in 
conspeciu  Lugdunensis  Ecclesise  id  ipsum  ore  pro- 
prio  professnrum.  Promissis;  vero  sletisse  inde  ma- 
nifeslum  est,  quod  ipsi  rescribens  Hugonis  successor 
bnec  habeat :  i  Meininisse  poies  quia,  ex  quo  amt- 
ciiiaui  et  ramiliariiatem  Ecclesiae  Lugdunensis  recu- 
perasii,  gratatanter  te  vidit ,  exsuUanter  recepit,  et 
quania  potuit  affeciioiie  bonoravit.  i  Id  ipsum  tesla- 
turGoffridus  Vindocinensis  abbas  epistol.  18  iib.  ii : 
f  Roma  cum  rediissem,  inquit,  et  Lugduni  a  domino 

primate honorifice  susceptus  faissem,  audivi  ab 

ipso  archiepiscopo....  doinnum  Senonensem  cum 
iilo  fecisse  pacem ;  et  ooinem  obedienliam  ilii,  tan- 
qiiam  suo  prin>ati,  promisisse.  i  ^ 

Anno  1096  Urbanum  Turonos  comitatos  est,  ibi- 
que  adfuit  concilio  a  pontifice  celebrato,  subscripsit 
el  compositioni  litis  inier  Gormeriacenses  monachos 
el  ecclesiam  S.  MartiniTuronensis;  definitioni  papa: 
qiia  S.  Crucis  et  sancti  Nicolai  de  Lausduno  ecclesise 
monasierio  Trenorchiensi  adjudicalse  sunt  adversus 
atibatem  S.  Fiorentii ;  ac  tandem  ecclesiae  Majoris 
Monasterii  consecrationi.  Hoc  eodem  aiino  Guillel- 
niiis  Forensis  comes  ecclesiam  S.  Juliani  de  Mon- 
doiiio  >  quam  comUe$  FoTenses  per  muUa  tempora  in 
fevo  ab  ecclesia  S.  Stephani  Lugdunensis  tenueraiit, 
in  manus  Hugonis  archiepiscopi  resiituit  :  Hiigo 
vero  dedit  eam  in  manu  Pontii  abbatis  Casx-Dei, 
hocque  donum  confirraavil  Lugduni  in  conventu  ca-  D 
nonicorum. 

Mirum  quaiita  benignitate,  qua  reverentia,  quali 
miinificentia  Anselmum  exsulem  apud  se  receperit, 
et  qnanta  mutuo  devincti  sint  amicitia.  Inila  jam 
fiierat  priusquam  Aiiselmus  Cantuarienses  infulas 
induisset»  ut  palet  ex  ipsius  epistolis  14  et  47,  tibri 
secundi.  Hinc  cum  anno  4095  lurbata  omnia  forent 
in  Anglia,  quia  Urbanum  pro  legitihio  pontifice, 
adversus  regis  proposilum  ,  se  habere  professus 
fucrat,  scripsit  Hugoiii  noslro  consulens  nuni  inter 
loliiirbas  satius  non  esset  episcopatum  abdicare 
quam  sine  fructu  retinere  (lib.  ni,  episl.  34).  Anno 
sefiiienii    cum  in  Galliam  venisset,  ac   Lugdunum 

d)  Kxord.  mag.  Cislerc.  cap.  42. 


ARCHICPISCOPUS.  4^}8 

profecturus  nuntiumpraemisissetad  archiepiscopinn, 
liic  magno  se  illiiis  videndi  desiderio  lencri  per  di- 
gniores  ex  suis  familiaribus  significavit,  ct  ut  quan- 
tocius  ad  se  veniret  exoravit :  ubi  vero  LugtiuDum 
atligit  vir  sanctus,  incredibile  dictu  est  quania  com 
veneratione  exceptus  fuerit.  Anno  4099  Roma  Ln- 
gilunum  reversus,  ibi  non  sicut   hospes  aiit  pere> 
grinus,  sed  vere  sicut  indigena  et  loci  domimis  ha- 
bitus  est,  episcopaiia  munia,  non  secus  ac  inpropri;i 
ecclesia  exercens,  sacramenla  conferens,  omniqiie 
jure  vel  invitiis   gaudens.   Tanta  in  eum  Hugoiiis 
reverentia,  ul  missas   celebranti  suffraganei  ioco 
serviret,  ubicunque   sermonein  facienii  ad  pedes 
sederet.  Unde  in  epistoia  ad  Hugonem  Gantuarien- 
sem  arcbidiaconuni,  quas.nona  estin  Spicil.  tom.lX, 
in  qua  refert  quam  benigne  ubique  ab  episcopi$  ex- 
ceptus  fuerit,  baec  habet :  c  inler  quos  venerabilis 
archiepiscopus  Lugduneiisis  gaudel  ad  prxsensse 
siiam  mihi  munificentiain  copiose  et  lionorifice  ex- 
hibere  etdesiderat  me  seinper  secum,  quaniliu  exsiil 
ero  ab  ecclesia  nostra,  manere.  i  Anno  ii05,  ciim 
iterum  ex  Anglia  egredi  cogereiur  sanctuspontifex, 
Roina  Lugdunum  repeiiit,ubi  ab  arcbiepiscopo,  pro 
moresolito,  summo  honore  exccptus,  apud  euin  nnn< 
integro  et  mensibus  quaiuor  tiospitatus  est.  Exsuit 
iiiter  Anselmi  litteras,    Hiigonis  ad  ipsum  epistoh, 
qua  significat  se  incolumem  Jcrosolymis  rediisse, 
eumque  invitat  ut,  si  a  rege  Angloruro  divexeiur, 
ad  se  declinare  non  dedignetur,  <  et  ad  doniuni  ve- 
siram,  inquit,  quae  vestra  fuit.  et  qutta  modo  vcsira 
est,  et  de  die  in  diem  semper  melius  vesira  eiit.  > 
Sed  jam  ad  Hugonis  annaies. 

Anno  4097  Rerardum  Lugdonensem  archidiaco- 
num  consecravit  in  episcopum  Hatisconensem ;  Hu- 
gonein  monachum  San-Renignianum  conccssit  Fla- 
viniacensibus  In  abbatem,  eiimque  ad  se  profecium, 
ad  Haganonem  Eduensem  remisii  consecrandum, 
scriptis  ad  episcopum  litteris  quas  ipse  Hugo  referi 
in  chronico.  Litein  quoqnequam  habebanl  monaclii 
Trenorchieuses  cum  Cluniacensibus  ad  scdein  i^o- 
nianum  perlatam,  remisit  Urbanus  ad  poiitificem 
iiostrum,  qui  eam  statim  composuit. 

Anno  4099  rem  fecit  aeterna  memoria  dignaro, 
Cislerciensis  monasterii  et  ordinis  prtmordia  fovens. 
Cum  eniin  S.  I\obertus  Molismensis  .ibtKis  cnm  non- 
nullis  monacbis  regulam  S.  Rcncdicti  absqne  ulla 
niiligotione  servarc  decrevissei,  limens  Lingonensis 
episcopi  auclorilatem,  qua  jam  a  Vivico  revocalus 
foeral,  Molismo  cum  sex  sociis  profectus,  Lugdu- 
num  petit,  atque  Hogoni  archiepiscopo  suum  suo* 
rumque  propositum  exponit,  praesiditim  ol  favorcn: 
postulat :  ille  non  slatlm  acquiescil,  jubcl  ul  Deum 
consulant ,  ac  sibi  rescribant :  morem  gerunt,  con- 
stantem  inpropositoToluntatcm  significatit  :  quilius 
in  hunc  modum  respondet  (2) :  c  Hiigo  Lugdunensis 
cpiscopus,  et  A.  S.  legatus,  Roberio  Molisineiisi 
abbali  et  fralribus  cum  eo  secundum  regulum 
S.  Benedicti    Deo  servire  cupientibiis.    Noturo  sit 


4^; 


NOTfTIA  HISTORICA. 


m 


uniiiibus  de  S.  matris  Ecclesiae  proTeclu   gaudenii-  A  roam  inisit  qiii  papafn  ea  de  re  eonsiilercnt :  annuenle 


hus  I  e(c.  Vide  infra  inle)  epi%tola$  Hugoms.  Nec  id 
soluni,  sed  et  solilarionim  Cisterciensium  saucii- 
iriontam  commendavil  Odoni  Burgundix  duci,  a  quo 
pluriiiia  acceperunl.  Inlerea  Romam  profecii  Mo- 
l/smeiises,  abbalem  suuin  in  concilio  Molismo  re- 
stiuii  maximo  deposeunt  ardore.  Eorum  questibns 
roiiimoiiis  Urbanus  scrihit  Hugoni,  liis  verbis  : 
«  Coacli,  dilectioni  lux  per  praesentla  scripta  man- 
damus,  siguificantes  gratum  nobis  existere,  ut,  si 
fieri  possit,  abbas  ille  ab  eremo  ad  monosterium 
reducatur.  Qiiod  st  implere  nequiveris,  cune  libi  sit 
ut  et  qoi  eremum  incolunt  conquiescant,  et  qui  in 
coeiiobio  suiit  regularibus  dlsciplinis  inserviant.  i 
Acceptis  his  litleris  concilium  coegit  Hugo,  cujus 
suasit  jossit,  licet  tnvilus,  Molismum  regredi  Hober*  ^ 
tum  et  de  synodi  decreto  Lingonensem  aniisiltem 
monuitut  illud  cxseculioni  demandari  curaret. 

Aiino  eodem  i099  conciliom  provinciale  indixit 
apuil  Petrarn  Incisam  »  et  Daimbertum  Senonensein 
ad  illud  invilavit;  qitod  cum  Ivoni  videretur  contrsr 
jos,  mordaces  ad  illilm  scripsit  epistolas,  in  quarum 
ona  non  id  duntaxat  arguit,  sed  et  eum  carpere  tI- 
detur,  qnod  facilior  esset  in  excommunicationibus, 
inlerdiclisqite  deccniendis,  nlillo  sui,  multo  atitem 
alionim  periculo.  Circa  hoc  lempus  Pasclialis  Ur- 
bano  sufTectus,  roorem  decessoriim  suortim  dese- 
rens,  vices  suas  in  Galliis,  non  Hngoni,  aliive  Gallo 
conmtisil,  ut  illi  fecerant;  sed  legalos  misit  ex  llalia, 
quorum  immoderatione  fatigati  uostrates »  ipsos  ^ 
.Tgre  lulerunt.  Ilinc  tvo  Carnotensis,  suo  collega- 
nimqtie  nomine  pnpain  rogavit  ut  alicui  Cisalpino 
legaiiooem  injungeFei;  <  cui  soilicitiidini,  inquil, 
iiullum  cognovironsmagis  idoneum  quam  D.  Lugdnn. 
arebieptscopum  qui  el  in  eodem  ofltcio  jam  diu  mi- 
iiisiravit,  et  ut  experimento  cognovimus  tam  Homa* 
u^  £cclesi%  quaniTransalpinis  mirabiliter  profuit.  > 
Sielit  nihilominus  in  proposito  Pasclialis,  misitqiie 
Ieg.itos  Joannem  et  Benedictiim,  qiii  concilium  in- 
dixere  Augnstoduni  et  habuere  Valenliae  anno  1100, 
H  Kal.  Octobr.  Atl  illud  invitarunt  Ilugonem,  qui  ta- 
roeRnon  accessit,  quin  innrmabalur,inquit  Chronic. 
Virdun.,  sed  niisit  iegntos  suos,  quin  nec  adfuere 
ejus  suffraganei  Lingonensis  et  Cabillonensis  episco- 
pi,  <  prohibiii  ui  dicebatur  nb  eodcm  Lugdunensi,  i 
iiiquii  idcmchron.  Imo  el  quod  adversus  Norgaodum 
iflduensem  episcopumin  hocetpns!ea  i  i  Pictaviensi 
coucilio  sanxerant  legati  palam  improbavil,  et  iia 
lAndem  egit  iil  iiifringeretur;  scilicci  ingens  et  ex- 
celsos  animus  snetus  imperio  ,  iiiferius  nunc  gravi- 
taie  el  digniiate  sua  arhilrabntiir  suhjici  et  pnrere 
Hiiiioribiis,  alqtie  ut  videiitr  ea  omnia  vilaiidi  cansn 
Bierosolymitanum  iter  animo  concepii,  legntos  Ro- 

(5)  Ti^mpiis  hitjitsce  peregrinationis  eriiitiir  ex 
charta  donr.rionis  ec«-lesi:i*  U.  Mariui  de  Foro  f;ici;B 
monasterio  Saviguincensi  (De  Mura  pag.  39^) :  lEo 
anno  qtio  Hiigo   archiepisc.   Litgdun.  Jerosolymam 

petiit fecit  GOiivenlur-3  ccclesiae  stise  .... 

tmctatnnisde  ulilitaic  Ecclesiae  siiae,  et  de  suo  iti- 
iiere,  ct  lioc  in  Idus  .WnrJU,  die  qunii»  feria;  heb- 


Paschali,  legationemquc  apostolicac  sedis  in  Asia 
offerente,  iier  aggressus  Romani  peliit  amio  4101, 
abi  auctoritat&  qua  plurimum  valebat  in  curia  Ro- 
maoa,  Norgaodum  absolvi  curavit  (5). 

Antea,  annoscilicet  1100,  novam  Cistercn  pian- 
tationem  semper  foveiis,  Joanni  et  lldebodo  Komam 
ab  Alberico  missis,  commendatilias  ad  P^schaleni 
papam  litteras  dedit,  in  quibus :  t  Sciatis,  inqnil, 
eos  esse  de  quodam  loco  qiu  Novum  Monasterium 
vocatnr  (sic  tunc  Cistereium  appellabant),  ad  quem 
de  Molismensi  ecclesia  cum  abbate  suo  exeunies  > 
etc,  Yide  iufra  tnter  epist. Nec  effectu caroitarchiepi- 
scopi  postulatio,  cum  privilegio  Rom.  pontiflcis  ad 
SU08  reversi  siint  novx  reformationis  alunmi. 

Milo  cardinalis  et  Praenestinus  episcopas,  in  Gal- 
liam  a  Pascbali  missus,  conventum  habuitapud  Mas^ 
siliam  in  qno  jirra  et  immttnitas  Cluniacensium 
confirroata  sunt.  Acta  sunt  baec  apud  Massilias  anno 
1103,  praeseiiieBerardoMatisconensi  episcopo,  <  qui 
tunc  ciim  episcopata  suo  Lugdunensis  arcbiepiscopi 
domni  Hugonis  tices  agebat*  >  Circa  idem  teropus 
Bego  abbas  Conchense  apud  Ruihenos  roonasicrium 
regebat,  ciii  Hiigo  noster  ecclesiasS.  Fidei  doCa* 
slelleto,  et  S.  Yictoris  ad  fluvium  Ligeris  positas 
sub  annuo  censo  concessit.Ghartamexhlbet  deMurn, 
pag.  ^8.  Guntramnos  rex  dederat  coenobio  S.  Mar- 
celH  Cabiloiiensis  Floriacum  vilbm  in  pago  pivio- 
nensi,  ubi  postea  cella  monachorum  erecta  esi ;  il- 

P  lioM  servos  conlra  jus  Olto  Burgundi»  dux  usurpa- 
rnt,  et  relinebat  Hugo  ipsiiis  filius,  donec  prioris 
S.  Marcelli  dignilas  devenit  i  nd  doinnum  Hugonem 
venerandiim  Ltigdunensem  nrchiepiscopuni,  Hugoni<i 
iiepolero.  i  Qui  aliquando  in  ea  villa  diicein  hospi* 
lio  cicepil,  ct  rogavil  ut  eain  a  tali  servitute  libera- 
ret.  Concessit  lliigo  dux,  et  ea  de  re  chartam  posiea. 
conscripsit  f  in  camera  Divionensis  abhalis  noinine 
Jarenloiiis>et  posuit  in  manu  venerabllis  Ihigonis  ar- 
chiepiscopi  Lugdunensis  suprn  noiniiiati....  anno  ab 
iNcarnatioiie  Domini  1104,  indict.  xti.  »  Eodem 
anno  scripsit  Daimberio  Senonensi  de  mullis  eum 
arguens,  eicilans  ad  conciliuin  Tiecense.  Anno  sc- 
qoenti  idem  archiepiscopus,  Norgaudus  iflduensis 
etWalleriits  Cabillonensis  episcopi,  domno  Hngoni 

p  Cluniacens.  abbati  monasterium  S.  Magdalensc  dc» 
Quadrella  {le  Charolais),  conftrmarunl  ejusdemqiio 
pogi  ecclesias  de  quihus  liiein  movebant  Leotbaldits 
Dlgoniensis  et  lilins  ejus  cognominis.  Dcnique  an. 
llOGcum  quererentur  cathedralis  ecclesiie  cnnonici 
qood  ecclesiamArlensem,  quae  ad  B.  Stephnnum  ah 
antiquis  lemporibus  pertinebal,  Hugoni  Cluniacensi 
donasset,  cam  illis  restitnit,  et  pro  ea  Cluniacodedil 
aliam  de  S.  Germano  noncupalam.  Cum  lis  oria 

di>mada  Quaiirngesimn».  In  qtio  conveniii  fecil  hoc 
donnm  ecclesiie  de  Foro  conveiiiui  tioslro,  >  cte. 
Si  enim  iii.  Idus  sen  13  Mariii ,  erai  feria  iv  hebdo- 
madae  primfle  in  Quadragesitna,  dies  Cinerura  fuil 
dies  sexta  eiusdem  luensis  :  atque  adeo  Pascha  mci  • 
dil  In  diem2l  Aprilis,  quod  anno  1101  conveniU 


m  liUGO  LUGDUNCNSIS 

fuisset  iiilcr  San-Benignianos  monachos  el  clericos  A 
BisnntineDses  pro  ecclesiis  Salinensibus,  eam  amice 
Gomposuit  <  Hugo  Dei  gratia  Lugdunensis  archiepi* 
^ftcopus,  S.  apost«8e(Iis  legatus....  Actum  Lugdnni 
publice,  anno  Incarnat.  Dominicae  li06,  pridie  Kal. 
Apriiis,  Sabbato  in  Albis  (4).  >  Paiilo  anle  obitum 
rccle&iam  S.  Treverii  Aimerico  Casae-Dei  abbati 
concessit :  Pascbalis  enim  U  id  teslatnr  in  diplo- 
mate  qno  monasteria  et  cellas  eidem  ccenobio  sub- 
jecias,  et  inter  alias  Treveiianam,  quam,  inquiiy 

<  Venerabilis  inemorioi  >  Hugo  Lugdun.  arcbiepi« 
fcopus  recens  coniulit. 

Diem  clausit  extremum  hoc  ipso  an.  1106,  etqui- 
dem  Nonis  Octobr.,  si  fldes  adhibeiida  necrolog. 
San*Benigniano,  Segusii  {Suze)^  ad  Alpiiim  radices, 
dum  adconcilium  Guastaliense  ex  mandato  poniificis  3 
prolicisceretur,  ac  in  eadem  urbe  sepuUus  est  in 
abbatia  S.  Justi,  ut  docet  Hugo  Gluniacensis  abbas 
In  epistola  ad  Anselmum  Gantuariensem  sic  loquens : 

<  Quoniam  noveramus  quanta  inier  vos  et  D.  Uugo- 
nem  Lugdun.  archiepiscopum,  Deo  volenie,  exsti- 
teril  rainiliaritas,  digrom  duxiinus  vobis  significare 
ejnsdem  obitum  nobis  et  omnibus  viris  bonis  gra- 
vem  et  irrccuperabililer  dolendum  ;  qualenus  et  per 
V08  €l  per  vestros,  veram  quam  vivens  exhibuit 
dilcctionem,  nunc  ei  defunclo  repensare  studeatis. 
Obiil  euim  in  pace  Nonis  Octobris  apud  Segusiam, 
dam  iret  ad  apo&lolicx  vocationis  cojicilium,  sepui- 
tusque  cst  ibidem  saiis  honeste  in  abbatia  Sancti 
Jusli,  I  etc. 

Hoc  ejus  epi t^phium  scripsit  Baldricus  Burgulien-.  C 
sis  abbas  (5) : 

(4)  Coilect.  ad  histor.  Burgund.  pag.  209»  210. 


ARCUIGPISCOPUS.  800 

Posl  L»gdunen$i$  pmndy  pri«s  Hugo  Dimit^ 
Magnu$  Romanie  fiUui  EccUmm» 

Qum  $ibi  legatum  Romanus  papa  rogaml, 
Ad  $ynodum  venieitf ,  proh  dolor  !  occubuit. 

Virtutum  celtam,  Divini  peetori$  autam^ 
Hac  tumulavit  humo  Segu$ien$i$  homo. 

Lmtatu$  Ju$tu$^  ho$pe$  bonu$f  ho$pite  tanto , 
Qji^m  Deu$  eximiu$  mi$ii  et  eocium, 

Lugdunum  luge^  $otemnta  conciliorum 
Occubilu  patri$  occubuen  tibi, 

Ex  anliquo  monomenlo  hiec  rerert  Severt.  <  Hugo 
bonae  ei  ndelis  memoriae  archiepiscopiis  eidem  Ecde- 
siae  utiliter  providit.  Reliquit  cappas  ix,  cum  auri- 
frisio,  casula8iv,dalinaticasvi,  1  etc.,  bocest  oinuia 
et  singula  ornamenta  quibus  opus  cst  pontifici  sacri- 
ficanti,  aut  ordines  conferenti.  c  hisuper  parietem 
ecclesiae  et  quinque  vitreas  adornavit,  majus  allare 
conslruxit,  cameras  episcopales  cum  parie  turriiim 
el  atriis  aedificavit,  capellam  episcopalem  picluris 
el  paviinento  decoravit,  cellaria  doinus  pleiia  reli- 
quit.  I  Deditet  plurimos  libros.  1 1lexii  aulem  banc 
Ecclesiam  Lugilun.  annis  xxiii,  mensibus  viii,  die- 
bus  VII.  Apud  S.  Irenxum  CiHionicosregnlariier  vi* 
veiites  insliluit,  qiiibus  terras  q\m  quondam  iuris 
ejusdem  sancli  fiierant,  multo  preiio  a  laicis  rcdem- 
plas  in  communes  usus  traduxit,  »  etc.  In  priiiio  in- 
strumento,  quod  inter  probationes  Uistorix  Lugduii. 
refert  Menestrier,  S.  Stephano  seu  catbedrali  eccle- 
sisedicitur  dedisse  ecclesiam  de  Snndrens  cum  i^ 
penditiis,  ecclesiam  S.  Mariae  de  Cherers,  etS.  Sle- 
pliani  deCoisia,  et  de  Castello  S.  Syrnpbarianl,  et 
S.  Mariiui  de  Pomey,  et  S.  Martini  de  Noaillis. 

(5)  Toin.  IV  Uist.  Franc.  Duchesne,  pdg.258. 


NOTITIA  LITTERARIA. 

{Histoire  littiraire  de  la  France,  t.  IX,  page  515.) 


Tontee  qui  noiis  reste  des  produciions  de  la  plume  vtn  rarchev^que  Hiignes(sereduit  presque  ^  de 
slinples  letires,  mnis  qiii  sont  ^  priser,  tant  ponr  leiir  graiid  noinbre  que  pour  les  sujets  dont,eiles  iraiient. 
Encore  ne  sonl-elles  qirune  parile  de  celles  qu'il  eul  occnsion  d*ecrire  el  qu'il  ecrivii  efleclivemcntr  Cesl  cp 
qiie  faitjiiger  celte  inultiiude  d^nffaires  ecclesinsliquos  dont  il  fut  charge  pemlont  phis  de  vingt  nns,  qird 
exar^a  tes  fonctions  de  lcgal  en  Frnncc  et  en  Bourgogne.  11  i^y  a  pas  a  coiilesier  qiie  tnuies  les  lettres  d'un 
prelat  qni  eut  nne  lellc  part  nii  gouvernemeiil  de  TEglise  ne  fiissent  knieressantes,  et  ne  nicrilnsseni  d'elrc 
conservees  k  In  posieriie.  Mai««  i(esi  encore  nrriveque  celles  qiii  ont  echappe  dii  nnufmge  des  nutres  sont 
extrdmemcnt  dispersees  dnns  les  recueils  etrangers,  ou  elles  se  trouvent  souvent  comme  noyees.  Si  quel- 
qirun  s^avisait  un  joiir  de  les  r^iinir  ensemble,  afin  qifon  les  eOt  de  suite,  pour  se  mettre  mieux  au  fail  de 
ce  qni  se  passa  nlors  dans  rCglise  gailicane,  nous  serions  chnrm^s  d*abr^ger  sou  travail  par  le  soin  que 
nons  allons  prendre  de  les  faire  connailre,  et  d'en  marquer  la  Chroiiologie  aulnnt  qu'il  sera  possible. 

Le  recueil  ou  11  s'en  trouvc  le  plus  sont  (es  Misceltanea  de  Bnliize ,  qui  eii  a  pnblie  irois  daiis  le  cin- 
quieine  volume  et  neiif  011  dix  autres  daiis  le  suivant  (Bal.  Misc.  t.  V,  p.  275,  274).  Les  irois  preinieres 
sont  ench^ssees  dans  les  ncles  du  reiablissement  de  rancien  siege  episcopal  d'Arras.lJ  n'y.a  ce^eudant  que 
la  pre^iiere  qui  nit  direclcnient  rapport  h  c^  siijet;  mais  on  y  a  fait  enlrer  les  auires,  pnr  la  r.iison  qu*elles 
sont  adress^es  a  Lninbert,  le  premicr  ev^que  qui  remplil  nlors  ce  sidge.  Celie  premiere  leiire  esl  ecritea 
Ilobert,  comte  de  Flandres,  poiir  lui  enjoindre  de  reconnnltre  le  nouvel  ev^qtie,  qui  venaii  de  Rome,  ou  il 
avaii  el^  sacr^,  etde  lui  nccorder  sn  protection,principalement  pour  revendiqiier  ies  biens  alicnes  ou  eide- 
ves  de  son  ev^chd.  La  lettre  rut  ecritt-  par  consequeiit  en  4094,  apres  que  le  melropolitain  et  les  evdqiies 
stilTraganls  de  la  province  eurent  reconnu  eux-mdmes  Lamberl  pour  leur  confrere,  co  qui  se  fit  dans  mi 
concil^  tenu  h  Ueims  te  dix-sept  sepiembre  de  ki  m^nie  ann^e.  Dom  d'Acheri  {Spic.  t.  Y,  p.  552)  avait  deja 
publie  celie  letlre  au  cinquicme  voliimc  de  son  Spicilege. 

Dnns  la  seconde  des.  trois,  llugues  doniie  avis  au  m6me  prclat  de  la  mori  d*une  rcligieuse,  qiii  avail  pass^ 


m  NOTITIA  LITTCRARIA.  50« 

TArras  2i  Lyon,  06  elle  avait  fint  ses  jours  le  vingt-qnatre  janvier»  apparemmciH  Je  Tannee  siiivanie  1095 , 
paroftron  peut  conjecturer  la  date  de  la  letlre.  Klie  esl  ecrite  avec  de  grands  >entiments  de  pi^i^  et  de 
fol  aui  pri^res  pour  les  morts. 

La  iroisieme  est  en  Taveur  de  cekii  qui  s*elait  charg^  de  Ta  rendre  h  T^vdque  Lambert.  Geite  persomie 
ayaot  un  difTerend  avec  l*ev£que  d^Amiens,  qni  e<ait  aiors  Gcrvin,  et  avec  Fottl<^ues.  arcliidiacre  de 
la  m^me  ^glise^  avait  prid  le  l^gat  Htigues  d*engager  IMv^qne  d*Arras  4  Ini  faire  rendre  jusiice.  Hugiies,  en 
Je  cbargeant  decette  coromission,  lui  enjoinl,  au  ca»  qo^il  refuse  de  8*en  acqttitier,  de  prier  de  sa  part  Re* 
nand.  archev6que  de  Reims»  de  faire  droit  aux  plaintes  du  portetir  de  la  leilre.  Celle-ci  semble  avoir  M 
ecrite  la  mdme  annee  que  la  precedenle.  Dans  Pune  et  Pautre  Tauteur  prend,  par  une  hamble  modesiie,  la 
qualificalion  dc  serviteur  de  TEglise  de  Lyon^ce  qu*il  fait  encore  dans  plusieurs  autres. 

Entre  celles  qne  couiient  le  VI*  volume  du  reciieil  dont  il  est  qtiestion,  il  y  en  a  qnalre  qui  furent 
^rrites  d^s  que  lliigues  n*clait  encore  que  simple  ^v^nue  de  Die.  La  premi^re  est  adressee  k  Raoiii,  arche* 
veque  de  Tours,  pour  Tinviter  ^  une  cnnfer^nce,  06  il  se  devait  agir  d*affaires  qui  fcraienl  voir  sl  ce  pr^at 
«laiiaulant  attacbe  au  pape  qiril  le  voulait  parailre.  Ilugiies  n*y  prend  d*autre  titre  qne  celoi  d*apocrisiaire 
ile  la  sainle  Eglise  romaine.  L'editeor  en  marqtie  la  date  en  4075  :  par  oii  Ton  voit  que  Ilngues  commen^a 
(ies  lors,  c*est-4-dire  rannee  d*apres  qu*il  fut  ordonnc  ^v6que  de  Die,  k  exercer  les  fonctions  de  legat  en 
France. 

Les  irois  suivantes  sont  6crites  ati  m6me  archerdque,  poor  rinviter  h  aotant  de  coiiciles,  auxqiiels  il 
etait  pri^  d*amener  avec  lui  les  soffragantsde  sa  province.  Elles  sont  couries,  mais  elles  disenl  heanroup 
de  clioses  en  peu  de  inois.  La  premiere  surtout  coniient  une  vive  descripiion  du  trisle  <^tat  auqtiet  rEglise 
se  trouvail  nlors  reduiie,  (*tqui  devait  piquer  le  z^ledes  hons  ^v<iqiies.  Eile  fut  ccrite  aussitdl  apres  que  le 
legat  eut  termin^  le  pretnier  concile  qiril  itnt  h  Anse,  et  indiqiie  ^  Raoul  celul  qiril  devail  tenir  4  Dijou 
l£i  janvierde  raniiee  siiivAiite  4077.  Par  la  seconde  des  trois,  il  liii  indiqiie  iin  aulre  concile  ^  ClHrmoni, 
en  Anvergne,  pour  le  9  ao^t  de  l.i  mdme  «inee;  et  par  la  derniere,  celui  qui  devait  s*ns>emhler  ^  Amun 
le  10  septenihre  siiivaiil,  el  auquel  le  l^at  souhaiiait  qiie  se  trouvassent  aussi  les  abbes  et  les  ptiis  habiles 
clorcs  de  la  province  de  Tours  avec  tous  les  ev6ques.  Ces  letires,  au  restOi  sont  les  seuls  nionumeiits  qui 
iious  foornissent  Fepoque  pre^ise  de  la  tenue  de  tousces  conctles. 

Suit  une  nutre  piecede  nolre  l^gat  sous  le  litre  de  letires,  mais  qiii  n*est  propremeni  qn*une  donatioti 
descglisesde  Sainle-Foi  du  ChMelet  et  de  Saint-YIctor,  faite  i  Tabbaye  de  Conques,  en  Rouergne,  par 
Hugiies  m^me,  alors  archev^qne  dc  Lyon,  dii  conscntenieni  de  ses  chanoiiies,  et  a  certaines  coiidilioiis-, 
poriees  par  racie  pass^  daiis  la  inaison  archiepiscopnle  snns  date. 

Deiix  autrcs  lcttres  de  nolre  archevdqiie  legat  :  riine  a  Hugiios,  nouvellement  ordonne  arrlicvSque  de 
Besan^oii,  ce  qiii  niontre  qu*il  s*agii  de  lliigiies  de  Rouigogne;  raiitre  a  Lainberl,  ^veque  d*Arras  (HAa., 
An.  t.  Y,  app.  p.  675,  ^).  L*objel  do  la  preiniere,  qui  a  ei^  reiinprimee  par  dom  Mahillon,  est  d*eiigagcr 
le  premier  de  ces  prelats  iii  resiituer  h  rabbayede  Sainl-Bcnigne  de  Dijon  P^glise  de  Notre-Danie  de  Saline, 
conformement  &  oe  qui  avait  ete  rcgle  au  coneilede  Meatix,  auqnel  rarchev^que  de  Besancon,  son  prede- 
cesseur,  avait  refuse  de  se  irouver,  quoiqu^l  y  eOt  6\6  appele.  L*autciir  ajoute  que  le  pape  avait  cotifirnie 
c€  reglement,  etapporleen  preuve  un  exirnilde  sa  leltre.  C*etaitsnns  douie  Urbaiu  II,  car  Ihigiies  ne  fol 
ontoiine  archev^que  de  Besani^on  que  dnns  le  coiirs  de  l'ann6e  4088.  On  n*a  point  d*aulre  indice  pour 
i/erourrir  fa  dnte  decelte  leltre  du  legat.  Par  la  suivanle  il  invile  rev^que  dWrras  au  concile  d*Autun, 
qu'il  devail  assemblerle  45  seplembre,  et  qui  s*y  lint  eflectivement  en  4094.  Pour  levcr  In  difliculre  qu'il 
vauraitpu  avoirde  la  part  de  .son  niclropolilain  rarchcv^que  dc  Rcims,  ()ui  en  verlu  des  privildges  de 
son  ^glise  ne  se  crojrnit  pns  oblige  d'obeir  aux  ordres  des  legats  du  sainl-siege,  rauleur  lui  copie  la  deci- 
sion  du  pape  ^  ee  sujet. 

Aulre  letire  de  notre  arclievdque,  qni  eut  des  suiles  f^cheuscs,  et  brouilla  pour  un  lemps  son  antenr 
avec  Ives,  evdque  de  Charlres,  a  qni  elle  cst  ecrite.  C*cst  b  leponse  a  ki  soixiuiiieine  leltre  d*lves,  daiis 
laqnel.te,  apres  lui  avoir  demnnde,  en  qualilc  de  premier  sulfragniitde  la  meiropolu  ;le  Sens,  la  permis-. 
sion  d*ordonner  au  contniencenient  du  cnrduie  l)utinberl,  qi:i  en  avait  eie  eiu  archevoqiie  ^  la  place  de 
Riclier,  inort  siir  In  fin  de  dticeinbre  4096,  il  iiisiste  snr  le  refns  que  le  legnt  lui  en  avnit  l^iit.  De  sorlo 
(|iie  la  lcitre  d*lves  et  la  rcponse  de  Hugues  sonl  du  cominencemenl  de  rantiee  suivnnle.  La  raisoii  du 
refus  de  llugiies  est  qu*il  voulait  ou*au  preainhle  Dainibert  reconn(it  le  droit  de  priinalie  accorde  \ 
l*fc)glise  de  Lyon.  hes  eiitreprit  de  hii  montrer  par  plusieurs  autorites  que  ce  qiril  exigeait  du  nouvel 
arcliev^que  elii,  n*avnil  janiais  et^  obscrve  ni  dans  la  province  de  Sens,  ni  dans  aucune  auire»  el  lui  repro- 
rhaii  d\ivoir  reconcilie  k  son  insu  les  seigneurs  du  Puiset,  excommunies  par  les  ev^ques  de  la  mdine 
province,  pour  les  pill:iges  qu*its  avaietil  fails  snr  les  terres  de  rEglise  de  Cbartres.  La  lettre  d'ives  esl 
forte  en  raisons,  mais  tin  pcu  vive  et  pas  assec  mesuree  dans  les  tprnies. 

Aussi  le  legal  en  fut  piqiie,  et  y  fit  idponse  en  persistant  dnns  son  refus,  et  tilichant  de  montrer  qu*il 
^iait  fondc  sur  la  desol;cissance  du  clerge  de  Sens,  d*ou  le  nouvel  archevdqtie  avait  ^te  tir<^.  C*est  ainsi 
qn*rl  qiintine  ropposilion  de  cette  Eglise  ^  reconnailre  la  primntic  de  celle  de  Lyon. 

Qiiant  4  la  reconcilialion  des  seigneurs  du  Piiihcl,  dont  Pevdque  de  Chartres  lui  faisnit  une  esp^ce  de 
criinc,  le  legat  repond  que  c'cst  uiie  pure  calomuie,  et  cn  adniinislre  la  preuve.  II  finit  sa  reponse  eii 
priant  Dieu  d*adouclr  lui-in^me  remotion  qu*lves  nvaifr  fnil  paraiire  conlre  liii,  snns  ravoir  iiicriiec.  Celie 
lelire  d*lves  en  suppose  visihlement  une  aulre  de  la  part  <lti  legat  en  r<*ponse  h  la  cinquante-ncuvieme  <lu 
ini^Mie  cv^qiie.  Hngues  dans  cette  lettre,  qui  ne  paralt  nulle  parl,  inarquait  neiieinent  sou  reftis.  a  In  pcr- 
ntission  pour  le  sacre  de  Dnitnbert,  ce  qui  ie  siispcndit,  et  Ty  accusiiit  d*avoir  regu  de  la  main  du  rol 
1'iiivesiilure  de  rarchcv^clK;.  Ce  n'est  pas,  aii  resle,  la  soiile  leitre  de  notre  archeveque  Ik  Ives  qni  soit 
Ij^fdne.  Nous  en  avons  huii  que  cet  eveque  itii  iidresse,  et  il  ne  nous  eo  reste  que  deux  de  celles  que 
1'auire  lui  ecrivit. 

Vient  ensuite  dans  le  recueil  de  Daluze,  qui  nons  sert  ici  de  guiile,  une  aulre  lellre  de  Hugues  &  Daimbert 
mdme,  alors  ordonne  et  faisant  les  fonclions  d*archevcquc  de  Seiis.  Doin  Marieue,  nc  la  croyant  pas  ciicoro 
iinpriniee  eii  ia  tronvant  daiis  un  mantiscrit  de  Saint-Victor  de  Paris,  Ta  doiinee  de  nouveau  au  public. 
L^Miiicur,  aprcs  avoir  t^moigne  k  Daimbert  son  juste  eloniiement  de  n'avoir  cncore  recu  aucune  repouse 
de  sa  part  h  pliisicurs  aiitres  de  ses  lettres,  touchanlles  accusations  inientees  contre  Itii  par  Ics  ahites  de 
5on  diocese,  lui  enjoint  avcc  beauconp  de  polilesse,  en  lui  fai^ant  neanmoins  seniir  r»niorilc  lionl  il  ^iait 
rev^lu,  de  se  irouvcr  au  concile  qu*il  avait  indiqiie  a  Troyes  apres  roctave  de  la  Penlecotc.  Les  cdiienrs 
Jc  la  letlre  sont  p«irlages  enire  eux  ati  siijel  du  lcinps  de  ce  concilc.  L'un  piclcnd  qu*ii  ftit  leitu  eu  41U4, 
ii  raulrc  boulientqueccnc  fui  que  rann(>e  suivante.  S'il  y  en  eut  elfeclivemcnl  quclqu^un  a  Troycs^ces 


L03  HLGO  LUCDUNENSIS  ARCHIEPISCOPUS.  504 

deiix  annces-Ia,  il  csl  ccrlaiii  qiilf  ne  s'agil  ici  ni  de  Vnn  ni  de  raiilre.  La  raison  esl  sans  replique :  Ilugnes 
^lail  eiicorc  legai  tlu  saini-siege  lorsqu^il  convoqna  ce  concile,  comme  il  esl  visible,  el  par  le  poiivoir  qtnl 
Hvait  (le  rasseiubler  hors  de  sa  province,  el  par  le  litro  qifil  en  prend  dans  rinscriplion  de  sa  leilre.  Or. 
il  cessa  d'en  exercer  les  fonclions  des  1«  mols  d'aodi  409t),  que  Pascal  II  ful  eleve  au  souverain  poniifical, 
coinme  on  Ta  vu  dans  soii  histoire.  On  ne  pcnt  point  non  pliis  entcndre  par  ce  concile  celni  dont  fait  men- 
tion  Manass^  i,  archeveque  dc  Keims.  dans  son  apologie  a  noire  legat,  puisqiril  iretail  point  encore  |).ir- 
venu  a  rarcliev^che  de  Lyon,  in  Daimbert  h  celui  de  Scns.  Hcste  doiic  a  diie  qne  r'est  nn  concile  teiiu, 
ou  au  inoins  jiidiquea  Troyes  la  penulii^me  ou  derniere  aiioee  du  oontiOcat  d'Urbain  II,  el  qui  noiis  cs* 
inconnu  d^ailleiirs. 

Baliize  a  publie  dar.s  le  m^me  recueil  dcnx  actes  dc  donation  :  riin  de  Tannce  I09i,  ct  Pautre  deII06, 
par  lesquels  nolre  archev^qiie  cede  h  rabbnye  de  Cluny  deiix  ou  trois  eglises  qni  y  sont  iiommees.  (>> 
aaes,  aii  reste,  nesonlpas  autremenl  interessants,  sinon  pour  faire  connaitre  la  pi^l^du  i)ienfaileur.  E!ie 
cclate  principalemenldans  lc  preinier,  dont  iiiie  des  condilioiis  cst  que  lcs  inoines  de  celie  ahbayc  prieront 
ponr  la  reniission  des  pcchcs  dc  raicheveque.  poiir  le  bien  dc  rEglise  de  Lyon,  et  poiir  le  salut  de  lons 
ses  chanoines  el  de  leurs  parenls.  Nous  apprenoiis  du  mCme  acte  deiix  trails  qiii  ne  sont  pas  a  omeiire  : 
le  premier,  que  iliignes  avuil  alors  un  neveu  de  in^ine  nom  que  lui  enire  les  chanoines  de  son  eglise; 
Taulre,  que  ce  lut  iin  iiioinc  de  Saiiit-Benigne  dc  Dijon,  aussi  nomme  Uugiies,  qui  (^crivit  l'acte  en  rabsence 
du  chancciier,  quoiqiie  cela  sc  passal  h  Lyon. 

Revenons  5  la  suiic  dcs  lcltres  de  nolre  archev6que  legat.  On  en  a  qiiatre  d'une  jnste  ^lendtie,  et  Torl 
imporlantes,  dans  la  Colleclioii  g^n^rale  des  conciles  (t.  X,  p.  56i,  3G5).  La  preiiii6re,  dans  laquelic  Tan- 
leur  se  qualifie  tres-inutile  scrviieur  et  prSire  de  l'e^Iise  de  Die,  est  adressecau  pape  Gr^goire  Vii,  a  qni 
il  y  rend  compie  dc  tout  ce  qui  s'etait  passe  au  concile  d'Autun,  tenu  en  septembre  1077.  tlile  ne  fuice- 
peiidant  ^crite  qifau  commcncement  de  janvierde  l*annee  suivante  :  ce  qui  est  visible  cn  ce  qiie  Hugues 
y  faisant  menlion  dii  concile  de  Ciermont,  qui  preceda  environ  d'un  niois  cclui  d'Autun,  en  parle  comine 
a^ant  et^  c6]ebre  rannce  prcceJenle.  Hugues  differa  de  fuire  ce  delail  aii  pape,  sur  ce  <]u'il  avait  charge 
iin  cierc  de  Paris,  afBdc  a  ce  pontife,  de  Ten  instruire  de  vive  voix,  lorsqu'il  serait  aiipres  de  hii,  oii  H  se 
devail  rendre  bienlot  a  la  sortie  du  concile,  auquel  il  avait  assisle.  Mais  ce  c^c  clait  de  relour,  et  Hii^aes 
ne  reccvant  ni  de  scs  iiouvcllcs  ni  de  celles  dii  pape,  prit  le  parti  de  lui  ^crire  la  lettre  doiit  il  est  qiieslion. 
L'on  y  voit  le  caraclere  disgracieux  de  pliisieiirs  cveques  de  France  accu&is,  ou  in^me  convaincus  de  dil- 
ferentsvices  a  ce  concile  d'Auiun.  C*est  dans  la  m^me  loilre  que  le  legat  Hugues  rend  a  Manassc  it,  de- 

{>uis  arcbev6que  de  Keims,  et  Ik  saintBruno  ces  glorieux  temoignages  que  nous  avons  reriieillis  dans  ienr 
listoire.  A  la  fin,  l'auieur  annoiice  au  pape  le  conciie  qu'il  devail  tenir  &  Poitiers  le  15  *anvier.  Autre 
preuve  de  la  date  que  nous  assignons  a  ceite  leltre. 

Le  concile  se  linl  au  temps  marque,  el  c'esi  ce  qui  s'y  passa  qui  fait  rohjel  de  la  sc('onde  iettre  dn 
recueil.  qui  contienl  les  quatre  que  nous  entreprenons  de  discuter.  Hugucs,  abbe  de  Flavigny,  qui  a  en 
soin  de  iious  insiruirede  ce  qiril  savait  de  Thistoire  de  iiotre  legat,  a  cru  «lcvoir  faire  eiilrer  cciie  mdnie 
leltre  dans  sa  chronique.  Elle  y  ligure  a  merveille,  etaiil  lout  hislorique.  On  y  a  un  triste  detail  des  cuii- 
tradictioiis  que  le  i^sat  et  ceux  qui  lui  etaient  altachcs  eurent  ^  sourTrir  dans  ce  coiicile,  qui  lut  pi«in  lie 
iroiibleet  de  vioience,  el  ou  quclques-uns  coururenl  risque  de  ia  vie.  L'archev^quc  dc  Tours  et  l^dveqne 
de  Rennes,  qui  en  furentcauseen  partie,  y  sont  represcntes  d'une  maiiicro  qiii  ne  leur  cst  pas  bonorable. 
Hiigues  terniine  sa  l^ltre  par  des  plaintes  de  ce  que  les  coupables  qu'il  condamnail  en  France  conraient  a 
Koine,  ou,  au  lieu  d'^tre  tiaiies  plus  rigoureusement,  comine  ils  rauraicnt  nicrite,  on  leiir  faisaii  grace, 
el  ils  en  devenaient  pliis  insolents. 

La  troisi^me  leitre  de  notre  archev^que  legat,  entre  les  quatre  dont  11  cst  ici  qucstion,  se  trouve  anssi 
enchSkssee  dans  la  chroiiique  de  iiugiies  de  Flavigny.  Elle  est  adrcssce  a  Maihilde,  comlesse  de  Tosc:»jie, 
la  plus  zelee  proiectrice  dcs  papes  eii  cc  teinps-Ia,  et  fut  ecrite  en  1t)87,  lorsqne  Didier,  abbe  du  Moni- 
Cassin,  elu  pape  dcs  i08o,  accepta  cnlin  cclie  souveraine  dignile,  apre»  iiiie  resisiance  de  prcs  i!e  (leuv 
ans.  Jiisque-la  rarcheve!|ue  ildgiics  avait  espere  dc  s'y  voir  cicve  hii-m^mc.  Mais  piqne  de  voiralorsses 
pretentions  avoriees,  il  ecrivit  celte  leilrc  pour  s'opposer  a  rordinaiion  de  Didicr,  el  deduire  les  protcn- 
dues  raisons  qifil  croyait  avoir  de  s'y  opposcr,  qiioique  de  son  propre  nveu  il  eQt  conscnti  a  son  clcciioa. 
Raisons,  au  resie,  qiii  soiii  prcsqiie  louies  aiilaiil  «le  caloniniesdont  il  charge  le  noiiveau  pape,  el  ilonl 
quelques-unes  retoinbeiit  siir  le  cariiiiial  Odoii,  quiful  lui-ni^nie  pape  peu  apres  sous  le  noni  d*Uib:iinn. 
Pour  s'en  convaincre,  il  sitftit  de  savoir  que  presqiie  loui  ce  qiie  raiiieur  avance  ici  se  Iroiive  coninMu  par 
rhistoire  pubrK|ue  de  ce  teinps-la.  De  sorie  qiril  i-ai  cie  a  souhaiier,  pour  riionneurde  rarchevdqiie  lc{;ai, 
qtie  sa  letire  c^l  cie  ensevelie  dans  un  etcrnei  oubli.  Mais  il  irest  poiiit  de  si  grand  homme  qui  iraii  bon 
f^ibie. 

Enfin  la  qiiatrieme  letire  du  recueil,  qui  avaii  ete  deja  pnljliee  par  dom  d^Acheri,  est  encore  adrcssee  a 
la  comtosse  Mathildc,  ct  fut  eciiie  en  1088,  aussilot  apres  rcleclion  d'Urbain  11.  L'auteur  la  coinmcnce 
par  un  forl  bel  cloge  de  cctle  princcsse,  ei  y  parle  du  papc  Gregoire  Vli  et  d'Anselme,  evcque  de  Luqnes. 
iiiort  deux  aiis  aupjravant,  comme  de  deux  sainls  qui  jouissaient  de  la  gloire  eiernelle.  Mais  leprincipal 
but  de  Uiignes  esl  de  s'y  justiiier  dii  bruit  qui  s'etait  rcpandu  qu'il  avail  fail  schisme  avec  TEgtise  roir.aine. 
H  y  protesie  doiic  qiie  jainais  il  iie  s'elait  separe  de  sa  comniunion,  et  qifil  etaii  bien  eloigiie  de  le  fair« 
daiis  la  suite.il  se  plainl  uii  peu  auieremenl  de  saint  Hugues,  abbe  de  Cluny,  et  des  frcres  du  monasiere, 
<le  ce  qu'ils  eiaicnt  du  nonibre  de  ceux  qui  le  rcgardaient  comme  schismatique,  el  iui  insuitaient  en  con- 
sequence.  La  pique  qu1l  en  eut  le  poria  a  laire  au  sainl  abbe,  aiipres  de  la  coratcsse,  une  espcce  decrinie 
d'avoir  recite  a  1'ofDcedu  Vendredi-Saiiit  Poraison  pour  rempereur  Hcnri  iV,quoiqucexcominunie  piusicnrs 
fois.  Le  porteiir  de  ceiie  leilre  etaii  chargc  de  plusieurs  nutrcs  qiie  rarehev6qiic  ccrivait  a  Roine,  ei  qu*il 
recommande  a  Mathilde.  Cette  leitrc  paraii  avoir  ete  le  prelude  de  la  paix  de  son  auleur  avec  ie  suiiU' 
sieffe. 

Outre  toiites  ces  lettrcs  du  legat  Hugues,  il  y  en  a  encorc  deux  autres  qui  iui  apparlicnncnt  entre  cHies 
dc  saint  Anscliiie  de  Cantorbeiy.  Ce  sonl  la  soixante-qiiatrieme  et  l:i  cent  vingi-qiiairicnie  dii  iroisien e 
livre,  oii  Tordre  qu'elles  tiennent  est  renverse.  La  seconde  a  eie  eircciivciiiciitccriie  avani  ceile  qui  esi  l» 
premiere,  el  n'esi  point  a  sa  place  par  iine  autre  raison.  Oii  lui  a  doiiiie  le  rang  qu'elle  tienl,  sur  ce  quon 


^  NOTltlA  LITTERARIA.  .W 

«\evaii  MxHqiicr  rcpiscopat  ou  il  etail  enlre  depiiis  peii,  oii  y  demeurer.  (1  n'y  n  qu';i  lire  ces  detix  leUres 
de  suiul  Aiiseime  pour  se  coiivaincre  de  ce  qiie  nous  el-ablissons  ici. 

Hngues  delermine  son  ami  h  raffirnialive.  c'esl-,^-dire  a  reienir  son  archevficlie,  ei  liii  en  apporte  de»; 
moiifs  pressanis.  Mais  en  lui  donnanl  cet  avis  il  Ajoule  qu'il  va  conlre  sa  propre  incfinalion,  par  la 


nienl  ie  lilre  de  sainield,  qiii  ifelail.pas  encore,  comme  on  voit,  r^serv^  au  scul  souveraln  pontife. 

L'autre  lettre  de  Hiigiies  a  saint  AHSeline  esl  pour  lui  apprendre  sou  retoitr  <fe  Palestine,  oi!i  il  dtait  all^ 
visiter  ics  saints  lieux,  ainsi  qiril  a  eie  dit  pliis  iiaut.  De  sorie  qu*elle  n'a  cie  6cr\ie  que  dans  le  cours  de 
raniiee  4105,  avant  le  pius  long  sejour  qiio  saint  Anselmc  vint  faire  a  Lyan  a  la  fin  de  la  m^me  ann^e, 
lorsquUl  y  passa  plus  d'iin  an  eniier.  Cesi  dans  cetle  lelire  que  notre  arciiev^que  le  presse  avec  uiie 
affection  merveilleuse  d*y  revenir  Iiabiier  ia  maison  archiepiscopale,  qui  ctait  enticrenient  a  lui.  Cetlc 
letlre  n'est  poinl  non  plus  k  sa  place.  Saint  Anseline  y  repoiul  par  la  dix-builiemc  dc  soii  quatrieine 
livrey  ou  elle  devail  ^tre  piacee  immedialeinent  avaut  la  repunse,  ei  fairc  aiiisi  la  dix-sepliemc  du  ni6iue 
livre.  ^ 

11  ne  nous  reste,  qiie  Toii  saclie,  de  toutes  les  lettres  de  noire  archev^que  legat  a  sainl  Ansclmc,  que  le$ 
ilciix  dont  on  vienl  de  rendre  compie.  Mous  en  avons  cependant  cinq  de  celui-ci  a  l^autre,  sans  compter 
les  autres  qui  se  seronl  perdues,  comine  celles  de  Uui(iics.  dont  ii  est  visible  qne  irois  au  inoiiis  oiit  subi 
cc  sort. 

Les  Origines  de  Cordre  de  CUeaux,  imprimees  par  Je  Pere  Lalibe  en  1G57,  noiis  fournissent  irois  autres 
leiires  de  rarctieveque  de  Lyon,  qui,  s^inti&ressiint  pour  le  premier  etabHssement  de  cc  grand  otdre,  les 
ccrivil  en  faveur  de  ceux  qui  l*entreprirent.  Du  recueil  de  cet  edileiir  ces  leltres  onl  passd  d  la  t6te  <le 
Ii  bihiiotheque  de  (ll:eaux,  ou  Ton  a  reimprimeen  iG<iO,  soiis  le  titre  d'£xorde  de  rabbaye  de  Citeaux,  tes 
Origine»  publi^es  d^s  4657.  La  preiiiiere  des  trois  ieitres  se  irouve  encore  repei^e  dans  ce  qiroii  nomnie  lo 
grandExorde  de  1'ordre  de  Ctleaux,  imprimc  a  la  siiile  dii  precedent,  ct  dans  le  nouveaii  Gatlia  Chrisiiana^ 
avec  une  lacune  fiicile  a  reinplir.  <^ellc-ci  esl  proprement  une  permission  accordee  a  saini  Ko)>crt,  abbe  de 
Molesme,  ei  ^  six  de  ses  inoines  qui  y  sont  notnmcs,  de  sorlir  de  ce  monastere,  ou  ils  ne  pouvaient,  pour 
pUisieurs  causes  uirils  aileguaicnt,  pratiquer  ex.iclcment  I:i  regle  de  sainl  Beiioit,  qn'ils  avaient  embras- 
sec,  et  qu^ils  esperaient  suivre  ailleiirsavec  plns  dc  perlVction.  ils  allercnt  expres  a  Lyon  demander  ceite 
perinissifm  au  iegat,  qui  la  leur  accorda  voltniiiers,  lant  a  eu\  qu'a  tous  ceux  qiii  seraicnt  inspires  de  les 
uniter.  Cest  ce  que  porie  expresseinenl  l'ccrit  qull  leiir  accorda,  et  sur  leqiiel  its  se  reiirerenl  au  nombre 
de  vingt  iin  dans  le  desert  de  Citeaux,  Ic  ^l  mars  i008,  ce  qui  inoniie  qoe  les  letiresdu  legat  preceddrent 
de  |)eii  ceite  date. 

La  seionde  leiiredu  rccueil  esl  adrcssee  a  RoIxtI,  cveqiic  de  Langres,  dans  le  diocese  duquel  est  situde 
Pabiiaye  de  Molesme,  ct  fut  ecrile  daiis  le  loiirs  des  premiers  inuis  dc  I'annee  suivante.  L'auteur  y  d^taille 
ce  qui  avait  ete  regle  ^  rassemblee  qiril  vtnait  de  teiiir  a  Pierre-Encise  avec  plusieurs  cv^ques  et  abl)es, 
louchant  le  renvoi  de  Tabbe  ttobert  u  Molesme,  oii  Ic  pape,  ce>iant  aiix  imporiunitcs  des  inoines  du  lieu, 
souhaiiail  qiiil  reiounii^t.  La  lellie  est  iiiieres^niiie  puur  ce  poiiit  d'liistoire,  qiroii  iie  ironvepoinl  si  bieii 
circoiislancie  aillcurs.  Ou  y  voit  de  pliis  qiie  les  mesures  avec  lesqiiclle^^  il  fut  arr^te  que  Kobert  quitterait 
Clieaufx  potir  renirer  a  Molesme  furent  si  sagcs,  que  toutes  tes  parties  interessees  i^y  pouvaieni  rien 
Verdredeleiiis  droils.  11  y  esl  pailc  d\iu  breviaire,  dont  Tusage  commen^a  aiors,  aiusi  que  nous  Tavons 
observe  aulre  part. 

La  troisieme  lettre  qui  suit  dans  les  recueils  indiqiies  esl  ccrilc  au  pape  Pascal  II,  h  qui  elle  ful  rendue 
aveccelles  des  legats  Jeyn  etBenoil,  ei  deGaiilier,  ev^qiie  dc  ChMons-siir-Saone,  dans  le  dioecse  duqtiel 
Citeanx  eiait  alors  silii^,  par  Jeaiicl  llbolde,  inoines  do  ec  monastere  naissant.  Le  but  de  toules  cesletiies 
eiait  dVngagerce  ponliie  a  aeeorder  ^a  prou-elion  a  <c  incii.e  iiion:)Slere,doitl  Albericvenait  d*eireelu  abbc. 
11  avaiteru  apres  soii  eleclio;i  devoir  rairc  ceiie  dcniarclie  aiipies  dii  sainl-stege,  ct  avail  cliargcscs  de- 
putes  de  passer  par  Lyon,  el  de  preiulre  la  recoiiitiiaiid;itioti  de  rarcheve<|ue.  Sur  sa  leitre  el  ies  deiix 
:uiiiTs,  P;isch1  accorda  une  biille  eit  ravciir  dii  iioiixeau  monastcre,  dans  laquelle  en  parlani  de  notre  ar* 
chevcque,  il  donne  a  enlendre  quM  n  eiait  plus  soii  Mgai,  conntie  il  a  eie  dit  itans  son  histoire.  ilugues 
ecriviicetle  lettre  peu  de  temps  avaiit  qu'il  allal  lui-nieuie  i  I\oine,  par  oii  il  passa  pour  se  rendre  eti 
l*alesii»e.  Ce  qu'il  y  dit  de  la  jahmsic  qu^avaieiil  deja  courued'aulres  molties  voisiiis  de  Ctieaux,  en  voyant 
la  viepauvre  et  peniienie  de  ses  premicrs  habilanis,  lait  voir  que  ce  mai,  qui  eut  depuis  de  f^cheuscs 
Auites,  avail  coinmence  des  lors. 

Au  indme  volume  dn  PereLabbe,oii  ont  ele  imprimces  pour  la  preinicre  fois  les  trols  leltres  preeedenles, 
il  y  en  a  encore  uiie  autre  du  infiine  aitieur,  enchassee  dans  la  chnutiqiie  d*Hugues,  al)be  de  Flavigiiy. 
EJie  fut  ecriie  en  1097,  et  adrcssde  a  Ilagaucn,  ev^que  d'Auiuii,  en  faveiir  de  cet  abtie,  a  la  m^moire  iie 
qui  eileest  fort  honoralde.  Noire  archeveque  ayant  connrmL'  son  ^leciion  en  qualite  de  lcgat,  le  reiivoya 
avec  cette  lellre  a  Haganon,  eveque  dloccsain,  i)our  recevoir  la  bciicdieilon  abb;uialc. 

L'auteurde  rhisioire  dc  rabbaye  de  Saiiii-lliibert  eii  Ardennes,  qnl  a  ete  alieiilif  a  faire  entrer  dans 
sou  ouvrage  plusieurs  pieces  origlnales  des  lemps  dont  il  a  oecaslon  de  parler,  nous  y  a  donrje  une  aulre 
ietlre  de  notre  archev^que  legat.  Elle  esi  iiiieressanie,  et  adrcsseo  au  papc  Drbain  11,  pour  rinsiruiie  de 
ee  qui  s^eiaii  passc  a  rinstituiion  el  desliiution  dc  Uobert,  abbe  de  Saint-Ilemi  de  Iteims,  tin  des  liisio- 


»iege  primatial,  , w.. , ,  ...,.••' 

seule  raison  que  celiii-ci  avait  appele  au  sainl-siege.  Que  neanuioitis  rarcliev^quc  Maiiassc  ii  lavaiipric 
par  ses  leltres  d'y  coiiseutir,  ct  qu'iIilgode,  evcque  dc  Soissons,  i\)nre,  chatioiiic  de  la  calhedrale  de 
Heiins,  et  Itaoul,  qni  eti  ciait  prevdt,  elaient  venus  lui  demander  la  m6uie  grace.  CellT;  leilic  ful  ^criie  cn 
1097,  coiiime  il  paiailpar  un  rcscrit  du  pape  Crbaiii,  teleie  eii  p.ulie  daos  les  aniiives  <le  labiwyc  de 

bnint-Itenii.  .        »*      .       o       .  •       •      « 

Autre  iettre  qui  appartient  encore  a  rarchev^que  Hugues,  et  qiie  Jeaii-Bapiisle  Soucliet  a  pris  som  de 
publier  dans  ses  observations  sur  les  lettres  d'Ives  de  Charires.  apres  I  avoir  tiree  des  manuscrtls. 
Ilugiics  fadresse  a  cei  e^^qiie,  qui  gouvernait  alors  le  dioccse  de  Seiis  a  lamori  de  Rlcher  soii  archeveque, 
pour  iui  cnjoindre  de  fiiire  obscrver  ilnlerdit  prononcc  conlre  Crsion,  inaitrc  d'hdiel    du  roi,  et  scs  tOJii- 


507  HUGONIS  LUGDUNENSIS  ARCHlCPiSCOPI  5v;8 

plices  cn  cons^ueiice  de  ce  qirUrsion  avait  pris  et  emprisonn^  nn  homme  dn  diocese  d*£vreui  (}iu  Mlait 
en  p^leriiiage  k  batnie-Marie-Madeleine  de  V^zelai,  ei  k  Saint-Gilles  en  Langiiedoc.  La  letlrc  esi  de  i'an- 
nee  1096,  comme  leinontre  le  temps  de  la  mort  de  rarchev^que  Richer;  ei  d^s  lors  au  moins  on  ^inU  per- 
suade  dans  le  public,  qiie  les  rcliquesde  sainteMadeieineetaient  a  Tat^bayede  V^zelai,  ceauine  rsvorise 
pas  la  pr^ieniion  des  Proven^aux. 

Encoreune  autre  leitre  de  notre  arcbev^que»  imprimee  dansdivers  recueils  indiqii^  5  la.marge.  Celle-ci 
est  circulaire,  ^tant  adressee  k  tous  les  archevdques,  ev6nues,  abbes  et  aiitres  fideles,  pour  leur  noUGer  la 
sentence  d*absoluiion  que  rarchev^que  legat,  assiste  d  Aldebert  de  Botir^es,  d^Hoel  du  Mans  et  ie 
plusieurs  abb^s,  avaii  prononcee  k  Tabbaye  de  Saint-Florent  de  Sanmur,  le  jour  de  la  fidte  de  Saint-Jeao- 
flaptisie,  1094,  en  faveur  de  Foulqaes  Uecbin^comte  d'Anjoa,excomraunie  depuis  longtemps  pour  les  rai- 
sons  d^uillees  dans  ia  leitre. 


HUGONIS 

LUGDUNENSIS  ARCHIEPISCOPt 

epistolj:  et  privilegia. 


I.                                       A  semper   augereiur    dlgiiitas   omiii    intentlone  la* 

Epislo.a  Huqonh  Diensis  epUcopi  ad  Rodutfwn  archi-  boravit ,    nobis    invigi^andum-  suminopere  est  ne 

episcopum  Turonensem  de  legatione  sua.  nosira    depereat  negligentia    quod    illorum  crcvit 

(Anno  1075.)  diligentia.  Veslrae  ilaque  fraternitati  nos  in  Lag- 

[Baloz.  MiscelL  edit.  M<insi,  HI,  53.]  dunensi  Jioecesi   apud  Ansam  concilium   habuisse 

RAnuLFO,  venerabili  Turonensium  archiepiscopo,  et  qnibusdam  ecclesiasticis  necessilalibns,  Deo  aii- 

nuGO,sapciaRoinan»EccIesi«apocrisiarius,aBtem»  xiliante,  coiisuluisse  notificamus  ;  in  quo  nonnul- 

vitae  beatiludinem.  lis  emergentibus  causis  ad  reparandum  sanclae  Ec- 

Quanti  matrem  veslram  sanctam  Romanam  Eccle-  clesiae  slatuin   non    minimum  nccessariis  consiiir> 

siam  liberalilas  vesira  habeat,  an  ex  corde  domino  consedenliuin   fratnim  aliud  iv  Non.  Januarii  apmt 

aposiolico  adhaweat,  qnanto  amore  eum  amplecta-  Divionera  castrnm    Burgundiae  c^lebraiiduni  pt- 

tur,  nnnc  ostendetis  ;  ex  cujiis  parte  habeo  vobis  posuimus  ;  ad  quod  vos  veiiire  et  suiTraganeos  te- 

qiiredam  dare  et  dicere,  pro  quibus  necessarium  est  slros   ex  oarle    nostra  invitare  praecipimus.  Va- 

▼os  ad  me  Yenire.  Licet  enim  suorum  fidelium  mi-  lete. 

uimo,  tamen  suo  etsanctae  Romanae  Ecclesiae  lilio,  IH. 

in  iradendis  ecclesiasticls  negollis  vices  suas  mihi  B  Alia  ad  ^umdem,  qua  eum  invHat  ad  concilium  Ar 

commisit ;  pro  quibus  prudentiam  vestram  elabo-  vernense. 

rare  vigilanter  et  scientioiam  nosiram,  Deo  auxi-  (Anno  1077.) 

liante,  prios  qnam  a  vobis  recedam   diiigentissinie  [Ibid.] 

oportebit  insudare.  Unde,   admonco,  precor,  aii-  Hdgo,  dignatione  Dei  Diensis  episcopus>  Romanx 

cioritate  eiiam  mihi  commissa  et  siiggero  ut  me-  Ecclesiae  lcgatus,  Rodulfo  Turoncnsi  archiepiscopo, 

ciim  loqui   quam  citiu^   poteritis    iion   differelis.  salutem. 

Valete.  Messis  qu^Iem  mnlln,  opernrii  vcro  paiici.  Umie 

IL  nobis  magis  lamcntandum,  qui  in  area  Domini  tri- 

Alia  ad  eumdem,  qua  eum  invitat  ad  concilium  DiviO"  turare  videmur.  Qtiapropter,  qiiia  Ecclesiam  Domini 

"^"•'^^'  undique  dislrahi  videmus,  apud  Arvernicam  urbem 

\Aniio  1076.)  y„  |(jus  Augusti  synodale  concilium  indixiinus.  Com- 

l'''*"']  provinciales  tuos  et  aliarum  regionum    religiosos 

HuGo,  gratia  Dei  Diciisis  episcopus,  sanclae  sedis  q„os  poluimus   inviiavimus.  Te  quoqiie  sicui  lido 

apaslolicae  legatiis,  Turonensi  archiepiscopo,  sahi-  ijssimum  socium  in  via  Dei  et  adjuiorera  ejos  cha- 

^^"^-                                                                         ^  riialive  vocamus  et  auctoritate  nobis  concessa  prae- 

Dileclionem  vestram,  charissime,  lalcre  minime  cipimus  ut  venias,  omnesque   luos  suffraganeos  ve- 

credimus    qiiania   Doniinicarnm    ovium    pericuia,  nire  invites  omni  remola  excusatione.  Vale. 

abundante   iniquilaie    et   refrigescenie    cbaritale  lY. 

muliorum,   sancla  .patialur   Ecclesia  ,   dum    san-  ^Ha  ad  eumdem,  qua  eum  invilai  ad  concUnun  .4«- 

ciae  (idei  adversanlinm  qiiotidie  mulliplicatur  nu-  gustoduneme, 

ineriis,   ct  pasloralis  ordo  ad   susceptam    curam  (Anno  1077.) 

minus  debito  inveniatur  sollicitus.  Sed  si  sanclo-  [Ilfid,] 

Txim  Patrum   auciorilas   ut   Christiaiiae  religionis  Huco,   gratia   Dei  Dicnsis  cpiscopus  eX  suncla 


809 


EPISTOL^  ET  PRIVILEGIA. 


5i;) 


EceleftveRoinaiuplegatoSy  Rodulfq  Ttironensi  archi-  A  Deinde  comiii,  4um  eiiam  episcopis  sui  juris  liueras 


episcopo,  salutem. 

Gratias  babeo  innomeras  quia  semper  obediens 

exstfiteti  et-  sancue  Eceiesia&  in  neeessitate  subTenire 

pro  posse  et  scire  tuo  non  refugisti.  Te  igitur  Talde 

nobis  necessariom  pro  lua  ipsius  eiiam  necessitate 

apostolica  aactorilate    vocamus,  et  per  te  tuos 

soffragaiieos  episcopos,  toos  eiiam  utiliores  clericos 

et  abbates,   ad  synodum  in  Augustodunensi  civi- 

(ate  IV  Idus  Septenibris  celebrandam  venire  pneci- 

pimus* 

Y. 

Ulur(B  HugomsarehiepiicopiLttgdunentisde  Eceletia 
Sancics ^ridis  de  CasleltetOt  daia  monasterio  Con' 
chensi. 

(IbU.) 


niisity  adjurans  eos  omni  attestatione,  et  snae.ma* 
jestatis  ac  fidelitalis  reos  esse  institoens.  Scilicet 
comilem,  si  paieretor  nos  uspiaoi  obi  posset,  con- 
veniicoia  et  quasi  coiicilia,  sic  ea  vocans,  celebrare. 
Episcopos  vero  si  inicressent  vef  nostris  faverent 
decretis,  in  qoibos  nitebamor  splendorem  coroiiae 
ejos  obfoscare,  et  principom  regni  ejos.  Ex  hac  ergo 
a<iversitale  inimici  veritatis  audaciam  nacli  nobis 
iiisuliandiy  eos  pene  traieront  in  sinistram,  quos 
considerabam  ad  dexteram,  et  videbain,  et  non  erat 
qui  cognosceret  me.  Ecce  enim  pestis  et  dedecos 
8:inct:e  Ecclesiae  archiepiscopos  Turonensis,  et  com 
eo  episcopos  Redoneusis,  soperbissiine  perversi  lo- 
tom  pene  occupaverunl  conciliom.  Eedonensis  nam« 


In  nomine  sanctse  et  individu»  Trinitatis.  Notum  B  que  comprobaius  est  reus,qnia,  non  priiis  ordinatus 


sit  omnibus  saoctae  Dei  Ecclesix  filiis  prasseniibos 
etfotorisqnod  ego  Uuco  Dei  gratia  Logdoneiisis 
arcbiepiscopus  dono  Deo  et  sanclse  Fidi  de  Conchis 
et  Begoni  abbati  et  soccessoribos  ejos  et  fratribos 
monasterii  Ipsios  ecclesiam  SanctaeFidis  de  Castel- 
leto  et  ecclesiam  Saiicti  Yictoris  ciiin  appendiiiis 
sois,  quam  prsfatam  ecclesiam  dividitLiger  flovios, 
sub  annuali  ceoso  octo  solidorom,  qoorom  medie- 
tas  solveior  iii  festivitate  sancti  Hartini,  roedietas 
vero  in  Porilicalione  sanctae  Maria! ;  relentis  synodo 
et  paraiis  secnndom  morem  aiiarum  ecclesiarom, 
etobedientia  exbibenda  tam  nobis  et  successoribos 
Dosiris  qoam  et  arcbipresbyieris  nostris.  Facta  est 
donatio  hxc    Lugduni   in  domo  nostra   episcopali 


in  clericum,  ordinatos  est  in  episcopom,  promissa 
prios  ac  postmodoin  data  pallii  cappa  ab  episcopo 
Andegaveiisi,  Redonensi  tamen  illod  nescienie;  sed 
aliod  ante  ordinationem  confitente,  scilicei  com 
eqoes  esset  eqoilem  iniroicum  ab  eqoo  dejecit,  et 
hojos  Redonensis  socios  eques  dejectom  illom  vul- 
nere  confodit,  qui  pro  ea  dejeciione  et  vuLiere  in 
moriem  occoboiL  Nos  igitor  moltorom  precibos 
incliuati,  nondom  depositum  sed  interim  suspen" 
som,  quia  suae  utilis  erai  Ecclesise,  vestrae  miserl* 
cordiae  praesentandum  et  judicandum  reliquimos. 
Turonensis  vero  coiqprobatus  est  ante  episcopatuin 
decaniam  emisse,  quam  ex  consuetodtne  ejos  Ec- 
clesiae  nisi  qoi  jam  sacerdos  fuisset,  vel  jam  foturot 


—    — „ —  ^^ — ^ —  ^    ,  ____,_,„, 

eonsilio  canonicorom  nostrorom,  Bladini   decani,  ^  sacerdos  esset,  habere  non  posset.  Hic  igitiir  Toro^ 


Arbeii  archidiaconi,  Verini  capeilani  nostri.  Et  ot 
lixc  donatio  flrina  permaneat,  sigillo  proprio  sob- 
ter  signaviniiis,  et  leslibos  corroborandam  tradidi- 
mus.  S.  Bladini.  S.  Arberii.  S.  Verini  Calvi.  S. 
V^rini  capeilaui  noslri.  S.  Rosiagni  FerloL  S.  FiiU 
€berii.S.  Voraldi.S.  Poncii.EgolIngo  ad  vicem  can- 
ceilarii  scripsi  et  subscripsi. 
VI. 
Ad  Gregorium  VII  ponii^em  Romanum.  —  De 
Augustodunensi  concilio, 

(Anno  i077.) 

[M&Nsi,  ConciL,  t.  XX.] 

Vide  in  Gregorio  VII,  Patrolog.  t.  CXLVIII. 

VIL 

Ad  eumdem.  —  De  concilio  Pictaviensi.* 

(Anno  1078.) 

[Mansi,  ConcH.,  t.  XX.] 

Doinino  ac  meritis  beato  papae  Gregorio,  IIugo 

bumilis  presbyter  Diensium,in  Domino  Dco  salutem. 

In  concilio,  quod  Pictavis  per  gratiam  Dci  cuin 

aliquo  frnctit  celebravimus,  multa  nobis  pericula 

pritis  in  itinere,  multa  nobis  adversa  in  ipsa  civitate 

lum  in  concilio,  tum  extra  exstitere.  Ecce  enim  rex 

Fraocorum  contrarius  sibi  ipsi,  qoia  conlrarios  erat 

Regi  coeli,  misit  litteras  primoin  raibi,  in  qoibos 

confitebator  Domino,  desiderio  desiderans  se  vocari 

filiu.m  ineom»  et  com  omni  gloria  et  hooore  aoctori- 

taieni  nostns  les^aiionis  conimendabilein  enicicns. 


nensis  nnllo  modo  canonice  electos  non  potoit  obli- 
nere  a  rege  donom  episcopaios,  osqoe  dom  nepos 
hojus  ipsius  per  nummos  praefatam  decaniam  fuerit 
adeptus.  De  siinonia  eiiam  aliter  accusatos  est,  qoia 
cuidam  milili  silvam  promiserit,  si  pro  episcopaiu 
eoin  juvissel.  Quod  ciim  postea  niiles  ipsi  impro>)as- 
sct  [f.  iinproperasset],  Andcgavensis  episcopos  ad- 
fuil ,  qiii  nobis  ex  eodem  clara  voce  leslimoniom 
perhibuii.  Longom  est,  Pater,  enomerare  torbas  et 

'  coiiAicius,  qiios  et  quantos,  quomodo  et  ubi  hic 
Turonensis  nobis  intulerit,  aliquando  pro  Redonensi 
nnnquam  ratiocinando  sed  semper  garricndo,  ali- 
qiiando  pro  se  inclamiiando,  cum  oinni  suonim  gnr- 

D  rulilate  ct  impudenti  audacia  clericoruiii.  Nain  duin 
etiam  arcliiepiscopum  Lugdunensem  pene  inflecte- 
rent  ad  tuitionem  suam,  ita  ut  pro  eis  oraret,  vel 
obloqueretur,  foribus  ecciesisD  cfTractis  servientes 
eoruin  securibus  arinala  inanu  inlroeuiUes»  ita  con- 
cilium  inagno  lumultu  exiiirbaverunl,  quo  fralrem 
T.  iii  niortem  dedissenl,  nisi  Dominus  ut  scuto 
bono!  volunlatis  susc  coronasset  cum.  Ita  nobis  cum 
paiiciiate  ac  dedecore  reliciis,  Toronensis  et  sulfra- 
ganei  ejus  cuin  superbo  tuinulio  inordiiiate  et  noii 
caiionice  recesseruiit.  Altera  die  in  ecclcsia  B.  Bi- 
larii  iniio  concilio  nulla  nobis  proniissa  vel  prsuiissa 
salisfaciione  de  injiiria,  ilerum  draco  ilie  insurgent 
tanquam  leo  rugiens  non  poluit  audiri  diutios;  sed 
excrpntes  gladioin  spiritus,  quod  est  veroom  Del^ 


511  HUGONIS  LUGDUNEiSSIS  AKCHIEnSCOPI  5li 

pcrciis.sliiius  ejus  superbiam,  el  decrelo  hujus  nego-  A  videliccl  nefiindissimos  acius  suos  in  anribns  cpisco- 


tii  proiaio  suspenilimus  cum  eliam  a  saccrdolali 
ollicio.  El  qiiia  sedcm  nposloiicam  appellavil  ubi  sc 
piirgatnriim  fuisse  de  simonia  asseruit,  ad  aposloii- 
Ciim  scdem  eum  remisinuis,  ct  veslro  jiidicio  depo- 
iiendum  relinquimus.  Alibas  Bergensis  ccclesiap  dc 
Flandria  fiiisse  simoniacus  comprohatus  est  ct  dc- 
posilus.  Hisoutinns  archiepiscopus  nec  iEducnsi  ncc 
Pictave.isi  concilir)  sc  pricscntavity  nec  canonicam 
inisii  cxcusationem.  Belvacenscm  pulsatum  dc  si- 
inonia,  ct  qui  post  dccrclum  prsebcndas  vcndidcrit 
judicandum  vobis  remisimus.  Noviomensem  pro 
causa  sua  similitcr.  Iirm  Amhianeiiscm  pcrvasorem 
cum  ordinaioribus  suis,  videlicct  Laudunensc,  Sucs- 
sonense,  Silvnnectcnse.  Mala  quaedam  nosira  cliain 


porum  ct  cardinalium  jactanicr  reciiarc  non  criibe- 
Bccrct,  copiosius  necessario  ihppreliendinm?,  quam 
inlolerabililcrDcum  in  ipsius  cltf^Jtione  offcnderimus. 
Quis  cnim,  nisi  ei  ipsiiis  orc  audisscl,  unquam 
crcderel  Hcnrico  diclo  regi  fidcni  eum  dedisse,  ut 
de  oblincnda  Romani  imperii  coroita  fHieliler  CHro 
adjuvaret?  Aui  cujus  accuSatio  conlra  laiem  viniin 
rcciperctur,  nisi  ipse.  quasi  aJcumiilufnigloriaB  suas 
ascribcndo,  nobis  nariasscl,  praediclum  n^^em  ad 
iiivadcndas  lerras  l>caii  Petri  nunqiiani,  nisi  suo 
consilio  ct  pcrsuasioiie  animarctur,  Boinam  iraiiS- 
issc?  nunquid  non  delirans  Yidcrctur,  si  quis  Ro- 
manum  clcctum  post  absolutionem  a  beatiftsimo  papa 
Grcgorio  susccpiam  excommunicatum  garrirel,  nm 


inteslini  relicchins,  quia  personas  a  quibus  sunl  ^  ipsc  Attonem  cardinalem   Mcdiolanensem  eleclum 


illata,  Dco  juvante,  quam  citius  venturi  cominodius 
vobis  in  aure  dicemus.  Caiisas  Andegavensis  comitis 
sicut  pr;ccepistis  ab  ipsius  ore  audienles,  raiiona- 
biles  penc  csse  credidimus ;  sed  de  absolulionc  ejus 
iion  prxsumentes  diffinitionem  hujus  rei  prudcntiae 
sanciilatis  vcstra:  committimus.  Si  quid  vcro  miiiiis 
scripsimus  sanclilati  vestrae,  Teuzo  niius  vcsier 
fidelissimus  cooperalor  nosler  in  domino,  dc  Tarva* 
ncnsi  episcopo  cum  Pictaviensi  quid  statucrimus  ple- 
nius  intimabil.  Providcat  ilnque  sanctiias  veslra,  ne 
diutius  tam  opprobriose  nobis  improperclur,  quod 
simoiiiaci  vcl  quicunquc  criminosi  a  nobis  suspensi 
Ycl  deposiii  aut  ctiam  damnali  libcnter  currunt  Ro- 


a  prsedicto  papa  eodcm  abbate  subscribente  poblice 
cxcommunicatum,  ct  sinc  pGenilentia  defunctum, 
iion  soluni  bcaturo  iii  comrouni  noslra  audienlia 
praedicare  praesumcret,  Ycnim  etiain  seipsnm  non  in 
alia,  nisi  in  qua  ipse  cst,  gloria  futurum  orarct/  in 
quibiis  omnibus  diicctissimos  fratres  nosiros  D.  et 
B.  cardinales,  quos  vobiscum  cs&e  putamns,  testes 
advocamus,  qiii  vcl  ipsi  de  ejus  ore  audieruiit,  vel 
bonis  viris,  quibus  indubitantcr  crcdunt,  rcfereii- 
tibus,  sc  audissc  dixerunt.  Quoties  decreta  doiiiini 
sui  papse  Gregorii,  aliorumquc  sanctorum  Patrum 
non  solum  verbo  apertc  improbaverit,  vcnim  ctiam 
manifcstis  operibus  postca  dcstruxcrit,  in  quot  et 


inam,  et  ubi  dcbcrcnt  scnlirc  ampliorem  rigorem  ^  quibus  locis  clectioncm  suam  non  secunduin  Deum, 


justiti^e,  indc  rcporianl  quasi  misericordiam  pro 
voluntale.  Et  qui  anlea  nec  in  levibus  prxsumpsc- 
niiit  peccare,  postmodum  cxcrcent  aplissimam  ne- 
goliationem  cum  tyrannidc  in  commissis  sibi  cccle- 
siis.  Ora,  sanciissime  papn,  pro  me  inutili  scrvo 
sanclitnlis  vcstrae. 

Vlll. 

Ad  Malluldem  comitissum.  —  De  eleelions,  promo- 
tione  ei  consecraiione  DesiJerii ,  abbaiih  Casineuhis^ 
in  ponlificem  Romanum  snb  nomine  Vicloris  III. 
(Anno  1087.) 
[Mansi,  ronci/.,  lom.  XX. J 
niJGO,  sanct»  Lugduneiisis  Ecclesix'  servus,  dile- 
ciissimae  in  Ghristo  sorori  M.,  divinx  consolaiionis 
uberrimam  gratinm. 

Quol  ct  quantis  sanct^e  Romanx  Ecclesiae  littcris 
el  rcvercntissimae  mcmorix  hcati  Anselini,et  vestris 
tam  legationibus,  quam  et  liileris  coactus  Romani 
vencrim  ,  quanloque  tcmporc  in  pariihus  lialiie 
contra  oflicii  mci  propositum  moratus  sim,  prudcii- 
lia  vestra  doceri  non  indiget :  electionem  vero  Casi- 
nensis  abbalis  aniequam  ego  Romam  vencriin  factam 
iufficienler  audislis,  cui  lain  cgo  quam  ct  c^elcri 
fralrcs  mei  sanclse  Romanae  Ecclesiac  filii,  diligentes 
luagis  gloriam  hominum  quam  Dei,  pro  temporis 
innnnilate  asscnsiim  prxhuimus.  Postquam  auicro 
ad  monlcm  Casinum,  qao  ipsc  jam  prseccsserat, 
\\m\x  aliquandiu  morati  ipsius  ducatu  pcrvcnimus, 
«\  ciusdcm  familiaribus  nobiscuin  colloquiis,  dum 


sed  lumulliiarie  factam  asscvcrans,  publice  refiiui- 
vcrit,  et  nunquam  sc  acquievissc,  vel  iii  perpciuum 
acquielurum  »ub  terribiii  altcstalioiie  afiirmaverit : 
quasvc  personas  electionem  redJcndo  ccclcsi^,  iito- 
neas  eligi  in  Romanum  ponlificcm  dixcril»  inlcr 
quas  quamdam  vobis  cx  nomine,  Melcnscm  scilicet 
Hcr.,  quorundam  consilio  scripsit,  qiioniam  vobis 
inogna  cx  partc  maMiicsla  sunt,  cL  cpistolnrcm  mo- 
dum  exccdcrenl,cx  ordinc  scribere  omiliiinus.  Niinc 
vero  cum  jain  landcm  post  lanturn  laborem  inaiiiier 
insuippium  respirare  vidcamur,  el  electionem  loiies 
rcfutalam,  et  Ecclcsise  reddilam,  divina  gratia,  et 
vesiro  fulti  consilio  ct  auxilio  in  proxiino  libei-e 
facerc  spcrabamus,  sub  occasione  eligt^iidi  R.  ponii- 
D  ficem,  concilium  in  Capiia,  sicut  illarum  parliiiin 
aposlolicus  vicarius  congrcgavit.  Ac  qiiod  ego,  et 
ahbas  Massilicnsis,  alquc  archiepiscopiis  Aquensis 
apud  Salernum  commorantcs,  ab  episcopo  Osiiensi, 
CL  prlncipc  Salcrnilano,  ct  Cpnriano  R.  ex  pnrte 
vicarii  ct  R.  Ecclesiae  invitali,  ui  commtini  consiiio 
R.  pontificcm  eligercinus,  vcniendo  obedivimus.  Dnx 
diam  quibusdam  circunivenlionibus  a  Jordano  prin- 
cipc  juveniliter  illectiis,  illuc  vcnit.  Cnm  crgo  de 
proposito  negotio  tractarc  disponcrcmus ,  abbas 
quibusdam  mollibns  et  gestuosis  rcpulsionibns  fan- 
tores  suos  cpiscopos  ct  principcm  ad  compcllendnm 
sc  provocare  coepit.  Comperta  autcm  vcrsuiia  siia, 
cum  praedicti  ad  restitutioncm  sui  quasi  invitnm  eiim 
compcUerent,  nos  prseuoroinati  cum  Ostiensi  eui- 


5\:^ 


EPISTOL-4-  ET  PRIYILEGIA. 


514 


scopo  ei  NVitmundo  iiionnciio.  et  quibusdam  aliis  A  ratu  fieri  viderunt,  vel  aliis  rererciuibus  didicerunt, 


consiliuni  babuimus,  qunliier  astaliae  illius  conlra- 
jreinus.  Postquam  ergo  ipse  jam  paraius  eral  insi- 
gnia  ponlificatus  resuinere  et  electioiieni  eliam  in 
ipso  conventu  multoiics  rerutatani  iterum  in  se 
rctorqucre,  pKediclorum  coiisilio,  nos  tantam  bomi- 
nis  levitateni  el  propositi  sui  rautabilitatem  impro- 
Lantes,  in  audientia  omnium  nos  nequaquam  assen- 
sum  praebiturosdiximus;  nisi  de  quibusdam  conlra 
fumam  suam,  et  tauli  ordinis  dignitatem  quae  post 
cleclionem  suam  nobis  de  eo  innotuerant,  priniuin 
canoniceexaminatie  fieret.Quod  ipse  indigne  rerens, 
neque  ad  examinationem  venturum,  neque  eleclio- 
nem  unquam  suscepturum  se  pubiice  aflirinavit. 
Sicque  data  nobis  iterum  licenlia  ab  eo  quem  vel- 


pienius  vobis  referre  poterunt.  Hic  igitur  conse- 
cratus  ab  Oslicnsi  episcopo,  cum  missas  apud  S« 
Petrum  diceret,  infra  aclionein  judicio  Dei  per* 
cussus  est.  £t  quamvis  tarde,  cognoscens  se  errasse, 
seipse  deposnit  ,  et  accilis  fralribus  de  Monie 
Cnsino,  qui  secum  aderant,  prancepit  se  illo  dc- 
forri,  et  in  cnpiloio  non  ul  papaiii,  siib  ut  abbatcm 
sepdiri 

IX. 

Ad  eamdem.  —  I)e  iisdem. 

(Aniio  1088.) 

[Mansi,  ubi  supra,] 

Mathii.di  dilectissimx  in  Chrislo  sorori  ac  untc.p 

lilia  beati  Petri,  Huco  sanctx  Liigdiinonsis  Ecclesiae 


lenuis  eligere,  excutiens  brackia  sua,  ceepil  a  nobis  ^  servus,  salulem  in  cbaritate  noii  (icla. 


recedere,  cum  Witmundiis  ex  consilio  Osiiensis 
episcopi  publice  exclamavit,infamcm  personam  non 
ilcherc  iii  Roinanum  ponlificem  eligi,  vel  ordiiiari, 
cum  constarel  eum  indubitanier  infnmiam  incur- 
risse,  quoniam  quidem  excominiinicationem  domni 
papx  Gregorii  per  annuin  iniegrum  el  conlinuum, 
el  eo  plus  sine  caiionica  poenitenlia  siistinuibSta. 
Tnlitcr  itaque  dissolulo  conventu,  et  qula  nox  imini- 
nrbnt,  nobis  recedcntibus,  remnnsit  dux  cum  eo, 
retenfo  secum  Ostieiisi  cum  cseieris  R.  episcopis  ct 
cardinalibus.  Ubi  cum  dfu  rogando  dux  inslitisset, 
nt  quemdam  Alfanum  in  Salernitanum  episcopiiiii 
consf;craret,  scd  Ostiensi  contradicente  nhbas  volun- 
tntem  ducis  implere  non  auderet ,  qiioniam  de 
manifeslissima  ambitione  Alfanus  conviclus  fuerat, 
dux  graviter  indignatus  recessit  abeis.  Abbasigitur 
grnlia  destilutus,  qnoniam  sinc  eo  ad  Rom.  pontifi- 
caluin  aspirare  desperabat,  profunda  jam  nocte 
cunctis  dormientibus  legationem  ad  ducem  misit, 
sicque  dnce  ad  abbatem  redeunte,  et  abbas  grntiam 
apudducem  ut  papa  fieret,  et  du\  quod  quacrebat 
obiinuit  apud  abbatem,  ut  Alfanus  consecraretur 
sequenti  die,  videlicet  Dominica  in  Palmis,  ex 
prxcepto  abbatis  id  se  cunciis  facere  respondenti- 
lius.  Eadem  iiaque  die  ciim  post  prandium  abbas, 
«'ux  et  princeps,  uterqiie  a  somno  meridiano  sur- 
rcxissent,  sole  declinante  ad  inferiora,  sed  vino 
obtinenie  superiora,  heii,  proh  dolor!   abbas  pro 


Quamvis  sciamiis,  Ycnornhilis  domina,  hoc  solum 
te  sapere,  hoc  solum  inhianter  le  qiiserere,  q.iod 
ad  bonorem  Dei  et  apostolic:e  sedis  periineni, 
tnmeu  dissimulnre  non  possuinus  quin  ex  nbun.Iaiiti 
picialem  tuam  super  hoc  admoneamMS,  ut  sanclis 
desideriis  tuis  parvitatis  noslrae  sludia  adjungamus* 
Scimus  quidem  qualiter,  siipta  femineum  moduin  in 
virili  pectore  fervcnlem  ch:»rilatis  nummam  conci- 
pieiis,  in  exempluin  facla  sis  omuium  principiim,  iit 
cum  te,  quae  tenipornli  potentia  et  opibus  nflluehas, 
cuncta  pro  nomine  Domini  expendisse,  et  inundi 
furorem  polest;ileinque  tenebraruin,  fidei  aruiatiirn 
evicisse  cognovcrint,  siiniliier  seet  non  fecisse  erii- 
bescant,  et  facere  prompta  devotione  non  dubileiit. 
Sed  inier  haec,  dilectissinia  domina,  ad  meniem  tihi 
soepe  reducendum  est  ut  in  omnibus  modis  ( onteiidas 
usque  in  finem  perseverare,  et  gloriosa  priiiclpia 
feliciori  consummatione  perficere,  qiiia  sicut  pru- 
dentinin  liiam  per  Spiriiutn  edoctam  cognosciinus, 
tunc  salutis  et  praeniiorum  cerla  fiducia  est,  curo 
usque  in  finem  sancti  propositi  perseverantia  dilata- 
tur.  Habetis  siquidem  in  hac  refidissiinos  adjutorcs. 
et  beiiigiios  devotionis  vestra)  apud  Dominum  com- 
mendalores,  piissimum  .scilicct  Patrcmnoslrum  snii- 

ci£  memoiix  papam,  et  beatuui  A Lucensem 

episcopum,  qui  sicut,  cum  adhuc  viverent,  in  omni 
pielale  et  juslilia  vos  inslruxerunt,  ita  nunc  ab  illo 
seiernx  qiiielis  siiiu,  in  quo  eos  receplos  esse  confi- 


mercede  nefandissimx  consccrationis,  fultus  aucto-  p  dimus,  nicrilis  snis  el  precibus,  charitatis  vestrde 

ritate  ducis,  pluvialem  sibi  ipse  imposuit,  Ostieiisi 

et  nobis  ipconsuhis  el  prorsus  ignorantibus.  His  iia 

geslis  cum  Osiiensis  episcopiis  nobiscum  bene  per 

omnia  cucurrisset,  ul  vidit  quoH  abbas  pcrpotentinni 

principis  Jordani  ad  consecrandiiin  se  Rouiam  ire 

ifllendebai,  timens  forte  iic  sui  digiiilale  privaretur, 

si  ab  alio  prima  manus  consecralio  ei  imponerelur, 

(onversus   est   in  dic   bclli ;  eL    iinnicmor   fuclus 

propositi   el   factae  nobis  sponsionis,  qiiod   diccre 

pnilet,  cum  ahbnie  pacem  facicns,  revereniinm  ci 

per  omnia  sicul  papie  persolvil.  Qualilcraulcm  vel 

quomoilo  Romam  irc  disponat,  quoni.im  prcpscnlium 

laior,  el  peregrini,  qui.Iquid  pos!quam  n  nohis  rcces- 

scnint  per  Capiiam  irnnseunlcs  dc  hujusmodi  appa- 


opera  commeudabunt,  ac  amorem  perpeiii;c  viiae 
quo  incnabiliter  satiantur,  devotionis  vesirje  visce- 
ribus  inspirahunt.  Eorum  ilaquc  pnlrociiiiis  ad> 
juia  in  consulendo  Romanae  Ecclesine  lolis  virihus 
accingimini  ,  suinmopere  providenlcs ,  ut  talem 
ihi  persoiinm  cligi  conseiilialis,  in  qiia  possit  esse 
ct  taniorum  lahorum  finis,  ct  animaruin  salus, 
Ihimicorum  confusio,  et  apostolica:  reparuiio  digni- 
talis. 

El  nos  quidem  licet  de  rccuperniione  eleciionis 
domni  ahbatis  montis  Casini  a  quibusdam  sanctae 
Ecclesine  Roin.  episcopis  et  cardinalibus  presbyterls 
(!isscnscrimus,  unde  aliquibus  illoruin  cur  iiobit 
.nliicr  vidcreiur,  etiam  apud  Capuam  palnm  rationotf 


615  IIUGOMS  LUGDUNEN51S  ADCHiEPiSCOPI  m 

reddi  jjin<i«  :  taineii  scire  vos  volinnus  ab  uniiaie  A  £ccIeslaB  Romiinae  filiis»  et  cardinalibus  presUjieris, 

coriiin,  qua  fn  corpore  sancue  Ecclesi»  ad  ser- 

viendani  t)eato  Petro   divina  dignaiione  compacti 

suinus,  nec  discessisse,  ncc  in  perpetuuin,  Deo  mi- 

serante,  discessuroa,  imohaberepropositum  aposlo- 

licse  scdis  profectibus,   modis  omnibus  deservire. 

Pncterea  noiificamus  unanimitati  vestrae  a  monachis 

Cluniacensibus  nobis  lanlas  supergressiones  et  in- 

jurias  inrerri,  ut  nuUo  modo  eas  sequaniiniier  susli- 

nere  valeamus.  Et  quideni  anno  praeterito,  aiitequam 

Romain  tenderemus,  compertum  nobis  fueral,  ab- 

baiem  iii  sancta  P^rasceve  orationem   quam  pro 

imperalore  facere  ccnsueverai,  quae  nunc  pra-  ex- 

comniunicatione  el  deposilione  Ilenrici  a  domiiio 

papa  Gi-egoriofacta,  inlerposita  est,  publice  cele- 

brassc,  de  quo  cum  eumdem  ad  rationem  posnisse- 

inus,    conscientia  debilitatus  respondit   orationem 

lilam  pro  imperatore  quolibet  se  dixisse.  Cumque  ex 

«ircumstantia  ipsius  orationis  ad  Romanum  eam  spe- 

cialiter  periinere  imperium  prosequeremur,  qnia  ex 

apostolic»  sedis  judicio  nunc  vacaret,  veritate  op- 

pressus  conticuic,  neque  tamen  debitu  poenllentia 

errorem  cognitum  emendavit.  Post  reditum  vero  no- 

strum,  cum  eifrenat»  invasioni  monachorum  suonim 

resisiere  conaremur,  objecit  nobisquasdam  litteras, 

quas  dicebat  a  papa  iJrbano  sibi  directas,  in  quibus 

continebatur  ut,  tam  ipse  quam  sancti  fratres  sui  a 

communione  nostra,  et  RicardiMassiliensisabstinere 

curarent,  ut  sub  prjeieutione  liiterariim  nostras  m- 


.  *  — "1 
celeriier  dirigi  faciatis.  De  cxtero  dilectum  fratrem 
nosirum  domnum  Rotgerum  sanctx  Ec«:lesiae  aposto- 
licae  sedis  cardinalem  snbdiaconuin,  qiii  in  proxiino 
Ilomam  per  vos  ad  utilllatem  sanct%  Ecclesi;e  veQ- 
lurum  se  dicit,  nobilitaii  vestrui  sicut  necessarium 
commendamus,  roganies  ut  in  conductu,  ei  iii  ex- 
teris,  in  quibus  benignkatis  vestrau  cousilio  indigue- 
rit,  pro  gratia  beati  Petri  et  nostra  subveniatrs :  quo 
rcfcrente  de  his  quae  circa  nos  sunt  plenias  cugno* 
sceiis. 

X. 
LUlercB  Hngom$  archieplseopi  Lugdunenm  ad  Hu- 

gonem  archiepiscopum  Bisuntinum  pio  monadM 

S.  Benigni  Divionensis, 

(Circa  an.  1088.) 
[Baluz.  MisceiL  ed.  Luc.  I.II,  5<>.] 

HuGO,  Dei  gratia  Lugdunensis  Ecclesiie  servus, 
dilecto  in  Christo  fratri  Hcgom  veuerabili  fiisunli- 
nornm  archiepiscopo ,  salutem. 

Stgniricamus  diiectioni  vestne  dominum  papaiu 
nuper  nobis  litteras  direxisse  in  quibus  po&l  alia 
qiiacdam  nobis  praeceptum  est  ut  vos  conveniremui 
et  auctoritate  sua  commoneremus  quatenus  abbaii 
Divionensi  ecclesiam  Sanctx  Mariae  de  Salina  red- 
deretis.  Super  qua  querimonia,  prout  reminlscimur, 
antecessor  vester  ssepe  a  nobis  ad  justitiam  exsequen- 
dam  cum  praedicio  abbate  vocatiis  fuit,  elad  uliimum 
ad  Meldense  concilium  invitatus;  a  quo  cum  nuHa 
existente  canonica  excusatione  se  absentassei,  ab 


:....u«  «Ai:^».^.     /\       !•-.  cAiowiiic  ^MiiuiiiL-a  cjkcusaiioiie  se  aoseniassei.  aD 

jurias  retineret.   Qiiae  Iilterse  conira    aDostolicuni         j  i.   .  ^.  ..  m.m«*,  uu 

moderamen  et  .ravitalem   condi,»  ,..n^J^"Z.  «  ^*""""  <=onc'«'o JoO-c'""."  est  «bbaiem  indei„m.icn- 


nioderamen  et  graviiatem  condit»  manifesta  men 
4lacia  coniinebant.  A  tempore  enim  electionis  qu;e 
de  abbale  Casinensi  facla  est,  usque  ad  conventum 
Capiia:  habitum,  integri  anni  spatium  protestantur 
exacium ,  cuin  verum  sit  in  eo  spatio  nnllatenus 
annum  iniegrum  evoluium.  Inter  alia  autem  unum 
impudentissime  mentiuntur,  quia  a  communionc 
Romanae  Ecclesiae.  nos  sponte  iiostra  sejunxlmiis; 
cwin  testis  nobis  sit  conscientia  nostra,  et  charitas, 
qua  in  Domino  copulamur,  nos  non  solum  cominu- 
iiionem  eoruin  noii  eviiasse,  sed  omnibus  hoc  per- 
ftuadeniibus  reslitisse.  Adhibito  ergo  iiobis  confra- 
Iniin  et  coepiscoporum  nostrorum  consilio,  et  per 
eorum  manum  inter  nos  et  abbatem  colloquio  con- 
stituio,  cum  intelllgeret  nos  allter  cum  illo  concor- 
diain  noii  habiluros.  nisi  ciilpa  cogniia  praefat:iin 
oraiionem  interponerei.  judicium  nobiscum  subire 
praetcnsis  multisoccasionibus  recusavit,episcoporum 
lamen  qui  aderant  studiis  discordia  nostra  aliquan- 
iiiium  moJificata  est,  ei  per  Inducias  usque  ad  prae- 
finitum  tcrminum  miligata. 

H«c  de  his  quae  circa  nos  sunt  ch.irilati  vesira 
communicavimus,  invicem  postulantes  nl  si  qnid 
vobis  de  servitio  humiljiaiis  nosiiK  placuerit,  sine 
haesilatione  nobis  hoc  suinmopere  cupientihus  assi- 
gnetis.  Si  vero  praeseniium  poriiioribus  Romam 
eundi  occasio  aul  faculias  defuerii,  de  benigniiaie 
veslra  pluriniuni  confidenles,  rogamus  ut  litteras 
quas  illis  perfercndas  commisimus,  episcopis  sanclae 


dum  aat  ecclesiam  divino  offlcio  usque  ad  pIcnaiD  jnsii- 
tiain  esse  privandam.Proindepraescriplapraeceptione 
cofisiricti  dilectionem  vestrain  apostolica  auctoriiaie 
comoionemus  ut,  secundum  quod  ratioiiabiliter  pR»- 
dictl  concilii  judicio  provisum  est,  abbatem  de  pne- 
dicta  ecclesia  invesiiatis.  Quod  quantum  prudcuiiu^ 
vestrae  satagendum  sii  ex  sententia  domini  pap^p, 
quam  per  eadem  verha  hic  suhjccimus,  poteriite  cu- 
gnoscere,  quibus  ita  iiobis  scrihit. 

Praeterea  praecipimus  strenuitati  toae  utexnostn 
pai  te  Bisuntiiium  aDlisiitem  convenias  et  Divionensi 
abbali  ecclesiam  Sanctae  Mariae  de  Salina  reddere 
auctoritate  nostra  commoneas ,  insuper  et  frucinin 
praediorum  quem  retenlionis  tempore  usurparunt. 
XI. 

Lilterof  ejusdem  Hugonis  ad  Lamberium  episcopm 
Atrebatensem,  guibus  eum  invitatad  eoncilium  Au- 
gusiodunense, 

(Anno  i094.) 
[Ballz.,  ibid,) 

IIuGoLogdunensis  archiepiscopus,  apostolicaeeedis 
legatus,  venerabili  in  Chrislo  fralri  Lauberto  Aire- 
balensi  episcopo,  salutem. 

Novit  fraternilatls  veslrae  dileciio  quam  frcqaeii- 
libus  domiii  papae  Urbaiii  liiieris  de  convocaiida 
lii  Gallia  synodo  sim  coihmonitus  et  obedienlia 
adslriclns,  et  qiiod  diutius  onus  illud  soscipere 
recusaverim.  Quia  vero  ulterius  repugnare  nef 
volui  nec  dcbui ,  tandem  consilio  domni  abbatis 


W7  EPISTOL/E  ET 

Uuniacensis  ei  religiosorum  virorum  episcopo*  A 
rum  aKpie  abbatum  apud  Augustodunum  Idus  Ocio- 
bris  coRciiium  habendum  designavimus ;  ad  quod 
dileclioiiem  veslram  apostolica  auctoritate  invitainys. 
£(  qiiarotis  credamus  vos  non  ignorare  quid  de  cha- 
rissimo  fratre  nostro  Remensi  arcbiepiscopo  vel  de 
priviiegio  quod  ab  apostoiica  sede  accepit  doinnus 
papa  nobis  mandaverit,  ipsa  lamen  ejus  scripia  vohis 
direxiinus,  quibus  nos  de  bis  post  aliqua  iii  iijec 
commonuit  verba  :  c  Et  nos  Remensi  Ecclcsise  debi- 
tain  revcrentiam  conservantes  in  privilegio  quod 
coiifralri  iioslro  Rainaldo  arcbiepiscopo  dcdimus  ei 
suiliiiinus  ne  ejus  causoi  alterius  nisi  Romani  pon- 
liGcis  arbitrio  decidanlur,  quod  et  de  capterorum 
episcoporum  majoribus  causis  canonum  scila  consii- 
tuerunt.  Quod  videlicet  ita  sentlendum  est  iit  nulliis  " 
primas  quasi  pro  peculiari  Ecclesiae  suae  reverentia 
id  pnesumat  exigere.  Gum  vero  legato  Romani  pon- 
tificis  subjiciiur,  ipsi  soli  subjicitur  cujus  per  lega- 
laiii  vices  aguntur.  Et  ipsum  ergo  Remenseiu  et  cc- 
leros  qui  legationi  tuae  solent  esse  subjectl  ad  conci- 
licrm  tux  sollicltudrnis  sludiom  convocet  et  Eccle.sice 
sanciae  ulilitatibiis  omni  dissimulatione  seposita  fer- 
venler  insudet.  »  Juxia  haec  ergo  domiii  papae  vcrba 
ad  deiiominatuin  coircilium  fraternllaiem  vestram 
cum  abbaiibus  vestris  apostolica  auctorilate  inviia- 
mus,  qnia  de  amicilia  vestra  contidimus,  et  in  re 
tfliiu  utlle  amici  consilium  et  pernec^ssarium  iiobis 
esse  scimtis.  Nos  qiioque  consiliis  tnis  acquiescere, 
Deo  volente»  parati  sorous.  ^ 

XII. 

Bvgottis  Lugdunenm  archiepitcf^ii  Uoberlo  comiti 
Flandri(jB.  —  Vice  SS,  Ponl.  ul  LumberiuiA  exci- 
piat^  tnealurque  rogat. 

(Anno  109i,) 
[SpiciL  Y,  5  2.] 

IJcGo  Lttgdunensis  arcbiep.,  apostolicae  sedis  lega- 
los,  RoBEBTO  Fiandrensium  comiti,  salulem. 

Vencrabiiem  in  Gbristo  fratrem  nostrum  Atreba* 
tensem  epi$copum.cxceilentiae  vestrae  cominendanuis, 
ut  eiim  tanquaui  cardinalem  episcopum ,  tanquam 
beaii  Petri  manibus  consecratum ,  ope  veslra  el 
auxilio  tueamini  rogamus,  et  vice  domini  papae  se- 
cundum  praeceplum  ipsios  in  remissionem  peccaio- 
rum  vestrorum  praecipimus.  Ad  restituenda  quoque  D 
bona  Eeclesiffi  ipsius  brachium  adjutorii  vestrl  ei 
|)orrigiie,  cogiioscentes  vos  pro  obedientia  hac  babi- 
tnros  gratiain  apostolTcaro,  et  a  Deo  retribulionem. 

XIII. 
Charia   Uugonis,  Lugdunensis  archiepiscopi  el  apo- 

uolicce  sedis  legati^  de  absolulione  Fulconis  Ande- 

gavemis  comitis, 

(Anno  i094). 
JmoIL  Christ.  nov.  insir.  t.  IV,  p.  10], 
HoGO  Lugdunensis  arcbiepiscopus,  apostoiicae  se- 
dis  legalus,  dilectissimis  in  Christo  fratribus  arcbi- 
episcopis,  episcopis,  abbalibus  sancias  Dei  Ecelesi:e 
tidolibus  salutem. 
Conimuni  oriho.:oxoruin  omnium  nolilix  iraJ.cre 


PRIVILEGIA.  •  m 

dignum  judicavimus,  qualiter  ex  prxcepto  domini 
nostri  papae  Urbani  pro  causa  Fulconis  Andegaven- 
sium  comitis  usque  ad  fincs  Andegavorum  veniendl 
obedienliam  suscepimus,  ut  eum  a  vinculo  analbe- 
matis,  quo  diutino  tempore  innodatus  erat  pro 
captiono  fratris  sui  Gaufridi ,  qnem  in  bello  publico 
ceperat,  absolveremus  :  cum  tainen  ipse  comes  ra- 
tionem  reddere,  aut  salisfacere,  aiit  judicium  subire 
non  subterfugerel  :  imo  semper  paratus  esset :  ut 
vironim  probabilium  clericorum  el  laicorum  rela- 
lioiie  cognovimus,  pnx^fntus  frater  ejus,  tempore 
qtiocaptus  fuit,  a  Stepbano  cardinale  Romanae  sedis 
legalo  pro  multimoda  injuria,  qiinm  iiiferebat  Turo- 
ncnsi  E<!clesiae  et  abbati  S.  Martini  llajoris  niona- 
8!erii ,  excommunicatus  erat,  et  Fdconi  buic  prin- 
cipatus  Andegavensis  comitatus  ab  ipso  legato  ex 
parte  S.  Petri  donatus  erat.  Quem  quideni  et  »b 
avunculo  suo  Gaufrido  concessum  fuisse ,  virorum 
probabiliuin  de  iiobiiibus  suis  veraci  cognovimiis 
rclalione.  Nos'igitur  haec  suscepta  legatione,  ut  vi- 
gor  apostolicae  obedientiac  majori  a  nobis  tractare- 
lur  auctoritate«  venerabilem  fratrem  nostrum  Uituri- 
cen&em  archiepiscopum  exseculionis  hujus  adhibui* 
mus  Bocium ;  et  sic  siniul  posili  fratrem  comitis, 
qiiem  captum  audiebamus,  consulio  adivimus.  Queiu 
ila  desipientem  invenimns,  utferebaturaboimiibiis; 
ut  prorsus  iiiutile  et  vanum  videretur  regendae  ei 
patria^  committere  principatiim,  qui  sibi  et  omni- 
bus  stultilia  sua  factus  fuisset  inutilis  :  usque  adeo, 
ut  iiec  per  inanus  nostras  a  captione  vellet  eripi. 
Venimus  itaque  ad  coenobium  S.  Fiorentii,  et  in 
die  nativitatis  S.  Joannis  Baptistae,  vironim  religio- 
soruiu,  epiicoporum,  et  abbatum,  qui  invitati  adve- 
nerant,  Fulconem  comilcm  paratum  satisfacere  ani 
ralionem  reddeie  unanimi  omnium  volo  el  laude 
absolvimus;  acceptisab  eo  securiialibu$,ut,  si  frater 
ejus  melioritatem  sensus  reciperei,  ex  praecepto  do- 
mini  nostri  papae,  vel  nosiro,  aul  concordiam  face- 
ret  cnm  eo,  aut  judicium  subire  paratus  esset , 
nec  uxorem  ducerel »  de  quarum  iiuinerosiiate  ctiU 
pabatur,  absque  iiostro  consilio,  cujus  rei  geslni 
seriem  vobis  pandere  judicaviiuus.  Religiosorum 
autem,  qui  adfuerunt,  nomina  haec  sunt :  Aldeber- 
tos  Biluriceiisium  archiepiscopus,  Ouvellus  Genonu* 
nensis  episcopiis ,  Guillelmus  abbas  S.  Florentiii 
Bernardus  abbas  SS.  Sergii  et  Baccht ,  Girardiis  ab- 
bas  S.  Albiui,  Niialdus  abbas  S.  Nicolai,  Bahiiicus 
abbas  Burguliensis,  Gaufridus  abbas  Vindocineiisis* 
Actum  est  anno  ab  incarnatione  Doiulni  4094, 
apud  abbatiam  S.  Florentii,  die  festo  S.  Joannit 
Baptistae. 

XIV. 

Hugo  Lugdunensts  archiepiscopus  ecclesiam  Saneti 

Desiderii  in  Brixia  Cluniacensibus  donat, 

(Anno  1094.) 

[Balux.  Miscell.  ed.  Luc.  111,  59] 

In  noniine  sanctx  et  individuai  Trinitatis,  Patris, 

et  Fiiii,  et  Spiritus  sancti.  Noveriiii  omnes  sanQi» 

Dei  Ecclesise  Qlii,  prxscnies  scilicet  ei  fjiuri ,  quoa 


519 


nUGOMS  LUGDUNENSIS  ARCIilEPlSCOPl 


5iO 


ego  Ilijgo,  Oe.  graiia  Lugdunensis  archicpiscopns,  A  r<?cil  de  fratrc  noslro  Ambiancnsi  episcopo  ei  Fiil- 


ilono  Deo  et  sancio  Pelro  el  reverenlissimoin  Ciiri- 
810  palri  noslro  domno  llugoni  Cluniacensis  eccle- 
siae  abbati  et  successoribus  ejus  rrjlribusque 
8ub  eorum  ducalu  militantjbus  ecclesiani  Sancti 
Desiderii,  sitam  in  Brixia ,  sub  annuaii  censu  irium 
solidorum»  retentis  paratis  et  synode  secundiim 
anliquum  morem  aliarum  ecclesiariim  episcopatus 
noslri,  et  capellam  de  I^eorterio,  cum  ecclesia 
Sancti  Pauli  infra  castri  ipstusmunitionem  sila,  cum 
appenditiis  ejus,  siib  annuali  censu  quinque  solido- 
rum ;  cujus  medietas  solvelur  in  fesiivitaie  sancti 
Martini,  medielas  vero  iii  Parificatione  sancta;  Ma- 
riae.  Haec  iiaque  salva  subjectione  sanclie  Lugdu- 
nensis  Ecclesisef  do  Ecclesiae  Cluniacensi  per  manum 
dileclissimi  in  Cbrislo  fratris  noslri  Seguini,  ipsius  " 
domni  abbatis  camerarii,  jure  perpetuo  possidcnda 
pro  remedio  animaemeae,  ei  nt  fratres  Ecclesise  CIu- 
iiiactMisis  Deuin  deprecenlur  pro  exccssibus  meis  ct 
pro  sintu  Ecclcsiijc  Lugdunensis  necnon  etpro  saliiie 
oninium  canoniforum  et  consanguineorum  noslro- 
riim.  F»cta  ost  autein  donaiio  hsec  Liigduni  in  pr%- 
seniia  Gerini  capellani  nostri,  et  llugonis  nepolis 
nostri,  et  Godonis  archipresbyteri  canonicorum,  et 
Giranii  archipresbyleri.  Ut  aiiiem  baec  donatio  firnia 
pennaneat,  sigillo  proprio  siibterrirmavi. 

Actum  Luj^duni,  anno  ab  Incarnatione  Domini 
nostri  Jesu  Chrisii  millesimo  nonagesimo  quarlo, 
Indictione  ii,  concurrente  vi. 

Ego  fliigo ,  Divionensis  Ecclesise  monachus*  vice  ^^ 

canceiiarii  s<M'ipsi  cl  subscripsi. 

XV. 

Ad  Lambertum  Atrebatensem  episcopum, 

(Anno  1095.) 

[Baluz,,  MiscelL  ed.  Luc.  11,  159.] 

lluGO,  saiiclac  Liigdunensis  Ecclesise  servus,  reve- 
renlissimo  frairi  Lamberto  Atrebatensi  episcopo, 
saliileni. 

Curamtis  innoiescere  veslrae  dileciioni  sororem 

nostram  in  Christo  Emmam,  qu»  apud  nos  reclusa 

nniore  nominis  Chrisli  fuit  inultis  diebuS)  nono  Kal. 

Februarii  de  saeculo  prxsenti  ad  coelestia,  ul  credi- 

luus,  migrasse.  Sed  quia  soli  Dco  uota  est  salus 

vel  perdilio  morxaliuro,  nulhisque  inerito  suojusli- 

ficari  apud  illnm  valet,  nisi  miseralione  divinae  pnr-  d 

gciur  pietatis,  prxnioiiciulo  obsecruniiis  charilatem 

vestram  quatenus  in  orationibus  vesiris  et  i>cne- 

factis  animafe  ipsios  succurralis,  ul  et  vos  quoque 

ideiii  prsemium  ab  eodem  creatore  el  redempiore 

iiostro  Jesu  Christoconseqiii  ri)ereamini.  Fiiia  quippe 

veslne  Ecclesix,  sicut  ipsa  sippissime    lesinbatur, 

erat  vcstrae  fralcrnitatis.  Valete. 

XVi. 

Ad  eumdem, 

/Anno    1095.) 

\lbid.] 

Vcnerabili  fratri  Lamberto  Alrebaiensi  episcopo, 
lIuGO  Lugduncnsis  Ecclesise  scrvus ,  salutem. 

Fratcr  istc  gerulus  horuin  queriinoniam  nobis 


cone  archidiacono  amico  et  familiari  nostro,  rogans 
quatenus  eausam  suam  fraternitaii  vestrse  commii- 
icremus.  Injungimus  itaque  charilati  vesirx  ui 
Amhiaiiensem  episcopum  et  pro^.Iictum  Fulconein 
archidiaconum  conveniatis,  et  ut  praedicio  fratri  de 
quibus  conqueritur  justiliaro  in  audienlia  veslra 
facianl  admoneatis.  Quod  si  facere  nolueriiil,  ex 
parle  noslra  amicum  nostrum  Remensem  arcbiepi- 
scopuni  rogate  nt  eos  quod  juslum  fuerit  jam  dicio 
frairi  exsequi  faciat. 

XVII. 

Ad  Ivonem  Carnoteuiem  episcopum, 

(Anno  1096.) 

[Opp.  Ivonis^  nol.  ad  epist.  153,  p.235.J 

II.  Liigdunensis  episcopus,  apostolicae  sedis  lega- 
tus,  reverendo  fralri  I,  Carnotensi  episcopo,  salni*'iii. 

Noveril  fralernitas  veslra  clamorem  frairis  noslri 
Gis.  Ebroicensis  episcopi  nupcr  ad  auresnoslras 
pcrvenisse  de  Ursone  dapifero  regis,  qui  in  sanctx 
Quadragesim»  diebus  cepit  queindam  parocliianuin 
ejiis  nomine  Rolgcrum,  causa  oraiionis  tendenlem 
adSanctam  Mariam  Magdalenam  de  Vizeliaco,  et 
ad  sanctum  ifilgidium.  Scias  aulem  iion  soliim  qua- 
dragesimali,  verum  etiam  omni  lempore,  oralores, 
ei  pro  Deo  peregrinnntes,  ab  omnium  hosiium  in- 
cursu  sccuros  esse  dcbere  :  et  perturbaiores  eorum , 
ulpotc  Dei  limorem  prx  oculis  non  habenlesjlebeie 
puniri  severitale  ecclesiasticx  disciplinae.  Inierd:xi- 
mus  itaque  omnc  divinum  oflicium  tam  ipsi  Ursoni, 
quam  toti  familise  domus  ejus,  omnibusque  in  tanio 
sacrilegio  ipsius  coadjutoribus,  vobis  (ciijiis  pnni- 
chianus  esse  dicitur,  quique  vices  defuncti  arrbie- 
piscopi  Senonensis  geritis)  aposlolica  aucloriiaie 
praecipientes,  ut  idem  inierdiclum  facialis,  ciex 
parie  nostra,  atque  vestra  clericis  Aurelianensihns 
scribendo  injungatis,  qualenus  ipsi  Vitoni  et  f:imili% 
domus  ejiis,  alque  coadjuloribus  ipsius  divinnm 
Kimiliier  officiuin  inlerdicani,  donec  praedictnm  Rot- 
gerum  ahsque  redeinpiione  aliqua  de  capiione  sua 
liberum  abire  permittat,  et  ablataei  restitual.  Inter- 
dicimus  etiam  eadem  aucloritate  apostolica  divi- 
num  officium  fieri  ubicunque  captus  teDebilur,(luin 
ibi  fuerlL 

XVIII. 

Ad  eumdem,  —  Respondet  epistota:  60  Ivonls. 

(Anno  1097.) 

[Balcz.,  MiscelL  cd.  Lnc.  III,  57.] 

Hlgo,  primx  sedis  Lugdunensis  episcopus,  revc- 
rendo  fralri  Ivoni  Carnotensi  episcopo,  salutem. 

Inter  caclera  capitula  qiiorum  congestione  inno- 
ceniiam  nostram  quasi  ex  obliquo  langendo  inncetc 
nisusestis,  quibus8uo  lemporc  respondebiinus,  se- 
cundum  pctiiionem  vesiram  de  duobus  uUimis  3<i 
pr:rsens  responderc  decrevimus.  Quod  lain  vo!"is 
qiiam  suffraganeis  veslris  nc  Scnonensi  eleclo  maniH 
imponerelis  intcrdixiinus,  doncc  obedienU'ain  ei  dc- 
biiam  siihjeciionem  nobis  promillerct,  primaiuui 
Lugdunensis  Ecclesioe  sccundum  domni  nossri  pnpx 


52i 


UrbaRi  el  pradecessorum  cjus  apostolicas  sanctiones  A 
recognosceret,  non  irrationabUiter  vel  contra  anti- 
qiias  pairum  regulas  factum  esse  putavimus.  Non 
cnim  uotiiiam  vestram  subterfugisse  credimus  quam 
conlumaci  pertinacia,  et  pertinaci  conturoacia  Se- 
«onenses  clerici ,  de  quorum  grege  electus  ille  csse 
dinescitur,  apostolicis  deprimatuLugdunensi  inslitu- 
tis  ac  priviiegiis  obviautes  ei  inobedientes  exstiterint 
et  arcbiepiscopum  suum  modo  defunctum  usque  ad 
moriem  in  sua  inobedientia  perseverare  fecerint. 
Propierquiim  videiicei  inobedientiam  domnus  noster 
papa  Urbanus  ab  episcopaii  eum  oflicio  suspendit, 
el  Tos  et  alios  suffraganeos  vesiros  obedientiam  et 
sobjeclionem  nobis  ut  primati  vestro  promittere 
fecit.  Teslante  autem  Gregorio  in  ultimo  Moralium 
libro  inobedientla  hariolandi  peccatnm  dicitur,  et  ^ 
quasi  scelus  idololatrise  nolle  acquiescere.  Obedicn- 
tia  vero  fldei  meritum  possidel  :  qua  sine  quisque 
iiifidelis  convincitur,  etiamsi  Adelis  esse  videatur. 
Ilac  itaque  bcati  Gregorii  ratione  et  auctoritate  tam 
pnedictiis  quam  alii  clerici  Senonenses  cum  prima- 
inm  Lugdunensis  Ecclesi^  respuendo  aposioiica^ 
auctoriiali  tain  arroganter  tamque  pertinaciter  obe- 
dire  recusaverint ,  et  episcopum  suum»  quemadmo- 
duin  diximus,  usque  ad  viUe  exitum,  non  solum 
persuadendo,  verumeiiam  vioienter  iustigando,  iu 
sua  ioobedientia  perdurare  compulerint,  qiiamvis 
fideles  videantur,  infldeles  tamen  et  quasi  idololatne 
esseconvincuutur.  Perpeudat  igitur  vestra  discretio 
uinim  iiiOdeiis  aut  idololatra ,  donec  ab  lufidelitate  p 
vei  idololairia  resipiscat,  in  episcopum  canoiiice 
possitaut  debeal  eligi  vel  consecrari.  Perpendat  etiani 
uiruin  si  boc  fieri  prohibemur  privatis  legibus  et 
novis  traditionibus ,  quemadmodum  dicitis,  veteres 
traditiones  et  consuetudines  de  metropolitani  couse- 
craiione  removere  contendamus,  vei  in  lioc  faclo 
improperastis  culicem  colantes  camelum  gluiiamus. 
Legaiionis  auiem  nostrae  privilegio  oec  ipsum  de 
quo  aginins  vel  quemlibet  altuni  e)dctum  nobis 
pnesentari  contendimus,  sed  secuiidum  apostoiicam 
iradiitonem  eieciionem  ct  noinen  electi  ad  notitiaiii 
nostraro  referri  volunius,  ut  cam  cogniiam  approiic- 
miis.  Si  vcro  jure  primalus  Lugdunensis  Ccclesiae 
privilegiis  et  auctoritate  domni  nostri  papx  Urbani 
ac  pnedecessoruin  ejus  firmati  a  Seiioiiensi  electo  q 
ut)edienliaui  ci  subjectionem  priuiati  debitam  ante 
consecrationem  exigiinus,  per  hocsaucloruin  patrum 
tradiliones  iios  resciiidere  vel  ilii,  si  professus  fue< 
rii,  oflicerc,  quasi  hac  profcssione  coiisecratioiieiu 
coinparasse  videatur,  nequaquam  cognosciinus,  ciiin 
episcopalis  dignitas  i)Ouis  meritis  et  fructibus  ex 
obedientia  prodeuntibus  acquiri  debeat,  ct  iii  exa- 
minationc  consecraiidi  elecli ,  utruin  Romanae  Ec- 
clesine  obediens  esse  velit  antc  consecratiouem  re- 
quiratur.  Uis  itaque  freti  rationibus  ,  quod  de  co 
vobis  vel  coinprovinciaiibus  vestris  prsccepiuius 
immutare  uolumus.  Si  autem  domnum  papam  de 
tradiiione  probatissimorum  Patrum  praecedentium 
aliquid  diminuisse  vel  imuiutasse  aot  noviiatem  ali- 
PiruoL.  CLVII. 


EPlSTOLiE  ET  PRlViLEGIA.  M« 

qnam  admisisse  dicitis,  vel  decreto  ipsius  de  Inve- 
stitura  episcopaiuum  vel  aliarum  dignitatum  eccle- 
siasticarum,  quam  reges  olim  mutationes  usurparunt 
et  adbuc  usurpare  contendunt,  contraire  vultis  vel 
contraeuiidum  esse  dccernitis,  vos  videritis.  0*'od 
videlicet  cum  non  solum  modo  verum  etiam  leinpore 
beatae  memorix  Gregorii  papa;  tam  firmiter  proinul- 
galum  videritis  vel  audierilis,  si  quid  addendum  vel 
demcndiim  vei  ad  teinpus  intermillendum,  ne  spirU 
tualia  vel  temporalia  commoda  impedirenturj  cogiio- 
vistis,  non  quasi  insidiaudo  vel  redarguendi  occa- 
sionem  haberetis  reiicere,  sed  magis  ipsis  vclut  pa* 
iribusbonus  acprudens  fliius  reverentium  suggerere 
ei  intimare  deberetis.  Nos  vero  ipsam  conslitutionem 
caiionicam  ct  secuniliim  antiquas  legales  sancloriini 
patrum  consuetudines  factain  videates  et  servare 
voluinus  et  servandum  omuibus  siiper  quibus  lega- 
tionis  oflicio  fungimur  praecipimus.  Dixislis  nos 
Puteacenses  a  vobis  el  coepiscopis  veslris  proptcr 
prxdam  iii  vos  et  in  Carnotcnsem  Ecciesiam  com- 
munionc  privatns  vobls  nescientibus  coininuiiioni 
reddidisse.  Quod  cum  nec  videritis  nec  audieritis, 
ncque  nos  fecerimus  talia,  ncquaquam  objiceie 
dcberetis.  Nos  tamen  boniim  pro  malo  reddentes, 
ct  hanc  contuineiiam  sive  criminationcm  dissimii- 
lantes,  Puteacensiiius  capellaiiis  et  clericis  litteras 
direximus,  et  divinum  oiBcium,  excepto  parvulonini 
baptismate  et  inflrmorum  visitatione,  ibidem  fieri 
prohibuimus.  Quoniam  nostram  redargutionem  dc 
consecratione  Sanctiouis  gravius  justo  tulistis,  proui 
cxiitis  divina  virtute  probabit,  omnipoteniis  Dei 
cleiiieniiam  obsecramns  ut  auiini  vestri  motus  m 
nos  imineritos  temperare  digiielur. 
Xl\. 

Ad  arc/neplscopum  Senonensem^  pro  abbate  Sancti 
Pelri  Vim. 

(Ante  an.  1099.) 

[Baluz*,  ibiil.] 

llur.o  Liigdunensis  Ecclesio^  servus,  aposlolic» 
sedis  legatus,  vcnerabili  rralri  ct  coepiscopo  Daim- 
BRRTO  Scnonensi  inetropolitano,  salutein  et  servire 
Doinino  iu  limore. 

Pro  quorunidam  adversum  vos  querimoiilis  abba- 
tum  vestrorum  saepius  nos  vobis  scripsisse  memini-> 
inus ;  scd  quod  in  niillo  apud  vos  profecerimiis,  nec 
veslroe  dignationis  respoiisa  aliqiia  habuerimus,  nou 
iniiiiina  adiniratioiie  stupemus.  Sane  si  vos  Romanae 
Ecclcsiae  legaliis  essetis ,  sicut  nostrum  salubriter 
esset  vobis  obcdire,  ita  vestra  magntUcenlia  ex  an- 
ctoritate  iiostrae  super  vos  lcgationis  parvitati  no- 
stradcberctobaudire.  Eccc  ilidein  venerabilis  noslri 
fratris  abbatis  Sancti  Petri  Vivi  querimonias  vobis 
recenseinus.  Qucritur  enim  sub  occasioiie  debilis 
cujusdam  prcsbytcri  et  justitiam  reclainanlis  quam* 
dam  suain  a  divino  ofliGioper  voscessarc  ecclesiam, 
cuidam  etiam  presbylero  defuncto  nuUa  culpa  duui 
adhuc  viveret  notato,  bene  et  sapienier  testato ,  se- 
puUuram  negatam*  ipsis  quoque  qiii  eumdem  pie  ot 
ofliciose  sepelicrunt  coiinuuuioiicm  ecclesiai  iuiefw 

17 


633 


HUGONIS  LUGDUNENSIS  ARCHIEPISCOPI. 


Si'4 


dicum.  Manilamus  igitur  et  sicut  fraircm  auemius  A  fralri   Roberto  LingoneDSium  episcopo,    salulem. 


comnionemus  ut  interroissa  vestra,  si  qUA  esi,  jusii 
tia,  abbati  et  ecdcsiis  suis  pacem  conservetis,  laliier 
esLCommuuicatos  salubrius  absolvatis,  et  in  coiicilio 
quod  secunda  post  octavas  Peiitecostes  feria  adju- 
vante  Domino  Trecis  celebraturi  sumus  dc  vcstris 
pariter  ac  ejusdem  abbatis  querimonlis  jusiitiain  et 
accipiatis  et  exliibeatis.  Yerendum  profecto  vobis 
est,  si  aliter  egeritis,  ne  et  sacrls  obvieiis  caiionibus 
et  domni  pap;e  indignalionem  aliquatenus  incurra^ 
tis,  a  cujus  liberalitate  privilegintn  idem  abbas  nu* 
perriine  acceperat,  et  hac  quoque  vice  uostra  vi- 
dearoini  coiiteinpsisse  mandala. 

XX. 

Ad  Haganonem  Mduemem  epitcopum,  pro  Hugone 

Flaminiacenti. 

(Anno  4097.) 

Vide  Patrologice  lom.  CLX,  col.  555,  in  Hugone 

Fiaviniacenii. 

XXI. 

Ad  Urbanum  papam,  —  De  RobeNo  abbate  5«  Re^ 

migii  Remensis» 

(Anno  1497.) 

Vide  Palroiogiie  lom.  XLC,  col.  1432,  in  Chronico 

'  S.  Huberii  Audaginensis» 

XXII. 

Epislota  Hugonis  legaii ,  ad  Robertum  abbatem  Moli' 
$mensem,  ordinis  Cisterciensis  institulorem. 
.    (Intra  an.  1097-98.) 

LkBBE  Bibliollu  nov,  mss,  ii,  640,  in  Originibus 

Cisterc.] 


Quid  de  negoiio  Molismensis  Ecciesiae  in  colloquio 
apud  portum  Ansilisc  fiuper  habito  definierimus  fra- 
ternitaii  vestr»  noiificare  necessarium  duximus,  Ve- 
nerunt  anle  noS  iliuc  cum  litteris  vestris  MoiismeD- 
ses  nionaclii  loci  sui  desolationem  atque  desiruciio- 
neni  quam  per  remotionein  Uolierli  abbatis  iDciirre- 
rant  ostendentes,  ipsumque  sibi  reddi  in  patreni 
magnopere  postulantes.  Nuliomodo  enim  aliter  spe- 
raliant  pacem  et  quietem  Motismensi  Ecclesise  posse 
resiitui  vel  monastici  ordinis  vigorein  in  prisiiuuro  sta- 
tum  illicrevocari.Adfuitctiamibiin  praesentianoslra 
fraler  Gaiifridus ,  quem  eideui  Ecclesi»  in  abbalciu 
ordinavistis,  dicens  se  libenter  ipsi  Roberlo  velutPatri 
siio  locum  daturum,  si  nobis  placeret,  utcum  Moiis- 
B  mensi  Ecclesise  remitterenius.  Audita  igitur  veslra  et 
ipsoriim  Mr>lismensiumpeiilione,relcctisetiam  domini 
papx'  litteris  super  boc  ncgotio  nobis  directis,  loium 
dispositiani  et  arbitrio  noslro  committenlis,  landem 
muttoruin  viroruin  religiosorura,  tain  episcoporum 
quani  aliorum  qui  nobiscum  aderant  concitiopreci- 
bus  vcstris  et  eoruin  acquicscentes  Holismensi  Eccle- 
siae  ipsiim  restituere  decrevimus,  ita  videlicet  ut 
priusquam  itluc  redeat  Cabiloueiu  veniens  in  maiiu 
fralris  nostri  Cabilonensis  episcopi  cui  secandum 
coiisuetudiiiein  cxtcrorum  abbaium  professioiieui 
fecit,  virgain  et  curaro  abbatise  reddat,  attiue  Diona- 
chos  Novi  monasterii,  qut  ei  sicut  suo  abbati  pro* 
fcssionem  fecerant,  et  obedientiam  promiseranl,  ab 


...  .  .,  ipsa  professione  et  obedieniia  liberos  et  absolulos 

HoGO,  Lucdunensis  arcliiepiscopus  et  aposiotlc»  c  »-    -  -u-  r-- 

"„,::.....   R.O.O,.  Mnn.L..ci  ohh.,;  p.  fr.rri.  ^  ^«"n»^^^^  «^  sic  ab  ipso  episcopo  professionis,  quam 

ei  et  Cabilonensi  Ecctesise  fecit,  absoliiiionem  acci- 
piat.  Dedimus  etiam  licentiam  cum  eo  redeuudi  Mo- 
lisnium  omnibus  illis  de  fratribus  Novi  monasterii 
qui  eum  sceuti  fuerint  quando  a  Novo  monaslerio 
recesserit,  lali  condiiione  ut  deerelo  neuter  neuim 
solticitare  vel  recipere  pnesumant,  uisi  secundum 
qiiod  beatus  Benedictus  monachos  No\i  moDastern 
praicipit  recipiendos.  Poslquam  liaec  supradicta  fe- 
ceritremillimus  eum  dileciioni  vestrx,  utMolismensi 
Ecclesise  illum  in  abbateni  restituaiis,  iia  tamen  ut 
si  deinceps  eamdem  Ecelesiam  sotila  levitate  dese- 
ruerit,  nulius  ei  substituatur  vtvente  Gaufrido  ab- 
baie,  absque  vestro  et  nostro,  ejusdemquo  Gaufridi 

aUUm,  QUem  VOUI»  Uiviiiu  lurjjnaa  ucsigiirt^cii»,  '  «^  ^„„^ 

decUnire.  ibique  salubrlus  aique  quie.ius  Do-  D  "*««"«••  ^'T"'"  T"^       a«cu,r.ute  raU  «« 


sedis  iegatus,  Roberto  Molisiueiisi  abbati,  ei  frairi- 
bus  cum  eo  secundum  Reguiam  saucti  Deuedicti  Deo 
servire  cupientibus. 

Notum  sit  omnibus  de  sancise  matris  Ecclesise  pro- 
feetu  gaudentibus,  vos  et  quosdam  fitios  vestros  Mo-^ 
lisinensis  cienobii  fratres  Lugdujii  in  nostra  prxseii- 
lia  astitisse,  ac  Regulae  beaii  Uenedicti,  qoain  itluc 
usqtie  tepide  ac  negligenler  iii  eodem  monasterio 
teiiueratis,  arctius  deiuceps  atque  perfectius  inbas- 
rere  veile  professos  fuisse.  Qnod  quia  in  loco  prxdicio 
pturibus  impedientibus  causis  constat  adimplere  non 
posse,  nos  utriusque  partis  saluii  videlicet  inde  rece- 
denlium  aique  itlic  remanentiuin  providenles,  in  lo- 
cjm  alium,  quem  vobis  divina  largilas  designaverit 
vos 

mino  (ainulari  ulile  duximus  fore.  Vobis  ergo  tunc 
praeseniibus  Robeito  abbaii,  fratribusque  Alberico, 
Odoni,  Joauni,  Stephano,  Letaldo  cl  Petro,  sed  om- 
nibus  quos  regutariter  et  communi  consilio  vobis 
sociare  dccreveritis,  hoc  sanctum  propositiim  ser- 
vare*  et  tunc  consuluimus  et  ut  in  eo  perseverelis 
pr^ecJpimus ,  el  auctoritate  apostolica  per  sigiili 
nosiri  inipressionem  in  perpeluum  confirmamus. 

XXIli. 

Decretum  Uttgoms  legati  de  toto  negoiio  Molismen- 

sium  atque  Cisterciensium* 

(Intra  an.  1097-98.) 

[Labbe  ubi  sttprd.} 

Uc«o,  Lugdunensis  Ecclesia  servus   charissiino 

S 


prsecipimus.  De  capetla  autem  praedicli  abbatis  Ko- 
berli  et  de  caeteris  rebus  quas  a  Molismensi  Ecclesia 
recedens  secuin  et  cum  eis  Cabiloiiensi  episcopo 
atque  Novo  inonasterio  se  reddidil,  id  statuimus  ul 
omnia  frntribus  Novi  monasterii  salva  permaneani, 
prxtcr  Breviarium  quoddam  quod  usque  ad  feslivi- 
taieiii  sancii  Joannis  Raptistae  retineant  ut  iranscri- 
bant  assensu  Molismensium.  Huic  autein  definitioni 
intftrfueriintepiscopi  Nortgaudus aeduensis,  Galterius 
Cabilonensis,  Beraudus  Malicensis,  Ponlius  Beliceii- 
sis,  el  abbaies  Petrus  Trenorciensis,  Jacento  Divio- 
nensis,  Gaucerannus  Alhanacensis.  Peirus  qnoqup, 
domini  papae  camerarius,  multique  alii  viri  honcsu 
et  boni  lestimoiiii. 


525 


EPISTOLiE  ET  PRIVILEGIA. 


m 


Efrittola  Hugomt  LugdunensU  ad  PaschaCetn  papam, 

^Nunliot  Albericif  abbatis  Cisterciensis  primi  com" 

niendat. 

(Intra  an.  1097-98.) 
[Labbe,  ibid.  p.  643.] 

ReTcrenlissimo  Pairi  et  doiniiio  sno  P^schali 
pap»,HiiGO,  Lugduiiensjs  Ecdesix  servus,  per  om- 
nia  sdpsttm. 

Fratres  i&li  prseseniluin  gehili  ad  paterniUitis  Te- 
sine  celBiiudineni  leudentes  per  nos  trnnsitum  fece- 
rnnt.  Et  quia  iiifra  provinciam  nostram ,  videlicel 
in  episcopatu  Gabiloneiisi ,  permansionem  babent, 
buiniiiialis  nostrae  litteris  apudcelsiludincm  veslram 
se  commendari  pelierunt :  sciatis  autem  tunc  eos 


XXIV.  A  domino  P.  pro  Artensis  Ecclesise  commiitaiione  nos 

daluros  vobis  ecclesiam  de  Saiicto  Germnno,  quai 

sita  est  inter  ecclesiam  de  CapcIIa  et  ecclesiam  de 

Marlico.  Quam  promissionem  nunc  perflcir^ntes  con* 

cediinus  vobis  et  ecclesiae  Cluniensi  supradictam 

ecclesiam  Sancti  Germani  jure  perpetuo  possiden-» 

dam ,  Veiinenies  in  ea  synodales  census  et  censiim 

alium  quem  b*ealae  memorise  domnus  Gibuinos  ar«* 

cbiepiscopus  in  ilia  imposuit ,  obedientiam  quoque 

et  reverentiam  cpiscopalem  sicut  in  caeieris  ccclesiis 

quas  bealo  Petro  concessimus.  Signum  Girini  ile- 

cani.  S^  Teotardi  camerarii.  S.  Girini  capellani.  S. 

Gauscerani  cantoris.  S.  Arnaldi  magistri.  S.  Godo- 

nis  canonici  et  arc^hipresbyteri. 

...  .  ^.  .    .  AciumLugduuiannolncarnationisDominicsellOG, 

lie  quodain  loco  qui  mvum  monastenuni  vocaiur,  d  .    ..    . 

"  indictione  XIII. 

xxvin. 

Eugo  Lugdunensis  archiepiscopus  corom  episcopis 
(iratianopolitano,  Diensi  et  Lhgonensi,  componil 
discordiam  inter  monaehos  Sancti  Benigni  Divio* 
nensis  ei  clerieos  Bisunlinos  vro  ecciesiis  Salinen^ 
sibus. 

(AnnoiiOfi.) 
[P^.RARD,  Burgundiw  chartw^p.  209.] 
HoGO  Liigduncnsis  archiepiscopus,  sanctae  aposto- 
lican  sedis  legntus. 

Oinnibus  fidelibiis  notum  esse  volumus  quod  tcm-' 
pore  domni  Puschalis  1(  pap.nc  et  prxccpto  ipsiiis» 
Bisontinos  clericos,  et  abbatem  Divionensem  Jaren- 
toiiem  ad  deOnicndam  controversiam  qiiae  inler  eos 


ad  quem  de  Molismensi  Ecclesia  cum  abbate  suo 
cieunies  propbfer  arctiorem  et  secretiorem  vilam 
secimdum  Regulani  sancii  Benedicii  quain  proposue^ 
riint  lenendam  habitandum  venerunt,  depositis  quo- 
rurodam  monasteriorum  consuetudinibus,  imbecilli- 
latem  siiam  ad  tantum  pondus  suslinendum  impa- 
rem  judicantes.  Unde  Moiismensis  Ecclesiae  fratres, 
ct  quidani  alii  adjacenies  monachi  cos  infestare  et 
inqnieUre  noii  desinunt,  aeslimantcs  se  viliores  et 
despectiores  haberi  apud  saecuium,  si  isii  quasi  sin- 
gulares  et  novi  monachi  inter  eos  liabitare  videan- 
tur;  qoapropler  desidcrantissimam  nobis  palerni- 
tatera  vestram  bumiliier  et  cum  fidiicia  deprecamur^ 
iii  fraires  istos  loiain  spein  suam  in  vobis ,  post 


fieuni  poiienies,  et  idcirco  ad  aposlolatus  vestri  au-  C  ^"^*  de  ecclesia  Sancta  Maria^  Salincnsi,  Lugdiinu.a 


cioriiatem  cotirugientes,  benigne  pro  inore  vestro 
respiciatis,  et  6os  ac  locum  ipsorum  ab  hac  infesla- 
tiosie  et  inquieiudine  liberando ,  aucloritaiis  vcstrae 
privilegio  muniatis,  ulpote  pauperes  Christi  nullam 
conira  suos  aemulos  divitiis  vel  potentia  defensio- 
nein  paranles,  sed  iii  sola  Dei  nostri  clementia  spem 
liabenies. 

XXV-XXVI. 
Hugouis    ad    S*  Anselmum    Canluanensem    archi- 

episcopum. 

(Vide  inler  epistolas  S.  Aiiselmi,  epp.  6&  ct  ii4, 

libri  111 9  Patroiogim  lom.  CLIX.) 

XXVH. 

Oonaito  Hugonis  archiepiscopi  Lugdunensts  de  ec- 

ciesia  Sancti  Germani. 

(Annol106.) 

[Balue.,  Misc€ii.\]\,Qi.] 

Leverentissimo  Patri  doniino  UtiGOHi  Cluniensiuin 

abbaii  et  toti  congregationiCIunieiisi  illi  commissap^ 

iioGo  Lugdunensis  Ecclesise  servus,  salutem. 

Scimus  nos  rogatu  domni  P.  doinini  papae  came- 
rarii  ecclesiain  Artensem  vobis  et  Ecclesiae  vestr» 
oiim  dedisse.  Qua  de  causa  filii  nostri  canonici  Lug- 
dunensis  Ecclesiae  turbati  CGBpernnt  instanter  pre- 
cari  clementiam  nostram  ne  prapfatam  ecclesiam 
Artensem  paieremur  aliqua  occasione  alienari  et 
separari  ab  ecclesia  Sancti  Stephani  Lugdunensis, 
piris  cuius  ab  antiquis  temporibus  fnerat.  Quorum 
ciamoribos  ac  precibus  flexi  proroisimus  jam  divto 


convcnire  fecimus  :  quorum  actionibus  et  responsis 
auditis,  visum  est  nobis,  et  qiii  nobiscum  erant  vcne- 
rabilibus  episcopis,  lliigoni  scilicet  Gralianopolitano, 
Irmioni  Diensi,  et  Roberto  Lingonensi ,  ut  aroicabili 
pacto  potius  qnam  jitdiciali  sentcnlia,  eorum  lUein 
finiremus.  Convenit  igitur  inter  eos  ut  monarbt 
Divionenses  omnes  querelas  quas  adversus  clertcos 
Bisuniinos  aut  scriplo ,  aut  sine  scripto,  in  SaHiien- 
sibus  ecclesiis  habere  videbanlur,per  mannmnostram 
illis  clericis  omnino  wirpircnt  et  dimitterent,  et  Ec- 
clesisR  quidem  Bisuntinae  clerici ,  omnes  ecclesias 
Salinenses  sine  omiii  Divtonensis  Ecclesiae  qiierela 
jure  perpetuo  possiderent ;  clerici  vero  Divionensi- 
bus  monachis  coiiccderent,  quatenus  in  terra  DiviO- 
D  nensis  Ecclesiae,  in  aliquo  convenienti  loco,  capellam 
septem  slatuarum  in  longitudinc,  excepta  obsidia, 
ad  unum  tantum  allare  competente,  et  qnatuor  in 
latitudine  in  Salinis  aedificare  liceat.  Cijniteriuin 
autem  ei  omni  parte  circa  ipsam  capellam  septem 
statuarum  similiter,  ad  sepeliendum  tantum  monn-* 
chos,alias  vero  personas  ibi  non  sepeliant.  Parocbia* 
nos  autem  Salinenses,  nec  vivos,  nec  mortuos  susci* 
piant.  Quod  si  aliquis  parochianoriim  Salinensium, 
iu  aegriludinis  lecto  positus,  inonachus  pro  mctii 
roortis  efllci  volueril,  non,  nisi  presbytero  cujus 
parocbianus  est,  annuenlc,  eum  suscipiant.  Conces- 
serunt  etiaro  clerici  ipsis  monachis,  decimam  uniun 
tanium  vincae  ejus,  quam  ex  his  quos  eo  teinpore  iii 
dominicatu  tenebat,  u  qiie  ad  proximum  Penicoo* 


j;27  PETR13S  ALPHONSl  EX  JUD.flO  CHRISTIANUS  54* 

sL  poiissimum  elegerinl.  elclericis  nnium  fecerinU  A  nere  :  reliquam  pariem  Arlaldus  senei  qui  jnrc  \m^ 
Promisil  aulem  abbas  et  monachi  sui,  per  manum      --^*'--  —  «-«  ^^^^^^^^  ^^^^^  s»'»»*»^^^  »"  <^^«^»^ 


noslram,  quod  lam  in  his  quam  in  aliis  qux  ad  Bi- 
sunlinam  dioecesim  perlihenl,  Ecclesiae  Bisuntinx, 
salvo  ordine  suo ,  obedianl,  et  canonicos  bannos» 
«tque  excommunicationes  archiepiscopi  et  ministro- 
rum  ejus  diligenter  observent.  Statuimus  igitur,  et 
aposlolica  auctoritale  firmamus,  ut  definilio  ista 
utrinque  inconcussa  ^ervetur.  Si  quis  vero  hujus 
nostrx  definitionis  scienter  temeralor  exstiierit,  nist 
infraquadraginla  diespost  commonilionemresipuerit, 
et  ei  cui  injurinm  intulerit  amicabili  composilione 
aut  judicio  compeicnti  satisfecerit,  kes»  apostolics 
majestalis  reus  habealur. 

Actum  Lugduiii  publice,  anno  Incariiaiionis  Do- 
nicffi  il96i  pridie  Kal.  Aprilis,  Sabbato  in  Albis.  B  siam  Sancti  Laurcnlii,  et  capcllam  Sancii  Peiri  Ca- 


reditario  suam  esse  dicebat,  dedit  similiter  in  capi- 
lulo  Saviniensi  coram  abbate  ct  fratribus.  WUelmus 
de  Malboson  etiam  quod  in  ipsa  ecclesia  quaerebal 
sine  ullo  retentu  dedit  atque  vvirpivit.  Amblardus  et 
Theolyrimis  Portaii  ct  Bosi  quod  illic  visi  eraiit 
habere ,  cx  toto  dedere.  Qui  hac  dona  infregerii, 
sive  caltimniatus  fuerit,  anaihema  sit.  Amen. 
XXX. 

Charta  donationh  ab  archiepiscopo  Hugpne  Lugdutiemi 
abbaiias  Saviniensi  de  capella  S.  Peiri  de  Camo- 
pselo, 

(Dk  Lk  MuRE,  i6W.,  ex  charlulario  ejusdem  abbaiiae, 

^  fol.  121.) 

Domnus  Hugo  Lugdunensis  archiepiscopus  ecclc- 


Hujus  vero  deftniiionis  lestes  sunt  isii :  S.  Hugonis 
Gralianopotitani  episcopi;  S.  irmioiiis  Dicnsis  epi- 
scopi;  S.  Lingonensisepiscopi;  S.  Roslanni  Lugdu- 
nensis  archidiaconi ,  S.  Theotardi  Lugdunensis  ca- 
nicrarii,  S.  Joccraniii  Lugduiiensis  cantoris,  S.  Go- 
donis  canonlci  et  archipresbyteri>  S.  Mainorii  decani 
Bisunlini,  S.  Hiigonis.  S.  Stcphani,  S.  Wilielmi  ar- 
rhidiaconi,  S.  Slephani  cantoris,  S.  Hugonis  archid. 
S.  Jarenlonis  abbatis,  S.  JofTredi  prioris,  S.  Hugonts 
inonachi ,  S.  alterius  Hugonis  dc  Berth  monachi, 
S4  Odonis  monachi,  S.  Eurardl  monacbi. 

XXIX. 
Charta  donatlonis  ecciesim  Satlcti  Joannis  de  Bruiilo* 


mopseti  cum  deciinis  et  eorum  appendiciis  dedil 
at(|uo  laudavit  Sanclo  Martino  Saviniensi,  et  ahbali 
Itetio  secundo,  monachisque  inibi  Deo  faniulanli- 
bus. 

Signuin  AVigonis  abbatis  fralris  cjus,  Arberli  ar- 
chidiaconi ,  Girini  Calvi,  Girini  capellani,  Boslanni, 
Arberti  archipresbyteri. 

XXXI. 

Charta  donationis  ecclena;  de  Bessennaco  abbatim 
Saviniacensi  ab  Jlugone  Ecctesia  Lugduneutis 
archiepiscoy.o, 

(De  Lk  MuRE  ib\d,,  ex  charlulaiio  abbaliae  Savinia- 
ceusiSi) 

Lugdiinensium  archiepiscopus  Hiigo,  Deo  Inspi- 


lis  ab  Hugone  archiepitcvpo  Lugdunensis  EcclestT,  ^  ~       .    .        1     n  1    !••  c...«i,^  w... 

abbatife  S'avinieusi.  '^      '^        ^  ^  ranle,  ecclcsiam  de  Bessennaco  dedit  Sanclo  Mar- 

tino  Saviniacensi  et  abbali  llcrio  sccundo,  mona- 
chisqiic  ibidcm  degenlibus.  Huic  ccclesiae  domiiifl- 
banlurWigo  Longus,  Amblarilus  el  Willelmus  fraircs 


(De  laMure,  Hist.  ecclH.  de  Luon,  p.  590,  ex  char- 
tolario  Saviniac,  fol.  1^0.) 
AfchiepiscopUs  Hugo  Lugdunensis  Sancto  Martino 
Saviniensi  et  domno  Iterio  abbali  secundo  et  mona- 
chis  ibi  Deo  servientibus  ecclesiam  Sancti  Joannis 
de  Bruillolis  donavit  atque  laudavit  sub  testibushis: 
Girino  Galvo,  Glrino  capellano,  Berardo  Urse),  Ca« 
lardo,  Bostanno,  Ferio.  Willelmus  d*Algerolis  quoque 
et  frater  ejus  Pontius  pro  se  suisquc  parentibus 
partem  quam  in  hac  ecclesia  possidebant  dcderunt 
Saiicto  Martino,  et  memorato  abbati  sine  aliquo  mu- 


illius,  qui  pro  sua  siiorumque  parenlum  redempiionc 
absque  ullo  munerc  S«  Manino  Saviniacensi  ex  in- 
tegro  dederiint  alqiie  laudaverunt,  lesle  Barnnino 
archipresbyiero  et  Hiigone  de  Lasney ;  Stephamis 
Nigellus  pariem  quam  ab  uxore  acceperal  de«lil  iii 
obilu  suo  Sanclo  Mariiiio;  tcsiibus  fiiiis  ejiis  Wi- 
lelmo  et  Sicphano ,  necnoii  Stephano  Wiilenco.  el 
fratre  ejus  Hugoiic. 


ANNO   DOItflNI  MGYI 


PETRUS  ALPHONSl 

EX  JUDiEO   CHRISTIANUS 


INOTITIA  HISTORICA  ET  LITTERARIA 

{Bibliotheca  bispana  vetu» ,  auclore  D.  Antonio,  ill,  iC) 


Moyses,  Heoraeus  natione  sectaque,  ab  ea  ad 
Christianismnm  conversus  anno  iiOG,  in  urbe  Osca 
rcgni  Ar:igoni3C,  ac  Petrus  ALPtiONSi  iiuncupatus. 


eo  quod  in  feslo  SS.  apostobriim  Pelri  el  PaulJ  sa- 
cro  tinclus  lavacro  Alphonsum  Aragonia  sinH»  «^ 
Casiellae  aique  Legionis  regem,  cujus  niedictts  fuil, 


m 


NOTiTlA. 


m 


iMOSorein  aut  sttscrpiorem»  sive  ui  vocat  ipse  spi- 
rmiai^in  patrem,  liabere  meriiit.  Id  quod  expressis- 
sime  idem  narral  in  prologo  ejus  dialogi ,  de  quo 
paiilo  posl  dicemns.  Hunc  esse  qoem  innuimus  A1- 
piionsum  de  quo  loqoitur,  lum  rallo  teniports,  lum 
llispunise  iinperaloris  (iluliis,  quo  eiim  vocal,  contra 
eos  evinciinl,  qui  Aipboiisuin  iujjus  nomiuis  U  Ara- 
gonis  intelligiint,  qui  non  ante  annum  sexagesimuni 
ierliiiro  ejiisdein  sseculi  regniim  suum  inclio:)vit.  Nec 
uiinus  virga  censoria  digniis  esl  PelrusAniboesiiis, 
qiii  in  pra^fatione  Apologiae  pro  Pctro  Abaiiardo, 
Alphonsum  hunc  regem  optimum  et  mathematicum 
ilociissimam  appellat,  confundens  eum  cuni  Al- 
phonso  X,  Casiellce  rege,  Ferdinaiidi  Sancli  lUio, 
Sapienle  cognoiniiialo. 

Baptismatis  iteni  locum  Oscensem  nrbem  ejus  re- 
gni  nobilissimain  Serioril  academia,  et  longe  plus 
saoctissimonim  inartyrum  Laurentii  Vincentiiqiie 
uatalibus  celeberrimain  (i),  nnde  doino  ideui  forte 
fetnis  noster  Alphonsus  fuit  (2),  corrupte  Otiam 
vocat  auctor  Ifa^nt  Chronici  Belgici  iiiter  Scriptores 
renira  Germanicarum  a  Pistorio  editi,  dum  anni 
1101  gesia  refert;  atqiie  eo  corrupte  magis  Yincen* 
tius  Rellovacensis,  et  &.  Antoninus  Florenllnus,  apud 
quos  Hotlia  legitur.  Male  itidem  Matlbapus  Paliiie- 
riiis  in  Cbronico  ad  aitiium  1008  nostri  ineininii  (3), 
qni  ante  sfx  tantum  fiierat  nalus;  aiiiio  entin  IIOU, 
ipio  in  gremio  Ecclesix  fiiit  susceplns,  quartuin  el 
<|iiadragesimuin,  ul  ipse  ait,  in  aelate  habebal.  Qiio 
nniein  nomine  appellandus  erit  eorum  crassissimiis 
m  pancis  error,  qui  niio  et  ultra  saeculo  anteqitam 
Doniinicus,  Praedicatoruni  sanctissimus  parens,  or- 
dinem  suum  institnisset,  Dominicano  Prsedicatoruin 
ordiiii  Peirum  ascribunt?  Quem  errorem  Andreas 
Schotns  in  Bibliotheca  Hispana,  et  Valenns  Andreas 
Taxander  in  Qataittgo  suo  Hispanorum  scriptorum 
iiiadvertenter  admisere.  Scripsit,  nonien  siium  a 
genlilium  suorum,  qui  ejiis  ad  c:istra  Cbristiano- 
nim  iransitiim  innligne  iiiterprelahaiitur,  caluniniis 
vindicaMirus  doctissinie  atque  erudiiissiine  : 

Dialogos  (sive  dialogum  iii  xii  paries  sive  titiilos 
distributiim)  in  quibus  impias  Judworum  opinionei 
efidemiiJiimis»  cum  naturaliSf  tum  costestis  philoso^ 
phi«  argumenpis^  confutaniur,  qucedanujue  propheta- 
Tuni  abstrusiora  ioca  explieantur,  Qnomodo  nuncu- 
|):ui  Coloniae  primuin  ex  Gyinnici  ollicina  anno  155G, 
in-S«,  prodiere,  ab  Herinaiino  coinile  Nuenario  Ec- 
ciesiae  Argentiiiensis  prasposilo,  viro  doclissimo  ac 

(1)  Qiiae  bactenns  hoc  nninero  tradunlur  panegy- 
rin  niibi  potins  quain  hisioriam  videnlur  sapere  : 
corle  obnisaiD  desiderant.  El  niiraudum  sane  qnod 
Mostro«  Catoniani  alias  supercilii  crilico,  tani  iacile 
exciderint. 

(2)  lla  credil  Lannza  Hist.  de  Aragon. 

(5V  El  cum  eo  Paulus  Laiigius  in  Chronico  Cititen, 
et  ad  bunc  ann. 

(4)  III  par.,  disl.  3,  cap.  4,  pag.  540  editionis  Pa- 
risinie  anni  1651. 


(5)  !n  Spec.  histor,,  par.  ii 

(6)  In  -^- 

(7)  Li 
154, 137, 


Cbron.  ad  annum  1068. 


7)  Lib.  u  fol.  39,  65,  et  lib.  iii,  col,  122,  1%8, 


(8)  Lib.  viii,  tit.  6,  cap.  9. 

(9)  In  Enckiridio, 

(10).  Supplem.  lib.  12,  fol.  210^ 

(11)  in  Chron.  Citiztnsitx^  anniim  1068. 

(12)  Bergomensi  ubt  snpra,  Venero  in  Enchiridio, 

(13)  Vide  infra  noiitiam  libro  Disciplintc  deric^lis 
praemis$ani*  Edit.  PATROLOGiiB. 

(14)  Petri  Alfonsi  Diaiogorum  opus  adversus  Ju- 
dseoi  non  raro  occurril  in  celebrionbus  mss.  biblio- 
lliecis,  varieque  inscribitur,  In  Colloniana,  tn  Galba^ 
cod.  XV,  pag.  68,  col.  1  :  Judaismus,  \i\  Ainensi, 
Ciassi  IV,  Decur.  6,  pag.  247,  a  Bosquiero  :  De  tera 
amicitia.  In  Gatliaruin  rcgis,  l.  III,  pag.  252,  cod. 
2-215 :  De  prophetiis  Veieris  Testamenii.  Non  itein 


A  doctorum  amicissimo  sedulo  conquisitum,  et  in  bi- 
blioibeca  tandem  Corbeiensi  reperlnni  opus.  Quod 
Moyses  Judieus  et  Pelriis  Christianus,  nempe  is  qui 
olim  fuerat,  cum  eo  qui  jam  esse  coeperat,  accura* 
tissime  perlexiint.  In  eo  (aiiclor  ait)  omnium  alia- 
rum  gentium  credulitatis  desiructionem  praposui  : 
post  hcec  Christianam  legem  omnibus  prmtaniiorem 
esse  eonclusi  :  ad  uttimum  etiam  omnes  cujustibet 
Christianw  tegis  adversarii  objectiones  posui^  positas' 
qne  pro  meo  sapere  rum  ralione  et  auctoritate  de- 
siruxi.  Prodiit  quoque  in  editionis  Bibliothecce  Yete- 
rum  PP,  lomo  XII «  et  in  novissima  Lugdunensi 
lomo  XXf.  Lnudat  bominem  opusqne  seqnentis  sa*- 
cnli  scriptor  Raymiindiis  Martini,  Dominicanus«  in 
Pugione  fidei  adversus  Uauros  et  Judmos  (4),  fuisse 
euiii,  priusquain  Cbristianus  Qeret,  magnuin  apiid 
JikIxos  rabbinuin  assercns.  Vincentius,  uli  dixiiiius, 
Bellovacensis  (5),  et  Antoninus  Fiorentinus,  el  M:il- 
tbxus  Palineriiis  (6),  Alphotisos  item  Spina  Forta^ 

g  litii  fidei  anclor  (7),  qui  sapienlissimum  et  erudilis- 
sininro,  el  Alpbonsi  imperatoris  roedicuni,  et  veiie- 
rabilem  vocat  :  Valerius  historiarum  noster  (8), 
Alpbonsns  Venenis  (9),  Jacobns  Phiiippus  Bergo- 
inensis  (10),  Paulus  Langiiis  (11),  praeter  noviores 
Bibliolhecarum  editores,  Possevinnm,  Schotnm', 
Mirnnnm  cl  Hispanos  historicos.  Tribuitur  qnoqiie 
eidem  a  nonnemine  (12) 

De  scientia  et  phiiosophia  lib.  u  Qui  fbrsan  idem 
esl  cuin  libro  Disciplina,  ita  ab  eo  appellati  (13)  : 
cujus  exempliim  veteris  valde  scripione  codex  Vait*' 
canns  ms.  4161  conservat;  cujus  initiutn  :  DixU 
Ptirus  Alphonsus  servu»  Jesu  Christi,  compostor  hu- 
jus  tibri :  Gratias  aao  Domino^  etc.  Ei  mox  :  Proio- 
gus  libri  Petri  Atphonsi.  Dens  in  hoc  opuscuio  mihi 
sit  in  auxiiium,  qui  me  librum  hunc  componere  et  in 
latinum  convertere  compuiitm  Cum  enim  apud  me  sm- 
pius,  eic.  Et  paulo  inferiiis  :  Pronterea  ego  iibetiumi; 
compegi^  parlim  ex  proverbiis  pbilosophorum,  et  snis 

P  castigationibtts  Arabicis,  et  fabuiis,  et  mibus;  partim 
ex  animalium  et  voiucrum>  timiiitudinibuSf  etc.  Prin-r 
cipiuin  libri  :  Hoc  phiiosophus  qui  iingua  Arabica 
cognominatur  Edrich,  dixit  fitio  suo,  etc.  Et  in  (Ine 
est  :  Kxpticit  iiber  Petri  Aiphonsiy  qui  intiiuiatur 
pisciplina,  prout  habetur  inprooemio.  Charactcr  est 
lectu  difficilis  ob  frequentes  abbrevi:iliiras,  ei  seqiia- 
lis,  aut  fere  sseculo  liuic  quo  auctor  vixit.  Dialogo- 
rum  ms.  codicem  Lablieus  laudat  in  Novce  Biblio^ 
ihecce  mw.  iibrorum  parte  secunda,  pag.  26  (14). 

Liber  de  scientia  et  pauosophia  e  ono,  num  idem  sit 
citm  opere  ab  ipso  Petro  Alfonso  uiscipiinay  ab  Ou- 
dino,  Fabricio  et  aliis  De  dericnii  discipiina  inscri- 
pto,  Nosier  ambigit.  Mibi  utrumque  idem  viifelur 
opus;  nnm  in  Escurialensi  bibliotheca  Lit.  q,  pliii.  1, 
suh  n.  14,  notaluni  reperi :  Pelti  Aldefunsi,  sive  Af- 
fonsi  Oscensis  opus  Ptoverbiorum  seu  ciericalis  Disciz 
piincB :  quo  loco  in  ejus  iHbliotbecae  codicum  recen* 
sione  (lom.  III  Lalinor.,  pag.  10,  init.)  ha&c  addidi : 
tribus  libris  :  Latino  qutdem  sermone,  sed  Hebraici 
w^  aut  Arabici  saporis.  Jure  igitur  Discipiimie  titulo, 
Proverbiorum  tiiulus  praeponilur;  iiam  ex  proter- 
biis  philosophorum  compactum  opus  ab  ejus  auclore 
diciliir.  Exslat  in  regia  Taiiriuensi  lom.  II ,  cod. 
DCCXXXVil,  pag.  256,  ac  eodem  alqiie  apud  No- 
Strum  initio  :  Dixit  Petrus  Adeifonsus^  eic.  itemqiic 
in  Oxoniensi  et  Cantabrigiensi  apud  Oudinum  t.  II, 
pag.  993,  col,  1,  qui  et  Logicam  a  Petro  Alfonso^ 
conscriptain  foisse  tradit,  exstareqne  in  bibliotheca. 
regis  Gallianiin  cod.  6279,  eo  lamen  niimero,  atque 
in  IV  ejus  Bibliothecae  tomi  indicibus  fruslra  qua:- 
sivi;  et  puto  Peiri  potius  Hispani  cognominati  quani 
Petri  Aifonsi  Logica  esse.  Sanderus  apud  tabriciiim. 
Bibioih.  med.  et  inf.  t.  V,  pag.  239,  eidem  tribuit  : 
De  ttbundaruia  in  sermonibu^  ad  omnem  materiam. 
In  bibliotbeca  regis  Galliarum  t  IV,  pag.  212,  col.  1, 
cod.  6184,  haec  legi  quasi  in  eo  codice  conlenta  : 
7/»   Fragmentum  ex  tibro  Vetri  Atphonsi  contra  Ju^^ 


««31 


iPETliUS  ALPHUNSI  EX  JUDEO|  CHRlSTIAiNLS. 


m 


NOTITIA  ALTERA. 

(I^racmiitilur  Pelri  Alphonsi  DiscipUnce  clericali,  anno  1824.  Parisiis  curanle  D.  Laboud^rie»  Aveuioncnsis 
EcclesisD  vicario  generali »  primum  in  luceni  odiias^. 


Pierre  Alphonse  ou  d^Alphonse,  anparavant 
l\al)bi  Moise  Sephardi,  naquit  en  1002,  a  lluesca, 
oans  tc  royaunie  d'Aragon,  fut  eieve  dans  la  reli- 
{Tkon  judaique,  qui  ^iait  celie  de  ses  peres,  et  se 
dhlingua  par  scs  connaissances  dans  plus  d'un 
p;enre.  A  Tdge  de  quaranle-qualre  ans,  il  embrassa 
lc  christianisme,  et  fut  baplisd  dans  sa  ville  natale, 
par  £iienne,  qui  en  6tait  ^v^ue,  le  jour  dc  la  f&te 
de  saintPierrc,  1106  (114i  deT^re  d'Espagne),  d'o(i 
itpritle  nomdePierre.auquel  il  ajoulacetuidM/pj&on- 
«e,  en  Phonneur  d*A^honse  VI,  roi  de  Gastille  et  de 
Leon,  quati(i6  d*empereur,  qui  voulut  bien  6tre  son 
pnrrain,  et  qui  lui  donnala  charge  de  mcdecin  dans  son 
palais.  Ses  coreligiounaires  catomnierent  sa  demar- 
chc,  ct  la  repr^senlerent  sousle  jour  leplusdefavom- 
ble :  lesunsl'accns^rentd*avoircliange  de  religionpar 
mepris  pour  Dieuet  pour  sa  parole;  d'anires,  pnr 
ignorance  de  ta  loi  ei  des  propheles;  d*autres  enfin, 
par  vaine  gloire,  par  int^rdt,  et  parce  qu'il  voyait 
sa  nalion  plongee  dans  ropprobre  et  rignomiuie. 
Pour  refuter  toutes  ces  imputaiions,  et  pour  faire 
connaitre  les  veritables  motifs  de  sa  conduitc,  il 
composa  un  diatogue  en  douze  titres,  ou  plui6t 
douze  dialogues  enlre  un  juif  etun  chrctien,  dans 
lesquels  le  juif  Moise,  nom  qu'il  portait  avant  son 
bapt^me,  proposc  les  difficultes,  et  le  chretlcn 
Pierre  d'Alphonse,  noro  qu'il  regut  au  baplSme, 
rdpond  a  tout  d*une  maniere  victorieuse.  Ges  dia- 
logues  furenl  imprimes  h.  Golognc,  4556,  in-S"*, 
sous  ce  titre  :  Dialogi  tectn  dignmimi,  in  quibus 
impice  Juda^orum  opinionet,..  confutanlur,  tiusedam» 
que  prophelarum  abstrusiora  loca  explicnntur,  lls 
ont  et^  inseres  dans  la  grande  bibliotheque  des 
Peres,  tome  XXI,  page  17!2-221,  ^dilion  de  Lyon. 
jilariana,  Historia  general  de  Espana;  Ferreras, 
Synopsis  historica  chronologica  de  Espana ;  Nicolas 
Antonio,  BiblioUi.  Hisp,  v&^;  Vincentdc  Beauvais, 
Speculum  historiale,  lib.  xxv,  cap  118;  Bartolocci, 
Tliomas  Ilyde,  Gasimir  Houdin,  Raymond  Martin, 
Alpl)onse  Spina,  Paul  de  Biirgns,  Possevin,  Hermann 
llardt,  Noet  Atexandre,  et  d*autres  6crivains,  en 
parlent  avec  de  gramls  clogcs  :  cneflei,  ces  diato- 
gucs  sont  tres-solides  et  ires-savanls,  quoique  Fon 
pnisse  y  reprendre  quetques  raisonnemens  faibles 


A  ou  bizarres^  Nous  pensons  que  le  .ecteur  ne  sera  pas 
f&cliy^  d'en  connattrc  ranalyse. 

TiTBE  I.  —  Les  Juifs  se  fonl  one  fausse  id6e  de  la 
Divinit^  ;  ils  defigurent  ses  atlributs.  Pierre  Alr 
phonse  raconte  des  faita  curienx  4  Tappui  de  ses 
raisonnements. 

TiTRE  II.  •—  La  cause  de  la  dispersiou  des  luirs 
n'est  autreque  la  condamnation  de  Jesus,  qu*ilsont 
accabl^  d*opprobres,  et  fait  passer  pour  adollerin. 
Dieu  ne  les  conserve  au  milieu  des  nalions  que 
pour  eterniser  le  souvenir  de  t*horrible  d^icide  qu*ils 
ont  comniis. 

TiTRE  III.  ^  R^veries  des  Juifs  sur  la  rdsnrrec- 
tion  des  inorts  a  ravenement  du  Messie,  et  surson 
regne  iDtermediaire,  adopte  par  quelques  Peres  des 
^  premiers  si^cles  et  par  quelques  modernes.  11  y  a 
bien  de  la  mauvaise  physique ;  oq  y  remarqne  auissi 
uiie  leg^re  lendancc  a  aflaiblir  le  dogme  de  la  le- 
surrectioii  g^n^rale  tel  que  le  professent  tes  chr^- 
tiens. 

TiTRE  IV.  —  Les  Juifs  n'ohservent  qoe  la  moindre 
partie  de  la  loi  de  Moise,  et  cons^quemment  ils  ne 
peuvent  Stre  agreables  a  Dieu. 

TiTRE  v.  —  Pierre  Aiphonse  d^veloppe  tes  molifs 
qui  Tont  port^  h  embrasser  ta  loi  des  cbr^liens  de 
pr^f<irence  a  celle  des  Arabes,  parmi  lesquels  il 
avait  v^cu  d^s  son  enfance,  et  dont  il  connaissait 
parfaitement  la  langue. 

TiTRE  VI.  —  Apr^  avoir  r^fute  le  judaisme  et 
(^  rislainisme,  Pierre  Alphonse  passe  k  rexposition  des 
mysteres  de  ta  religion  chrelienne.  11  traite  d*abord 
de  ta  Sainte  Trinlt^,  dont  il  d^couvre  les  traces  dan^ 
rAncien  Testament ,  dans  le  nom  inoffablc  de 
Dieu  (15),  et  dans  la  mani^re  dont  les  pr^tres,  des- 
cendants  d^Aaron,  bdni.ssaient  le  peuplc  (16). 

TiTRE  VII.  —  La  Vierge  Marie  con^ut  par  rope- 
ration  du  SaintrEsprit,  sans  avoir  connii  d*h()mmc, 
coiiformemeni  a  la  prophetie  dlsaie,  chap.  vii. 

TiTRE  VIII.  —  Le  Verbe  s*est  fait  chair.  Jesus- 
Ghrist,  Dieu  et  bomme  tout  ensemble.  Multitude  de 
passages  en  faveur  de  ces  dogmes  divins. 

TiTRE  IX.  —  Le  Messie  est  venu  dans  le  lemps 
determin^;  toul  ce  qiie  lefi  propheles  oiit  aunoncc 


dwos ;  porro  illud  fragmentum  desinit  in  hoic  verba  : 
i  Sed  inter  jam  dicta  et  dicenda,  tibel  hic  meiricnm 
iUam  interserere  fabulam  quam  alins  ante  triennium 
i^nipsi;  cujns  figuro!  et  similitudines  plene  et  perfecte 
intellectw,  proprietates  gentium  el  ordinum,  et  causns 
f^driurbatitmum  universalis  Eulera^  dcclarabunt.  i 


Et  staiim  subjicitur  carmen  ae  pavone  figurali,  id 

est unde  coUigas  carminis  hujus  auclorem  essi 

Petrun^  Alphonsum,  Hactenus. 

(15)Col.608. 

'16)  Col.  611. 


K» 


de  sapersonne  s'esl  accompli  k  h  lellre. 
trouTe  des  choses  ires-solides. 

Thke  X.  —  JLe  Messie  s'est  sonmis  k  la  mort,  de 
sa  pleine  volotite;  il  a  permis  aux  Jaifs  de  ratiacher 
i  la  croix.  Pierre  Alphonse  trafite  dans  ce  dialogne 
phisieurs  quesiions  incidentes  :  Qu^esi^ee  que  ie 
diabUl  Comment  iiiomme  es$U  tombi  en  sa  puts- 
$ance1  Pourquoi  Dieu  Ven  fl-M/  diiivrit...  etc. 

TiTRE  XI.  —  Lc  Messie  est  ressuscit^  d*entre  les 
morts;  il  est  monl^  au  ciel,  d^oh  il  viendra  juger 
les  ▼ivanls  et  les  morts.  Plus  snbtil  qne  solide. 

TiTRE  xii.  —  La  loi  chretienne  n'ost  point  oppo- 
i^  a  la  loi  mosaique;  rune  est  raccomplissement 
de  Tantre.  II  offre  des  rapprochemenis  assez  ing^- 
Bieux  entre  les  riies  de  rAncien  Tesiament  et  les 
ev^ements  du  Nonveau  (17).  B 

Ce  que  nous  avonsdit  jusquMcide  Pierre  Alphonse 
lU  puis^  dans  ses  propres  ^rits;  les  hisloriens 
espagnols  ne  s*expriment  pasen  tout  commelui; 
011  en  jugera  par  ies  deux  que  nous  allons  citer. 

I  De  mas  deslo,  dit  Mariana,  cierio  jodio,  llama- 
doMoyses,  de  muclia  enidfcion,  y  qne  sabia  muchas 
lenguas,  en  lo  potrero  del  reinado,  de  don  Aionso, 
abjarada  la  snpersticion  de  sus  padres,  se  hizo 
christiano.  El  rei  mismo  riie  su  padrino  en  el  bap- 
tisnio,  que  fue  ocasicn  de  llamalie  Pedro  Alonso. 
hnpugno  per  escriio  las  sectas  de  los  Judlos,  y  de 
los  Moros  :  y  niUGbos  de  la  nna  y  de  la  olra  nacion, 
por  su  diiigencia,  se  reduxeron  a  la  verdad.  Fa- 
inosa  devio  de  ser,  y  nolahle  la  conversion  deste  c 
JQilio,  poes  los  historiadores  de  Aragon  la  alribuyon 
a  Ji)n  Aionso»  rey  de  Aragon  :  dizen  qiie  en  Huesca 
a  veinie  y  nueve  de  Junio  se  baptiso  el  ano  de  niil 
y  cienlo  y  seis  :  que  don  Estevan  Obispo  de  aquella 
ciudad  hizo  la  cereinonia,  y  el  padrino  fue  el  rey 
mismo  de  Aragon.  Eii  esie  del>aie,  iio  queremos, 
Di  aun  podriamos  dar  seniencia  por  ninguna  de  las 
paries,  c:ida  qiial  por  si  mismo  siga  loque  lepare- 
cicre  mas  provable.  i  Mariaiia,  Hittor.  gen.  de 
l^^sp.,  toine  I,  page  471. 

t  Don  Alpboiise,  roi  d^Aragon  et  de  Navarrr»,  dit 
Ferreras,  se  troiivant  k  lluesca  daiis  le  mois  de  juin, 
un  bebreu  appel^  Moise,  bomine  d^une  erqdition 
proroode,  lequei  etait  ^labli  dans  ceite  ville,  se  de 


I  Histoire  gindrale  d*E»- 


NOTITIA. 

On  y  A  la  Biblioiheque  des  Peres 

pagne,  traduite  de  1'espagnoi  de  Jean  de  Ferreras^ 
par  d'HermHly,  tome  III,  page  299. 

II  est  vraisemblable  que  les  dialogues  de  Pierre 
Alphonse  ont  fait  soup^nner  k  quelques  biogra- 
phes,  quMI  avait  sollicit^  du  souverain  pontife  raii- 
torisation  d'entrer  en  conf^^rence  avec  deux  rab- 
bins,  nomm^s  Sainuel  Abrabalia  et  Salomon  Leviia, 
pour  defendre  coiitre  eux  les  int^r^ts  de  k  religioii 
chr^tienne,  et  leur  demander  raison  de  divers  pas- 
sages  du  Talroud.  Nous  avouons  cependant  qse  noiis 
n*avons  Ik-dessus  aucone  certilude,  et  qiie  nous 
sommes  conduits  h  cetie  conjeclure  par  quelques 
expressions  de  Wolf.  Biblioth.  hebr.,  ari.  i824. 

Nous  n*avons  pas  pu  acqii^rir  plus  de  cerlitude 


que  c*est  contre  Touvrage  de  Pierre  Alphonse  que 
Rabbi  Jacob  ben  Ruben  a  ^cril  le  sien,  intitul6  Mik- 
chamoth  Jehovah  (18)  (Guerros  du  Seigneur),  et  que 
Rabbi  Scem  Tov  ben  Isnac  ben  Sprot  de  Tud^le  a 
dirige  son  Even  Bochen  (19)  (Pierre  de  louche),  dans 
leqiiel  il  introduit  deux  interlocuteurs,  doiit  un  jtiif, 
sous  le  nom  iVAmmejached  (20)  (unltaire),  etrauire 
chretien,  sous  le  nom  d^Ammescalesc  (21)(trinitaire). 
qui  traitenl  a  peu  pres  les  mSnies  sujets  que  Pierre 
Alphonse  avait  traitcs,  ei  qiii  finissent  par  c^der  la 
victoire  h  ia  loi  dc  Moise;  car  si  Wolf  el  Hardt  sont 
pour  rafDrmative,  le  cclebre  abbd  de  Rossi  se  pro- 
nonce  pour  la  n^galivc.  Voy.  Mts.,  cod,  hebr.^  arl. 
760;  Biblioth.  Jud.  antichrist,^  art.  146,  elc. 

Le  second  ouvrage  de  Pierre  Aipbonse  est  ceiui 
que  nous  donnons  au  public,  sous  le  tiire  de  Disci- 
plina  Clericalis,  Discipline  de  Clergie,  parce  quMI 
rend  le  cterc  bien  ductrini;  ou  autrement  le  Chastoie- 
ment.  L^auteur  l'a  compili  en  partie  des  proverbes  des 
phiiosophes  arabiques  et  de  leurs  chastoiements,  et  des 
fabtes,  et  des  vers;  en  partie  de  semblance  de  bites  et 
d^oiseaux. 

Le  texte  latin ,  encore  inetlit  a  cie  collatioond  pnr 
M.  Meon,  sur  sept  manuscrlts  de  iu  Bibliotheqiie  dii 
Kpi,  et  sur  quelques  autres  qiii  appartiennent  a  des 
puissances  etrangeres ,  mais  qu'on  possedaiteiiFrance 
il  y  a  quelques  anoces.  Rodriguez  de  Castro  nVn 
connoissait  qu*uo  dans  la  bibliotheque  de  rEscuriai» 
Escritores  Rabinos  expanotes,  pageSO;   Nicolas  An- 


termiiia  h  embrasser  la  religioD  chreiienne,  apr^s  ^  tonjo  ne  parle  que  de  rexemplaire  du  Vajiicau  >.et 


8'^tre  pleinement  convaincu  de  son  erreiir  par  les 
saiotes  ficritures.  Sa  r^solution  parvint  bienldt  h  la 
coonaissance  dn  monarque,  qui,  peur  lemoigner  sa 
joie,  voulut  lui  faire  rhoiineur  de  le  tenir  sur  les 
fonis;  ainsi  le  juif  re^ut  dans  la  cath^lrale  de  cetie 
ville  le  bapi^me,  qui  lui  fut  administre  par  rev^que 
de  la  mSme  £glise,  ie  jour  de  Tapdtre  saiiit  Pierre  : 
il  qoiita  aon  nom  pour  prendre  celui  de  Pierre  AI- 
plionse,  eu  rbonneur  du  saini  et  du  roi  son  parrain* 
II  a  ecrit  depuis  contre  les  juifs  plusieurs  livres  tres- 
$avants,  inlitules  Diaiogues,  qni  sont  imprimes  dans 
(17)  Col.  000. 

(I?)  mrr  rnmSQ 
(19)  ^p« 


encore  n'eii  parle-t-il  pas  exactement^ 

La  version  en  prose  francaise  eiait  egalemciit  ind- 
dite.  Elle  date  ^videmmcnt  du  quinzieme  siecle.  M. 
M^n,  dont  ropinion  est  d'un  si  grand  poids,  pense 
qu^elle  est  de  Jean  Miellot, 

Quant  k  ia  version  en  vers  franoais,  sous  le  titre 
de  Chastoiement  ou  Castoiement  d'un  vhe  a  son  fits  , 
i.len  avaitdej^  paru  une  en  i760,  daps  les  Fabiiaux 
de  Barbazan.  M.  Mton,  a,qui  nous  devons  d^exQelleii- 
tes  editions  des  pqeies  de&onzieme,  douziemc,  Irci-^ 
zieme,  quatorzieme  et  quinzleme  siecles,  Taypit  pu^ 

(^O)  msn 
(21)  ©Scnai 


m                                        PE^TRI  ALPUOiNSl  EX  JDDiEO  CHRISTIANI                                       556 
bli^  ae  nouveau  en  1808,  avec  des  addilions  consi-  A  ^^^^  >'  ^^  ^'^"  ^videnl  que  inatlre  Pierre,  Espngnol. 

d^bles.  Celle  que  nous  publions  dans  nos  Meianges  auieurdecedernier  ouvrage,  et  qui  mourul  en  1277, . 

esienli^remenldiflerenie;  c*est  un  aulre  ouvrage.  suivani  Lamb^cius,.  n*esi  pas  Pierre  Alplionse,  qui 

Les  Orientaux  possedent  plusleurs  compilations  florissait  au  commencement  du  siecle  precedcni. 

quionldela  ressemblance  avec  ceile  dePierre  Al-  2"  De  abundanliaUn  $ermonibu$  ad  cmnem  mte» 

phonse,  (quoique  tres-iiiferieures  a  celle-ci;  cnlre  riam.  Voyez  Fabricius,  Bibliolh.  mtdiee  et  inlima 

autres  :  Pirke  Aboth  (8)  (Chapilres  des  Peres) ,  re-  lalinitatis,  lib.  xv,  tom.  III,  pag.  239,  qui  cile  San- 

cueillis  par  Rabbi  Nalhan,  de  Babylone,  qui  florissait  derus,  pag.  205,  et  qui  renvoie  mal  a  propos  a  Tri- 

en  121,  et  traduils  daiis  louies  les  langiies;  Mivchar  tbeme,  De  eeriptoribue  eccleeiaeticiSf  pag.  149,  edit. 

Oappeninim  (9)  (Cboix  de  pierres  precieuses),  com-  Colonios^  1546,  In  *•. 

pile  en  arabe  par  Rabbi  Jedaia  Bedrascbi,  versl2S8,  3*  De  ecienlia  et  philo$ophia.  Wolf  croit  quece 

contenant  beoucoup  de  sentences  des  anciens  phito-  iraii^ eslle  m£me  qiiela  Diuiplina  clericalie;  BiblM 

sophes  grecset  arabes,  traduit  en  h^breu  par  Juda  llebrAomA,  pag.971.D.JosephRodriguezdeCaslro, 

Al)en  Tibbon  (Soncino,  U84),  eteii  latin  par  Erbert  E$critore$  Rabino$  e$panole$^  pag.  20,  adopte  aassi 

(Francforl,  163));  Proverblorum  arabicorum  Centu-  cette  opinion,  que  Nicolas  Antonio  rend  cerlaineen 
rioj  dwo?,  par  Abi  Ubeid,  traduil  en  latin  parScaliger  ^  citant  quelques  passages  du  iivre  de  la  Science  et 

et  ThomasErpen  (Leyde,  1614,  iii-4«»);  Apophihe-  de  la  PhHo$ophie,  qui  se  trouvcnt  dans  la  Diuipt.M 

gmata  Ebrceorum  ac  Arabum  ex  aboth  R.  Nathan  ,  de  Clergie;  Biblioth.  Hi$p.^  re/.,  tom.  II,  pag.  7-8, 

Ari$tea^  libro  Hlectarum  margaritarum^  et  alii$  au-  ediL /{omdf,  1696,  in  fol. 

etoribtu  eelecta  ,   latineque  reddita  ,    cum  brevibu$  4''  De   Pavone  figurali.  Ce  petil  poeme,  dirige 

jc/io/tis,  par  J.  Drusius  (Francfort,16t2,  in-4«).  contre  les  vices  de  la  cour  de  Bonie,  et  contre  les 

Nous  avons  trouv6  qiielques-unes  des   fables  du  religieiixmendiants,nepeut6tre  dePierre  Alphonsc: 

Ca$toiement  dans  les  Mille  et  une  Nuii^;  nous  pen-  il  est  poslerleur  au  preniier  concile  de  Lyou,  teiiu 

soiis  qu'il  esl  inutile  de  les  indiquer.  en  1245. 

On  attribnc  a  Pierre  Alphonse,  1"  iine  Logique  11  serait  ridicule  de  prolonger  r^num^raiion  des 

qu'on  dit  avoir  e(6  d'abord  traduite  en   laiigue  h^-  ouvrages  qui  sont  atlribu^s  k  Pierre  Alphonse,  et 

l^raiqne,  et  que  Ton  pr^lend  aussi  i^uvoir  ^teen  grec  qu*une  critique  cclair^  lui   refuse  justenient.  On 

longtemps  apres  par    Georgcs   Scbolaire,  connu  ignore  repoquc  et  le  licu  de  sa  mort ;  cependant 

soiis  le  noin  de  Gennade.  Lambecius  cu  rapporte  un  Casimir  Oudin  insinue  que  ce  savant  inourut  en 

exlrait  {Biblioth.  Cce$.  Vindobon.,  tom.  VIII,   pag.  ^  1110. 
285);  Awc)4XTixiq  to^i  t«xvv  tsxvwv,  xai  tirtOTQfAi}  ctriff* 

TQuwv,  etc,  Dialectica  e$t  ar$  artium,  $cieniia  $cien'  J.  Labouderie, 

tiarum,  ad  omnium  habituum  principia  viam  habene;  Vicaire  g4niral  d^Avignon,  etc 


PETRI  AliPHOIffSI 

CX    JVDiEO    CnRlSTUIfl 

DIALOGI 

In  quibus  irapiiB  Judfeorum  opiniones  eyidentissimis  cum  naturalis,  tum  cGelestis  philoso- 
phi«B  argumentis  confutantur,  quffidamque  prophetarum  abstrusiora  loca  eiplicautur. 

{Biblioth.  Patr.  Lugdun.,  XXI,  172.) 

PETRI  ALPHONSI  PR^EFATIO. 

Uni  ct  seterno  priino ,  qui  caret  principio  et  qoi  D  effugeret,  honor  et  gloria,  silquc  tnirabilc  nomeB 
carct  termino,Oinnipolenti,rerumomntumGreniori,  ejus  benedictum  in  saecula  sxcuiorum.  Anien. 
omnia  scienii .  omnia  quae  vult  facienii,  qui  homi-  Dixit  sequentis  operis  compositor  :  Omnipotens 
nem  ratione  et  sapientia  pr£diium,  omni  pra^posuit  sno  nos  Spiritu  inspiravit,  et  ad  vix.  rectx  seroitam 
animali ,  quibus  duabus  virtutibus  et  quae  justa  sunt  direxit ,  lenuem  prius  oculonim  albnginem  ,  et  pesl 
inlelligens  appeterel ,  et  qux  saluti  contrnria  sunt     grave     corrupli     animi    velamcntuni     removens^ 


537 


DIALOGL 


53S 


Tunc  nobis  prophetiarum  claaslra  patuenint ,  et  A  stolorom  Pelri  et  Pauli.  Unde  mihi  ob  ▼euerationem 


earuiQ  arcana  revelata  sunt,  et  admovimus  animum 
ad  percipiendum  yerum  earum  inteilecluni,  roorati- 
que  sumus  super  ipsom  explanandum.  I3nde  perpen* 
dimus,  et  qnod  in  eis  inielligendum,  et  quod  inde 
est  credendum ,  Tidelicet  quod  unus  sit  Deus,  in 
personanim  Trinilale,  quae  nec  ullo  se  pnecedont 
tempore,  nec  aliqua  a  se  segregantur  divisione, 
quas  Cbristiani  Patrem,  et  Filium,  el  Spiritum  san- 
cluro  iiominant,  et  quod  beata  Maria  de  Spirilo 
sancto  concipiens,  sine  virili  contmistione  Christum 
peperit,  corpiis  generans  animatum,  quod  incompre* 
benslbilis  deitaiis  esset  babitaculum.  Unos  itaque 
Clirislns  tribus  perfectus  substantiis,  corpore  scilicet 
aRima  et  deitate,  idem  et  Deus  et  liomo  est,  et 


et  memoriam  ejusdem  apostoii,  noinen  quod  est  Pe-> 
trus,  iiuposui.  Fuit  autem  pater  nieus  spiritualis 
Alfuhsus,  gloriosus  ilispaniae  imperatnr,  qui  me  dc 
sacro  fonte  suscepit ,  quare  nomen  ejus  praefato 
nomini  meo  apponeiis,  Petrus  Alfunsi  mihi  nomen 
imposui.  Gumque  notum  essct  Judasis  qui  me  antea 
noveranl,  ct  probaverant  peritnm  in  libris  proplie- 
taruin  et  dictis  doctorum ,  partem  etiain  nou  ina- 
gnam  liabere  oinniuro  liberallam  artium.qtiod  legeui 
et  fidem  accepissein  Christianorum,  et  uiius  esseiu 
eorum,  quidam  eorum  arbitrati  suiil  me  lioc  noii 
fecisse,  uisi  quia  adeo  omnein  abjcceram  verecuii 
diam »  quod  et  Deum  et  legeni  contempseraro.  Atii 
vero  propterea  me  fecisse  dicebanl,  quod  non  ut 


qnod  euro  Judaei  crucifixeront ,  sua  dispositione  et  ^  dccuerat  prophetarum  et  legis  veiba  ialellexissem 


volontate,  ni  stcut  erat  creator ,  fieret  et  redemptor 
toiius  sanciae  Ecclcsi» ,  fidelium  scilicet  praeceden- 
tium  et  sequenilum,  mortiiusque  corpore  et  sepuitus, 
et  tertia  die  resurrexit  a  mortuis,  ascendit  etiam  in 
c«Blnm,  et  ibi  simul  est  cuin  Patre,  venturus  in  die 
jadicii ,  judicare  vivos  et  mortoos,  sicut  propbetae 
locQti  snnt,  et  futnnim  predixerunt.  Cum  ilaque 
divinae  miseraiionis  inslinctu  ad  tam  excelsum  htijus 
fitlei  gradum  pervenissero,  exui  pallium  fulsitaiis, 
etDodatus  som  tonica  iniquitatis,  et  baptizaios  in 
sede  Oscensis  civitatis,  in  nomine  Patris,  et  Filii,  et 
Spiritos  sancti»  porificatos  roanibus  Stephani  glo- 
riosi  et  legitimi  ejiisdem  civiiatis  episcopi.   Hora 


Alii  autein  vanas  gloriaR  imputabant,  et  me  hoc  fe- 
cisse  calumniabanlur  ob  honorem  s;cculi,  eo  quod 
Ghrislianorum  gentem  Gcteris  omnibus  superessf* 
Gonspicereni.  Ilunc  igitur  libelluiii  composui,  ut  om- 
nes  et  roearo  cognoscant  inteiitioiiem,  ct  audiant 
rationem,  in  quo  omniiiin  aiiarum  genlium  creduli- 
tatis  destructionem  praeposui,  post  liaec  Ghristianairi 
legem  omnibus  pnestautiorem  esse  conclusi.  Ad 
ultiroom  etiam  omiies  cujuslibet  Ghristian:e  legis 
adversarii  objectiones  posui,  po$ilast|ue  pro  meo  sn- 
pere  cum  ratione  et  auctoritale  destruxi.  Libriiui 
autem  totum  distinxi  per  dialogum,  ut  lecioris  aui- 
mus  promptior  fiat  ad  intelligendum.  In  tulandis  eiiam 


etiam  bapitsmatis,  pneter  ea  qu.x  praemissa  sunl,  p  Ghristianorumrationibus^nomenquodmodoGbrislia- 
credidi  beatos  aposiolos,  et  sanctam  Ecclesiam  ca-  nus  habeo,posui  :in  rationibiis  vero  advcrsarii  confut 
iholicam.  Hoc  autem  factum  est  anno  a  natiyitale  tandis,  nomen  qiiodantebaptismum  habiieram.idest 
Domini  roillesimo  centesimo  sexto,  a^taiis  meae  anno  Moysen.  Libruin  eiiain  in  tilulos  duodccim  divisi,  ut 
quadragesimo  quarto,  mense  Julio,  die  natalis  apo-     qiiod  lector  quisquc  desideral,cilius  in  illis  inveiiial. 


INCIPIT  DIALOGUS  PETRI 

COGNOMENTO  AIPHONSI,  EX  JUDJIO  CHRISTIANI 

BT 


MOYSI  JUDJIL 


Petrus.  A  tenera  igitur  pueriti»  xtate  quidam  D 
mihi  perfectissimus  adhaeserat  amicus,  nomine 
Hoyses,  qui  a-primxva  aetale  meus  consocius  fuerat 
et  coDdiscipulus.  Ad  hunc  cum  pervenisset  sermo 
quod  ego  patema  lege  relicta  Ghristianam  delegis* 
sero  fidero^  relicto  suae  stationis  loco,  ad  roe  festinus 
perveml»  In  ipso  adventu  qoerodaro  voltom  ferens 
hominis  indignantis,  et  increpans  saloiavit  roe  roore 
non  amici,  aed  qoasi  alieni,  et  sic  exorsos  est :  Yah, 
Petre  Alfuost!  Moltoro  pertransivit  lemporis,  ex 
quo  ad  te  Tenire,  te  Yidere,  tecom  loqui  et  commo- 


rari  sollicitos  fui ,  sed  meos  aflectos  caruit  elfecto 
usque  raodo,  cum  te  laeto  Dei  gralia  video  vtiUii. 
Nunc  tuam  mihi,  quxso,  paiefacins  intentionetii.  et 
per  quam  vel  aiiliquam  deserueris,  vel  novam  legetn 
delegeris  pandas  rationem.  Novi  enim  beiic  oliiti  lo 
valere  in  scriptis  prophelarum,  et  verbis  nosirorum 
doctorum  a  piieritia  quoqiie  super  omnes  coaeqtuevos 
tuos  legis  relatorem  fuisse,  ct  si  quis  adversnriiis 
esset,  te  ilii  defensionis  clypeum  opposuisse ;  Jiidaeis 
in  synagogis  ne  a  sua  unquam  fide  rcccderent  pnxy 
dicasse,  conscios  docuisse,  doctos  iu  roajus  oro- 


939  PETRi  ALPHONSI  EX  iUDi£0  GI1R1ST1AN1  S40 

Vfiisse.  Ecce  aiuem  nescio  quo  pacio  video  cominu-  \  pbetas  pro  ejiis  )ege  confirmanda  venisse;  non  in 
tiilum,  cl  a  semita  recliUidinis  alienalum,  quod  ul     aliquo  rcdarguenda? 


meo  videtur  animo,  errore  existiino  faclum.  Gui 
ego  :  Plebeiorum  et  imperitorum  mos  est  liomiiium, 
ut  si  quem  quidquam  contra  siiam  aRere  viderint 
consuetodinein,  licet  id  recium  et  justissimum  per- 
maneat,  iilorutn  tamen  apstimalione  a:que  judicio, 
injustitise  et  nomen  et  ciilpam  subeat.  Tu  vero  in 
pbilosopbiae  cunis  enutritiis ,  pliilosophiae  uberibus 
laciatus,  qna  rronte  me  poles  incolpare,  donec  ea 
qu»  recerim,  justa  an  injusta  valeas  probare? 

MoTSES.  Qiioniam  dno  contraria  meo  occornint 
animo:  unnin,  quia  SBStimo  te  prudentem  virum  non 
potuisse  recedere  ab  ea  quam  tencbas  lege ,  nisi 
hanc  qnam  suscepisti  veraciier  cognovisses  melio- 


Petrds.  Et  hoc  etiam  concedo. 

MoTSEs.  Nec  negas  legem,  quam  in  pnesenti  Jn- 
daei  tenent,  et  a  Moyse  scriptam  asseverant,  eandeni 
per  omnia,  sicut  Moyses  eam  scripsit,  permanere 

Petrus.  Quomodo,  quxso,  negare  potero,  praeci- 
pue  cunoi  eadem  lei  eisdem  Moysi  verbis,  a  nostris 
olim,!  quibus  fidem  adbibemus,  doctoribtis  trans- 
lata,  et  apud  nos  scripta  babeaiur,  praeter  in  qui- 
husdain  locis,  ubi  licet  mutentur  Torba,  eadem  est 
tamen  senleniia? 

MoTSES.  Qiiomodo  igitiir  te  video.  eam  esse  trans- 
gressum,  et  ab  ipsius  semitis  deviuin? 

Petrus.  Non  est  ita,  sed  nunjc  completam  ejos, 


rem;  alterum,  quia  legcm  quam  teneo  ego,  et  tu  B  prout  debeo,  fidem  conservo,  et  per.  reotissimas 
reliquisii,  pro  meliori  hnbeo,  ideo  et  quoJ  lu  fecisti     «jus  semitas  recto  gressu  procedo 


errorem  aestimo,  et  ciii  potlus  parli  acqniescam 
ignoro.  Quamobrem  peto  a  te  ut  hujus  dubitationis 
scriipulum  ab  animo  meo  dcpellas,  et  uterqne  in 
alternae  ralionis  campo  dfsrurramus,  doncc  ad  bujus 
rei  indaginem  perveiiiam,  et  an  jusiuin  sit  factum 
tuum «  an  injnsuim  rognoscere  valeam. 

Petrcs.  Natura  habet  hoc  humana,  ut  animo 
quoquo  pacto  conturbato,  in  vero  falsoque  discer- 
iiendo  discretionis  careat  ociilo.  Nunc  ilaque  nisi 
oinnem  a  pectore  tuo  periurbationem  diinoveris,  ut 
more  sapienlum  et  quae  jnsla  siint  collaudemus,  ct 
qiiae  injusta  sine  contentione  rejiciainiis ,  nostro 


MoTSEs.  Ex  verbis  tuis  datur  intelligi,  ex  legis  et 
prophetarum  verbis  te  rectiiin  sensom  concipere, 
Judaeos  autem ,  ejiisdem  legis  cuUores,  ab  ejiis  recla 
intentioiie  alienos  existere;  uiide  et  luo  judicio  nials 
videniur  intelligcre. 

Petrus.  Bene  ^erborum  mcorum  sensum  pene- 
trasti. 

Moyses.  Fac  igiiur  nie  cognoscere  in  quo  tibi 
videtur  Judaeos  errasse  in  iegis  explanatioiie ,  te 
vero  melius  intclligere. 

Petrus.  Quoinodo  video  eos  solajn  legis  siiper- 
ficiem  attendere,  et  litleram  non  spirituaiiler,  sed 


operi  rinem  nullatenus  iinposiluri,  iii  vacuuin  verba  ^  carnaliter  exponere ,  unde  inaxiina  decepli  sunt 

jaciabimus.  errore, 

MoTSBS.  Quid  his  verhis  significes  non  satis  per' 
pendo,  unde  ut  apertius  loquaris  exoro. 

Petrus.  Non  reminisccris  doctonim  vestrorum ,  • 
qui  vestrani  doctrinam,  ciii  lex  veslra  tola,  secun- 
dum  vos,  annititur,  scripsenint,  quomodo  asseve- 
rant  Oeiim  corpus  et  formam  liabere,  et  ejus  ineffa- 
bili  majestati  talia  appticant  q\m  nec  ulla  consiant 
ratione?  Quin  et  de  eo  tales  protulere  senleiitias, 
quae  non  aliud  nisi  verba  videntur  jocantium  iu 
scliolis  puerorum,  vel  nenlium  inplateis  mqlierum. 
Item,  secundum  vestri  intellectiis  capacitatem  legem 
explanantes,  vos  captivitatem  speratis  evasaros  eo 
modo  quo  fieri  nequit.  llem  in  captivitatis  evasione 
Dsperatis  vos  adeo  inusitatum  fieri  miraciilum ,  ul 
vestros  suscitet  mortuos,  qui  terras  denuo  ut  prius 
incipiant  Inhabitare.  Item  vos  in  cnptiviiaie  exisien- 
tes,  de  omnibus  legis  praeceplis,  etiam  secundum 
vestram  explanationem ,  nihil  nisi  niinimum  quid 
contueor  agere.  idipsum  autem  quod  agitis  Deo  pla* 
cere,  et  accepiabile  creditis,  de  eo  quod  praetermil- 
titis,  eum  nequaquam  vos  culpaturum  confifJiiis, 
omniaque  complesse  vobis  videmini,  quod  evrdenier 
obtinet  maxtmum  locum  erroris.  Sunt  enim  alii 
perplures  errores,  in  quos  vos,  conjecerunt  doo 
sanae  legis  explanationes. 

MoTSEs.  Nimis  profunde  in  nostram  inveberis 
infamiam,  et  vis  opprimere  gentem  Judaieam.  Ct 
verba  quidcm  sunt  pauca  et  levia,  sedestinei& 


MoTSES.  Pactionem  islam  libens  susoipio,  et  ut  ta 
caindem  in  te  suscipias  rogo. 

Petrus.  Ego  cerie  laetiis  consentio. 

MoTSES.  Hoc  etiam  si  placel  iinploro.  Quod  si 
aliqiiam  de  Scripturis  auctoritalein  attiileris,  secun- 
duin  veritalem  Hebraicam  hoc  facere  velis.  Quod  si 
aliter  facias,  me  non  recepturum  esse  agnoscas.  Sed 
et  si  ego  aliquam,  juxla  quod  apud  nos  est,  tibi  ad- 
ducam,  ei  ul  eain  volo  recipias,et  quod  verum  agno- 
veris,  nullatenus  contradicas. 

Petrus.  Et  boc  ego  certe  non  abnego,  tuo  namque 
ipsius  gladio  occldere  te  multum  cupio. 

MoTSEs.  Praeterea  si  quid  interciderit  aliquando, 
quod  a  legum  alienum  videatur  proposito,  non  te 
pigeat  quxso,  sed  de  caeteris  arlihus  cum  opportunus 
exigerit  locus,  interroganti  respondere  studeio,  con- 
cedasque  volo  ut  mutua  ratione  niihi  aliquando 
iiiterrogare,  aliquando  liceat  respondere,  aliquando 
eliam  adversari,  prout  sermo  dederit  mibi. 

Petrus.  Goncedo.  Jam  interrogare  tibi  liceat,  de 
quacunque  re  vis  sapere,  et  quavis  intcntione. 

Mqtses.  Goncedis  tu  Moysen  filium  Amram  verum 
prophetam  Israelitici  populi,  et  vere  a  Deo^missum 
fiiisse  {Exod.  iii),  et  qnidquid  ex  Dei  noinine  pro* 
pbetaverit  fideliter  enunliasse  et  dixisse? 

Petrus.  Goncedo  utiquc. 

MoTSES  Concodis  quoquc  omncsposl  Moysen  pro- 


541 


DIALOGK. 


m 


multa  et  gravis  sententia.  Et  si  sub  uno  totam  ve-  A  ita  postea  faetuni ,  Hcet  Scriplura  lacente,  nen  du- 


limus  conciudere  rationem  judicio,  multaque  sub 
uno  coDipreliendere  litulo,  cum  singula  elucidare 
debeamus,  omnibus  indiscrete  commistis,  obscuri- 
tatem  inrerimos.  Unde  si  bonum  tibi  videtur,  sirigu- 
iis  rationis  sententiis  singulos  ascribamus  tilulos» 
ut,  unoquoque  alterna  sermonis  ratione  dlscusso,ad 
alium  ordinatim  accedamus ,  ut  sic  operi  i  nosiro 
congnu-m  terminum  Imponamiis. 

Petrls.  Quod  a  te  benc  dictum  cst  pernoialui^  et 
quod  digne  consulis  compleatur.  Singulis  itaque  sen- 
tentiis  tilulis  suis  appositis ,  de  quo  prius  yolueris 
qusre,  quoniam  paratus  sum  respondere. 
TITULUS  PUIMUS. 

Oitendit  quod  Judtri  verba  nrophetamm  carnatiier  ^ 
inietUgunt,  et  ea  faho  exponunt,  " 

IfoYSES.  Frinium  sic  insiituamus  tituhim  ,  qui 
contineat  raiiones,  quibiis  in  nos  et  in  noslros  iiiTe- 
heris  doclores ,  quod  Deo  sciliret  corpus  et  formam 
ascribimus,  et  e}iis  natur»  taNa  adnotamns,  qirc 
rationis  veritas  abborret.  Hanc  igitiir  rem  dltjgeiiter 
disculia:nus,  donec  ad  ejus  indaginem  ratione  et 
argumento  perveniainns. 

Petrus.  Diclum  collaudo. 

MoisES.  In  primis  itaquo  mibi  volo  ostendas,  iibi 
doclores  nostri  Dcum  corpus  et  formam  hnbere 
dixerunl,  et  quoniodo  super  bac  re  locuti  fiieriint. 

Pktros^  Si  nosse  cupis  ubi  scriptiim  sit,  in  prrina 
partevestrae  doctrinae,  cujus  vocabuhim  est  bene- 
dirliones.  Si  igitur  vis  scire  quomodo  dixerunt  Deuin  q 
iiabere  capnt  et  bracbia,  et  in  caesarie  pixidcm  ge- 
siare  ligatam  corrlgia,  tpsiusqoe  corrigiae  nodum  a 
postera  capitls  parte  sub  cerebro  flrmatum,  intra 
pixidem  vero  qiiatuor  esse  cartuhs,  Jud.7eoriiin  lau- 
des  cominentcs,  In  sumino  autem  sinistri  bracbir 
gesiare  aliam  pixidein,  shnili  modo  corrlgia  ligat:im, 
chartamqae  ibl  esse  continentem  omncs  lauiles  qiiaa 
in  prsdictis  quatiior  scriplx  dicuninr.  Concedis  haeo 
omnia  in  eo  qiiem  diii  loco  boc  modo  scripia  ba- 
beri? 

MoTSES.  Negare  qnod  est  ovidens  neqneo. 

Pktbos.  Quam  super  hac  rc,  quaeso,  babent  aa* 
cloriialem? 


bitemus,  nusqiiam  tamen  lex  meiniiiit  quod  Moyses 
in  ejus  posterioribiis  aliquid  viderit.  Qnaliier  igilur 
eiim  corrigi»  nodum,  quod  sine  risu  vix  dioi  potest 
vidissedicilis?  Itcm,  cum  per  posteriora  non  solum 
ccrvix,  sed  ethim  qnaelibet  corporis  pars  convenien- 
tius  intelligi  possit,  hoc  quod  vos  cervicem  eum  vi- 
disse  asseriiis,  non  raiione  vel  legis  auctoritate,  sed 
Bola  probalis  voluntate. 

MoffsBs.  Nosiri  doclores  per  posleriora  cervicem 
deberc  intelligi  dicnnt. 

Petrus.  Secundum  vestrac  siull»  explaii»tioni$ 
seriein,  quae  elScripturae  et  ralionis  jiivainine  car4l, 
progredi  libel.  Nam  ut  Deum  cervicem,  quod  sa- 
pienli  nefas  et  videtur »  et  est,  habere  concedam, 
poiuil  tamen  Oeri  ut  Moyses  nihil  in  eo  praeier  cer- 
viccm  vidcrit.  Aut  si  qiiid  aliud  vidisse  fi ngamns, 
potuit  videre  pileum  sive  corrigi»  nodiim,  iUius 
scilicet  coronae  quam  vos  dicttis  angelum,  noniine 
Milraton,  singulis  diebus  capiti  Dei  Imponere. 

MotsES.  Doctores  otiqiie  nostri,  illud  quod  vidit 
corrigiae  nodum  contendunt  fuisse  :  ideoque  Deum 
Moysi  cervicem  aslruunt  ostendisse,  ut  illum  videret 
noduin  corrigiae. 

Petrus.  Ita  esse  ut  asseris  ad  lui  deslructionem 
concedamus.  Nam  ut  Moysen  ilium  corona  nodum 
vidisse  mentiamur,  cum  cjns  faciem  nullalenus  vide- 
ril,  unde  Deum  pixidem  in  anleriori  capitis  parlo 
gestare  probavii? 

Motses.  Quomodo  Moyses  nodalam  corrigiam  vi- 
dit,  pixidem  qune  illa  ligaretur»  in  capite  Dei  fuisse 
doctores  intellexerunt* 

Petkcs.  Non  omnino  sanus  est  hic  intellectus,  ut 
Deum  aliquid  gestare  dicamus;  potnit  tamen  il!a 
corrigia  ligari  cymbalumi,  aut  tintinnabulum  aHquod, 
aut  geinma  quaevis  preliosa,  aul  aliquid  hiijusinodi. 
Yerumtamen  ut  omnia  lihl  futuitatis  tollain  responsa, 
hoc  ut  vis  et  dicis  esse  conoedam.  Sed  hoc  cuncesso» 
nnde,  quaeso,  Mojses  iuleliigere  charlas  potuil  intiis 
contiiieri,  nedum  scis^^e  enm  dicas  quid  in  eis  scri- 
ptnm  haberelur?  Sed  et  quod  super  haec  omnia  ad- 
miralione  dignissimum  esl,  quod  in  illa  charla,  ut 
crediiis ,  nihil  aliud  scriptum  est,  nisi  versus  quos 


MoTSEs.  l^  pixide  quam  gestnt  in  caesarle,  et  de     ,.  ,  .        .        ■       i-.-  i 

,         ,  .  .    ..  .         u.     ..    u     .     1        rv  MoTses  longe  post  moriens  Israeliticum  populum» 

no<to  corrigire,  aucioritatem  srbi   atlrahunt,  ab  eo  D  v  '    .        •    *^ ..  .     .  ....:     .^    ! 

loco  obi  Doii.:iius  ait  ad  Moysen  :  Videbi$  potteriora 


mea,  faciet  enim  mea  non  videbitur  (Exod.  xxxiii). 
Tunc  enim  Moyses  nodum  corrigia;  vidii.  Nodum 
antero  ipsum  aliciijus  pixidis  esse  necessnriiiin  est. 
De  ea  auteni  quam  geslat  tn  brachio  aiictorilatem, 
proferlur  ab  Isaia  dicente  :  Juravit  Dominut  in 
dexlra  sua,  et  in  brachio  fortitudinit  tux  (ha,  lxii). 
Per  brachium  enin;  fortitudinis  vuU  in:elligi  sini- 
slram ,  in  qua  illa  plxidis  virlus  coulineiur. 

Petrus.  Ad  memoriam  me  reduxisii.  Reminiscor 
enim  me  Jaro  hunc  periegisse  locum ,  sed  auctoritas 
bxc  miUum  libi  confert  patrocinium.  Gum  enim  lex 
perfaibeat  Deum  Moysi  dixissc  :  Fosteriora  mea  virfe- 
^ii,  et  quoniam  Dcuin  meniiri  non  possc  conslat. 


docendo,  ex  semetipso  eum  la,udans  edidit,  et  post 
niuUa  aQnoruin  curricula,  Salomon  Deum  adorans 
composuil  de  corum  laude;  nulla  est  ratio  quare 
in  Dei  capiie  scriptum  esse  debeat  credi. 

MoTSES.  Quod  ociilis  carneis  Moyses  non  vidit,  ex 
sancti  Spiritus  revelalione  cogiiovit.  Dc  chartarum 
autem  scripturis  nulIa,fateor,  est  mihi  ralio. 

Petrus.  Gloria  Deo.  Jam  paulisper  slullitiae  cares 
responso.  liem  si  concedamus  Moysen  horum  quae- 
dam  vidisse,  qiiaedam  sancto  revelante  Spirilu  co*- 
gnovisse»  cum  nec  ipse  Moyses  usquam  scripliim 
reliqueril,  nec  uUus  post  eum  prophcla  prodidit, 
nnde  vestris  docioribus  tam  secretas  rci  arcanum 
paluil? 


5i5  PETRI  ALPHONSl  EX 

MoTSES.  Per  velerum  soccessores,  ad  Dostroruin  A 
tandem  docloruni  pcrvcnit  noiiliam. 

Petros.  Cum  ad  lani  irralionabilis  conclusionis 
diflugium  vestrum  deviet  argumentum,  per  anti- 
quorum  successiones  omne  libi  licebit  firmare  nien- 
dacium.  Est  lamen  valJe  iiidigne  ferendum,  quia 
vestris  docloribus  apponilis  quod  ipsi  forsitan  no- 
luni,  cnin  ipsi  boc  se  non  a  veterum  relatione  pcr 
Moysoii  babiiisse  testentur,  sed  ipsi  in  versuum  ex- 
phuialione  lalia  commeiitentur. 

MovsEs.  Rcspoiidi  non  ratione  recti»  sed  occasione 
difftigii. 

PfiTRDS.  Veriiatein  iiaque  tenentes  vanitatem  yi- 
tcnius,  quoniaui  in  rutionis  cxordio  sic  uterque  sta- 
tuiiuus. 

MoTSES.  Dignuinjudico  "^ 

Petrds.  Dic,  quxso,  nosti  quanta  isla  narraiio 
verificetur  ralione,  praeter  boc  eiiam  qiiod  j:un  dii- 
diim  noila  conslat  auctoritate? 

MoYSES.  Yideo  quidein  in  ulroqiic  auctoriialis 
deslruclioncm.  Nunc  autem  a  te  exigo  ut  id  osten- 
das  per  naione  ratiouem. 

Petrds.  Vos  Deuin  caput,  bracbia  et  lotam  cor- 
poris  formam  haliere  coiitenditis.  Quod  si  boc  est, 
igitur  Deuin  longitudinis  et  altiludinis  dimensioni- 
buscoDStare  necesseest  l;iteamini.  Si  vero  bis  tri- 
bus  dimensionibus  ciauditur,  sex  nenipc  corporis 
partibus  lerminalur,  qiiod  est  iiir.onvcniens,  ut  suo 
ostendeturin  loco.  De  corrigia  antcm  quam  euin  in 
capiie  babcre  dicitis,  duo  tibi  propono.  Tua  eniin  ^ 
corrigia,  aut  estde  ipso,  aut  aliunde.  Si  dc  ipso  est, 
jain  Deus  a  se  divisus  cst;  si  vero  artiinde  est,  aut 
Creator,  aut  creatura  est.  Si  ergo  Crcator  est,  ergo 
duosunlcrealures;  si  crcalura  est,  jam  qu.xdam 
^rreatura  major  est  qnadain  parle  Crealoris,  quod 
inconvenier.s  est.  Iiein,  qiia^ro:  Ifoc  quod  in  capite 
vel  brachio  geslat,  ulruin  nccessitatc  aliqua,  an  siiie 
necessilate  ilbid  gesiet  ?  Si  necessitate  gcsiat,  jain 
Creator  indiget  creatura,  quod  aliud  esi  incoiive- 
niens.  Nunc  itaque  aperte  potes  cognoscere  quml 
tibi  osiendi  ea  qua  poslulabas  ratione,  scilicet  quiMl 
de  corrigia  creditis,  quam  sit  viio. 

MovsES.  Teneo. 

Petrds.  Iteriim  vestri  doctores  in  doctrinamm  U«  D 
bro  asseront  quod  Deus  in  occidente  est  tantiim, 
aiictorilate  Esdroe  illud  connrmantcs ,  dicenlis  : 
Exercitu$  cceli  supplical  tibi  (II  Esdrat  ix).  Exponen- 
tcs  hoc  quod,  cuin  omnes  stclla'  in  occidentem  dcci- 
dunt,  tuiic  excrcitiiH  coeli  sopplicat  Deo,  et  quoiiiain 
hsec  stellarum  supplicatio  (It  in  occideute,  tdeo 
Deum  in  occidente  asserunt  esse.  Hsec  qiiam  dico 
est  eorum  sentenlia.  Qiii  quanquam  a  Dei  sunt  co- 
gnomine  alieni,  si  niuiidi  saltein  ingurain  agnosce- 
rent,  non  dc  Deo  lam  indigiia  sentirent. 

MoTSES.  Volo  mibi  ostendi,  si  placet,  quomodo  ex 
koc  verbo  possit  pcrpcndi,  quod  ipsi  tiguraiu  mundi 
uon  agnoverint. 

Petrds.  Quoniam  nos  oricntem  non  diciiuus,  nisi 


JUDiEO  CHRISTIANl  su 

locum  illum,  ubi  prius  slella   appareJ,  n,cc  occiden- 
tem,  nisi  iibi  noslro  subtrabitur  nspeclui. 

MoiSES.  Nunc  ol)sccro  ut  orientis  et  Qccidenlia 
mihi  certoni  locum  ostendas,  et  bujus  rei  noiiiiam 
siibtililer  discutias. 

Petrds.  Quemadmo,dum  rem  istam  libi  snbiiliicr 
monstrari  rogasti,te  qiioque  illud  subtili  decet  ociilo 
intueri.  Quod  boc  modo  considera.  Iii  quocunque  vis 
loco  consiste,  et  ab  eo.dem  lineam  rectam  ad  orien- 
lis  dirige  parlem.  Qux  cuin  pervemerit  ad  lociim  ul- 
ira  quem  visum  teudere  nequis.  locum  ipsuni  tibi 
orieniem  esse  cognpsce.  Eodem.modo  si  ab  ea  iu  qno 
coiisistis  ioco  lineam  rcrtain  in  occidcntem  direxe- 
ri<,  cuni  ad  talem  pervetierit  locum,  qui  visni  tuo 
lerminum  ponal,  libi  ipsuiu  occidentis  conslitue 
lociiin. 

MovsEs.  Nunc  horam  rectl  ortus,  et  {loram  recii 
occasus  mihi  monstrari  desidero. 

Petrds.  Nascente  stella  pncdictam  Itneam  usque 
ad  ipsuin  stelbc  locum  protende,  el  in  cenlro  ipsins 
stcll;c  lineain  lige,  ita  ut  inedia  supcr  terram  app.v 
reat,  et  media  adbuc  lateat  ipsamque  horani  ipsius 
stelloe  ortum  diccs.  Cum  crgo  sol  lali  modo  oriri  coe- 
perit  super  terram,  illa  hora  apiid  astrolpgos  est 
verus  ortus  diei.  Eodem  modo  si  occidentc  siella 
praefatam  lincam  usquc  ad  cnm  occidcntis  pariiMii 
dicigenssummilatein  Iine.'e  inslelix  tlxcris  cciitroju 
ut  mcdia  supcr  icrrain,  et  mcdia  siib  lcrra  consisiai, 
iilam  boram  esse  occasnni  dicos.  Cuniquc  soi  lali 
modo  occidcrit,  illa  hora  apiid  astrologos  vcrus  e^l 
occasus  diei,  ci  initiuin  noctis. 

MoiSES.  Ex  ratioiie  tua  talis  procedit  conclusin, 
quod  curo  pars  orientalis  orbis  eadeni  sit  omnibus, 
locus  tamen  oricuiis  noii  idem  est  omnibus.  Iiiiiem 
quoqiic,  ruin  occidentalis  noii  idcm  esl  omnibus, 
nec  cadcm  hora  ortus,  qnae  est  nobis  et  cxlcris 
geiitibus,  ncc  cadem  bora  occasus  cst  nobis  ct  (Xie- 
ris  gentibus,  sed  secundum  varietateni  loconini 
terra;  in  longitudine,  v^riatur  locus  oricntis  el  oc- 
cidentis,  et  hora  ortus  et  occasus. 

Petrds.  L«Ttor  te  rci  capere  veritalem. 

MoYSLS.  Adhuc,  quaeso,  apertius  loqiiere,  ct  per 
aliqiiam  siniilitudinem  rem  tam  subtilem  ostende. 

Petrds.  Constituamus  ergo  solem  in  primo  arie* 
tis  gradu  ei  in  pritno  puncio  gradus,  et  dicamus  qoia 
CQDpit  modo  oriri  civitati  Aren,  qux  siia  esi  ia 
primo  septem  climAtum  terrx,  habens  nonaginia 
gradus  ad  oricntem,  et  totidem  ad  occidentem,  ha- 
bens  etiam  nonaginta  gradus  ad  polura  aquilonalem, 
totidemqiie  ad  australem.  Cum  huic,  inquaro,  civi- 
tati  8ol  coeperit  orirl,  quxnam  hora  erii  illi  cifitali 
quse  sexagiuta  gradibus  distat  ab  occidenic  civitaiis 
Aren? 

MovsEs.  Secundum  quod  in  astrologorum  libris 
reperi  scripium^  duo;  adbiic  bonc  de  praiccdenii  re- 
inanent  uocte. 

Petrds.  Cum  igiturcivitati  Aren  sol  occubueril, 
qwfi  bora  prxdictae  crit  civitati? 
[   MoisES.  Dux  similiter  remaiienl  horx  de  die« 


m  DIALOGI.  rU6 

Petrus.  tuin  aulem  soi  illi   Oiiri  coeperii  urbi,  A  civitalibus,  [^rout  una  aistat;  ab  alia  in  longilu- 


qiiolajain  liorn  esl  Areii  civilali? 

MoTSES.  Duabus  transaclis,  leriia  incboat  hora. 

Petros.  Cuiuque  illi  urbi  sol  occubuerit,  quota 
bora  erilArencivilati? 

MoTSES.  Duffi  jam  de  nocte  completx  sunt  borae. 

Petrus.  Si  igilur  filuVn  recttim  ab  Aren  perlrabas 
rivitaie,  etperduca»  sui^mitatem  unain  ad  orientem, 
et  aliam  ad  occidentem,  et  simiii  modo  in  alia  fa- 
cias  civilate,  proforcns  ab  ea  rcctain  lineam,  cujus 
ima  suinmitas  ad  orientem,  ei  alia  perlingat  ad  oc- 
cidentem,num,  quacso,  utriusque  linca:  ternnui  ab 
utravis  parle  iusimul  poterunt  convenire? 

MoTSES.  Minime,  sed  quanto  ab  invicem  ips»  di- 
slaniciviiaies,  tonlo  linearum  in  utraque  parte  disla*- 
biinl  siimmilales,  triginla  scilicet  gradus. 

Petrds.  Nunc  nperiissiine  tibi  patet  quoniam 
Inca  oricnlis  et  occidcntls,  et  horiB  ortus  et  occasiis 
mni  eadein  suni  oinnibuS)  sed  variantur  pro  variis 
(rrre  longitudinibiis. 

MoTSES.  Bene  tandem  intelligo, 

PETRts.llem  cnm  sol  Arcnoritur  civitati,siceadem 
Imra  apud  alteram  quam  dixiinus  civitalem  ab 
ejusdem  civitatisoriente  in  ejusdein  occidenlem  li- 
neam  protendas,  quoe  coeli  puncta  utriusqiie  ejus 
snminitatis  cacumen  continget  ? 

MoTSES.  illa  quidem  summilas  qux  vergitad  orien- 
tem,  primum  punctuin  primi  gradus  Piscium  obti- 
nebit,  illa  vero  quae  directa  est  ad  occidentem, 
priiiium  punctum  primi  gradusVirginis  perculiet. 

Petrus.  Kursus  si  sole  Aren  civitati  occumbenle, 
apud  alteram  civilatem  lineam  eo  quo  dixiinus  inodo 
acicGelnin  usquc  uiriiique  lendamiis,  ulraque  sum- 
milas  ejus  quas  cccli  partes  continget? 

MoTSEs.  Qnue  ad  orientem  tcndilur,  primo  puncto 
primi  gradus  Virginis;  qux  vero  ad  occideiitein  pri- 
mopunclo  primi  gradus  Piscium  occurrit. 

PETRos.lieriim  aulem  sisole  urbi  illi  oriente  lincas 
apiidArcn  civitnlcm  ad  ejusdem  orientem,  et  occi- 
dcnlem  teiidenles  osque  ad  ipsum  ccelnm  ducamus, 
uiraque  summitas  quam  cceli  pariem  continget? 

MovsEs.  Quse  orientem  conlinget,  primam  parti- 
culamprimi  gradus  Tauri  percutiet;  qux  veroocci- 
uentem    primo   pnncto 
occurrel. 

Petrus.  St  autein  sole  urbi  illi  occumbenle  pnc- 
(Hciam  lineam  Aren  civiLitis  prxdicto  modo  ad  coeli 
cardiiics  ducamtis,  quas  ejusdem  cceli  partes  sum- 
milas  quatquc  continget  ? 

MoTSEs.  Orienlis  summitas  inilium  priini  gradtis 
Scorpionis,  occidenlis  vero  initium  priitii  gradus 
Vauri  continget. 

Petros.  Nunc  cognoscere  potes,quiagradu8  slgni 
qui  est  in  oriente  sole  Aren  civitati  apparente ,  non 
est  idem  cum  eo  qui  eadem  hora  alil  civitati  appa- 
rei.  Sinriliter  gradus  qui  est  in  occidente  sole  in 
Aren  occumbente,  non  est  idem*cum  eo  qui  eadem 


dine. 

BIoTSES.  Cuncia  palcntcr  inlclligo. 

Petrcs.  Nec  illa  cadi  particula,  q\m  hodie  in 
ortu  solis  quovis  terrariiin  loco  in  oricnte  apparet, 
est  eadem  quye  cras  eadem  hoia  eodem  terrae  loco 
in  eodem  apparebit. 

MoYSEs.  Et  hoc  lucide  patet. 

Petrus.  II:cc  graduum  in  coelo  variatio  contingit 
qiiolidie  sicut  ipsc  sol  per  eosdem  gradus  varialur 
assidue. 

MovsES.  Quod  ratio  ostendit  ncgare  non  valeo. 

Petriis.  Quandoquidem  ita  essc,  ut  diximus  oe- 
cessaria  constat  ratione,  et  in  totius  terr»  spaiio 
non  snnt  loca  orientis  et  occidentis  asqualia,  ucc 
B  borae  ortus  et  occasus  eaedem.  Unde  nccessario  se- 
quilur  stellas  qiisc  quibusdam  occidunt»  aliis  eadem 
bora  oriri,  necin  lotacoeli  sphaera  certus  cst  orieu- 
tis  el  occidcntis  locus,  sed  quotidic  variatur  per 
varios  gradus,  mullo  miuus  credi  debet  orientis  et 
occideutismuiationem  coeleslibusaccidcre  creaturis, 
quibns  nul!a  uiiquam  inlcrveiiit  obscuritas,scd  sem- 
pitcrna  indcncientis  luminis  irradiat  claritas,  sicut 
Uavid  proplieta  dicit  :  Quia  tenebrw  non  ob$curabun' 
tnr  a  /e,  ct  nox  $icut  die$  iUuminabUur  :  $icut  tene^ 
brw  ejut  ila  et  lumen  ejn$  (P$al.  xxxvuii);  et  Daniel: 
Ip$et  inquit,  revelat  profunda  et  abuondita^  et  ncvit 
mtenebri$  con$titiUa,  et  lux  cum  eo  semper  eril  {Dan. 
ii).  Cum  etiain  iiulia  in  coelo  ascensiis»  vel  descensus 
possit  esse  localis  mutatio,  apertissime  igitiir  cuivis 
^  palety  quod  in  coelo  nec  oriens  sil,  ncc  occidens* 
Quo  probato,  fatuitas  evidcns  est  di(entium,  qiiod 
Dci  locus  occidcns  est  ubi  slcllu;  supplic.int  Dco. 

MovsES.  Licet  manifestis  refragari  ncqueam  r.i- 
tionibus,  volo  lamen  roihi,  si  placet,  ostendi  qiio- 
modo  probari  possint,  vel  cognosci  iongiludines 
distanlium  abinvicem  civitatum.utmelius  cognosca- 
mus  diversitates  liorarum  eodem  temporc  siipcr 
easdem  apparentium. 

Petrus.  Constitiiaitius  ergo  solem  in  primo  Arietis 
puncto,  et  incipiat  ficri  crlipsis  solis  apud  Arcn  ci- 
vitatcm,  primopnnclo  bcptimae  diei  liorsc  erit  nliquc 
cadem  hora  priinus  Cancri  grailns  in  ipsius  Arcn 
oriente.  Quod  si  lunc  nosse  desidcras  qiiota  hora 
primi  gradus  Scorpionis  ^  fieri  incipiat  eadem  eciipsis,  apud  aliam  qtiam  prx* 
diximus  civitatem,  si  diligentcr  inspicias,  primo 
qiiintse  horae  puncto  invenies  eain  ibidem  lieri  inci- 
pere,  eodeinque  momento  apparebit  primiim  Gemi- 
norum  punclum  in  illiuscivitatis  oriente,  unde  in« 
dubitanter  patet  triginta  longitudinis  gradus  inter 
utramque  esse  civitatem.  Et  hoc  qiiidem  inodo  ab 
aslrologis  invenilur  quanta  inter  duas  civitates  ba« 
beatur  longitudo. 

Motses.  Magnae  cseciutjs  velamen  de  pec tore  meo 
educens,  veritatis  iucernam  ciarissime  infudistl, 
quare  digna  a  Deo  compensetur  retributio  tibi.  Sed 
quoniam  superius  dixisse  te  memini  Aren  civitalem 
in  mcdio  coeli  bemisphaerio  sitam,  ita  ut  aequalilcr 


!iora  alii  npparet  civitati.  Sicque  omnibus  contingit     ab  oiiinibus  partjbus  dislet,  et  in  primo  septem  cli- 


547  PRTB.I  ALPHONSl  E\  JUDilDO  CHRISTIANI 

matiiin  esse  posiiam,  volo  ui  Imjiis  siiiis  descriptio-  A 
nem  luridissime  o$(endekis,iia  me  facias  inlelligere, 
ut  Yidear  milii  in  eadeni  urbe  consislere.  Ciim  eniin 
dicas  Aren  in  medio  terne  positam,  significare  vi- 
deris  ipsius  terrae  superficiem  essc  planam,  ex  ra- 
tione  vero  orienlis  et  occidenlis  proninissa  signifi- 
caveras  terram  rolundilutem  habere  sphxricam. 
Omne  aiitem  rotundnm  principio  caret  ac  (iue,  sed 
ubicunque  principium  quxris  vel  lerminum,  ibidem 
procul  dubio  iiivenies  et  niedium. 

PETRUS.Considera  igiiur  Aren  in  tali  loco  sphasraR 
terrestris  esse,  ut  ct  ab  aquilonali  et  ab  australi 
aequaliter  polo  distet  utroqne,  el  per  medium  ejiis 
quolidie.  iranseant  duo  prinia  pnncta  Arietis  et 
Librae.  Habebiligilur  ad  utrumqne  polum,  nunaginta 
gradus,  eritque  ita  Aren  in  priina  parte.primi  cliina- 
tis,  quaiitum  ad  longitudinem. 

MoTSES.  Ex  vcrbis  luis  colligitur  quod  lota  pars 
terrac  babitabilisinuna  tnntum  parte  consistai.  Volo 
itaque  nosse  qusBnam  sil  ilU. 

Petrus.  A  medio  terrse  ad  partem  septentrionis. 

MoTSES.  Geometriea  figura  hoc  mihi  monstrari 
Yisibilitcr  cnpio  quoniam  de  hac  rediversas  genies 
ex  iibrorum  scripiis  diversa  sensisse  non  dubito. 
Quinque  eiiam  zonarum  partilione  dividunl  lerram, 
qiiarum  mediaiu  solis  calore  perusianij  ct  ideo  inha- 
bitubileni  diciiiit,  duas  quoque  exiremas  a  sole  re- 
motissimas  pr»  frigoris  immenbiiate  siniiliterinha- 


5U 


^EHIDI^ 


/ 

Medietas  lcrr»  hihabilabUls 

\ 

/ 

»)r©  nimio  calore. 

\ 

fo 

\ 

'5 

PriiDum  clima  habitabile. 

a 

Secundum  clima 

i 

§ 

Terlium  cllma. 

c^ 

Quartum  clima. 
Quintum  clima. 

© 

g 

i 

Sextum  clima. 

^ 

i 

Seotimum  clima 

^ 

ExtremiUs  septentrionalis  inhabitalis  frfguni 


oslendenK,  meo  satisfecisli  dcsiderio.  Rogo  itaqne 
mihi  ostendas,  quire  vel  illa  pars  terrse  quae  est 
uitra  Aren  ad  nieridiem  non  incolatur,  proiit  isU 
quaeest  citra  ad  septentrioneiP)  utistn  Arcnsii  iii 
medio  habitabilis  regioiiis,  vel  quare  pars  illa  qu:e 
est  ultra,  non  est  habilabili.s,  et  illa  qux  citra  esl 
versus  aquilonem  inhabilabilis. 

Petrus.  Quoniam  centruni  circuli  soiis  est  extn 
centrum  circuli  terrae|  a  seplentrionis  pnrle,  unde 


bitabilesprobant,diiasautemmediasilliuscaloreetgcum  sol  ad  sex    meridianffi    phigae    sigua,   qua 


illaruni  frigore  teiiiperatas,  solas  ^habitabiles  perhi- 
benl  esse. 

Petrus.  Opinio  ista  visus  obstat  effectui.  Yisn 
enim  proliamus  Aren  in  medio  terrae  sltam,  et  ini- 
tium  Arieds  el  Libr^  super  eam  recta  progredi 
linea,  aeremque  ibi  tcmperatissimum  esse,  adeo  ut 
veris,  xsiatis,  autumni,  ct  hiemis,  semper  ibi  fere 
tenipus  sit  aequale,  ibi  aromaiicsc  species  pulchri 
coloris  el  melliilui  nascuntur  saporis.  Corpora  quo- 
que  hominiim  non  macilenta  ibi  sunt  nimis  aut  pin- 
guia,  sed  mediocris  succi  discreiione  decora.  Tem- 
poris  qiioqiie  temperies  hominum  corpora  sibi 
consona  reddit,  et  pecora,  quia  inelTabiii  pollent  sa- 
pienlia  et  nalurali  justitia.  Quomodo  igilur  quis- 
quam  diccre  prxsumat  locum  super  quein  sol  rccta 
praclerit  linea  inhabitabilem  esse?  Potius  totum 
terrae  habitabile  spatium  existit  continunni  a  prje- 
dicto  loco  usque  ad  scptentrionalem  globum,  qiiod 
aniiqui  in  soplem  diviserunt  partes,  quas  septein 
climata  vocaverunt,  secundum  numerum  septcm 
planetaruni.  Primum  ex  illis  est  in  niedia  linea, 
ubi  Aren  civitas  est  condlta,  septimum  autem  ,se 
ptentrionalis  orbis  tenct  extremum,  reliqua  vero 
medium  continent  spacium.  Nulliis  est  inhabilabilis 
locus,  nisi  ubi  vel  multarum  arenarum  siccitas  ciim 
aqua  modica,  vel  montium  asperitas  aratri  non  pa- 
titur  onera.llxc  omnia  autem  oculis  subjecta  figura 
demonstrat ; 


sunl  a  Libra  ad  Arielem  desccnderit,  quia  tunc  terne 
propior  est,  vicinitate  caloris  tcrram  exureus,  om- 
niiim  rerum  inrecundam  et  oinnino  sierilem  reddii, 
ideoqiie  inhabitabilis  existiu  A  primo  igitur  climale 
usqiie  ad  scpientrionem  babitabile  remansit  spaliiim 
climatibus  septem  distinclum.  QuidqUid  autem  a 
septimo  climate,  cum  sol  inde  ad  sex  mcridian» 
partis  signa  declinat,  totiiis  caloris  expersremnnet 
abundatque  imbrlum,  nublum  et  rrigoris  superflui- 
tate,  unde  et  omnis  animalis  caret  habitatioiie. 
QiiomoJo  autem  centrum  circnli  solis  extra  ceiiirum 
circuli  terrae  sil,  a  parte  septentrionis,  ocalis  su- 
bjecta  aperte  demonsirat  descriplio : 


519  DIALOGL  m 

MotsBS.  Rem  haelenus  ignoralam  brevi,  sed  lu-  A  aoiem  nutli  convenilrei,  nisi  qane  ex  quatuor  com« 


culenia  mihi,  gralia«  ago.  (Jemonstrasii  raiione,  salis- 
queillisresponsum  esse  video,  qiii  aliler  aiiqualenos 
de  terrae  seniiunt  divisione. 

Petros  Expleto  Dei  nuiu  praesenli  sermone,  ad 
proposilum  lilnst  redire. 

UovsES.  Dignum  censeo. 

PETr.DS.  Veslri  doctores  in  doclrinx  libro  leriiot 
Oeum  in  loco  esse  asserunl  sex  partibus  terminaio^ 
affirmantes  testimonio  hoc  Danielis  qui  ait :  Cum 
tgrederer  ecce  princeps  Grcecorum  ingrestu$  e$l  {Dan* 
x).  Concipiunt  enini  ex  hoc  qiiia  in  loco  laii  est 
Dcus,  ubi  introitus  sit  et  exitus.  Quod  si  Ita  est« 
palet  ergo  quia  in  loco  consistat  sex  partibvs 
terminato.  Si  vero  terminato  circumscribltur  loco. 


ponilur  elemenlis.  Deus  aotem  laiibus  non.6ubjacel 
iineamentis. 

HoYSES.  Yeritaii  contradicere  neqiieo. 

Petaus.  Non  minus  hoc  eliam  illud  abhorrendum 
estquod  dicunlcum  de  taii  re  irasci,  de  qua  se  iion 
possil  uiciscl.  Quod  si  posset,  ira  profecto  ejus  quic* 
sceret.  Aiunt  prseterea  quod  ipsius  hora;  qua  irasci- 
lur  punctum  nemo  noverit  unqiiam,  nisi  Balaani 
(ilius  Beor.  In  hoc  auteni  verbo  vobis  ipsis  conlrarii 
estis,  cum  ex  una  parte  Moyses  eiini  vocet  arioluni 
{Num.  xxii),  V08  etiam  vocetis  iniqiium,  ex  aliera 
vero  parte  eum  prudentiorein  Mojse  esse  significetis, 
quia  punctuin  horae  noverit  quod  Moysen  iatuil. 
Licetque  hoc  magna  dictum  sit  adiiiiraiione^  vilescit 


tunc  aliqiils  locos  vacuus  esl  a  Deo.  Quod  si  est,  B  tainen  in.ijoris  fatuitalis  coinparatione,  qua  diciiis 


quomodo  scit  qnid  fit  in  alio  loco  ubi  ipse  non  est, 
aolquomodo  operatur  in  eo? 

UoTses.  Polest  quippesapientiam  taiem  et  volun- 
tatem  babere»  ut  quod  alibl  est  et  per  sapientiam 
norit,  et  per  voiuntatem  operetur. 

i^ETROs.  Yolo  Igituf  mihi  respondeas,  utrum  llla 
6.:plentia  atque  volontas  sint  in  eo  et  com  ipso  sem- 
per,  an  extra  illum»  et  sic  quoqiie  sine  ipso.  Si 
enim  dicas  quod  in  eo  sint,  et  non  extra  illoro»  idem 
de  eis  proveniet  quod  de  ipso,  quia  non  in  omni  erit 
loco.  Quomodo  ergo  scire  potest  quid  alibi  sit  aut 
operari  ?  Si  rero  dicas  extra  iliuin  csse  el  omnem 
locuffl  Implere,  tunc  ab  illo  sunt  diversae.  Sciunt 
enim  aliquid  quod  nescit  ipse,  et  operantur  per  se  p 
qttod  non  operalur  ipse.  Igitur  ips»  creatrices»  «t 
fion  indiget  muniius  Deo. 

HoTSBs.  Possunt  quidem  in  eo  esse,  et  in  omnem 
locum  sciendo  et  operando  emicare,  ut  sol  cum  in 
nno  consistat  ioco,  radios  lamen  usquequaque  cale* 
faciendodiffundlt,  et  illuminando. 

Petkos.  Si  ita  est»  sequitur  ergoqnod  illa  sapientla 
atqiie  voluntas  non  xquaiiter  ubique  consistant. 
Quidqtiid  enim  ita  diffundilnr^  non  eamden  vlm  in 
ultiino  qnain  in  suo  habet  principio,  quod  minime 
couventt  Deo.  Quoniam  quidem  autem  terminum 
Oeo  iinponere  audetis,  olinam  vel  simplum  crede- 
relis  et  noii  corporea  ei  accideniia  ascriberetisl 
MoTSES.  Qiiomodo  nos  hoc  creder^  dicis? 


gallum  irralionale  animal  ipsius  horx  puncluin 
quotidie  sclre.  Concedisne  baec  oinnia  eofi  ita 
dixissc? 

MoTsBs.  Etsi  velim  negare  neqtieo. 

Petrus.  Nec  hoc  suflicit  eis  de  Dco  dicere,  sed 
eum  etiam  quotidie  semel  in  die  plorare,  ei  ab  ejus 
oculis  duas  prodeiintes  lacrymas  in  magnum  mare 
diciint  concidere,  et  has  fulgorem  esse  aflQrmant 
iltum  qui  tempore  nocturno  dc  slellis  videtur  caderc. 
HdRC  autcm  raiio,  Dcum  ex  quatuor  elemenlis  os!en- 
dit  compositiim  esse.  Neqtie  enim  fiunt  lacryma^ 
nisi  ex  humidiiaiis  abuiuUinlia  descendentis  de 
capiie.  Si  vero  iia  esl,  ergo  elemenia  sunl  Dei  ma- 
teria.  Omiiis  auiem  malcria  piior  est  et  simplicior 
foriua.  Ergo  et  ha^c  priora  et  siinplicioria  Deo  sunt, 
(luod  nefas  est  crcdere.  llaque  si  Deus  talis  est  ut 
dicilis  esse,  cum  nec  cibo  fruatur  nec  potu,  ct 
quolidie  duas  ex  se  emiitat  lacryinas,  neccsse  est 
eum  decrescere,  nisi  forte  de  aquis  quae  super  coelo 
sunt  jugiier  bibat.  fix  verbis  quoque  eorum  coiii- 
gitiir  quia  ignorent  qiiid  itle  sit  fulgor. 

MoTses.  Quid  tu  de  illo  sentias  fulgore  desidero 
nosse. 

Petrds.  Fuinosus  quidam  vapor  de  tcrra  consur- 
git  Rinuum  siccus,  unde  et  locum  nubium  transit, 
perveiiieiis  ad  locum  ubi  non  multus  e£t  calor,  quo- 
niam  remotus  est  n  molu  nrmameiiti.  Qiio  cum  per- 
veneril,  cl  jam  niulius  in  loco  uno  coierit,  ipsiiis 


Petros.    Dicills  siquidem  eum    singulis   diebus  D  *^*^*  csilore  licct  exiguo  paulalim  crematiir,  el  cre- 

matus  evan^scit,  et  id  esl  quod  per  aerem  discursi- 
tare  videmus. 

MoYses.  Qiioniam  per  te  non  iniermisse  doctior 
fio,  non  immerito  siiie  intcrmissione  gralias  ago. 

Petrus.  Fletus  quoquc  ipsius  qnem  Deo  iiidigne 
ascribunt,  ludicorum  captiviialem  causam  esse  di- 
cunl;  quiii  etiam  propier  dolorem  euin  ter  in  die 
ut  leonem  riigire  asserunl,  et  propicr  Id  coelum  pul- 
sare  pcdibus  more  calcaniium  In  iorculari,  more 
ctram  coliimbac  qucmdam  susurri  sonitum  dare,  et 
quaque  vice  caput  movere,  ei  dolenlis  dicere  vocc: 
Ileu  mihi,  Iieu  mihi!  ut  quid  doinum  roeam  in  de- 
sertum  redegi,  et  templum  meum  cremavi,  et  filios 
meos  in  gentes  transtuli?  Heu  patri  qui  iranstulil 


semel  in  die  irasci,  afferentes  in  roedinm  tesiimo- 
nium  David»  dicentis  :  Foriis  iraicilur  quolidie  {Pial, 
vii).  Prima  etiam  hora  diei  eum  irasci  asscritis» 
causam  hujus  irae  esse  dicentes,  quod  in  illa  hora 
regesiniqniialis  exsurgentes,  diademata  sibi  impo- 
nunt,  et  soiem  adoranl.  Videsne  quam  absurdus  sit 
semo  Iste  et  qtioniam  fatui  sintqui  hsec  protuleninty 
cum  ir»  discretionem  prorsus  ignorent,  quam  si 
nossent,  non  hoc  dc  Deo  senlirent. 
MoTSEs.  Quid  igitur  iram  censos  esse? , 
Pbtrcs.  Ir»  est  qoando  audlto  aliqiio  qiiod  displi- 
ceat  verlx)  colera  rubea,  id  esl,  fel  fervcl,  ct  siiper 
bepaiem  diffundltur,  et  sanguini  commisceiur.  Inde 
siquidem  homo  caicscit,  et  in  facie  pallescit.  Hoc 


PETUI  ALPHONSl  EK  JUDi£0  CHEIISTIANI  552 

ct  heu   filiis  qui    iranslati   sunt   dc  A  alta  quas  enumerare  longum  esi  miracula  fecit.  Non 


551 

filios    8HOS 

inensa  pairis  sui !  Dicunl  etiam  quod  quidam  do- 
ctorum  vestrorum  hanc  audieril  vocem  in  quodam 
Joco  ruraoso.  Praeterea  quod  lanquam  parturieniis 
invicem  collidat  pedes,  et  more  dolentis  manibus 
plaudat,  et  quia  quotidie  oral»  ul  misericordia  ejus 
sll  super  iram  ejus,  el  ut  eat  In  populo  suo  in  «ml- 
sericordta.  Dic,  0  Moyses,  cum  Deus  oret»  quem, 
quaeso,  adorat?  Se  Ipsum  an  aliuro?Si  alium,  is 
quem  adorat  potenlior  esl  eo.  Si  seipsum  adorat  aut 
potens  est  ejus  propter  quod  orat,  aut  impotens.  Sl 
impolensest,  fruslra  se  adorat,  si  vero  poiens,  aut 
vult  id  pro  quo  orat,  aut  non  vult.  Si  non  vult, 
pro  nihil  orat.  Si  autem  vuit,  non  est  necesse  orare. 
Vides  Igiiur,  0  Moyses,  quam  omnino  sit  gens  hoec 
aliena  a  cognitione  divina?  Si  vero  verum  est  Dcum 
pro  vobis  plorare,  ut  leonem  rugire,  ccelum  pedibus 
pulsare,  more  colnnkbae  gemere,  caput  niovere,  et 
prse  nimio  dolore  heu  mihi  clamare,  ipsum  pRcler- 
ea  prae  dolore  pedes  colliderc,  n):inibiis  ptnudere, 
et  quotidie  ul  veslrl  misereatur  orare,  quid  ergo 
vestram  ne  liberemini  impedit  captivitatem?  An  a 
vobis,  an  ab  ipso  procedit'  haec  mora?  Sic  eniin  ab 
ipso  euin  ad  complendam  voluntatem  suam  minus 
csse  potentem  ostenditis  cuni  aliquid  volentem  com- 
piere  nec  valentem,  puerili  moreeum  plorare  astrui- 
tis.  Si  igitur  nunc  impotens  esl,  dicite  utrum  in 
fiituro  poteslasem  habiluriis  sit  an  non?  Si  unquam 
habiiurus  est,  igitur  et  vester  et  illius  dolor  fine  ca- 
rebit,  veslraque  oratio  est  vacua,  ct  spcs  nulia.  Si 


ergo  dicere  polestis  quod  antiquis  diebus  poiens  uon 
luerit.  Si  autcm  eum  polentem  quidem  fuisse,  ot 
aequum  est,  concedatis,  sed  aliorum  inierventu  acci- 
denllum ,    eum  iknpoteulem   factnm    dicatis,  post 
quorum  abscessuni  eani  posse  suum  recuperaiurum 
credatis,  alterum  horum  necesse  est  fateamiiii;  ilh 
accidentia  aut  ez  eoet  in  eo  fuisse,  ul  infirmlias 
accidens  homini,  donec  convalescat,  ab  effecio  co- 
bibel  voluntatis;  aut  ei  ab  alio  esse  illata,  ul  capii- 
vitas  cuilibet  a  rege  illata  suae  voluntatis  cun  po- 
testate  prival,  donec  libertate  succedente  recedai. 
Quod  si  ex  eo  et  in  co  fuisse  dicatis,  Deum  ergo 
corpus  habere  dicitis,  quod  contrarioruni  soscepii- 
bile  sit,  qiiod  de  Deo  sentire  non  convenit.  Si  vcro 
g  ei  ab  alio  illata  dicitis,  illum  qui  iniulit  Deo  polen- 
tiorcm  esse  ostenditis,  quod  non  minus  est  incon- 
veniens.  Si  autein  vos  ipsos  vestrae  esse  capUviiatis 
causam  dicatis,  quasi  melius  modo  in  capUviiaie 
quam  olim  in   liberiale  vos  habealis  cuivis  patei 
esse  meiidaciuin,  quia  nunquain  captivitas  llberlali 
est  coiiiparabilis.  Si  vero  non  hac  intenlione  vestrain 
liberlalem  remorainlni,  sed  eo  volente  vos  liberare, 
vos  per  pertinacia:n  ejus  voluntali  obsistiiis,  scilicet 
ut  qtiia  ille  vos  in  captivitatem  conjecit,  vos  econtra- 
rio  plus  quam  ipse  velil  in  ipsa  captivltate  perdure- 
tis,  deboret  utique  veslrae  saiisfaccre  voluntati,  ci 
non  seipsum  assidue  lanto  moerore  deprimere,  ant 
vos  ei  parcere  deceret  nec   tantum  facere  contri- 
stari.  Sed  hoc  stare  nullatenus  potest,  cum  eum  quo- 
vero  poftse  baiiiturus  est,  aut  illud  nondiim  habuit,  C  lidie  ul  vos  de  captiviute  eripiat  oretls.  Oro  itaquc 


sed  in  praefixo  et  cerlo  habiturus  cst  temporc  quod, 
cum  habebit,  vos  de  captivitale  liberabit,  aut  jam 
habuit,  sed  quorumdam  interventu  accidentiuin 
amisit,  quibus  iterum  quandoque  remotis,  et  illud 
recuperatus  est,  el  dc  captivitalc  vos  educet.  Si 
vero  habiturus  est  temporecerlo,  rcslat  vobis  dicere 
quid  sit  quod  modo  ciiin  prohibct  habere,  scilicet 
utrum  lioc  paucllati  imputctis  annorum  ejus,  an  de- 
bilitati  menibrorum,  an  obstuculo  cujiislibet  rci,  a 
qua  nequeat  defcndi.  Hoc  aiitein  credere  dc  Deo 
nefas  est.  Lcgiinus  eniin  in  Scripluris  sacris,  quibus 
vos  nobisciim  fidem  adhibetis,  Deuin  antiquis  tem- 
poribus  majora  miraciila  fecisse  quam  si  vos  dc 
captivilale  liberaret,  veluli  ciim  decem  plngis  iOgy- 
ptum  percussit  (Exod.  vii,  viii),  el  indc  vos  in  niaiui 
valida  eduxit,  et  Rubrum  inare  divisit,  in  quod 
Pharnoiiein  ciim  excrcitu  suo  demcrsit  (Exod,  xiv)* 
m.inna  quoque  et  coliirnicibns  de  coelo  in  descrlo 
pavit  (P$al  Lxxvii;  Exod,x\\;  iYum.xi),aquasclir.ra 
iordauis  in  loco  uno  niontis  inslar  conslituit  (Josue 
111),  solem  et  lunam  Josue  piecibus  Oxit  (Jotue  x),  de 
exercilu  Scnnacherib  centum  octoginta  quinque 
millia  nocte  una  occidl  fecit  (IV  Reg,  xix;  Eccli. 
xLviii).  In  diebus  Ezcchise  solem  gradibus  quinde- 
cim  reverti  praecepit  (IV  Reg.  xx).  DaDieiem  de 
lacu  leonum  Hberavit  (Dan.  xvi).  Ananlam,  Misae- 
lem  ei  Azariam  de  ignc  (Dan.  iii),  et  vos  de  Baby- 
lonis  cnpiivitate  libcravit  (/  Etdrx  vii),  et  niulta 


te,  Moyses,  utlautac  circuitionis  ambagcs a  peclore 
ttico  cxcludas. 

MoYSES.  Nihil  horum  quae  tu  enumerasti  nostram 
impedit  captivitatcm,  sed  Deum  semper  et  omoipo- 
tentein  fiiisse  et  csse  fatemur,  ncc  iios  captivitateni 
evadere  velle  negainus,  sed  Dcum  captivitati  nostnc 
ceriutn  lerminum  pracfixisse,  et  donec  illud  quod 
constiluit,  juravit  et  firmavit  teinpus  adveniat,  nos 
nullomodo  liberari  posse  dicimus. 

PCTRUS.  1n  hoc  vcrbo  insciiiam  Deo  ascribiiis, 
cum  eum  tale  statuissc  dicaiis  atqne  jurasse,  qnoii 
postca  eum  jurasse  et  firmasse  poeniteat,  cojiis  rei 
signum  est  quod  tot  modis  jngilcr  pro  vobis  afliigi- 
tnr,  quod  si  pRCScissel,  non  antea  statuisset.  Insi- 
plens  ergo  sccundum  vos  fuit.  Quod  cuin  apud  v«s 
consiel,  indulgere  utique  ei  debetis ,  nec  precibiis 
eum  inquietare  assiduis,  quanlo  enira  frequenlius 
oraiis,  lanto  magis  ejus  dolorem  innovatis,  et  quo 
magis  ab  orationecessando  eiim  non  inquietaverilss, 
tnnto  magis  eum  consolari  permittetis.  Sed  dic  pre- 
cor,  o  Moyses,  dic,  inquam,  debet  quisquam  hiijus- 
modi  credere  doctoribus,  et  Adem  eorum  accomiuo- 
dare  tractatibus? 

MotSEs.*Gum  ipsi  dicta  sua  propbetanim  con- 
flrment  auctoritate,  qiiare  lam  graviter  in  eos  in- 
veheris,  et  in  pmphetas  nihil  dicis?  An  nescis 
prophetas  dixissc  Deum  caput,  oculos,  nares,  ma- 
nuS|  bracbia  ct  universa  corporis  lineamenta  habere.' 


K>S 


IMALOGL 


£54 


eiiaiD  ilixeninl  «ingnfis  diebus  irasci»  et  ui  AlsrsitliCustxfdUesoUictie  anmMvestras.  Nonviilktis 


leotiem  rugire,  et  uiuUa  alia  qux  illorum  probantur 
^uctoritate. 

PfiTRUs.  Obscura  sunt  prophetarum  dicla,  nec 
omnibus  satis  aperta.  Ob  hoc  etiam  cura  in  pro- 
phetis  talia  iuvenimus  quae  secundum  litteram  acci- 
pientes  a  rationis  tramiie  exorbitemus,  ea  allegorice 
iiiterpretamur,  ut  ad  rectiludinis  semitam  reduca- 
mus.  Necessitas  enim  cogit  nos  sic  agere,  eo  quod 
aliier  non  potest  litter»  ratio  stare.  Yestri  aulem 
doctores  non  cognoverunt,  nt  oportuit,  Deuro,  ideo 
dicta  prophelarum  superAcie  tenus  exponentes  in 
euni  crruverunt.  Ergo  ego  propter  hoc  et  propter 
multa  hiijus  similia  dixi  me  superius  dicta  proohe- 
larum,  prout  sanus  exigit  sensus,  intelligere. 

MoTS£S.  Nunc  niihi  volo  locum  ostendi  quem  ne- 
cesse  sit  nos  allegorice  inteiligere,  eo  quod  ad  lit- 
teram  expositus  non  possit  starc,  ut  quod  dicis 
vernm  paieat  esse. 

Petros.  Qood  qiiaeris  ostendam.  Moyses  enim  ad 
rbaraonem  :  Locusta,  inquit,  o^eriet  oculum  omnis 
ierrcB  {Exod.  x).  Nunquid  eiiim  terra  ocuium  haliet? 
Item,  idem  de  fiiiis  Core  :  Aperiens,  inquit,  terra  os 
tuum,  devoravtt  illos  (Num.  xvi).  Nunquid  auteni 
terra  os  habet?  Ilero,  in  libro  Jiidicuin  ait  Gaal  ad 
Zebul  :  Ecee  populus  de  umbiiico  terroe  descendit 
{Judic.  ix).  Sed  nnnquid  terra  umbilicuin  habet? 
Iterum  Isaias  dicit :  De  ala  terrai  laudes  audivimus 
{isa.  sxiv).  Nunquid  tcrra  alain  habet?  David  quo 


simililudinem  aliquam  in  die  qua  locutus  est  vebis 
Dominus  in  Hereb  de  medio  ignis^  ne  forie  decepii 
faciatis  vobis  scuiptam  simiiitudinem  aut  imaginem 
viri  vel  feminoff  simiiitudinem  omnium  iumentorum 
quce  sunt  super  terram,  vei  avium  tub  aeio  voianiium^ 
aut  reptitium  quas  moventur  in  lerra,  sive  piscium  qui 
subter  morantur  in  aquis  (Deuts  iv).  Cumque  eis  pru- 
hibuisset  ne  Deum  conipositis  corporibus  assimila- 
reiit,  veritus  etiam  ue  forle  eum  siinplicilMis  corpo- 
ribus  conrormarenl,  adiuitxit  :  Ne  forte  eievaiis 
ocuiis  ad  ccslum,  vxdeas  solem  ac  lunam,  et  omnia 
astra  co^ii^  et  errore  deceptus  adores  ea^  et  coias  qum 
creavit  Dominus  Deus  cunctis  gentibus  quce  sub  coslo 
sunt  {ibid.).  Nec  rcpiitos  Moyscn  hacc  populo  praeci- 
B  pieiiiem  inctui^se  quod  pracdictoruni  corporutu 
figuras  ve)  imagines  adorarent,  cum  creaturas  essu 
non  dubitarent,  sed  hoc  potius  timuit,  ne  Deuni 
imaginem  aliciijus  horura  liabere  credereiit,  et  idco 
pro  eo  hujusmodi  factas  similitudines  adorarent. 

MoTSES.  Subtilis  admodura  est  isla  sentenlia,  nec 
sensu  cujuslibei  pervia,  unde  adhuc  aliqua  paientior 
est  mihi  necessaria. 

Petrus.  Isaius  propheta  ait :  Cui  assimiiastis  mr, 
et  aquastis,  dicit  Sanctus  !  {Isa,  xl.)  £t  rursus  :  Cui 
simiiem  fecistisDeum^  aut  quam  imaginem  ponetis  ei? 
{Ibid,)  £i  iteruni  :  Cui  assimitastis  et  adofquastis  et 
comparastis  me,  et  fecistis  simUemf  (Ibid,)  David 
qiioque  verba  Deiim  non  esse  localem  coniprobant» 
ut  per  hoc  consequenter  eumdcra  corporeum  noii 


qiie  ait:  Exsuitabunt  campi  et  omnia  quo!  in  eis  sunt  C  ^55^  jnnuant.   Ait  enim  :  Quo  ibo  a  spiritu  tuo.  el 


{Psal.  xcv).  itera  idem  :  Fiumina  piaudent  manibus^ 
montes  exsuitabunt  (Psai.  xcvii).  Nunquid  autem 
campi  gaudere,  flumina  manus  habere,  vel  inontes 
possunt  exsullare?  Salomon  quoque  ait :  Aves  cxli 
poriabunt  verbum  tuum^  et  qui  habet  pennas  annun- 
tiabit  sententiam  (Eccie,  x).  Nunquid  vel  avis  ver- 
bum  dicere,  vel  babens  pennas  aliquid  poiest  nun- 
tiare?  Ilabacuc  quoque  propheta  ait :  Lapis  de  pariete 
damahil,  ei  iignum  qucd  inter  juncturas  cdificiorum 
e$t  respondebit  {Ilabac,  11).  Num  vel  lapis  clamare, 
vel  ligniim  potest  respondere? 

MovsEs.  Verura  qeidem  qood  dicis  fateor  esse,  in 
plorisque  iocis   sensum    allegoricum  necessarinm 


quo  a  facie  tua  fugiam  ?  Si  ascendero  in  catum  tu 
iliic  es,  si  descendtro  in  infernum,  ades,  Si  sumpsero 
pennas  meas  diiucuio,  et  habitavero  in  extremis  ma- 
riSf  etemm  iliuc  manus  tua  deducet  me,  et  tenebit  tnc 
dextera  tua  {Psai.  cxxxviii).  Salomon  quoque  ideni 
sentiens  dicil :  Ergone  pulandum  est  quod  vere  Deus 
iiabitet  super  terram  ?  Si  enim  caslum  et  caii  ccsio- 
rum  te  capere  non  possunt,  quauto  minui  dotnm  iicec 
quam  tsdi/icavi?  (II  Par,  u.)  £t  alibi :  In  omni  ioco 
ccuii  Domini  contemplantur  bonos  et  maios  (II  Par^ 
xvi).  Et  Jeremias  :  Si  occuitabitur  vir  in  absconditiSf 
el  ego  non  videbo  «um,  dicit  Dominus?  Nunquid  non 
ccelum  et  terram  ego  impleOf  dicit  Dominus?  (Jer, 


esse,  tameu  quod  de    corporeis   Dei  hneamentis  ^  ix!ii.)Nuncliquidoadverlere  potesquooiam  «iDeom 

corpus  et  omnia  corporis  membra  habere  dicentes^ 
Scripturas  quarum  hoc  auctoritate  votumus  pitK 
bare,  superGcie  tenus  exponamus,  omnibus  sopra- 
dictis  testimoniis  contraimus. 

MoTSEs.  Quia  sensus  meus  quantum  Scriptoris  sil 
contrarius  video,  quantum  et  a  ratioiie  deviel,  se- 
eunduin  proraissum  audire  desidero. 

PcTRCS.  In  magn»  rationis  palatlo  aceuhituri 
Ipsius  palatii  solum  quibusdam  seutenllaruni  flori* 
bus  sternamus»  ut  post  deleciabitius  io  eo  ratioci* 
naturi  sedeamus.  Illaeque  senteDtiae  enint  uobis  quH 
dam  gradus  ad  comprobandum  quod  Deos  sitt  et  ad 
cognoscendum  quid  sit.  Prius  enim  ddbemus  pro« 
bare  Deum  esse,  et  post  ostendere  uihU  UU  sifflllo 

18 


dixeroni  propheiae.si  secundum  litlcram  exponaiur, 
nescio  quare  absurdum  dixeris  esse. 

Petrus.  Corporea  accidentia  qu»  Deo  ascribitis» 
non  nisi  corporeae  substantix  et  rei  imaginariae  con- 
gruunt.  Deum  autem  hujusmodi  esse,  indecens  est 
credere.  Non  igitur  convenit  quse  de  Deo  tanquam 
oorporeo  dicta  sunt  ad  liiteram  solam  expooere.  Si 
enim  quis  boc  sentiai,  et  Scripturae  pariter  et  ra* 
lioni  conirarius  exstaL 

MoTSEs.  Volo  ostendas  quare  quis  ita  accipiens  sit 
Scripturae  contrarius. 

Petros.  Qnoni.am  Deum  imaginem  aut  aimilitudi- 
Bem  ullam  habere  dicamus,  multls  propbetarum 
auctoritatibus  conuraimus.  Moyses  enim  dicit  (Uiis 

pATROt.  CLVU. 


55« 

i)o^.in(,  el  niuntiutn  ab  iclcrno  nc  sine  Crcatore 
faisse  connrnKinl.  Qu;c  nos  nccessitas  cogi(  ut 
prus  Deinn  (>sse  qui  inunduin  creavil  monsironius. 

MoYSEs.  Quare  tioc  iii  pr:£iliclis  dc  Scriptaris  lo- 
queiis  niinime  fecisli,  ut  prius  Deum  esse  oslcn- 
deres  ? 

Pf.trijs.  v?Ui  Scripiuris  fideni  accominodanl, 
Deum  esse  non  ncgani,  iiieoquc  non  nccessc  fuit 
probare  Iioc  Scriplurx  credenlibus,  scd  tanluni- 
modo  iiulli  scripto  credenlihus. 

AffiYSES.  Gum  Deum  essc  per  Scripturas  nolis 
probarc,  ipseque  nullo  sensu  corporeo  sit  conipre- 
liensibilis,  mullum  audire  me  juvat  qua  rationc  pbi- 
losopbica  comprobari  valeat. 

Petrus»  Si  mundum  ciim  omnibus  qnx  in  eo  sunt 
creatum  esse  monsliavero,  lunc  Dcum  qui  intcr- 
prclalur  Creatcr  necessario  esse  concludam. 

MoYSEs.  Et  qiioinodo  boc  probare  potcris? 

Petrds.  Sapere  tribus  modis  dicitur.  .Aliud  enim 
cst  quod  aliquod  corporeo  scit&u  percipilur,  aliud 
quod  neccssaria  ralionc  tanlum  cognoscilur,  aliud 
quod  per  aliarum  rcrum  similitudinem  invenitur. 
Illud  qiiod  aliquo  scnsii  pcrcipitur,  nullo  aiio  argu- 
mcnto  comprobari  potcsl,  ut  aliquis  a  nativilaie 
caecus  ntdlo  alio  modo  iiisi  solo  auditu  colorum  va- 
rielales  dislinguere  potcst,  audilusque  non  cx  to;o 
salisfacit  atiiino  ejus,  et  sic  de  cxtcris  scnsibus  cor- 
poruis.  Qtiod  vero  necessaria  cognoscitur  ralione, 


PKTIU  ALrilOXSI  EX  JUD.€0  CIIRISTIAM 


SS6 


Qurcdam  eniin  pnrs  Itominiim  et  Dcum  csse  A  ^"m  cum  omnibiis  qnui  In  eo  stint  esse  compositum. 

In  pterisqtie  autem  locis  reperi  scriptuin  qtti(lqiii(\ 
iijfra  circuium  lunx  cst  csse  composituin,  quidquiil 
aulcm  supra  siinplum. 

Petrus.  Firmamimlum  qoidem  cum  omnibus  qii» 
cODtinet  in  rei  veriiate  esl  compositiim,  sed  respecla 
eorum  qu:e  circiilo  subjaceiit  Iiinac  dicilur  simpliim. 
Sic  enim  esl  in  omnibus  rebus,  ut  aliquid  re&peclu 
ejus  dc  quo  factuin  esl  dicatiir  compositiiin,  rcspeciu 
vcro  cjus  qiiod  de  eo  fit,  dimplum.  Eodein  utodo 
quidqiiid  siipra  lunam  est  ad  ea^qux  sub  luna  siiist 
siiiiplum  esi,  quod  de  eo  facla  sunt.  Ad  nialeriam 
vero  compositum,  qiioniam  de  ca  est  factuin. 

MoYSES.  Apcrliiis  intcliigere  volo   qiiomodo  fir- 
mamentum,  cum  uiia  sit  subslantia,dicaturcompo« 
^  situin. 

Petrus.  Umne  corpus  cst  compositum  ,  omne 
autem  composiiuni  aut  est  substaniiale  aut  parii- 
tiale  :  subsiantiale,  veiuti  cum  uiia  substantia  aili 
jungitur;  partiliale,  cum  unius  substantise  parlcs 
conjungiintur.  Substanlia  vero  jiingitur,  uicapuieK 
ossibus,  carne  el  venis  insimul  junctis  eompoiiiiur, 
velut  janua  cx  ligno  et  ferro  compositn.  Sic  oimie 
quod  diversarum  subslantiarum  conjuiiclione  perflci- 
tur,  substantinlc  compositum  dicitur.  Parlitlalis 
uutein  composiii  siibliiior  est  composilio.  QiioJ  pa- 
tct  pcr  boc  quia  omiie  corpus,  quod  longiiudinem,^ 
latiiudinem  ct  alliludiiiem  babens,  diverso  non  jun- 
giliir  corpori,  solius  succ  siibsta*iitiae  componilur 
lale  cst  velut  cum  dicimiis  aliquod  corpus  eodein  r  P^irtibus,  iit  si  argcnli  partcs  miiltx  junguntur,  do* 


inomento  inoveri,  et  stare  noii  posse;  aut  est  et 
non  est  de  nulla  re  veraciler  prxdicarc  posse.  Illiid 
autcm  quoJ  per  siiniruudinem  percipitur,  tale  est 
iit  sicubi  voccm  audieris,  ibi  aliqiiid  vocale  esse  in« 
telligis,  qiiamvis  minime  videas,  vel  cum  nbilibct 
ftiiitum  conspeieris,  illic  igneni  et  si  noii  videas  csso 
eognoscis.  llidem  si  vas  aliquod  factum  conspici- 
mus,  faclorero  e]us  aliquera  fuisse  pro  certo  scimus 
(Rom.  i),  etsi  non  videmus.  itaqiie  munduin  prius 
crealum  csse  debemus  probare,  ut  ita  constet  ali- 
quem  ejus  Crealorcm  fuissc.  Cumque  miiiidi  Crca- 
torcin  probaverimus,  conscquentcr  qiiod  ipsc  Crea- 
lor  iiullam  babeal  siinilitudiitem  raiione  ostcn- 
demus. 


nec  aliquid  pomierosum  ac  solidiim  reddant.  lioc 
autcm  coinposilum  superiori  siinpliciiis  est.  Illiid 
vero  ex  toio  uicilur  siiitpluin,  quod  liiijus  utriusquo 
compositionis  est  cxpers.  Et  qiioiiiaiii  nriiiamentum 
est  corpits,  tribus  constans  diinensiouibus,  vere 
qiiidcm  est  compositum. 

MoYscs.  Rationem  nosse  desidcro,  quomodo  omiie 
corpus  lcngiiudiue,  laiitudiiie  et  aliitudiiie  constans 
composituin  sit. 

Petrus.  OiMnc  corpus  ctijns  nalnra  iii  aliquam 
partem  cst  nioitilis,  iiqu  movelur  in  eamdtm  par- 
tem  itisi  pcr  naiiiram  suain.  Noluin  est  autcm  qued 
pars  illa  ad  aliquam  movcttir  per  natiirain,  illa  cst 
ejus  naturalis   locus.  Cuinque   lui  sil,  iinpossibild 


MoYSES.  Dignutn  est  me  sermonibus  tuis  beiie-  o  est  ul  ullam  dinicnsioiicm  habeat  ad  aiiain  partem. 


ilicerc,  a  quibus  taiitum  ine  credo  fruc:uin  susci- 
pere.  Promissum  igitur  comple,  jainque  paiaiium 
quibus  dixisii  floribus  slerne. 

Petrus.  In  iioc  vero  pbilosopbi  omnes  consen- 
liunt  quod  principium  rerum  est  perfecta  sapicntia, 
luinen  prxclarum,  subslantia  substantiaruin,  argii* 
mentuni  rurum  universaniin ;  post  lioc  est  mundus 
anim»  universalis,  post  illuin  vero  materia.  Uxc 
autem  duo,unlversaii8  scilicet  anima  atqiie  materia» 
siinplicia  sunt,  et  omniuni  crcaturaiHim  priina,  to- 
tiusque  rei  compostt9e  origo  ct  causa,  de  quibus 
gradatim  factuin  est  ririnamentum,  cum  omuibus 
<|uas  poHsidet  formis  et  iniaginibus. 

MoYSfis.  Ex  verbis  luis  dalur  iatclligi,  armamen* 


qure  sit  conlraria  naiurali  ejus  locb.  Qnod  si  in- 
venlum  fuerjt  ad  aiiam  pariem  aliquani  liabere  di- 
mensionem,  aliquid  borum  duorum  est  caiisa  quare 
jtl  faciat,  scilicet  vel  quia  extrinsecus  est  cfiinposi- 
tum,  ut  paries  cx  siiperpositione  lapidiiin  junctns, 
vel  intriiiseciis,  ut  arboris  paries  ab  intiino  prod- 
euiiles,  sese  hac  illaeque  diifunilunt,  el  aliquam 
dimcnsionem  recipiunt.  Ilis  dalur  intciligi  quod 
qnidquid  aliqiiam  habet  dimensioneiu,  ad  aliaui 
pariem,  quu:  naturali  sui  molus  parti  contraria  est, 
composituiu  esse.  Ergo  et  firmamenlum,quauivis 
inu  siibstantia  sti,  composituro  est. 

MoYsES.  Ratio  jam   finnamentum,  cuin  oinniba& 
qt*;r  possidel,  perdccuii  csse  composituiu.  QuowoUii 


557 


DIALOGI. 


SS(r 


autcni  in  eo  anima  universalis  ei  maleria   inveniri  A  sunt  in  eo  composuit  el  nullas  alius  rernm  comp»- 


possU,  qiiomodo  ipsa  sinl  simpla  nescio. 

PcTEUs.  Quomodo  firmamenlum  prohatum  Co* 
esse  coniposiium,  necessario  concluditur  aliqnam 
esse  moteriam  de  qua  compositum  sil,  ut  lecius, 
cujns  est  materia  lignum,  vei  cullellus,  cujus  est 
materia  fenrum.  Ilanc  aiitem  maieriam  firmamenlo 
sinipliorem  esse  necesse  est,  quemadmodum  lignum 
leciu,  et  ferrum  cullello  simplius  est.  Ei  quoniam 
omnis  maleria  ipso  quod  de  ea  factuni  est  simplior 
est,  nec  liabct  in  se  formam  vcl  imaginem  sui  com- 
posiii,  patet  firmamenli  mnteriam  nullam  corpo- 
ream  in  sc  formain  habere,  el  idco  omnino  simplam 
esse.  Qiioii  si  dicamus  in  ea  aliquid  composiium 
esse,  aliam  essc  maicriam  dequa  composiia  sit  esse 
ncccsse  est,  qnx  et  simplior  sii.  Sed  et  illam  dicen- 
tes  compositam,  aliam  falebimur  simpliorem  ha- 
bere  materiam,  et  sic  in  innnitum.  Quod  ut  vite- 
mus,  nccesse  est  ut  materium  illam  simplam  essc 
fatcaniur.  Ecce  probalum  satis  esl  in  firmamenlo 
maieriam,  el  ipsam  simplam  esse.  Animam  auiem 
in  eodem  taliter  inveniemus,  quia  scilicet  form^ 
ill£  quibns  ipsa  materia  est  informala,  non  propter 
solum  corporis  comptementum  fact^  sunt.  Formae 
enini  duobug  modis  dicuntur.  Alioe  enim  solura  cor- 
poris  oslendunt  lcrminum,  ut  triangulatio  vel  ro- 
timditas,  vel  quxtibet  alia  figura;  in  lapide  adnihil 
aliud  valent,  irUi  quod  ipsius  corporis  figurain  effi- 
ciunt.  Alix  vero  et  corpus  informanl  et  ad  qunm- 
dam  utilitalem  nalura  cogente  habiles  factsc  vidcn- 
tur,  ul  auris  forma  ad  audiendum,  oculi  nd  viden- 
dnin,  et  singulx  nliorum  membrorum  form:e  apUe 
sunt  ad  suum  ofiicium.  hem  forma  cultelli  ad  inci- 
dendum,  scrrx  ad  serrandum,  rastri  quoque  habilis 
cst  ad  fodiendum.  Et  quoniam  materia  varias  in  se 
qnas  nunquam  habueral  noviler  formas  suscepit, 
constat  qiiia  eas  non  ex  se,  scd  alierius  rei  adjun- 
ctione  quae  et  potior  et  simplior  sit  babiiit,  quae  in 
se  divcrsas  el  formas  et  imagines  fecit,  mazime 
cum  nulla  necessiias  csset,  nl  tales  in  ea  ficrent 
formae  vel  imagines.  Sed  hoc  niagis  ex  desiderio 
factum  est  animse  :  quae  voluil  commisceri  tali  tei 
ciii  nunquam  fuerat  coinmisla  simul  et  congluti- 
nala,  ex  nova  commistione  novis  est  materia  formis 


sitor  aut  creator  est. 

Petrls.  Quod  dicis,  stare  non  pf^<cst.  Quoniam 
enim  videmus  formas  quibus  materla  informata 
est,  varias  et  ad  varios  usus  babiles  esse,  noturam 
ipsam  ,  cnjus  admistione  ct  poientia  factse  sunt 
form?e,  constar.  non  omnlno  laxuro  sed  rcstrictum 
quodammodo  posse  habere.  Sed  banc  restriciam 
nnturam  restrictorem  aliquem,  qui  tainen  a  nullo 
restringatur  hnbere  necesse  cst. 

MoTSES.  Restiictorem  istum  animam  ipsam  essa 
respondeo,  quse  vim  suam,  prout  libuit,  sibi  re- 
strinxit. 

Petbds.  Opera  tnlia  esse  animae  non  possunt, 
sed  talis  factoris,  qui  per  se  perfeclus  sit  sapienlia. 
B  Anima  autem  perfcctam  non  L^bct  sapientiam. 

MoYSEs.  Qua  ralione  poies  monslrare  quod  anima 
perfectnm  non  habet  sapieiiliam  ? 

Petrus.  Quia  ex  quo  anima  commisia  est  mate- 
riae,  et  materia  est  aninise  incorporaia,  niinqnam 
postca  dolorum  Yicissitudine  el  voliiplaluiu  cariiit 
nninin.  Nulla  quippe  volcptas  oritur,  nisi  dolor 
prxccsserit,  ut  neino  unquani  delectatur  bibendo» 
nisi  prius  dolucrit  siliendo,  !^emo  delectatur  come- 
stionc,  nisi  prxcesseril  dolor  in  fame,  aut  etiam  in 
requie,  nisi  ante  doluerit  ex  labore.  Scd  et  sic  iti 
cunctis  afTcctibus.  Ratio  auiem  corporea  se  conla- 
gione  denudaiis,  et  se  ipsam  puram  considerans, 
pcrpendit  illud  quod  nihil  sentit  mclins  et  digniua 
esse  eo  qiiod  tot  diversarum  passionuin  accidentibus 
non  subjacet.  Conslat  igituraniinam  non  perfeclam 
habere  sapieniiam.  Alia  item  de  eadem  re  potcst 
dari  ratio,  quod  scilicet  anima,  cum  rationem  cxuil, 
siaiim  luxuriam,  furla ,  hotnicidia.  et  caetera  diligit 
vitia ,  quse  perfectas  rationis  exsecralur  Siipicniia  ; 
unde  iteruro  evidens  est  imperrectain  esse  anims 
snpicntiam.  Probatum  igilur  salis  esl  illis  qui  Scri- 
piuris  non  credunt,  alium  csse  faciorem,  ciijtis  per 
se  perfecta  sit  sapientia ,  sicul  patet  pcr  rattonem 
nohis  ab  co  atlrihuiam  opera  aninia;  siiie  ipsa  ra- 
tione  csse  vitiosa  et  quodammodo  lurpin.  Coiisequi- 
tur  crgo  illum  per  qiiem  rationem  accepimus  ,  non 
animam,  sed  alium  esse ,  qttoniam  fieri  nequit  ui  ib 
qui  rem  aliquam  ahborrei,  vel  exsecratur,  eam  fa- 


informnta.  Quoniam  igitur  firmamentum  cuin  omni-  ^  cere  velit.  Sequitur  quoqtie  cx  hoc  anipoam  imper- 


bus  quaepossidet  coraposilum  secundum  philosophos 
non  duliitalur,  neccbse  est  ut  principium  hahere 
credatur.  Omtie  enim  composituro  aliquod  habet 
principium.  Hoc  igitur  modo  pntet  mundum  csse 
creatum.  Omne  autem  compositum  necesse  est 
compositorem  habcre.  Neque  enim  aliquid  se  ipsum 
potest  componere,  eodcmquc  modo  omne  creatum 
creatorem  habere  necesse  est.  Kiliil  eiiim  seipsum 
potest  creare.  Creatorem  igilur  mundi  qui  Deus  di- 
cHnr  esse  necesse  est. 

MoTSEs.  Advcrsarius  igitur  insistero  poterit,  di- 
CCDS  conipositorem  istum  vitn  uuiversalis  animac 
esse,  qiiae  8ciiicei  vis  natura  vocaiur.  Quse,  inquam, 
anifna  matcrix  juncla,  Hrmamentum  ct  oninia  quao 


f(!Cix,  datorem  vero  rationis  perfeclae  esse  sapieniiae. 
Cumque  ratio  opcretiir  in  anima ,  nccessario  dalor 
ralionis  factor  est  aniina;.  Qnod  cum  sit,  et  anima» 
nt  siiperius  probaiuin  cst,  in  materia  omnia  corapo- 
sila  formaverit,  concludi  indubitunier  potest  quod 
qui  rniionem  dedil,  et  omnia  fecit,  et  oninium  causa 
exisiit.  Et  hnec  ouidem  de  anima  sententia  ,  niique 
est  philosophica.  Dicunt  enim  philosophi  quod  ra- 
tionalis  anima  procedit  de  universali.  Judaei  autem, 
ut  nosti ,  omnes  animas  in  mundi  principio  simui 
asserunt  esse  creatas,  et  in  loco  ano  repositas,  «a 
quousque  incoiporentur  omnes  non  esse  diera  vod- 
turuni  judicii ,  ct  ex  quo  incorporabuntur  statim 
provcnire  finem  muiidi.  Christianl  vero  astruunt 


S59 


pETr.i  Af.rnoNsi  ex  jud.co  christi vm 


ICO 


novas  citioUdie  anfmas  prncronri,  forinausquc  novis  A  i»ens  sii.  neininem  laleL  lloruiu  eum  m:item  que 


in  venlpe  corporibus  infuiidi.  Quidtpiid  auleiii  de 
anima  credere  eligas,  procul  dubio»  \\i  dictuin  esi, 
qui  raiioncm  dedil ,  oinnia  fecit  el  omniuni  causa 
exislil.Oporielauiem  huncCrealorein,qui  perfecunn 
Ijjbei  sapienliam,  xlernum  exislere,  ei  ncc  creaium 
iiec  novuin  essc,  quoniam,  si  bic  aut  crealus  credatur 
aui  novus,  alium  ulique  creaiorein  necesse  esl  ba- 
beat  aut  novatorem.  Mbil  enim  se  unquam  creare 
aul  novare  polcrit,  el  sic  crealoruin  aui  novaloriim 
'jiumcrus  fine  careMl.  Facloribus  autem  fine  carcii* 
iibus»  faclura  quoque  nunquani  ad  ccrtum  lerminum 
perveniet.  Credendum  ergo  esl  priinum  factorein, 
uec  creatum  esse  nec  novaium,  sed  necessarlo  a.*ier- 
num.  Praeterea  non  compositum,  sed  simplicem  cre- 


creala  esi  nuUam  in  se  babeai  forinaui  vel  imagincm, 
niutlo  minus  Deus  ipsius  naiuiie,  Crcator,  qiii  sim- 
plioris  el  subtilioris  est  natur»  utlam  putaiidus  est 
babere  siinilitudinem.  Proinissum  ergo  cottipleiiie», 
Deum  nullaui  habere  siinilitudinem,  lucidCy  ut  opi> 
uor,  per  raiionem  probavtinus. 

MoTSES.  Gralias  Deo  ei  tibi,  f|iioniam  ouinium 
Creaioreni  nulli  creaiurxsiinilem  esse,  nullum  prin- 
cipiuin  aul  finem  babcre ,  sine  ullo  dubitationis 
cognovi  ohsiaculo.  Putuil  ctiain  ex  vurbis  iuis  Dcuni 
Crcatorem  oinnium  rerum  radicem  et  fundameniiiiii 
priutipaliier  esse;  secundario  vero,  aniinam  el  ina- 
ieriam  et  qiiod  Deus  fecerii  aniinam,  et  quod  aninia 
a  Deo  facta  operetur  in  maieria.  Scriipiilum  atiteiu 


dere  convenit  eum.  Oinnis  enim  composiiio  inotus  B  unum  qui  adbuc  mentem  remordet,  lua  sagaciiate 


esi,  cl  aclus  simplicis  rei.  Item,  quod  prius  esi,  prin« 
cipium  babere  non  poiesi.  Gompositio  aulem  omiiis 
aliqiiod  habet  principium.  Creator  ergo  primus  non 
esl  compositus,  seii  neque  est  corporeus.  Omnc  enini 
corporeum ,  ul  snpra  laiius  disseruiinus,  est  eompo^ 
siluin.  llcm,  neque  inobilis  esl.  Oinne  cnim  qiiod 
moveliir,  partibus  consiat.  Sed  quidquid  partibiis 
constat ,  compositum  csl.  Quod  autein  priinum  est 
oinnium  non  esl  coiupositum*  Igitur  nec  inobile  esi. 
Rursus  omnis  motio  in  corpore  fii,  sive  sit  recla  mo- 
lio,  veluti  cum  quis  unum  deserens  iocum  occupat 
alium,  seu  sil  niolio  in  gyrum ,  cum  aliquid  scilicet 
!n  cndcin  existens  loco  ui  firmamenium  versatur  in 
orbeiii,  sive  sit  niotio  partium  alicujus  rei  ad  iiivicem 
fucta,  vcl  ab  extremis  ad  medium ,  vel  a  niedio  ad 
extrema,  Yciuti  fit  in  partibus  aeris,  seii  sil  mo* 
lio  rei  in  eodem  quidcin  loco  existeniis ,  scd  per 
quaeijam  quasi  incremenla  bac  illacque  spaiianiis» 
qucinadmodum  in  rainis  arborum  paulatiio  ad  om- 
nes  partes  crescenlibus  fii.  Hae  auiem  omnes  mo- 
tiones  non  nisi  in  corpore  fieri  possuiil.  Sed  quod 
priuium  oninium  esi,  corporeum  non  esse  proba- 
tum  est.  Igitur  nec  variatur,  ncc  corrumpitur.  Ue* 
runiy  nec  crescii  per  se,  nec  augctur  aliunde.  Oinne 
eniin  quod  vel  incrementum  recipil,  vel  augmentum» 
procul  dubio  cst  ei  composilum.  Sed  quod  primum 
est  omnium,  supra  ostcndiinus  non  esse  composi- 
tum.  Igiiur  iiec  crescit  nec  augmeniatur.  item,  non 


cxpostulo  enodari.  Legi  siquidem  in  libris  pbiloso- 
pboruin  plerisque,  quinque  anie  miindi  consiiiutio- 
nem  fuisse,  Deum  scilicei  qui  omnium  reruin  origi- 
nem  ienet,  post  eum  vero  aniinani  et  materiani, 
tempus  ei  locum.  Cuin  ergo  de  tribus  praecedcniibus 
disseriieris,  valde  miror  quare  de  ultimis  duobus 
nullain  feceris  menlionem. 

Petrus.  Quia  nihil  ad  prgcsenlem  perlineni  ira- 
ctatum,  de  eis  loqui  indicavi  siiperfl:iuin. 

MoYSEs.  Et  si  a  tractatu  videlur  alienum »  iainca 
quid  tu  de  his  sentias  audire  desidero,  quiu  sapientcs 
catholici  ad  quorum  fidem  lu  coiiversus  es,  longe 
aliier  de  his  senscruni  quam  antiquorum  pbilosc- 
,  phorum  libri  loquauiur.  Nam  calholici  hxr  princi- 
'  pium  babuisse,  pbiiosopbi  aiiiem  veteres  sterna 
ieslantur  esse. 

Petrus.  lliis  procul  dubio  fidem  adhibeo  qai   ea 
non  cuin  inundo,  sed  ab  aniiquitate  fuisse  dixertinl. 
MoTSES.  Qualiier  boc  possil  coiisiare,  per  raiioiieiu 
desidcro  no^se. 

Petrus.  Locus  duobus  niodis  dicitur.  Aliqnantlo 
enira  causa  alierius  rei,  aliquando  per  se.  AUeniis 
causa  dicitur,  dum  alicui  ioco  res  aliqua  inseriiur. 
ei  ipse  diciliiresse  lociis  illius  rei,  duin  res  ilia  iii  eit 
cousislii,  et  'orus  dicitur  pariialis.  Quod  si  res  illa 
a  loco  ipso  discesseritf  locus  unum  qtiod  prius  lia- 
bebat,  scilicci  relaiionem,  amiltil,  quia  j.iin  illiu:i 
locus  esse  non  diciiur.  Locus  auieui  perse  qui  iini* 


decrescit.  Quod  enim  decrescit  corrumpitur.  Sed  d  versalis  dicitur,  vacuilas  qiiaevis  vocaiur,  de   qu» 


quod  omniuM  primum  cst  noii  corruinpi  probatum 
cst  :  igitur  iiec  decrescit.  Rursus  nullius  crcatune 
in  aliquo  similitudinem  babet.  Similitudo  eniin  qua- 
litas  est.  Sed  quod  piimum  omiiiuiu  esi,  nulli  sub- 
jacet  qualilaii  :  ergo  nec  similitudini.  Item,  pona- 
inus  quod  alicujus  crealurae  siinilitudinein  habeat. 
Sed  evidens  est  quod  similitudo  aliquorum  duoruiu 
alium  parificai  alii,  velut  si  dicantur  in  albedine  si- 
iniles,  albedo  alierius  par  csse  dcbct  albedini  aUe- 
riiis;  siiniliter  de  nigredinc,  et  de  omni  re  quae  inter 
allquos  similitudtneni  facit.  Quare  si  boc  esscl,  qiiod 
primum  cst  omniuni,  primuin  simul  esset  atquc  no- 
vissiinnm;  ei  quod  novissimum,  novis&inuiin  siiuul 
alquo  primuin.  Quod  utrumque  qnantum  incouve- 


non  debeinus  existiinare  quod  causa  ejus  rei  qiias 
est  in  co  existat,  (|uoniain  locus  seinper  rein  prspce- 
dcre  debet  quse  in  eo  fiituia  est.  De  quo  videlicet 
loco  lalis  esi  Platonis  syHogismus  :  Omne,  ait»  quod 
toiuin  coiisislii  per  aliiid  lolum,  si  corruropatur  pai*& 
qiwljbet  ejus,  quod  csi  causa  consistendi,  corruni- 
pilur  utiqueetpars  ejus,  quod  iliius  causa  consistU. 
Si  vero  ejus  quod  per  aliud  coiisistit  pars  corruui- 
paiur,  non  tameo  necesse  est  ejus  quod  causa  est 
consistendi  partem  ullam  corfumpi.  Cum  ergo  locus 
sit  Ciiusa  exisiendi  ei  rei  quie  io  eoest,  ncxessario 
coiicluditur  non  ideo  partem  aliquam  ioci  corrumpi, 
<iuia  qiiacvis  rei  in  eo  cousislentis  pars  corrumpatur» 
Qiio  coucesso»  cousequitur  et  hoc  quod  locus  ucm  al>. 


501 


DIALOGI. 


m 


tprlns  cansa  conMsiii.  Ad  hiijos  raiionis  evidentiam  A  euneta  quw  feeerai  et  erant  valde  bona  (Gen.  i) ,  uon 


lalem  inducarous  siiniHtiidinem  :Si  mooieni  aliqnetii 
de  qualibet  mtindi  parle  ablatum  dicamus,  non  ides 
locus  iiic  iu  qoo  consistebat,  cst  imminntus.  Nomen 
iiaqiie  pristinnm  perdidit,  quia  jam  illius  montis 
iocus  vocari  non  poierii,  sed  universalis  loci  ibidem 
et  noiueu  et  naiura  reniansit.  Rursiis  citjusiibet  bo- 
niinis  servuni  inortimm  diseris.  Nunqtiid  qnia  servus 
est  inortnus»  idco  doroinus  sutis  esso  jam  desiit? 
Non,  scd  domini  tintutn  nomon  qtiod  cjus  rcspeclu 
iiabebat  ainisit.  Patel  crgo  quod  dimota  re  quae  in 
loco  qiiolil)el  est,  partialis  utiquc  loci  iiomen  mu- 
tatiir,  scd  loci  substanlia  roinimc  loliilur.  De  tem- 
pore  eliam  ait  quia  est  substantia  per  se  existens. 
ct  non  accidens,  quod  alierius  cansa  snbsislat,  verbi 


est  inquirenduro  cur  Imc  non  fecerit  antea. 

MoYSES.  lnste  tlbi  a  Deo  oplo  ina{^num  prgeniium 
dari,  eo  quod  qosesiionem  non  credentium  mundi 
constiiulionem  conira  credentes  tam  subtiUter  per« 
solvisti.  Nunc  qnod  supradixisti  toIo  pntefacias , 
qiiomodo  omnia  ex  conjunclione  anim»  cum  materia 
gradalim  sunt  facla. 

Petbos.  Dicunt  pliilosophi  quia  cum  conjnncta  et 
con^luiinata  niaterlei  est  nntma  prlmutn  omniuiu 
formaium  est,  et  compositum  flrmamenium  majus, 
in  qno  nuiia  siint  sidera ,  et  quod  circulos  omnes 
faeit  moveri.  Post  illtid  antem  formatus  est  signifer 
circuliis  in  qiio  diiodecim  eniicant  signa.  Tertio  loco 
factus  esl  circulus  sideruin,  qiiae  semper  siiuin  stiiim 


gratia,  si  ponamiis  vas  cum  aqua  ad  cognoscendum  B  servantia,  in  suis  locis  perdurant  fixa.  Quarto  loco» 


tempns  singularum  borarum ,  non  xsiiroandum  est 
vas  illud  caiisa  existendi,  sed  tantum  discernendi 
signum  teinporis  csse.  Neqtie  eniin  aiiter  tempus 
evcniret  et  si  vas  iilud  non  esset.  Ad  hunc  quoqtie 
nioduni  debemns  intelligere  rirmamentum  nequa- 
quam  causam,  sed  niensurain  et  signum  taiitum- 
modo  temporis  essc,  »>ed  tempns  scilicet  simplutn, 
sine  signo  et  mensura ,  et  nila  discretione  essei , 
siciit  et  tempus  borarum  diei  indiscreium  maneret, 
si  Tas  cum  aqua  signalum  non  esset.  Nunc  ita  bre- 
viier  oiiinia  concliidamus.  Probatum  est  Deum  oro- 
uiiiin  rcruro  esse  faclorero,  qnem  sua  nobis  indicant 
opera,  qiiia  de  perfecia  prodeunt  sapientia ;  aiiimam 
autesii  et  factam  esse,  et  factricero,  quia  facit  aliquid 


Satarni  locatus  est  circuius.  Quinto  anicm  Jovis  est 
orbis  locaius.  Sextum  porro  locum,  Martis  sibi  viii- 
dical  ensis.  Septiroo  auiem  Solis  circulus  luccl. 
Oclavum ,  Veneris  possidet  globus.  Nonuni ,  Mercii- 
rius  sorlilus  est «  dat  liin.^e  partes  decimns  locus  in- 
feriores.  His  vero  circulis  coropletis  omnibus  et 
cunctis  qu»  in  eis  siint ,  tunc  ccepit  inotus  iste  ro- 
tundits,  qui  dicitur  simplex  et  perfectus ,  et  genurt 
ille  niotns  in  materia  calorem\  qui  cffusus  est  per 
eam  ipsaque  eum  receperit ,  et  inde  facta  sunt  qua- 
tiior  elcroenta  :  ignis,  aer,  aqna  et  terra.  Consiat 
autem  quia  oinnis  motus  qui  de  aliquo  movente 
procedit,  et  omnis  virlus  cujusiibet  virtuosi ,  quanto 
proximiora  sunt  hU  de  quibus  prodeunl,  tanio  ma- 


in  maicria ,  nec  tamen  corpoream ,  teropus  etiam  et  ^  jorem  vim  et  fortliudinem  obtlnent ,  qoantoque  re- 

motiora  ab  eis  fuerint,  tanto  molliora  atque  debiiiora 
redduntor.  Quod  quoniam  ita  est,  patet  ctiiia  caloi* 
illo  qui  de  motu  firmaroenti  processit,  in  locis  vici- 
nioribiis  mullo  plus  incnlnit^et  concremans  fuit, 
factusque  ignis  est  viddicct  siccae  naiurae  et  calidse. 
Qni.i  vero  paiilisper  calor  ille  longius  a  firroamenlo 
recessii,  vim  suani  jain  modicum  amiltens  aliquan- 
lulnm  topuit,  et  ilcbilior  fuit,  sed  et  se  hac  illacque 
commovit,  unde  facta  est  natura  aeris  calida  et  hu- 
mida.  Otnnis  enim  calor  quandiu  fortissimns  est , 
desiccat  et  coinburit.  Ex  quo  vero  tepescit,  molle- 
scere  reni  ac  liquefieri  facit.  Qiiomodo  autem  adhuc 
longlos  a  firmamento  rccessit,  radice  qnasi  procul 


lorum  per  se  existentia  non  corporca,  sed  tainen 
substaiiiialia  esse,  roateriaro  vero  factaro  quldein« 
sed  factricem  non  esse. 

MoYSES.  Aperi»  rationi  clariias  de  pectore  nieo 
totius  duhilationis  expulit  tenebras.  Gognovi  siqni- 
dein  mniidom  curo  oinnibus  qu^B  in  eo  sunt  factum 
esse»  non  aRternum.  Sed  boc  tibi  resiat  ad  tni  operis 
perfectioncm,  contra  eos  videlicet  qui  mundum  ab 
a:ierno  dicunt  fuisse,  aliquam  qu»  destruat  dare 
rationein.  Dicunt  eniin  ita  :  Quid  visum  est  Crealori 
sammo,  in  tam  sobita  et  novella  rerum  creatione, 
cum  eas  jamduflum  iion  creasset?  Nefas  enim  est, 
intiuiant ,  credere  de  Deo  quod  aliquid  tcI  recor- 


datos  fuerit,  vel  subito  vtderil,  qnod  oiiro  aut  obliius  ^  existente  vigorem  amisit,  et  idoo  natura  frigida  per- 


esset  aul  non  vidisset.  Contra  banc  eoroin  quxstio- 
nem»  nullam  nntehac  inveni  solutionem. 

Pbtrus.  Nosse  debes  oinnium  actionum  tres  esse 
radices.  Actio  eniin  alia  est  quae  debet  esse,  alia 
qaae  non,  alia  simpliciter  bona.  lila  quae  debet  esse 
talis  est,  quam  si  facias,  grates  babebis;  si  vero  non 
facias,  culpaberis.  Quse  vero  non  deiiet  esse,  si  fa- 
cias  gratos  eris ;  si  vero  iton  facias»  non  tamen  cul- 
pal>eris.  HaBC  ultiroa  et  mensura  caret  et  teinporey 
Telut  sl  quls  hodie  eleemosynam  faciat,  non  est  in- 
quirendus  quare  non  fecerit  hert.  Siroiliter  si  unum 
«lederit  nomroum ,  non  esi  investigandus  quaro  iion 
c)«M!erit  doos.  Et  quontaro  totius  mundi  creatura  est 
l)utta,  leste  etiain  Scriptura  qiue  ait :  Yidit  Deus 


stitit,  et  facta  est  liquida  et  ponderosa.  Et  quoniam 
longtus  adhuc  quain  crat  a  flrmamento  recessit,  ipsa 
frigiditatis  natura  propter  nimiam  remotionero  red- 
diia  est  fortior,  spissior,  congelatior,  et  durior, 
f^ictaqtie  sicca  ct  frigida^  et  ipsa  est  terra.  Coinpleta 
iiaque  hoc  roodo  elementorum  natura  movlt  ea  na- 
tura,  et  vis  flrniamenti »  ad  faciendaro  voluntateiu 
et  jussionem  Dei.  Cuinque  vis  firmamenti  sic  ea  ad 
invicem  cuncta  movisset,  commista  pariter  et  con- 
juncta  inter  se  sunt,  ei  ex  ipsa  eorum  commistioiie 
gcnlta  sont  alia  minora  corpora,  inanimata,  aniinata 
et  aniroalia.  Inanimata  quidem,  ul  lapides  et  iiie» 
talla ,  aliaque  qoae  inira  terram  continentur  neo 
cresctuii,  ut  vivum  argentum,  sulphur,  et  casiera-; 


m  PETRl  ALPHONSl  EX 

tiniinatii  Tero,  iK  jirbores  el  hefbs ;  animalia  aiitem  A 
et  irrationalla,  tit  bnita,  et  ralionale,  id  est  homo 
qni  factus  est  post  omnia.  Omnis  igitur  creatura 
exordium  coepit  ab  universali  anima ,  ct  termtnatur 
in  boinrne  gradaitm  ab  nno  in  aliud  migrans.  Sunt 
igtturaniina  atque  materia  s»inpl3e,et  oniniiiin  sub- 
jectorum  iiiefrabili  summi  Greatoris  disponente  pro- 
videntia  faclrices.  Quidquid  autem  ab  liis  inlerius 
est,  superiii  rccioris  voluntali  obtemperans ,  facli 
pariter  et  facieniis  tenet  ollicium.  Singulum  enini 
eorum  et  fit  a  suo  superiori,  et  facit  suum  inferiiis 
ita.  Unde  et  de  eisdem  David  propbeta  ita  praecinit 
dicens  :  Benedicite  Domino,  omnia  opera  ejus,  in 
omni  loco  dominaiionis  ejni  (PsaL  cii).  Ea  etiara 
oninia  licet  diversa,  ita  tamen  divina  reslringit  po- 
tenlia,  ut  in  nuHo  penitus  slbi  pugnantia  videantur 
aut  dissona.  Qiiod  item  David  alio  loco  sic  testifi- 
calur  dicens:  Laudent  nomen  Domini^  quia  ipx9  dixit 
et  facla  sunt,  ipse  mandavit  et  creata  sunt.  Sialuit  ea 
in  sa*culuni,  et  in  sasculum  sa^culi,  prceceptum  posuit  et 
non  prasteriblt  {Psal.  cxLViii).  Sed  unumquodque  in- 
feriornni  siiperioris  respectu  simplum  ,  inferioris 
rero  dicitur  composltum.  Corpus  aulem  bumanum 
quod  on»nibus  inferius  est  eo  quod  sub  eo  nibil  est 
ad  quod  simpluin  dicatur,  ex  tolo  compositum  non 
inunerilo  dicitur,  factusqae  est  homo  de  simplici 
omniiio  crealura ,  idem  anima  et  corpore  oinnino 
eonipodito.  Perfudit  itaque  eum  et  illuslravit  Deus 
sitae  cclsitudinis  sapienlia,  per  quain  cognosceret  et 
dis€et*neret  omnia.  Facia  est  igiiur  species  bominis  p 
inter  omnes  species  aniinalium  melior,  et  cleganlior, 
el  in  omnibus  prxstantior.  Unde  haud  injuste  minor 
innndus  vocalur. 

.Mo¥SES.  Rem  difficilem  et  multis  obscuram  aique 
ignotain,  luculenlo  et  satis  aperlo  serinone  demon- 
strasfi,  jamque  de  tuis  verbis  istis,  quid  Bloyses  po* 
tueril  significare  in  principio  librt  Geneseos  secun- 
dum  pbilosophiam  aperle  inielligo.  Ait  enim  :  In 
pnucipio  creavit  Deus  ccelum  et  terram  (Gen.  i),  idem 
anlmam  universalein  atque  materiarii.  Gradatiinque 
onines  enumeravit  creaturas,  donec  pervenit  ad  ho- 
ininem,  qui  per  dierum  successionem  sexlo  tandeni 
die  est  creatus.  Sed  in  lioc  alia  quibusdant  Deuin 
niuiidi  Crealorem  esse  minime  credentibus,  quxsiio 
orltur,  qiias  talis  est :  Si  omnia,  inquiunt,  rouiidana  D 
non  per  se  sunt  creata,  sed  alius  esl  Creator  qiii 
cuncta  creaverit,  cum  ipse  ut  dicitis  omnipotens  sil, 
Gur  fa«c  omnia  non  in  uno,  sed  in  tot  dierum  spatio 
paulisper  operando  complevit?  Ad  lixc  quid  respon- 
deri  debeat,  conjicere  nescio. 

Petrvs.  Non  patitur  ralio  ut,  quoniam  una  crea- 
tura  tardius  est  creala  qiiam  alia,  ideo  surnmus  ea- 
rum  Creator  minus  polens  credatur.  Neque  enim  in 
hocejus  fuit  impoteniia,  sed  quia  ipsarum  creaturarum 
aitera  moIlior,aItera  durior  fuit  in  suscipienda  sua  crea- 
tione  etforma,  veluti  si  accipias  massam  unam  inqua 
ferruin,  aes,  etplumbum,  stannum,  pix,  et  ccra  si- 
inul  sint  posita,  et  hanc  massani  ex  omnibus  isiis 
Gommistamy  uno  eoJemque  momento  in  igncin  uii* 


lUDiEO  CHltlSTIANt  S(4 

seris  loiam,  nnnqiiid  omnia  ano  codcmque  femporis 
ictu  ltquefient?Non  utiqtie,  sed  priis  cera,  poBtea 
pix,  deliinc  stannum,  deinceps  plumbum,  post  scs,ad 
ulfimum  ferruin  liquefiet.  Impuias  igilur  hoc  ignis 
virliiti,  quod  alia  aliis  citius  liqueOant ,  an  eorum 
variae  ascribis  dcbililati? 

MoYSES.  Virtutem  ignis  eamdein  esse  erga  omnia 
nemo  dubitat,  sed  eorum  quse  mo'Iiora  sunt  citius, 
qux  vero  duriora  tardins  liquefiunt. 

Petros.  Eodem  inodo  in  creatiiris  mundi  non  alia 
de  causa  tot  dicrum  transivit  niora,  nisi  quia  quae- 
dam  earum  tardiores  fuere  in  suscipiepda  forma. 

Moyses.  Dubitationis  errore  sublato  jam  veritatis 
lumen  aspicto. 

Petrus.  Aperta  satis  et  firma  cuilibet  esl  bxc 
oraiio,  quam  et  argumentorutn  et  rationis  undiqne 
fulcit  probalio.  Sed  vestri  doctores,  dum  in  quil)us« 
dam  pertinaciier  nobisobsisiereconantur,  ipsietiain 
sibi  contrarii  invcniunlur. 

MoYSES.  Mihi  vcriin,  si  placet,  ostendt  quisnam 
error  iste  sit 

Petrus.  Dicunt  enim  quod  Deus,  cum  fin.nameii- 
tum  consiituit,  perficere  peniius  nolens  ciijusdam 
magni  foraminis  spatium  in  septentrionali  parte  im- 
perfeclum  reliquit.  Quod  ob  hoc  videiicet  euiu  fccisss 
asseverant,  ut  si  quis  aliquando  exsurgens  el  ei 
aequalem  se  faciens  Deum  esse  se  diceret,  if^se  Deus 
•llius  spatii  perfectionem  ei  opponeret  dicens  :  <  Si 
Deus  es  ut  cgo,  locum  illum  claude  si  potes ,  qnem 
apertum  reliqui  ego. »  Hoc  aulem  quam  patens  nien- 
dacium  sit,  nulliusoculi  aciera  latet.  Septenlrionalis 
etenim  poli  axeni  altissimum  semper  super  nos,  nec 
unqiiam  occiiltari  conspicimns,  ipsumqne  totum  in- 
tegrum  perfectumque  videmus.  Perpendis  igitur 
quam  manifeslus  sit  error  isie? 

MoYsEs.  Perpcndoquidem,  ethuncsermoncmomnt 
raiioitis  \igore  destilutum  cognosco. 

Petrus.  Noiine  adhuc  mendacium  qnod  de  Core 
cluvibus  confinxerunt,  multo  inhonestius  et  absur- 
ciiusest? 

ftloYSES.  Quo  pacto  tibi  menliri  videntur? 

Petrus.  Dixerunt  ut  ipsemei  nosii,  qiioniam  Core, 
dtim  eremum  cum  Moyse  ct  filiis  Israel  prxienret, 
trecenlos  habebaicamelosonustos,  niliil  aliud  feren- 
tes  nisi  solasclaves  thcsauri  ejusdem,  quae  clavesde 
vaccanini  corrigiis  factse  erant  omnes,  ut  ieviusferri 
possenl.  Coniputemus  ergo  si  placet,  o  Moyses,  e.t 
ulruin  hoc  stare  possit  videainus.  Demus  ad  minus 
Ubne  sex  claves,  et  quod  quisque  camelus  ad  ininus 
sexcentas  tulerit  libras,  eruniqueclaves  quas  unus 
cainelus  ferebat,  tria  miilia  sexcenlae.  Fient  itaque 
claves  ccc  caineloruin,  hlxxx  millia.  Sed  cum  qiise- 
que  clavis  ad  niinus  unius  sit  arcse,  (|uot  sunt  cla- 
ves,  lotidem  prucul  dubio  erunt  ei  arcae.  Dentur 
ilaque  cuiqiie  catnelo  ad  minus  du»  arcse,  ec  erunt 
cameliarcas  ferentes  quiiigentaetquadragintaroillia»  i 
Sed  et  secundutn  consuetudinem  divitum  quilHis  ^ 
major  cura  de  cuslodiendis  divitiis  est,  oportuit  aJ 
roiiius  duo.)  camelos  unum  habcrc  custodem»  qui 


m 


DIALOGi. 


56G 


tliesaiiros  ciim  ftimnia  servans  diligentia.  vix  eiiam  a  cssel  Moyses,  vtrg;£  lamen  suminiias  qua  eum  per- 


tlorimtarei,  Invenieuturque  cameloruin  custodesdu- 
eenU  et  quailraginla  niiliia.  Libro  auiein  allcslante 
didicimus  ,  qnomodo  exercilus  Core  per  doinos  ct 
cogiiaiioncs  ei  fainiiias  suas,  non  erant  nisi  octo 
imllia  sescenli.  Iluic  simile  non  minus  ridiculosuni 
csl  illud  quod  dicuiil  liliis,  scllicet  Jacob,  palreui  siiuni 
ad  sepulcrutn  portantibiis,  filios  Esau  suum  similitcr 
pitrein  ad  scpukrumdererentcscuuima^nocomilatu 
eisoccurrisse:  cumqueutrinquemagnus  esset  exerci- 
lusel  singukc  partes  sepulcruin  sibi  vindicare  vellent, 
filium  Dan  montem  asoendisse  diuunt,  et  tantx  ma- 
gnitudinis  praecidisse  lapidem,  quanta  multitudo  esse 
poteral  toiius  exercitus  Esau,  ipsnnique  molem  ca- 
piti  iinpositani  altulisse,  ut  super  liostium  cuneum. 


cutere  intendebai,  nequaquain  ullerius  atiiiigere 
poluit,  quarn  ad  eum  nodum  quo  sura  jungiturpedit 
qiisb  vulgo  cavilla  vbcatur.  In  quo  quidein  cum  eum 
percussisset ,  coniinuo  cadens  exspiravit.  In  lioc 
cognoscere  quilibet  polest  quod  a  planta  pedis  quam 
iu  (erra  fixam  tencbat  usque  ad  nodum  in  quo  per- 
cussusest,  triginta  cubitos  habebat.  Ab  eo  igitur 
loco  usque  ad  summum,  iion  miniis  quam  octingcnli 
cubiii  erant,  solumque  caput  decem  cubitis  facile 
constare  poterat.  Unde  sequitur  quod  avis  illa  mo« 
lem  ipsam  decem  cubitis  perforavit.  In  quo  factoqaot 
suul  mirnnda,  quidve  potius  mirer ,  cum  considero, 
stupeo.  Ubi  enira  vel  tanium  lapidem  invenire,  vel 
qualilcr  tantum  ponduspotuil  porlare?  Aiit  quomodo 


eum  projiciens,oinnes  uno  proslerneretictu.Cuiuque  B  lam  parvula  avis  tantum,  tain  durum,  tamque  spis* 


adveiiieiis  jain  amlios  cuncos  concordes  invenissct^ 
inolein  qiiam  attulerat  in  mare  projicit,  cujus  ma- 
gnliudine  aqua  maris  terminos  suos  excedens,  duas 
civitates  sui  effusione  subverlit,  ei  ip»e  sunt  quas 
longo  tempore  post  Pharao  rex  M%yp\\  filios  Israel 
cdificare  prxcepit.  Noniie,  quaeso,  hxc  adinvenlio 
iibt  juste  summo  risu  digna  videtur  ?  Gum  enim 
iacob  Giii  duodecim  adhuc  tantummodo  esscnt,  viri 
Esan  de  tribu  sua  jaui  qiiadriiigenti  exislebant.  Nune 
igilQr  numero  rilioruin  Jacob  aucto ,  quanto  inajor 
exislimari  poiest  fdiorum  Esau  numerus  fuisse?  Tan- 
lam  igitur  oportuit  eoruro  esse  multitudinem,  ut  ei 
fiUis  Jacob,  el  toli^gyptiorum  gcnti  qu»  cum  Jo* 
seph  venerat,  obsislere  poiuisset.  Munc  igitiirindica 


sum  saxi  corptis  tain  ciio  valuil  pcnelrare ,  quov^ 
paclo  denles  ei  tam  clto  cresccre?  Aut  qua  ratioiie 
lam  immensre  et  inaudius  magnitudinis  credendus 
est  Tuisse,  prscscrtim  cum  Icx  dicat  leclum  cyus  fer- 
rcuin  non  ntsi  novem  cubitos  habuisse  ( DeuL  iii } « 
quove  pacio  tantus  homo  tam  facili  vulnere  ceci- 
disse?  Libet  adhuc  aliud  innolescendo  ridiculum 
niajorcm  eorum  fatuitalem  ostendere.  Aiunt  enim 
quod  Moyses  pro  lege  suscipienda  in  coclum  ascen- 
dit,  et  ibi  cum  angelis  uliter  altercalus  sit.  Diceban( 
enim,  iiiquiunt,  angcli :  c  Legem  hanc  te  minimeTerre 
sinemus,  quain  nobis  plus  quam  hliis  Israel  necessa- 
riain  sciinus.  »  Ad  hxc  Moyses  Insolita  visione  per- 
territus,  nihil  respondere  praesumpsit,  sed  Domino 


quid  horum  admiraiione  sit  dignius,  sciiicct  vel  ubi  ^  se  confortante  ut  secure  responderet,etprxcipientOt 


uiitum  iiivenerit  moniem ,  vel  qiio  monte  lain  roira^ 
maguiludinis  molem  ,  vel  quomodo  in  capiie  lauli 
ponderis  gesiare  poluisset  lapidem,  ut  tam  magnam 
prosiernere  posset  cohortem.  Non  minus  stupendtim 
cst  illud  roonstrum ,  quod  Og  rex  Basan  videns  in* 
Citniem  exercitum  Israel,  sexcenta  sciliccl  millia  et 
qiiaiiior  inillia,  et  qiiiugentos  viros  a  viginti  annis  et 
supra,  exccptis  inulieribus  et  parvulis  qui  suppulari 
iion  polerant,  molem  itiaudiiae  magnitudinis  capiti 
siio  itnposuit»  ei  cuin  ea  expediiionem  totamproster- 
nere  voluit,  scd  upupa  avis  ininima  moli  ipsi  subse- 
dit,  et  tam  diu  rostro  suo  eam  contudit  doiiec  fora- 
minemagnojuxtaquantitatem  capitis  ejusdem  regis 


aii  angclis  :  c  Gum  lex  haec  regendorum  corporuin 
prTccpta  contiiieat,  non  satis  considero  quid  vobis 
qui  spirituuii^  taiiiutn  crealura  esiis  sit  necessaria.» 
Angcli  quid  ad  hxc  dicerent  non  habentes ,  victt 
conLicucrunl.  Do  Moysi  igiiur  victoria  Deum  risisse, 
et  valde  laetalum  esse  dicitis,et ita  Moysen  post  trium- 
phuin  cum  lege  alacrem  descendisse.  Quol,  qua^o» 
faiuitatis  diversiiates  in  hac  continentur  Uscivia  ? 
Qiiomodo  enim  Bloyses  corporis  mole  depressus  , 
altitudinein  coeli  conscendere  poluit,  aut  quomodo 
Deo  dare  legem  volente ,  angeli  prohibere  ^  Qtiid 
iteruin  stolidius  estquaradicere  Deiitn  angelis  victis 
exsultare,  et  puerili  morc  ridere  ?  Item  si  angeli,  ut 


peracto,inolescaput  iransiliens,  in  cjusdem  humeris  ^  diciiis,  tam  avidi  illlus  legis  retinendie  erant,  ctir 


suhsedit.  Capite  autem  sano  et  toto  corpore  incolu 
mi,  furiassis  adhuc  a  collo  sublevasset,  nisi  adaucio- 
nim  subito  deutium  quantitas  impedisset.  Mox  eniin 
ut  iapis  in  colium  descendit,  dentes  sibi  rcpenie  ita 
suniadaiicii  qitod,  cuin  voluit  jani  sublevare,  mi< 
ninie  poiuit.  Qnod  Moyscs  intuens ,  ciijus  corpus 
decetn  cubilos  hahuisse  asseritis,  et  lotidem  cjus 
^irpLeascribitis^sesuper  terram  in  modum  salien- 
Us  decein  cubitos  erexit,  ut  eum  in  aliquo  corporis 
loco  cuni  virga  percuteret.  Si  ergo  computes  decein 
cubiu»  quibtts  a  terra  elevatus  est,  et  decera  ejus 
corporis  cubitos,  el  dccem  alios  quos  virga  in  aliuni 
porrecut  habebai,  a  terra  ad  suiiMnitalem  virgae  iri- 
ginla  invenics  cubitos.  Scd  cuni  in  tanlum  ercctus 


eam  non  prius  a  Deo  quaesierant  ?  vel  quid  conten« 
tionibus  proderat  eis  desxvire?  Poteraiit  enim 
legem  ipsam  ctiam  simul  cum  Judaeis  observare,  nec 
ratio  cur  eain  Moysi  deberent  iniiibere.  Non  miuus 
his  omnibus  cuilibet  prxstat  ridiculum,  aliud  quod 
ipsi  memoranl  factum.  Dicunl  eniin  angelum  mortis 
cuidara  viro  apparuisse,  nomine  Josue,  filio  Levi 
doclorl,  eique  dixisse  :  c  Ad  hoe  venisse  me  scias  » 
ut  animam  tuam  suscipiam,  et  moriaris.  —  Nequa- 
quam,  inquitiIle,quodcominones  faciaro,  nisi  prius 
inihi  paradisum  osienderis.  i  Suscepturo  igitur  an- 
gelus  in  alis  suis,  du\it  ad  locum  onde  Tideret  para« 
disium.  Callidus  autem  ille  dc  alis  ejus  delapsas,  in 
paradisuni  cadcre  se  permisit,  Angetus  deceptum  se 


5(n  PETRI  ALPnONSS  KX  JUDiEO  CnRISTlANl  SSS 

csse  dolens,  iralo  nimis  Yt.ltu :  c  EgreJere,  ait,  nl  mo-  A  leH  «Ho,  an  ciinm  niilio  (qiiotl  absit)  motlo  endere 


riaris.— Nequaquam,  ait  ille,  egrediar.i  Cumque 
iecundo  ac  lertio  angelus  idipsum  cum  mngno  cla- 
morc  repeierel,  et  ille  ejus  verba  negligerct,  com- 
molus  nimium  angcins,  ad  Deum  pergcns  hujus  rei 
querimoniam  fecil.  Deus  autem  eum  redirc  rogavli, 
ut  hominera  illum  ex  Dei  nomine  de  paradiso  egredi 
prasciperet.  Veniens  itaqiie  angelus  ad  paradisum  , 
ait  :  €  Dcus  ut  egrediaris  prxcipit.  >  Juravit  ille,  et 
atl :  c  Per  Deum  non  egrediar  :  i  Rediit  angelus  ad 
^eum  et  dixii  :  c  Jurejurando  se  nunquam  inde 
cgressurum  firmnvlt.  i  Dans  itaque  judicium  Deus 
rsspondit :  c  Omnia  vohiminn  vitae  et  actuum  ejus 
revolve,  et  diligenler  relcge.  Si  quando  etim  jurasse 
et  perjurasse  inveneris,  modo  quoqne  niliil  sibi  jii- 
rasse  valebit.  Si  autem  nunquam  perjurum  esse  pro- 
baveris,  non  in  bac  vice  timebis.  i  Volumina  ilaque 
omnia  angelus  stndiose  disculiens,  nunquam  perju- 
rasse  invenil.  Dimisit  ergo  eum  victus,  qui,  ut  dici- 
lis,  usque  in  pra^sentem  diem  incolumis  permanet 
atque  vivus.  Considera,  qu.TSO,  quam  risu  dignissi- 
nia  in  hoc  possunt  notari  sermunculo.  Quid  enim 
plus  miremur?  an  fatuitatem  angeli  qui  callidam 
Lominisartcm  non  priusagnovit,an  bominem,audito 
per  angclum  Dei  praecepto^  contra  ipsum  prxceptum 
ausuin  fuisse  jurare,  an  dicamiis  Dei  iinpotenliam 
fuisse,  quod  non  nisi  per  nuniium  eum  de  paradiso 
potuisset  expellere,  an  ascribamu^  Dei  ignorantiae  : 
qiiod  non  aliier  scire  potuit  utrum  perjurus  fuisset, 
iiisi  ejus  vitae  libros  revolvi  juberet  ?  Noniie  hacc 


concedns. 

Petrgs.  Eo  quidem  modo  quo  ipsi  xsttmaiis  nrm 
credo ,  sed  alio  modo  vos  evasuros  esse  non  ab- 
nego. 

MoTSES.  Quare  co  qiio  dicimvs  liberari  nequaqnam 
possimiis  modo,  eiquisnam  sK  liberationis  modus 
audire  desidero. 

Peteus.  Com  Christom  Filium  Dei  esse,  aut  in 
niundum  pro  humani  generis  redempiione  negave- 
ritis  venisse ,  et  ejus  praecepta  noluertlis  servare, 
liberari  nequibllis  a  capiivitate.  Si  vero  eiim  et 
Dei  Filium  esse»  et  jam  ventsse  credideriiis,  et  man- 
data  cujus  custodierilis,  slatim  de  captiviuie  ex- 
ibitis. 
B  MoTSES.  Qoam  auctoritaiein  poteris  ailerre  super 
hujusmodl  sermone? 

Petrvs.  Prius  quae  vestrae  caplivitaiis  fueritcausa 
videre  debemiis,  ut  sic  etiam  evadendi  niodum  nie- 
Hus  agnoscamus,  more  sapieiitis  utentes  niedici , 
qui  prius  infirmilatem  inspicit,  ut  quaopussii  roe- 
dicina  scire  possit. 

MoiSES.  Bcne  dictiim  coliau:io. 

Pbtrcs.  Priuscausam  Baliylonicaecaptivitnlis,qiix 
non  nisi  per  septiiaginla  aniios  duravit,  dicasvoio, 
quia  ipsam  cum  audierinius,  adjuverii  nos  adcogno- 
scendam  causaro  hiijus  tanlae  capiivitatis. 

MoisEs.  Pluriroa  peccata,  quac  longuin  es:  euome- 
rare,  prioris  caplivitalis  causa  fuere. 

Petrus.  Ita  quidem  coiicedo  esse ,  sed  tamen  cx 


.    -..    .  .o/^    j  .  j    .        C  illis  aliqua  voloaleego  audire 

omnia  fiituissima  sunt?  Qnod  si  omnia  qu»  doctorcs         ..  ^  ....    . 


Teslri  similia  his  conscripserunt  ponereinus,tnultos 
sicut  et  ipsi  libros  nugarum  fabulis  implereinus. 
Pauca  auiem  induximus,  «t  eorum  vel  sapieniia  , 
\el  fatuitas,cunctis  patescerei.  Hoc  itaque  est  quod 
tibi  superius  dixi,  verba  doclorum  veslrorum  non- 
aliud  videri  qnam  verba  jocaniium  in  scholis  puero- 
rnm,  vel  nentium  in  plateismulierum.  Sed  dic,  precor, 

0  Moyses,  talium  hominum  vel  legem  suscipiendam, 
vel  auctoritatem  judicas  eoroprobandam  ?  Eniat 
te  divina  miseratio  de  eorum  exsecrabilibus  prae- 
ceplis  atqne  consiliis,  quemadmodum  et  me  ,  licet 

,  non  meis  eripuit  meritis,  et  te  mecum  pariter  salu- 
tiferis  subdat  imperiis ,  quatenus  utrumque  pariter 
ditel  suis  inenabilibus  praemiis. 

TITULUS  \U 

De  cognoseendapr<e»€nti8Ju(i(eorum  captirtiatis  causa 
tractat,  el  qunm  diu  durare  debeat. 

MoTSES.  Quoniam  quaecnnque  uosiri  doctorcs  di- 
*unae  ina]estaii  indigne  applicant»  tu  omnia  inexpu- 
^niabilium  luce  rationum,necScriplurae  auctoritate» 
iicc  ciijuslibet  raiionis  vigore  consistere  posse  mon- 
slrasti,  nunc  ad  secundam  propositorum  Dartem  in 
qua  de  nostra  es  capiivitate  locuius  veniamus,  st 

1  iacet.  Dixisli  enim  (nisi  menti  excidit)  nos  tali  inodo 
f^perare  capiivitateni  evasuros  esse»  quo  scilicet 
inodo  nequaqiiain  possumus  evadere.  Nunc  ilaque 
piopter  hoc  quxro  ulrum  nos  illo  quo  credimus » 


MotsES.  Pauca  ex  illis  iii  medium  deducam  qn» 
prophelica  auctoritale  probantur,  seilicet  iisuram , 
vel  inunus  pro  iniquilale  accipere,  jiiramentum  fal- 
suin  jurare,  in  vendendo  et  emendo  pecuniam  falsam 
dare,  falsa  testimonia  dicere»  alterulrum  detrabere, 
parentes,  et  loca  sanclificalionis  ct  dies  Sabbatornm 
Inhonorare;  malris,  sororis,  filiic,  socriis,vel  cnjiisli> 
bel  iliicitae  fcminae  turpitiidinem  revclare,  homicid'! 
perpetrare,  idola  adorare,  stcllis  sacrificare,  Deum 
nrgare,  Deique  prophetas,  tanquani  Uriam,Zacba- 
riam,  Isaiamque  necare,  et  alia  mnlia,  quae,utsupe- 
rius  dixi,  longuni  est  enumerare,  quac  io  tanlum 
creveruntt  ut  Deus  ad  Jeremiam  diceret  propbetam : 
Circuite  via^  Uierusalem^  et  aspicite  et  eonsiderate^ 
^  quxrite  in  plateis  ejus  an  inveniatis  virum  [acienlent 
judicium  et  qutvrentem  fidem,  propitius  ero  ei  ( Jer. 
t).  liem  Ezechicl  ait  :  Quanivi  de  liie  virum  qui  in* 
ierponeret  eepem^  et  staret  oppoeitue  contra  mr,  prth 
pterea  ne  diuiparem  eam,  ei  non  inveni  {Ezech.  xxii). 

Petrus.  Gaudeo  ei  gratias  ago,  quia  jam  te  aii- 
quam  veritatis  scintillain  videre  cognosco.  Dic  ergo, 
81  nosti,  quaenam  causa  bujus  tain  longa:  lamque 
dirae  fucrit  capti^itatis,  quap  jam  roille  quadraginta 
duravit  annis. 

MoTSES.  Haec  eadem  peccata  et  his  similia. 

Petrus.  Hanc  rationem  nulla  poteris  auctorilale 
firmare  quia  a  trecenlis  annis  ante  subversam  Hie* 
rusalem  nullus  in  Israel  propbeta  exstitit,  qui  lioc 
prxdixeril  vel  scripserit ,  maxime  cum  doclores 


SCf  DIALOGL 

Testn  dicsint  hoc  lahtinn  ftiisse  caiisam  subversinnis  A  tiliom. 


llierosolymorum,  qnod  alier  alteri  sine  re  iniroica-* 
reiar  et  inTideret.  Insuper  eiiam  ad  tux  rationis 
deBtnietionem  adjiciun(,quod,  fledtGcato  templo,  Dcus 
Sn  mafius  eorum  peccati  principem  tradiderit  cui 
)igatis  manibus  et  pedibu9  unnm  evulserunt  oculnm, 
et  ab  eu  die  non  linbct  potcslalem  decipere  posse  in 
homicidio  et  idololatria,  et  consangiiinearnm  tnrpi- 
ludine  revelanda.  Non  ergo  omnia  ea  quse  fuerant 
prioris,  secnnd»  quO(|ue  causa  fiierunt  ca|ittvita(i$. 
Dicunt  etiam  qnod,  lemplo  existente,  mnlti  erant 
homines  bonae  ▼itae,  qui  prophet»  debuerant  esse  , 
81  lempus  foissetprophetisb.MuItieiiam  pr.Tternsum 
faciebant  noTa  miracula,  Teluti  dicunt  Joannem  fi* 
lium   Zachai  lanUe  sanctitatis  fuisse  qnod  ,  cuin  in 


Ail  hnnc  principero  acccdcns  Nicodenius 
ail :  f  Cisternam  Inam  milii  ad  toiiiis  pojMiIi  opiis,  st 
placet,  concede,  et  nsqnc  in  dicm  illnm  cisicrnnm 
coin  aqna,  vel  aeqne  valens  preiinm  reildam.  i  Quid 
mnlla?  Qnod  posinlavit  impetravit,  et  populi  silim 
compescuit.  Sed  cum  statntodic  creditor  illcpreiium 
qiiaesitnrus  adessel»  et  prae  nimia  siccilate  nihil 
nqua^  cistcma  haberet ,  Nicodemns,  oralione  ad 
Deum  rnsa,  plnviam  dc  coelo  impclravit  snper  totam 
lerram,  ct  cistemam,  sicut  acccperat,  plenain  do- 
minosuo  restitutt.Seitquia  in  hora  qna  cadem  pluvia 
descendit,  jam  dies  inclinata  erat  ad  vespenim ,  ait 
princeps  ad  Nicodeinum  :  i  Aquam  quidem  ora« 
tione  tua  recipio,  sed  lamen  quoniam  conslitutne  die£ 
tota  transiit  hora,pretium  ex  debito  mihi  solvere  de- 


catbedra  soa  ad  legecdum  librossuos  sederel,  Dcus  B  j^gj,^ ,  \i\^  |g|j„r  facia  iierum  oraiione,  solis  cursnm 

detinnit,  et  toto  mundo  ejus  luminc  illusiralo  debiti 
qnaestionem  evasil.  De  Achiba  etiam  scriptum 
habetis  qnod  quodcunque  postulasset  a  Deo  ini- 
petrabat.  De  cujiis  sanctitaiis  magnitudine  hoc 
legitur.Qnod  cum  Moysesin  montem  pro  suscipieuda 
leg*:  snbisset,  et  oinnia  post  eum  fntura  tempora,  et 
omnes  sseculornm  generationes  Spiritu  sancto  di- 
ctante  prsenovisset.  ct  inter  homines  Acbiba  huma- 
nam  cxcedere  vitam,  et  magnis  meritis  poUeoteni 
Tidissct,  ait  ad  Deum  :  <  Cnm  tam  probabilis  vit» 
fuiurus  sit  homo,  qnare,  Domine,  pcr  me  et  non 
inagis  per  cum  legem  tuam  popiilis  plncel  mini- 
sirare  ?  >  Ad  hsc  Deus  :  i  Qnoniam,  inquit,  lex  ia 


ad  ostendend&m  roeritorum  ejus  virtutem,  omnes 
aves  snper  eum  volitantes,  concremari  ct  in  lerram 
rnere  fecit.  De  alio  qooque,  Hunni  videlicet,  tale 
aliud  roiracoinm  astruunt.  Temporibus  quidem  ejns 
terram  dicont  siccitatem  pertulisse.  Qui  circulo  de 
Lipidibns  fabricato  ingressus  est  ipse  in  eum,  et  ait 
ad  Deum  :  <  Juro  per  nomen  tnum,  Deus,  qiiod  non 
liiuc  egrediar,  nisi  pluviain  terrsim  descendat.  >  Coe- 
pit  ergo  miiMitim  pluere.  sed  ipso  majorem  phiviam 
posiulante»  tantiis  imber  descendit  ut  pene  terras 
omnes  Tastaverit.  Sed  eodem  mediocriler  petente  , 
plovia  temperata  descendit,  et  terra  bonis  omnibus 
redundavit.  Aiuntetiam  de  Annania  hlio  Dosa  qiiod 


vox  qnotidie  de  monte  Iloreb  sanctitati  ejus  tale  ^  praesenti  esl  muudo  necessaria,  Acliiba  auiem  post 


pflerebat  testiroonium»  dicens :  <  Propier  bonitatem 
Annaniae  filii  Dosa  toturo  mundum  guberno ,  cui 
tamen  panim  quid  satis  de  ipso  suiDcit  mundo.  >  De 
qno  et  alind  tale  miraculum  astruunt.  Cnin  eniin 
ipse  el  oxor  ejns  ambo  pro  Deo  vitam  paupcrrimam 
<lu€erent,  omni  die  Veneris  clibanum  calelieri  jube- 
bat,  ut  proximi  et  vicini  ejiis  eum  cibis  affluere,  et 
bene  crederenl  vivere.  Qnadam  igitur  die  cum  solilo 
niore  clibanum  succendi  praecepisset »  ei  qii^dam 
vidnarom  qnare  hoc  fieret  animadveriisset,  ad  cli- 
banom  sublto  venit ,  ut  eorum  facta  revelans  tam 
Tiro  quam  malieri  verecrindiam  inferret.  Ut  igitur 
atl  ciibanum  ^^nit  el  /introspexil,  plenum  panibns 
Tldit,  quod  velociter  currcns  prsefatse  mulieri  nun- 


longa  futurus  est  tempora.  i  In  his  datur  intelligi 
qnod  Moyses  illum  de  quo  talia  dicebat,  longe  se 
meliorem  praevidebat.  Hi  et  alii  siniiles  his  eranC 
vohis  majores  et  jndices,  qui  minoribus  bona  agera 
imperabant,  et  quorum  moiiitis  caeteri  libcnter  ob- 
fcmperabant.  Quonim  si  vel  unns  similis  in  prioris 
captiviialis  tcmpore  fiiissct,  nequaquam,  ut  supra 
Deum  dixisse  per  Jeremiam  ostcndimus  (Jer.  v),  ca- 
ptivitas  facta  ruisset.  Et  qiiod  magis  mirandum  esl^ 
his  diebus  qiiibus  meliores  horum  pollebnnt,  uMm 
dcstructo  templo  captivali  snnt  Jiidxi.  Dic  ergo,  o 
Moyses,  quaenam  hujiis  capliviiaiis  fuertt  causa,4uia 
quam  dixeras  supra,  nulla  raiioiiestat  flrma. 
ftloTSES.  Qiiid  aliud  dicam  non  habeo,  nisi  quod 


tiavit.  Qca  eam  hoc  non  veritatis,  sed  impropcris  D  longo  tempore  subsislenle  templo  peccata  mulla  pau- 


(^ausa  dicere  aestimans^cr-^dere  no1uit,doncc  ipsamel 
probavit.  Ivii  igiiur,  aspexit»  sicul  vicina  dixerat 
esse  invenit,  et  ad  virum  laetabunda  regressa,  quo- 
modo  iniquse  mulieris  volunlatem  Deus  commuta- 
Terit  io  honorem,  ei  ex  ordine  retulit.  Ille  indignum 
jndicans  ut  quod  Deus  ad  miraculum  feccrat  in  pro- 
^inm  suitm  sumerct  usum,  nihil  cx  eo  se  gusialu- 
ram  esse  respondit,sed  totum  dari  pauperibus  fecit. 
Aiont  praeterea  eistlem  tem]>oribus  Nicoi^emuin 
Gnirionis  filiam  valde  laudabilis  vibe  fuisse  virum. 
Cojosdiebus  siccitas  tania  lerram  pressit,  ut  euntes 
ad  lemplnm  oraiionis  causa,  nifail  quod  biberenl  in 
Tia  babcre  potoissent.  Erai  auiem  in  itinere  illic 
€«ntibo8  cisterni  qosedam  cujusdam  princtpis  gen- 


latim  succreverunt  cum  illo,  quod  nostri  doclores 
dixerunl,  sed  muliiplicato  delicio. 

Petrus.  Quod  dicis  templum  substitisse  tempore 
iongo,  decem  profecto  tantum  annornm  cnrriculi 
su1)siilit,  supra  quod  alterum  scilicct  Salomonis  antn 
subsisierat.  Quod  autem  dicis  quia  peccala  sunt  cu- 
mulata  peccatis,  ralio  non  recipit.  In  pritna  enim 
caplivilate  ideo  peccata  sunt  addita  peccatis,  quia 
reges  iniqui  exempliim  mali  prxstabant  aliis,  scin- 
cet  Deum  postponcbant,  idola  adorabant,  et  popi> 
luin  idem  facere  cogebanl,  velut  fccit  Ocbozias, 
Achas,  Manasses,  Amon,  Sedecias  (IV  Reg.  i, 
XV!,  XXI  et  xxiv).  Principes  aultm  accun(U  leia- 
poris  omnirio  contrarii  erant,  quia  bonam   agen- 


57!  PFT!l|  ALPUOXSl  EX  JUDiEO  CIIRlSTlAiNI  871 

us  vilara  eiiam  populum  excmplo  siti  bene  vivere  A  dncerei,  ul  cuin  ea  dormilarel,  et  «c  demtfin  ad 


cogebanl.  Qiia  crgo  ratione  oslcuiii  pntcsl  lot  pec* 
cata  succrcvisse,  iit  propterea  sii  captiviias  (;)Cla  ? 
0»0(l  antem  dicis  propler  malcvnlentiam  quam  ail 
iuvicem  lialicbnnt  cnptivitnicm  ilhim  factani  fiiisse, 
rect.-e  rationis  non  inuiiiliir  ancliora.  lloc  euiin 
peccalum  pars  una  fuii  eoruni  qnai  in  priiua  reccrnnt 
caplivitale,  iicc  proptcr  iilud  tamen  caplivnri  debe- 
rent,  nisi  cuiu  eo  el  nlia  ninjora  co  succrevlsst^iil. 
Majoriiin  eniui  ei  miuoruni  criminum  qiiaulilalein 
nos  nesciinus  disccrnere,  nisi  secuudnm  modum 
idtiouis  a  Deo  iudicl^e.  Hujus  autem  vindicla,  non 
est  uisi  qundrngiula  flagella.  Alia  siint  crimina, 
quorum  esl  innjor  vindicia,  sciiicet  cum  quis  pr£- 
cipilur  vel  capitc  plecti,  vel  laquei  suispensione  ne» 


Judxum  rediens  nuberet.  Qua  de  re  adeo  coutriti 
estis,  ut  nemo  virginem  desponsare  vellet.  Sir  f»er 
ouintiim  successiones  temporuin  diversa  vobis  iiuli- 
cebaniur  mnndaia  malorum,  ut  ipsis  vestrorum  t«- 
sii!Uoniis  probatur  libroruin. 

MoYSEs.  Oinnia  procul  diibio  malorum  genera  coa» 
cedo,  sed  j.un  duduui  inbiantcr  taulai  iribulaiionis 
causaui  audire  desidero. 

Petrus.  Quia  malorum  caiisnm  ignoras,  idcirco 
quarc  lam  longa  sit  ucscis.  Eci^e  eiiim  jnm  in  ea 
mille  qiiadragiuta  aniios  expletis,  et  adhtic  qiianto 
durarc  delieat  temporc,  nullo  scripto  cerlum  habe* 
tis;  forensis  auteui  juslilia  exigil  ul,  puiiilis  aut 
mortuis  his  qui  fucinus  aliquod  commisere»  sequaces 


cari,  vel  Inpidibus  obrui,  vel  etiam  igne  cremari.  *  ^  captivilaie  lilicri  debeant  esse,  quemadiiiodum  ha 


Quoiiodo  ergo  veriini  esse  poiest  mnlevolentiae  cri- 
incii  lunjoribuH  :eqiinri  de!)cre?  Rursiiin  ratio  refu* 
g\l  credere  crimeii  Iioc  lemporibus  ilfis  iu  tnntum 
rcgnasse,  cuui  Aggaei  prophei»  verba  tcsicutur  con- 
structoieuiplo  Deuiu  dixisse :  Magnaerit  gtoria  do» 
mus  isiius  novissini(E  plut  quamprmm^dicu  Dominu* 
exerciiuum,  ei  in  loco  isio  dabo  pacem  (Agg.  ii). 

Mo¥SEs.  Quouiam  oiiiues  uieuruiu  rationum  sunt 
aditus  obslrusi,  tu  inilii,  qua^so,  hujus  quxstionis 
tu:e  soluiiouis  clave  janunm  solve. 

Petrus.  Cuin  capiivitatis  originem  et  caiisam 
ignores,  qiiareeudeiu  tnin  dura  fiierit,  tam  crudelis 
et  inioler;ibilis,  ropoiidere  noii  potes.  In  priina  et- 


betur  scripium  in  lege,  qiiod  exploratores  qui  ad 
considerandam  reproinissionis  terram  missi  erant, 
cutn  Dei  voluiiiati  rel)elles  voluissent  cxistere,  ne 
peccatum  eorum  iniillum  existeret,  quadrafrinta  an- 
nis  morali  suni  in  solitudiiie,  et  in  eorum  dienim 
spatio,  omnes  ilii  pi^aevaricatores  obiere  (Num,  xiii 
ei  XI v).  Quibus  tali  morte  punilis^  filii  qui  a  palnim 
eraiit  iusoules  crimine,  terram  palribiK  proiuissain 
uitroiere.  lii  trausiiiigratioue  quoque  Babylonis  se* 
ptuagiiita  anui  siint  demorati,  donec  deriuictis  oinni- 
bus  quorura  peccatis  captivitas  fuerat  facta,  fiJii  qui 
nibil  commerueruiit  de  jugo  sunt  iiberati.  h\  hac 
ver«  caplivitate  quac  a  Tilo  facla  esi,  innuinerabiles 


eniiu  (-nplivilute  cuiu  alioriiin  inore  caplivoruiu  in  r  J^i^  transicruut  gcneratioucs,  nec  adhuc  ftnem  ha- 
BuL^yloutMn  diicti  fiiisseiil,  iiiillnin  prxter  servitiitem  bet.  Hoc  aulem  factuin  est  contrarinm  ci  serinoiit 
paBiinui  sustinueruut.  Colebaut  euim  agros,  plauta- 


baiit  viiiea.s  aediflcaliant  doiuos,  cum  iixoribus  ct 
iiliis  seciire  vivebnnt.  In  secuiida  autein  lot  ettanta 
eis  opprobria,  et  ta>n  innudita  Intiileruiir,  quibiis  si- 
milia  vel  :equulia  uon  sunt  visa  unquum  nec  audiia. 
Occisi  qiiidem  suiil,  suul  el  creiiiaii,  et  c:«ptivoruin 
luore  vcnditi,  adeogiie  crevlt  illa  veuditio,  douec 
pro  uno  argeutco  trigiuta  darenlur  caplivi,  nec  la- 
inen  iuveniebutur  qui  eiueiet,  sicut  proinisit  Moyscs 
dicens  :  Venderis  immicis  luis  in  servo»  el  anciUtis, 
et  non  erit  qni  emnl  (Deul.  xxviii).  Naves  ctiaiu  ipsis 
iniplelae,  siiie  ullo  rcuiige  vel  guberunculo  vagari  per 
pelngiis  suiit  diniissap,  ad  ipsorum  dedeciis  ei  vilitu- 


queui  ait  Dominus  ad  Moysen :  Non  oeeidentvr  palres 
pro  filiis^  nec  filii  pro  pntribus,  sed  unusqutsque  pro 
peccaio  suo  morietnr  (Deut»  xxiv).  Ezechiel  quoq;ie 
ait:  Vivo  egoj  dicit  Dominus  Deus^  si  erit  uiira  po" 
rabota  hac  in  proverbium  in  lerra  Juda.  Eece  omnez 
aniummecpfUt  anima  patris,  ita  et  animn  fitii  mea  ctu 
Anima  qum  peccaverit^  ipsa  morietur  (Ezech.  xviii). 
MoYSEs.  Et  si  liis  exeinplis  conlraria  e^l  lougsevi- 
tas  iiosti»  captivitnlis,  sed  tnmen  aliis  Icgis  coD- 
cordat  Scripturis.  lu  Cxodo  eniui  dicit  Dominus.: 
Eyo  sum  Dominus  Deus  tuns^  fortis^  zeloles ,  visUitM 
iniquitalem  patrum  in  filiis  in  teriiam  el  quartam  gene^ 
ralionem,  in  his  qui  oderunt  me  (Exod,  xx).  Jei-eini« 


tciu.  Prxierea  postqiiam  in  hac  capiivitaie  dejecti  0  quoqiie  vcrba  suiii  liaec  :  Patrei  noitri  peccaverunt 


esiis,  iiitolerabiliavobisdabautur  mandata,  ne  legcm 
videlicellcgereiis,  nec  vesiros  eam  lllios  doc^reiis. 
Quod  si  qiiis  legetis  enm  aut  docens  filios  iuvetitus 
fuissel,  aut  crerunbatur,  aut  pectiuibiisforreis  acutis- 
siuiis  pectebatur.  Pneierca  nec  Subbatiim  iiec  Pascba 
celebrare  permissi  estis.  Si  vero  quis  hoc  fuciens  in- 
ventus  fuisset,  acerrime  puuiebatur.  Prohibili  super 
hoc  estis  vestros  prisiiiio  iiiore  filios  circumcidere  , 
inullumque  traiisiit  leiuporis,  quo  neino  nisi  in  oc- 
ciilto  suiim  ausus  est  filiuin  circiimcidere.  Circum- 
pidens  autem  iuventus  quivis  poenis  ufljciebatur  gra- 
vi^siinis.  Edictum  prxterea  durissimum  vobis  pro- 
Diufgatum  est,  ul  si  quis  vestrum  puellam  virglnem 
uxorcni  duccret,  prius  eaiu  ad  proTincix  priucipem 


et  non  sunt^  et  nos  tntquttales  eorum  portavtmus 
(Thren,  v). 

Petrus.  Aliter  res  se  habet  quam  dicis.  Si  eniBi 
ita  essent  verba  prophetse,  sibituet  contraria  (»seul. 
Sic  autein  utrunique  dissolviitir.  Quod  eniin  dicitur, 
qiiia  filit  iion  poriabunt  iuiquilatem  patriiin  (E»edu 
xvii),  iia  iutelligitur  si  filii  non  fectiriiil  iniquituteni 
pairum.  Qiiod  autero  dicilur,  quiahlii  porianl  int* 
quitatem  patruin  (Exod,  xx),  hoc  modo  dieantitr 
portare,  si  scelera  fecertut  patrum. 

MoYSEs.  Quod  loqueris  sapientibus  raiionabileni 
et  jiistam  parit  intelligenliam.  iloc  autein  ex  luis 
verbis  intelligi  datur  quod  omnes  seqiuiciuni  geiie- 
rationes  idcirco  iu  p:)trum  captivitate  periiiaiieiii. 


^  .  DIALOGI.  57i 

ppnfX  pMniin  sooraiii,  In  qBaniiim  postunt,opera  A  Cbrisli  capiiviiatis  vobis  causa  exsiiiii.  Mon  aiiiem 


eueqountor.  Quod  si  patrum  opera  dimitterent,  et 
de  captiviiate  exirent. 

Petrcs.  Ua  ntique  sentio* 

MoYSES.  Jam  si  piacet  unti  reatus  magnitudinem 
aperi. 

PETacis.  Quia  Cliristum  Dei  Fiiium  occidistis,  di- 
cenles  eom  maguin»  et  de  scorto  natum,  et  quod 
lotam  gentem  in  errorem  induxil.  Majores  Tesirt 
h£c  et  liis  similia  prolestati  snnt,  donec  totam  ple- 
bero  siiae  pravse  voluntatis  eilicientes  consorlem, 
Tirum  justum  injusie  in  injuslum  valde  judicium  ad- 
dn&cnini,  crucifixerunt  et  occideninl.  Tanti  igitur 
realus  inagnitudo  tam  longinquas  cnptiviiatis  causa 
existil.  Dumque  vos  in  paterna  manseritis  tam  vo 


eam,  sed  malevoleniiain  hominum  e*  invidiam  cau- 
sam.  sciiicet  cauKse,  caplivitatis  causam  csse  dixe- 
runt,  scd  veram  causam  lacuerunl.  Invidia  q.uippe 
Jiidaeorum  et  malitia  causa  mortis  Chrisii  fuit,  mors 
antem  Cbristi,  causa  captivitalis. 

MoYSES.  Si  iilimi  hoiniiieni  lalcm,  ut  dicis,  fnisse 
con$larei,etejus  morlein  iiostr:e  Iribulationis  cnii' 
snm  fuisse,  nullus  ex  nobis  digiuis  essct  viverc.  lnla 
enim  pcccatuni  mnjus  cst  quain  Dcutn  negnre.  Qiii 
enim  Ueuni  ncgal,  fideni  tantuiii  quam  accepcrat  a 
se  alienal ;  qui  vero  Dci  Filiuin  nccat,  pra;ter  boc 
quod  deitateiu  qiiae  est  invisibilis  denegat,  etiani 
illud  supcraddit  peccatuni,  qiiod  rem  visibilem  qiinin 
corporeis  conspicil  ociilis,  caui  eliain  ab  aniini  fiJe 


lontnte  quam  fide,  in  eadem  procul  dubio  existetis  ^  sequeslrat,  cuin  iJ  quod  videtur  mnjorein  dcbeat 


damnationis  tribulatione. 

MoTScs.  Utrum  ille  homo  Filius  Dei  fuerit,  latius 
posiea  dispiitare  oporlebit,  quia  taotas  quxstionis 
auetor  Talidissimi  argumenti  Tehicolo  indiget.  Nune 
i:;terim  hoc  modo  oslendi  voio  qiionam  modo  aul 
ancioriiate  coneris  asserere  quod  is  de  quo  loqueris 
homo  nostrw  tribulationis  causa  exsliterit. 

Pbtbds.  Qnam,  quaeso,  a  me  super  lioo  extgis  au-* 
etoritalein,  cum  jain  superius  mihi  concesseris  tain 
inauditae  afilictionis  inaiidilum  omnino  peceatuni 
caosain  fuisse?  Cumqiie  illud  tu  nullo  prorsus  modo 
ostendere  Taleas,  a  me  judicii  aHiuitns  jubei  ut  ati* 
dias,  nec  unde  comprobem  quierere  debes»  sed  de* 


nienli  credulilatem  afferre  qtinm  qtiod  non  videiur, 
Prxlerea  autem  euni  nostri  patres  spuiis  illituin, 
colaphisaesum,  miiliis  cl  variis  injiiriis  aflccliiin, 
mortique  innocenteraddiclum  criici  aiUxcrunl.  Undc 
non  immerito  boc  scelus  majus  fuii  co  quod  coiumi- 
senint  in  eremo,  ciim  viiuhim  scllicet  atireuin  ado- 
rarentpro  Deo.  Tuuc  vcro  leginius  Deutii  voluis  e 
Israel  omuino  delere,  nisi  Moyscs  pro  cis  iulerve* 
niens  mullo  fletu  el  jejunio,  et  oraliuic ,  Domini 
iram  averlisset,  qundraginta  diebus  ct  qiiadrnginta 
noctibus  assidtii  jejuuii  maceralione  sc  pro  eodein 
peccaio  aflligeus  {Exod.  xxxii) ,  sictit  lcx  perhibct 
dicens  iProcidi  quU  Dominum  iicnt  prius,  quadra" 


slruere  quoquo  pncto  si  poles,  aut  concedere  quod  p  ginta  diebus  panem   non  comedens  et   uquam   nen 

JlAnAaiAaiA    nAn   waIaa      Vawhm»  1!^^.  »^^   _^..^  :...i;^:! ^    LiLjt»*»        Mw^.if^w      A.ti.ii/*      ^Afi^ntn    •«^«ff/i    nttm     natt^tliM. 


denegare  non  Tales.  Verum  iicet  non  me  judicii  cen« 
sura  eonatriiigai,  non  unani,  sed  inultas  super  bac 
re  auctoritates  induram. 

M0T6ES.  Id  est  quod  tolo  desidero  animo. 

Pbtros.  Nosse  debes  qiiia,  qnndraginta  annis 
INhst  Cbristi  mortem  expleiis,  llicrrisolymorum  a 
Tilo  crTitas  fuit  deslructa.  Item  quadragiuia  annis 
antequam  destrueretur,  portenla  et  slgna  in  eailem 
siint  Tisa,  liquido  indicanlia  qnod  h:ec  tciupli  el  ur- 
bis  destrociio  esset  fuiura,  qiiemadmodum  vestne 
doctrinai  libri  testantur.  Aiiint  enim  qiiod  qundra^ 
ginia  annis  antequam  subverlerelur,  nibra  laiia  qiiae 
hapdt  cornibus  anneclebatur,  nec|uaqunm  more  so- 
iito  albescebat,  candela  quof|ue  cnndelabrt  quje  ad 


bibeM ,  propter  omnia  peccata  veitra  qna  gesnsits 
contra  Dominumflimui  enim  iram  et  indignationem 
illius,  qua  advenum  vos  concilalut,  delere  ron  voluil 
(Deu^  ix).  Nisi  igilur  Moysi  oralio  inlervcuissei , 
de  toto  populo  millus  supeiesset.  Ciini  aulciii  hoc 
aliudfacintisquodcrimiiium  quanlilnteiu  exccdil,  Dei 
scilicet  Filiuin  occidcre  pnvsumpsissent ,  iiec  ullus 
essctqui  pro  eis  iiilervcuircl,  nullus  ilnqiic  delniit 
Tivere.  Vides  niitein  qiiia  ila  noti  est,  sed  Deiis  nos 
ct  vivcre  pcrinitiil,  ct  quoiidic  qunuiuui  nnint  oslen« 
dit,  cumnobisin  conspeclu  inimicorum  nosiroriiin 
graliam  pra:slat,  ct  opibus  locupietat,  et  honoribus 
exultat,  sicut,nobis  per  os  Moysi  propheia»  polliciliis 
est  dkceiis  :  Cum  enent  in  terra  liostili  non  penitm 


oeeidentem  respiciebat,  aute  consuetuin  lempus  ex- Dabjeci  eos^  neque  sic  despexi  ut  comumereniur ,  et 


stinguebalur.  VaWx  prxtcrea  leinpli,  nullo  tangente, 
cum  magiio  strepitu  sponte  sua  reserebanlur.  Quns 
com  quidam  doctorum  vestronim ,  nomine  Jonn- 
iies,  filius  Zacbai,  sic  aperiri  sxpe  vidisset,  vulde 
commotiis  tandem  clamavit :  i  Quicscite;i  et  adje- 
cil  :<Templum,templum,  profecto  cognovi  quod  no- 
Ttftsima  tua  concrematio  possidebii,  sicut  et  pro- 
p*iela  sAiiAperi^  Libaneyportas  tua$^€l  comedat  ignis 
eedroi  tua$  (Zadi.  xi).  i  Cum  igitur  ista  prodigia 
«jitadraginla  annis  ante  destructionem  fiierint  visa, 
ei  qoadragesimo  a  Christi  morte  anno  civitas  fuerit 
dcatrueta  a  Tito,  liquido  coucludilur  quod  hsec  sigiia 
9  lempore  niortia  Cbristi  sitit  facia.  Sed  et  hoc  cuin 
al.ia  doctoribos  vesiris  Jostnncs  iulelieiii,  quod  wors 


trn7um  [acerem  pactum  meum  cum  eis,   Ego  enim 
sum  Dominus  Dcus  eorum  (Leo.  xxvi). 

Petrus.  Nou  rcclaui  de  hac  re  iiilclligeutlnm  con- 
cipis.  Ncqtie  cuim  Dcus  ideo  reliquias  de  vestro 
vivere  patitur  populo,  quod  de  eoruni  aliquid  co- 
gitctcoiumodo,  sed  ideo  tnnium  ut  universis  geu- 
tibus  servialis,  et  iii  oinnium  oculis  improperitim  et 
fabula  et  maledictio  sitis,  sicut  vobis  promisit  btor 
legis,  dicens :  Eris  perditus  in  proverbium  ac  fabulam 
omnibus  populis^  ad  quos  te  inlroduxerit  Dominus 
(Deut.  xviii),  et  ut  sitis  toti  populo  in  pnrabolaiu, 
et  proTerbium  quxrentibus  oumibus  ad  invicem. 
Quid  putas  caus(e  esl  propter  quod  Deus  geuieiii 
hauc  ubique  terraruiu  dispcrsniii  prrpctux  serviluti 


575 


PETRI  ALPllONSl  EX  }\}0£0  CURISTIAM 


576 


sulijctil,  el  tol  inalorum  nniltntiouc  camiittvii?  Re-  A  vcslri  biijus  jiisti  pro  quo  ilii  ila  punUisnnt  Honi«;i 


spoiidebiiqne  aUer :  Ob  lalc  poccatuin ,  qiiod  Dei 
Filiujn  juviiliae  tanlum  cau!>a  occiderunt,  ideo  in 
h:rc  mala  devcnerunt.  Quod  si  in  ipso  teiupore  quo 
pcccutuni  a  voliis  cst  coinuiissuin,  tolam  Judaicam 
]M'ngeniein  funditusdclevisset,  inultis  tcniporiim  cir- 
nilis  iransnctis,  cuJpn  oblivlonc  deleta,  a  nullo  inor' 
t:iiiiim  scireiur,  sjcquc  et  iiir;imi:B  opprobrium,  cl 
iiialorum  cvitarelis  pcriculum ,  sicut  et  de  mulli$ 
coiitigit  gcntihus  et  rcgibiis,  qiiorum  gesta  (empo- 
riim  siint  vctustaie  dHcta.  Est  et  alia  causa,  pro* 
pt>*r  qiiam  Dcus  Jtidaicain  uoluit  perdcre  gcntem. 
Yidcbat  eniin  quosdam  de  scinine  vestro  qnandoqiie 
iu  se  crediiuros,  atqiie  salvandos,  et  ideo  propler 
eos   nobiit  omniuo  vestraui   disperdere    stirpem, 


luuiatites,  in  boc  facto  de  Cbristo  prorsus  comicuo 
ruui.  Dixerunt  eniui  quia  princeps  ille  jiistUDi 
nomine,  Joscpli  filium  Jacol»,  qiiein  in  iEgyptutn 
vcnilideraut  Tratres  (Gen.  X3ixvii),  inleiltgebai, 
ejus(|iie  saiiguinem  ab  els  exigens,  propter  eum  lali- 
bits  illos  aflecit  suppliciis.  Al)surdum  aulem  ralioni 
videtur,  iit  id  ab  eis  exigerct  quod  ad  miDus  aQia 
iiallt*  qiiingcntorum  erat  faclum  anuoriim  curricula, 
niaxiiiiecum  temporibiis  quibus  Joseph  veiiundalus 
fiiit,  uulla  lex  essct  qiia  princeps  ille  eos  monis 
reos  convinccre  possei. 

MoYSES.  Rattones  tuas  non  mihi  sufficiunt,  quor 
uiam  non  aliqua  eas  aucioritate  confirmas,  sed 
proprio  flngis  arbitrio,  nec  inest  eis  iilla  nccessiias 


siciit  dicit  Isaias :  Quomodo  ti  inteniatur  granum  in  '*  H"*'^  ^^  ^^  credcndum  tibi   cogere    debeas.  Yolo 


hotroy  el  dicatur  :  Ne  dissipes  illud^  quoniam  benedi- 
clio  eu ;  sic  faciam  propter  scrvoM  meos^  ut  non 
disperdam  totum  (Isa.  lxv).  Teslimonium  autein 
dWitix  circa  vos  pietatis  quod  lifoysi  promissuin  de 
lcgis  libro  protiilistis,  noii  ad  prsesentcm ,  scd  ad 
prxteritam  respicit  nabylonis  captivitatem,  quoiiiaro 
de  ea  quaudoquc  vos  crat  educiurus. 

MoYSEs.  Qiia  comprobas  auctoritate  promissum 
illud  ad  solain  Babyloniae  caplivitalem  perlinerc? 

Pftrcs.  Oiioiiiam  in  loco  iibi  promissum  boc  fecil 
Dctis  nd  Moyseu,  si  paulisper  attendas  superiora, 
riiuideinMoyscn  pra»misisse  invenies:  7 unc  placebunt 
terra:  tabbaia  swa,  cunctn  diebus  tolitudinis  sk<f, 


aiitcm,ui,siv.iles,aliquam  de  propbetisauctoriiatem 
in  medium  deferas,  qiia  captivitaiem  istam  propier 
horainem  illum,  et  eum  Chrislum  esse  necessario 
monstres,  nec  nobis  in  bac  Iribulatione  possecer» 
tum  tcrminum  esse. 

Petros.  Isaias  propheta  ait :  A  finibnt  terra 
laudet  audivimut^  gioriam  jutti  {Isa,  xziv).  lljct 
verba,jusli  liujiis  laudes  ubiqoe  terrarum  fuissc 
ostendunt.  Nullius  aulem  hominis  justi  laudes  uu- 
tis  fiiisse  unquam  audivimus,  ut  usque  ad  fines  terrae 
pervenirent.  Cui  justo  quia  tribulatioiies  qnas  siiie 
causa  passurus  erat  pra^videbat»  his  compatitur  ver- 
bis,  dicens :  Va?  mtVii ;  pravaricantetprcevaricatittnl^ 


qnaudo  eriiis  in  terra  hoslili,  sabbatizabit,  et  requie-  p  pra^varicatione  transgrettorum  pra^varicali  sunt  (L 


tcet  in  Sabbatis  (Lev,  xxvi).  Koc  autem  eis  in  Ba- 
l>yioiiem  diictis  compleium  esse  Ezras  in  libro  Tem- 
porum  coinprobat,  dicens  iiiler  c^etera  :  Ductut  ett 
Israei  in  Babxjlonem ,  et  servivit  regi  et  fitiit  ejut , 
doncc  celebraret  terra  Subbala  tua.  Cunctit  enim 
diebus  desolaiionia  egit  Sabbatum  {II  Par.  xxxvi), 
In  his  verbis  liquido  appan;t  quia  de  prima  capti- 
vitale  loqualur. 

MoTSES.  Auctoritas  ista  meac  non  suflicit  dubita- 
lioni,  quia  non  monslrat  nos  propter  hominem  ilium 
in  hanc  decidisse  captivitatem. 

Petrus.  Quod  evideniius  lestimonium  qnocras  vos 
propler  Chrisli  inortcm  hanc  subisse  captiviialem, 
qiinm    id  qiiod  scriptum    apud    vos    legilis,  qiiia 


(XXI v).  Prxvidens  enim  propbeta  quaspropbetisDei 
adveoium  pracnuntiantibus  tribulationes  illaturi  es- 
sent,  iii :  Praivaricantet  prxvaricati  tunt^  intuiUisau- 
tcm,quianecinerobris  contenti,  ipsum  etiamcaput 
invidia  pleni  quibuscunque  posscnt  modis  essent 
oppressiiri,  ei  secundum  corporis  passibilitatein 
0C4'isuri,  prsvaricalionis  nomen  ingeminavit,  ita 
subiiciens,  prcevaricatione  trantgrestorumpravaricaii 
tunt,  Sed  quia  pro  li(»c  peccalo  pcena  plectendi  es* 
sent,  «lictiinte  spiritu  pnrsciens,  illico  subju:)g('ns 
ait :  Fortitudo  el  fovea^  et  laqueus  super  te  qui  kttbi- 
tator  et  terrw  (ibid.).  Inler  caetera  qtioque  de  eailem 
geiite  ait :  Cravabit  enim  iniquitas  sua,  et  corruet^ 
etnon  adjiciet  ut  returgal  (iHd.)^  ubi  videlicet  cer* 


sciliccl  in  ipso  adhuc  captivitalis  exordio,  quidam  D  ^""^  ^^^^^  terminum  evadendi  captivitatem  fundims 


icrrx  vcstrae  prinreps  decem  de  meliorihus  totius 
Israelitici  populi,  AnaniamscilicetTerradionisfilium» 
SimeonemGamalielis  filium,  Ismael  Elisei  filium,  et 
Achiba  ca*terosque  captos  in  carcerem  misil,  scisci- 
laiis  ut  quid  jiistum  vendidiftsent.  Lex  enim,  inquil, 
discernii  ut  qnicunrjiie  Judseitm  vendiderit,  mortis 
intiiietur  sentcntia.  Et  vos  igitur  secundum  juilicium 
Irgis  mori  debeiis.  i  Diclo  decrcto,  vario  dat  corpora 
loio.  >  Non  cniin  omnes  una  coercuit  poena.  sed 
singiilis  siugulr  3unt  gcnera  inortis  proposita.  Alium 
videlicel  ignis  cremavit,  alier  ferrci  pccliuis  ungui- 
luts  laceratus  exspiravit,  alium  vcro  mors  quaivis 
(liversa  consumpsit,  qucmadmodum  mortes  illas 
Yosira»  doctrina!  liher  cxposuit.    Docfores  aatem 


depressit.  His  consona  Dominus  per  curodero  pro- 
phetam  in  alio  loco  posuit  dicens  :  Nunc  ingresm 
tcribe  supcr  buxum^  et  in  libro  diligenter  exara  iilud, 
et  ertt  in  die  novissimo  in  tettimonium  nsque  iu  (rter* 
num  :  P^ypulus  enim  ad  iracundiam  provocant  ett^ 
et  fitii  mendaces^  filii  nolentet  nudire  tegem  Dei^  qui 
dicunt  videmibns  :  NoUte  videre,  et  aspicietttibus : 
Nolite  aspicere  nobis  ea  qu<B  recta  sunt.  Auferte  a 
me  vram,  declinate  a  me  semitam^  cesset  a  fade  no- 
stra  sanctus  Israet  (Isa.  xxx).  Buxus  lignuin  dumm 
est,  et  imputriliilc.  Ideo  auiem  iii  biixo  sccibi,  el  iii 
libro  diligenter  prascepil  exarari,  ut  in  aeternum  dii- 
rarel,  el  usqiie  in  novissfroum  diem  in  testimonium 
incredulitatis  sii»  et  opprobrium  permaneret.   Pcr 


577 


DIALOGL 


/;ac  etiam  qaod  ait,  eriiin  noviwmo  die,  elc,  iiuinii  A  de  fovea  bauricndam  valeat,  apcrlc  datiir  intelligi, 


r|ciia  usqoe  in  noTissimnin  diein  perscverarct  ennr 

J(0<lacoriiin.   QuiJ   autem  el  quare  scribi  debent, 

iil  rumqne  in  »no  versu  Insinuai  cum  dicil :  Populus 

en  fnt  ad  iracnndMm  provocam  efi,  et  filii  mendaceSj 

fiimi  nolentes  audire  tegem  Dei,  De  qua  lcge  Dei  di- 

xi^  ?  Si  cniin  delegeDei  quam  per  MoyKcii  dedenit 

di^ere  vellct  propheia,  nolenies  audirc  legem  Dei, 

ctt  ^'^  j^iH  iitam  freqiienter  audisseiit,  utique  non  lii- 

cefet  lioo,  sed  nolentes  implere.  Du  iege  cigo  qiiam 

(\»lurus  eral  Christus  intelligebat,  de  qua  quoii  e:iui 

audtrc  noKenl,  proplielajam  praesciebat.  Qiiod  aii- 

\efn  iiunlit,  qni  dicunt  videniibus :  NoHte  videre,  et 

Qtpic*eutibus  :  yolite  aspicere  nobis  ea  qute  recta 

sunl.  Auferte  a  me  viam,  deelinate  a  me  semitam,  boc 


qiiia  vestra  capliviias  in  tantain  venit  dcjeciionem, 
quodnuiiquam  iu  prislinam  rcdibiilibertalem.  Quod 
auieni  propler  quosdam  qiii  quandoque  in  Chrisliim 
rredituri  suut,  ideoqiie  salvandi,  Deus  vcslrum  ser- 
vare  voluit  scmen,  ideo  propbela  sub  debcriplioiio 
gratiam  benedicti  subiiitulil  dicens  :  Quomodo  si  ii," 
veuiatur  granum  in  bolro,  et  dicatur  :  Ne  dissipes 
illud  qnon':am  benedictio  est  {Isa,  lkv;,  eoilcm  inod» 
se  ndnime  vos  dispeisurum  promisit  cum  dii ii  : 
Sic  facinm  propier  servos  meos^  ut  uon  disperdam 
totum  (ibid,).  Qiiaro  ai.tein  bnc  pioniiherii  iil.co  ape* 
rit  diceiis  :  Educum^  inqiiit,  de  Jucob  semen,  et  de 
Jttdapossidentem  moulesmeosj  et  hwreditatemmeam^ 
electi  mei  et  servi  mei  habitabunt  ibi  (ibid,),  niouies 


quidem  addidit  propter  Joannem    filium  Zachari»  B  videticel  apostolos  appi^ilaiis,  qui  ut  nioiiles  excelsi 


Cliristi  prsecursorem  {Joan.  i),  et  ca^teros  qui  Cbrl- 
sloiii  bon  solum  ventunim  pruedixeruni,  scd  etiam 
digito  osiendcnint,  quibiis  Judaeos  non  esse  prx- 
noscebat  credituros,  sed  hiijusniodi  verba  dictu- 
ros.  Qtiod  autem  in  seqiienlibus  dicunt  prxtereun- 
dum  non  est.  Dicunt  enim ;  Cesset  a  facie  nostra 
Manctus  Israei.  Quisnam  est  iste  sanctus  Israel? 
Nunquid  Deus  visibilis  est ,  iil  de  eo  dicereiit , 
ceuet  a  facie  nostra,  aut  de  re  inviiiibili  dici  potest, 
qucMi  ab  biimana  facie  cesset,  cum  ab  ea  videri 
iiou  possit?  Si  ergo  quscras  Dcuin  qiii  possit  vide- 
ri,  non  iovenics  nisi  Chrislum.  Ipse  eniin  et  iinus 
cuni  Paire  est  Deus  ( Joan.  x , ) ,  el  tamen  per 
humanilalem  appaniit  mundo  visibilis  (Tit.  iii).  Cum 
anteui  tot  eorum  praevaricatioiies  pnemisissel,  vin-  ' 
diclam  ipsius  peccati  subintulit  diceiis  :  Pro  eoquod 
reprobaslis  vetbum  hoc^  et  speraslis  in  ealumniam  et 
iumultum,  et  innisi  estis  super  eo,  propterea  erit  vobis 
iniquitas  hoec  sicut  interruptio  cadens,  et  requisita  in 
tHuro  excelso^  quoniam  subito  dum  non  speratur  veniet 
amiritio  ejus^  et  comminuelur  sicut  eonteritur  lagena 
figuli  contritione  preevalida  et  non  inveniebnm  de 
frttgmentis  ejus  lestam,  in  qua  porletur  ignicuius  de 
f*iceniiio,  aut  hatiriatur  parum  aqua:  de  fovea  [ha. 
3f  XX).  Verbuni  Dci  Cbrisius  csl  (Joan,  i).  Qiii  ergo 
''^^probai  Cbrisliim,  iilique  reprobnt  et  Yerbutii  e 
c  «nverso.  Puiiiti  itaque,  quia  Dei  reprobaverunt 
^erbuin.  puniti   coiicluduntur  «|tiod  reprobuveruiit 


toli  mnndo  suiit  coi>specii,Iict;t  in  sequeniibus  nioi> 
tem  sanctum  singulari  iiuniero  prolatum  inielligat 
Cbristuui;  electosaulem  et  servos, sianctos  quoslibet 
alios  vocans,  pn>f)ter  (|uoru:n  ftiiura^i  salvatioiiein 
vos  estis  reservali.  De  bisauiom  qui  non  sunl  cre- 
dituri,  quam  subjicial  seiiteiitiam  aiidi  :  Vos,  ait, 
qui  dereliquisiis  Dominnm,  qui  obl.ti  esiis  monieni 
sanctum  meum,  qui  pouitis  foitun^e  mensaniy  et  /t- 
batis  svper  eam,  numerabo  vos  in  gladio^  et  omHes- 
in  caide  corruetis,  pro  eo  quod  voeavi  et  non  respon" 
distiSy  locutus  sum  et  non  uudistis  (Isa.  lxv).  Iiicre- 
pata  vero  eorum  iniqiiilatc  lioc  modo  condemnai  eoa 
et  aliter  sctlicel  laudaiido  suos  fidcles,  ct  increpando 
infideles  his  verbis  :  Propler  hoc  hcec  dicit  Dominut 
'  Deus :  Ecce  urvi  mei  comedent,  et  vos  esurietis;  eece 
servi  mci  bibent,  ei  vot  sitielis;  ecce  servi  mei  le^tu* 
buntur,  et  vos  eonfundemini ;  ecce  servi  mei  lav^ 
dabunt  prce  exsuUatione  cordis^  el  vos  clamabitis  prce 
dolore  cordis,  et  pres  contritione  spiritus  ululabitis^ 
et  dimittetis  nomen  vestrum  in  juramentum  electis 
mm  (t6id.).  El  quia  omnibtis  bis  inaiis  iruiisacrn» 
aliqua  adbtic  spes  evadetidi  capiivitaiem  non  pos- 
set  esse  residua,  adjicit  aliud  quod  eis  toUiiii  ridiici;u 
toliat  solatiuin.  Dicit  eniin  :  Jnterficiet  te  Dominus 
Deus  tuus  (ibid.).  Qiiiinterflciturnequaquam  uilerius 
quod  fiierat  reparattir.  Qiii  igitur  iii  iafiileliiate  per- 
nianebunt,  reparari  iion  poterunt.  Hocde  infidelibus 
dicto,  de  credituris  siibjicit    iia :  Et  vocabii  servos 


CSiristuin,  et  eonfisi  sunt  in  verbis  docloruai  siio-  wy  suos  nomine  alio  (ibid,).   Cum    eniiii  scrvi   fiieriut 


i^wn.  Coutritioauiem  pro  isto  eis  eveuiura  peccato, 

<ft  uam  sit  dura  coiisidera.  Eveniet  eniin,  inquit,   eis 

MUerruptio  subita,  ideoque  magis  nociva,  et  de  111010 

^  ^cei&o,  quia  quodlibet  tanto  niagis  eoutcriiur  iii 

i^jio,  quanto  de  celsiori   ceciderit  loco.  Cuiiiparatur 

^  Miaiti  lagens  figuli  comminulae  contritio  ista,  tati- 

^^aque  ut  dicitur  erit,  qnod  de  ojits  confraclione    ncc 

^^^ta  remanebit.  Oinuis  qiiippe  vasis  fraciura,  scili^ 

^  ^ri,  etin  aliquod  opus  utile  potest  reOig-,  tesiula! 

^  «teui  vas  si  confriiigatur,  contriiione  valida  paries 

^Sus  ad  iiibil  uliles  esse  possunt :  ct  quo  tiiagis  testa 

f^^^assala  dural»  tanto  seinper  augetiir  fractura.  Cnin 

'  ^.jque  tali  lestae  eoruin  contritio  coinparetur,  qu» 

'^*^»  ad  igfBkein  de  «inccjidiD  tollendum.  nec  ad  aqnaHi 


Cbrisli,  a  Christo  diccntur  Cbrisliani  (Act.  xi) 
Quod  autctn  scquitur,  et  dimittetis  nomen  vestrum 
ffi  jnramentum  eleciis  meis,  lale  cst  ac  si  dice^ 
ret  :  Jurabunt  clecti  inci  in  noiuen  veslrum,  sicut 
bodie  usque  a  Cbrisiianis  jurando  dicilur,  cum  ali- 
quid  qiiod  noluiit  facere  rogaitlur  :  1  Juda.'us  sint 
ego,  si  faciain.  1  Idcm  i|isuni  Amos  propbeia  aperte 
comprobat  diceus :  Audiie  verbum  istud  quoa  ego 
ievo  super  vos  y.iancium,  domus  Israel,  Cectdil,  non 
adjiciet  ut  resurgut  virgo Israel.  Projecta  est  interram 
suam,  non  est  qui  suuitet  eam  {AmoSf  v).  Iteiu  ipse 
aiibi :  Venit  finis  super  popuium  meum  Isruel,  non 
adjiciam  uitra  ut  pertranseam  eum  (Amos,  viii).  Quod 
utrunique  vobis  itpein  cvailcudicaptiutatcuifundiluii 


S79  PFITRI  ALPIIONSl  EI  JUDiCO  CHRISTIANI  SSO 

tollit.  Ipsc  ciinm  lioc  maliim  vobis  propler  Cliristiim  A     Petro?.  iure  igitnr  pars  tolins  dcbcl  stiscipm 
cvenisse  confirmal, 


dicens  :  H(pc  dicU  Domintts 
Deus  :  Super  tribns  sceteribus  Israel.  et  superqnatuor 
non  conrertam  eum,  pro  eo  qnod  vendiderii  juitiun. 
et  pauperem,  pro  ealceamentis  (Amos,  ii).  Hoc  in  loco 
qnotuor  pro  quarlo  posuil,  itlemqiie  fuildixisse  super 
quatuor,  quaiii  si  dixissel  ««pcr  quario.  Huic  simile 
Salomon  perUibel.  Ail  euim,  secundum  quod  Ue- 
br^jcorum  libri  leslanlur:  Triasunt  difficilia  m7it,  et 
quatuor,  qua*  penitus  ignoro  (Prov.  xxx).  Si  Iria  bic 
per  se,  ei  qiialuor  per  sc  inlellrgere  velis,  sepiein 
flenU  Ipseaulein  non  nisi  qualuor  numerat,  quae  se 
ignorasso  insinual.  Ergo  oportet  ul  qtiatuor  pro 
quarto  accipiamus.  Sic  el  in  hoc  prophela  esl  acci- 
piendiis.Hoc  aulem  quarUim  scelus  esl,  ul  illico 
subdil,  quia  vendidcrunt  argento  justum  {Amos,  ii) 
Quem  scilicel  jusluin,  Chrislum  inlelligi  convcnil. 

MoYSES.  Idoiiea  et  digna  laude  huc  usquc  dixcras 
omnia,  nisi  lianc  inlroduxisses  aHCloriialem,  qiiae 
imlla  consislil  ralione,  prascipue  cum  inulta  conlra 
lioc  objici  possint  adversa.  Pluresenim  anie  le  vcle- 
res  hunc  eumdem  versiculum  contra  Jiidxos  in  le- 
8limoi)ium  protulcre  frequenter,  sed  nulla  luiari  po- 
tuerunt  ratione.  Sed  le  prudentem  viruin  maxime 
miror  tam  vilem  iutroduxisse  rationem,  quae  nullius 
firmilatis  fundamcnto  insidai,  prxserlim  com  omnia 
qusc  contra  boc  dici  vnleaiit,  ipse  optime  scias. 

Petrus.  Considerans  omnes  qui  anlc  me  banc  in 
Juda^os  recle  quidem  induxisse  aucioritatem,  sed 
Judaicas  ohjeciiones  non  sufDcienter  nec  aperie  de- 
ftiruxissedicuntur,  ex  industria  in  praesenti  loco  eam-  ' 
dem  induxi,  ut  onuics  quae  fieri  possunt  objecliones 
ut  melius  polcris  facias,  et  earum  destructioiiem 
mutaia  vice  suscipias. 

MoYSES.  IIoc  primum  verbis  recte  objici  potest, 
qnia  dicens  propheta,  super  tribus  sceleribus^  statim 
suhjunxil,  ostendens  qiiod  Israel  Iria  illa  peccaia 
conimisciil,  Christuin  aiilem  quem  vos  inlclligere 
vuliis,  iiou  Israel,  sed  Jiida  occidit. 

PCTRUS.  Nullum  lua  ohjeciio  ingcrit  impedimen- 
tam  mihi,  cuiii  uinnia  frequenlissime  testenlur  vo- 
luminn  pro  Jitda  Israel  poiii. 

Mo\sES.  Utnsseris  ila  essenon  ambigo.  Sed  ciim 
peccaium  Juda  supra  reiiilcrit,  ct  conseqiienier 
Isnielis  pcccatum  subjunxerit,8atis  innotescil  quod 
peccatnm  Israel  a  peccato  Jiida  aliud  sit. 

Petrus.  Nec  hoc  ine:B  ohstat  rationi.  Peccatum 
enim  quod  lantuinmodo  Juda  fecerat,  peccatum  Juda 
appellat,  quod  aotem  Juda  simul  fecit  et  Israel, 
peccalum  vocatur  Israel. 

MoYSEs.  Cum  Israelis  popuhis  totus  per  omnes 
terras  divisus,  Hierusalem  terram  nequaqiiam  inco- 
leret  illls  tcmporibus,  quonam  modo  mortis  Christi 
baberi  poiuit  reiis? 

Petrus.  Nunquidnam  negas  cum  Jnda  mngnam 
filiorumBenjaruin  tt  Levi  partemtunc  Hierosolvmis 
fuisse? 

MoYSEs.  Quod  ccrlum  omnibus  est,  n^^gare  quis 
audcat? 


nomen.  Estet  alia  noninfcrior  causa  quia  videlicet 
Israel  populus  licet  tunc  morti  non  corpore  prxsens 
adfuisseu  andito  tamen  quod  eorum  feccrant  socii, 
cons(»rle8  culpa;,  laudalores  et  consentanei,  ei  par- 
ticipes  omnino  facti  sunt  voluntatis.  VoluDlas  iiaque 
eis  pro  faclo  est  reputanJa. 

MoYscs.  El  sicut  (licis  tta  esse  concedam,  tamen 
qiiod  liber  ait  quod  ;pro  jnato  vendilo  hoceis  s.cci* 
dcrit,  ad  Israel  posse  periinere  noii  video.  Ipsi  enim 
Christum  quem  dicis,  non  vendidisse,  sed  iaiOQin 
a  Juda  Iscariote  legunlur  emisse  (Matth,  xxvi ;  bu. 
xxii;  Marc.  iv). 

Petrcb.  Objectio  tua  nmia  rationts  innitiiar 
anchora,  quia  qni  ut  Christus  vendereiur  con- 
B  sensum  auxiliumque  adhibuerunt »  non  minus  qiiain 
si  ipsi  vendidissent  sceliis  incorrerunt  (Rom.  i).  Ne- 
qiie  enim  et  Salomon  idola  fiibricavit,  sed  qiiia  ii\o- 
ribus  et  concubinis  fiibricaniibus  assensom  prffbnil, 
eum  fabricasse  litiera  dicit  (Jll  Reg.  xi). 

Moyses.  Licet  in  supradictts  verum  fatear  tc  di- 
xisse,  nulla  tamen  necessitas  me  cogit  concedere 
hiinc  justiim  Cbristum  intclligi  oportcre,  cuni  Jose|)h 
sano  iniellcctu  dehent  accipi,  qucm  fratressuiiri- 
ginta  argeiitcis  vendidere  (Gen.  xxxvii). 

Petrus.  Si  Josepli  volnissel  inlelligi  propheia, 
per  jiislum,  non  quarium,  seJ  potius  primuro  dixis- 
set  peccalum.  lllud  entm  prius  commisere  deiiclum, 
propter  qnod  poslea  Pharaonis  snnt  passi  durissi- 
mum  jngum  (Exod.  xti).  Sed  cum  poenitentia  peracla. 
C  jam  sint  liberati  a  poena,  quare  de  iudulto  rursus 
crlminenlur  peccato  ? 

Moyses.  Et  si  defendere  nequeo  de  Joscph  hoc 
diclurn  fuisse,  altamen  de  alio  quolibet  justo  dictom 
esse  possum  nssercre. 

PcTRUS.Indignnm  ncc  ralionnbile  csse  vidctnr.nl 
cum  tantum  crimen  ^it  quod  indulgeniia  niilia&d- 
qnalur  propter  quod  divina  senlentia  in  totumlsrft^ 
lis  desasvial,  populum,  illius  celetur  ac  igiioreiur 
persona  in  qiiem  illud  fuit  admissum,  insitpercum 
reatus  iste  in  Hcbraco  sermone  tali  describatn: 
vocabulo,  quale  imponitur  illi  qni  negaverit  Deiiro. 
Vendilio  autem  Judxl  non  ar^quatur  nogationi  Dei. 
Sed  ipsi  lalem  ac  tantum  vendidernnt  hominem 
|.  Chrisliim  videlicet  Filium  Dei,  quod  in  culpa  sunt 
pnres  Deum  negantes. 

MoYSES.  Quatuor  volo  ostendas  peccata,  qoaB 
omnia  paleant  ad  Deum  negare  esse  aeqiialia. 

Petrus.  Quod  liber  tacuit  ego  nescio  aperire,  sed 
forsitan  primum  fuit  peccatum,  ciim  in  eremo  vilu- 
lum  conflatilem  pro  Deo  adorarunt  (Exod.  xxxn), 
in  quofacto  satis  verum  Deum  ncgaveninl,  etquia 
hoc  peccatum  ab  omnibns  est  perpetratnm,  itleo 
communc  fuit  omnium.  Secundum  est  in  quoet 
Deum  simiUier  negaverunt,  et  omnes  cominaniier 
peccaverunt,  quando  videlicel  Jeroboam  vttulos  si- 
miles  fabricavit,  ei  ab  omoibus  adorari  consliiQit 
(///  Reg.  xii).  Terlium  autem  cum  Dei  prophelas 
universi  eaJom  voluntaie  occiderunt,  et  ^um  dicia 


5SI 


DIALOr.L 


Btl 


coiilempseruni  {//  Par.  xxxvi).  Qiiarlum  vero,  qiioil  A  <^um  crgo  Dw»  se  occisiiroin  promiUat,  et  vivifiea* 


majiis  omikibus  cst  et  graviiis»  qnod  nec  vcninle  dl- 
e!lur  esse,  quaiido  Chiisliim  Dei  FiHiini  et  hoiniiicm 
ih  omni  percaii  contagioiie  arieniiin  (Isa,  liii  ; 
/  Petr»  ii),iniqiie  veudideriint,  cl  injiisln  coiidemna* 
veruiit  iiece.  Ecce  in  hac  niictortalc  quam  advRrsiiin 
le  inttuxi,  citncia  qu:c  objicere  poiiieris  tiullo  slnre 
vigore  prohavi,  et  Chrisio  rationahilitcr  convenire 
coiiclusi.  Hac  igiiiir  et  oinnibus  suprailiciis  aiuctot-i- 
taiibus  in  inconvulsa  fi rinilaic  rundatis,  prohatuin 
indiibiianler  arhitior  essc  lam  lon;;xvam  hanc  capti- 
vitaleiii  ob  Clirisli  mortein  e(  nialevoleniiam  cve- 
oisse.  Concluso  autem  quod  ptopter  Ch:istuiusit 
captivitas  facla»  conscquitur  qiiod  ct  vos  de  ea  non 
exibitis,  doinx  palriim  veslrori.in  in  vohis  pecca- 
tum  emendaltiiis»  idem  quod  uoii  crediderunl  crcde- 
tis.  Mundaia  vero  mente  cujusqiinm  a  ciilpn,  con- 
fcstiiii  eum  cousequeUir  pieias  divina.  Qnod  eiiain 
quidam  dotionim  \e»(roruni  siibiil.us  el  occultis 
vobiit  exprinii  verhis,  si  vestrsc  illud  peiieirassel 
duritia  tueiiti.s.  Intcrrogaius  ouim  qiiando  fliiiis 
I)avid  essei  veulurus,  c  hodie,  ail,  si  verhis  credide- 
riiis  ejiis.  i  liis  cniin  vcrhis  iniflligi  dedit  quod  qiii- 
ciinque  quavis  hora  luandalis  Christi  ohedicus  et 
crediihis  fuerit,  iliiro  Dei  Filiiis  ad  eum  accedit. 
Manifcsle  etiam  ei  Iquido  liht  credo  palere  qiix- 
Giinqiie  ego  vcsirorum  iiltrorum  prohavi  (estiinonio. 
Mccumigilur,  fratcr,  ojiisdein  Christl  niisericonliam 
ini|dora,  ul  totius  faisitniis  crrore  suhlnto  lu%  nien- 
tis  oculis  vero!  liJri  e(  (otiiis  honitatis  spleudorem  ^ 
parileret  auiorem  inrundat«ei  reciaiu  fldein  in  fiiliiro 
digna  niercele  coinpensel,  ut  pcr  «am  de  capiivitate 
exeas.  Amen. 

TITLLUS  lir. 

De'  Mlnfla  Jiida^orum   eonfutanda  creffutiiate  tuper 

moriuoritm  suorum  reiiirreclione^  quos  creduni  et 

reMurrevlurot  esse^  el  iierum  Itrrum  iucotere, 

MoTBCS.  Quod  ad  prapseutem  pertiiinit  titiiliiro,qiiae 

sciiicct  nostrx  tam  ioiigae  rnpiivilatis  fiierit  causa, 

quove  modoeam  valeainusefltigere,  ciincta  qua'd4^ea 

oportuitdiici,  inexpugnabilihiis  eievideutissimis  pro- 

basti  rationihus,  iiecquid  de  ea  ulleriiis  aut  duliiian-  . 

diim,aatqu?prendumftit  vidco,uiide  nt  ad  alia  ti*ans« 

eamiis,  prout  superiiis  fuiit  in  ordiiieiiigeslaexopto. 


inriim,  4|uaro  tibi  fidcs  iioslra  super  bac  reviJelur 
abjiciema 

Pktrus.  Auctoritas  isla  a  raiionis  esorbilat  se- 
mita.  lioc  ciiim  verhum  ad  ostendendaiu  suam  oui- 
ntpoieniiara  dicit,  non  quod  ipse  vcsiros  moriuos 
stiscituiurtis  sit. 

MoTSEs.  A  Die  qna  Deiis  boc  se  facturum  promi- 
sii,  usque  in  prasciiietn  dein,  coucediseuin  a.i^uau- 
do  lia*c  fucisse  miracula  ? 

Petrus.  Oinnia  utique  fecil.  Ipsceiiiin  Mariani 
sororem  Moysi  propbetae,  Job,  hzechiam,  r^aaiiiany 
et  alios  quuiiiplures  cum  voliiit  peicussil,  luin  vo- 
luit  sauavit  (;Vum. xii;  Jo6.  \uilV  Reg,  iii;  xx). 
Iieui  ip^ic  in  una  uoGie.onmia  pii.i.o^euiia.i£gy- 
D  pti  iiilerfccit  (Exod.  xii),  et  Mib  uiiiuH  iioctis  spaiio 
in  castris  SeuiiacJierib  ceudiui  octogintu  «luiiuitie 
miilia  occidit  (7 1^  lleg,  xix).  Sed  iuetu  e  contiario 
iu  inanu  klias  lilium  vidi«a:  {ill  Reg.  xvii),  in  iiij  u 
auteui  Eiibjci  ^uitaiuilis  lilium  siiscitavit(i  V  Heg.  iv)» 

MoYSES.  Qiiandoi|uidem  euui  jaui  fccisbe  lta;c  cre- 
dis  iiiir.icula,  qiiid  te  credere  probibet  cuiu  adbuc 
quaudoqiie  facluruin  eadeni  ipsa  ? 

Peirus.  Oiunipoteutem  inortiios  suscitare  posse 
uon  itego  (/  Lor.  xv),  quiii  oiuiies  lioitiiiies  bi  die 
jiidicii  ab  eo  resuscilaudos(Joa/i.  v;  Mutih.  xxiv),  el 
cotiliteor  et  credo,  sed  qitod  adjiciiis,  qnia  sciiicet 
dcuuo  tcrras  inhahilaiuri  siiit,  non  credo. 

MovsEs.  Ncc  boc  lihi  i-ouira  iidciii  essc  debet  vl- 
deri,  cuiu  ab  Elia  vel  Lliso^o  resuscitalus,  postea 
ioitgani  vitain  duxerit,  uxurem  hahuei  il,  lilios  ge- 
nuerit,  et  pristina  buuiauae  vilas  cuncta  oflicia  iiii- 
pieveril. 

Petrus.  Yeruin  est  et  bcncpotuit  cs^se,  vcl  perini- 
racuium  vcl  per  preccin  saiicd  viri,  quia  corpus  iion- 
duineral  dissolutuiu,  quamvis  etiatn  neitiiaquam  cre- 
deremiis,  uisi  lestiiuouiuin  super  boc  propbciicuin  ba- 
bereuius.  Yeruui  ca  qux  coiiirausuincoi*tiiigere  so- 
lenl,  fides  houtinura  suscipere  facilc  iion  sotei,  nisi 
tHUumcoufirinenlur  auctoritate  prophclaruni,  quthtis 
oniuiuut  favorapplaudalaudi(oruin,etutea  ipsaaper- 
tibsiine  loquantur  propbets.  Uoc  auiem  iiullus  aperte 
prouiuuiavit  proplieta.  Sedcum  veslri  bocdixerintdo- 
ctorcs,  uenio  tJiuen  ex  bis  qui  ante  Christuiu  luerunt 


Quodigiiurin  librinoscxordioerraredixisti,eoquoJ  D  "**'*'*  pr*^«*»»-  Sequace»  auiemerrorem  hunc  inve 


post  caplivitatis  evasionem,  iniisilalom  nohis  inira- 
ciilomy  scilicet  inortuos  qui  deuuo  lerras  inhabita- 
rent  resuscilari  a  Deo  crederemus,quare  in  bac  lide 
err  .re  tibi  videamur»  precor»  af»erias. 

Peteds.  Hoc  niiraculnm  Tosii>el  apseritis  esse 
prxier  usum.  Quidqnid  autem  prster  cousiietiidineni 
eTenil,  siiie  auctoriiaie  aut  ratioue,  antequam  eve- 
niat  non  deliet  credi.  Errorem  igitur  judico  credere, 
qiiod  nutla  potes  anctoriiate  prohare. 

lioTSEs.  Hoc  saiie  mubis  aiictoritatibus  probare 
valemus.  Moysi  euiin  hoc  ptobatur  tesiiinouio  di- 
ccnlis  ad  populum  israel :  Videte  quod  ego  sim  so/nf, 
«1  non  sii  aiius  Deus  profter  me,  Ego  occidam  el  ego 
nmef^piamf  percuiiam  et  ego  tanabo  (DeuL  xsxii). 


ncre  ut  Jud^eoruin  geus  in  sua  persisteiet  iufide- 
iitale. 

MuvsEs.  Et  si  doctores  nostros  seducendl  caiisa 
finxisse  ba*c  astrnis,  qiiid  de  prophetis  idein  facien- 
libus  respondebis?  Aii  euini  Isaias  :  Vivenl  uiartui 
tui  :  inierfeeti  mei  resurgent,  Expergiscimini  el  lau- 
date  qni  habilalis  in  puivere  {Isa.  xxvi). 

Petrus.  \crba  lucc  ncquaquam  ostendunt  roor- 
tuos  vesiros  ad  inhabitandam  terram  resuscitari, 
qiioniam  si  diligeuter  quod  diciiur  attendaiitus  nec 
mortitorum  resurre«*tioiiem  ibi  patenter  praesigiialain 
inveniemus.  Alioquin  sibiinet  prophela  cotiirariiis 
esse  videbiiur,cum  in  superioribus  dixerit:  Moriemes 
Hon  virm,  giganies  non  rcsurgeni  (ibid.\.  Quod  iptur 


L83  PLTUi  ALPllOiNSl  E\ 

et  a  iiaiuras  nsu  disscniil,  el  ipsi  propheue  contra-  A 
rielalciu    iiigeril,  ucquaquam    secuiidum    libilum 
viiiusciijusque  ad  sensuiii  nalurx  conlrarium  debet 
exponi,  cum  uliier  sano  sensu  possit  intelligi,  nisi 
iiecessaria  ralio  ila  coegerit  accipi. 

MoTSEs.  Audire  deiectat  quonam  alio  modo  versus 
hujiis  senlentix  juste  queat  inteliigi. 

Peteus.  Diiobus  niodis  verbum  hoc  inteUigi  po- 
lest,  videlicel  ut  vel  de  exlrenii  judicii  suseitatione 
(liciuni  credatur,  vel  resusciiationis  nomine  caplivi- 
latis  evasionein  significaverit.  Hic  autem  sensus  ma« 
gis  ad  literam  periinere  videtur,  cum  paulo  superius 
prophcta  siise  geiitis  caplivitaiem  et  alOictioneni  de- 
fleverit,  statimque  divina^  promissionis  et  pietatis 
solatium  intulit  dicens  :  Vivenl  mortuif  et  reliqua. 
Nec  hanc  evasioneni  quolibet  incerio  terapore,  sed  ^ 
post  modicum  lempus  eventuram  insinuat  dicens  : 
Vade^  populus  meus^  inlra  eubicula  lua^  claude  oslia 
tua  super  le^  abscondere  modicum  ad  momentum^ 
donec  pertranseat  indignalio  (ibid.),  llaec  ad  captivi- 
taiem  congruentcr  referunlur. 

MoYSES.  Nunquidnam  aliquid  tale  in  verbis  Da- 
isielis  objicere  poteris?  Ait  enim  :  MuUi  de  his  qui 
dormiunt  in  terrce  pulvere  vigilabuntt  alii  in  vitam 
cnternam ,  alii  in  opprobrium  ut  videant  semper 
{Dan»  xif). 

Petrus.  Tanto  longius  auctoritas  haec  a  lua  dis- 
crcpat  inlentione,  qiianto  evidentius  de  ultimo  judi* 
cio  iiilclligitur  dicia  fuisi-e.  In  iila  cnim  resurrectio- 
ne,  ibunt  vel  in  vitam  icternam  vel  in  asiernuni  op- 
probrium  {Joan,  v;  Matih.  xxv).  ^ 

MoTscs.  Inveniesne  aliquid  quod  contra  Ezechie- 
lem  proplietam  diccre  possis?  Qui  cum  plures  mor* 
tuos  divina  suscitasset  virtute,  de  futuris  quoque  his 
valicinatus  est  verbis :  llac  dicit  Dominus  Deus: 
Ecce  ego  apMam  lumulos  veslros,  et  educam  vos  in 
terram  Israel  {Ezech.  xxxvii).  Et  post  pauca  :  Et  re- 
quiescere  vos  faciam  super  humum  veslram  {ibid.}, 
Ecce  et  inorluos  sn8cit;iiidos,ct  terras  suas  inliabita- 
luros  aperiissiine  prooheta  atque  iiidubiianter  osten- 
dit. 

Petrus.  lloc  prius  debemus  discutere,  ut  scilicet 
quali  eos  susciiaverit  niodo  vaieantus  agnoscere,  vi- 
delicet  utrum  post  suscitationcm  oinnia  liumani  cor- 
poris  ofticia  explcverint,  neciie.  Nam  et  hoc  pleris-  d 
que  in  dnbium  venit. 

MoTSES.  Ut  iiostri  testanlur  doctorcs,  non  per 
somiiium  sed  vigilans  eos  exsurgere  fecit.  £t  ut  hoc 
iiiagis  verum  esse  innotescat,  ipsos  oinnes  mortuos 
qiios  ipse  suscitavit  de  Ephraiin  Iribu  perhibent 
fuisse,  qiios  in  egressione  populi  de  iEgypto  dicitur 
obiisse  iii  Phiiisthinorum  regione.  Ha*c  autem  susci- 
tatio  signuni  fuit  futune,  ut  queinadmodum  illi  om- 
iics  sunt  pcr  eum  suscitati,  sic  et  reiiqui  universi 
qiiandoque  credaniur  suscitandi. 

Petrus.  Quomodo  iilis  verain  et  perfectam  con- 
tulit  resurrectionem^  cuin  aniinam  nequaquam  iliis 
reddiderit  rationaiem  ? 

MoTSEs.  Qualitcr  eos  non  rationalem  recepisse 


JCD^OCmUSTIANI  Ui 

animain  contendiSt  cuiii  idcni  prophela  ex  Dci  pr»- 
ccpto  ad  spirituin  valicinctur  taiibus  verbis?  hccc 
dicit  Dominus  :  A  qualuor  venlis  veru^  ssiritus,  et  ii^ 
suffia  super  inlerfectos  istos  et  reviviseant.  Ei  prophe- 
tavi  sicut  prwceperat  Dominus^  et  ingressus  ett  in  ea 
spirituSf  et  vixeruntf  stelerunlque  super  palet  mt 
exercitus  grandis  nimis  valde  (ibid.), 

Petrus.  Spirilus  hic  qui  a  quatuor  venire  ventis 
jnbeturt  uequaquam  rationaiis  est  anima,  seJ  qux 
ex  quatuor  elementorum  fit  conjunctione. 

Motses.  £x  verbis  tuis  inlcliigiiur  aliud  esse  s|>i- 
ritum  corporaiera,  uliud  aniiuam  raiionalein  :  quod 
si  iia  est,  tunc  et  eorum  opera  sunt  diversa. 

Petrus.  Ita  esse  nemo  sapiens  dubiiat. 

Motses.  Utriusque  difrereniiani  audire  desidero. 

Petrus.  Spiritus  corporalis  corpus  qniilem  levis- 
simum  est  et  subtilissimum,  quod  in  hominis  corpo- 
re  ex  quatuor  elementorum  iit  conjunctione.etex  eo 
loco  in  omnes  spargitur  venas,  ipsique  corpori  iri- 
buit  vitam,  et  halitum,  et  arteriis  assiduum  puisuro, 
et  ualuralem  hominis  inotum,  hoc  cum  corporequod 
viTificat  simul  corrumpitur.  Est  autem  raiionalii 
aniina  substaniia  per  se  subsistens  incorporea  VU' 
iuntario  motu  moveri  faciens  corpus,  ipsa  laineii  im- 
inobilis  permaneus,  corpore  quoque  cui  inhxret 
corrupto,  incorruptibilis  exisiens,  generi  eiiam  ad* 
juncta  speciem  hominis  ipsa  perficiens. 

Motses.  Memiiii  multos  aute  nos  dixisse  aniiiiain 
rationabiiem  ex  quatuor  eleinentorum  conjunclioue 
creari.  Qu;e  conjunctio,  cum  subiiiiter  fii,  nihil  deu- 
sitatis  habens  in  se,  dixerunt  animam  subtiiein  esse; 
si  vero  obscuritatis  aliquid  habeat  et  spissiiudinis, 
dixerunt  animam  segneiu  esse  et  obtusam  uii  iliud 
argumento  probantes.  Ex  adjunciione,  inquiuiit,qua- 
ruindam  rerum  lalia  gigni  s:epe  videinus,  colores 
sciiicet,  virtuteset  opera  quxdenulla  illarum  si  dis- 
junctas  [sigillatim  accipiantur  proveniunt.  Sioiili- 
ter  quoque  igne  et  aere,  aqua,  teria  pariter  junctis, 
rationaiis  producitur  aiiima,  quae  Umeu  si  qusraiur 
in  singiilis,  non  invenitur  manifcsla. 

Petrus.  Siexcorpore  qiiaiuor  clementorum  con- 
jur.ctione  perfeclo  rationaUs  nascitiir  anima,  debet 
ergo  deficiente  corporis  robore  animae  viitus  deO- 
cere.  Si  autem  virius  animae,  cum  corporis  deficit 
robore,  sequitur  ergo  ul  inchoante  corporci  vigoris 
dissolutioue,  pariter  dissolvatur  et  virtus  aniiu£. 
Quod  si  concedatur  corrupto  corpore,  aniiua  etiani 
corrumpi  conciuditur. 

MoTsEs.  Reclusordo  consequenliae  sic  eTenirede- 
monslrat. 

Petrus.  Sed  argumenti  oonclusio  oculorum  fidem 
impugnat.  Saepe  euiui  contingit«  qiianio  inagis  cor- 
pus  debilitaiur  et  morti  appropiat,  ul  tanto  magis 
convalescat  anima»  veluti  uliquoties  multis  iurmu6 
solct  accidere»  ut  quanto  morii  proxiiiiior  est,  tauto 
perspicaciori  mentis  acumine  piu&solito  recordetur, 
et  cuncta  piovideat,  el  In  ipso  quo  melius  aniiiia  vi- 
geat,  ntomento  homo  intereat.  Cum  aoteni  lania  u* 
dixi  perspicacia  vigeai  aiiiraa,  (unc  otunia  langueu- 


585  DlALOGt.  SI^G 

lis  ebrpons  pliis  decrcscnnl  omcia.  Invcniinus  prapi-  A  nxum  nliquid  ac  cerlnm  flrmare,  memoriain  liabere» 


terea  senes  plerosqiie  cum  ad  talcm  pervenerinl  sc- 

nectutero,  ut  niilla   sil  in  cis   foriitndo  corporea, 

tunc  potlere  consilio  ftimam  et  oinni   sapicniia. 

Hinc  itaqae  evidens  coiligilnr  ralio,  quoil  nequa- 

qnain  de   elementoniin  copiila   ralionnlls  prodeat 

anima,  sed  sicul  snperius  dixinms,  sit  per  se  subsi* 

siens  snbsl:mlia.  Quidquld  enim  uiium  numero  exi« 

stens  ei  in  sui  natnra  iinmulablle  pcrmanens,  con- 

Irarioniin  esl  susceptibile,  snbstaniia  est  uiique  pcr 

se  subsistens.  Quontam  igilnr  aiiiina  una  est  iiumcro, 

vettiti   Ptatonis,  Socralis,  sive  cujiislil)et  unins  lio- 

miuis  anima,  nec  in  sni  iiatura  ullaienus  permuta- 

lur,  seJ  boni  malique  est  suscepiibitis,  restal  ncccs- 

sarto  ul  sii  per  &e  snbsisteiis  substantia.  Iloc  aulem 

modo  probatur  qnod  non  sit  corporea.  Omiiis  cor- 

poris  qualitas  luimanis  subjacel  sensibus.  Ciijuscun- 

que  autem  rei  qnalilales  niiHi  corporeo  sul)jncent 

sensui,    nec  corporea  est  ipsa  dicenda.  Qiialilales 

aulem  animx  bonum  sunt  et  inulum,  qux  nullo  cor- 

poreo  pcrcipiunlur  sensu.  Aniina  igilur  non  csl  cor- 

porea.    Iteui  idcm   alio  sic   probatur  argumenio. 

0:nne  corpiis  aliqiio  corporco  |)crcipitur  sensu.  Anl- 

ina  autetn  nuUi  subjacet  corporis  sensui.  Non  est 

ergo    corporea.  Hxc  etiam  aniina  corrupto  corpore 

son  corrumpitur.  Corporis  namque  corruptioiribus 

iDOdis  fll,  vel  cum  quid  marcessit  et  arcscit,  iit  in 

arboribus  videmus  el  lierbis,  v<.'l  cum  deiriiiicnlum 

BQi  patitur,  ut  sal  vel  fenuin  cum  dc  loco  ad  locum 

movetury  vel  com  dissolvitur,  ui  domus  cum  dC' 


et  velle  rerum  causas  discuiere,  et  discussis  ad  rei 
veritatem  pervcnire.  llxc  iii  nulla  animalis  specie, 
nisi  in  solo  permanel  bomine. 

MoTSES.  Quali  modo  istae  tres  anima)  in  uno  con* 
Tenerint  bomine  :  dusB  vero  in  irraiionalibus  aniina- 
libus.  Tertia  autem  sola  in  omnibus  de  tcrra  na- 
scentibus,  et  ignoro,  et  vehemcnler  admiror. 

Petrus.  In  quorumdam  pbilosophorum  libris 
legi,  quod  ciim  reruin  placuil  crealoii  animantium 
omnium  atquc  vircnlium  procreare  corpora,  qua- 
tuor  in  unum  cominiscuit  elemenia,  et  eoruiii 
qualitales  aliain  sua  lemperavit  conlrariaf  cicx 
ilta  commixtione  procreala  sunt  corpura  supra- 
dicla.  Ex  qualilalum  vero  temperantia  quatuor  pro- 
B  A^enerunt  nalunc,  quas  prscdixiinus  virtules,  appe- 
litiva  scilicet,  rcientiva,  digesliva  et  expulsiva. 
Corporibus  autem  bujusmodi  procreatis  omnibus 
quidem  vegciabilis  adhsesil  anima  et  sua  iu  eis 
exercuit  ofljcia,  crescendo  scilicet,  nulriendo  et 
gcnerando.  Subtilioribus  aulein  beslialis  juncta  est 
aniina,  nt  sua  in  eis  ezhibere  possetonicia,  pra;- 
slando  scilicet  sensum  et  motum  de  loco  ad  locuni. 
Quod  autem  ei  eis  omnium  subtilissimum,  lcvissi-  ^ 
mum  fuit  et  temperatissimum ,  ct  ad  suscipiendani 
rationem  apiissimum  illi  se  rationalis  anima  soci- 
avit  et  illa  sua  qiix  prscdiximus  onicia  ibi  cxhibuit. 
Hoc  itaque  modo  juxla  voluntatein  Dei  ac  disposi- 
tionem,  tres  illx  aniince  oinncs  convcnerunt  in  lio 
niine,  in  animalibus  irrationalibus  solummodo  duar. 


struilur,  vel  aliquod  vas  cum  frangiliir.  Nulia  au- ^  Terila  auicm  sola  in  arboribus  et  herbisqua;   nas- 
tem  barum  fit  nisi  vel  iii  corporc,  vct  in  rc  quac      cuntur  de  tellure. 


corpori  accidit.  Sed  anima  nec  corpus  est,  ncc  fun- 
datur  in  corpore.  Nullo  ilaquc  horum  inodo  cor^ 
rampitnr.  Prxterea  hxc  ipsa  ratioualis  aninia  homi- 
ais  specicm  complel,  quoniam  ipsi  rationalem  etlicit 
bominem. 

MoTSEs.  Quid  Spiritus  corporalis  a  ratioiiali 
differat  anima  patenteragnovi.  Sed  quoniam  phi- 
losopbi  diconi  in  bomlncs  tres  csse  anlmas,  postulo 
ut  qusenam  hae  sint  aperias. 

Petrcs.  Tres  illx  qvas  dicunt  animre,  sunt  anima 
Tegetabilis,  anima  bestiaiis,  anima  rationnlis. 

MoTSSs.  Harum  singnlanim  opera  ct  officia  ut 
dicas  eipostulo. 

PeTBDS.  Ab  imis  ad  supcriora  gradatim  ascen- 

dere  libet.    Vcfetabilis  animae    duo  sunl  oflicia. 

Facit   eniin  rerum    incrementum,     et   corporibus 

ipsis  praestat  nutrimentum.   Hoc  autem  uirumque 

non  facit  nisi  per  quatuor  nalurx  virtutes,  appeti- 

tiTam  scilicei,  retentivam,  digestivam   et  expul- 

sivaro.  Et  baec  anima  in  omnibus  invenitur  virgultis 

Je  lerra  nascentibus,  et  universis  animaliom  spe- 

eiebus.  Officia  autem  bestialis  animae,  vere  sunt 

corporis  tensus,    motus  etiam  de  toco  ad  locum. 

fiaec  aotem  in  animalibus  lantom  reperitur,  et  bxc 

^iina  com     spiritu   corporali   quasi    quibusdam 

Mxibus  coanitor.  Raiionalis  tuiero  animx  hxcsunt 

^:h,    meditarl,  madiiata  reeordarl,  discerncray 

PATnoi.  CLVII. 


MoYSEs.  Bene  tui  gratia  quod  ignorabam  ostcn- 
disti,  scd  uuum  restat  quod  mihi  postulo  apcriri. 
Cuni  ciiim  corpora  omnia  de  qualiior  sj^it  clcmen- 
tis  composila,  vehcmcnier  admiror  quarc  alia  aliis 
exislant  leviora. 

Petrus.  lloc  contiiigit  sive  ex  divcrsitale  quan- 
tilaluin  elementorum,  in  corporum  crealione  inae- 
qu;)liler  aiijunctorum,et  ex  diversitale  temperantiaa 
qualitalum  corum.  Quod  si  largius  nosse  desideras, 
in  libris  iiivenies  philosophorum,  quia  ad  praesens 
de  hiijusmodi  re  cxplanaiida,  nec  teinpus  habc- 
inus,  nec  locum,  ad  vestrum  potius  csl  nos  rediro 
j)  proposihim. 

MoTSES.  IIuc  usqiie  saiis  philosophice  tractasli, 
quoi  dislaiitia  sit  intcr  spiritnm  corporalem  et  ani- 
mam  rationalcm.  Sed  quoniam  miuus  doctorum 
simpliccs  mentcs  subtitium  rationum  profuuda  non 
penetrant,  eamdem  differeniiam  tegis  aut  prophela- 
rum  quxso,  si  vales,  testimonio  proba,  ut  quoraoi 
profundarum  rationum  gravitas  iion  illustravit 
mcnicm,  eis  &allem  auctoritas  faciat  fldem. 

Petrus.  In  exordio  libri  Geneseos  Moyses  ait 
proplieta  :  Formavil  Deu$  homitum  dt  limo  lerrof^ 
it  intpiravil  iu  [aciem  ejus  $piracuium  vUiB,  et  faetu$ 
e$i  homo  in  animam  tiveniem  {Cen*  ii),  per  spiracu« 
lum  scilicet  viise  spiritum  corporaleoi,  per  auimaui 
vero  viveDtcm,  ralioDalem  inielligena  animam« 

1« 


w 


PETm  ALPHONSl  EX  JUDi£0  CHmSTIANI 


m 


M<.TSEs.  ^erspiracuIiHD  viix  ralionalem  aniinam  A  <luod  anima  redibil  adcorput,  ei  Judicabitnr  ulruin- 


dos  iiitelligere  possumtis. 

PETncjs.  Quod  dicis  slare  nOn  poie.st.  In  eodem 
cnim  lib.  in  sequenlibus  sr.riplum  est :  Comumpla 
esi  omnis  caro  qua:  movebatur  super  terrnmj  volucrum^ 
animantium ,  bestiarum  afque  replilium  qum  replanl 
iuper  leiram,  universi  homines,  et  cuncta  in  quibus 
spiraculum  vitm  est ,  in  terra  morlua  sunt  (Gen.  vii). 
Ecce  eniimeralis  volucribus,  animanlibus  besliariim 
aique  lepiilibiis,  sive  bominibus»  subito  intulit,  cuncta 
in  quibus  est  spiraculum  viise  morlua  sunt.  Si  igitur 
per  spiraculum  vitae  animam  intelligi  voiuisset  ratio- 
nalem,  jain  cuncla  rationaiem  animam  hal)enl.  Scd 
cum  nulla  creatura  prxter  hominem  rationalem  ha- 
l>eat  aniinam,  constal  quia  per  spiraculum  vilae  ne- 
•quaqiiamrationalem  significaveritanimaro.  Salomon  B 
qiioque  snpientissimus  idcm  senttens  ail :  Quis  notit 
ti  spiritus  fUiorum  Adam  ascendat  sarium,  et  si  spiri» 
tus  jumeniorum  descendat  deorsum?  (Eccle.  iii.)  Ecce 
spirilum  liominis  quoniam  post  corpus  incorruptibi- 
iis  pcrinanet,  sursum  ascenderc,  spirilum  vero  ju- 
ineniorum  qui  cum  corpore  simul  corruinpitur  et 
interit,  deorsum  descendere  perbibet. 

MoYSES.  Aliud  rationalem  animam,  aliud  spiritum 
coiporalein  esse  ex  omnibus  pariibus  maiiiresie  co- 
gncvi,  ipsuiiique  spiritum  corporalein  dc  qualuor 
elementorum  conjunctione  fieri.  Spiritum  ergo  quem 
Ezechiei  propheta  a  quntuor  muiidi  parlibus  ex  Dei 
jussu  venire  praeccpit  {Ezech,  xxxvii),  spiriium  cor- 
poralem  intelligi  debcre  cognosco,  et  de  moriuis 


qire  (i  Cor.  xiii ;  7/  Cor,  iii;  /  Thess.  iv).  ilic  autem 
sensus  in  illius  propbeliae  explanatione  sano  inteUectii 
concipl  potest,  ita  ut  nec  Seriptura  aiiqua  vel  ratio 
ulla  eis  videalur  contraria.  Quidquid  aulem  in  Usne- 
brosis  diclis  proplidlaruro,  multis  accipi  poiesl  iii«- 
dis,  ila  ut  quis  «am  exponens,  nec  a  Scripturae  testi- 
nionio,  nec  a  rationis  exorbitet  seiniu,  nibiiest 
inconveniens  si  quis  earo  diverso ,  sed  justo  expo- 
suerit  sensu.  Si  cujus  autetn  talis  sit  expesilio,  qiix 
vcl  a  Scriplura  vel  a  ratione  aut  sit  aut  videaiur 
exiranea,  ea  justo  judicio  careie  viribus  e&t  aesii- 
manda.  Quoiiiam  ergo  tua  explanalio  tamScripturx 
quam  rationi  invcnitur  contraria ,  aequitalis  judicio 
est  repelienda. 

BIOYSES.  Quonam  modo  senientia  mea  sit^Scri- 
plurx  conlraria,  andire  delectal. 

Petrus.  David  propheta  de  inorluls  taliter  inquii : 
Sepulcra  eorum  domus  Hlorum  in  aternum ;  tuhtrna- 
cula  eorum  in  progenie  {Psal.  xlvhi).  Ileni  dc  eade.oi 
re  :  Introibit  usque  in  progenies  patrum  tuorum,  ei 
usque  in  aternum  non  videbit  tumen  {ibid,),  Itcm 
aiibi  :'  Sicut  vulnerati  dormientes  in  tepulcris, 
quorum  non  es  memor  amptius,  et  ipsi  de  manu  tua 
repulsi  sunt  (Psat,  lxxxvii).  Job  etiam  idem  scntiens 
dicit :  Memento  quia  ventus  est  viia  mea,  et  non  re- 
vertetur  oculus  meus  ut  videal  bona ,  nec  aspiciel  me 
visus  hominiss  Oculi  tui  in  me,  et  non  subsistam,  Sicut 
consumitur  uubes  et  pertransit ,  sic  qui  descendit  ad 
inferos  non  ascendet,  nec  revertetur  ultra  in  domum 


quos  suscilavil  quod  rationalem  animam  receperunt,      Sttam^nec  cognosceleum  amplius  locus  ejus  (Job  vii). 


iicetsica  multis  credatur,  nullam,  confiteor,  auclori- 
titem  reperio.  Ipsain  tainen  quoquo  modo  facta 
fiierit  resurreclionem ,  signum  futurai  resurrectio- 
nis,  ctdico  et  credo  fuisse,  quod  Deus  scilicet  no- 
stros  quaiid(fque  (pii  denuoterras  inhabitentresusci- 
laiturus  sit  mortuos,  qiiemadmodum  idcm  prophela 
superius  ostendit  dicens  :  Et  scieiis  qnia  ego  Dominus 
eum  aperuero  sepulcra  vestra,  et  eduxero  vos  de  fu- 
mulis  veslris  populus  meus,  et  dedero  spiritum  menm 
in  vobiSf  et  vixeritis,  et  requiescere  vos  faciam  snper 
humum  vestram  (ibid»), 

Petrus.  Hoc  sane  poluii  dici  de  mortuorum  re- 
suscitatione  in  die  judi«.-ii. 


Idein  alibi :  Vadam  et  non  revertar  ad  terram  teiie- 
brosam  (Job  x).  ilem  idein  :  Homo  cum  dormierit 
non  resurget  (Job  xiv).  Salomon  etiam  his  consuiia 
sentit  dicens  :  Vivenies  sciunt  se  esse  morituros, 
mortui  vero  nihil  norunt  amplius ,  nec  habenl  ulira 
mercedem,  quia  oblivioni  tradita  est  memoria  eorum. 
Amor  quoqiu  et  odium  et  invidta  Mm  l  peribuut^ 
nec  habent  partem  in  hoc  svculo  et  m  opere  quod  sub 
sole  geriiur{Eccle, i\).EccQ  Salomon  sapientissinuis, 
caeterorum  auctorilaiibus  conrors  exisiii,  quod  mor- 
tui  scilicel  ad  boc  ul  terras  inbabitent,  resiisciiabdi 
non  sint,  et  tamen  quod  qiiaiidoque  resurgciit  pei- 
hibet  dicens,  qiiod  non  habent  parlem  in  liLs  qux 


1«0TSE8.  Si  de  illo  hilelligi  volebat  judicio.  non  0  sub  sole  geruntur,  id  est  in  terrenis,  per  lioc  vide- 


debuerat  in  sententi.T,  fine  dicere  requiescere  vos  fa^ 
eiam  super  humum  veslram,  Tunc  enim  nemini  super 
terrain  siiam  requiescere  licitum  eril. 

Petrcs.  Requies  isia  lioc  modo  accipi  potest,  ut 
animam  significet  requiescere  in  corporc,  quod  non 
immerito  terrae  noininc  de  qua  sumptum  est  expri-» 
miiur,  leste  insuper  Scriptura,  quae  freqiienter  illud 
noinine  lerrsc  appellat.  Ait  enim  Moyses  :  Formavil 
Deus  hominem  de  limo  terrm  (Gen.  ii).  Ecce  homo 
cuin  quatuor  elementorum  fit  conjonctione  perfcctus, 
de  terra  tantum  quae  est  ununi  clementum  dicitur 
factns,  sed  non  inconvenienter,  qnia  terra;  nomine 
significat  corpus.  Inteliigere  possumus  crgo  quod 
dictt,  /acict  eos  requiescere  snper  humum  snam, 


licet  innuens,  quod  in  his  partem  sint  habituri,  qviae 
supra  solem  fiuui,  id  est  in  coelestibus. 

MoTSES.  liitroductarum  rationumaut  auctoritaium 
roedielas  sapieiiti  cuilibet  satis  sufldceret.  Yeruui- 
tainen  quoniam  exposiiiouem  nostram  tam  Scriplurae 
quam  raiioni  contrariaro  esse  dixisti ,  restat  osten- 
das  in  quo  a  ralione  disscntiat. 

Petros.  Nonne  creditis  quia,  cum  vestri  resur- 
rexint  inortui  advenicnte  uncto ,  Adam  quoqiie  et 
Seth,  Mathusalein,  Abraham,  Isaac  et  Jacob,  Moyses 
et  Aaron ,  caelerique  palrjarchai  et  propbets,  ct 
onmes  jnsti  qni  aiite  adventum  ejiis  obierunt ,  pari- 
tcr  ciim  eis  siut  icsQrrecturi,  et  oinnia  buinaiii  cor- 
porisofflcia  agentes  et  palientes ,  prislinosque  rilus 


m 


DIALOGI. 


5^ 


recoleiites,  dnli<|uo  more  lcrras  dcnuo  sint  inhabiia-  A  cialur,  velut  Abraham  et  David,  et  Josne,  quorum 


turi,  et  Aaron  ac  Olii  ejus  sacririciuni  ut  olim  obla- 
loriy  et  a  Moyse  sacerdotaltbus  vestimenlis  induendi 
sinl? 

MolsES.  lia  noslros  doctores  cuncta  dixtsse  negare 
non  valeo. 

Petros.  Qulsnam  rogo  tnnc  niaximus  erii  pon« 

tll^x? 

MovsES.  Quis  Aaron  major  esse  poterii? 

Petrus.  Quid  igitur  de  Eleazaro  muUisque  aliis 

IQQC  fiei,  qui  olim  omnes  summi  fuere  pontifices? 

Eruntne  simul  uno  lemp^re  maximi,  an  illius  ordi- 

nis  dignitale  privubunlur?  Si  dixeris  vivente  Aaron 

eos  siimmo  sacerdotio  fungi  non  posso ,  quid  ergo 

eis  proderit  resurrectio  ?  PIus  euim  ad  dedecus  et 

iiicommodum,  quam  ad  decus  et  uUIitalem  erileis  B 

resurgere,  roeliusque  eis  fuisset  in  mortepermanere, 

qaani  aerumnosam  ducere  vitam ,  licet  et  Moysi  lex 

in  hoc  facto  destrualur,  qua  prxceptum  habelur,  nc 

quis  majori  sublimatus  ordine  ulterius  ad  minorem 

redncaiur.  Si  aulem  omnes  tn  summi  sacerdotii 

ordine  aeqifates  futuros  esse  concesseris  ,  honorein 

suum  Aaron  adimis,  quia  nullus  inter  coinpiures 

aeqoales,  excellentem  habere  potesl  honorem.  Pra)- 

terea   multis   poniificibus  multa   necessaria  sunt 

teropla.  Ex  hoc  ergo  aliud  inconveniens  iteinqne 

legis  de&tructio  sequitur,  pnecipienlis,  nec  plus 

quam    unum  sacerdotem,  uec  plus  quam  unum 

exisiere  templum. 

Motses.  Argumentum  quod  tuae  obstet  raiioni  non 
habeo.  Video  enim  aut  novam  nos  legem  babituros  ^  spondeo 


quisque  fuii  rex  atque  propheta,  Moyses  etiam  qui 
et  rex,  et  prophela  et  legisbtor  toliiis  exstitit  po- 
puli ,  cui  legis  liber  tale  testimonium  perhibet  di* 
cens  :  Non  turrexU  prophela  uUra  in  hraely  sicut 
Moyses^  quem  nosset  Dominui  facie  ad  faciem^  in 
omnibus  signis  atque  portentis  quw  misit  super  eum 
(Deut.  xxxiv).  Nonne  cum  isli  tanti  lalesque  viri 
rcsuscitati  illius  uncti  fuerint  juri  subjecti,  nonnc, 
quaeso,  melius  fuisset  eis  ne  resuscitarentur?  Prx* 
terea  duo  inde  inconvenientia  proveniunt.  Si  enim 
ininor  eo  est  Moyses,  Scriptura  ergo  mcntilur;  si 
autem  major,  tanio  plus  vilificatur. 

Motses.  Ipsum  ergo  Moysen  regem  esse  propona- 
mos. 

Petriis.  Quid  ergo  unctus  ille  facturus  est?  Qiiid 
etiain  Abrabam,  Isaac  et  Jacob  sunt  facturi,  quos 
Moyses  ipse  dum  viverei  in  tanto  pretio  habebat 
(Exod,  xxxii) ,  quod  cum  aliquid  a  Deo  implorabal , 
pro  eoruin  amore  se  adepturum  esse  orahat?  In  magno 
si  aitendas  discrimine  estis.  Sed  volo  ut  dicas,  si 
nosti,  nunquidnam  ilii  qui  tunc  susciiandi  sunl  nior- 
tui,  naturam  et  poleslatem  habebunt  filios  geiie- 
randi  ? 

Motses.  Ut  quid  responsurus  sis  audiam,  illos  ge- 
neraturos  negabo. 

Petrus.  VoIo  prius  respondeas,  si  generalionis 
ollicium  in  eis  natura  negabit,  aul  legis  jussum  pro- 
hibebit. 

MoTSES.  Legis  praecepto  eos  consiringcndos  re- 


^oncedere  :  aot  Moysi  legem  nequaquam  totam  con 
sistere  posse. 

Pbtrus.  Gandeo  quia  veritatislumen  ex  parie  jam 
aninio  tuo  iilabitur.  Dic  ergo,  nunquid  plures  regcs 
babituri  estis,  an  ueum? 

HovsBS.  Unom  utique  habere  debemus,  sicut  pro- 
pheta  Ezechiel  perhibet  dicens  :  Unum  pastorem 
emneB  habebunt  [Eiech,  xxxvii).  Si  enim  lueriut 
plores,  cum  concordes  esse  non  potenint,  regul 
paccai  destiiuent. 

Petbds.  Sapienter  responderc  incboasti.  Sed  quis- 
Dam  tlle  rex  erit  potes  edicere? 
MoTSSS.  Unctus,  in  cujus  adventu  capiivitatcni 


Prtrus.  Gum  Igitur  Moysi  lex  filios  procreari  prae- 
cipiat,  novam  vos  legem  habituros  demonstras,  quod 
est  contra  fidem  vcsiram. 

MoTSEs.  Natura  eis  non  lege  generaiionem  inhi- 
bilam  esse  mutata  vice  prohalK). 

Petrus.  Stare  quod  dicis  non  potest.  Auditus 
enim  abhorret,  et  mens  credere  refugit,  aliquod 
animal  modo  esse  cui  sit  naturaie  generare  non 
posse,  nisi  aliquo  inlervenienie,  vim  generandi  amit- 
tat.  Quod  si  naturam  ipsam  esse  dixeris  novam,  iioii 
debes  dicere  eos  resuscitandos,  sed  novam  creatu- 
ram  futuram  simiiem  primae  in  forma  tantum,  non 


...         •.    j-       in  naiura  tota,  comedent  quippe  etbibent,  sed  non 
samua  evasuri ,  morluique  noslri  sunt  suscitandi »  n  , 

MoTSES.  Quidquid  hactenus  mutata  nliercatione 
locuti  sumus,  non  lam  ex  verilatis  defensione  quani 
ex  syllogismorum  ambagibus  diximus.  Fides  enini 
nostra  e&t,  quia  quemadiuodum  caetera  humanitatis 
officia,  sic  ei  generandi  naturam  habebont,  adeo  ut 
mulierem  quotidie  conceptoram,  quotidie  pariturara 
credamus. 

Peteus.  Quod  dicis  vix  bomanae  aures  possunt 
aodire.  Ut  enim  qux  dlcis  vera  fatear  esse ,  sciiici  i 
ut  inunctum  et  crediturl  sunt  omneset  resuscitandi ; 
at  cum  qiioiidie  filios  procrearent,  profeclo,  ncc 
lerra  cos  caperet  etiam  si  dupliciter  major  essei , 
aut  pontus  etiam  terra  fieret  et  adeo  loci  coarcva 


nostrique  merito  moderamen  habere  debet  imperii 
'ftPETBCS*  Bene  quod  dicis  esse  posset»  si  uiictus 
ille  bonio  et  Deus  esset.  St  vero  ut  creditis  homo 
tantum  fulurus  sit ,  quid  lunc  Abraham ,  Isaac  et 
Jacob  sunt  facturi,  Moyses  etiam  caeterique  propbe- 
lae?  fiunqaid  ejos  subjicientur  ditioni? 

llOTSBS*  Non  roirom  videri  debei,  si  ejus  subjecti 
fueriot  potestail.  Sic  enim  et  Samuel  subjectus  est 
Sauii»  ei  Eiias  Acbabregi,  et  Eiissus  ioram  et  alii 
nalii  prophet»  regibus  suis. 

Pbtboo*  Rerum  praeseiitium  similitudo  non  con* 
Tenit.  Naft»  etsi  propbeiae,  qui  minimereges  fueruot, 
regilMis  subditl  fuerint,  non  ideo  convenit  aut  est 
Dcccsso  ot  rex  propheta  cuiquam  terreoo  regi  subji- 


SOl  PETRl  ALPIIONSI  EX 

rentur  angusiia,  quoJ  nou  baberent  quac  colerc  pos-  A 
sent  arva,  imo  inife  semper  essct  inlcr  cos   pro 
terrae  angustia  ceriamen  ct  rixa.  Gum  ilem  susci- 
lentur  omnes,  rcdibit  quisque  vir  ad  uxorem  suam 
qnam  habuil,  aut  aliam  novam  babebii? 

MoTSES.  Quisque  sane  rebabebit  suam.  ilxc  nam- 
que  erit  Ixtiliae  constnnmalio. 

Petrus,  llla  igitur  mulier  quoc  post  tres  aut  plures 
liubitos  marilos  est  mortua,  in  resurrectioiie  quem 
ex  his  esl  babitura?  (Matth,  xxii ;  Luc.  xx  ;  Blarc. 
XII.)  Nam ,  si  primum  babUuram  responileris,  lex 
Bl«ysl  destruetur  dicentis,  quod  post  secundum  iion 
debeat  ad  prinium  redire  ^aiitum  ;  si  Vero  alium 
qiiam  primum  babiluram  respondeiis,  in  co  eliam 
est  dcsiructio  legis,  eadem  iiamque  jul>ente,  primo 
viro  vivente,  nec  eam  repudiantc ,  cuiquam  non  po-  ^ 
tcril  nubere  (Lev.  xx).  Sed  ecco  cum  tot  susciiati, 
loique  po^t  cos  fuerint  nali,  qiiilibet  borum  ernnl 
quandoque  nioriluri? 

MoY^Ks.  luinioriaies  cxindc  perinanebuut. 

Pc^TnLS.  Ruiio  siarc  non  possc  quod  dicisdcinon- 
strat.  Cuin  cniin  homo  coineJeril,  biberit,  getieiandi 
usuin  babuerit,  necesse  esl  quod  cx  quaiuor  clcmen- 
tis  compositus  sit.  Quidquid  aulcni  taliler  coinpo- 
situin  esi,  id  ctiam  corrunipi  nccessecsi.  Ergo  et  eos 
mortis  corruplioni  cum  lalitcr  coinpositi  sint,  siib- 
jacere  iieccssitas  concludit.Uursus,  si  inimortalcs  fue- 
rlnt,  jam  nequaquain  speciali,  quai  nunc  cst  bomi- 
iiis,  subjiciunlur  ditBiiitioni.  Difliniiio  enim  bominis 
esl  aniinal  raiioiiale,  mortale.  Sed  de  iinmorialibus  ., 
homiiiibus  diflinitio  ista  pi-asdicari  non  potest.  Quare 
iiec  specialis  homo.  Unde  per  lioc  mediuin  coUigitiir 
recie,  ut  quos  homines  vocas,  boaiines  non  sint, 
quod  est  ioconveniens.  Ilerum  sicut  superius 
diximus,  multitudini  eorum  spatium  totius  teiT£ 
non  suflicere  possei,  si  ipsani  niaximain  inultiiu- 
diiiem  immortalem  asseranius,  cum  supra  sine  in- 
termissione  eos  generaiuros  esse  dixerimiis,  et  si 
ad  lapidum  modum  sibimet  superponerentur,  nulla- 
tcnus  in  duplicato  terrx  spatio  concluderentur. 

MoYSEs.  Cuin  imnioriales  eos  esse  defcndere  ne- 
queani,  saltem  mortales  concedam. 

i^ETRus.  Cuin  morituros  eos  esse  conccdas,  volo 
dicas,  illa  resurrectio  utruni  erit  eis  ad  poenam  au 
ad  coronaro.  «% 

MoYSES.  Ad  gloriam  et  honorem  illa  erit  resur- 
leclio,  ut  uncti  gloriam  et  regnum  conspiciant,  et 
perfectam  corporis  et  cordis  babeant  Ixtitiatn. 

Fetrus.  De  statu  interim  bonorum  donec  resur- 
gant»  audire  volo  quid  sentias,  scilicet  utruin  iu 
poenis  an  in  quiete  usque  ad  resurrectionis  tcinpus 
pennaneant. 

lloTSis.  Quietia  eot  beatltndiAe  eum  Deo  perfrui 
ceriissimum  esc. 

Ht)tm»  Qttando^oid^m  m  asserlt  fta  est,  re$or-^ 
rectio  illa  ad  poen^m  potiu^  quam  ad  coronani  fu- 
lura  est.  Ciini  enlm  nunc  aftternx  vltae  muncre  glo** 
rientur,  cur  iteruro  in  corporuin  ergasttilis  retra- 
deutor»  ubi  faroe»  siUy  vlgiliis»  et  Tariis  atqae  iiina- 


JUD.€0  CHRISTIANl  ^ 

roeris  denuo  cruciatibus  agitenlur?  Quln  insuper 
secuntlum  luain  seiitenii:im  8ccuiid:e  niortis  (imorem 
et  pocnam  suslincbiiiit.  Ilis  omitlbus  satis  cuilibet 
palct,  rcsiirreclionein  illam  niagis  illis  ad.  dedecus 
quam  botiorem  ct  gloriam  fieri. 

MuYSEs.  Cl  si  niinc  in  quicle  et  deliciis  perma* 
nent,  de  quibus  ad  corporum  sint  redituri  anga- 
stias,  sed  tamen  tanta  eis  erit  exsuliatio  uncl  pr£- 
scntiam  cernere,  et  ejus  regno  exsuliare,  Hieroso* 
lyinis  ut  oliin  habiiare,  in  lemplo  veierum  riiu 
sacrificare,  ui  et  corporum  pj  na  sit  eis  nuUa,  ct 
qunin  modo  habcnt,  requies  habeaior  posiea  pro 
miuiina. 

Petrus.  Qiiod  dicis  a  verilatis  exorbital  semita. 
Niilliisenim  pr;cscntis  iiiundi  honor  et  gloria  xterns 
viuc  deliciiset  quieti  coniparaiione  convenit  aliqiu 
quia  iiec  uno  momento  qiiisqtiam  hiijiis  niundi  pote- 
rit  siiie  labore  et  pccna  uti  deliciis.  Illius  aiuem 
bcalie  vitx  gloria,  nulla  intcrccdenlc  roolcstia  per- 
matiet  perpcs  et  continna,  proccipue  cum  vestri 
tcslcutnr  doclorcs,  omiicni  bujus  mundi  honorem 
ct  gloriam  idein  cssc  ad  illius  vitae  dclicias,  qood 
est  unnm  ad  scxuginta.  Paiet  iiisnpcr  cuilibcl,  nisi 
qiiis  toltus  ralionis  sit  expcrs,  incoinparaliiliier 
niajus  csse  gaudium  cernere  Dcum,  quam  taletn, 
qualcin  vos  dicitis. 

MoYSES.  Quxcunquc  hactenus  loculi  sumus,  ratio- 
citiandi  et  argumentandi  causa  diximus.  llxcenim 
est  Hostrx  fidei  certitudo,  qnia  resuscitaniii  siiit, 
coiiicdendi,  ct  bibendit  sive  generaiidi  ei  naturam 
et  usum  sint  babitaturi,  et  post  mille  annorum 
Iratisacla  curricula»  in  perpetux  beatitudiuis  ei 
immortaiitatjs  regnuro  sinc  aliqua  morte  iransfe- 
reudi. 

PETncs.  Si  immortales  concedis»  ad  pristiouin 
iiiconveniens  redis.  Inlra  mille  eletiini  annos,  vn 
tantuin  multitudo   propagabitur   eorum ,   itt  nulle 
roodo  intra  terrae  coneiudi  valeani  aoiliitum.  Mnllo 
ninus  igittir  ad  incoiendos  agros    ulluin  supererit 
spatium.  Insuper  eiiaro  illud  quod  supra  dixirous 
est  in   questione,  quia   patriarcliae,    propbels  et 
omnes  jusli,  qui  jam  fulgehant  in  giorin»  novis  denoo 
poenis  subduutur  reducti  ad  corporn.  llem  aliud  : 
Omne  enim  quod  coroedit,  biiNt  et  gignit,  delecia« 
tur  eiiam  ac  tristatur,  procul  dubio  ex  qualuor  ele- 
mentis  composituro  non  dubiiatur.  Quomodo  auiem 
quod  ex  eis  componitur,  et  passionibus  prgedicUs 
afficilur,  cum  eisdem  afl^ectibus  sine  niuutione  is 
regnum  iilad  transferetur?  Sed   ut  ouiiiia   conce- 
damus,  quidnam  dehis  qui  advenienle  uncto  et  pofit 
nasclturi  sunt  es  dicturus?  Morilurowie  esse  ssse- 
ris  necne? 

MoYSfis.  Morientar  sane  in  Cbrisll  regni  ioe. 

l^TRtis.  Quid  Igitur  facient  parenteB  eeruin  m 
roorle  ipsorum?  Meltas  nsroqae  illis  Toret  noii  resar- 
gere,  quaro  tantuin  dolorem  ex  Mruni  Axorie  nr 
stinere. 

HoYSes.  Dtcaro*js  crgo  eosuim  'esse  morttiirosi 


6»  DIALOGI.  m 

Pbtrus.  Tunc  nienlltur  Scriptura  qn»  dicit,  Davld  X  deporiabani.  Leviine  eiiam  dbclmam  decim»  qa«iui 


seUkei  in  psalmo  :  Quit  est  homo  qui  vlvet  et  non 
tidebit  tnortemf  {PsaL  lxxxviii.)  Undiqiie  igilur,  si 
perpeiidas,  sunl  (ibi  seniitae  ralionis  et  diffngii  clau- 
sse,  qirod  iiullalenus  eo  qno  dicis  modo  fieri  possit 
inortuonim  resurrectio,  propter  quod  idem  superius 
destroxeramus  legis  lesiiinonio.  Quomodo  er^o,  Tra- 
ter,  aiiinia  tua  linjiismodi  fabuiis  auscullans  potest 
iriduigere?Mecuni  ilaque  Domini  misericordiain  pre- 
care,  nt  sicut  me,  sic  te  quoque  ab  bujus  ii>fidelita- 
tis  absolvat  errore.  Amen. 

TITULUS  IV. 

Ad  ostendendum  Judaoi  de  tota  lege  Moy$i,  hmi  paniiti 
obsercare,  et  illud  parum  Deo  non  placere. 


accipicbant  eisdem  sacerdolibns  persolvebant.  So- 
piimus  auiem  anmis  Sabbalumerat  terrae,  qninqua- 
gesiinus  vero  jubilaeus  (Lev.  xiv),  Lex  etiam  oinnis 
leprae  et  lepne  percussnne  vcsiigium  (Lev.  xiii),  et 
domorum  cicatricis,  et  ernmpcntinm  pnpnlanim  In- 
centes  maculsc,  ct  in  vnrias  species  colorum  mula- 
torum,  ut  posset  sciri  qno  teinporc  mundum  qnid 
vel  immnndnm  esseisacerdotumerat  jndiciosubdita. 
Lex  quoqne  ejus  qni  flnxnm  seminispatiebaturetmu- 
lieris  qu.ne  mcnslruis  temporibus  scparabalnr  {Lev. 
xv).  sncrificiaqne  pnrificationis  eorum,  sacerdotnm 
constiluebantnrarbitrio.  Siqnis  hominismortui  ten- 
torium  introiret,  ant  cadaver  occisi  lctigissel,  sivo 
os  illiiis  aut  sepulcrnm  tam  ipse  qnam  universa  vnsa 
MoTSES.  Cordiuin  llluminatori  noii  immerito  gra-  B  tentorii,  Immunda  eranl,  doiiec  combuslx  vitulse 


tias  ago,  qui  Uniae  cxcitatis  lenebras,  etsi  sero,  a 
nostro  depuiit  aniino.  Tibi  quoque  noii  injusle  maxi- 
mas  grales  rependo,  qui  et  aperlissimaruin  el  inex- 
ptignabilium  luce  rationum,  biijus  a  me  infidelit  tis 
errorein  tulisti.  Nunc  si  placet  coeptuin  ex  ordine 
pro»*qiiens,  sequenlem  propositorum  nostrorum 
aperi  partem.  Dixisli  eniiu  nos  de  praeceplis  legis 
niinituuin  quid  agere,  et  id  ipsnm  Dco  non  placere. 
Ouod  quare  vel  qua  inleniione  dixeris,  Inbianter 
audire  desidero.. 

Prtrus.  Quod  dixi  vos  de  legis  niar.J&tis  miui- 
niuni  quid  obscrvaic,  nec  auctorilaiis,  n^c  rationls, 
cum  Jiqnido  pateat,  indiget  probalione,  ot  in  ipsis 
sacrificiis  probari  potest,  quae  nequnquamcelcbralis 


cineribus  aspersa  mnndarenlur  (Deut.  xiv).  Praeter- 
ea  alia  quamplurima  in  lcge  praecepta  sunt  (Lev.  iv), 
quae  a  vobis  jam  duduin  omiiino  praetermissa  sunt. 

MoTSES.  De  legis  praBccpiis  qiise  minime  observamus 
neqnaquam  redargucndi  sumus,  cumet  patria  nosira 
exules  siinus,   temploque  et  legitimis  careamiis. 

Petrus.  Excnsalionis  causam  invalidam  prolulisli. 
Nam  si  Deo  veslra  sacrificla  accepta  essenl,  non  vos 
ita  de  terra  ejccisset,  ut  baec  quae  jusserat  minime 
possetis  implere. 

MoTSEs.  Absit  iit  nos  ideo  de  solo  paterno  expi  % 
Ksset»  ne  ejus   prscceplis  obsecundari  valcrem(:s 
quoniam  non  esset  opus  s.^pientis  et  jnsti  aliquid 
jubere,  quod  idein  postmoduin  fieri  probiberet.  Et 


Nam  iiec  ag-ii  viclimain  prout  olim  inatuiino  et  ve-  C  jierum  cur  ea  non  fecerimus,  rationem  habeal  a 


sperliiio  immolalis  tcmpore ,  nec  neomeniarum, 
Sabbalorom,  cxremoniarumque  bolocausta  cclobra- 
lis,  nec  panis,  viiii  et  olei  qnse  siiniliier  posiposiiistis 
libamina  (iVnm.  xxviii;  Pial.  lxxx),  aut  quotidiannm 
cliam  apparaiuin  meii«e,  in  qua  septimo  semper  die 
paiies  propositionis  ministrare  vestri  patres  consiie- 
verant  {Exod,  xxv).  Luminaria  quoque  niatutino 
teiiipore  pneparata,  vespertiiio  accendebant,  eis- 
dcmque  temporibiis  tbymiama  thuribulis  impositniu 
in  leiuplo  creinari  faciebant,  ordinaliones  etiani 
alque  unctiones  sacerdotuiu ,  variasque  vestiiuen- 
lonim  mutattones  {Exod.  xxx),  nec  multimodas  in 
ftumendis  cibis  varietates,  iuiuisieriorum  quoque  per 


nobis  exigcre,  sed  qnia  deliquimus  lii  conspectu  cjus, 
iratus  adversus  nos,  ejecit  de  terra  ubi  ejus  non 
possumus  implere  praecepta.  Nostra  itaque  impossi- 
bilitas  non  erit  iitculpanda,  douec  tcinpus  adveniat, 
qiio  ad  lerram  habilationis  nostne  revertamur,  et 
tunc  ea  quac  jussit  nobis  Dominus  opere  complcb:- 
mus,  eiqoe  sacrificium  nostrum  acccptabile  erit, 
qiiemadnioduin  propheta  tcstatur  Malachias  dicens  : 
Et  piacebit  Deo  iacrificinm  Juda  el  llieruialetn  cicut 
die$  s/? xtt/f,  et  sicul  anni  antiqui  (Malac»  iii). 

Petrus.  Hujus  prophetiae  teslimoninm,  nlL**  ad 
noslrum  atlinet  proposttum.Nam,  si  praecedentem  et 
sequentem  discusseris  historiam,  dc  sncrificiis  tem- 


siiigulas  bebdoniadas  vicissitudiiies,  secundum  legis  ^  pli  quod  Esdrae  temporibus  asdificatum  est,  dictura 


prjecepta  servaban*  (Lev,  viii),  Levitas  etiain  secuiv 
dumiegem  electos  ordinabanl  (Deut.  xiv),  et  musicis 
iflslrunientis  prout  Moyses  instttuerat  psallerc  facie- 
bnnl  (Levii.  iii ;  PsaL  lxxx).  Priinogenituiu.  auteiu 
hominis  atque  immundorum  aniinaiiuin  pretio  rcdi- 
luebaiit  (Aiii».  x),  priinitivosque  arborum  fiuctus, 
in  esuin  Doinini  oaerebaiii  altario  (Exod.  xiii),  qui 
i»  esum  sacerdotibus  crcdebant  (Lev.  xxiii).  Trinm 
annorum  fructiis  iu  arboribus  perinancns,  niliil  con- 
ferebant  ntiiilatis.  Quarto  anno  oiiinis  fructus  earum 
Nnciificaliatur  laodabili  Domino.  Primitias  quoqne 
fmctuum  sacerdotibusoflerebant  (iVum.  wiii  ;Exod. 
isxvi),  et  ex  duabus  deciinis  uiiam  dabant  Levilis, 
aluiraiu  llieruA-iem   in  loco  saiiclo  comedcndam 


esse  iiiveiiies  (111  Esdr.  viii).  De  exilio  auiem  ve- 
stro  qnod  dixi  idein  confirmo,  scilicei  qood  ideo  vos 
de  terra  ojccil,  ne  sacrificia  faceretis,  neomenias, 
velquaslibet  fcsiivitates  coleretis  pristino  more,  nee 
tenipli  limina  tereretis.  Cum  enim  Deus  per  Moysen 
sacrificia  fieri  praecepit,  ideo  utique  fecit,  ut  in  eum 
recte  credentes,  et  tota  eum  ineute  diligentes,  legis 
suae  praecepta  cum  qyanta  decebat  sollieitudine  et 
mundilia  custodireiit,  non  quod  furta,  bomicidia, 
rapinasy  et  caelera  exercendo  vitla ,  nec  non  idolis 
sacrificando,  /)ei  legem  indigne  tractarent,  et  multia 
polluti  contagiis ,  Dco  vero  sacrificaiuria  sanctum 
ejus  teinplum  indigni  ingredcrentur,  quemadmodum 
propheta  Hieremias  lestatur  dicens  :  Eca  vos  ro»- 


m  t^ETRI  ALPIIONSI  EX  JUD^O  GHRISTIANI  53« 

fidiiis  vobi^  in  verbis  mendacii  qua  non  proderunt  A      Moyses.  In  hoc  Tertio  libi  ipsi  conlrarius  osteu- 


vobiSf  furari,  occidere,  adulterari^  jurare  mendaciter^ 
libare  Baalim,  el  ire  post  deos  alienos  quos  igfwrastis^ 
el  venistis  el  stetistis  coram  me  in  domo  hac^  in  qua 
invocatum  est  nomen  meum,eidizistis :  Uberati  sumus, 
eo  quod  fecimus  omnes  abominationes  istas  {Jer.  vii). 
Aboininalus  esl  ilaqueDeus  opera  veslra.elvicUmas, 
cum  canlicis,  expulilque  vos  de  lemplo  suo,  cl  tcrra 
sicul  Isaias  prophela  nperiissime  talibus  verbis  insi- 
iiuat:  Quo  miVit  multitudlnem  viclimarum  vestrarum^ 
dicit  Dominusl  Plenus  sum,  hotocausta  arietum  el 
adipem  pinguiumf  etsanguinemvitulorum,et  agnorum^ 
el  hircorum  nolui.  Cum  veniretis  ante  contpectum 
meumj  quis  qua*sivil  liaic  de  manibus  vestris^  ut  am- 
buiarelis  in  atriis  meisl  Nec  offeratisultrasamficium 


doris,  cum  superius  dixeris  homincs  illias  temporis 
leligiosos  ei  justos  fuisse,  ei  legis  prapcepta  fiddiier 
custodisse,  nunc  autem  eorum  opera  Deodisplicuisse 
conflrmas. 

Petrus.  Secundum  quod  legislalor  Moyses  a  Deo 
legem  acceperat,  et  eis  proposnerat,  cos  (ligne  ser- 
vasse  non  denego.  Sed  posiquam  Chrisius  advenil, 
qui  prophetarum  arcana  revelavit,  et  legis  siiblaio 
veiamine,  spiritualem  qui  lalebat  sensnin  aperuit 
(£uc.  xxiv),ex  tunc  non  secundum  liiteram  occiden- 
tem,  sed  secundum  spiritum  vivificantem  (//  Cor, 
iii)  legalia  debueriinl  instituta  servare,  quoniam  qui 
legcni  dederat,  melius  eam  quam  prophetae  qoi  au- 
dilores  fticrant  intelligebat.  Quod  quia  facere  negle- 


frustra,  Incensum  abominatio  est  mihi*  yeomeniam,  B  xerunt ,  ideo  eorum  aniiqiias  observationes  Deus 


Sabbalum  el  festivitates  aiias  non  feram.  Iniqui  sunt 
cdstus  vestri,  Katendns  veslras  et  sofemnitates  veslras 
odivit  anima  mea^  facia  sunt  mihi  molesta.  Laboravx 
sustinens.  Quod  el  Hieremias  coniirmal  dicens  :  Ut 
quid  mihi  thus  de  Saba  affertis\  et  calamum  suave 
olentem  de  terra  longinqua?  Holocaustomata  vestra 
non  sunt  accepta  et  victimce  vestrce  non  placuerunl 
mihi  {Jer,  vi).  liem  alibi  :  Cum  jejunaverint  non 
exaudiam  preces  eorum,  et  si  oblulerint  holocausto- 
mata,  et  victimas ,  non  suseipiam  ea  {Jer,  xiv).  De 
hoc  etiam  Amos  propheia  ait :  Odi  et  projeci  festi^ 
vitates  vestras,  et  non  capiam  odorem  coetuum  vesiro' 
lunt.  Quod  si  attuleritis  mihi  hoiocaustomata ,  et 
munera  vestra  non  suscipiam,  et  vota  pinguium  veslro- 


suscipere  renuit,  quemadmodum  et  veleres  ritus 
quos  ante  susceptam  per  mannm  Moysi  legem  exco* 
lebant  {Lev,  xviii),  posl  eamdem  susceplam  prohi- 
buit  exerccre,  dnas  videlicet  sorores  simul  ducere 
uxores,  vel  amitam  uxorem  accipere,  omnibus  aiii- 
mulibiis  vesci  {Deut,  xiv).  fla^c  et  similia  ante  legem 
agentes,  rei  non  habebantiir,  sed  poslea  nemo  sine 
peccato  facere  potuit. 

MovsEs.  Legem  nostram  prout  Moyses  dedit ,  et 
•mnis  patrum  noslrorum  generalio  aniiquitus  coluit, 
et  sic  etiam  a  nobis  per  omnia  servandam  el  credo 
et  cciiseo. 

Petrus.  Si  veleres  legis  observationes  Domino 
accepiabiles  fuissent,  dum  eas  opere  complereiis. 


rum  non  respiciam,  Auferam  tumuttum  carminum  ^  nequaquam  vos  de  templo  el  palria  ojecissel.  Sed  ul 


fttorum,  et  canlica  lyrw  tute  non  audiam  {Amos  v). 
De  hoc  ilerum  Malachias  ait :  Non  est  mihi  volunias 
tfi  vobis ,  dicit  Dominus  exerciluum,  et  munus  non 
suscipiam  de  manu  vestra  {Malac,  i).  El  Psalmisia  : 
Sacrificium  et  oblationem  noluisli,  aures  aulem  per» 
fecisti  mihi  {Psal.  xxxix).  Pcr  Osee  qiioque  Prophc- 
tam  sic  ail  :  Cessare  faciam  omne  gaudium  ejus, 
Motemnitatem  ejus,  neomeniam  ejus,Sabbalum  ejus, 
et  omnia  festa  temporum  ejus  (Ose,  \i),  et  multa  alia; 
qasR  enumerare  longnm  esi.  ilxc  sunl  praicipua  et 
roajora  legis  veslrqe  pnscepla,  qnx,  sicutprophetica 
aucloritas  et  prxsenlium  tempornm  indicat  setas, 
Deiis  ncqu»qiiain  vult  de  manu  suscipere  vestra. 


tuis  acquiescam  sermonibus,  tuo  te  redarguendum 
csse  ostendamjudicio,cum,sicutdixi,  nihilnisi  pauci 
de  legis  observetis  prxceplis,  el  nec  ipsa  prout  lex 
praecipil  ex  toto  cuslodiatis,  quandoquidem  ncc  in 
Sabbatis,  nec  in  solemnitalibus,  aut  jejuniis  vestris , 
aul  victiinas  aut  alia  qua;  nocessaria  sunt  ct  pn^e- 
cepta  habenlis.  Orationes  etiam  quas  loco  sacrifi- 
ciorum  Domino  funditis,  non  ut  exauiliantur  ad  ejns 
nures  ascendunt.  Nec  hoc  malevolenlix  mex  poies 
aut  aiides  ascribere,  cum  ipsimet  vestri  doclorcs 
tesienlnr  Deiim  ab  illo  tempore  preces  vcslras  non 
suscepisse,  quo  templum  destructum  est.  Qnod  eiiam 
lliercmi^  prophelse  firmant   aiictorilaie    dicentls  : 


MoTSES.  Omnia,  quae  induxisti  prophelarum  vcrba,  jv  Cum  damavero  et  rogavero,  exclusit  orationem  meam 

"^  *    ■     *  "  '  {Thren,  iii).  Et  ilerum  :  Opposuisti  nubemlibi,ne 

transeat  oratio  {Thren,  in).El  isaias  :  Et  cum  exten' 
deritis  manus  vestras ,  avertam  ocutos  meos  a  tobis, 
et  cum' muliiplicaveritis  orationem^  non  exandiam 
{Isa.  i).  Praitcrea  omnes  vos  secundum  Moysi  legeni 
immundi  estis.  Nullus  enim  in  vobis  est,  qui  inor- 
tuornm  attactu  pollulus  non  sit  {Num,  xix).  Qns 
scilicet  macula,  nlsi  conspersione  cineris  vaccx  rufs 
non  deletur  {Lev.  xv),  quam  cum  ad  praesens  habere 
non  possilis,  ab  immunditia  liberari  nequiiis.  Mii- 
Jieres  etiam  vestr»  omncs  fluxu  pollutae  creduntar* 
cum  prislini  desinl  sacerdoles,  quorum  erat  reli« 
ctuinjudicio  iiiter  menstruam  et  sangainis  fluxus 
pollutam  discernere,  et  niil  de  polluiione.  Omnes 


de  Bahyloniae  captivitate  el  dicimus  et  credimus 
fuisse  prsedicta,  et  in  eadem  complcla.  Nam  post 
ipsani  et  divinitas  nos  respexii,  et  sacrificia  nosira 
susccpit. 

Petrus.  Explanationi  tuae  meus  optime  intellectus 
concordat.  Gumenim  Deus  vos  de  captivitateeductos 
ad  lemplum  patriamque  reduxit,  paletquia  ppophe- 
larum  minas  complevit,  et  culpis  indullis  victimas 
vestras  acceptabiles  habuil.  Sed  cum  postea  in  pri- 
Btina  scelera  redissetls,  pristinis  denuo  pcenis  mul- 
tati  eslis,  el  quaolo  secunda  captiviias  major  gra- 
viorque  fuit,  quam  prima,  tanto  majorem  in  hac 
quam  in  illa  Dei  super  vos  liquet  indignationem 
fr.iss^. 


quoqiie  cibi  ve&lri  lagi&  Judicio  polluti  probanlur.  A.  miiius  Imptevii,    pnstAn  emendet  quando  licueril. 


Curo  igilur,  o  Moyses,  tola  gens  veslra  probeiur 
poJluta,  mulieres  omnes  poUuUe,  el  ideo  omnes  Glii 
de  pollutione  sinl  nati,  eibique  veslri  universi  ini- 
ronndi,  ei  eorum  orationes  nequaquam  ad  aures 
perveniant  Del,  nec  opera  placeant  ei.  Quomodo, 
qu9P8o,  ullam  possuut  securllatem  babere,  quod  vel 
roalorum  finein  sinl  liabiluri,  vel  apud  Deum  sint 
uliius  pretii?  Ipsa  quia  me  de  eorum  liberavit  errore 
debiias  ago  gratias,  et  ui  te  etiam  liberct  devotus 
eioro.  Amen. 

TITULUS  Y. 

De  Sarracenorutn  tege  destrnenda ,  et  ienlentiarum 

iuartm  siultUia  confutanda. 

MoiSES.  Hactenus  Judaicai   gentis   fides    quam 


Seniel  autem  per  stngulo:»  annos  fpropter  solam  ro- 
c:>gniti(mem  prxcipiuutur  omnes  ire  ad  Dei  domuin, 
quae  e^lin  Mecha  videndam,  et  ibi  adorare  eamque 
inconsutilibus  tegumeutis  induli  circuire,  el  lapides. 
prout  lex  prxcipit,  per  medla  scilicet  feroora  jacere- 
rctro  pro  lapidando  diabolo.  Hanc  autem  domuiii< 
dicunt  Adam  cum  de  paradiso  exsulasset,  Doroino 
exstruxisse,  et  omnibus  filiis  ejus  donec  ad  Abrahani' 
advenit  locuni  oralionis  fuisse.  Abraham  autem  fi- 
delis  Dci  servus,  eam  roboravit,  et  instauravit  et  in 
ea  Domino  voia  vovit,  et  sacrificia  obtulit,  filioque 
suo  nomine  Ismaeli  post  mortem  reliquit,  eiqne  et 
omnibus  filiis  ejus  per  multa  annorum  curricula, 
donec  Mabometh  natus  est,  orandi  donius  permau- 


inanis  et  inconstans  in  omnibus  csset ,  eoruinque  ^  sit ;  quo  nato,  eamdem  Deus  sibi,  cunctisque  suis 


obsequium  quam  irrationabile  Deo  atque  ingratum 
existeret,  vel  cur  ab  ejusdem  fidc  recesseris,  et  evi- 
denlissiuiis  edidisli  probastiqiie  raiionibus,  et  milii 
in  quanlo  permanseriin  haclenus  monstrasli  errore. 
Sed  cuin  paternain  reliqueris  fiileui,  miror  cur 
Chrisiianonim  et  iion  potius  Sarraeenorum  cum 
quibus  semperconversalus  atque  nutriius  es  dele- 
geris  fidem*  Libet  enim  mihi,  quemadniodum  in 
llebraica  ita  et  hac  secta  qiiaecunque  poiero  inferre 
obstacula,  ut  sicut  de  noslra,  sic  et  do  hac  ratio- 
ncm  pnetendas,  qua  desirui  vaieat.  Semper  enim 
lit  dixi  cum  eis  conversatus  etenutritus  es,  libros 
I(*gisli,  linguam  intelligis,  ut  enim  in  me  eorum 
persouam  suscipiain,  hanc  u:\cue  prae  caeieris  de- 
buisses  eiigere,  quam  coiistat  reliquis  honcstierem 
et  habiiiorem  existere.  Lex  est  si  quidem  largii,  de 
praseutis  xiun  deliciis  mtilla  servans  niandata,  in 
quo  oslcndiiur  divina  circa  eos  fuisse  dilectio  maxi- 
iiia,  pnriterque  suis  cultoribus  gaudia  repromitlit 
iiieffubilia.  Cujus  videlicet  legis  radicem  si  qiiaeras, 
fiiveuies  super  inconvuls»  fundainentum  ralioiiis 
fundatam.  Cujus  rei  videiicet  quod  Deuseos  dilexit, 
ct  ninltis  praeceptis  <^os  onerari  noluit,  sed  pepercii, 
bignom  est  quod  quinquies  tantuin  in  die  orare  eos 
prsecepit,  quin  etiam  seniper  aiiie(|uam  orent,  ut 
perfeotam  munditiam  habeant,  culuin,  veretrum, 
inaDos,  brachia,  faciem,  os,  nares,  aures,  ochIos, 
e.ipillos,  deceniissime,  et  ad  ultimum  pedes  lavant. 


generationibus ,  hxredilariam  ut  ipsi  perhibeni, 
proinisit.  Adversarios  prseterea  Dei  et  eorum  pro- 
phetae  prsednri,  captivare,  interficere,  et  omnibus 
modis  perseqai  atque  delere  jubentur,  nisi  rcsipisce-- 
re  et  ad  eorum  fidem  converti  voluerinl,  aut  servi- 
tutis  indictum  censum  persolverint.  Absoluta.etiam- 
eis  est  omnis  caro,  pRcier  porci  camem  et  sangui- 
Dem  nec  non  morticinum  ad  vescendHm.  Respuunt 
etiam,  quidquid  in  alicujus  rei  iMsi  Dei  fuerit  no- 
niine  consecraturo.  Licet  prxter  boc  eis  eodero  tem- 
pore  quatuor  legitiroas  babere  uxores ,  et  qualilM;': 
repudiata  aliam  semper  accipere,  ita  taroen,  ut  nun^ 
quam  quaternarium  transeat  nuinerum.  In  repudio 
,  quoque  boc  observatur,  ut  usque  tertio  ei  quamli- 
'  bet  repudiare  et  eaiudem  rursus  recipere  liccat* 
Emptitias  vero  atque  captivas  quoteiuiqiie  volnerit 
habere  liciium  erit,  sed  et  easderovendendi  denuo- 
que  emendi  liberam  potestatem  habebit,  sic  tameo, 
ut,  postquaro  seroel  gravidam  fecerit,.  nequaquam  se- 
alterius  servilutis  jugo  astringere  possil.  CoRcedi*. 
tur  insuper  eis  de  propriu  cognatione  haberc  uxores 
ut  sanguinis  proles  accrescat,  et  fortius  inier  eos 
amiciti»  vinculum  vigeat.  De  possessionibns  repe* 
lendis  judicia  talia  sunt  apud  eos,  qualia  esse  apud 
Hebraeos  ipse  optiine  nosii,  ut  petitor  testibus  coin^ 
probci,  et  negaior  iuramento  seroet  expurget.  Testes 
auiem  nullos  nisi  valde  idoneos  probutasque  per- 
sonas  suscipiuni  et  quibus  sine  juranienlo  credere 


lloc  faclo,  publica  voce  praeconaniur ,  unuin  confl-  p  possint.  In  quibusdam  eiiam  aliis  Mosaicae  lcgis 

morem  cuslodiunt,  ut  qui  boroinis  sanguinem  (aderil, 
eadeni  poena  plectatur  (Gen,  ix),  ei  quiuiuis  in  adol- 
terio  deprehensus  fusrlt,  cum  adulieva  pariter  ia- 
pideiur  (L«o.  xx).  Qui  auiem  cum  qualibet  alia 
fornicaius  iuerit,  lxxx  OageUis  subjacebit.  Forti 
talis  indicta  est  poena,  ut  prima  ci  secunda  vice 
octogiuia  flagella  sustlneat,  terlia  manura«  quaria 
pedem  aroiiiat,  et  qui  euilibel  bomini  membrum 
absiulerit,  digno  preiio  redimet.  Haec  univcrsa  prae- 
cepta  idcirco  suni  a  Deo  proposita,  ne  si  utrois 
larga  quaelibei  faciendi  esset  licentia,  lotius  genils 
fieret  cito  ruina.  A  vino  scmper  absiioere  Jubentur, 
qiiouiaro  fomes  est  et  seininarium  omnis  peccati. 
Haec  suni  prxcipua  legis  mandata,  quoniom  longMHi 


lenies  Deum  *  qui  nullum  vel  simileiu  habeat  vel 
aequalem  •  ejusque  Mabomeih  esse  prophetam.  lii 
aniio  quoqoe  iniegrum  roensemjejunanl.  Jejunaiiies 
autcm  nocturno  comedunt  tempore,  diurnoabsiineni» 
ila  ut  ab  ea  dlei  hora  qua  nigrum  ab  albo  disiingtiere 
per  visum  poteruni  filum,  usque  ad  solis  occasum» 
neiDO  Gomedere,  bibere,  aut  uxoris  commisiioiie  se 
prxsuuial  foedare.  Posi  solis  aulcm  occasum,  donec  ad 
sequeniis  diei  crepiisculum,  srmper  eis  cibo  et  potu, 
propriisque  uxoribus  proiitcuiquc  lihct,  Ilceat  uli.  Si 
lamenauiinfirmiiaiefueriipraegravaiusautiuviaerit, 
qnandiu  aut  bnguoris  aui  iiineris  duraverii  tempuSy 
ci  qaibuscunque  voluerii  et  vesci  simul  et  uli,  sic 
Ui.uen  ul  qitod  vel  apgrtludinis  Tci  viae  necessilato 


K 


m 


PETRI  ALPUONSI  EX  JLDiCO  CIIUISTIANI 


GOO 


<j6Sci  roopari  in  singwiis.  Promisit  iiaqiie  Dcus  sibi  A  suos  timeret  conlrlbiiles,  quia  eum  pro  rege  non  le- 


\y 


et  Maiionielli  sno  fideli  prophets  credenlibus,  le- 
gisqiie  ejiis  mandata  complcntibus,  paradisum  ,  id 
est,  bortuni  deiicianim,  prsterfluentibus  aqiiis  irri- 
gftum,  in  qi»o  sedes  habebunl  perpeluas;  Proleget 
eos  arbornni  umbra,  nec  frigorc  allligentur,  ncque 
ealore.  Omniuin  fnictuum,  omnium  cibonim  Te- 
scenlur  generibus.  Quidquid  appctitus  cuique  sug- 
l^ret,  coram  se  confeslim  inveniet.  Sericis  indiien- 
tur  Tcslibus  omnicoloribus.  Accubabnnt  in  deliciis, 
ot  angeli  pincernarum  ministerio  inter  eoscum  Ta- 
sis  aureis  el  argenteis  deambulabunt,  tn  anreis  lac, 
tn  argenteis  viimm  oflTerentes,  ct  dicentesrComedite 
ei  bibite  in  omni  Ixtiiia,  et  quod  vobis  Deus  promi- 
Mi  ccce  completum  cst.  Jungentur  virginibus,  qnas 
Dcc  humanus,  nec  dxmoniacus  violavit  contactus, 
byacinlhi  eoraliique  splendoreforma  praestanlioribus. 
Wxe  bona  dabuntur  credentibus,  non  credcniibus 
vcro  Deo  et  prophcl»  ejus  Mahometbo,  erit  infcr- 
nalis  poena  sine  fine.  Quantiscunque  autem  peccalis 
quisquc  obligntus  fuerit  et  in  die  mortis  suae  Deo  ct 
Mnhainelbo  credideril,  In  die  judicii  Maometho  in- 
icrvenientesalvuserit.  Uaecetaliaquainplurimn,  qnne 
enumcrare  longum  est,  cum  tu  nihiSminus  a  piiero 
noveris  scripia»  et  ab  omni  Sarraceuorum  gcnte 
inaxima  celebraiione  habita,  cur  poliiis  Christianam 
^inain  Mnsuliniticam  sectatus  es  religionein,  et  prae- 
scnlis  vitue  meliutt  el  Tuturae  paritcr  felicitate  frui- 
lurus  ? 
PETaus.  Quamvis  oraiionis  luae  contextus,  pluri 


nerent,  cum  sibi  et  apqnales    fnissent  et  majores. 
Viam  tamen  excngitans  qna  rex  elSci  potuissei,To- 
luit  se  prophetam  confingere,  ea  videlicet  fretiis 
facetia  eloqnentiae,  quam    apud  diversas  naliones, 
dnm  negotiationi  desndaret,  ingenii  snsceperat  le- 
vitale,  et  lioc  etiam  quod  tunc  temporis  mnjorpsrs 
roilltes   erant  atque  agricolac,  et  ipsi  fere  emnes 
idololatnc  ,  praetcr  quosdam  qui  Hoysi  lcgem  seciinf 
dum  Samaritanos  tenebaiu  haerelice  et  alios  Cltri- 
siianos  qui  Ncstoiiani  erant  et  Jacobilx.  Jacobiuc 
autem  sunt  h'jnretici,aqnodain  Jacobo  dicti,  circiim- 
cisionem  pracdicantes,  Christiimqiie  non  Deum,  seJ 
hominem  tnntuin  juslnm  de  Spiritu  sancio  conce- 
ptum,  ac  de  virginc  natum,  non  crucifixuni  tamen  ' 
°  neque  mortiium  crcdentes.  Fnit  etiam  eo  lempore, 
In  regione  Antiochin?,  archidiaconus  quidam  amicus 
Blaboineth,  et  hic  Jacobita,  unde  ad  conciliom  vo- 
catus  est,  et  damnatus.  Cnjus  damnationis  piidorc 
contristatus,  de  regione  aufngit,  et  ad  Mnliomelli 
deveiiil.  Hnjus  igilnr  nixns  esl  consilio  Mahometh, 
quod  cogitabat  el  per  sc  tnmen  adimplere  non  po- 
tcrat,   ad  cflectum  perdux*t.  Fuerunt  qnoqueduo 
Judaci  cx  iiiius  Arabiae  qiios  diximus  haerciicis,  Ab- 
dias  et  Cahbalahabar  dicii,  el  hi  qiiidem  Mahome' 
tho   sc  adhibncrunt ,  ct  ad  romplendain  stultiliam 
ejus  auxiliuin  prxbuerunl.  Et  lii  trcs  lcgeni  Malio-*] 
■lethi  qnisqne  secunduiii  hieresim  suanc  contcmpc- 1 
raverunt,  et  talia  eum  ex  parte  Dei  dicere  monslra' 
verunt,  qtiae  et  hsereiici  Judaei  et  lia>retici  Chrisli:n;i 


inum  decorisel  dulcedinis  habens,  apiid  eos  qui  d«-      Qui  eranl  in  Arabia  vera  esse  credidcrunt,  qoi  ver^ 


licias  corporis  summnm  bonum  putant,  non  inino- 
rem  quam  si  ipse  Mahometh  adesset,  captare  be- 
nevolentiam  valeat,  de  metamen  id  sperarete  mirum 
est,  ut  ad  boc  persuadendum  institeris,  in  quo  mc 
iiullatenus  falli  posse  credideris.  Certus  eniin  cs 
mihi  non  incompertum  esse  quis  Mcihometh  fueril, 
quomodo  callida  simulatione  prophetam  se  conriitxe- 
rit,  et  ad  hoc  machinandum  quis  ejus  consiliarius 
exslilerit.  Unum,  reor,  libi  incerium  maiiet,  ipsain 
Mnhomethi  qnam  dicuiit  doctrinam  quam  iiianem 
judicem.  Dum  igilur  vitam  inoresqne  cjus  mea  nar- 
raiione  digesia  audieris,  tunc  me  scire  de  eo  quoJ 
\erum  est  aut  nescire,  facile  internoscere  poteris. 

MoTSES.  Illud  inhianter  ex<pecto  audire  abs  le. 

l^TRUS.  Mahometh  igilur  utroqne  parenteorba* 
tus  »  snb  avunculi  sui  Panephi  patrociiiio,  pueritiae 
ainiios  :^bat,  idoiorum  tunc  lemporis  cultui  cum 
nniversa  gcnte  Arabum  Inserviens,  qneinadmodum 
ipae  in  Alcoraiio  suo  testatur,  dicens  Deum  sibi 
dixisse  :  Orphanus  fuisti,  et  tc  suscepi,  in  errorc, 
et  te  dtrexi,  pauper,  et  lucupletavi.  Post  aliquantum 
vero  anm>rum  spatiuni,  mercenarius  apud  nobilissi- 
mam  quamdara  viduam  nomine  Chadigiam,  brevi 
tta  dominae  suae  animuin  obtintiit ,  ut  jnre  conjugii 
rebus  omntbtts  et  rerutu  pariter  dominatrice  poli* 
retnr.  Cujus  opibns  de  panperrimo  ditissimus  efle- 
ctns«  in  tantam  prorupil  roenlls  snperbiam,  quod 
regmim  Arabum  sibi   speraadum  polliceretur,  nisl 


sponte  crcdere  noluerunt  vi  tamen  et  gfadii  limore 
crediderunt.  F.i  ejus  quidem  iiec  aliam  propheiiam    | 
nec  miracula  ulla  scinius  sicnt  de   Moy<;e,  Josiie, 
Samucic,  Nelia  et   Elyseo  audivimus,  quos  mulu   « 
fecisse  miracula  iegimus. 

MoTSES.  Plerosque  prophelarnm  credimus,  quo- 
rutn  nulla  miracula  legimus,  ut  Hieremtain,  Abdian:^ 
Anios,  Osee,  et  alios. 

PcTRUS.  In  ilii.s  ideo  qMserenda  miracula  non  Ruor, 
qnomodo  neque  novitaiem  aliquam  legis  imiuxe- 
riiril ,  neque  Mosaio;B  doctrimc  ullatenus  conira- 
dixerunt,  et  qnae  pracdixernnt  cx  parte  compicla 
cognoscimns. 
D  MotsES.  Moe  et  Abraham  Palriarchac  nova  divi-^^y 
nilusdedisscmnndala  dubium  non  est,  sicul  sacri- 
ficionim,  comcdondaruin  caniiuni,  circumcisionis, 
et  aliorum  rituiim.  Cnr  crgo  eis  absque  iniracnlorura 
iucefides  exhibila  a  posteris  esl? 

Petrcs.  Ideo  eis  veraciter  creditur,  quoniam  is  j 
eis  propbeta  attcslafur  ,  dc  cnjiis  testiinonio  a  oc- 
mine  dubiialur,  Moyscs  videlicct.  Mnhomelbus  igi- 
tur  qualiter  inlcr  prophetas  recipiendus  sit ,  qm 
nnlli  prophelarum  aliqua  probabiliutceomparabilis 
csi? 

MoTSES.  Quare  nulla  probabilitate  demonstralom 
prophetam  dixeris,  quem  satis  miraculis  denoiatu;:i 
frequeiiteraudieris?Nonne  propheum  eum  bnitom 
anijnal  bos  videliccl  Doregele  nuncupavltT  Nodoc 


601  DIALOGI.  CW 

per  utramque  maiiicam   ingressa  luna  de  sinu   re-  A     Mo\sks.  Hacc  pro  ceHo  ralio,  quam  quipcrspicae 
dinlegraia  progredieus,  prophetam  eum  nurinciim      inspexcril  vera  videliir. 


designavU?  Nunquid  ad  lioc  innolescendum  illius 
manu  dcinnlsa  o:iini  populo  aflliienlein  mftmilb  ovis 
hdiisliim  lactis  pnebuil  ?  Mirum  eiiam  fuit ,  qiiod 
cum  ficiim  arborem  ut  ad  se  veniret  vocavit,  veiiit 
qtiidem  arbor  ad  eum,  et  ipse  de  fructu  ejiis  come- 
dit,  el  bracbium  ovis  quod  invenenatum  sibi  erat  in 
sculella  appositum  cum  eo  loculum  est  et  dixit.  Ne 
comcdas,  quia  sum  invenenafum. 

Petrcs.   Frivola   sunt  qiix  prosequeris,  ncque 
omnium  veslrorum  judicio  fide  digna  probantur, 
maxime  cum  ipse  Mabometh  in  Alcorano  suo  nibil 
lale  retulit,  sed  potius  quidquid  in  Alcorano  de  co 
scriplum  non  fucral,  omnino  verum    credi   prohi- 
buerit.  De  omnibus,    inquit,    miilti   multa  mentiti 
sunl,  quod  dc  miiii  conlingat,  illud  solum  de  me 
verum  teneatur,  qnod  Alcorani  fultiim  auctoritalc 
probatur.  Qui  cur  miraculum  non  faceret  oslendere 
^olcns,  loquentcm  ad  soDominuminlroducit  dicens  : 
Dixil  Doininus  ad  me :  Ideo  le  facere  mirucula  non 
permillo,  quia  ,  ne  tibi  sicul  aliis  propbeiis  in  mira- 
culis    contradicaiur   timeo.   Suo  ergo    testimonio 
nullum  fecisse  virtutis  signuin  monstratur;  qiiibus 
«nliis  indiciis  verus  propheta  probatur?  Indicia  nam- 
que  veri  propheiae  sunt  probilas  viiae,  miraculorum 
cxhibitio,  dictorum  omnium  nrma  vcritas.  Bonilas 
Titx  iiiMabometho  violcnliaerat,qua  se  prophetam 
I  Dei  prxdicari  vi  faciebaly  fijno  et   rapaciLitc  gaii- 
^  dens,  eiigne  libidinis  in  tantum  fervens,  ut  ct  alie- 
iiuin  Iborum  foedare    adullcrio   tanquam    Doniino 
prxcipienle  non  erubesceret,  siciit   dc  Zanab  (ilia 
las  uxore   Zel  legilur.  Dominus,  inquil,  tibi  Zel 
uxtfrera  dimiiu^re  tiiain  praectpit.  Quani  dimissam 
ipse  sibi  continuo  copulavit.  Cujus  evidenlius  pro- 
pheliam  quam  nulla  sit  lassae  uxoris  ejus  turpitudo 
paiefecit,  qiiando  in  adullerio  deprehensam,  eam 
jniillorum    teslimonio  non  dpprehensam,  eo  quod 
iiollet  eam  dimittere,  falso  Gabrielis  nuntio  confir- 
mavit.  De  cujus  vitii  potentia,  libidinis  scilicet  lau- 
dasse  Deum  legiiur,  eo  quod  in  eo  quadragies  supra 
humanum  modum  abundaret,  congratulans  sibi,  eo 
qtiod  suavis  odor  et  speciositas  mulieruin  danie  Deo 
pluriinum  eum  oblectarel.  Dc  iniraculisjum  dicliiin 


Petrds.  Quod  superius  melihros  Ipgissc,  lingnam 
scire,  nuirituui  fore  seipper  iiiier  Sarraecnos  di- 
xisli,  non  idcirco  conveiiit  ut  illoruni  asseq>:ar 
legein. 

MoYSES.  Quoninm  credehnni  eam  bonam  essp, 
ideo  le  eam  dehere  rccipere  dixi. 

Petrus.  Dixisii  eliain  legis  illorum  radicem  \n 
inconvulsce  rationis  fuiidaincnlo  conslructam,  unde 
in  aliernae  dispiitalionis  cainpuin,  veriia  vorbis, 
roandata  mandntis,  discurrainus,  st  eam  benc  fun- 
datain  invenire  polerimus. 
MoTSES.  Plaret. 

Petrus.  Qnod  qtiinqnies  Mahiimelum  in  die  ornn- 
'  duin  prxcipere  dicis,  ideo  iiliqne  fecil,  qiiin  coiisilio 
doctorum  suorum   niedialriccni  Judsportini  el  Chri- 
slianorum  legem  elTici  voliiit  siiain,  non   probiltte 
sui,  neqiie   adjiilorio  Dei.    JiKhci  cnim  seciindum 
legem  ter  in  die  oranl,  Christiani  vero  sepiies,  ssd 
isle  nec  ter  nec  seplies,  sed   quiiiquies  orando  ter- 
minum  inier  utramqiieposuil.  Qiiod  nnleqiiamorent 
illos  maniis  et  brachia  et  caclera  corporis  membra 
abluere  laudas,  non  ad  orationem  pertinet.  Ad  ora- 
tionem  quideni  pertinet  mundari,  inlrinsecns  non 
extrinsccus.  Mundilia  autcm  de  aldutione  mernbro- 
ruin  perlinehat  cultoribus  stoHae  Veneris«qui  volen- 
tes  eam  orare,  ad  modiiin  femino!  se  aptabanl.  Quia 
vero  punclo  sie[lsc  'Veneris  rex  eficctus  est,  ideo 
haec  praecepit.  Tenipore  orationis  publica  voce  eos 
proecoiiari  faieris,  quod  noii  convenit  orationi ,  nisi 
quia  aliud  novum  ncquit  imponere  signum.Jejunare 
per  meiisem  integrum  eos,  ut   ais,  quod  restriiigant 
vitia  carnis  prxccpit,  quod  est  inilium  posniteniiae. 
Scd  dic,  qurcso  ,  mibi,  qiiid  prodcst  diein  jejunarCy 
et  nocie  ter  vcl  quater  coinedcre,  et  bonts  carnibus 
optimisqiie  cibis  frtii,  et  mulierihiis   uli?  Hxc  non 
debiliiant,  sed  polius  corroborunt  carnem.Quod  s«i- 
mcl  in  anno  dicis  eos  ad  domum   Dei,  qu;e  cst  in 
Mecba,  ire  propier  recogniiionem,  ei  ibi  orare  quam 
dicunt  fuisse  Ada;  et  Abrahae,  iion  ex  auclorilaie 
habent  ,    sed   qiiasi   comineiitum   aliquod   fingiint. 
Aniequain  enim  Icgem  pracdicasset,  domus  haccidclls 
plcna.eral.  Sed  si  lii,  o  Moyses,  scives  qualis  cssct 
est.  De  bellis  aulem   quai  Doinino  praicipienle  ct  D  d""^""»  illa,  el  quod  sccrelum   ibi   inesset,  ei  cur 


V 


vicloriam  promittenie  se  iniisse  falebalur,  denlcs 
ejus  contriti  in  bello,  faciesquc  collisa,  mulla  cliam 
caedes  ei  iuga  suornm,  veriiatem  leslantiir;  qux  si 
angelus  Domini  utdicis  eumcuslodirel,  miniino  sibi 
accidereni»  siciit  de  Elia  ei  Eliseo  legiinns  (///  Reg. 
xix),  quos  ab  iuinticis  suis  seinper  cripuit  Deus, 
queni  eliam  si  talis  esset  ut  dicil,  seinper  vicloria 
sequeretur,  ut  Moysen,  Josue  et  David,  qiios  divino 
{ussu  praclia  commiltentes,  scmper  victoria  coini- 
tabatur  {IV  Reg,  vi ;  Exod.  xvii;  Josue.  i).  Si  vcro 
eiiain  propbela  verus,  ut  ais,  esset,  praelia  conimis- 
suras  utrum  sibimale  evcniretsciret.Qiiomodo  frgo 
inea  lege  dimissa  illius  me  legcm  dicispolius  quam 
dristianam  insequi  debere? 


illuc  Mahoutethus  iret,  et  quae  in   lege  inveniuntur 
jussit  facere,  valde  mirareris  inde. 

MoTSES.  Istud  rogo  mihi  qnod  dicis  insinues.  Li- 
cet  enim  banc  legein  libi  pncdiceni,  quare  iter  illud 
et  caeiera  quae  lex  pnucipit  ibi  fiicere  jossii,  nescio. 

Petrus.  Breviter  quidem  volcbam  tibl  uotiAcare, 
sed  modo  rogatus  inonsirabo  aperle.  Duo  filii  Lot 
Amon  et  Moab,  hanc  domum  honorabanl,  et  duo 
idola  ab  eisdein  ibi  colebantur,  allerum  ex  albo,  aU 
terum  ex  nigro  lapide  paratuin.  Noinen  quidem  illiiis 
quod  ex  nigro  erat  lapide  Mercurius,  nniiien  vero 
alterius  Chainos.  Alieruin  quod  ex  nigro  lapide  est, 
in  honore  Saturni,  alleruin  quod  ex  albo  in  boiiore 
Martis  aedificatum  csl.  Bisiu  anno  culiores  eorum  ntl 


i/' 


V 


m  PETRI  ALPnONSI 

ipsa  ascondcbant  adoraiKJa,  ad  Martern  quideni 
quando soliii  primam  gradum  arietis  inlrat,  quia 
aries  honor  est  Martis.  In  cujus  discessione,  prout 
mos  erai,  lapides  jaciebajitur.  Ad  Saturnum  vero, 
qnan(*o  so!  in  primum  gradum  librs  intrat,  quia  li- 
bra  honor  esi  Saturni.  Quod  thuriGcabanl  nudi  ton- 
sisque  capiiibns,  usque  in  hodiernum  diem  in  India, 
ut  dixi ,  celebratur*  Arabes  vero  cum  Amoa  el 
Moab  idola  adorabant.  Mahomethus  autem  post 
longum  lempus  veniens,  pristinam  consuetudinero 
nequivit  auferre,  sed  quasi  quodammodo  more  mu- 
talo  inconsutilibus  tegumentis  cooperlos  domum  cir- 
culrepermisit.  Sed  nevideretur  idolisprjeciperesacri- 
ficare,  simulacrum  Saturni  conslruxit  in  pariete,  in 
angulo  domus,  ne  facies  appareret.dorsumverotan- 
tum  exierius  esl  posilum.  AlterumMarlis  scilicetido- 
lumquia  sculptum  undique,erat  subtusterram  et  la- 
pidem  supraposilum  nusit,hominibus  vero  quiadado- 
fandumibiconveniunt,h)pidesislososcuIaripnecepit, 
et  humiliaiis  tonsisque  capitibus  inter  crura  lapides 
reiro  jactare,  qui  humiliantes  se  dorsa  denudant, 
quod  est  signuro  legis  pristime.  Dic  ergo,  Moyses 
qua  inlentione  ista  praecepit,  nisi  ea  qua  dico? 

MoTSEs.  Dixi  tibi  inlenlionem  me  nescire,  quia 
nusquam  reperi  scriptum,  unum  lamen  de  lapidibus 
jacieiidis  scio,  quia  ad  effugandum  daemones  ista  se 
dicunl  Hicere.  In  libris  illorum  scriptum  vidi  quia 
Bomar  quidnm  ex  dccem  sociis  Mahomethi  more 
solito  l.-ipides  deosculans  sic  exorsus  est.  Vobis,  in- 
quit.  lapidibus  dico,  quod  nec  adjuvare  ncc  nocere 
potestis  .5cio,  sed,  quia  Mahomethus  fecil,  illius 
mnrein  cxsequor. 

Petrcs.  Quod  dixisti  lapidibus  jacicndis  d.nemonps 
eiTngare,  non  conscquens  raito  videtnr  esse,  quia 
quod  non  aliquo  percipilur  sensu  corporeo,  elTugare 
leviter  nequaquam  pote$t.  Nomine  vero  divino  effu- 
gauiur  d^emones. 

MoTSEs.  Quoniam  quosdam  audivi  dicentes  dae- 
mania  vidisse  et  ea  audisse,  ac  collocutos  fuisse, 
miror  le  dicere  sensu  non  corporali  percipere. 

Petrus.  Licet  angef/.s  corporeo  sensu  non  percipi 
possit,  iliis  Camen  qui  secundum  mandaia  Dei  ince- 
diint,  visibiles  fiunt.  Simiiiler  diabolus  aroicis  suis 
vjsibilis  apparet. 

MoTSES.  Isiud  quidemvellem  scire,quo  magisterio, 
qnave  arte  illos  videre,  vel  colloqui  possem. 

Petrus.  Quare  quod  ad  te  ininime  pertinet  scire 
<i  sideras? 

MoTSES.  Non  ut  opera  exercerem,  sed  scieiitiam 
tinlDm  vellem. 

Petrus.  Quomodo  quod  errorem  tunm  augeat  vis 
addlscere? 

MoTses.  Bene  nie  Dco  gratias  correxisli,  in  verbis 
fuis  sensum  didici. 

Petrus.  Jam  satis  dicium  est,  ad  inccpium  re- 
deamus.  Quia  Dei  advcrsarios  Mahomethus  prxdari, 
captivare  et  interficere  jussit,  donec  vel  credere, 
vcl  censum  persolvere  voluisscnt,  non  est  hoc  ex 
Pei  opcribus,   ueque  prophetarum   cuilibet  jussit 


EX  JUDiEO  CHRISTIAM  (t>l 

A  cogere  aliqucm  credere,  sed  ipse  hoc  cuptditaie 
praicepit  pecuniae,  et  ut  inimicos  suos  destmeret. 
Hoc  autero  ut  nosli  non  debel  fieri,  imo  si  quis 
aliquero  converiere  vent,  non  pcr  violenttani,  sed 
diligenter  et  dufciler  hoc  facere  debet,  sicut  ipse 
Maliomelh  iii  suo  lestatur  Alcorano,  sub  persona 
Domini  ita  idipsum  dicenlis  :  Si  vellet  Dominus 
Dcus  tuus,  totius  saecun  gentes  credercnt.  Cur  ergo 
ut  credant  cogis?  quia  nullus  nisi  voluntate  Dei  V/ 
credit.  Et  in  alio  loco,  vobis,  inquit,  genttbusveritas 
Dei  jam  venit.  Qui  crediderit,  pro  semetipso  feceiii, 
qui  vero  crraverii,  pro  semeiipso  fecerit,  et  egonon 
sum  super  vos  bajulus.  Sequere  vero,  Deus,  liiquit, 
qiiod  revelatur  tibi,  et  exspecia  donec  Deus  judicet, 
qui  stiper  omnes  judex  est.  Item  in  eodetn,  Domi- 
B  nus,  inqiiil,  Dcus  tuus  sub  una  legc  cunctos  si  vellet 
siiie  discordia  poncfct.  Fingit  item  in  alio  loco  tan- 
qunm  sibi  Deus  loqiiatur.  Non,  inquil,  violenlia  in 
ioge  debct  esse,  jam  verilas  et  Juslitia  apparet,  qui 
voluerit  sponte  sua  credat.  Item  in  Alcurano,  vos 
increduli  non  qiiod  oratis  oro,  nec  quem  orooratis» 
et  qiiem  adoratis  non  adoro,  mihi  lex,  et  vobis  lex 
discors.  Ei  in  alio  loco  ail  :  Non  altercctis  cum 
allerius  legis  genlibus,  nisi  mollibus  verbis.  Qiiare 
ergo  prsedari,  captivare,  ct  gentes  vi  cogere  ad 
crcdendum  jussit,  et  haec  omnia  semilas  Dei  esse- 
falelur?  Dic  mihi,  Moyses,  legem  quae  securo  dissi- 
dct,  qiiare  ergo  credere  jubes. 

MoTSEs.  Liber  Alcoranl  talis  est,  quod  et  posterior 
^  prinujtn  destruit  ordinero. 

^  Petrus.  Alcoranuft  non  roanu  Mahometh  scriptos 
est,  si  enlm  hoc  faceret  ordinatus  esset.  Post  mor-  . 
tem  vcro  ipsius,  socii  ejus  qui  secum  morati  fne-  y 
rsnt,  quis<|ue,  ut  ita  dicam,  leclionem  suam  re- 
nuntians.  Alcoranum  composuerunl,  unde  nescimus 
quis  prior  quis  posterior  fuit  ordo.  IJeo  auteiii 
M.)hometh  pr;edari,  captivare,  ct  gcntes  inlerficertt 
jussit,  quod  Arabes  qui  Deuiu  igiioranics  in  deserto 
inanebaiit,  in  praedaiionibus  delectarentur,  et  ul 
maxime  i!Ii  crederent. 

MoTSEs.  iEslimo  verum  esse  quod  dicis. 

Petrus.  Quod  dicis  iilis  absoluLim  esse  oiuneii 
carnem,  praeter  porci  canicin  ct  saiigiiiticni ,  et 
niorticinum  ad  vescendum,  nobis  quoque  absolula 
D  est  omnis  caro.  In  hoc  tantuni  sciiicet  in  poici 
carne  discordainus.  Hoc  autem  fecit  Mahotnethus, 
ut  in  eo  a  lege  sua  nos  Christiani  differremus.  Qiiod 
de  uxoribus  dixisti  licere  quatuor  accipere  et  qua- 
libet  repudiaia  aliam  accipere,  boc  nulla  quidem 
prxcipitur  ratione,  neque  enim  nisi  causa  filios  pro- 
creandi,  pnrceplum  cst  uxorein  accipere(Lep.xTiit). 
Quod  autem  emptitias  et  caplivas  quotlibet  possunt 
habere,  hoc  qiiidem  (|uantuin  ad  nos  adultcrtura  est, 
quia  mullotics  paier  cmit  aliquam  slupratani  a  filio. 
ci  contra  filius  vel  frater  a  palre  corriiptam. 

MoTSEs.  In  verbis  tuis  vcrum  creditur.  Ut  vero 
talis  dissensio  inler  hxc  prsecepta  eral,  qtiare  Ma- 
homethus  qui  tam  sapiens  videlur  Hori  jussil. 

Petrus.  Mp.homclhus  vahio  femiiias  diligebat,  ct 


€05  D1AL06L  6U6 

pemiroluai  luiuriosus  erat,  et  sicuti  ipsen^  jn»*  x  fentts  istos  in  consuetudiae  insecuti  sunt.  Otnnibus 

ergo  modis,   o  Moyses,  possumus  agnoscere  eum 


fessus  est,  vis  luxuri»  quadr^giata  limninmn  in  eo 
manelML  £t  ■nxiiBe  qala  Arabes  yalde  luxuriosi 
eraot,  Toluntaii  eorum  iit  crederent  satisfecit.  Quod 
de  propria  cognatione  liabere  iixores  dixeris,  mos 
erat  omnibus  tunc  temporis»  ut  inter  eos  amicilisc 
vinculum  vigeret.  Dejudiciis  iiude  supra  dixisti,  in 
qnibusdam  sane  Moysi  consenliuut  legi,  in  quibus- 
dam  vero  dissenliunt,  quod  Mabomelb  feclt  ul  ali- 
quantulum  diversa  esset  lex  sua  a  iege  Moysi.  A 
vino  ideo  semper  abstinerejubetitur,  ne  forte  socii 
inebriati  patefacerent  ruinam  populi.  Qux  de  para- 
diso  pr?edicasti  praetennitlenda  suni,  quia  ratione 
non  possiint  comproljari.  Scparala  quippe  Jiniroa  a 
corporc  et  quaiuor  clcmenlis  a  se  invicein  separatis, 


neque  verum  propbetam  esse,  neque  dicia  illiiis  vera 
fore.  Licet  mulia.  qiiae  de  eo  dicere  possuinus  prae- 
lermillanius,  umim  tainen  qiiod  nos  ct  vos  crediinus 
iiitromitlamus,  Gbristum  sciiicet  quem  xqiialiier 
credimiis  mortuum  etcruciPixum,  ipse  denegat.  Ait 
eiiim  ipse  :  Cbrislum  non  occiderunt  neqiie  cruci- 
fixerunt,  sed  visum  est  illis.  Kon  solum  autefti  in 
boc  mcndacem  eum  invenies,  sed  omnes  libros  et 
prophelarum  dicia  relege,  et  in  cunctis  qu»  de 
ipsis  dixit,  mentitum  reperies.  Qiiomodo  ergo  illiun 
ineridacem  me  credere  boriaris,  cuni  in  omnibus 
raiiacem  inveneris?  Dei  omnipoienlis  deprecor  pie- 
tatem,  ut  me  ab  illius  errore  liberet  et  quam  coepi 


non '  utetur  bomo  bis  rebus  Si^ecularibus,  eo  ino<lo  B  iegem  implere  perfici:ii.  Anien. 


quc  prius,  qiiod  supra  dumnavimus  in  tilulo  tertio, 
ubi  locuii  sumus  dc  resurreciione  mortuorum.  Sa« 
piens  miuime  hujiismodi  paradisum  credit,  nec  tali- 
bus  decipiiur  verbis.  Ilouiines  aulem  temporis 
M:ibomeibi,  sine  lege,  sine  scriplura,  tolius  boni 
iiiscii,  pni^ler  mibtiaro  etaratrum,  appetentes  !uxu« 
riain,  ileditique  gulae,  facile  secunduin  voluntatem 
eoruindem  prxdicari  poterant.  Si  enim  aliter  facerei, 
non  ad  legein  suam  eos  impcllcret. 

MovsEs.  Absque  Dei  adjulorio  talis  namque  magna 
gens  iion  in  eum  crederet. 

Petrus.  Si  cum  Dei  adjutorio  cuncla  peregisset, 
non  multoties  deviclus  fuisset,  nec  ut  supra  dixi- 
rous,  dentes  illius  in  bello  crepuisseut,  qui  ut  caitcri 


TITLLUS   VI. 
De  TrinUale. 

MoTSES.  Satis  bucusque  conira  seclam  nostram  e: 
sectam  Sarracenorum  dispulatuni  est.  Utramque 
enim,  tum  ex  ratione,  lura  ex  aucloritale  confa- 
lasii.  Nunc  autem  qualis  sit  tua  fides  expone,  et 
modum  tuas  credulilatis  sub  capitulis  distingtie. 

PcTRUs.  In  nici  principio  libri,  meae  jam  modam 
credulitatis  sub  lllulis  libi  praedixi.  Nunc  autem 
qiixre  sub  quolibet  tituloineodemdisputando,ct  li- 
ceai  tibi  si  polucrisquse  a  me  dicta  fuerint  destruore. 

MoYSES.  Iloc  desidero,  si  potero.  Nuiic  itaqu« 
incipiain  quxrere  de  prima  tuae  credulitalis  parte, 
scilicet  quomodo  Deiis  est  unus,  et  tres  personae,  ita 


rcges  vincebatur,  et  vincebat  aliquando.  Sed  post  ^  ul  iiulla  barum  anterior  naiuraliier  alia  tempore 


mortem  ipsius  omnes  ab  ej!is  lege  discedere  volue- 
runt.  Ipse  euim  dixerat  terlio  die  corpiis  suum  de- 
>^ferenduinesse  ad  coeluin.  (Jt  veroillum  mendacem 
cognoverunt,  ct  cadaver  foetcre  viderunt,  inbuinato 
corpore  maxima  pars  disccssil.  Alius  auiem  Abi- 
iharii  filius,  quidam  ex  decem  Mabometbi  consociis, 
post  morieni  ipsius  regiium  adeptus  est.  Qiii  biande 
praedicavii,  et  caliide  admonuit  ad  credcndum  gen- 
les,  et  dixit  illos  non  I^ene  inleliigere  Mabomelbi 
serroonem.  Muboinethiis,  inqiiit,  non  dixit,  qtiod 
anie  sepulturam  vel  videntibus  hominibus  suble- 
varetur  ad  coclum.  Dixit  quippe  quod  post  sepuliu- 
ram    corporis,  angeli    eum   ncscicnlibus   cunctis 


siiy  nec  alia  subsiautialiter  scparetur  ab  alia,  qtiaa 
videlicet  Cbrisliani  Pairem  el  Filium  et  Spiritam 
sauctum  dicunl.  Deinde  de  aliis  tuc  parlibus  cre* 
duJitatis  disputabimiis,  donec  omnes  compleamas. 
Explana  ergo  qtiid  sinl  hae  tres  personx,  et  hoc 
pi-imum  raiionubiliter. 

Petrus.  YoIo  tres  personas,  substanliam,  sapien- 
tiam,  et  voliintutem  dicere.  Ideo  autem  personam 
primam  subslantiam  appello,  quia  in  ipsa  et  de  ipsa 
suiit  sapieiiiia  et  voluiitas,  ct  ipsa  de  nullo,  quam- 
vis  ires  pcrsoiiae  oniiies  siiil  una  subsiautia. 

Motses.  Possuiilne  ralioiie  inveniri  baec  tria? 

Petrus.  Possuut.  Nam  in  prima  parte  mei  libri 


delaturi  essent  ad  coelum,  unde,  quia  statim  non  d  de    subslantia  quidero  salis  flrmiterque,  quia  sit 


enm  sepelierunt,  idcirco  foeiere  incepit,  ut  statim 
sepeliretur.  Ilac  ergo  causa  genlem  in  errorc  pri- 
stino  parumper  dclinuit.  Duo  fratres  scriptores 
Mahomctbi,  nomine  Hazan,  et  Huzaiii,  jcjuniis  et 
vigiliis  fortiter  corpora  macerantes,  pene  ad  mor- 
tein  devenerunL  Paler  vcro  eorum  saepe  filios  ad- 
monebat,  ne  per  tam  longani  maceraiionem  siia 
fatigarent  corpora.  Ipse  autcm  videns  iilos  stulios 
esse,  61  ad  rooriis  ostiiiro  prac  nimio  labore  jam 
devenisse,  dc  Mahomeibo  uti  erat  rem  paiefccit. 
Cognita  autem  nequitia  rllius  a  patre,  coeperunt  co- 
medere,  et  vimiin  bibcre,  et  sicut  in  sua  lcge  for- 
titcr  antea  perstnbanl,  ila  denique  legem  quamvis 
non  ex  loto  dimiiiere  coepcruiii.  Sed  quxdain  pars 


traciavimus,  ncc  ultra  de  ea  quaerere  indigemns. 
Sed  utrum  sapienlia  et  voluuias  ipsi  insint  substan- 
tiae,  resiat  explauandum. 

MoYSES.  Hoc  inierrogo  ego. 

Petrus.  €um  igitur  constet  vere  sobstantiaro 
esse,  et  ipsani  creatriccm  omuiuni  rerum,  ei  iiiitium 
iuiliatnriim,  et  factrlccm  ractiirarum,  nccesse  est 
ut  Iiabcat  sapienliaro  etvoluntatem,  ul  sciiicet  sciat 
qtiid  facere  velit,  antcquam  facere  velit  quia  fa- 
ciat,  et  ut  etiain  antcquain  opus  in  deinonslratione 
prodeat,  prius  In  aniroo  imaginaiido  formatur,  et 
b:cc  imaginalio  est  sapientia.  Cum  autem  &ic  sapit, 
aut  facil,  aut  non  facit.  Non  auicm  facil,  si  non 
vcllt.  Si  vcro  facit,  ct  vull,  ct  baec  cst  voluntas. 


/ 


eo7 


PETRI  ALPUONSI  EX  JUD.€0  CIIRlSTiANI 


C08 


pienlia  el  volitnute.  Mandi  crgo  Creator,  creare 
alic|iiid  iiequivii»  antequam  in  eo  sapere  esset  e( 
veiie. 

Vrriim  es(. 

Ergo  Deiis  est  substanda,  sapientia,  et 


Ergo  apparet  in  noitro  sermone,  opus  praeiri  sa-  A  tempore,  nequo  subslantfa  anlertQr  ipsis,  poiesn.e 

aliqitod  borum  trlum  anierius  esse  aliquo  locuiionis 
ordine. 

Petbus.  Polest  eqiiidcm,  et  esl  ordine  nominum, 
non  natura.  In  substantia  cnim  sunt  sopientia  et  vo- 
luntas,  et  ideo  esl  pniiia.  Sapientia  vero  ideo  prior 
est  voiuntate,  quia,prinsqiiain  creator  aliquid  velit, 
oportet  eum  sapere  quid  velit.  Unc  itaqtie  noniiniOB 
ordinata  ratione,  subslantia,  sapientia  et  voltinlate 
nnterior  est,  et  sapienlia  anterior  voliinlate.  Siinili 
etiain  inodo  iii  liis  notninibus,  Pater  scilicet,  Filius 
et  Spiritus  snnclns.  Idoo  aiitein  de  hiijiismodi  re 
tccuin  egimns  ita  crasse,  ut  tu,  qiii  subtiliora  iion 
percipis,  isto  saltem  niodo  quidqiiam  iiide  posses 
perciperc.  Qiiod  si,  cuiii  aliqiio  inde  loqueremtir 
B  Clirisliano,  muilo  inde  subtiliiis  cum  eo  disputare 
possemus. 

MoTSES.  Ctim  igiiur  ratione  oslenderis  Deum  sa- 
picntiam  el  voluntaiem  babere,  p<iiestne  in  alicajiis 
attlbenlici  libri  reperiri  serie,  Creatorem  ipsuni  in 
nundi  creatione,  sapientia  et  voluntate  usnm  fuisst. 

Petkcs.  Eiiam.  De  snpientia  enim  Saloinon  in 
Proverbiis  ait  :  Dominu$  fundavU  tapienlia  /«rr/im, 
slabilivit  ca'o$  prudentia  (Prov.  iii).  De  voliintate 
vero  David  in  Psalino  :  Omnia  qucecunque  voluit 
fecit{Psal,  ciii). 

MoTSRS.  Et  qiiid  esl  quod  tn  secundam  Triiiitatift 
veslrse  pcrsonam  nomine  isto,  qiiod  est  sapientia 
iiuncupMris,  cuin  verbuin  appelletur  ab  aliis. 

PETnus.  tn  boc  sane  coiitraiiitas  esl  nulla.  Vef'- 

^  bum  namquc  Dei  peiTecta  cjus  cst  snpientia  :  qnod 

elPsalinisla  ostendit  cum  dictl :  Verbe  Domini  cati 

firmalisunt{Psal.  xxxii).  Palet  igilur  quia  sapientia 

Dci  el  verl)uin  ejiis.  idem  cst. 

Motses.  IJacieiius  de  explanatione  Trinitntis  satis 
pbilosophice  traclasli,  sed  vcllem  una  sabein  Scri« 
pturarum  aucloritate  approbari  in  Deo  plures  esse 
personas. 

Petrus.  Non  una  probabo  sed  plunlms,  ncc  ob* 
lcctis,  sed  apertis  inlclligeutibus. 

Motses.  Pande  ergo. 

Petrus.  Qiisc  est  res  apcrtior,  et  ad  lioc  compro- 
bandiim  valenlior,  qiiam  nomiuum  Dei  explaiiatio» 
ut  Etohim  et  Adonai?  Elohiin  enim  pliiraliiatem  de- 


Motses 
Petros 

▼oliintas. 

Motses.  Venim  esl.  Sed  adhuc  probare  haoes, 
qut-.i  liapc  sapientia  et  voluntas,  fleteriialiter  in  Deo 
siiiii,  et  ab  eo  sint  inseparabilcs,  ucc  pcr  lcmpus 
ipsis  anierinr  est  iit  credis. 

Petrus.  Verificabo.  Cum  enim  constet,  quia  Deus 
sapieniiam  babeat  et  voluntatein  scire  debemus,  si 
ha;c  sapieiitia  et  voiuiitas  iii  eo  exisientes,  et  non 
separeniur  ab  eo,  nul  exlra  eum,  an  aliquundo  cum 
eo  sinl,  aliqiiando  non. 

MoTSEs.  Verum  est  quia  in  eo  siint,  et  nc:^  sepa- 
ranlur  ab  eo,  quia  nisi  sic  esset,  tunc  Deus  esset 
non  sapieiis,  postqiiam  esset  sapiens,  et  essel  sine 
vuluntate,  posiqiiam  babuisset  voluntatem ,  quia 
fieri  non  polest,  ut  poslquam  in  eo  sinl  separeutur 
ab  eo,  nisi  per  accidens,  et  accidcns  non  invenitur 
in  eo. 

Petrus.  Benedicat  te  Deus,  quia  bene  intellexisti 
veritatem  el  concessisti,  et  botiam  fidem  le  babcre 
monstrasli.  Sed  adhiic  dcbes  inquirere,  utrum  haec 
sapientia  ei  voluntas  sint  xternx,  vel  iiiitium  ba- 
buerint. 

MoTSES.  Ponatur  modo  qnia  initium  babiierint. 

Petrus.  Tunc  verba  tna  sibi  sunt  repngnantia. 
Dixisli  enim,  qnia  Deus  noii  pote&t  csse  non  snpiens, 
poslqiiain  es.sel  sapiens,  nec  sine  volutiiate,  post- 
qtiam  hahuisset  voliinialem.  Dcinde,  quia  posiiisii 
easdem  haliuisse  principiuin,  tunc  aliquaiido  in  eo 
suiit,  aliqiiando  non. 

Motses.  IIoc  asserlloni  meae  minimc  est  contra- 
rintn.  Dixi  enim  siiperins.  Deum  non  posse  sapienlia 
ei  voluiilate  carere,  postquain  habuerit.  Quia  vero 
easdem  priiicipiiim  habere  conccssl ,  ncqiiaquam 
conrradixi  eum  posso  liaberc,  qtiod  noii  habuerit. 

Petrus.  Snne,  si  exordium  habuerunl,  aut  Deus 
eas  creavit,  aiit  ipsx  se. 

MoTSEs.  Procul  diibio  Deus  ens  creavit,  quia 
nulla  res  seipsain  crent. 


Petrus.  ErRo',  si  Deiis  cns  crcavil,  cum  iniiium  D  monslral,  cujus  singulare  est  Elohn.  Cuni  autcin 

dico  Elobai,  tule  est  ac  si  diccrcin  Doi  inei,  pluru- 
litalem  dcorum,  ctunain  laniutn  diccniis  personam, 
cuiii  >ero  Eloiietni  dico,  quasi  diccreni  Dii  iiostri, 
pluralilalem  ulrorumque  sigiiando,  et  deorum  et 
ip.sorum  diccnlium.  Quod  etsi  Elohi  dicauir,  lalc 
est  ac  si  diccrelur,  Deus  meus.  Scd  hoc  in  niilla 
llcbraica  invenitur  scriplura,  quod  aliquis  humo 
Dcuin  unquain  Elohi  appcltarci,  quamvis,  secundum 
ipsiiis  llcbraicx  liiignxrcgiilus,  dici  possil. 

MoisEs.  Nain  in  vestro  iuvcnitur  Evangelio  Cbri- 
sluni  in  cruce  Elobi  nppcilassc  {Marc.  xv;  Matih. 
xxvii). 

Petrus.  Hoc  quidcm  mibi  nulluro  esse  novi  con- 
trarium.  Christus  enim  Dcum  Patrem  Invocabat  itnai 


hahneriiit,  indiguit  ipse  Crealor  alia  sapienlia,  ei 
voliiiilale,  qttibiis  enscrearei,  ci,  ut  dictuin  esl«  ne- 
cesse  esl  operaiori  sapicnliuin  liubere  et  voliinla- 
tcm,  anteqiinm  qnid  operciur,  et  sic  in  innnitum. 
Neccssc  cigo  est  iit  snpicntia  el  volunlas  xternaliler 
in  Deo  siiit,  ct  ab  co  inseparubiles,  nec  anterior 
illis  sit  lcinpore.  El  hoc  esl  quod  cupimus  expla- 
nare. 

MoTSES.  Verum  est,  rcclt:m  enira  est  et  utilc 
Yeriiati  iios  aniiiierc. 

Pethus.  Seil  res:al  diccndiim,  quacharum,  scilicct 
sapienii;c  el  voluntatis,  dicaiur  Filius,  et  quae  Spt- 
ritus  sanctus. 

MoT.Es.  Cum  ergo  iiutla  earum  antcrior  alia  sit 


>T.ti 


m 


DIALOGI. 


eio 


sciiicet  taninro  de  iribus  personis ,  unam  iantam  A  tanlammodo  Deum  e^se,  ad  plures  deos  iilud  referre 


alia.  Stuiili  modo  in  nomtiie  qiiod  esl  Adon  ,  id  est 
Doiitinns.  Nj«iii  cniii  diclmits  Adon,  siiii^ularilatem 
deinonsirai,  ciiui  Adoiiai,  qiiasi  dicam'  Domini  mei, 
|)Inra!ilatein  signaiido  doiiiiiioriini,  et  diretites  uiii- 
-^xci  taietn  :  cum  aiitem  diro  Ailoneini,  qiiasi  dtcani  Do- 
riiiiii  nostri,  el  plitres  Doiniiios,  et  plures  signaiido 
dicentes:cum  vero  dico  Aiioni,quasi  dicaiii  Doiuinus 
meus ,  ei  Dominum  unnm  ,  cl  diceniem  notaiido 
uniini.  Hoc  vero  noiniite  homo  Uintiiin  ab  liomine, 
sed  Deus  nnsqnani  sic  appellari  invcnilur.  Cuiii  iia- 
qiie  in  Scriptnris  sacris  reperiatur  Dciis  appelliiii 
Elolia,  el  Adon,  quod  siiigulariter  Deus  vel  Dominus 
interpretalur,  ergo  est  iinus.  El  alias  cuni  iierum 
reperiatur  appellari  Eloiiiui,  el  Adonai,  quod  p^.ura- 


non  ppssnnius.  A<l  unum  ergo  Deum,  etpluresper- 
sonas  illiid  referri  necesse  est. 

MoTSES.  Si  lioc  qiiidem  oslenderis,  jam  optime 
qi:o(i  proposdisli  proh.itnrii  o.riL 

Petrus.  Qnod  si  Deo  opitulanle  boc  tibi  osltn- 
dero,  credcs  unuin  el  plnres  persoiias? 

MovsE5.  Nuiluni  sane  lecuin  supcr  liac  re  feriam 
pacliim,  sed  lanlnin  attenie  vellem  aiidire. 

Petrus.  Movi  certe  cordis  liii  duriliam,  sed  t«- 
men  jain  ilbid  tibi  osiendani,  per  faoc  enitn  forsitan 
boni  aliciijiis  ineinor  eris,  lii  lib.  il:ique  Samnelis 
scriptuin  est,  qnia  ciim  Pliilisthiiin  arcani  Doniini 
coiiira  se  veuire  vitlereni,  dixeruni.  Eleltem  Ehhim 
(II  Reg.  iv) ,    id  esl ,  hi  tnni  dii  qui  perrusserunl 


lltatein  slgniflcat,  plures  deinoiislrantiir  dii.  (jnod  B  jEgtjptum  omni  plaga  in  deaerto.  Hic  cniiii  el  iio- 


Tidetur  contrarinm.  Aut  enim  uiiiis  erit  Detis,  ant 
piurcs.  In  Deo  autem  non  esi  lioc  coiilrariuiii.  Quod 
cuiin  se  sitigiilarl  iioinine  appellavit,  ad  uiiani  pro- 
fecto  rcspicil  substaniiani ,  quod  vero  plurali,  ad 
plures  pci^sonas.  Cst  enim  unus  Deus  in  plurlbus 
personis. 

MovsES.  Quod  bxc  nomina  Dei  Elohim  scilicel  et 
Adonai  piuralitatem  significant,  sccniidiini  reguias 
artis  litteratori»  conlingit.  Quod  vero  Deus  se  ila 
appellavil,  iiullis  coactus  regiilis,  std  juxia  placttuni 
ftuuni  fecit,  et  jilacitum  quidem  suum  nullis  dcbct 
vegulis  subjacere.  c! 

Petrus.  Yerum  quippe  est  nomina  illa  nullis  de- 
bere  regulis  siipponi ,  sed  boc,  si  propria  sint,  non 


nien  Dei  et  acins  plundiler  profcriur. 

MoYsES.  Ego  sane  per  boc  qiiod  proposneras  te 
probasse  iion  concedo.  Hxc  eniin  dicebat  gens 
nou  uiiuin ,  sed  plures  deos  credens,  ei  opinabatur 
quia  plures  essenl  dii  Israel,  queinadmoJom  et  sui 
erant. 

Petrcs.  Qnandoquidem  boc  non  concedis ,  jam 
tibi  consiinilein  iii  proplietarum  libris  osiendank 
sermoiieiii.  EnI  eiiim  scriptuni  iii  Genesi  :  Locuiu$ 
etl  Dominut  ad  Jacob  :  Surge,  et  aue.ide  Beihel ,  et 
habita  tbi,  facque  allare  Deo,  qui  apparuil  iibi  quando 
fugiebat  frairem  tuum  (Ceii.  xxxv).  Hic  qnippe  el 
noinen  Dei  et  actus,  singubriter  proferlur.  Deinde 
scripium  esl  in  eodein  libro  pnecepiuin    Dotnini 


appellativa.  Suiit  autein  bxc  appellativa,  ei  ideo  ^  Jacob  iinplesse.  Sequitur  enim  :  jEdificavitque  ibi 


regttlis  rccte  delieut  supponi ,  sicut  supcrius  expia- 
navimus.  Itaque,  ubi  siiiguiariler  proferuntur,  siih 
gularitatem,  ubi  vero  pluraliter,  pluralitatem  signi- 
ficaiit,  quemadmodum  invenimus  in  Gene&i ,  Lot 
nngekis  ape^liasse  Adonai  (Gcn.  xu),  hoc  est  Hbo- 
Biini  mei,  quia  aiigeli  duo  profeclo  erant.  Cl  alias 
in  eodeni  libro  Laban  increpaiis  Jacob,  ail  :  Cur 
furatut  et  Elohai  (Gen.  xxxi),  boc  est,  deos  ineos? 
El  in  P.salniis  inveiiilur  scriptnm  :  Ego  dixi  Elohi- 
matem  (Ptal.  lxxxi),  id  esl,  dii  eslis.  Et  ad  Isracli- 
tictm  populum  Domiujs  per  Moysen  loqiiens,  aii  : 
Non  habebit  Elohim  Mermi  (Exod.  xx),lioc  est,  deos 
aiienos.  Similibus  quoque  lesti  iiiouii&  libri  propbo- 
taniin  satis  abundabnnt. 

MoisES*  Licet  ostensum  sit  Elobim  et  Adonai 
pluraliiaiem  s*giiiiicare,  cuin  laineu  de  Dco  dicttii- 
tur,  significant  smgulariutetn,  qiiod  per  actum  cui 
adjiingimtur  notaiur,  cum  siugnlari  voce  dicaiur. 
Dicit  eniin  de  Deo ,  feeiff  dixil  (Gen,  i),  vel  aliud 
aliquid  tale,  ei  tton  dicityr,  fecerunt,  sive  dixe- 
nuit. 

Petrus.  Haec  est  mea  anctorius,  quod  nomeu  Dei 
pluraliter  dicitur,  et  actus  singulariter,  ac  per  hoc 
patet,  quia  Deus  unus  est  iu  pluribas  personis.  Et 
lamen  ut  omnes  tuas  objectiones  praecidaro,  possum 
quideni  demonstrafe,  tX  nomea  Dei  et  ipsum  etiam 
«ctWD  .plvraliter  proferri.  Quod  licet  iu  sii,  cum 
jaM  0uperitt»  mvltift  ostensum  sit  miooilms  uaum 


aliare ,  et  appellavit  nomen  loci  domus  Dei.  Ibi 
enim  apparuit  ei  Deus,  cutn  fugeret  tratrem  sunnw 
Ific  auteni  el  Dcus  et  apparuit,  in  llebraico  plura- 
liier  pniferlur.  Ilabetur  quippe  ibi  Clobim  el  Niglu, 
qiiod  plunliier  apparuerunt  siguilicat.  Si  eniai  sin- 
giilariier  apparuit  dicere  vellet,  Nigla  posuissel. 
y^tein  eliain  iti  libro  Saniuelis  Davia  laudans  Deum, 
ait  :  Quos  ett  autem^  ut  populut  tuut  UraeU  gent  in 
ferra,  pfo\:ler  quam  ivit  Deut,  ut  redimeret  eamtiin 
in  populum  ?  (II  Reg.\ii)l\ic.  etiaiu  siiniliter  el  Deus, 
et  ivit,  iii  llcbruico  piiirale  est.  Uic  enim  similiter 
babetur  Elobiin,  el  llalcu,  quod  est  iverunl,  ciijus 
siugnlareesl  llalac.  Redilneret  auteni,  et  sibi,  !«in- 
j^  gnlare.  Ilem  in  llieremia  legitur  ;  Dominut  autem 
Deut  est  verut,  Deus  rivens,  et  rex  tempiternut  (Jer. 
x).  Ilic  iterum  et  Deus,  et  vivcns,  iii  llebraico  plu- 
raiiter  dicilur.  Ciiin  igitur  in  Scripturis  Dci  iioineu 
et  acius,  quaiidoqiie  singulariter,  quandoque  etiain 
pluralitcr  pioreratur,  utrumiiuc  patet,  quia  et  Deus 
unus  est,  el  plnres  pcrson». 

MovsES.  Cuin  ex  noniinibus  Dei  ostensum  sit^ 
uiiuni  esse  Denm  in  pbiribns  personis»  restat  qtiae- 
renduin  cur  trcs  tantnin  sint  personx  sicut  cre- 
dis,  et  non  duae,  vel  qnatuor  vel  plures» 

Petrus.  lllud  sane  jam  superlus  ostendimos,  tret 
sciticet  esse  personas,  cum  de  hoc  per  rationen» 
ageremos,  quod  si  lu  dissentias  cuin  jam  ex  nomi- 
nibus  Dei  plui^s  esse  personas  concesseris,  die  er§9r 


«11 

qtiot  personas  nomero  credere  volueris 
possuin  raliones  luas  debililabo. 

HoTSEs.  Ego  cerie  neque  duas  ncque  ires,  nec 
ullum  credo  numenim  personarum,  boc  vero  ouae- 
sivi,  uK  tuis  ralionibus  conirairem. 


Petrcs.  Trinilas  quidem  snbtile  quid  est  et  inef- 
fabile,  el  ad  explananduni  difGcile,  de  qua  prophetae 
iion  nisi  occulle  locutisunt  el  sub  velamine,quoad- 
ttsque  venit  Cbristus,  qui  de  tribus  una  personis, 
fidelium  illam  mentibus  pro  eorum  revelavit  capaci- 
tate.  Sl  tamen  attendas  sublilius,  et  illud  Dei  no- 
men,  quod  in  secrelis  secretorum  eiplanatum  in- 
venitur,  inspicias,  nvi^}  nomen  inquam  trlum  lilie- 
rarum,  quamvis  quatuor  figuris,  una  namque  de  il 


PETRI  ALPHONSI  EX  JUD.fiO  CIIRISTIANI  61« 

et  ego  si  A  aliqoo,  nisi  tantnro  menCfs  Intellectu  perspicuo,  et 
miro  possit  perpendi  ingenio.  Polestetiam  in  malli» 
aliisTrinitasdcnotari,sicttt  iu  fimbriis  quas  Doinioiis 
filios  Israel  in  vestimcntis  suis  per  Moysen  babere 
praecepit  dicens  :  Loquere  /ilus  Jsrael^  el  dices  ad 
eos,  ut  faciant  sibi  fimbrias  in  angulis  palliorum, 
ponenles  in  eis  vittas  hyacinthinas^  qua$  cum  tide-' 
rint,  recordentur  omnium  mandatorum  Domini  (tium. 
xix).  Fimbrias  quippe  illx  quatuor  erant  filoriim , 
sed  duplicatorum,  in  superiori  quidem  sui  parie 
tres  nodos  babenles,  in  inferiori  vero  duos.Sedper 
fiia  quatuor,  quaiuor  anni  tempora  designantur,  per 
filorutn  vero  duplicitateni  dies  et  noctes,  videlicei 
ut  quatuor  anni  temporibus,  iidem  tolo  anno,  uocie 
quoque  et  die,  Dei  mandatorum  memores  esseou 


lis  geminata  bis  scribiCur,  si  inc|uam  illud  inspicias,  ^  Nam  per  Ircs  nodos  supcriores ,  Trinitas  persooa- 


videbis  quia  idem  nomen  et  utium  sit  et  tria.  Sed 
qnod  unum  est.  ad  unilatem  substanliae,  quod  vero 
tria,  ad  Trinit;item  respicil  personarum.  Constat 
autcin  nonien  illiid  bis  qualuor  figuris, )  et  net  *|  et 
n :  quarum  si  priinam  tanlum  conjiinxeris  el  secun- 
dam,  )  scilicet  et  n,  eril  sane  nomen  nnum.  Iiein  si 
secundain  cl  teriiam,  n  scilicet  ei  1 ,  jam  babebisal- 
teritm.  Similiter,  si  lertiaiif^  tanlum  copulaveris 
aiquc  quariam,  scilicet  1  et  n,  invenies  ct  terlium. 
Rursus  si  omiies  simul  in  ordine  conncxueris,  non 
erit  nisi  nomen  unum,  sicut  in  ista  patet  geome* 
Irali  figura. 


Perpende  ilaqne  o  Moyses  quam  secrctum  sit  et 
subtile  nomen  istud  et  ineiTabile,  et  quod  non  nisi 
perspicaci  mentis  intuilu,  et  profunda  vnleat  agno- 
sci  indagatione ,  testante  Moyse  qui  ait  in  Deutero- 
nomio  :  Scito  hodie  et  cogita  tu  in  corde  tuo,  quod 
Dominus  ipse  est  Deus,  in  ccbIo  sursnm^  et  in  terra 
deorsum,  el  non  sit  alius  (Deut,  iv).  Ubi  enim  in  La- 
tino  ponilur  Dumtnus,  in  Hebraeo  quidem  praedictum 
nomen  Snvenies,  ubi  vero  Deus  in  Latino,  in  He- 
braeo  scribitur  £/oAtm,  quod  pluralitatem  signitlcal. 
Ut  autem  paiesceret  eumdem  esse  Deum  qui  e(  siit- 
gulari  proprio  et  plurali.appellativo  nuncupatur  vo- 
cabulo,  sed  et  ne  plures  deos  fore  putarent,  ad* 
Junxit,  er  non  sii  a/tu<.  Quod  vero  dixit  Moyses  , 
sciio  et  cogiia  tu  in  eorde  tuo  (Exod,  xx),  revera 
insinuat  quia  nominis  hujus  arcana  subtilitas,'ne* 
que  visn,  neque  audiiu,neque  de  corporeis  sensibus 


runi,  per  duos  aulem  inferiores,  duo  insinuanlur 
Teslamenta,  lex  scilicet  Moysis,  et  Evaiigelium.  No- 
tatur  quoque  Trinit.ns  in  tribus  benedictionibus, 
quibus  Aaron  ct  filii  ejus  benediccbant  filiis  Israel 
ex  praecepto  Domini  dicentis  ad  Moyseii :  Loquere 
Aaron  et  fillis  ejiis  :  Sic  benediceiis  fiiiis  Israel,  et 
dicetis  eis  :  Benedical  tibi  Dominus ,  et  cuttodiat  fe, 
osiendat  Dominus  faciemsuam  libi,  et  misereatw 
tui,  convertal  Dominus  vulium  suum  ad  te  ,  et  dei  Xiki 
pacem  (Num,  vi).  His  quippe  benedictionibus  sacer- 
dos  alicui  benedicons ,  proiensas  anle  vulium  suum 
palmas  utrasque  tenebat.  Cum  vet^o  dicebat  Domi- 
nus  quem  Hebraice  illo  quod  supra  diximus  trino 
et  uno  nomine  exprimebat,  tres  digitos  priorcs, 
polliccro  videlicet ,  indicem  ,  atque  medium  manus 
utriusque  rectos  allius  erigebat ,  et  dicto  ita  Do- 
mino,  digitos  ut  prius  remiitebat.  Sed  dic  mihi,  o 
Sloyses,  quid  triiim  digitonim  clatione  melius  qnam 
Trinilatis  excellentia  poierit  allegorizari?  Quod  si 
quid  aliud  super  bis  notare  tu  noriset  valeas,  inibi, 
quxso  edisseras. 

MoTSES.  Sane  neque  illud  quod  dixistis,  neque 
quidquam  aliud  super  baec  unquam  notaviinus.  Sed 
nec  doctores  nostri  quidpiam  notandum  esse  dixc' 
runt. 

pETRtJs.  Quid  etiam  nisi  trinitas  personarum  in 
eo  quod  dicit  Isaias  propheta  notari  potesl,  Irin-i 
D  videlicet  angelorum  voce  laudantiiim  Deuni  et  dicen- 
tium  :  Sanelus^  sanctus^  sanctus,  Dominus  Deus  Sa- 
baoth  f  (Isa,  vi.)  Cur  eiiim  ter  tantum  sanctus  di- 
cunt  roagis  quam  semel,  vel  bis,  vel  decies,  vel  ceii- 
ties,  vel  alio  numero  aliquo?  Cur  si  breviter  lau- 
dare  vellent  sentel  sancius  non  dicercnt?  Si  vero 
multum,  cur  non  centenam  vel  millenaro,  vel  innu- 
meram  laudem  exbiberent? 

MoTses.  Nos  quidem  in  angelorum  laude  cansam 
nullam  vocis  iilius  trinae,  niai  placitum  scimus 
ipsorum. 

Petrds.  Si  ad  singula  qnae  proposnero  nesclmos 
responderis,  quid  aliud  quam  te  victuro  et  cootraire 
Descienlem  fateris?  Testatur  sane  et  David  perso- 


DlALOGf.  tU 

liicii  :  QucBrite  Dominum  A  vobit  eU  moiuloi  e$u  hominikui^  qma  moUsti  ei/ts  ei 


narttm  iriaiiatem  cum 
[et  confirmamini,  elc.]  et  virlulem  ejus^  et  quarite 
faam  ejui  semper  {Psal.  civ).  Qitid  e.st  enitn  quod 
dixit :  qmrite  Dominum  et  virlutem  ejus^  et  quwrite 
fartm  ejus,  nisi  qna.Tile  Pntrem,  ct  Filiiim,  et  Spi- 
rtum?  Qui  namque  per  virtutem  Doniini  uisi  Filius 
ejiis.  qui  vero  per  faciem ,  nisi  Spiritus  sanctus 
inteiligitur?  Quod  si  tu  aliud  intelligas,  edisscre. 
ll.<:c  itaque  sanctarum  tesiimonia  Scripturanim  de 
iiiiiiiate  pcrsonarum,  salis  intelligenlibus  suflicere 
poierunt.  Si  enim  cuncla  qua:  possem  super  ba^c 
inducerem  lestimonia,  liber  ea  magnus  nou  caperct. 
De  liis  igitur  baclenus.  Si  quid  autcm  aiiud  babes 
interrogare,  nc  moreris. 

TITULIS   VU. 

Quomodo  Virgo  Maria ,  de  Spirilu  sanclo  conciyiens 
sine  vlri  commixtwne  peperil. 

MoTSES.  Jam  de  Maria  volo  edisseras,  qualiier 
eam  sine  viri  copula  pepcrisse  (Luc,  i ;  Blatth,  i) 
credas,  et  ego  si  potero  contraibo. 

Petbus.  Crediraus  sane  Spirilu  sancto  in  eam 
supervenieiile,  virtuie  Altissiini  ipsam  obumbranie, 
de  ipsius  membris,  ut  Deo  placuil,  vires  in  ununi 
convenisse»  et  Ita  eam  sine  viri  copula  concepisse. 

MoTSES.  Mira  quidem  res  et  ad  inlelligenduin 
difficilis,  qiiemadmodum  de  matre  filius  sinc  patre 
carnali  gigni  potuerit.  Videmus  enim  in  isia  bomi- 
nuin  consiieia  generatione,  quia  nisi  duabus  naturis 
convenieniibus,  viri  quidem  ac  feminae,  bomo  gene- 
rari  non  possit. 


Petbus.  Cur  ista  generaiio  mirn  libi  videtur,  et  ^  cst 


Deo  meo  t  Propter  hoc  dabit  Dominus  ipse  vo^e  «i^ 
gnum:  Ecce  viigo  concipiit,  et  pariet  filium,  et  vocu" 
bU  nomen  ejus  Emmanuet  {Luc.  i;  Mailh.  i).  Et  b-rc 
quidam  propbeiia  propier  Cbristum  dicta  esl,  et  ad 
beatam  per  angelum  Mariam  repeiiia. 

MoTSES.  Et  quornodo  boc  stare  polerit ,  quod  bxc 
qiia^  ad  Acbaz  nunliavii  Isaias,  propler  Clirislum  ut 
as.seris  dicta  sint  ct  Mariam  ,  cum  ab  Aclinz  usque 
ad  Mariam  mulia,  ut  ipse  nosli,  annorum  centena 
transierint? 

Petrus.  Si  propier  Cbristum  et  Bfariam  dicla 
esse  non  credis,  propterquem  ergo  prolata  fuiase 
arbitraris? 

MoTSEs.  Profecto  propter  uxorem  Achaz,  et 
B  filium  ejiis  Ezecbiam  qui  de  ca  natus  est. 

Petbus.  Falsum  cst  qiiod  dicis,  et  lioc  per  impc- 
riiiam  astruitis,  vel  quia  Dco  nec  fcvcrenllain 
nec  hoiiorein  exbibclis,  quin  de  co  ineniiri  ct  mule 
senlire  prxsumalis.  Eo  nainque  lempore  quod  bxc 
ad  Achaz  dicia  sunt,  jam  eral  rex  ipse,  sed  et 
filius  cjus  Ezecliias  nnvem  jam  annos  tninsierat. 
Dic  etciiim  prima  regiii  Acbaz  erat  ipse  vigiiili 
annorum,  et  regnavii  annis  sexdecim*  £zL«hi.8 
autein  filius  suus,  qui  ei  proziniui»  in  regno  succcs- 
sit  viginti  quinque  aiinos  haheLinl,  quando  regnarc 
ca^pil.  Novem  ilAquc  annos  habebat  Ezechias» 
quando  patcr  suiis  rex  efleciiis  est.  llxc  igilur  dc 
qua  agiiniis  propheiia,  im[ue  propier  uxoreiu 
Achaz,  neque  propier  Ulium  suuni  Ezecbiaii:  dicia 


iiieffabilis,  cum  jam  consiuiilem  audicris,  qunm 
crediiuus  ei  nos  et  vos »  Evam  viilelicct  sine  ina- 
tre  de  patre ,  hoc  est  de  carnc  Adam  procreari  ? 
(Geit.  II.) 

HoTSBS.  Poiuit  saiic  generaiio  illa  sicut  et  isla 
per  miraciilum  fieri,  sed  de  ista  quidem  quod  fue- 
ril  auctoritutem  habcmiis,  Moysi  vidclicet  (Gen.  n), 
cui  nullus  contradicil  legiliinus,  de  illa  vero  nullam 
pulo  aucloritalem  invenics,  si  lamen  de  libris  pro- 
phetanim  aliquam  audieris  profer. 

PcTRus.  Non  uiiam  quideui  supcr  hujusmodi  re 
dicam  auctoritatem ,  sed  niullas ,  cuin  de  futura 
Christt  nativiiate,  muliis  in  locis  pra^loculi  sint  pro- 
phcix 

MoTSEs.  Si  qiiod  dicis  effcceris,  tuam  procul  dubio 
fijein  tiitaberis. 

Petrus.  In  primis  Igitur  recordare  quid  per 
Isaiam  ad  Achaz  dictum  est,  regeni  Juda  :  superve- 
nientibus  enim  super  euui  hostibus  suis,  rege  vide- 
licet  Armeni»,  et  rege  Israel,  sic  ad  eum  locutus 
est  Isaias  :  Ne  timeas,  inquit,  o  Achac ,  quia  non 
deslraetur  Hierusalem,  et  ne  dubites.  Pete  tibi  n- 
gnum  a  domino  Deo  tuo  in  profondum  inferni,  sive 
in  eacceluum  tupra;  ct  dixit  Achaz :  Non  petam  et  non 
teniabo  Dominum  (Isa.  vii).  Cumautem  cognovisset 
Isaias ;  quia  non  bona  flde  dixisset  Acbaz,  imo  quia 
Dcum  uon  limeret,  aut  amaret,  rcspondcns  :  Au- 
dite^    inqiiity  ergo   domus  David  :  nunqnid  parum 


MoTSES.  Volo  igitur  mihi  ostrndas  et  explaiics 
qualiter  proptcr  Mariain,  et  ejus  fllium  dicta  sit 
ista  propheiia. 

Petbus.  Multa  certe  in  ipsis  prophetiar  verbis 
inveniam  .  quibus  perfuciiiime  convincain  ipsani 
non  propter  Achaz  vel  filiuui  ejiis,  iino  propter 
Marlam  ct  hlium  ejus  Christum  fuisse  prolaiam. 
Licet  cnim  ad  Achaz  ioqueretur  propheia,  non 
soluin  tamen  ad  eum,  vel  dc  suo  tenipore  dicia 
e.st  prophetia.  Propter  hoc  eniin  dictum  est  (Isa. 
vii)  :  Audite^  domus  David ,  non,  Audi,  tu,  Acbaz. 
Item  qnod  prophela:  Dabit  Dominus,  iiiquil,  ipse 
vobis  signum,  quia  addidil,  ipse,  ac  si  diceret  non 
l^  alius,  cx  hoc  polest  inletligi  ipsum  DoiDinum 
signum  esse  futurum.  Quod  eliaiu  pluraliter  ait , 
vobis,  et  non  tibi,  innuitur  nonproptcr  Achaz,  vcl  ad 
ipsum  solum  hoc  fuibse  dictuin.  Sed  et  quod  sequitur : 
Ecce  virgo  cuncipiet  et  pariet  filium,  et  vocabit  no^ 
menejus  Emmanuel,  patenter  insinuat  uon  de  uxore 
Acbaz,  vel  fllio  ejus  dixisse  propbetam.  Mjtm 
neqiie  mulierem  maritalam  virginem  vocasset,  iiec 
miracnlum  aliquod  esset  sive  signum ,  mulierem 
virom  habentem  concepturam,  vei  filium  forte 
parituram.  Qoin  et  in  hoc  quod  ibidem  legitur, 
vocabitf  duo  sont  nolanda,  scilicet  quod  et  Deus 
sic  appellari  Filium  volcbat,  et  quod  sine  carna- 
li  patre  virgo  foret  pueruui  geniltira.  Proplcr  hoc 
enim  ait,  vocabit,  ac  si  diceret,   ipsa  laroen  voc^- 


615 

bitp  et  non 


PtTRi  ALPnONSI  EX  JUD,^i:0  CIIRlSTlAm  ^16 

pater.   Noviinus   eiiain    qiiod   neqtie  ^  vnrba  eoruni,  cl  siciit  verba  homiiium  febrl  acuia 


aliquid  Acbai  filius  neque  quisquam  aiius  boino 
lemporis  illius,  iioc  noiuine  quod  esi  Euiinanuei 
sit  vocaiiis. 

MoTSES.  Bfiror  sanc  snpcr  (c,  viro  Jingiinc  nosirae 
tam  perito,  qiiod  iia  verba  confundis,  el  Scripluras 
pervenis.Neque  eniiu,  ut  ipse  iiosti.posiiit  propheta 
iiomen  in  Hebratco,  qiiod  yirgiuein  rcddai  iu  Laiiiio. 
Quod  si  facere  vellet,  uiique  Ijeibula  posuisset. 
Posuit  autein  balma,  quod  puellam  tautuiu  signi- 
ficat. 

Petrus.  liijuste  profeclo,  o  Moyses.  contradicis, 
nec  liiigu»  usuni  HebralCT,  vel  naiuiam  agno- 
iicere  videris.  Midicr  iiuinque  sive  juveuis  sive 
aniiosa;  quandiu    aulcin    juveiiis    est,     virgo,    si 


Jaborantiuni,  vel  alio  morbo  dcliraiiiium,  nullo  or- 
dinft  suiit  counexa,  sic  et  propbelarum  verba 
niilla  sunt  contiiiuaiioue  prolaia,  nec  quid  prius 
dicaiit  reapiciuiii ,  sive  poslerius,  iiisi  sicuieis  san- 
clus  rcvelat  Spiritus.  Qnare  sic  siint  verba  Lac 
connecieiida:  Bu(t^riiift  et  mei  comedei,  ut  sciai  re- 
probare  malum,  et  etigere  bonum,  quia  ante  subau- 
diiur  qiiam  comedai,  sciel  reprobare  malum  ei 
eligere  bonum.  Haec  eniin  cst  bebraica  veriias.  ei 
bicdeiiium  riniiur  iila  qii»  propier  incieduljiaicni 
Acbaz^nd  doiiium  David  dicta  e.st  propbelia.  Nam, 
quod  slaliin  sequiiur,  terra  derelmqueittr,ei  cajlera 
piopler  atiud  dicitur,  sicul  ei  aiibi  iuvenimiis. 
Legliureuim  in  Exodo:  Dtxit  Moyses  ad  Dominm'. 


^  '  " — ..wv.w  .  m^,.t,,t  oMuyac»  au  uominum  : 

autem  corrupia,  poiest    nuucupari    nahra.   Halina  B  0«ij  ego  sum  ut  vadam  ad  Pharaunem,  el  educam 


vero  vocatur  nulla,  nisi  sii  ei  juvenis  ei  iiitacia 
Qiiod  autein  addidit  piopbeta  de  puero  dicens  : 
Bulyrum  el  mei  comedet,  ut  sclal  reprolfare  malum 
el  eligere  bonum,  dic,  quaiso,  o  Moy.ses,  qiiid  per 
mel  illud  inielligi  voiuit  et  buiyruni?  voiuit  ibi 
aliquam  innuere  allegoriam,  vel  luel  siuipliciter 
prolulit  ei  bulyrum  ? 

MoYSEs.  Nos  qiiippe  illud  neqiiaquam,  nisi 
simpliciler  intelligiinus,  scilicet  quia  sapiens  erit, 
bonique  et  maii  dibcretioneiii  babebil,  ideo,  iiiquit, 
mei  comedel  et  buiyrum,  quod  dulce  est  atque 
bonum. 

rETRus.  Non  ideo  sane  sapiens  esl  reputandus, 
quod  niel  comedel  et  buiyrum.  Licet  eiiim  sint  ct 


/iliosJsrael  de  JEgyptof  Qui  dixit  ei:  Ego  ero 
lecum,  ei  hoc  habebis  signum  quod  miserim  te.  Cum 
eduxeris  populum  meum  de  AHgypio  immolabis  Deo 
tuper  monlem  islunu  Cum  eduxeris  populum  meum 
(Exod,  iii),  eic;  sigiium  esse  videuir  illl.is  quod 
ait  17M0./  miserim  te,  sed  non  esl.  Educlo  eniiu  po- 
pulo  de  iEgyplo  et  Moyse  super  moiilem  illum  im- 
molaiite,  jam  cogunsccbant  oinnes  Moysen,  et  pro- 
pbetain,  el  a  Doiniuo  inissum  esse.  Aliud  igilur 
moie  propkeijB  coepit  ibi  Moyscs  dicere  qjam 
quod  prius  dixissei.  Quod  si  contradicas,  ci  quod 
signiim  illud  fucrit  quaras,  scias  esse  siguum  illud 
quod  ait:  Ego  ero  tecum  (/«a.  viii). 
MoTSES.  Si  ila  esl,  quid  est  quod  in  sequentibt» 


:  ,  .  ...  f '•"•  ^»  ^      «lui^eb.  01  iia  esi,  quiii  est  quod  in  sequentibt» 

dulcia,  cuinsaiubria  non  sinl,  nccsunt  bona,  et  qui  C  iegii„r  ,   autequam  sciat  puer  vocare  patrem  suum 


illud  quod  nec  salubre  ncc  bununi  est  comedit,  qiio- 
modo  sapieiis  eni  ?  Quod  si  aiio  niodo  iit  possibile 
esl,  veibum  illud  iuieliigas,  sc.licct,  quod  niel 
comedel  et  butyrum,  piopter  Iioc  ui  sciat  reprobare 
rnaluin  et  eligere  bonuin,  id  est,  tit  per  inellis 
coinestloiiein  et  buiyri,  boiii  babeatcogu.tione.ii  et 
mali,  id  esl,  sapieiis  sit,  si  iia  inquain  intelligis, 
sapiens  mihi  non  videris,  ubi  ei)iiii  in  reruni  innuitur 
naturis.  qiiod  sapientiam  coiiferat  bulyri  coinestio 
ftive  niellis?  Sane  nusqiiam.  Restat  igitur  ut  iilud  ai- 
lcgorice  iiileIlig:iious. 

MoisEs.  Et  quam   ibi  potes   inlelligere  allego- 
riam  ? 


et  matrem  suam,  auferetur  fortitudo  Damasci,  et 
spolia  S(tmari(e  coram  rege  Assyriorum?  Nonne 
eniin  de  coJcm  puero  dicta  sunt  baec  omnia,  illo 
scilicet  qui  et  anle  desiruciionem  naius  fuil? 

Petrus.  Non  omiiia  sane  de  Cbristo  intelliglmus 
dicla  csse.  Poiuerunl  isla  itaiiue  dici  nondeco. 
sed  de  puero  illo  qui  eo  lempore  nalus  fuit,  de  quo 
Domiiius  ad  proplieiam :  Voca  inqiiic,  nomen  ejus, 
accelera  spolia  delrahere,  fesiina  pradari  {!sa.  vui), 
vel  de  alio  aliqiio. 

MoYSEs.  Illum  cerle  puerum  qui  Emmanuel  esl 
vocat,  oslcndain  ego  libi,  qiiia  illo  sit  lemporc 
nalus.  Cum  enim  loqaereiur  prophela  de  advenlu 


—   ^ w»i-%iwtMi  pivpucKd   uc  auveiuu 

Petrus.  Potest  quippe   per  b»c  diio   verba  lex  ^  ''^«'s  ^ssiir  siiper  lerram  Juda,  ait  de  eo :  Et  erit 
raaue  inlelliffi.  eyanffpliimi  <ki   Iav  Mavc:    m..ii:,.      extensio  alamm  fiu»   •nt../^».  .^«.«...li 


ntraque  intelligi,  evangeiium  ei  lex  Moysl.  Miiltis 
siqiiideiM  in  locis  inveiiiuius  in  propbetis  verba 
Domini  nielli  comparaii  etlacti  (Psal.  xviii,  cxviii ; 
Ezech,  111). 

MovsEs.  Quid  est  igitur  quod  sequitur,  antequam 
scial  puer  reprobare  malumet  eligere  bonum,  deretin- 
quelur  lerra ,  quam  tu  deiesiaris  a  facie  duorum  re- 
gum  suorum  (/ia.  vii).  Quid  iiiqiiam  per  hujus- 
modi  verba  voluit  inieliigi  propliela  ?  Innuont 
enim  verba  ista  puerum  de  qiio  est  propbetia 
leinpore  illo   fuisse    natum. 

Pktros.  Vis  quaeso,  0  Moyses,  propbetarnm  ver- 
ba  ordine  locuiionis  humaiix  cousueto  accipere  ? 
Neqaaquam  poiosi  hoc  esse.  Sunt  euim  ut  somnium 


extensio  aiarum  ejus,  imptens  iatitudinem  ttrns  tu(F, 
0  Emmanuel  {Isa.  viii).  Uic  namque  osiendit,  lera- 
porcadventus  ejusjam  esse  Emmanuel. 

Petrus.  Non  saiie  per  hoc  convinces,  EmmaDuel 
lunc  lemporis  natum  fore.  Neqiic  enim  fuit  bqe 
ejus  nomcn^secundum  corpus,  sed  secnndum  deiia- 
teni,  secundum  quam  ei  in  eo  tenipore,  eianteei 
posi  consial  Einmanuel  esse. 

MoTsas.  Jam  ex  his  tuis  verbis  inielHgo  tale 
q»id,  qiiod  antea  non  dixisti,  videris  enim  iunuere, 
puerum  de  qno  loqueris  Deum  et  hominein  fore. 

PcTRus.  Ita  procul  dubio  credo  cgo,  quod  et  in 
mca  fidei  explanatione  notavi  et  tibi  osteudam,  si 
quando  illud  qii<&sieris. 


C!7 


DIALOGI. 


CH 


MoYS£S.  De  hoc  non  quxro  ad  prxsens  ego,  iino  A  sptriluale,  in  rebus  tamen  corporeis  simlle  possu^ 


l»rius  voio  respondeas,  si  quam  adhuc  auctorilalem 
babeas  de  prophcia,  quod  puer  ille,  Glius  Hariae,  de 
ninlre  sil  nntus  sine  carnali  pAr». 

Petrcs.  Haheo  uiiquc.  Ail  enim  :  Roraie,  ew'i^ 
Hesuper^  et  nubes  pluant  juitum ;  aperiatur  terra  ct 
^rmxuet  Sulvatorem,  etjustitia  oriatur  $imul;  el  : 
Hgo  Dominns  creavi  eum  {Isa.  xlt).  Per  hoc  nam- 
que  quod  ail :  Rorate,  ccsli^  desuper,  et  nuben  pluaht 
jusium,  notavii  Spiriium  sanclom  de  coeio  fore 
descensurum;  perhocautem  quodsequitur :  aperia- 
tnr  terra  et  germinct  Salvatorem ,  corpus  \irginis 
nccipimus,  qusr,  superveniente  Spiritu  sancto,  et 
conceptura  et  Salvatorem  fucral  paritura.  Sed  et 
per  hoc  quod  est :  Ego  Dominus  creavi  eum,  innui- 


mus  inTcnire,  per  quod  et  illud  poies  agnoscere, 
sicut  in  igne  qui  est  substaniia,  semper  ioest  ciari- 
tas  cum  calore.  ^leque  eniDi  ignis  substantiam 
absque  claritate  et  calore,  nec  sine  ignis  subsian- 
tia  claritatem  simui  invenies  cum  calore.  Venit 
autem  ad  nos  aliquando  calor  sine  clari*aie,  ali- 
quando  eiiam  claritas  sine  culore. 

MoTSES.  Vcrum  est  cert6  quod  aliquando  venit 
ad  1I0S  claritas  sine  calore.  Nam  iioc  possumus  ex 
candela  percipere,  cujus  yidemus  claritalcm,  et  non 
seiitinius  cabrem.  Sed  non  vidoo  dc  calore  qualiter 
ad  nos  venial  sine  clariiate. 

Petrus.  lloc  facillinie  possum  ostendere.  Si  enim 
de  inctallis  aliquod  acccpens,  el  illud  sic  calcfecc- 


lur,  quod  absque  patris  carnaiis   auxtliOt   Doini-  ^  ris,  ul  iiide  aliud  corpus  calefacere  t)os£is,  si  cidcni 


nus  eum  progenuii  (PsaL  cix).  Unde  et  contra  iilos 
qiii  hoc  non  credunt  intulit  in  sequenti :  Va  qui 
coniradicit  ficlori  suo^  testa  de  Samiis  terrce,  et  nun- 
quid  dicet  lutum  figulo  suo  :  Quid  facis,  et  opus 
tuum  absque  manibus  est?ei :  Yoe qui  dicit  patri :  Quid 
generas ;  ei  matri :  Quid  parturis  ?  (/sa.XLV.)  Sic  rnim 
invehitur  iii  ilios,  qui  dc  lioc  dubitanl,  et  quaerunt 
quoiiiodo  Dcus  eum  genuerit,  et  lieatam  causantur 
Mariam,  quod  absque  viri  commistiono  peperit.  Ite- 
ram  contra  incrcdiiios  ioquens  propliela,  ait :  yunquid 
ego,  qui  alios  parere  facio^  ipse  non  pariamf  dicit  Do- 
minus  f  Si  ego,  qui  generationem  aliis  iribuOf  slerilis 
ero,  ait  Dominus  Deus  tuus  ?  (Isa  lxvi.)  Sic  nam- 
que  ostcnditur   quod  Deus  eum  sine  carnaii  patre 


te  aiihibueris,  calorem  qiiidcm  senlies,  et  claritateui 
non  videbis. 

MoYSEs.  Jam  ex  verbis  tuis  videris  credere,  quo<l 
sicut  quaiidoque  claritas  absque  calore,  et  calor 
provenlt  absque  claritate,  et  tamen  iion  separaniur 
ah  igne^  ita  et  Filius  absiiue  Patre  et  Spiritu  san- 
cto  carnem  suscepit,  nec  propter  hoc  tamen  ah  eis 
recessit. 

Petrus.  Uiiquebic  credo  ego,  et  tu  bene  ineliexi- 
sli,  si  crederes.  Dixit  enim  Veritas  ipsa  :  Ego  sum  in 
Patre,  et  Pater  in  me  est  (Joan.  xiv) ;  e(  iterum :  Ego 
et  Pater  unum  sumus  {Joan»  x,  xvii). 

MoTSES.  Goncedo  satis  qiiod  poluit  homini  Deitas 
se  unire  \  verumtamen,  cum  sic  (ieri  necesse  non 


genucrit.  Hiec  sanc  intelligenlibus  credo  snfficerc,  ^  fueril»  cur  credere  dehemus  factom  esse? 


quod  de  matre  sinc  carnali  patre  natus  fiierit  puer 
ille. 

TITULLS  Viii. 

Quomodo  in  corpore  Cltrisli  incamalum  ett  Verbum 
Dei,  el  fuil  Christus  liomo^  simul  et  Deus. 

MoTSES.  Satis  hucusque  per  auctoritaiem  egisti 
de  piieri  p;eneratioiie,  et  satis  patitur  ratio  sic  liert 
potoisse,  sed  oinnibus  est  mirabiiius  qualiter  hu- 
mano  corpori  quod  est  compositum,  deitas  quae 
siinpla  est  adfungi  potuerit  et  un:ri.  Precor  ergo, 
ut  promisisti,  edissere  qna  id  Aeri  potiiit  ralioiie. 

PXTRUS.  Nulla  certe  fteri  debiiit  nccessaria  ra- 
tione,  quod  solo  Dei  nutu  faclum  fuit  atque  bonitate 
(Tti.  iii).  Nisi  enim  ipse  voluisset,  humans  se  naturoe  p 
non  uniret.  Verumlamen  nulia  ratione  perhtbetiir 
fieri  debuisse.  Sicut  enim  anima,  qiiae  simpla  esl, 
adjungitur  corpori  composito,  et  fiun  t  duo  iila  unus 
homo,  et  hoc  ahsque  rationis  conlradicto,  ita  uulla 
quoque  obslante  raiioue,  potuit  Deus  homini  se 
onire. 

MoTSEs.  Aliud  quoqoe  abs  te,  si  piacet,  voio  audi- 

re.  Cum  enimPatrem  et  Fiiium  etSpiritum  sanctum 

dixeris  et  credas  esse  uuum,  dicas  veiim  qiionam 

modo  Filium  solumcredasincarnalum,  et  non  Patrem 

'TelSpiritum  sanctum. 

Petrus.  Tibi,  puto»  certemiruroest  et impossibile, 
qand  nos  mirum  non  credimus  esse.  Licet  enim  os- 
lcndi  nequeat  hoc  iii  Deitate,  quia  subtiie  quidem  tt 
Patbol.  CLVII. 


Petrus.  Nos  sane  qui  prophetas  mentiiot  essd 
non  credimus,  cum  ipsi  Christuin  Deuro  et  homioem 
futurum  fore  praedixerint,  veraciter  eos  et  hoc  di- 
xisse  credere  debemus. 

Motses.  Veilem  modo  mihi  ostenderes  quo  loco 
hoc  prophetie  perhibeant  de  iiio.  Nam  ego  certe 
super  omnia  illud  abs  te  audire  desidero. 

Petrus.  Legimus  sane  in  Genesi  Domiiium  dixis-' 
se  :  Faciamus  hominem  ad  imaginem  et  similitudi' 
nem  nostram ,  el  aiibi  :  Creavit  Deus  hominem  ad 
imaginem  et  simililudinem  suam  (Gen.  i).  Dic  nunc 
mibi,  qua^so,  quae  est  Dei  imago  ista  vcl  similitudo? 
In  quo  enim  cousimiles  sunt  imago  Dei  et  imago 
hominis? 

MoTSES,  Bonum  est  cerle  veriutem  agnoscere,  et 
ego  veraciter  dico  in  nulio  illas  consimiies  esse. 
Nam  et  superius  tum  ratione,  tuni  auctorilate  osten- 
Guni  est  et  nos  conc^ssimus  Deura  rei  simiiitudi- 
nem  liabere  nullius. 

Petrus.  Mentitur  ergo  Scriptura  quae  dicit,  quod 
ad  imaginem  et  similitudinem  suam  Deu$  kominem 
creavit. 

MoTSEs.  Nequaquam. 

Petrus.  Cui  igitur  duoram  illorum  credendum 
est  propbeiarum  ,  an  ilii  qui  dixit  Deom  rei  nullins 
hahere  similitudinem,  an  illi  qui  ait :  CreavU  Deui 
hominem  ?  etc.  Uter  eorum  veraciter  ett  loca^^ 
mt? 

80 


^,  PETRl  ALPHONSl  EX  JUDiEO  CHRISTUNI  630 

MotSES.  Neulrum  sane  eorum  dicendum  esl  esse  A  et  corroboret  injudicio  ei  juititia,  a  modo  el  u^ut 

meniilum. 

Petrus.  El  duo  conlrfifia  quomodo  possunt  iu 
eodem  esse,  Deum  scilicel  et  liabere  imaginem,  et 
non  habcre  ? 

MoisES.  Hoc  ccrte  volo  ego  mibi  ettisserasqaonam 
modo  ea  ipse  inlciligas. 

Petrcs.  Elboc  proFeclo  verura  esl,  Dium  scilicel 
ui  pradi.iimus  rei  simililudinem  babere  nullius, 
el  Moysen  veraciler  dixisse  novimus,  quod  ad  inia- 
ginem  ct  timiliiudiuem  tuam  creaverit  homines  Deut. 
Veridicus  enim  fuit  ipse  in  omnibus.  Sed  per 
imaginem  Dei  de  qua  Moyses  esl  iocolus,  ima- 
giuem  illam,  id  est,  formam  bumanam  necesse  est 
intelligamus,  quam  assumpsil  Dei  Filius  incarna-  g 
tus. 

MoTSES.  Et  qoomodo  boc  slarc  poterit,  cum  co 
.leropore,  quofactusesl  Adam,  nondum  imagiuem 
iilam,  qiiam  Dcum  creditis  assumpsisse,  ipse  assum- 
pserit  ? 

Petrus.  Et  si  imago  iUa  nonduni  ^rat  in  opere, 
An  ejus  tamen  provideniia  jam  fuerat  atquc  voiun- 
tate.  Cura  aulem  voluntas  ejus  non  mutetur,  quan- 
tura  ad  ipsum  nil  obstat,  quin  imago  sua  seuiper 
fuisse  credalur.  Et  hoc  quippe  alibi  invenimus  in 
proplieiis  (Num.  ii,  iii ;  Mal.  in)  quod  de  fuiura  re 
quasi  praeterila  siiU  loculi,  sicut  Isaias  sub  persona 
•Domini,  ait :  Dies  ultionu  in  corde  meo,  annut  re- 
trihutivuis  mece  venil  (Isa.  lxiv).  Dies  profeclo  vel  ^ 
annus  hon  veneral,  quac  lamcn  quia  in  corde  suo 
-jam  erat,  jam  veuisse  dicebat. 

MoYSES.  Habcs  adliuc  aliquam  aliam  auctoritatera, 
^er  qiiam  apertius  possis  osiendero  puerum  illum 
eose  Deum  debuisse  et  bominem? 

Petrds.  Habeo  utique  miiltas.  Ait  enim  de  eo 
Isaias :  Parvulut  enim  natus  est  nobis,  el  lilius  da^ 
tus  est  nobiSj  et  vocabitur  nomen  ejus  AdmirabHis, 
Consiliarius,  Deus  fortis,  Pater  futuri  sceculi,  Prin- 
ceps  pacis  (Isa,  ix).  H:ec  enim  noinina  omnia  non- 
nisi  Deitali  conveniunt. 

MotSES.  Tu  male  Scripiuram  inleUigis.  Neqiie 
^nlm  ila  legendum  est,  quod  dicatur  puer  ille  Ad 


in  sempiiernum(ha.  ixj;boc,inquam,tolumoslcndU 
puerum  illum  Deum  el  bomiiiem  dcbuisse  esse  fuio* 
rum.  Quidquid  enim  bominis  est,  finem  cst  habilii- 
rum,  Deus  autem  el  quod  bujus  est,  manet  in  aeler- 
num  (Psal.  xvi).  Praeler  hasc  etiam  omnia  injusle 
raihi  contradicis  de  nominibus  supradiclis,  vestri 
nauiqiie  doclorcs,  et  Clirisium  seplem  nomina  ha- 
btlurum  esse  dixerunt,  et  baec  eadem  posueruiit. 
Huc  aHtcm  in  dispuiationis  exordio  paclum  non 
firmaras,  ut  injuste  aliquid  coniradicas. 

Moises.  Recordof  et  verum  est,  ita  noslros  dixisse 
doctores. 

Petrus.  Adliucel  aKam  dabo,  si  vis,  aucloritatemi 
puerum  illum  Deum  esse  futurum  et  bominem.  Ait 
eiiim  de  eoidem  propheta  :  Egredietur  virga  di  «- 
dice  Jesse,  et  flos  de  radice  ejus  ascendct,  et  requie- 
scet  super  eum  Spiritus  Domini^  Spiritus  sapientiig  ei 
iAtellectus,  Spiritus  consitii  et  fortitudinis,  SpiTitut 
scieniiw  et  pietatis,  et  rephbit  eum  Spiritu  timom 
Domini»  Non  secundum  visionem  oculorum  judicabil, 
nec  secundum  auditum  aurium  arguet^  sedjudicabit 
in  juttitia  pauperes  et  arguet  in  cequilaie  promanm- 
iis  terr(B  et  percutiet  terram  virga  oris  suif  et  tptritu 
tabiorum  suorum  interficiet  impium  (!sa.  xi).  Queii 
enim  ail,  moii  secundum  visionem  ocutorum  judicabii^ 
et  caetera  qii»  sequunlur,  procul  dubio  nulli  conve- 
niunt,  nm  soli  Deo.  Homo  enim  nisi  quod  viderii, 
vel  audieril,  juste  aliquid  judicare  non  poterit. 

MovsES.  Pars  sane  hiijus,  quam  tibi  iu  aaxilium 
adduxisti  auctorilatis,  ad  hoc  obstat  ostendend'im 
quod  tu  probare  conlendis.  Legitur  namque  ibi* 
Et  requiescet  super  eum  Spiritus  DomJR},  Spiritus  M- 
pientiw  et  intellectns,  Spiritus  conailii  et  fortitudiKitt 
Spiritus  scientia:  et  pietatis,  et  replebit  eum  Sjtiriiu  /i- 
moris  Domini,  ^i  enim  Deus  esset  futurus,  dalurus 
ulique  essel  hsec  et  non  acceplurus. 

Petrus.  Nihii  est  quod  opponis.  Dixi  namque  libi 
in  primis  in  meae  explanatfone  credulitatis,  ires  ip- 
sum  essesubstantiasChristum,  corpus  scilic^i,  ani- 
inain,  et  Deum.  Et  secundum  Deitalem  sepicin  iUa 
sibi  sunt  attribuia  vocabula,  secunduro  aniniam 
vero  septeni  munera  potuit  siiscipere  snpradicu. 
mirabilisvelConBiUarius,etc.,imo  ita:lllcquiestad-  ^  i].^^  quippe  anima  prseter  quod  erat  Deitali  adjuih 


mirabiUs,  qui  est  consilinrius,  qui  est  Deiis  fortis» 
4iuiesipater  fuluri  saecuU;  ille,  iuquam,vocabii  euiu 
principem  pacis.  Sin  aulem,  de  quo  igitur  dictum 
«st  vocabit  f 

Petrus.  Hoc  mihi  sane  nuUum  afTert  incommo- 
dum,  quia  S>eus  sic  .appeltavit  seipsum.  £t  boc  lin- 
>gua  beue  patitur  Hebraica,  sicut  in  Ubro  Numeri  in- 
venitur  :  Isla  est  tex  consecrationis  :  Cum  dies  quos 
ex  volo  decreverat  complebunlur^adducet  eum  ad 
ostium  tabernaculi  foederis  (iVum.  vi).  De  eodem 
namque  dictum  est»  et  adducet,  ei  eum.  Sed  et 
^uod  in  codejn  locoait^^ropheta:  Multiplicabiturejus 
imperium^  et  paci^non  eril  finis  Uupei  solium  David^ 
aisuper  regnum  ejus  sedebit  ^  et,  ul  confirmet  illud, 


cta ,  per  se  quoque  oinnium  fuit  animarum  digni^ 
siina. 

MoTSEs.  Cura  ilaque  secundum  Deitatem  sepiem 
vocabula,  et  secundum  animam  sepiem  illa  susce- 
perit  rounera,  veliin  milii  cerle  aperias  quid  secoo 
dum  corpus  ei  atlribuas. 

Petrvs.  Licet  ridiculose  hoc  proferas,  tamen,  si 
vis,  dicam  quid  secundum  carnem  et  attribuam.  Di- 
cit  quippe  idem  Isaias  :  Dabo  in  solitudine  cedruMt 
et  sethim ,  et  myrthum,  et  lignum  o/iv(F,  et  ponam  in 
deserto  abieiemypinum  et  buxum  simul  {Ita,  xli).  P<^ 
.  bas  sane  arbores  septem,  corpus  Cfaristi  designatur. 
De  aliquo  namque  hoc  deserto  car  diceret ,  cuiu 


m  DiALOGi.  m 

&cinpcr  iD  (I^seno  liujusmodi  arbores  commorcniurf  A  loquitur  Deum  csse  et  iioinincm  oslenJit.  Aieng 

Sedes  lua,  Deu$^  xn  sceculum  $<jecul%^  virga  di- 


Per  liesertum  ergo  intelligilur  munilus,  qui,  tempore 
Chrisli  ailventuSy  omni  bonovacuus  erat  et  desertus. 

MoYSEs.  Gum  igitur  corpus  ejus  per  arbores  desi- 
gnavit.cur  arl3ores,qnteso,  fmciiferas  et  pretiosiores 
iu  ejus  designatione  non  posuit  ? 

Pbtrus.  Magfio  satis  intuilu  ct  rationc  lioc  fecit. 

Sicut  namque  semper  virent  arborcs  illse,  ncc  ali- 

qnando  sua  viduantur  fronde,  sic  et  corpus  Christi 

scmper  vivum,  semper  totum  manet  et  integrum. 

Habeo  «uiem  et  aliud  aucloritatis  argumcntum,  ad 

comprol)andum  uniri  poloisse  bominem'  et  Deum. 

Dicit  namque  Isaias :  Ei  dicenl  in  die  itla  :  Ecce  Do- 

minu$  no$ter  i$te.  Ex$pectavimu$  eum^  et  $alvabit  no$ 

(Isa,  xxv).  Uunc  certe  vcrsum  aliter  non  curamus 

explanare,  quam  doctores  vestri  illum  dudum  expo- 

suei  e.  Per  euro  namque  venturum  docuerunt  fore 

lencpns,  quo  et  Deum  mundos  esset  visurus,  et  di- 

gito  sibi  ad  invicem  populus  oslensurus.  IIoc  vero 

fieri  posset  nuUatenus ,  nisi  corpus  fieret  quis  et 

Dcus.  Uoc  etiam  quod  ait  propbeta  :  Vox  ^peculato- 

rum  tuorum  ;  tevaveruni  vocem^  $imul  laudabunt, 

qma  oculo  ad  oculum  videbunt  cum  converlerit  Domi- 

Kus  Sion  (l$a.  liv).  Ilunc,  inquain,  versum  dociores 

▼estri  eodem  modo  quo  diximus,  exposuerunt,  pro- 

pter  illud  :  Oculo  ad  oculum  videbunt,  Sed  et  aliud 

posuit  propbeta,  per  quod  non  minus  comprobari 

possunt  sopradicla.  Ait  enim  :  Et  reveiabiiur  gloria 

Domiui,  et  videbit  omnis  caro  pariter  quod  o$  Domini 

ioauuni  t$t  (l$a.  xl).  Potest  quippe  rei  vox  spiri- 

tualis  audiri,  sicut  filii  Israel  vocem  Domini  audie- 

ruDtin  mottte  Siiiai  (Exod.  xx).  Loquentem  vero  non 

TidebiSy  nisi  fuerit  res  carnalis.  Ilem  aliud  quod  ait 

Zacharias  :  /n  die  illa  prolegel  Dominu$  habitatore$ 

Bieru$alem^  et  erit  qui  offenderit  in  die  illa  qua$i  Da* 

vid,  et  domu$  David  quasi  Dei^  et  angelu$  Dei  in  con- 

$pectu  eorum  (Zach.  xii).  Per  hoc  namque  quod  ait, 

et  domuM  David  quasi  Dei,  voluit  utique  intelligi  quod 

de  domo  David  esset  nasciturus,  qui  ab  oinnibus 

baberetur  Deus.  Qood  etiam  ait,  qua$i  Dei,  et  non 

posoit  simpliciter  Deus,  insinuatquodis  qui  de  domo 

David  erat  orilurus,  in  aliquomihor  e8set,quam  Deos 

(ioan,  XIV).  Quod  et  Daviil  in  Psalmo  testatur  cum 

dicit :  Jl tRtttsft  eum  paulo  minta  a  Deo  [ab  angeli$'\ 

{F$al.  viit).  Item^icliaeas  :  Et  (ti,  inquir,  fielhlehem  d 

Ephrattty  parvulu$  e$  iri  miilibu$  iuda.  Ex  te  miiii 

egredietur  qui  $it  Dominator  in  Israel,  et  egre$$u$  eju$ 

ab  initio  a  diebu$  <Bternitaii$  (Mich.  v).  Hoc  quippe, 

ex  te  milii  egredietur  qui  $it  Dominator  in  hrael, 

secundum  corpus  dictum  est,  secundum  qiiod  prin* 

ceps  ille  adventurus  erat  in  tempore.  Quod  autem 

sequitur,  et  egre$$u$  eju$  ab  initio  a  diebu$  CEternita" 

ti$f  perpetuitatem  insinuat  Deitatis.  Hoc  cnim  Dei« 

tati  attribuit  quod  bomini,  putOi  iion  convenit.  Item 

David  in  Psalmo  com  dicit :  Sede$  tua,  Deu$,  in  <«?- 

eulum  seeeuU;  virga  directioni$  virga  regni  tui;  et  di- 

ie3n$ti  ju$titiam  et  odi$ti  iniquitatem,  propterea  unxit 

te  Deut,  Deu$  tuu$^  oleo  iaetitiae  prce  con$ortibu$  ttti$ 

{Pjai.  XLiv);  cum  boc,  inquam,  dicil,  eum  ad  qot^m 


enini  ; 

rectionis  virga  regni  tui^  nunquid  non  eum  manifesie 
appellat  Deum?  Deinde  cum  d\c\i:Diiexi$tijustttiam. 
et  odisti  iniquitatem,  proplerea  unxit  te  Deu$,  Deu$ 
tuu$,  oieo  iwtilice  prw  con$ortibus  ^iiis,  ad  hominem 
cum  loqui  percipimus.  Neque  eniin  vel  Deum,  vel 
consortcs  habet  Deus.  Item  David  alibi  in  Psalmo  : 
Deu$^judicium  tuum  regi  da^  el  juetiliam  tuam  fiiio 
regi$  (P$ai.  lxxi),  et  quaecunque  alia  siint  in  psal- 
mo,  dic  nunc  quis  est  isle  regis  filius?  Salomon 
aii  Chrislust  qui  de  ipso  David  erat  venturus,  et  fi- 
lius  ejus  nuncupandus? 

Movscs.  Nolo  sane  te  super  faoc  fatigare.  De  Chri- 
sto  enim  dictum  est,  ut  doctores  nostri  docuere. 

D  PcTRos.  Cum  igilur  de  Chrislo  psalmum  esse  con» 
cesseris,  videamus  utrum  isia  qux  in  eodem  iegun- 
tur :  Et  permanebit\cum  soie  et  ante  iunam  in  genera- 
tione  etgeneratione;  et :  Sit  nomen  eju$  benedictum  in 
ececuia^ante  $oiem  permanet  nomen  eju$;  ct  iiiud:  Et 
adorabunt  eum  omne$  reges,  omnes  gentet  $ervieni  ei 
(P$ai.  Lxxi) ;  videamiis,  inquam,  si  de  puro  homine 
dicta  sunt  basc  omnia,  sed  nequaquam^  imo  de  Deo. 
Sequitur  ergo,  ot  Cbri'stum  et  liominem  dicamus 
esse  et  Deum.  Quod  etiam,  quia  David  Spiritu  sancto 
revelante  cognovit,  et  miracula  quae  faclurus  eral 
prscvidit,  ideo  hujusmodi  fiiiem  psalmo  fecit :  Bene' 
dietu$  Dominu$  Deu$  hraei^  qui  facit  mirabilia  $oiu$, 
et  benediclum  nomen  maje$tati$  eju$  in  aternum  et 
repiebitur  majestate  eiu$  omni$  terra.  Item  in  libro 

^  Dabrejamin,  id  est  Verba  dierum,  legilur  [Paralipo- 
menon],  quia  cogitante  David  domum  Domino  aedi- 
ficare,  ait  ad  eum  Natban  propfaeta  sufa  persona  Do- 
mini  in  ha^c  verba  :  Ciim  compieverie  die$  tuo$  ui  va- 
da$  ad  paire$  tuo$^  $u$citabo  $emen  tuum  po$t  te^ 
quod  erit  de  fiiiie  t.ui$,  ei  etatuam  regnum  eju$.  lp$a 
iedificabit  mUti  domum^  et  firmabo  soiium  eju$  t/t 
teternum.  Ego  ero  iiii  in  pairem,  et  ip$e  erit  mihi  tn 
fiiium,  et  mi$ericordiam  meam  non  auferam  ab  eo^ 
$icut  abstuii  ab  eo  qui  ante  te  fuit,  et  $tatuam  eum  in 
domo  meoy  et  regno  meo  u»que  in  sempiternum,  ei 
thronue  e}u$  firmi$$imu$  inperpetuum  (IParai.  xviii). 
Dicinquam,  tf  Moyses,  ista  dequodicia  estprophetiat 
MoTSES.  De  Saiomone. 

Petrus.  Nequaquam  polest  hoc  esse.  Qood  enim 
ait,  cum  compieveri$  die$  tuo$,  ut  vada$  ad  patree  tuoe, 
quod  est.  cum  mortuus  fueris,  $u$citabo  $emen  tuum 
pc$t  te,  patet  quod  diclum  non  est  de  Salomone  :  rex 
namque  jam  erat  Salomon  vivente  adhuc  patre  suo. 
Quod  si  de  Salomone  veliet  dicere,  utique  non  di- 
xisset,  quod  eiit  de  fiiii$  tni$,  sed«  quod  erit  de  te. 
Quod  etiam  seqohor,  ei  $tatuam  eum  in  domo  mea, 
et  in  regno  meo  usque  in  wternum,  et  thronus  eju$ 
firmi$$imu$  in  perpeiuum,  patenter  agnoscilur  non 
de  Salomone  esse  dictum.  Salomon  namque  nec  in 
domo  Dei  sive  regno  est  statutus,  nec  fuit  in  perpe- 
tuuin  firmissimos  tbronus  ejus.  £t  cum  boc  conve- 
niat  Deo  S4)li,  tunc  ille  de  quo  bic  agitur,  bomo  fit- 
turos  atcvne  Deus  fu<^r&t. 


m  PETIU  ALPHONSI  EX  SVDJEO  CHRISTIANI  €14 

MoTSEs.  Cum  hxc  omnia,  Petre,  dicla  esse  inlel-  A  deinde  inliilil,  $ed  et  hoc  parnm  vieitm  est  in  compeau 


ligas  propler  Chrislun),  qiii  est  quod  ail :  Ipse  cedifi- 
cabii  mihi  domum?  Qwvtmm  fueral  illa  donius,  quam 
«dificaturus  erat  Chrisius? 

Petrus.  Sanciam  sane  Ecclesiam  inletligimus  per 
doroum  illam,  quam  aedificavii  Christns  supra  fir- 
mam  petram. 

MoTSES.  Quid  igitur  respondit  Naihan  ad  David, 
de  domo  qnam  xdiflcare  se  Domino  velle  dixil? 

Petrus.  Sane  hoc  quod  Salomonem  filium  suum 
loqticns  rererl  ipse  David  :  Factm  est^  inquit,  iermo 
iJomini  ad  me  dicens :  MuUum  sanguinem  effudisti^  et 
plurima  bella  bellasti;  non  poteris  cedipcare  domum 
^wmini  meo^  tanlo  effuso  sanguine  coram  me,  Ecce 
natus  est  tibi  filius,  vir  quietissimus,  faciam  enim  eum 
requiscere  ab  omnibus  inimicis  suis  per  circuitum^  B  \\\^m  quem  dicilis  Chrislum  Tore  hominem;  poluisse 


tuot  nisi  loquereris  de  domo  servi  lui  etiam  in  longin" 
quum,  hoc  revera  dixit  propier  Christum,  quem  de 
domo  sua  videbai  esse  venlurum.  Sed  ct  per  hoc 
quod  ait :  Et  vidisti  me  in  lege  hominis  exaltaii  Do- 
mini  Dei,  cum  id  quoque  de  Christo  dixerit,  pro- 
feclo  innuit  quod  et  exallatus  et  homo  esse  debeat 
et  Deus. 

TITLLUS  CX. 

Qnod  in  eo  tempore  Christus  venit,  quo  eum  venlu- 
rum  fore  a  prophetis  pra'dictum  fuit ,  et  qufrcun- 
que  de  eo  pradicaverunt^  in  ipso  ei  ejus  operibus 
patuerunt, 

MoTSES.Cum  igitur  multis  auctorilaiihus  ostenderis 


quia  Salomon  vocabiiurf  et  pacem  et  otium  dabo  in 
israel  cunctis  diebus  ejus.  Ipse  (edificabit  dcmum  no^ 
mini  meo,  et  ipse  erit  mihi  in  filium,  et  ego  ero  illi  in 
valremy  firmaboque  solium  regni  ejus  super  Israel  in 
(Bternum  (/  Par.  xxn).  Et  hoc  quidcm  de  Salomone 
concedo  ego  dictum  esse  propter  illud  :  Eece  natus 
tst  tibi  filiust  el  postea,  Salomon  vocabitur.  Quod 
etiam  testalur  David  loquens  ad  filios  Israel  de  eo- 
dem  in  hxc  verba.  De  filiis  meis,  filius  enim  mul- 
tos  dedit  mihi  DominuSf  elegit  Salomonem  filium 
meum  (I  Par.  xxyiii).  El  hic  quidem  seriiio  Duvid  ad 
Salomonem  oiunino  diveisus  est  ab  illo,  qucm  dixit 
Nalhan  ad  David  de  Chrislo.  Ilic  namque  lcgilur, 
mtu»  est  tibi  filius,  et  Salomon  vocabitur :  ibi  aulem. 


et  Deum,  qua,  quaeso,  aucloritate  poteris  ostendere 
eum,  ut  crcditis,  jam  venisse?  Fortasseenimnondiii 
venit,  sed  venturo  veniet  in  tempore. 

Petrus.  Plura  sunl  prorecto,  o  Moyses,  quae  eum 
venisse  pateuler  ostendunt.  Nam  ct  tempus  in  quo 
eum  pracdixerunl  vcnturum  esse  propheiae  quod  et 
transactum  est,  et  iii  eo  ipsum  novimus  advenis8% 
ct  prxter  id  alia  mulia,  quae  in  ipso  et  verbis  ejus 
agiiovimus,  atoue  operibus,  ul  pracdictum  est  a  pro« 
pheiis. 

Motses.  In  primis  qu:cso  osiendas  de  lempore, 
ubi  vidolicct  et  qiialiicr  inde  locuti  sint  propheix, 
el  quomodo  illud  termiiiavere. 

Petrus.  Legiinus  saiie  quia  Jarob,  filiis  suis  lo- 


qula  suscitabo  semen  tuum  post  te,  quod  erit  de  filiit  ^'  quciis;  et  singulis  ad  se  vocatis,  benedicens  ail : 


iuis;  et  nullum  ci  nomen  attribuit.  ibi  eiiam  ait,  el 
statuam  eum  in  domo  mea,  et  regno  meo  usque  in 
sempiternum^  et  thronus  ejus  firmissimus  in  perpetuum» 
llic  vero  solummodo,  firmabo  solium  ejus  super  Israel 
fn  aternum.  Per  quod  ostendiluryquia,  quandiu  reg- 
num  Israel  peruianeret,  de  Salomonis  progenie  rex 
non  deficeret,  regnum  veroChristi  semper  fine 
careret  {Isa,  ix ;  Luc.  i).  Sed  et  Chrisii  regnum 
tinecondiiione,  Salomonis  autem  promissum  esi  sub 
condilione.  De  eo  quippe  in  libro  Regum  legitur,  ubi 
David  ad  fllium  suum  Salomonem  sic  loquitur  :  Con^ 
firmetf  inquit,  Dominus  sermones  suos^  quos  tocutu» 
esi  ad  me  dicens  :  Si  custodierint  fitii  tui  legem  meam^ 


JVon  auferetur  sceptrum  de  Juda^  et  dux  de  femore 
ejus,  donec  veniat  qui  mittendus  est,  et  ad  eum  con- 
gregabuntur  gentes  (Gcn.  xlix).  Hancaulem  prophe- 
tlam  aliter  non  exponam,  quam  exposuerint  vestri 
doclor^s  antiqui.  Dixorunt  nainque  et  ipsi :  Non  an- 
feretur  sceptrum,  id  esl virgn,  de  regno  iuda,  et  dux  de 
femore,  id  esl,  de  flliis  niioruni  ejus  in  ssccula,  donee 
veniat  qui  mittendus  est,  id  csi  Christus,  cujus  est 
regiium,  et  ad  ipsum  congregabuntur  gentes*  Et  nos 
quidem  novimus,  quia,  poslquam  venit  Chrijlus,  ne« 
que  rex  neque  dux  de  Juda  fuit  ulterlus.  Credere 
itaque  debemus  quod  hic  lempus  Christi  adventus 
determiuaium  fuit,  et  quod  is  qui  tempore  illo  venit« 


et  ambulaverint  coram  me  in  veritate,  in  omni  corde  j^  sine  dubitalionis  scnipulo  Christus  exstilit.  Item  in 


suOf  et  in  omni  anima  sua,  non  auferetur  tibi  vir  de 
solio  Israel  (III  Reg.  ii).  Testalur  quoque  ipse  David 
illain  quam  proediximus  propbeliam,  sciticet  cum 
compleveris  dies  tuos^  etc;  testatur  dico  illain  pro- 
pter  Christum  fuisse  prolalam.  Audiens  naiiique 
illam,  et  sicul  explanavimus  intelligcns,  sed  ct  inde 
Deo  gratias  agens  ait :  Quis  ego  sum ,  Domine  Deus , 
et  qum  est  Somus  meat  quia  adduxisti  me  hucusque? 
Sed  et  hoe  parum  visum  est  in  conspectu  tuo,  Deus, 
nisi  loquertris  de  domo  servi  tui  etiam  in  tonginquum^ 
et  vidisii  me  in  lege  hominis  exallati  Domini  Dei  (II 
Reg,  vti).  Uoc  quippe  quod  ait,  quis  ego  sum^  Domine 
Deus,  et  quce  est  domus  mea,  quia  adduxisti  me  huc- 
usque,  de  se  dixitet  fllio  suo  Salumone;  quod  auteni 


libro  Danielis  de  tempore  Christi  adventus  sic  est 
angelus  cum  Daniele  lociitus  :  Septuagiuta  hebdo* 
mades  constitutcc  sunt  super  populum  tuum,  et  super 
urbem  sancluarii  /ut,  ut  consummetur  prwvaricatio^ 
et  finem  accipiat  peccatum,  et  detealur  iniquitas^  ei 
adducatur  justitia  saxulorumt  et  impiealur  visio,  et 
propheti(P,  et  ungatur  Sanctus  sanctorum.  Scito  ergo 
et  animadverte.  Ab  exitu  sermonis^  ut  iterum  cedifice- 
tur  Ilierusatem^  usque  ad  Christum  ducem^  hebdoma^ 
des  septenu  Et  hebdomades  sexaginta  duce  erunt,  el 
rurtum  asdificabitur  ptatea  el  muri  in  an^ustia  tem* 
porum.  Et  post  hebdomades  sexaginta  duas  occideiur 
Christus,  civilatem  et  sanctuarium  dissipabit  populus 
cum  duce  venturo,  et  finis  ejus  vastitas,  et  post  finem 


DIALOGI.  m 

CottfirmabU   attiem  paetum  A     Movscs.  Postquam  de  lempore  adveiuus  Chrisli  ex 


GS5 

betli  elaluta  de$olatio, 
muUis  hebdomada  uNa,  et  in  dimidio  hebdomadi$  defi' 
eiel  houia  et  iaerificium,  et  in  Semplo  erit  abominoxio 
desolationis,  et  u$que  ad  contummationem  et  finem 
perteverabU  detolatio  (Dan,  n).  Propbeiia  sane  isla, 
o  Moyses,  dausa  esi,  el  ad  intelUgeodum  difficilis, 
et  suni  ibi  lermini  roulii  designati,  sed  taoien  om- 
nes  ad  osiendendum  Christi  adventuro  suot  positi.  In 
primis  igitur  sciendum  est,  quia  hebdomades  ist» 
annorum  sunt  hebdomades.  Cum  ijitur  ait :  Septua- 
ginta  hebdomadet  conttituta  tuiit  super  poputum 
Uium,  et  tuper  urbem  tanelHarii  rut\  ut  contummetur 
prtevaricatio,  et  finem  accipiat  peccatum^et  deleatur  int- 
quitat,  et  adducatur  jutiiiia  t(vcnlornmt  et  impleatur 
xisioj  et  propheluv,  et  ungatur  Sanctut  tanclorum;  cum 


prophetarum  testimoniis  asseruisii,  dequo  salisesse 
paluil  ut  dixisti,  volo  utalia  iila  exsequaris  ,  quse  iu 
ipso  ct  operibus  ejus  patuerunl,  alque  verbis,  quae  et 
de  ipso  ut  asseris  pracdicla  sunt  a  prophelis. 

Petrus.  Legiuius  iu  Deuleronomio,  quia  Moyses 
roorte  sibijnm  imminenle  sic  ad  populum  Israelesi 
loculus :  Prophetam,  iiiqoit,  de  genie  lua,  et  de  fra- 
Iribut  tuis  sicut  me  tuscitabil  tibi  Dominut  Deut  tuvs, 
iptnm  audiett  ut  pelitti  a  Domino  Deo  tuo  tn  Oreb, 
quando  concio  eongregala  ett  alque  dixitli  :  Ultra  non 
audiam  vocem  Domini  Dei  mei,  el  ignem  hune  maxi' 
mum  ampltut  non  videbo,  ne  moriar.  Et  ait  Dominut 
mihi :  Bene  omnia  tunl  locuti.  Prophetam  tutcitabr 
eit  de  medio  fratrum  tuorum  timilem  (ut,  et  ponam 


illud»inquam,ait,adnotari  voluil.quia  sepliesseptua-  6  verba  mea  in  ore  ejtit^  loqueturque  ad  eot  omnia  qum 


ginu,  id  esl,quadraginta  ct  noiiaginlaanni  erant  con 
litituti  abejusdem  annopropheliseusquead  ds^lnictio- 
nem Hierusalein et  templi,  qux  a  Ti(o  Roinanc^^jm  im- 
peraiore  fuit  facia,  cujus  tempore  desiruclionis  jam 
Christus  venerat,  qui  et  justilia  saeculorum  etsancto* 
rum  Saoctus  erat,  per  quem  eiiam  peccatumorone  et 
ifiiquitasest  deleta,  etpropheiia  omnis  impleta.  C:rte* 
19  autem  quaesequuntur  oronia  ad  borum  quadringen- 
tonim  et  nonaglnta  anoorum  divisionem  et  deter* 
ipinaiionem  sunt  posita.  Per  hoc  ergo  quod  est  ab 
e^xitu  termonit,  ut  iterum  wdificetur  liierutalem,  ut- 
que  ad  Christum  ducem  hebdomadet  seplem,  iiinui- 
tur  qiiod  ab  hujus  die  proplietiae  usque  ad  Cyrum 
ducein  Persaruiu  qui  ab  ipso  Deo  per  Isaiam  Chrislus 


prwcepero  Hli.  Qui  autem  verba  ejut  qnce  loquetur  iit. 
uomine  meo  audire  noluerii^  ego  ultor  exittam  {Deut» 
xviii).  Quis  est  auiein,  o  Moyses,  quis  esi  iile  quem 
dlcit  Dominus  similem  Moysi  suscttandum,  et  ipsum 
esse  prsecipit  audiendum? 

MoTSCS.  lllique  de  Josue  filio  Nun  dici  potuit,  qui 
post  Moysen  et  in  ipsius  loco  surrexit. 

PcTftus.  Proreclode  Josuemuliatenuspotesieasc* 
De  eo  quippe  patenler  Scripiura  loquitu^  sicut  in 
lib.  ^uaicri  legilur :  lUspondit  Mogtet  ad  Dominum  : 
Provideat  Dominut  Deut  spirituum  oninit  carnit  ho-' 
minem,  qui  tit  tuper  muUitudinem  hanc,  et  potsit 
exire  et  inlrareante  eot,  et  educere  illos  vel  inlrodu* 
cere,  ne  sit  poputut  Domini  tteul  ovet  abtque  pastore. 


est  appeJlaius  {Jta.  xlv),  fuerunl  septem  annorum  ^^  Dixitque  Dominut  ad  eum  :  TotleJotue  fitium  Nun, 


bebdomades,  idest  quiiiq^uagintaet  novero  aiini,  cujus 
Cyri  pra*cepio  coepit  Hierusalem  reaedificari.  lucuius 
reaedificatione  et  postquam  consummatum  est  opus, 
usque  ad  adventum  Titi  super  Hierusalem  quadrin- 
genti  triginla  et  quatuor  anoi  fuerunt,  et  hoc  est 
quod  dicit :  Hebdomadet  texaginta  duee^  id  est,  qua- 
dringenti  triginta  et  qualuor  aoBi  erunt ,  et  rurtum 
adifieabilur  platea  et  muri  in  angutiia  temporum,  et 
potl  habdomadet  teptem  occidetur  Christutf  quou  tst 
post  hebdomades  sepiuaginia,etpostquam  occidelur 
Christus.  Civitatem  et  sanctuarium  dissipabit  popuiut 
scilicei  Romanus,  cumduceventuro,  \d  esl  cum  Tilo, 
ei  fireit  ejut  vasiilas,  el  pott  finem  belti  tiatuta  deto^ 


virum  in  quo  est  Spiritut  Dei,  ei  poiie  manum  tuam, 
tuper  eum,  Qui  ttabit  coram  Eleazaro  tacerdote^  el 
omni  multitudine,  et  dabit  ei  prascepta  eunciit  videnti' 
bttt,  et  partem  gtoriiv  tute,  ei  audiat  eum  omnit  tgn- 
agoga  fiticrum  Israet  (Num,  xxvii).  Ciim  vero  tam 
apcrie  de  Josue  hic  agatur,  cur  illa  alia  quae  adeo 
ciaiisa  est  propbetia,  illa  scilicei  prophetia,  tutci- 
tabit  tibi  Dominut  Deut  tuttt ,  et  castera;  cur  in- 
quam,  illa  de  ipso  dicla  inielligatur?  Sed  el  per 
hoc  quod  legitur  :  dabit  ei  partem  gioriie  ttt<pf 
ac  si  diceret  non  omnem  gloriam  tuam  »  per  quod 
ostenditur  quia  similis  Btuysi  non  fuerit ,  et  in 
fiue  Deuieron. :  Non  snrrexit  propheia  uttra  in  Israet 


iatio,  Quod  autem  hn^wxw^confirniabitpactttmmut'  q  ticttt  Moytet  {Dettt.  xxxiv);  per  haec,  inquam,  iiinui 


at  h^bdomada  una ,  illa  profeclo  hebdomada  una 
septem  sunt  anni  obsidionis.  Scplem  eniin  annis 
obsessa  est  civitas  ab  exercitu  Roniaiiorum,  et  inlra 
illos  septem  annos,  adeo  coacli  fiierunt  inlus  et  aflli- 
cti,  quod  iion  habereni  unde  sacrilicium  facere  pns- 
sent,  et  hoc  est  quod  ait  :  /n  dimidio  hebdomadis, 
id  est  infra  hebdomadem,  deficiet  hosiia  et  sacrifi" 
cium^  et  in  tempto  erit  abominatio  desolationis.  Quod 
etiarn  additur,  usque  ad  consummationem  et  finem 
perteverabit  desotatio,  insinuat  quod  capltvilas,  et 
desolatio  illa  fine  foret.carilura.  Sepiem  ergo  heb- 
domades  usque  ad  Cyrum,  et  sexaginta  duae  hebdo- 
mades  a  Cyro  usque  ad  Titum,  et  hebdomada  obsi- 
dionis  una,  profeclo  septuaginla  sunt  hebdomades. 


tur  quia  de  Josiie  dictum  non  sil  :  Suscitabii  tibi 
Dominus  Deus  tuttt,  etc,  cum  sequilur  in  eodem,  ti^ 
mitem  tui.  Sed  et  aliter  differunt,  propheiia  iila  qua 
esl  :  SutcitabU  tibi  Dominut,  etc,  eteaquaede  Josue 
sunt  dicta.  In  illa  namque  habetur ,  ^ut  verba  ejut 
audire  noltterit^  ego  uttor  existam,  de  Josue  vero  legi- 
tur,  qui  contradixerit  ori  tuo,  et  non  obedierU  cunctis 
termonibut  quotpraceperis  ei,  morie  moriatur,  Palet 
igitur  oronibus  modis,  quia  prophetia  illa  de  Josue 
non  est  prolata. 

MovsEs.  De  quo  ergo? 

Petrus.  De  Chrisio,  qui  Moysi  similis  fuit,  quia 
sicut  Moyses  et  ipse  legem  dedil. 

MoYSES.  Nunc  ila<iue  singuias  prophetis  paries 


<i37 


PETRl  ALPHONSI  EX  JUDiEO  CIIRISTIANl 


€it 


osiende»  quomodo  universas  ad  ipsum  possis  appli-  A  ^^^'  Ghristus  qafppe  legem  qu»  clnusa  eratelopeiia» 


care. 

Petrus.  Proplieiin  riuiUem  isia  peliiioni  illiorum 
Isracl  respondel.  Pclicranl  enini,  sicut  scriptum  est 
(Exod.  xx),  in  monteOrcb,  ne  ultra  vocem  Domini 
visibiliter  audirent,  aut  (aninm  ignem  f\t  morcrcu- 
lur  aspicerent.  Conlra  quod  dicit  Doniinns  aJ  Muy- 
sen  (DeuL  xviii)  :  Propiielam  suicitabo  ets  de  medio 
frairum  suorum  simHem  lui,  quasi  d.ccret  :  IUe 
quem  susciialjo,  de  ipsorum  erit  progenie  Judaeorum, 
sedet  tui  similis  erit,  liocest,  sicut  lu  legem  deilisli, 
ila  et  ipse  dabit,  quod  etiam  per  hoc  notatur,  quod 
prophetam  singulariter  et  per  excellentiam  posuit. 
Nisi  enim  et  ipse  legem  daturus  esset,  propheias  sane, 
iion  prophelam  suscUabo^  dixisset.  Prophelas  quippo 


et  inter  Judxos  tantum,  proinlii,  id  esl  enucleavit* 
patefecit,  etmedullam  elicuit;  ad  boc  utgentesillam 
possent  accipere.  Sequilur,  non  clamabii,  nec  exaUa- 
bitur^  aul  audielur  (oris  vox  ejus»  Et  nos  scimQsquia 
Christus  non  clamosus,  non  arrogans,  non  inanis 
gloriae  appctitor  fuit  (Joan.  xiii ;  Malih.  ii),  imo  su- 
per  omnia  humilitatcm  dilexit.  Calamum  quassatum 
non  conleret ,  et  lichnum,  fumigans  non  exstingttet. 
\idemus  sanequod  calamus  quassatus  leviter  potest 
pcrrringi  :  licUnum  autem  fumigans,  id  est  linura 
combustum,  sed  tamen  adhuc  retinens  fumi ,  id  est 
ignis  ,  perfaciUime  poiest  exstingui.  Sed  quid  per 
calamum  quassatum,  vel  liclmum  pene  exsiinctam, 
mclius  quam  peccatoris  fragilitas ,  (|ui  conquassatus 


plures  suscitavii  Deus,  quiannunliaveruntverbaejus,  ^  el  pene  in  peccato  est  exstinctus,   potest  iiitelligi  ? 


sed  nullus  eorumlegem  deditad  similtiudinemiMovsi, 
nisi  Christus.  Et  ponam  verba  mea  in  ore  ejtis,  quod 
est,  quia  vocis  meas  iinpetum  nequeunt  tolerare,per 
ipsum  loqjuar  cis  sub  carnis  velamine.  Loquetur  ad 
eos  omn:a  qucs  prtccepero  illi.  Ac  si  aperle  diceret : 
Praeier  id  quod  volam  et  praecipiam ,  niiiil  omnino 
dicet :  Qui  autem  verha  ejus  qucs  loquetur  in  »o- 
mine  meo.  audire  noluerit,  ego  utior  existam,  id 
cst,  qui  prxceptis  ejns  parere  renuerit,  uon  occi- 
delur,  nec  alio  modo  carnaliter  puniclur,  sed  cgo 
ipsejuxla  placitnm  meum  misericordilcr  vindicabo 
5n  ipsum,  Cum  igiiur  Christus  et  de  Judaeorum  nalus 
progenie,  et  tanquam  Moyses  iegislator  exsiiterit  et 
Verbum.  Dei  sub  ejus  caniis  velnmine  latuerit,  nihil- 
qae  aliud  quam  prxcepit  Deus  Pater,  ipse  docuerit,  ^ 
ipso  aUestanle  iii  Evangelio  et  dicente  :  Sermonem 
quem  audislis,  non  est  meus,  sed  ejus  qui  misit  me 
Patris  (Joan.  xii) ,  eum  ipse  nulluni  occidi  vel  cor- 
poraliter  puniri  voluerit,  sed  misericordiam  per  om- 
ma  praulicaverit,  profeclo  nihil  obsiat  quiu  toia  de 
ipso  prophetia  dicta  fuerit. 

MoTSES.  Adbuc  resiat  unum  ,  de  quo  mihi  volo 
respondeas.  Cumenim  Christus,  utcredis,  Deus  si- 
inul  ei  homo  fuerit,  quomodo  eum  prophelam  appel- 
lavii  ? 

Petrus.  iEstimare  videris  quod  propheta  solum- 
inbdo  hominis  nomen  sit,  sed  nequaquam,  imopro- 
pheta  appellalur  quisquis  ea  quae  porrosunt  veniura 
effalur,  In  Isaia  quoquesiclegitur  ^Eccasmusm^as,  |^ 
»u$cepi  eum,  eleclus  meus,  complacuit  sibi  in  illo  ani» 
ma  mea,  Dedi  spirilum  meum  super  eum,  judicium 
gentiltus,  proferet.  Non  clamabitf  nec  exaltabitur,  aut 
audietur  foris  vox  ejus.  Calamum  quassatum  non  con- 
terett  et  lichnum  fumigans  non  exstinguet^  in  veritale 
judicium,  educet,  non  deficiet  aut  e/fugiet,  donecponat 
in  terra  judicium^  et  legem  ejus  insulo!  exspectabunt 
(Isa.  xLii).  Sed  et  hanc,  o  Moyses,  prophetiam  ad 
quem  melius  quam  ad  Christuin  applicare  possu- 
luus?  Ipse  nanique  et  Dei  servus,  et  eleclus  fuilejus, 
iii  quo  complacuit  sibi  Deus.  Et  hoc  quidem  de  eo 
dlctum  est  secuudum  corpus.  Q:iod  uuteni  sequilur, 
dedi  spiritum  meum  supereum^  secundum  animam 
estproiatum.iudicium,  idestlcgeni,  gentibus  profc 


Calamum  aulem  quassatum  Christus  non  conlrivit, 
et  lichnum  fumigans  non  exslinxii,  quia  peccatores 
pene  mortuos  in  peccatis,  occidi  non  praeeepit,  sed 
inisericorditer  toleravit  (Maith.  iii),  et  ad  poeniten- 
tiam  revocavil  (Hari/i.xi),  quodetin  consequenlibus 
designavit  prophcla  cum  addidit :  In  veritate  educet 
judicium.  Verilas  quippe  el  justilia,  idem  est.  In 
lege  vcro  Moysi  judiciuni  erat  et  praeceptum,  pec- 
calorem  occidi.  Christus  autem  ad  veritatem  et 
jusliliain  judiciumadduxil,  quando  peccatores  non 
occidi,  sed  quod  justius  esl,  donec  pGeniterent  susti- 
neri  pra^cepit,  cnin  dixit :  Nolo  mortem  peccatoris^ 
sed  magis  ul  convertatur  et  vivat  (Ezech.xwin).  Non 
deficiet  aut  effugiet,  donec  ponat  in  terra  judieium. 
Mortcro  sane  Christi  voluit  propbeia  notari'per  defe- 
ctum,  per  effugium  vero  asceusnm  ejus  iii  coelum. 
Ac  si  diceret  :  Non  morielur  aut  de  tcrra  recedet, 
id  estin  coeium  ascendel,  donec  tniltal  Icgem  in  lerra. 
Et  Christus  quidem  anlequam  secundum  carqem 
obiret,  autad  Patrem  in  coelum  ascenderet,  judicium 
in  terra  posuit,  qnando  legeni ,  id  est  Evangeliuro, 
nobis  dedil.  Ideo  aulem  nequaquam  non  niorietur, 
sed  non  deficiet  dixit,  quia  inors  Chrisli  non  revera 
inors,  sed  quasi  iransitus  quidam  ci  defectus  fttiu 
Qui  enim  morilur  homo  amplius  jam  non  vivit.Cbri- 
sius  autem  die  teriia  resurrexit  et  jam  in  aeternum 
(Joan.  xiii)  vivit,  et  legem  ejus  insulas  exspectabunt» 
Per  insulas  gentcs  accipimus.  Legem  autem  Chri- 
sii  genles  exspeciarunt,  quia  non  ab  ipso,  sed  a 
discipulis  ejus,  id  est  ab  aposiolis  eam  accepe- 
runt.  Neque  eniin  ipse,  imO  aposloli,  gentibus  pra&- 
dicarunt.  Ilem  in  Isaia  :  Ego  Dominus  vocavi  te  in> 
justitiUf  et  apprehendi  manum  tuamj  et  servavi  te,  et 
dedi  te  in  foedus  populi^  in  lucem  gentium,  ut  aperira 
oculos  cascorum,  et  educeres  de  conctusione  vtnc;ifm, 
de  domo  carceris  sedentes  in  tenebris.  Ego  Dominus ; 
hoc  est  nomen  meum  :  gloriam  meam  atteri  non  dabo, 
et  laudem  meam  sculptilibus  (Jsa.  xlii).  Et  hoc  qao- 
que  de  Christo  prolulil  Tsaias.  Vocavit  namque  eum 
Dominus  de  utero  Virginis  iii  juslilia,  hoc  cst,  sine. 
peccalo  ct  carnis  concupiscenlia ;  de  sanctsp  ei  justsc 
Virginis  nalus  est  Chrislos  carne  munda  {Luc.i; 
(Isa.  vii).  Uanum  ejus  apprchendil,  quod  signnni 


W  DIALOGU  630 

esi  proteciionid  et  patrocinil,  et  servaTit  eum,  sicut  A  i^Iis  (anltimmodo  diebus  prope  est  Deus  el  iovenitur» 


de  mano  Herodis  adhuc  yagientcra  eripuit,  in  i£gy- 

plum  diixit ac  reduxit  {Matih.ii), de manibus  Judxo- 

ra:n  eum  lapidare  et  interOcere  volentium  ssepius 

H!)cravit(Luc.iv;/oan.viii),  et  in  alitsadversitatibus 

ftuismulils,  ejus  custos  et  proiector  exslitit.  Dedit 

eum  Dominus  in  foedus  populi  Israeliiicl,  scilicet,  id 

est  ad  hoc  dedit  eum,  ut  populo  Israel  legis  verita- 

kem  ostenderet.  Et  in  Incem  gentium  {Joan,  xviii) 

dedit  eum  Dominus ,  quia  genles  relicto  errore,  et 

expulsis  tenebris  increduliiaiis  suae,  luce  legis  Ghri- 

sii  sunt  respersae.  Etadhuc  misiteum,  ut  aperiret 

oculos  caecorum,  er  educerei  de  conclusione  vin- 

6ium ,  et  de  domo  carceris  sedentes  in  tenebris. 

£l  Christus  oculos  caecorum    aperuit,  cum  infide- 

Hum  corda  paterecil,  et  depulsa  umbra  legis  lunfen  B 

ostendit.  De  conclusiune  vinctum  ediiiil,  quia  in  se 

credenles.de  captiviiale  oroni  usque  hodle  liberat  et 

emittit.  Eduxil  etiam  de  domo  carceris  sedentes  in 

tejiebrls,  quia  eos  qui  in  tenebroso  carcere  teneban- 

tur  inrerni ,  descendens  ad  inferos  ipse  extraxiL 

€lorlam  et  laudem  suam  aiteri  qoam  Ghrislo  Domi- 

iHis  non  dedil,  quia  dcitaiein  suam  uulli  alii   homini 

iinquftin  counivit,  aut  laudcin  taniam  attribuit.ltem 

baias  :  Quwriie  Dominum  dum  inveniri  polett,  invo- 

eaie  eum  dum  prope  est.   Derelinqual  impius  riam 

iuam^ei  vir  iniquu$  cogiiationes  sua$,  et  reverlalur  ad 

Dominum  el  miserebitur  ejus,  et  ad  Deum  nostrum^ 

guoniam  muUus  est  ad  ignoscendum.  Non  emm  cogi* 

fatione»  meas  cogiiationes  vestrce,  neque  eio!  mete  vi(e 

9e»trw,  dicit  Dominus,  quia  sicut  exaUanturcteU  a  terra^ 

eic  exaltatOB  sunt  viw  mece  a  viis  vestriSf  et  cogitatio" 

nesmea^aeogitationibusvestris,  Et  quumodo  descendit 

imber  et  nix  de  coelo,  et  iUuc  uUra  non  rmr/t/ur^  sed 

inebriat  terram,  et  infundit  eam,  et  germinareenm  facit^ 

«I  dat  semen  serentit  et  panem  comedenti ;.  sic  erit 

verbum  meum  quod  egredietur  de  ore  meo.   Non  re- 

werteiur  ad  me  vacuum^  sed  faciet  quacunque  volui 

{I$a.  Lv).  Et  dfc,  0  Moyses,  verbum  istud  tolumqua- 

liter  exponis?  Quando  invenitur  Dominus,  et  quaiido 

iion  invenitur?  quando  est  prope,  ei  quando  longe  ? 

MoTSES.  Deum  quidein  inveniri  et  prope  esse,  idem 

est.  Prope  autem  est  ei  iuveniiur  ab  illis  qui  ei  fide- 

Itter  famulantur. 


lunc,  sialio  tempore  peccator  converli  voIensDeum 
quxsieril,  et  eum  quia  longe  existenlera  non  inver 
nerit,  jam  Dei  et  non  peccaloris  culpa  erit ,  quod 
converti  ad  Deum  non  poterit. 

MovsES.  Dicunt  eiiam  aliud  doctores  noslri,Peum 
scilicel  prope  fuisse  el  poluisse  inveniri ,  quaodiu 
sletit  lemplum  Domini,  destruclo  aulem  templo  se 
elongavii,  etjam  ulirase  inveniri  non  voluit., 

Petros.  Et  In  hoc  quoque  stnlti  fuerunt  ipsi.Nam 
et  contra  hoc  dicit  Moyses  ad  filios  Israel ,  quod  si 
quando  Deum  ad  iracundiam  provocarent,  ut  eos 
inter  gentes  captivos  dispergeret,  si  tanien  nojrissimo 
eliam  revertentes  eum  qnaererent,  procul  dubia  iu- 
venirent  {Exod.  xxxiv;  Deut,  xxxii). 

MovsES.  Quandoquidem  et  hoc  et  ilhut  contradicis, 
iu  ergo  q.uando  ct  qualiler  inveniri  Deum  vel  prope 
esse  asseris  ? 

Petrus.  Inventus  est  sane  Dominus  et  prope,cum 
de  sancia  Virgiiie  carnem  assumpsit ,  et  intcr  nos 
pracsentialiter  habitavil ,  et  tunc  quidpm  pcopbeta 
qa»ri  eum  cl  invocari  prjecepit,  cum  dixit ,  quasrite 
Dominum^  elc.  Nam  et  lioc  Spiritu  sancto  revelanle 
futurum  esse  prxvidit,  undeet  in  sequentibus  addi- 
dit  :  DereUuquat  impius  viam  suam,  et  vir  iniquu» 
cogilationes  suas,  et  revertaiur  ad  Domtnunt*  videli* 
cet  ne  de  co  inique  cogitarent,  aut  Deum  esse 
euin  propter  assumptam  carnein  diibitareut,  iino 
fideliler  credereni,  nam  et  fides  in  sola  cogitalionc 
,  est  {Joan,  xvii).  Et  cogilalio  hoiniuis  diversa  qui- 
dcm  «sl  a  cogiiaiione  Dei.  Unde  ei  sequilur  :  Non 
enim  eogiuuiones  mete  cogitation^svestrai ,  neque  vim 
me<B  vice  vestras^  dicit  Dominus,  ac  si  diccret :  Ne  co* 
giletisq,uia  quod  videlis  el  audiiis,,Fiiium  scilicet 
sine  Patre  carnali ,  contra  usum  esse  sciatis,  aliter 
nainque  ego,  el  vos  aliter  cogitatis. .  Vos  enini  non 
njsi  corporaliter,  ego  vero  spiritualitcr.  Alileretiam 
incedo  ego,  ei  vos  aliler  incedilis.  Vos  namque  viam 
nisi  quse  in  usu  est  non  novistis,  cgo  vero  quoque 
illam  novi  qux  cst  contrausum»,et  qusecunque  volo 
efnccrc  possuin.  El  hoc  est :  Sicui  exaUantur  eaU  a 
terra^  etc.  Quod  aulem  sequitur :  Quo  modo  descen- 
dit  imber  et  nix  de  c<elo ,  et  illuc  uUra  non  reverti» 
tur^  sedinebriat  lerram^  el  infundit  eam^  et  germinare 


Petaos.  Propius  &ane  vuli  esse  Dominus,  et  magis  D  ^a"*  f"^*^  ^^  ^^^  semen  serenti^  et  panem  comedenli . 


oflert  se  peccatoribus  ei  eis  (|;,ui  longe  esse  videntur, 
quam  justis  et  fldelibus  ac  prope,  ut  dicis,  exisienti- 
hiis.  Quod  et  alibi  prophela  testatur»  ubi  dicit :  Pa- 
rm,  pacem  ei  qui  longe  est ,  et  qui  ptope  est ,  dixit 
Dominus  {Isa.  lvii).  Quid  namque  per  longe  Deo 
cxistentem  nisl  peccatorem,  et  per  eum  qui  prope 
esl,  nisi  justum  inlelligimus?  El  propheta  prius  qui 
loiige  est,  et  poslea  qui  propeesl  dixil,  et  sic  pecca- 
tori  qoam  justo  Deum  propius  esse,  monsiravii. 

MoTSES.  Possumus  etiam  dicere  prope  Deum  esse 
deeem  diebos  lllis,  qui  sunt  a  prima  die  mensis  se- 
litiiiii  usqiie  ad  diem  expiationis,  sic  nanique  diclum 
est  a  doctoribus  nostris. 

Petbus.  Et  hoc  quoquc  malnm  est.  Sienim  deccm 


sie  erit  verbum  quod  egredielur  de  ore  meo,.  non 
revertetar  ad  me  vacuum,  sed  faciet  qutpcunque  volui^ 
hoc  utique  addidit,  ui  por  visibilium  siinilitudinem 
rerum  osienderet,  quod  in  deltaiis  subtilitate  tam 
plane  videri  non  posset,  et  dixit :  Sicut  pluvia  cum 
de  coelo  descendit  non  Kcverlitur  rursus  in  coelum» 
piiusquam  ierrnm.  molliat ,  fecundare  el  gtsrminare 
faciat,  sic  et  verbuin.meum  quod  egredieiur  de  ore 
meo,  id  esi  Filius  meus,  quem  in  mundum  ut  car* 
orm  accipiai  sum  missurus,  ad  me  vacuus  non  re- 
dibit,quin,  priusquam  redeat,  quaeconqae  volam 
efliciat,  hoc  est,  sicui  disposui,  carnem  assumat, 
flagellelur,  moriaiur,.  de  infemo  suos  eripiat.  aa 
rcsurgai,  cl  lcgem  qtiJ«  claiisa  esl  minus  inlclligen- 


#Sl  PETRl  ALPHONSl  EX  JUDiEO  CHRISTIANI  €32 

Vibus  aperiat.  Qiiod  si  de  verbo  suo,  iJ  est,  de  ser-  A  inanifesle  el  sine  allegoria  prophetae  loqueb;ii)iur 


moiie  suo,  Dcus  se  diiisse  intelligi  voluit,  quod  ait, 
V^rbum  meum  quod  egredietur  de  ore  meo,  non  ulique 
siddidisset,  uon  revertetur  ad  me^  eic.  Neque  eniin 
verbum,  id  esl  sernio,  poslquam  seniel  de  ore  egrc- 
ditur,  ad  os  ultra  rcverii^ur.  Per  hoc  igitur  apcrle 
ostendit,  qnod  de  Filii  pcrsonji  verbum  meum  dixit, 

MoYSES.  Jam  ex  verbis  tuis  innuilur  quod  nix  ci 
imber  poslqiiaiu  de  coelo  emiuilur,  in  cuelum  rursns 
revertilur. 

Petrus.  Verum  esl. 

MoY  Es.  Vellem  inodo  mihi  oslendi,  qiia  id  possit 
rationc  comprubari. 

Petrus.  Scrulari  sane  priiis  dcbes  unde  niibcs 
proveniaiii  alque  imbrcs,  el  sic  facilius  quod  inodo 
qu.Tris  invenics. 

MoYSES.  lilud  precor  mibi  manifeslcs. 

Fetkus.  Videndum  iiaqnc  libi  esl,  o  Moyscs,  qnia 
sole  super  mare  el  super  tcrrain  recta  linea  exi- 
Stenle,  de  mari  quidcm  vapor  bninidns,  de  terra 
Tcro  consnrgit  siccus,  scd  et  sursuin  conscendit  per 
calorem  solis,  sicut  ct  funnis  aqnae  per  fervorem 
)gnis,  qni  vapores  duo  cuin^sursum  veniunt,  altero 
allcri  mislo,  cx  se  nubes  densas  conficiunt.  Nubes 
aulem  cum  circiter  milliaria  sexdecim  in  aitum 
erepserini,  aerem  ibi  frigidum 'reperinnl,  undejam 
allius  transire  nequeunt,  et  sic  rnrsus  in  terram 
decidunt,  ct  ex  illis  imbres  proveiiiunt.  Fccil  autem 
Deus  nionliam  concavilatcs,  ut  ibi  qiiasi  tbesaurus 


vobis,  quare  mirum  non  est,  si  tibi  surda  videnlur 
mcoe  verba  explanationis.Ycrumtamen  ut  orones  oc- 
cnsiones  et  objeciiones  tuas  prxcidam,  jam  de  ipso 
Isaia  auclorKaiem  uuam  palenlissimam  tibi  dicam. 
Dicil  enim  ipse  Isaias  :  Ecce  iulelligel  tervus  meut, 
exallabilur  el  elevabilur,  et  iubUmis  erit  valde,  Sicut 
obslupuerunt  super  te  muUi,  sic  inglorius  crit  inter  vi- 
ros  aspectus  ejus^  et  forma  ejtts  inter  filios  hominnm, 
hte  asperget  genies  multas,  Super  eum  continebunt  re- 
gi's  os  suum,  quia  quod  non  rst  narratum  eis  videruvt, 
et  quod  non  audierunt  conlemplaii  sunt»  Qais  credidii 
audilui  nostro  (Hom,  xj,  el  brachium  Domini  cui  re- 
velatum  est  ?  Et  ascendet  sicul  virgultum  coram  eo,  et 
sicut  radix  de  terra  sitienti.  Non  est  species  ei  neque 
"  decor,  el  vidimus  eum  ei  non  erat  aspectus  ejus^ 
et  desideravimus  enm  despectum,  et  novissimum 
virorunif  virum  dolorum  et  cognitum  in/irmilate,  et 
quasi  absconditus  vulins  cjns  et  despectus,  unde  et 
nec  repuiavimus  eum.  Vere  languores  nostros  ipse  /«- 
tit,  el  dolores  noslros  ipse  portavit.  Et  nos  putavi- 
mus  eum  quasi  plagatum  ,  et  pereussum  a  Deo^ 
et  humiliatum,  Ipse  autem  vulneratus  cst  propter  iiii- 
quitates  nostras,  attritus  est  propter  scetera  nostra. 
Disciplina  pacis  nostra^  super  eum,  et  ticore  ej-ui  sa- 
uati  sumus.  Omnes  nos  quasi  oves  erravimus,  unhs" 
quisque  in  viam  suam  declinavitf  et  Dominus  posutt 
in  eo  iniquitalem  omnium  nostrum,  Coactus  est  el 
afjlictusy  non  apernit  os  suum.  Sicut  agnus  ad  occi- 


quidam  rccepiarentur  imbres.  Fecit  et  in  ipsis  mon-  ^  sionem  ducetur,  et  quasi  ovis  coram  tondente  se  ot- 


tium  extremilatibus  iinis  foramina  quaedam  parva, 
per  qnre  paulalim  derivaiur  aqua,  quae  sicul  in  ihe- 
sauro  tencbatur  abscondita,  et  hi  sunt  fonles,  ex 
quibus  universa  provenluntflumina.  Quibus  flumini- 
biis  nniversi  nulriunlur  pisces,  prala  et  vineie  irri- 
ganiur,  el  segetes  hominum  et  animalium  adaquan- 
lur  greges,  viilulse  praelerfluuntur  et  magnae  urbes. 
HuMis  autem  argumentum  rei  est,  quod  dericieulc 
pluvia,  fontes  siccantur  et  flumina,  sicul  in  libro 
Regum  tertio  invenimus,  dicente  Elia  :  Post  dies 
autem  atiqnantos  siccatus  est  torrens,  non  enim  plue- 
ratsuper  terram  (IJI  Reg.  xvii).  Fluuiina  vero  post- 
«jnain  super  terram  diuiius  cucurrerinl,  ad  pelagus 
landcm  deveniunt  ac  marinis  fluclibus  se  conipo 


mutescet^  et  non  aperiet  os  suum.  De  angustiu  et  de 
judicio  sublatus  est.  Generalionem  ejus  quis  enarrabit  t 
[Jcr.  XI ;  i4^/.viii)  Quia  divisus  esi  de  terra  viventium. 
ProjHer  scelus  popuU  mei  plagatus  fuit,  et  dedit  cum 
impiis  seputturam  suam^et  cum  divitibusmoriemsuam, 
ticet  iniquitatem  non  fecerit,  neque  dolus  fuit  in  ore 
ejus  (I  Pet,  ii),  et  Dominus  voluit  conlerere  eum,  et 
inlirmari.  Si  posuerit  pro  peccato  animam  suam^  vi- 
debit  semeUf  et  elongabitur  tempus,  et  voluntas  Da- 
mini  in  manu  ejus  dirigetur.  Ex  labore  aniTiia^  suce 
videbit  et  stiturabitur.  In  scientia  sua  jusiificabit  ju- 
stum  mulliSt  ct  iriiquitates  eorum  ipse  portabit.  Ideo 
eum  participare  faciam  in  plurimiSy  et  cum  fortibus 
dividet  spolia,  pro  eo  quod  tradidit  in  mortcm  ani' 


iiunt,  et  sic  vapor  maris  sursum  ut  siipra  dixiinus  n  mam  suam,  et  cum  sceleratis  computatus  est^  et  ipse 


reascendit,  et  cx  se  iierum  nubes  conncir,  el  biijiis 
ascensus  vel  desceusus  flnis  non  est  nec  unquam 
fuit,  ei  quo  mundum  Deus  composuit,  sed  nec  erit, 
quandiu  rerum  Greatori  placuerit,  (este  Salomone, 
qui  dicil  in  Ecclesiaste  ;  Omnia  flumina  intrant  mare, 
et  mare  non  redundat.  Ad  locum  unde  exeunt  ftumina 
revertuntur,  ut  iterum  fluant  (Eccle.  i). 

MoYSES.  Aucloritatcs  quidem  ex  libris  propheta- 
runi  multas  adduxisti,  et  eas  secundum  voluntalem 
tuam  explanasti,  sed  vellem  unam  .sallem  mihi  pa- 
lentem  ostendi,  per  quam  quod  intendis  roanifeste 
possit  approbari. 

Petrus.  Non  est  profecto  nova  cordis  tui  et  tui 
limilium  duritia.  Neque  enim  etiam  credebalis,  cuni 


peccatum  multorum  tulit,  et  pro  transgressoribus  ro- 
gabit  (Isa.  ui ;  liii).  Mullum  sane  in  isla,  o  Moyses, 
super  omnes  alins  laboravipropbetia,  uljuxta  quod 
apud  vos  esl,  illani  inducerem,  in  quo  ciiam  bcaii 
llieronymi  licet  veram  deserui  Iranslationem.  Hoc 
aulem  feci,  ut  occasiones  tuas  omnes  auferrem. 
Quam  quia  Ghristo  applicamus,  et  lii  forsitan  non 
concedis,  velim  dicas  de  quo  illam  dictam  esse  ia' 
telligis. 

MoYSES.  Doclorum  profecto  quidam  nostrorum 
eam  de  Jeremia  diclam  esse  asserunt«  quia  flagolln- 
lus,  verberaius,  et  incarceratus  fuit  (Jer.  \i),  et 
miilta  alia  quse  enumerare  longnm  est  mala  pertulit. 
Secundum  alios  vero  de   Josia   rcge  inlclligiraus. 


G3J 


DIALOCf. 


G34 


qui,  cuiti  Tir  sanclus  esselet  Justus.pro  pcccalis  iiou  A  Christus  susliiiuil.  Sequitur  :  Quasi  ab$contlUu$  vul- 


suis,  sed  populi  esl  inierfeclus  {IV  Reg,  xxni). 

Pbtrus.  De  neulro  cerie  islorum  potesi  esse. 
Meutri  namque  propbetiain  loUiro  poieris  applicare. 
Nam  si  de  Jereniia  inlelii<;is,  Jeremias  quidein  fla- 
gclla,  carcerem,  et  inultuu  affliclionein  siisLinuit, 
sed  nec  occisus  fuil,  nec  flagellalus  coniicuit,  ncc 
f>e€cala  iioslra  lulil,  nec  caelera  ipsi  applicubis,  de 
Josta  vcro  iiiliil  quod  in  proplielia  babeutur  poluisse 
dici  invenics  praeter  id  quod  et  sanclus,  el  pro  po- 
pnli  srrlcre  fuil  interrecius. 

MoYSEs.  De  quo  ergo  propbetiam  dictam  intcIIigiSy 
cui  parics  ejus  omnes  npplicarcpossis? 

Petrus.  De  Cbrisio.  Qiiod  eniin  di\it,  ecce  in- 
ielliget  servui  meus^  exaltabitur  et  elevabitur,  et  subli^ 


tus  ejus  et  despectus,  nnUe  nec  reputuvimits  eum. 
Qiiusi  abscondilus  Chrisli  vulius  fuit,  quia,  et  sub 
ejus  carne  deiialis  spluinlor  deliiuii,  el  impeleniibus 
se  resistere  cum  posset  noluil,  quare  dcspccius,  et 
non  reputatus,  id  esl  iioii  appreciatus  fuit.  El  xere 
languores  nostros  ipse  tntit,  el  dohres  nostros  ipse 
portavit,  cum  dolores  atque  supplicia  quae  noslris 
debebantur  sceleribus,  ipse  susliiuiii.  Et  nos  puiaii- 
mus  eum  quasi  piagatum  et  percussum  a  Deu  et  hu- 
miliatum^  quod  e&t,  putavimus  quod  plnga,  id  est 
flagellum  illud  et  percussio,  et  depressio  illa  sibi 
conlingcret  ob  seipsum,  sed  nequaquam.  Et  boc  est 
quod  ait  :  Ipse  anlem  vnlneraius  est  propter  iniqui- 
tates   nostras',  atlritus   est   propter  scelera    nostra. 


mis  eritvaide,  nos  (jiiidem  novimus  quia  tibristiis  ei  B  E)l  disciplina  pacis   nostrce  super  efim,  id  est,  di- 


L>ei  servus  et  magni  fuil  intelleclns,  et  super  omncs 
8i-rvos  Dei  sublimis  et  exabatus.  Cujus  el  opera 
niira  fuerunt  ac  slupenda,  et  nunquam  gloriac  fuit 
sibi  cura.  £t  boc  est,  sicut  obstupueruut  super  te 
muUif  »ie  ingloriosus  eril  inter  viros  aspectns  ejus,  et 
forma  ejus  inter  filios  iiominum.  Se([u\iuT:lste  asper- 
gcl  gentes  multas,  Et  Dontinus  quidein  Cbristus 
fsraeliiicae  gei^i  quasi  pluviain  magnam  pluit,  cum 
inter  eos  tanquam  in  propria  venit  (Joait.  i);  et  eis 
opera  et  magnalia  sua  osiendit.  Alias  autein  gciites 
niultas  aspersit,  quia  ens  iion  signorum  prxseniia, 
fed  eorum  aiidilu  et  (;ima  quasi  rore  quodam  de 
longe  irriguvit,  et  oinnes  stupidos  ac  prae  adiiiira- 
lione  laclturnos  reddidit.  Uiide  est  :  Super  ipsum 


sciplinam  ct  coiTeciionein  qiiuin  ul  pacein  babe- 
rciiius  passuri  crumiis,  pro  nobis  ipse  sustinuit, 
ut  niisericors  et  benignus.  Undc  se(|niliir,  quia 
livore  ejus  sa^iaii  sumuSt  livore  scllicei  flngelloriiin 
el  viilneruin,  qu:c  pro  nobis  est  perpcssiis.  Item  se- 
qiiilur  :  Omnes  nos  quasi  oves  erravimus,  et  unus- 
quisque  in  viam  suam  declinavit,  Oves  quippc  simpli- 
cia  et  slolidissiina  sunt  animalia  ct  vnga.  Et  nos 
slulti  quasi  oves  erravimuSt  quia  ipsuin  quis  vel  qua- 
lis  esset  non  iioviinus,  unusquisque  antem  in  viam 
suam  declinavii,  boc  est,  doctrina:  iliius  vix  ullus 
credidit,  scd  siiam  veterein  quisque  relinuil.  Et  Do- 
minus  posuit  in  eo  iniquitatem  omnium  nostrum^  id 
est,  originale  pcccaluni,  quo  irreiiinur  omnes,  pcr 


eoutinebunt  reges  os  suum,  quia  quod  non  est  narra-  ^  eum,  id  eslpcr  baplismuinqiiem  ipse  dedil  Domiiius, 


liim  eis  tiderunt^  et  quod  non  audierunt  contempiati 

suni,   sicut  Judxis   narratum    fuit   de   co,  et  aii- 

ilierunt.  Qiiod    et  ipse    proplieta  admirans,  ait  : 

Quis  credidit  auditui  nostro,  et  braciiium  Domini  cui 

revelatum  eslf  Ac  si  diceret  :  Adeo  sunt  miranda 

qu»  praedico  esse  ventura,  qiiod  vix  erit  qui  judicet 

esse  credenda,  scilicel  qiiod  bracbium  Domini  de- 

lical  reTclari,  id  esl  Filius  i^us  dcbeat  incarnari,  et 

sic  per  assumplam  carnem  mundo  visibiliter  ostendi. 

Kt  ascendet,  iiiquit,  sicul  virgullum  coram  eo,  et  sicut 

radix   de  terra  sitienti.  \ideinus  quidem   quod   de 

terra   sitienti,   id   est   de  ilerra  arida,  ncque  vir- 

ga,    neqite   radix   sinc  buinore  possit   procreari. 

liumor  eniin  quasi  mas  est  ipsius  soli.  Clmistus  aii- 

:em  quasi  radix  aut  virguiium  de  sicca  terra  co- 

nra  Domino  ascendit,  cum  de  carne  Virginis  sine 

maris  copula  Deiis  Pater  eum  progenuit.  Qiiod  aulcm 

addidit,  non  est  species  ei  neque  decor,  et  vidimus  eum 

ei  non  erat  aspectus,  et  desideravimus  eum  despectum, 

ei  notissimum  virorum,  ad  oslendcndam  buiniliialein 

suam  addidit-,  ei  pompx  mundanx  contemptum. 

Eum,  inquit,  virum  dolorum.  Vir  sane  dolorum  fuit 

ipse,  quia  iiec  in  infantia,  vel  pueritia,  nec  iVi  ju- 

TPnluie,  malevolorum  insidiis  cnruit,   ac  labore, 

uiide  el  majoris  famae  fuit,  et  niajoris  iioliliar,  quod 

csl  cognitum  infirmitate.  ilic  namque  per  infirmita- 

tero  istam  nil  aliud  propbeta  inlelligi  voliiit,  quam 

liiiserias  et  labores,  quos  secundum  carnem  in  mundo 


condonnt  et  abluit.  Coactus  est  et  afflictus,  et  non 
aperuit  os  stium,  et  sicni  agnus  ad  occisionem  dnce» 
tnr,  et  quasi  ovis  coram  tondente  se  obmutescet,  ei 
non  aperiet  os  sunm,  Hoc  lotum  explanatione  no*i 
indigel,  imo  omnibus  est  nianifestuin.  Cbristus  nam- 
que  ante  Pilalum  adduclus,  falsoque  accusalus,  ver- 
bcratus,  etiain  el  colapbis  cxsus,  conlicuit,  et  ipsi 
Pilalo  pluribus  eum  inlerroganli,  vcrbuni  vix  ali* 
qiiod  respondit.  Sed  quod  seqiiilur  :  De  angustia  et 
judicio  sublatus  est,  pcr  endiadiin  diciltir.  De  an^ 
gustia  eniin  inqnil  et  judicio,  pro  de  nnguslo  judi- 
cio.  Et  iios  quidein  anguslum  judicium,  judiciuin 
vocamus  iiijustuin.  Christus  vero  dc  angiisto  judicio 
sublatus  est,  id  est  per  angustum  et  injusium  judi- 
ciuin,  cum  nibildeliquissetcaplusest.  Cenerationem 
ejns  quis  enarrabit?  Hoc  utiquc  de  divina  genc- 
rulioiie  qux  inenarrabilis  est  et  inefl*abilis,  pro- 
liilit,  el  pcr  boc  euin  fiiturum  fore  Deuni  oste»dit. 
riide  el  sequiliir  :  Divisns  est  de  terra  tiventiun^, 
Propter  scelus  populi  mei  ptagatus  fuit,  idem  cst  quod 
siiperius  dixit,  ipse  vutneratus  est  propier  iniqnitales 
nostras,  atlritus  est  propter  scetera  nostra.  llt  dedit 
cnm  impiis  sepnlluram  suam,  et  cnm  diviiibus  mor- 
leni  suam.  Cuin  iinpiis  ct  diviiibiis  idem  esl.  Divilcs 
quippc  hiijus  muiidi,  penc  omnes  impii  sunt  (Maltk,  ' 
xix;  Luc.  xviii;  /  Tmi.  vi).  Apud  Judaeos  auiein  srat 
consuetudo,  impios  et  pro  aliquo  scelere  suo  inter- 
fcclos,  exlra  communionein  Lomiiiuni  sepeliri  cxic- 


er^n  PETRI  ALPHONSI  EX  JUDi£0  GHRiSTIAM  656 

roruin.   Ei  Clirisius  cuai  iinpiis,  id  csl  cum  b(ro-  A  conscrlpla,  in  isto  queni  dicitis  v.enisse  bomine,  non 
nibus  est  crucifixus,  et  morluus,  et  exlra  comniu-     sunt  coniplela  ? 


nem  sepulluram  sepullus,  licet  iniquiialem  non  fece- 
ril,  nec  dolus  fueril  in  ore  ejui^  sed  ila  voluit 
Dominus,  sicut  scripluni  est  in  sequentibus  :  Et 
Dominus  votuit  eum  conlerere  et  infirmari,  id  esl 
pati.  Si  posuerit  pro  peccato  animam  suam^  videbit 
•emenp  elc.  Scimus  profeclo  quod  antiquilus  Scri- 
piura  sacriflcium  quod  pro  peccato  fiebat,  peccaii 
iiomine  appellabat.  Unde  el  hic  propheta  dicil :  Si 
posueriSf  l^omine^  animam  tuam,  id  est,  animam 
Cliristi,  pro  peccato,  id  esi,  pro  peccaii  sacriilcio, 
boc  est,  si  pro  peccalo  nosiro  sacriilcabltur,  <e- 
men  videbit,  id  est,  seinen  m^ignum,  et  hxredes 
muUos  babcbil  (//  Cor,  y).  Et  Ghiistus  per  sacrir 


Petrus.  Quae? 

MoYSES.  Dicit  quippe  de  Christo  idem  Isalas  :  Et 
judicnbit  gentes,  et  arguet  populos  muttos^  et  confla' 
buut  gtadios  suos  in  vomeres^  et  lanceas  suas  in  fatces: 
non  tevabit  gens  contra  gentem  gladium^  nec  exerce- 
buntur  uttra  ad  prastium  (ha.  ii).  El  baec  quidem 
nondum  compleia  suni,  quse  post  Christi  advenium 
procul  dubio  complebuniur.  Usque  hodie  enim  gen- 
tes  ad  iovicem  pra:Iiantur. 

Petrus.  Tu  quod  dicis  quomodo  dictum  sil  non 
respicis.  Neque  enim  ilhid  quod  est,  conflabunt  gta* 
dios  suos  in  vomeres^  et  tanceas  suat  in  falceff  et  non 
tevabit  gens  coiitra  gentem  gtadium,  nec  exercebuntur 


ficiiim  corporis  sui,  etmorlem  snam,  semen  magnum  ^  ^ttra  ad  prwtiumy  non,  inqudiu»  illud  dixii  prophela» 

quid  raclur;e  sunt  gentes  enarrando,  sed  quid  praece* 
piiirus  sit  Gbristus  ost^ndendo,  quemadmodum  et 
aMbi  Zacharias  dicit  de  ipso  :  Et  toquetur^  inquil, 
pacem  gentibus  (Zach,  ix):  Sicut  enim  bic  de  eo 
quod  pacem  sit  praccepturos  (/oan.  xiv),  dictum 
esse  inlelligimus,  iia  et  ibi :  quain  cum  et  ipse  prae» 
ceperit,  si  complelum  non  est,  culpa  ejus  nulla  fuit. 
MoTSES.  Dicit  eniin  Hieremias;;  In  diebus  iiiisp  id 
est  Chrisli,  satvabitur  Juda  et  Israel  ttabitabit  eonfi^ 
denter  (Hier,  xxiii).  Scd  et  l)oc  quoque  nondum  esl 
coinpleium,  quod  post  homiiiis  illins  quem  Chri- 
slum  dicitis,  compleri  debuit ,  si  Cbristus^  essei,  atf- 
Ycntum.  Juda  namque  ei  Israel ,  adhuc  iii  miserti 


vidit,  et  hxredes  permulios,  et  elongaium  esl  tem- 
pns,  et  voluntas  Domini  In  eo  completa  fuit  :  Ex 
labore  anima:  suce  videbit,  el  saturabiiur.  Ac  si  dice- 
rci :  Adeo  laborabit  anima  sua,  quod  cum  videbit 
];ibnrem  illum  quia  tantus  luil,  saturabitur,  id  cst, 
nimius  sibi  videbilur,  sicul  hodie  etiain  dicitnr,  tan- 
tum  pertuli  mali  el  angustias  qood  satus  elTcctus 
sum  inde.  Et  Chrislus  anguslias  et  labores  nimios 
sustinuit.  /n  scientia  sua  jusdficabit  justum  multis^ 
hoc  est  per  scientiam  suam  eum  qui  esl  jusiiis  osten- 
(let  multis  justum  esse  Dominus.  Christus  autem  et 
jusius  fuit,  et  eum  justum  esse  Dominus  muliis 
ostendit.  Sed  et  quod  sequiiur,  et  iniquitates  eorum 


ipse  poriabit,  idem  est  quod  superiiis  dixii,  vere  ^.  et  capliviiate  esl 

■  -.  «  i«^  II  « ? ^  D»<«<Dtte      Bnnfni 


languores  nostros  ipse  tutit,  et  dolores  nostros  ipse 
portavit,  Ideo,  inquit  Dominiis,  parttcipare  eum  fa- 
ciam  in  pturimis,  et  cum  fortibus  dividet  spotia,  Et 
Christus  in  pluriinis  parlicipavii,  quia  de  pluriinis 
geniibus  crediderunt  in  eum  mulii.  Et  cum  foriibus 
spolia  divisit,  quia  cum  principibus  iiiferni  qui  mun- 
dum  istum  spoliaverant ,  quasi  praedam  parlilus, 
pariem  suam  asportavit,  quando  eos  qiii  ipsum  ven- 
luniiu  esse  crediderant,  inde  eripuit.  Seqtiiliir  :  Pr# 
eo  quod  tradidit  in  mortem  animam  suam,  Causaui 
sane  repeiit,  quare  in  plurimis  participavii,  vide- 
licet  quia  ex  niinia  pietaie  sua  pro  iniindi  re- 
dcmptione  mori  sustinuil.  Item  sequitur.  Ei  cum 
sceleratis  computalus  est,  Et  Chrlstus,  sicut  prsc- 


Petrus.  Fromlsslo  sane  istn,  o  Moyses,  eis  danta- 
xal  est  facta ,  qui  de  Israel  credituri  erani  atque 
Juda,unde  etinincredulisnon  est  compIeta,qttemad4 
modum  populo  hrael  de  i^gypto  educto,  quidam 
quia  peccaverunt  et  a  prsccepiis  Domini  reeesse- 
runt  terram  promissionis  non  intraverunt  (Psat. 
xciv ;  iVutfi.  XI v) ,  quam  promisit  Dorainus  Moysi 
dicens:  Descendiut  liberarem  eum  de  manibus  JEgf^ 
pliorum,  et  educerem  de  terra  itta  in  terram  boKans 
et  speciosam  (Exod.  iii),  imo  omnes  in  deserto  ay>r- 
tui  sunt. 

MoYSES.  Item  aliud ,  quod  nondum  completum, 
quod  in  advcntu  Christi  propbeiavit  Isaiasesse  fo- 
turum.  AJt  eniin  :  Habitabit  lupuscum  agno,  et  par- 


diximus,  cum  sceleralis  est  compulatus,  quia  cura  j)  ^„,  ^um  hwdo  accubabit ;  vHulus,  el  teo,  ei  019«, 


lalronibus  est  suspensus.  Et  ipse  peccalum  mut- 
iorum,  non  omniuni  tuiit^  quia  non  omoes,  sed  mul- 
tos  salvificnvit.  Item  sequilur  :  El  pro  transgiessori- 
bus  rogabit.  Christus  aulem  pro  transgressoribus 
rogavit,  quando  pro  crucifigentibiis  se  oravlt  dicens  : 
Pater^  dimitte  eis,non  enim  sciunt  quid  faeiunt  (Luc, 
xxiii).  Quia  igilur.oMoyses,  et  iempus  el  alia  omnia 
qu.t  de  Christo  prophctae  praedicarunl,  in  eo  quem 
Ipsum  fuisse  crcdimus,  sed  ei  in  verbis  ejus  operi- 
)usque  patnerunt,  pnlet  revera  eum  jam  venisse, 
nec  debes  jam  inde  ullerius  dubilarc. 

MoTSES.  Saiis  intelligo  quod  dixisli.  Sed  si  ita  est, 
cur  caetera  0111  nia  qux  de  Christo  in  prophetis  sunt 


simut  nwrabunlur ,  el^puer  parvuius  miUabii  eos ; 
vitutus  et  ursus  pascentur,  simul  requiesceni  caiuli 
eorum,  et  teo   quasi  bos  comedet  pateas  (Isa,  xi; 

LXV). 

Petrus.  Stultissimc  omnium  ,  o  AMoyses,  totei- 
ligis  lu  isiam  sihipliclter,  ut  posiia  est»  prooiie- 
liam? 

MoYSES.  Eliam- 

Petrus.  In  eo  iietnpe  cordis  lui  paiet  inscitia.  Si 
eiiim,  ul  dicis,  lupus  pacem  non  habeat  nisi  cum 
agiio,  iiec  pardus  nisi  cum  haedo ,  nec  leo  nisi  cuin 
ovc  et  vitulo,  quid  proderit  talis  confcederatio  ?  In- 


617 


DIALOGL 


qiiieUbit  namqiie  ei  lapus  lisdum ,  el  leo  agnum ,  A  iua  nonminueiur:  si  lioc , 


C58 
inqtiaro ,  iia  siniplicitcr 


ei  pardus  ovem  ac  Tilulum. 

MoTSBS.  Quomodo  ergo  illam  inlelligis? 

Petrus.  Nos  sane  per  bcslias  iilas  quiie  rnpina  et 
ctrne  TiTunl,  impios  bomines  inlelligimus,  el  ra* 
p.ores;  per  reliquas  vero  pecuJes,  mansuelos  ac 
simplices ,  el  de  illis  dixit  propheia  quod  Christus 
eos  simul  habitare  ac  pacem  habere  prscciperet. 
Quod  aotem  hoc  de  hominihus  iiitelligi  voluerit ,  in 
sequentibus  insinuat  propheta,  cum  subjungil,  ^tiia 
repleta  est  terra  scienlia  Domini  (Isa,  xi).  Neque 
enim  boc  propter  pecudes  dixit  quae  cum  nec  an»- 
mam  habeant  raiionalem,  nec  Domini  scientiam 
babere  possunt ,  id  est  Domini  cognilionem.  Sed 
ad  bttjus  vestne  super  propbetam  isiam  intelligen- 
tiae  destructionem,  dixerniit  doctores  vestri  nullam 
intcr  tempus  modernom  et  tempus  Christi  futurani 
esse  dlslantiam ,  nlsi  quod  ejus  tempore  capiivita- 
lem  omnem  exibitift  alque  roiseriam. 

MoTSES.  Ecce  item  aliud  Isaiae  quod  nondum  sci- 
mus  compleium  esse;  dicit  siquidem  et  ipee :  Et 
erit  lux  iunce  sicnt  lux  solis  et  lux  solis  erit  septem' 
plieiier  sicut  lux  septem  cftertim,  in  die  qua  aliigaverit 
Dominus  vulnus  populi  sui  (Isa.  xxx). 

Petbus.  Non  estgens  in  tolo  mundo  stoli^lior 
vobis,  qui  putalis  quod  corpus  vel  lumcn  lunae  Deus 
augeat  sive  solis  ;  sol  enim  si  quantus  nunc  est  ma- 
jor  tantum  esset  dupliciter,  totum  profecto  roundum 
conibareret,  ne  cuin  si  sepiempliciter ;  quod  si  et 
lumen  ejus  septempliciter  majus  esset ,  oculos  ull-  p 
qae  nostros  nimio  splendore  obtunderet.  Lunae  eiiam 
luroen  si  splendore  solis  par  fieret,  nemo  jam  iiltra 
quiesoeret ,  semper  etenim  dies  esset.  Per  lunaris 
igitur  hicis  sive  solaris  augmenlum,  voluit  propheta 
inlelligi  fidem  ct  gloriam  in  Christum  credilurorum. 
Ac  si  diceret :  Fides  illorum  et  gloria  muhipliciter 
roajor  eril  et.  perlucidior  qua^n  modernorum.  Et 
qiiod  non  de  luna  vel  sole  isto  visibili ,  sed  de  Chri- 
stianorum  credulitatis  gloria  ei  splendore  propheta 
loquatur ,  in  sequentibus  lestalur  cum  snbjungit : 
Aoji  erit  tibi  amplius  $oL  ad  lacendum  per  diem ,  nec 
splendor  lunas  illuminabit  tibi^  sed  erit  tibi  Dominus 
fft  lucem  t^empiternam,  et  Deus  tuus  in  gloriam  tuam  , 
et  non  oiicidet  ullra  sol  tuus ,  et  tuna  lua  non  mime* 
lur,  quia  Dominus  erit  in  lucem  sempitemam  (Isa.  f] 
Lx).  Nam  si  de  sole  vel  liina  proprie  diceret,  hoc 
qiiidem  quod  dicit,  non  erit  libi  amplius  sol  ad  /u- 
cendum  per  diem^  nec  splendor  lunas  Hluminabit  /e, 
illi  quod  supra  dixerat  contrarium  esset,  erit  scilicet 
litx  sicut  luxsolis^  et  erii  seplempliciter,  Patet  igitur 
qiila  de  splendore  et  gloria  fidei  sanctae  Ecclesise 
prophela  hlc  loquitur,  quod  et  ex  consequenlibus 
designatur,  cumsubditur,sedm^  tibi  Dominus  in 
lueem  sempiternam  t  et  Deus  tuus  in  gtoriam  tuam. 
Ac  si  diceret :  Nequaquam  ulterius  luce  crudelita- 
tfs  vesirae  hujus,  qusR  similis  est  solis  isiius  irans- 
iiorii,  vel  lunae  indigebitis  fulgoribus ,  gloria  quippe 
lucis  saae  tos  aetemaliter  illuminabit  Doininus.  Sed 
et  qnod  sequilur,  non  occidei  uUra  sol  /uus,  el  luna 


inlelligeretur ,  scilicet  ul  solis  splendor  vel  luuae 
foret  continuus,  non  esset  jam  dies  vel  iiox ,  luensiii 
vel  annus,  quae  omnia  cx  solisac  lunae  proveniuDt 
vicissitudinibus.  Ergo  non  immerito  de  lucc  et  glo- 
ria  fidei  nostrae  quae  neque  minuetur  uec  occidet  * 
spirilualiicr  dlctum  inteUigimus. 

MovsEs.  Quid  est  etiam  quod  adhuc  dicit  Isaias: 
Tune  vidcbis  el  afflues^  et  mirabiiuret  dilatabilur  cor 
luum,  guando  conversa  fuerit  ad  te  multiludo  marist 
foriiiudo  geniinm  venerit  tibi^  inundalio  camelorum 
opcriet  le^  Dromedarii  Madian,  et  Effa,  et  omnes  de 
Saba  venienlf  aiirum  et  thus  deferenies,  el  laudem 
Domino  annuntiautes  ?  (Isa.  lx.)  ilxc  eiiiin  etiamiioa- 
dum  sunt  coiisunimaia. 
^  Petrus.  Cousuinmata  sane  fuerunt  tempore  tem- 
pli  secundj,  quod  fabricavit  Ezra  ex  pneccpto  Cyri , 
leste  Aggaeo  propheia,  qui  ail:  Boic  diciiDominus 
Deus  exercituum :  Adhuc  modicum  esi ,  et  ego  com' 
movebo  costum  et  terram^  mare  et  aridam.  Et  movebo 
omnes  gentes  ,  et  venient  desiderata  cunctarum  gen" 
tium^  et  imptebo  domum  istam  gioria ,  dicit  Dominus 
exercituunu  Magna  erit  gloria  domus  isliusnovissimta 
pius  quam  prima^  dicit  Dominus  exerciluum,  Et  tn 
loco  isto  [dabo  pacem ,  didl  Dominus  exereiluum 
(Agg^.  xi).  El  quippe  quae  ibi  dixeral  Isaias  fore 
veniui*a,  Aggacus  quidein  in  templo  quoJ  jam  tero- 
pore  suo  rcaedificari  coeperat,  innuit  esse  com- 
plcnda. 
&I0YSES.  Potcsl  equidem  esse  ut  dicis. 
Petrus.  Sed  dic,  0  Moyses,  quid  est  quod  ait  Ag- 
g:eus,  magna  erit  gloria  domus  isiius  novissimas  piu$ 
quam  primie?  In  quo  enim  doinus  uovissimae  major 
fuit  qiiam  primae  gtoria ,  cuin  in  novissiina  non  fuc- 
rint  illa  prellosa  insignia  quae  fuerunt  in  prima  ? 
Nam  neque  arca  Domini  fuit  in  secunda «  nec  ratio- 
nali  usi  suut  In  ea ,  nec  venit  ibi  iguis  do  coelo  qui 
comborerel  holocausta ,  nec  fuit  tunc  temporls  un- 
ctus  aut  propheta  ,  et  alia  item  quamplurima. 

Motses.  De  hoc  utique  nescimus,  nisi  qiiod  a  do- 
ctoribus  nostris  audiviinus ,  sed  el  ipsi  nibil  alitid 
dixerunl,  nisi  quod  domus  secunda  decem  amiis 
permansit  diutius  quam  prima. 
Petrus.  Haec  profecto  nulla  est  gloria. 
M0TSE8.  Ergo  Aggaeus  procul  dubio  est  men- 
tiius. 

Pethus.  Absit.  Sed  In  hoc  fuit  magna  domus  no- 
vissimae  gloria  quam  primae ,  quod  venil  Cbristus 
adhuc  ca  slante,  cu}us  advenlus  major  fuit  gloriu 
quam  ilia  supradicia  oninia  habuere.  Sed  et  lioc, 
si  placei,subtiliusmuliopossumus  intelligere/sciii- 
cel  quod  de  eadem  doino  dictuin  sit ,  navissima: 
alque  primas ,  de  ejus  videlicet  principio  et  fiiie. 
Nain  cumcirca  finem  ejusiCbristus  advenerit  (Coloss. 
ii),pcr  quem  el  in  ipsa  domodeitas  habitavit,  glorla 
iitiquc  ejus  novissimo  plusquam  priino  magna  fuit. 
Cujus  Christi  adventu  oinnia  quac  el  Uaias  dicit  ct 
Aggasus  testatur,  sunt  conipleta.  Ipso  quiope  ad- 
venlenlc,  inaris  muliitudo  ei  lerra?  ad  eum  est  can- 


C39  PETUI  ALPHOiNSI  EX 

\crsa,    cocliim,  lellus,     ei    maria,    siiiit    com- A 
niota.  Cominota,  inquam,  sunt ,  id  es(  cocli  c(  lerroe 
et  liabilatores  cxsullarunl,  et  undecunque  liierusa- 
)cm  oblaliones  varias  ad  laudcni  ipsiusClirisli  allu- 
lcninl. 

MoYSES.  Qiiarcjam  amplius  libi  objiccrem  ali- 
qnid,cum  tii  aucioritatcs  mcas  omncs  ad  tuam 
explanes  voluntalcm? 

Petbus.  Habel  verllas  robusias,  quibuslnnilalur. 
culumuns. 

TITCLUS  X. 

Quod  volutilate  spbntanea  a  Jndwit  crucifixus  esl 
Clirislus  et  occisus» 

MoTSES.  Ad  rem ,  Pclre,  volo  nos  redire}  et  de 
aliisiiixcreiluiilaiis  pariibiis  mihi,  quasso,  respoiide. 
Cum  iiaqiie  Chrislum  el  hoininem  credas  fuisse  et  ^ 
Deum,  cur  se  cruciflgi  passus  est,  iiec  se  de  ni:i- 
nibiis  cripuit  Judieoriim  ?  Quomodo  enim  omnipo- 
lentiie  imminutum  cst  imperium  ? 

Petrus.  Bcne  quidem  so  tueri  etservare  si  vcllei 
poluit,  sedhoc  sponie  sna  ob  suorum  salutcm  per- 
tulii ,  iicet  carni  quae  dc  mundo  erat  non  piacuit. 
Yerbum  enim  Dei  carnein  ob  aliud  nequaqiiam  ca- 
peret,  nisi  ut  cos  qui  in  se  crediderant  et  crcdituros 
de  diaboli  cnptivitaie  libcrarel  (Joan.  i). 

MoTSES.  Ex  hoc  sane  tuo  sermone  quacsiiones 
oriuntur  multse :  prima,  quid  sit  diabohis:  secunda  , 
quare  bomo  dcvenerit  in  polestaiem  illius;  terlia  , 
cur  de  manu  ejus  homines  liberaverit  Deus,  quan- 
doqutdem  ipsos  in  eai;i  deciderc  sit  pnssus;  quaria,  q 
cur  cum  eos  rcdimi  voluii  siia  hoc  poicstj^te  non 
fecil,  imoincarnari  ac  pati  maluit. 

Petrus.  Qiioiiiam  plura  simul  dixisli ,  et  de  plu-r 
ribiis  simiil  plene  non  polest  respondeh  ,  (]^ua!r:is  si 
placct  dc  siiigulls  volo ,  el  quod  inde  senlio  respon-' 
dcbo. 

MoTSES.  In  primis  igitur  denliabolo  quidsit,  au- 
dire  dcstdero. 

Petrus.  DiaboIus,o  Moyse<;,subtilis'qiruJem  etspi- 
rilualiseslres,et  fuit  olimuimsdebonorumordinibus 
aiigelorum.  Ciijus  ordinisdiiodc  principibus  Hiizaet 
Ilazazel  in  Ilebraica ,  Ilaroth  vero  cl  Marolh  in 
iiiigiia  nppcllantur  Araltica.  Et  liic  diaholus  peccata 
et  iniquitate  siia  aggravaliis,  et  qiiasi  aliquaniulum  |v 
pondcrosior  cfTectus,  el  sic  de  suinmo  coelorum  do- 
lapsus,pauIo  descendii  inferius  ,  et  est  bic  infra 
firmamentum  habitatio  cjiis. 

Motses.  Scripluni  profecto  apud  nos  cst  esse 
diabolos,  cl  dc  principibus  eorum  liuza  et  Ilazazel 
essc  appellaios,  sed  hoc  vellem  ego  libcnter  audire 
qua  philosophica  raiiotie  eos  essc,  vel  quid  sint , 
possis  osienderc. 

Petrcs.  In  primis  igitur  debes  scire,  arlis  illius 
qiiae  necromantira  appcllatur ,  novem  particulas 
csse,  quaruin  auatuor  primse  dc  quntuor  tractant 
elcmentis,  qualitcr  iii  cis  operari  possimus  physicc, 
quinque  vero  rcliqiise  quemadiiiodiim  non  nisi  pcr 
iuvocationcm  nialignorum  opcrarj  qnis  possit  spiri- 


JUD^O  CIllUSTIAM  610 

luum.  Illi  autem  maligni  sptrilus,  diaholi  ab  houiin- 
bus  appellantur. 

Motses.  Verum  hi  forsan  diaboU,  niinquain  boni 
ui  dicis  angeli  ,  sed  sempcr  spiriius  fuerunt 
impii. 

.  Petrus.  Non  est  ntique  boc  veriim.  Neqiie  enira 
Deus  quidquam  feclt  nisi  bonum,  cum  in  ▼eri8sima 
legatur  Scriplura,  Vidit  Deus  cuncta  quw  fecerat ,  et 
erani  valde  bona  {Gen,  i).  Sed  qula  maluin  elege- 
runt,  ideo  maligni  effecti  sant. 

Motses.  Cnm  et  argumento  eiperimentall ,  et  do- 
cloriim  approlalionibiis  diabolum  esse  noveriinus, 
jam  inde  ulterius  quin  sint,  dubitare  non  debemus, 
nec  ultra  super  hujusmodi  quaestione  longo  sermoiic 
inxligemus.  De  hoc  igitur  dimiltamus,  et  cnr  in  ejiis 
arbitrium  homo  devenerit  inquiramus. 

Petrus.  Qnoniam  orgo  Deus  Adain  ad  imaginem 
snam  condiium  ct  simiiiiudiiiem  [ibid.),  ideoque 
iiitcr  crealuras  eicellentein,  compositum  creavit  e^ 
simplicem  :  composittim  quidem,  ut  iiiunduRi  istnm 
hnbitarel,  ac  super  enm  potestatem  imperiumque 
tiaberet ,  dissolulionisqiic  eliam  suscepiibilis  csse 
posset;  siinplicero  vero,  ut  quando  Creatori  place- 
ret,  ad  ca^Ieslem  angclorum  piilriam  sine  camis 
morte  tra*isiret:quoiiiam,  inqiiam,  eum  talcm  Deus 
creavit,  cuin  hoc  vidisset  diabolus  ,  qui  in  boc  aere 
infei-iori  prope  lcrram  habtlabat,  invldil ,  et  ejus 
damnationem  prout  potuit  perqnisivit ,  quin  et  ut 
Dei  praeccplum  transiret,  et  de  fructu  vetiio  come- 
deret,  cordi  cMisinspiravil,  propter  boc  utdedigni- 
tate  s«4&  concideret ,  quemadmodum  et  ipse  coiir 
cidil. 

MoYSES.  Priusqnam  aliud  dicns,  mibi  volo.  Petre , 
respondeas ,  quid  sit  quod  Adain  faclum  simpliceni- 
dixcris  alqtie  composilum  ,  videtur  namque  esse 
contrariiim,  et  lu  eiiam  cum  de  resurrectione  dispo- 
tabamus  tiiorluorum,  corpus  aliquod  iiegasti  posse 
fme  simplex  atque  composilam.  Sed  et  aliud  est 
conlrarium  ,  quod  et  mcrtis  eum  susceptibilein 
dixisti  esse  crenlnm,  et  talero,  ut  sine  morte,  ad 
patrlam  transire  posset  angelorum.  Per  aUeniin 
nau)<*ue  mortalis,  pcr  allerum  vcro  csse  ostenditur 
iinmoftalis. 

•  Petrus.  Scias  quia  animalia  omnla  de  quatuor 
elcmentis  sunt  composita.  Quae  etiam  se  variarunt 
pro  ipsorum  vnrieiate  elementorum  ,  iir  eorum 
composiiione  secundum  qiialilates  et  qiianlitates 
suas  impariter  adjuoclorum,  inde  eienim  diversarum 
provenitdissimililudospecierum.  Quoniam  veroip^o- 
rum  quibus  componuntuirolenieniorum,calorfrigori, 
humidiias  siccitali,  inanitas  soIidiiatic«  poiiderosil^is 
leviiati,  el  sublililas  obtusilati  reptignal,  onincsque 
reliquse  quae  in  eis  snnt  qualitalcs  sibi  a4  iqviccm 
contrariae  sunt ,  idco  ex  ipsis  quoque  composila 
sempcr  muiantur,  crescunt  vidclicet  alque  minunn* 
lur,  calescunt  et  infrigidantur,  cxterisque  acciden- 
tibus,  vicissim,  afljciuntur.  His  autem  qualitatibus 
iia  aliera  ad  allerius  cxpulsionem  tendentibus,  si 
aiia  pnulo  supercrcscnt,  alia  paulum   deficiat,  pror 


641 


DIALOCK 


CJ2 


veitil  segritiiilo.  Si  vcro  una  ullra  raodtim  abundante  A  quc  egisii ,  qiialiier  Adam  propler  peccatum  stuiin , 


alia  iia  deOciai  ul  ei  coiilra  slare  ucc  paruiii  valcat, 
coniiexa  dissolvuntur,  adjuncta  separanlur«  compo- 
sita  desiruunlur,  e(  dissolutio  illa  mors  appellatur. 
Ciim  vero  Adam  Deus  creavit ,  placuil  sibi  creare 
eum  talein,  qui  et  mori  el  non  ntori  valoret.  Fecit 
ergo  eum  de  elementis  subtilioribus,  ct  oiniiino 
sequaliler  de  oninibus,  et  boc,  ut  et  ipsorum  quali- 
tates  ^im  aliquam  se  ad  inviccm  superandi  aliqua- 
leiiiis  non  baberenu  Taliier  autem  factus  est ,  ut 
iion  mori  ipse  potuisset,  et  ego  eum  idco  siinpli- 
reni  appellavi,  et  immortalem.  lloc  modo  qutppe 
fucrat  iramorlalis  ,  queinadinodum  et  cxtera 
siniplicia  iinmortalia  suut  omnin.  Cujus  rei  mani- 
festum   quxdain   animalia  tiibuuiit  argunientum , 


et  ila  otiiiiis  lionio  in  arbilrium  venerit  diaboli. 
Sed  et  boc  mihit  si  nosti  Tcltcm  aperiri,  quale  ct 
qnomodo  secundum  physicain  propter  prseccpti 
t ransgressioncm ,  cani,  quam  in  sui  compositiona 
Adam  babuerat,  amiserit  aequalilatem. 

Petrus.  Scias  ergn  quod  Adain  cuin  xqualitcr  de 
elementis  omnibus  factus  csset,  xqiialem  etiam 
aflectuum  temperiem  babere  debuisset ,  ut  irae  et 
iiioeslitiae,  coinedendi  atque  bibendi,  ac  cxterarum 
quarum  nulla  in  bomiiie  superabiindiit  aut  decrescit, 
nibi  ex  eleineiitorum  superabundantia  veldiminutione 
qualitatum.  Cum  vcro  ei  diabolus  Domini  sui  praece- 
pium  transgredi  consuluil,  ipseautein  iiule  cogliavii, 
iia  qiiod  et  facere  eb^^gil,  nec  anima  ut  posset  pro- 


qiiae  quia  xqualius  cseteris  elementis  condita  sunt  B  bibuit,  jam  extunc  peccare  et  xqualitalem  suam 

exire  incoepiii  quia  tcmpericm  illam  ainisit,  et  qiio 
iion  sndigcbut,  iino  sibi  >ctiium  fucral,  comedcre 
exoptavit,  etsic  gradallin  usqtic  ad  opus  dcvenil  et 
coinedit,  et  tunc  oinnino  xqiiiililatein  suam  pcrdidit. 
Quod  si  in  priitiis  ita  super  co  cogilarct,  iit,  bonumne 
aii  inalum  esset,  quod  audicbat  tuttniu  iiispiceret, 
non  ctiam  eligertft,  procul  duhio  ncc  peccaret  nec 
aequalitatem  amilterel,  verbi  gratia  ,  qiicmadmodum 
cuin  quis  nec  niinium  Ixtus  est,  ncc  nimium  tristis, 
sed  iii  uiroque  aequalis,  si  nimorem  tunc  talein  au- 
diat,  quo  el  irasci  et  non,  si  velit,  valeut,  ipse  veio 
super  itlo  sic  co;;iiaverit,  ut  etiam  nfgre  ferat  boc 
qiiod  audierit,  cbolera  quidem  riibea  dc  qiia  procedit 
irn,  e\  hiijusccmodi  cogitationc  in  eo  comniovetor, 
et  sic  iile  calcscit  atque  irascitur  ,  et  q  lo  magis 
calescil ,  magis  et  cholera  movetur,  doncc  omi  ino 
irascalur,  et  sic  niedlocritasettemperies  iUa  incesli- 
tise  atqiie  Isetitiae  qnam  prins  habebal  destniitur. 
Si  vero  de  romore  illo  ita  qiiod  cum  non  pigcat 
meditetur,  nee  cholera  movciiir,  nec  ipse  honio 
calescii  aut  irascilur,  nec  ab  eo  temperies  illft 
separalur. 

Mo«scs.  Hoc  sane  credimus  nos,  quod  el  consilio 
serpeniis  Adam  pcccavcrit  (Gen,  iii),  et  ox  ejiift 
peccato  omnis  homo  morti  addictus  sit.  Dorlores 
namqiic  nostri  mnltosfuisse  viros  attestantur,  qui 
nisi  serpentis  consilio  et  Adae  peccato  nuilatenus 
morerentur,  de  sanclorum  autcm  animabus  quod  aJ 


procul  dubio  diutius  vivunt.  Quia  vero  de  qiialuor 
factus  est  Adain  clement.s,  el  quidquid  ex  cis  fit 
susccptibile  cst  dissolulionis,  ideo  dixi  eum  morta- 
iem  atque  compositum. 

MoTSBS.  Placet  qnod  dicis.  SimI  cum  ut  asscris  et 
mori  et  non  mori  potueril,  quare  u.nrtalitas  itnnior* 
t.ilitatem  siiperavit,  ita  quod  usqiie  hodie  oinnis 
Itomo  mortalis  sit? 

Petrus.  Hoc  est  quod  explanare  disposui,  et  hxc 
esl  causa  cur  in  potestatem  diaboli  Adain  devoDenl. 
Cutn  ergo  Creatoris  obedientiam  transire  cordi 
ejus  immisit ,  super  eo  cogitavit ;  postquam  vero 
cogitavit,  elcgit,  postquam  elegit,  optavit;  postquam 
oplavit,  et  fccil ,  cum  autein  fecil,  pcccavit;  post-  ^ 
quam  vero  peccavit,  qualiiatem  quam  habebai  eisic 
iroinortalilatem  amisit,  et  omnino  ut  composiiorum 
natura  est  mortalitaiem  suscepil,  ila  qiiod  ulterius  ab 
eo  separari  nonpotuit)  unde  et  hiijusmodi  difliiii- 
tioiiem  recepit,  quod  rationaliselmortaltsdtctus  fuit, 
quin  et  omnis  qui  de  ojus  semine  processit ,  natu- 
ram  eamdem,  et  ipse  habuit.  Est  quippe  juslum ,  nt 
si  qaid  de  alio  prodeat ,  nalurx  ejus  similitndincm 
recipiat.  Aniina  vero  Adam  cum  siibtilioris  essct 
natarae  quain  corpus,  atque  fortioris  ,  quia  peccaio 
itli  assensum  praebuil,  et  cum  posset  non  restilit, 
omnis  anima  quae  corporl  ex  corruptione  ilia  proge- 
iiilo  semiscuit,  ob  culpam  illam  cum  de  corpore 


eiiret,  coeli  summitatem  quod  suaj  erat  naturse  infernum  post  mortem  descendcrint  non  credimos. 
transcendere  jam  nequivil,  imo  in  inferiori  aere  Q„are  si  inde  aliquam  aucioritatem  habcas,  mihi 
hic  prope  lerram  remansit.  Quem  in  locum  qiiia 
ipsa  quasi  advena  devenii,  civis  aiitem  erat  diaboli, 
propter  boc  diabolus  super  eain  potestatem  habuit 
et  desideriam  suum  quod  ipse  desideraverai ,  com- 
pletum  fuit.  Quia  vero  etiam  Adae  peccatum  dupiex 
fuit ,  spirituale  scilicet  el  corporale  :  spirttuale  qui- 
dem,  quia  diaboio  potiiis  quam  Deo  credere,  quod 
aiJ  spiriium  pertinel,  et  ob«^dire  elegit,  corporalc 
aulem  ,  qiiia  se  iii  veliti  fntctus  dulcediite ,  quod 
sui  est  corporis  delectavit,  ideo  sane  mortem  carnis 
el  morlem  animx,  poeiiain  scilicet  duulicem  ipse 
suslinuil. 
MoTsss.  Salis  composile  ui  mihi  vtdetur  ordinate- 


precor  iilam  ostendas. 

Petrus.  Brcviter  quidem  tibi  illud  aperiam, 
sed  laiucn  nonnuUas  inde  auctoriiales  mdnifesta» 
inducam.  In  Genesi  namqae  de  Jacob  legitur ,  quod 
el  flliabus  siiis  ad  consolindum  cum  siiper  filio  soo 
Joseph  coiigregalis,  noluit  consolari  dicens  :  Quia 
descendam  ad  ftlium  meum  lugem  ad  inferos 
{Cen.  xxxvii). 

MoTSES.  Hoc  sane  Jacob  secundum  corpns  dixiU 
Pcr  iitferos  enim  teiram,  in  qua  sepcliunlur  omnps, 
inielligi  voluit.  Ac  si  dicerei :  Qiiousque  nioriar?  et 
in  lerra  cum  filio  meo  sepcliar,  qnin  et  inicritu 
ipso  seinper  bigebo. 


<i3  P£TRI  ALPHONSl  EX 

Pbtrds.  Non  cst  verum  quod  dicis.  Sciehat  enim  A 
<]aod  filiits  SUU8  in  lerra  non  enit  sepullus,  imo  pu  • 
tabat  qnod  tib  aliqua  l;es(in  cssel  devoratus.  Hoc  ergo 
dixlt  secundum  animam  :  Quia  ad  fHium  meum 
lugens  ad  inferos  descendam,  Ac  si  diceret :  Quia 
mortuus  esl  filius  roeus,  nioriar,  et  ad  inreros 
nbi  aninia  ejiisest,  et  onines  animse  murtuorum, 
lugens  deveniam.  Quin  et  lioc  lestatur  David  in 
Psnlmo  cum  dicil :  Qnid  esl  liomo  qux  vivet  ei  non 
videbil  mortem ,  et  eruel  nnimam  suam  de  manu  i/i- 
feril  (Psal.  lxxxvim.)  Per  hoc  namque  quo  ait :  Quis 
ett  homo  qui  vivei  et  non  videbit  moriem^  innuit 
nullum  esse  qui  non  moriatur  hominem,  pcr  hoc 
antem  quod  csl,  el  eruet  animam  suam  de  manu 
inferi,  insinuat  nuUam  tempore  suo  nni(nam  de  in- 
ferni  manu  poluissc  servari.  Ezechias  quoqiie  ul  in  B 
Isala  legimus  licel  bonus  homo  el  sanctus  fuerit, 
sicul  in  orationc  sua  lesialur  ipse  cuin  dicil :  Obse- 
cro,  Domine^  memenlo,  quceso,  quomodo  ambulaverim 
coram  te  in  veritate  et  in  eorde  perfecto ,  et  quod 
bonum  est  in  ocuU:  tuis  fecerim  (IV  Reg.  xx),  licet, 
inqiiam,  sanctus  fueril,  ad  infernum  lamen  se  de- 
scensurum  csse  ostendit,  cuin  iii  scqueniibus  dicit  : 
Ego  dixi,  in  dimidio  dierum  mccrum  vadam  ad  portas 
inferi  {Isa,  xxxviii).    . 

,  MuTSES.  Si  ila  cst  ut  asseris,  tunc  et  putriarcharum 
anim;eetprophetarum,  cxlerorumquesanctorum  om- 
uium  anie  morlem  iliius,quem  Christum  dicitis, 
defunctorum,  una  curo  animabus  impiorum  in  loco 
uno  demoratx  sunt.  q 

Petros.  Yerum  profeclo  est,  quod  in  obscuriiale 
omnes  ac  tenebris,8ed  non  erant  oinnes  in  locis 
psenalibus,  sive  suppliciis,  nam  juxta  merila  sua 
retribuebalur  singulis,  verumlamen  omiies  in  infer- 
no  et  sub  jure  erant  diaboli.  Nullus  eniin  mortuus 
ab  Adam  usque  ad  «morteni  Ghristi  claustra  devi- 
lavit  inferni ,  e>  boc  percipimus  ex  verbis  Moysi , 
qui  ciim  Olios  Israel  adinoneret  facere  prasfepia 
Domini,  el  eis  praedicerel  quae  inde  prxuiia  essent 
habituri ,  niliil  unquam  de  beaiitudine  poliicitus  esi 
paradisi.  Notuin  enim  jam  extunc  fuerat  omni* 
bus  neminem  illuc  esse  Intralurutn  ante  morleni 
Christi. 

.  MoTSES.  Non  ob  boc  opinor  quod  dixisii  de  para- 
diso  loqui  Moyses  dislulil ,  sed  aguovit  qiiia  magis 
vel  his  visibilibus  bonis  quoe  summopere  exopiahant, 
ad  obediendum  Dci  prsecepiis  admoncre,  vel  praesen- 
tibiis  malis  laboribusque  quos  timebant ,  ab  iiiiqui- 
latibus  suis  posset  absterrere;  qunm  si  de  fuiuria 
suppliciis  pnEdiceret,  aut  coslesli  qitam  nesciebant 
beaiiiudine. 

Petrus.  Prava  est  ista  tua  opinio.  Nam  si  et  de 
duplici  praemio,  et  de  diiplici  cum  eis  ageret  suppli* 
clo,  ianlo  magis  et  ad  malum  fugiendum ,  ei  ad 
bonum  admoncret  amplectendiim.  Pncterea  autem 
si  vis  ostendam  tibi  secundum  iiiam  ipsius  creduli- 
taiem,  sanclorum  animas  iii  inlerno  fuisse ,  el  sub 
diaboli  jure,  ante  Chrisli  uiortcm 


JUD.EO  CliRISTlANI  6U 

MoYSBS.  Ego  sane  nibil  desidero  nisi  veniaiem. 

Petrus.  In  primis  ztaquc  qusero  a  te  quo  in  loco 
fuerint  sanctorum  animae,  cuni  eas  in  inferiio  crelas 
non  fuisse. 

MoisEs.  In  ccelo  ulique  fuere. 

Petrus.  De  hoc  etiam,  quaeso,  responde,  sl  i:n- 
quam  vel  legeris  vel  audieris ,  quousquc  aUius  po- 
tesias  eorum,  qui  in  necromaniica  arte  operanlur, 
possil  asccndere. 

MoYSEs.  Usque  ad  rirmamentum  lantummodo. 

Petrus.  Et  potesl  illud  aliquatenus  iransire? 

MoYSES.  Mirum  est  quod  qureris,  cum  non  solum 
a  sapientihusr  sed  et  a  velulis  in  proverbio  dicium 
essa  audiciis,  laniuni  habes  in  hoc,  qiianittm  tiiilxt 
diaholiis  in  coqHs. 

Petrus.  Nunc  igiltir  volo  dlcas  quemadmoda:n 
credas  factum  quod  in  libro  legilur  prima  Reguin 
(cap,  xxviii),  Sainuelcm  scilicei  per  mulierem  q»x 
pyihonem  habebat  suscitatum,  verumuc  cnim  rnlt 
sive  fanlaslicum? 

Moyses.  Muliis  modis  profccto  vorum  osiendilnr, 
uno  quidem  quod  indc  palentcr  loquiiur,  qualiler 
sciJicet  de  lerra  asccnderit,  qiialis  furma  ejus,  xlas, 
vesiimentumque  fuerit,  et  quomodo  ex  parie  Dei 
onuiia  qiix  Saul  quaesivit,  veracilcr  ipse  respoiidcrit, 
et  quidquid  dlxit,  falsum  inde  quidquam  non  fuit, 
alio  vero,  qiiod  Saul  iii  potestalc  miilieris  esse  sci- 
ret,  quod  Samuelem  suscitare  posset,  uiique  eiim 
susciiari  non  rogarell,  lerlio  auiem ,  quod  dociores 
Nostri  Deum  Sauli  pcccatum  suiim  in  morie  siia 
asserunt  condonasse,  ex  ipsiiis  Samuelis  ad  Sauiein 
sermone.  Ex  hoc  eiiim  quoJ  dicit :  Cras  auiem  tu  ei 
filii  tui  mecum  eriiis  (ibid.)^  comprobant  Saulein  cum 
Samuele  in  locum  devenisse  quietis. 

Petrus.  Verumne  an  fulsum  fnerii,  diulios  dispn- 
iare  non  piacet*  Sed  si  ita  est»  ni  asseris ,  qualis 
per  artem  necromaniicam  potuii  suscitari,  si  in  coelo 
esset?  Quod  si  in  coelo  uon  erai,  procul  dubio  sub 
diaboli  jure,  ei  in  inferno  quiesccbat. 

Moyses.  Benc  mihi  insidiatus  es,  ct  bene  me  vi- 
cisli ,  saiisque  huc  usquc  ostensum  esl ,  quahter 
devenerit  homo  in  manum  diaboli.  Sequilur  ergo 
ut  explanes,  cur  inde  eum  Deus  cduxerit,  cum  de- 
cidcre  perpessus  sit. 

Petros.  Damnalo  igitur  genere  humano  ex  scr- 
pcntis  coiisilio,  ct  primi  parenlis  Ad:s  peccato, 
dainnaio,  inquam,  ac  duplici,  ui  diximus,  Diorto 
multaio,  quoni:im  fuerunt  mulli  sancli  viri,  qui  nullo 
commisso  suo  in  laqueum  deciderani  diaboli,  iii&i 
illo  veleri  peccato  ac  quasi  jam  naturali,',  inluilus 
hoc  generis  Condiior  bumani,  pietate  motus  ac  mi- 
sericordia,  eos  iiide  voluit  liberari. 

Motses.  Et  cum,  ut  asseris,  super  eos  ftierit  pie- 
tale  commotus,  quare  eos  ibidem  landiu  detineri 
est  passns,  vidclicei  ad  illius  qucro  Ghrislum  aoel- 
laiis  tempus. 

Petrus.  Non  boc  sane  justilia  aliqua,  sed  sola 
fecil  pielate  sua,  ac  simplici  bonitaie,  ei  simple^ 


m 


DIALOGI. 


ei6 


quulefn  boniUs,  ul  in  nostrae  coUocutionis  exordio  A  quod  totius  contagionis  el  pcccaii  expert  servarct. 


diximus,  nec  mensuram  nec  terminum  debet  ha 
bere. 

MoTSES.  Et  quare,  ut  supra  dixi,  cum  eos  redi- 
mi  Yoluit  sub  hoc  poiestate  non  fecily  imo  Yerbum 
suum  incarnari  ac  pati  nialuil. 

Peteus.  Quod  hoc  niodo  eos  eripuil,  sapienlia 
prorenlo  perfectissima  ftiit,  sicut  in  aliis  suis  inve- 
flilor  Qperihus  priscis.  Ciim  eniin  qnondam,  ut  ipse 
Dosli,  populum  suum  Isruel  dc  iCgypliaca  captivi- 
tate  puraret  educere,  iEgypliorumquc  primogenita 
maligno  spirilu  vellet  occidere,  suos  incolumes  scr- 
Tare,  agnum  vcl  hxdum  ipsos  per  domos  singulas 
prsecepit  immolare,  ostia  domorum  inflcere  {lixod, 
xii),*ut  veniens  malignus  spirilus  domum  illo  lrans> 
irel  infectam  sanguine.  Sed  cum  vellet  cos  ita  cu-  B 
«todire,  noime  poterat  absqiie  hoc  opere  ? 

MoisES.  Polerat  utique. 

Petrus.  Quid  ergo  indiguit  bujusmodi  lihera- 
tione? 

MOYSES.  Sapientia  sane  ejus  est,  causam  aliquam 
rebus  singulis  atlribuere,  per  quam  eas  ad  eflcctum 
veiit  producere,  sicut  per  agni  vel  h%di  sacriiicium 
ab  illa  morte  volult  eos  redtmere,  causas  auleni 
rerum  illas  non  possumus  omnes  percipere. 

Petrus.  Arcana  namque  Dei  adet  profunda  sunt 
ei  inscrutabilia ,  quod  ea  nullus  potest  penelrare. 
Quare  ergo  quxrendo  miraris  cur  Yerbum  suum 
incarnari  Dominus  ac  mori  pro  redemptione  iniserit 
bominis  ? 

MoTSES.  Et  cur  eos  non  redemit  ab  illo  Adx  pcc- 
catoanimalis  cujuslibet  immolatione,  sicui  iu  hge 
prxceptumest  {LeviL  iv;  Num,  v),  pro  peccato  sa- 
crificari  de  aliqua  pecude? 

Petrus.  Stultissime  omnium,  ubi  tot  pecudcs 
posset  invenire?  Quot  enim  fuerunt  bomiues  ab 
ipsius  mundi  origine,  et,  et  fiitiiri  erant  usqne  in 
ipsius  consommatione,  tot  utique  pecudes  immolari 
fuisset  necesse.  Prseter  hoc  ctiam  peccatum  illiul 
quod  et  corpus  occuparat  et  animam,  rationabiliter 
deleri  non  poterat,  nisi  per  sacriGciuni  quod  et  cor- 
pas  haberel  e(  animam. 

MoTSES.  Gum  igiiur  illud  per  sacriflcium  tale  re« 
diml  voluit,  quare  illud  sacrificium  de  propbela 


quatenus  ipsum  ila  mundum  et  ab  omni  vitio  pu- 
rum,illud  generale  deliclum  rcdiinere  possel»  ct 
ipsum  ab  eo  qui  rerum  est  principium  assumpium, 
priinum  omntum  pcccalum  dcleret,  quin  et  ul  sino, 
cnrnali  patre  progenitum,  coinniissum  ejus  qui  sine 
palre  factus  esl  auforrei.  Prxlcrea  ul  Deus  eos  qui 
cutn  morle  fllii  sui  a  diaboli  laqueo  liberati  csseul» 
piopria  deinceps  iniquitale  in  ipsum  recidissenl»  in 
die  judicii  rationahiliier  damnaret. 

MoYSEs.  Cum  illtim  quem  Christnm  dicitis  pro 
redemptione  humana  volunlate  sponlanea  occubuisse 
asseratis,  cur  ejus  inierfectores  condeinnalis,  elcuni 
tautum  voluntalem  ejus  complessent ,  peccati  reos 
aslruilis? 

Petrus.  Si  ea utiqueinlenlione  fecissent,  scilicef, 
ut  volunlalem  ejus  complcreiit,  et  ipsius  morte,  de 
diaboli  polestale  exituros  fore  se  credcrent ,  nullum 
proculduhio  peccatum  incurrerent.  Qaia  vero  eum 
negaverunl,  et  ex  invidia  occiderunl,  ideo  el  tantt 
hujus  sceleris  rei  sunt,  et  nec  in  praesenii  sxculo, 
nec  in  futuro,  miseriam  ac  tribulationcm  exibiinl, 
quandiu  in  bac  sua  nequilia  permancbunt.  Quod 
aiitem  et  rei  et  merito  sini  condemnati ,  per  siinile 
oslendam  tibi,  ei  lu  etiam  ipse  rcctutn  esse  juili- 
cabis. 

BloYSEs.  Ego  sanecum  audiero,  si  rectum  est, 
recium  judicabo. 

Petrus.  llabcbat  igitur  homo  quidam  naviin 
unam,  et  erat  volunlas  ejus  comburcre  illam  ,  ut  et 
clavos  seorsum  habecct,  el  sibi  de  ligiiis  carbonein 
faceret.  Iloc  autem  eo  cogitante,  quidam  inimicus 
ejus  noctu  ad  navem  tenit,  et  nescius  volunlalis 
bujus,  odio  eam  combussit.  Hane  autem  faci;), 
homo  prxdiclos  ut  volebat  clavos  quidem  navis  sta 
in  parte  una,  in  alia  vcro  carbonem  invenit.  llem 
aliud  :  Erat  domus  qusdam  lapidea  viro  cuidain , 
quam  cum  deslruere  veliet,  ut  de  lapidibus  aliud 
quoddain  sdiflcium  faceret,  forte  quiilam  hosiis 
ejus  ita  dic  quadaui  dejecit,  quod  nec  supcr  lapidetu 
lapis  remansit,  et  hoc  non  pro  illius  quam  iiesciebat 
voluniaie  complenda,  sed  per  odium  fecit.  Yir  an- 
tem  prsedictus ,  cum  ad  domum  suam  die  altcra 
venisset,  quod  facere  cogitabat  et  volebat ,  effecium 


aliquo  vel  quolibet  alio  viro  sancto  fieri  non  potuit ,  j)  reperit.  Cum  vero  nec  ille  qui  navim  contbupsit. 


quin  potius  Yerbum   siiiim  cariiGro- suscipere    ac 
mortem  subire  promisii? 

PeTROS.  Quia  horoinem  illum  qui  pro  tanto  ac  tali 
peccato  redimehdo  occumberet ,  ab  omui  esse 
dellcto  immunem  necesse  fuisset.  Si  enim  non  pcc- 
cata  propria  morte  sna  redimere  indigeret,  boc  vero 
in  aliquo  qnl  tanlum  esset  boroo  reperiri  non  posset. 
Natura  enlm  corporis  a  peccato  sihi  cavere  non 
suslinet,  teslante  Deo  in  Genesi»  etdiceiite,  quia 
iasldet  roens  boroinis  diligenter  ad  nequitjas  a  jti- 
▼entuie  {Gen.  viii).  Dicit  qooqae  ei  Satomon  in 
Ecclesisste :  Non  esi  homo  in  terra  qui  faciat  bonum^ 
/et  non  peccet  {Eccle.  viij.  Ratio  igitar  et  Dei  sapien*^ 
tia  fait»  ui  Yerbam  suum  corpus  humanttm  acciperct, 


nec  ille  qui  domum  dejecit  pro  voluntatc  hostis  sui 
complenda,  sed  ex  odio  invidiaque  fecerii,  quid 
de  eis  judrcabis? 

Moyses.  Ego  sane  et  eos  reos  esse  judico',  et  pu- 
niendos. 

Petrus.  Eadem  crgo  ratione  rei  ^unt  atqae  judi* 
candi,  qui  Christum  non  pro  ejus  volunlate  com* 
plenda,  sed  odii  occiderunt  invidixque  veneno. 

MoYSES.  Procul  dubio  rei  essenl,  si  boc  modo  quo 
dicis  fecissent.  Nequaquam  vero  sic  fccerunt,  imo 
usto  eum  judicio  occiderunt. 

Petrus.  Et  quam  ei  culpam  imputaruDt,  q?*ia 
eum  morti  addixeruni. 

MoYSEs.  Qiiia  et  magus  fuft ,  c;  per  ortem  magU 


Ci7  PETRI  ALPHONSI  EX 

c:mi  Alios  Israel  in  errorem  misit,  ei  prxter  hoc  ^ 
Filium  Dei  se  voca?il. 

Petkds.  Non  esi  mirum,  silixc  et  alia^de  eo  dixo- 
nuit  mcnJacin,  licet  ad  rcilimendum  eos  ipse  ad- 
veiierit.  Uoc  namque  de  eis  Osce  propheiavit :  Yas 
eis  quoniam  reces&erunt  a  me.  Vaitabuntur ,  quia 
pra^varicali  tunt  in  me,  Ei  ego  redemi  eos ,  et  ipsi 
locuti  sunt  contra  me  mendacia  (Ose,  vii).  Praeierea 
tamen  ubi  lanlum  arlis  magicse  addiscere  potuit, 
ul  per  cain  in  vinum  aquam  converlerit  (Joan,  ii)  : 
de  quinque  panibusi  hominum  millia  quinque  refe- 
ceiik  (Joan,  vi),  leprosos  (Luc,  iviii),  bydropicos- 
que  sanaverit  (Luc,  xiv),  claudis  gressuni ,  surdis 
audiium,  mulis  verbum  (Matth,  iz) ,  caecls  quoque 
vlsum  reddiderit,  et,  quod  majus  omnibus  est,  mor- 
luos  snsciiaTerit  (Marc.  vii ;  Joan,  xi;  Luc,  vn),  B 
aliaque  quse  omnia  enumerarclongum  cst ,  mira- 
cula  feceril? 

Motscs.  Dicunl  sane  doctorcs  nosiri  quod  in 
iflgyplo  eam  addidicit. 

Pktrds.  Ex  verbis  Igilur  luis  in  iEgypto  tunc 
leinporis  fuisse  comprobantur,  qui  opera  eadem  et 
ipsi  operarc^nlur. 

MotsBs.  Polest  esso 

Petrus.  Quare  ergo  opera  eorum  divulgala  et 
audita  non  sunt ,  quemadmndum  et  ejus  fuerunt? 
Quare  eliam  sapienles  ^gypli  doctrinam  ejus  ac 
lcgem  suscioerent,  si  eum  magum  esse  agnosce- 
renl  ? 

MotSEs.  De  lioc  tibi  cerlo  ncscio  ego  respondere. 
Neque  enim  de  eis  audivi ,  quod  in  eum  unquam  ^ 
crediderint,  nec  quomodo,  autquando  fecerinl? 

Pctrus.  De  his  inodo  dimiitamus ,  et  opera  ejus 
singulainquiramus,  ut  an  vel  per  artem  inagicam , 
vel  pcr  aliam  physicam  aliquam,  an  polius  per  vir- 
tutem  Dei  facta  fuerint  inquiramus. 

MotSES.  Bene  dicis«  \Li  ego  eliam  de  minorihus 
jnquireiidis  mullum  non  curo.  Si  enini  de  m»jori- 
bus  ostendelis,  quod  per  virtutem  Dei  facta  sunt , 
de  minorihus  non  dubilabo. 

Petrus.  Sapienter  loqueris.  El  ego,  ut  dicis^  ila  ct 
concedo,  quare  de  quoiihei  primum  inquirilo. 

MoTSES.  Primum  omniuro  mihi,  de  leprosis  qua- 
liter  mundati  sunl  (Mattk.  viii;  Luc.  xvii),  et  de 
cxcis  qualiier  illuminati  (luc.  xviii),  responderi  |v 
volo. 

Petrus.  Scias,  qula  lepra  nllatenus  aliler  quam 
ve!  per  niedicinam ,  vel  per  Dei  virtutein  curari  non 
poicst.  Quod  si  per  medicinam,  vel  per  polioncs 
intcrius,  per  unctiones  purgatur  exlerius.  Guni 
aulem  roedicinafla  aliquaro  operari  ab  eo  liomo  non 
videril,  sed  eos  verbo  tantum  et  in  momenlo  cura- 
vcrit,  profeclo  quod  per  viriutem  Dei  factum  sit. 

MotsES.  Nonne  de  Kirmino  mago  legimus  quod 
leprosum  unum  mundaverit? 

Petrus.  Falsum  sane  est  quod  eum  ciiraverit; 
ipse  vero  per  magicam  artem  suam  oculos  honii- 
i;uin  decepit,  et  quod  in  re  non  erut  viderl  eilocit. 
Ciijus  rei  argumentum  est.  quod  seger  post  aliquod 


JUDiEO  CnRISTIxVNI  6(3 

tempiis  eamdem  3f^gniu>!inem  recepit,  ei  licel  exie- 
rius  cutem  suam,  ul  alii,  miindam  aspiceret,  nun- 
quam  tamen,  ut  ipse  dixii,  innrmilaiero  interius 
non  sensit.  Prxterea  aulem  nusquam  in  tota  necro- 
maniica  legitur  quod  per  eam  veraciter  leprosus 
unquatn  curetur.  De  cxcis  autem,  de  eis  qui  cxci 
nascunlur,  conlradicil  phy^iica  quod  eos  illuroinare 
valeat  medicina.  Assilha  vcro  magus  testatur  qiiod, 
per  a^icm  necromanlicam,  eis  veraciler  lumen  noii 
reddaiur. 

MotsES.  Esse  polest.  Sed  de  mortuis  quid  dice.^, 
cum  idem  Assitba  perhiheat  quod  eos  suscitarc  ot 
cunv  eis  loqui  homo  possil»  et  in  libro  suo  quo  fieii 
valeat  niodum  ostendit,  et  ex  alia  parlc  in  libro 
Rpgum  tegalur,  utdiximiis,  qualiler  pcr  mulierem 
pylhonissam  Samuel  suscilatus  sit  ?  (/  Reg.  xxviii.) 

Petrus.  Verum  profecto  est,  quia,  sicut  dic's« 
Assilha  testaiur.  Sed  inter  Dei  opus  et  illud  quod 
ptxarlem  magicam  fit,  in  resuscitatione  nioriHo- 
lum,  dislantia  ingens  habetur.  Mortui  enim  per 
magum  aliqiiem  suscltati,  ultra  quani  longa  est 
unibra  sua  ambulare  non  possunt,  sed  cum  ad  ejus 
fjnem  venerint,  in  terram  morlui  recidunt,  qui  au- 
lem  per  Dei  susciianlur  virtutem,  bibunt  ac  comc- 
dunl,  quolibei  el  quantumlibet  incedunt,  et,  qiian^ 
diu  Dei  placilum  esi ,  ut  caeteri  homines  vivuni, 
sicut  iili  quDs  ei  Eliseus  eiElias  suscitavil  cl  Cliri- 
sius  (lU  Reg,  xvii ;  IV  Reg.  iv;  Luc,  vii). 

MotsES.  Cuin  hDc  usque  salis  oslensum  sit  qnod 
nihil  pcr  artem  magicam,  inio  pei*  Dei  virtutem, 
nt  prophel:e  alii,  hoino  ille  cuncia  patrnverit,  dicas, 
volo,  cur  se  nop  prophciam,  sed  Dei  Filium  vocaia 
pra^sumpserit. 

Petrus.  Ideo  sane  fecil,  quia  veraciter  Filius  Dei 
fuit.  Qiiod  cum  superius  auctoritalibus  mullis  osien^ 
derimus,  cuin  de  ipso  quod  Deus  et  homo  fueric 
ageremus  (Joan,  i),  jam  id  ulleriiis  probare  non 
indigemus.  Quod  si  etiam  velis,  in  angustam  inde 
disputaiionem  veniamus,  et  ego  tibi  per  ralionem 
ostendam  qiiod,  cum  se  Dei  Filiiim  vocavit  (Joan* 
xi),  verilatem  locutus  fuil. 

MotsES.  Placel. 

Petrus.  Qni  iuique  per  viriwlcm  operatnr  Deif 
potestne  quidquam  absque  ipsiusDei  vohintate  ope- 
rari  ? 

Motses.  Neccsse  est,  mihi  videtur,  qiiod  qui  prr 
virlnlcin  Dei  fucit  nliquid,  nullalcnus  nisi  voluntuie 
cjiistleni  Dei  illud  operetur. 

Petrus.  Et  qui  per  virtulcm  Dei,  et  ejus  operft- 
tur  volunlalem,  nunquid  non  sequilur,  quod  Dei 
ainicus,  et  (idelis  ejus  sit  servus  ? 

MotSES.  Uliquc  sequilur.  Kam  hoc  legendo  in- 
venimns,  quod  sancli  prophetx^  qui  miracula  quou- 
dain  fecerunt,  Deo  dilecti  eique  lideles  fuerunt,  sic- 
ut  Bloyses,  Elias,  et  Eliseus»  mullique  alii,  qut  in 
vita  sua  miracula  plura  patrarunl  (£'xod.  ii,  iii; 
III  Reg.  xvu  et  xviii;  Eccle.  xlvih;  IV  Reg,  ii,  it, 

V,  VI). 

Petrus.  £t  qui  amicus  Dei  et  fidelis  cjus  est,  ite 


649  DIALOGI.  650 

Deo  vel  ex  parte  Dei  falso  quidquam  euin  non  dicere  A  ^ns,  dum  in  criice  penderel,  diccntis  :  Paier,  di- 

mitte  ei$,  non  enim  sciunt  quid  faciunt  (Luc.  xKiii). 


iiecesse  est. 

MoYSES.  Yerum  est. 

Petros.  Cnm  igitur  Chrisius,  ul  supra  probaium 
est,  et  per  Dei  virtutem  voluntalemque  miracula 
fecerit,  e(  ex  boc  sequatur  quod  amicus  ejus  ser- 
vusque  fldelis  exstiterii,  procul  dubio  concluditur 
qned  de  Deo  vel  ex  parte  ejiis  falso  nibil  unquam 
locutus  sit.  Quod  cinn  ita  sii,  veraciier  ergo  Filium 
Dei  se  vocavit  (Joan,  x). 

MoTSES.  Ratio  esl  quod  dixist:.  Sed  boc  cum  sdi- 
pore  admiror  ego  vebementi  qiiod  cum  tempore  illo 
romplures  rueriiit  viri,  inlellcctu  magno  ac  sapien- 
lia  prasdili,  nequaqiiam  eum  talem  fuisse  pcrcepe- 
rint.  Quod  si  agnovernnt,  quare  ndem  ejns  duclri 


Per  quod  oslenditur  Ipse  eos  admodum  diiexisse, 
licet  conira  eum  operarentur  iniqiie,  ul  propbeia 
testalur  Zacbarias  :  Et  dicelur^  inquit,  ei :  Quid  su:it 
Tplagte  i$taj,  in  medio  manuum  tuarum  ?  Et  dicet :  lli$ 
plagatu$  $um  in  domo  eorum  quo$  diligebam  (Zach. 
xiii).  Sed,  0  Mojses»  si  Deo  placet,  adbuc  tempus 
vcniet  qito  ei  nepotes  poirum  suonim  nequiiinni 
recognoscent,  et  eorum  peccata  condolendo  plan- 
gent  et  dolebont,  et  ad  Dominum  converientur  et 
redibuiil,  sictil  dicit  Zacbarias  propbeta  :  Et  effun- 
dam  $uper  domum  Davidf  et  $uper  habiialore$  l/te- 
rtt$alem  $piriium  gratice  el  precum^  et  a$picienl  ad 
me    quem    confixernnt ,    et  plangetU    eum    ptanciu 


iiaini[oe  respiierunl,  el  eum  crucingendo,  sitarnm  ^*  qun$i  untgenitum ,  et  dotetiunt  $iiper  eum^  ut  dolen 


damnationetn  animarnm  scienler  incnrreruiit  ? 

Petrus.  Saiie,  sicut  prxdixiinus,  cx  iiividia  boc 
feceriint,  quia  videticct  per  eum  dignilalein  suaro 
ac  famam  amiltere  limnerunt  (Joan,  xi).  El  biiic 
simile  invenimus  tempore  Jeroboam  rcgis  Isracl 
factum  esse.  Morliio  qiiippe  Salomonc,  in  duo  di- 
visum  esl  regniim  ejus,  Scriplura  nlleslanle,  obti- 
nuitque  partem  nnam  filius  ejus  Roboam,  partem 
vero  alteram  servus  cjus  Jeroboam.  Accepto  auiein 
Jcroboaro  cum  optimatibus  suis  consilio,  duos  aii- 
reos  fecit  viuilos  quos  populus  adoraret,  ne,  si  Hie- 
rusalem  ad  orandum  el  sacrificandum,  ut  mos  eral, 
s<Tp]as  asccnderei,  forsau  aliquando  ibidem  rema- 


$oiet  in  morte  primogeniti  (Zach,  xii).  Cl  del  libi, 
qitapso,  omnipoiens  Deus,  ui  tu  de  itlis  qui  conver- 
lcnlur,  se.«  i«nus.  AiuAn. 

TITULUS  XI. 
De  re$urrectione  et  a$cen$u  ChTi$ti  in  coetum 
MoYSEs,  llitcusque  salis  ostensum  est  de  bomine 
illo  quod  volimtale  spontanca  pro  gencre  bumano 
nioriem  susceperit  redimendo.  Nunc  aulcin  de  co 
tecum  loqui  volo,  quod,  sicut  in  tux  fidei  cxposi- 
tione  dixisti,  die  resurrexit  lerllo.  Ei  benc  quidciii 
esse  poluit,  cum  deitatis  plenitudo,  ul  dicis,  in  ipso 
babilaverit  (Cot,  ii),  cgeterosqtie  mortuos  viLx  red- 
diderii,  ui  seipsum  resitscilnverii.  Sed  boc  rnodo 


neret,  partiqiie  Roboam  adbxrerel,  et  ila  digniia-  p  qux*ro  a  le  si,  postqusm  resurrexit,  Dcus  ct  bonio 
tem  susm  Jeroboaiu  amitteret,  sicul  eadein  Scri-     ut  priiis  fuerii,  iiecne? 


ptura  docet,  dicens  :  Dixitque  Jeroboam  tn  corde  $uo : 
^unc  revertetur  regnum  ad  domum  David^  $i  asccti- 
derit  populu$  i$te  ut  facial  $acri/icia  in  domo  Domi^ 
tit  in  Hieru$alem^  et  convertetur  cor  poputi  huju$ 
ad  Dominum  $uum  Roboam  regem  Juda^  inierficient' 
que  me  et  revertenlur  ad  euni.  Et  cogitato  con$iliOf 
fecit  duo$  vitulas  aureo$,  et  dixit  ei$ :  Notite  uttra 
a$cendere  Oieru$aiem.  Ecce  dii  lui,  hraet^  qni  edu- 
xerunt  te  de  lerra  jEgypii  (III  l\eg.  xii).  Cum  au- 
iem  el  ipse  Jeroboam,  ei  proceres  sui,  sapientia 
multa  essent  prsediti,  tum  per  Salomonem  qoi  prse- 
cesseral,  qui  omnlum  etpraecedeniium  et  sequentinm 
se,  teste  Scriptura,  sapientissimus  fuerat  (///  Reg. 


Petrits.  Credo  procul  duhio  qula  sic  fuit.  Cum 
enim  ejtis  anima  a  corpore  dissolula  ad  inferos 
ui  inde  bonos  eriperet  desrcndit,  nunqiiam  ab  ea 
divinitas  ipsa  recessit.  Unde  el  ciim  ad  corpus  re- 
nieavit,  scmpcr  cum  ca  permansit,  quare  et  liinc 
et  nuuc  et  usque  in  aeiernuni  et  bomo  et  Deus  eni. 

MoYscs.  Satis  reor  quia  sic  credas,  sed  re>iat 
adliuc  uaum  de  quo  mibi  volo  respondcas.  Cuni 
eniin  non  ob  allam  causain  quain  iit  filios  Adam  de 
diaboli  jugo  eriperei  carnein  susceperii,  postquam, 
ui  dicis,  illud  coroplevii,  ui  voluii,  quare  iierusr 
corporis  se  gravitate  impedivit? 

Petbus.  Corpiis  quidem  Chrisii  subtile  fuit,  el  ab 


iv),  tum  per  pacem  ipsius  tempore  Salomonis  ma-  d  onini  peccato  mundissimum  (l$ai.  liii  ;  /  Petr.  ii). 


gna  exstiierat,  qiix  ad  discendum  sapientiam,  op- 
portunitalem  magna  prxstat,  paiei  profecio,  quia, 
sicut  diximus,  per  invidiam  et  limorem  regni  sui 
adinitietidi  hoc  fecerinl.  Mirari  igiiur  non  debc;, 
si  legls  doctores  et  Scriboe  invidiae  vcneno  Cbristum 
occiderint,  cuin  per  eum  gloriam  ei  dignitaicin 
suam  amissuros  se  esse  timuerunt. 

MovsES.  Verisiniile  est  quod  dicis.  Yerumtamen 
adbuc  etiam  miror  vebementcr,  licet  de  eodem 
altbl  quaesierim,  iniror,  inquam,  cum  a  Deo.secun* 
dtim  quod  dicis  potcns  exstiierit,  cur  se  statim  non 
viitdicaTeriu 

Petkos.  Hoc  nempe  sua  magna  bonitale  fecii  ct 
misericordia.  £i  boc  percepimus  nos  ex  verbis 
Patrol.  CLVH. 


Neqiic  cnim  vci  primi  parentis  Adae,  vel  ex  seipso 
aliquod  contraxit  peccaiuni ,  et  cuin  tale  fucril, 
nunquid  mori  debuit,  cum  el  Adam,  nonnisi  propter 
peccatum  obierit,  et  prtrierea  cum  in  eo  deitas  ba- 
bitaverii  ? 

MoTSEs.  Non. 

Petrus.  Cum  ergo  nullam  ob  culparo,  qnaro  ad- 
misisset,  imo  pro  salvandis  suis  solummodo  mortem 
suscepit,  nunqnid  non  merito  resuauivikri  debuit  ? 

MovsES.  Ordo  snnc  ralionis  sic  exlgit.  Sed  cur 
adeo  suscitari  festinavii,  et  non  qnousque  boni  qui 
niortui  siint,  alii  suscitentiir  in  fine  mundi  (/  Cor., 
XV ;  Mattti,  xxv),  exspcctavil? 

Petrus.  Alii  nnmque  mortui  peccata  in  mundo 


g^,  PETIU  ALPHO^SI  E\ 

Uio  pluni  (•omuiisoniiil,  quiii  el  pro  Ato  delicto  A 
niorlcui,  poiiiain  sciliccl  peccali,  susceperunl,  iileo- 
que  qwoiisque  Deo  placueril  susciuri  nou  poleruul, 
illc  aiilem  uec  Aite,  nec  aliud,  ul  diximHS.  peccaluni 
liabuil,  imo  sponle  sua,  el  pro  nosira  redempiioue, 
die  quidcm  una  occubuil,  alia  vero  ad  infernum, 
ul  inde  bouos  educerel,  ipse  descendil.  Cuni  ergo 
omnia  propier  qnae  veneral  jam  complesset,  nec 
forel  uUerius,  ul  ila  dicain,  quod  faclurus  essel, 
merilo  dic  terlia  resurrexit.  Prccterea  eiiain  Enocli 
et  Elias,  quia  sancli  viri  ac  digui  fuerunl,  sicut 
credimus  elnos  et  vos,  adhuc  vivunt  (Gen.  v;  IV 
Heg.  ii),  cl  licet  in  fme  mundi  moriluri,  statim  ta- 
men  propler  sanclliatem  suam  resurrecturi  sunt. 
Quod  cum  ita  sil,  corpus  Christi  quod  sanctissi- 
mum  omnium  et  a  peccato  mundissimum  fuit,  sla-  B 
lim  ut  voluil  suscitari  non  debuit?  Ideo  eliam  euni 
suscitari  necesse  fuit,  ui  sicut  per  mortem  suam 
dcscendens  ad  inferos  de  jure  diaboli  moriuos  libe- 
ravit,  ita  el  per  resurrectionem  suam  ('.e  ejusdem 
diaboli  manu,  vcnturos  liberaret,  quia  cum  eum 
rcsurrexisse  awdiunl,  credunt,  et  de  jugo  ipsius  iia 
exeunt. 

MovsES.  Ralio  est  quod  dicis.  Sed  posses  tu  ali- 
qua  prophelarum  auctoritale  quod  suscitari  deberet 
ostendcre  ? 

'PetRos.  Possum  uiique.  Dicit  nanniue  David  in 
psaluio  :  Die$  $uper  dies  regis  adjiciesj  anno$  ejus 
nsque  indiem  generationis  el  generationis  (P8aUj.x). 
De  quo  etiam  regc  ista  nisi  de  Christo  dici  potiiit  C 
prophelia?  Per  dies  quippe  regis,  definiium  lempus 
4(U0  anle  passionem  Chiislus  iu  mundo  vi\it,  nolari 
Prophcta  vohiii;  pcr  dies  aulem  quos  super  dies 
rcgis  adjiciendos  esse  dixil,  quos  et  sine  delermi- 
nalione  posuii,  tcuipus  post  ejus  resurreclionem 
iiitcllcxil,  quod  ct  ftne  cariturum  esse  signavit,  cum 
uddidit,  annos  ejus  usque  in  diem  generationis  et  ge- 
nerationis.  lii  Isaia  qnoque  Jegilur :  Nunc  consur^ 
gam,  dicit  Dominus,nunc  exaltabor,  nunc  snblevabvr 
{Isa.  xxiiii).  Et  hic  tria  Domiiius  intelligi  voluit. 
Quod  eiiam  ait :  Nunc  con$urgam^  de  resurrectionc 
sui  corporis,  de  morte  dixil,  quod  autem  sequitur: 
Nunc  exaitabor,  dc  ascensu  suo  in  ccelum  inlulit, 
lerliinn  vcro,  quod  est :  Nunc  $ubievabor,  dc  exalta- 
lione  et  gloria  in  se  credentium  addidit. 

MoTSES.  Quandoquidein  de  asccnsionc  inenlioiiem 
fecisli,  ct  cgo  janidudum  de  huc  qnxTCrc  disposui, 
liunc  dc  eo,  si  placcl,  qualitcr  factuni  crcdas  niilii 
)K)stnlo  rcspondcri.  Prohibct  namque  ratio  ponde- 
rosam  rcm  super  levem  vel  ascendcre  vel  su:>ii- 
iiori. 

Petrus.  Fides  profeclo  mea  esl  quod  iii  ccelum 
ascenderit,  crcdo  eiiam  quia  suas  virlus  omiiipolcn- 
i]x  tanta  sit  qiiod  quocunque  modo  factum  fueril, 
possibilc  fuil  essc  ut  plucuit.  Quod  si  inde  cuin  fi- 
dcli  aliquo  agerein,  aliud  sane  non  rcsponderein. 
Quia  vero  lu  incrcdulus  es,  et  nil  nisi  grossum  quid, 
cl  quod  quasi  pnlpari  possil  iiiteliigis,  idco  aliquan- 


JCDiEO  CIIUISTIAM  C52 

tulum  grossius   tibi  rcspou.Icbo,  ct  quia  pcr  hoc 
boni  aliquid  credilurum  tc  cssc  dcsidcro. 
MoTSES.  Ut  sic  facias  cxpostulo. 
Petbus.  Nosti  itaque  quod  auser  ei  gallina,  pass^r 
ot  aliuida  de  quatuor  elemenlis  omncs  facti  sunt,  *A 
alas  habenl? 
MovsBS.  Uiiquc  novi. 

Petrcs.  Dic  crgo  passcr  cf  alanda  cur  adco  sur- 
sum  volando  ascendunl,  anser  autcm  el  gallina  si- 
militer  faccre  non  possunt  ? 

MoYSES.  Quia  ct  illi  sunt  parvt  corporis,  et  idro 
leviores,  el  isti  majores»  cl  pro|>tcr  hoc  pondero- 
siorcs. 

Petrcs.  Si  cx  quanlitale  Icvilas  provcnii,  quarc 
viillur  vel  aquila  cum  omnibus  his  major  sit,  suhii- 
inius  omnibus  volando  conscendit  ? 

MoYSES.  Quia  de  clcmentis  sublilius  composiiuin 
est  corpuH. 

Petrus.  El  licet  Icvc  sit  ct  subtilc,  quid  «st  quod 
corpus  iliud  sursum  facit  condcscendcrc  ? 

MovsES.  Procul  dubio  spiritus ,  sine  quo  non 
solum  non  volarc,  sed  ncc  movcri  possci  ullateniifl. 
Petrus.  Cum  igitur  Chrisii  corpiispost  resurre- 
clioncm  Icvissimuro  ct  subtilissimum  fucrit,  quipp« 
cum  in  mortc  omnem  ponderositatem  ct  spissiiuiii- 
ncm  amiscrit,  ctijus  rci  argumentum  est  quod  uite- 
rius  nec  cibo  nec  potu  indiguil;  cum,  inquam,  ln!e 
fuerit,  et  spiritum,  id  cst  aniiuaro  sccum  habuerit, 
ct  praeterea  dcitatcm,  quoe  oinnibus  carnis  spirili- 
bus  Moysc  atiestantc  dominaiur  et  praecellit,  nim- 
quid  iioii  in  coeluin,  cum  placuit,  ascendere  potuil? 
Item  de  Elia  ,  cujus  corpus  nullain  per  niorlein 
sublilitalcm  suscepit,  ct  lamen  coram  discipulo 
suo  Elisco  in  alluin  ascendil,  quomodo  credis  raiio- 
nabilitcr  et  secundum  physicain  faclum  fuil  ? 

HovsES.  Elias  sanc  multum  jejunavii,  ct  paruin 
comedit,  nndc  et  corpus  suum  levitalem  ct  sublili- 
tatem  lantam  accepit,  quod  usquc  in  aereni  con- 
scendcre  potuil,  iibi  ctiam  ct  angeli  euin  accepr- 
runt,  et  quo  Deo  placuit  deportaverunt  (lY  Heg. 

lU  IV). 

Petrus.  Cum  ergo  corpus  Chrisii  et  per  inorieiu 
subtilc  factum  sil,  ct  per  hoc  quod  posi  resurrectio- 
iiein  neocssitale  aliqua  nec  inanducavit  nec  Iiihit, 
qiiin  ei  deiiatis  plenlludiiiem ,  quse  super  angelos 
csl  iii  se  habneril,  cur,  sicut  diximns,  conscendere 
iii  coelum  nequivit  ?  Sed  et  ratio  cs>t  quod  asccnde- 
rii.  Si  enim  lociim,  iii  quo  Moyses  stabat  cum  sibi 
iii  riiUo  appariiit  Doiuinus  propter  Ticiniialeni  suain 
Uorx  unius  sanclum  Dominus  appcllal  ei  proper 
cjus  saiictitatcin  Moysi  impcral,  ut  sua  caiceauuMUa 
solvat,  diceus:  Soive  caiceamentum  de  pedibusius; 
locu$  enim  in  quo  $ta$  terra  eancta  est  (Eiod,  iiij« 
corpiis  Chrisli  in  quo  divinitatis  plenitudo  non 
moinentaneo,  scd  percnnitcr  babitavil,  nunquid  in 
sordibus  inundi  hojus  post  resurrectioncm  reinancre 
debuit?  Imo  justa,  ut  dixiintis,  ratioiie,  euin  desc- 
ruit,  sursuinquc  in  coelum  consccndit. 

MoYSES,  Apeiia  qui»Iem  raliouc  hoc  prubasli,  ci 


6» 


DIALOr.1. 


m 


Uona  siiiiilia  iii(Itixi.sli.  Sed  pDlerit  aliqiia  dc  asceusii  A  seinper  crediiliis  fiierit,  ciir  sicul  in  aliig  siiper  hoc 
ejus  iii  propbeiis  aiiclorilas  itiveniri  ? 

ETRus.  Poieril  iiliqiic.  Iii  Genesi  nainqiie  legi- 
mus  Doininnin  super  hnc  locutum  fuisse  aii  Abra- 
ham,  licel  oc«Milie.  Scripluin  eiiim  esl :  Et  produxil 
illum  (oran,  eliiixit  illi :  Aipice  in  cvlum  el  tmmera 
.  UellttSf  $i  poierii  dinumerare  iHa».  Et  dixit :  Sic  erit 
semen  tuum,  Et  credidit  Abraham  Dee,  et  wstimalum 
e$t  iUi  ad  justitiam  {Gen.  xv).  Sed  die,  o  Moyses» 
quid  esl  quod  ail,  produxit  iilum  forasf  Qiiare  enim 
lioc  fecil?  Nuiiquid  inlus  ul  foris  Ahrahaui  iion 
sciebat,  quod  stcllas  nninerare  non  polerat?  Tel 
nunqnid  Deus  si  vellel  inlus  ei  ul  foris  quod  dixit 
dicere  non  valeret  ?  Item,  cuin  ail,  sic  erit  semen 
totim,  qiiare  non  dixit,  faciain  seitieii  tuuin  siciit 
stellas  ctisli ,  si  polest  quis  dinuinerare  steilas  coeli, 
et  seiuen  tuam  dinuiiierabitur,  qucmadmodum  et 
nlibi  dicit :  Faeiam  semen  tuum  tanquam  arenam 
marra,  si  pcte$i  quis  dinumerare  arenam  maris^  et 
semen  tuum  dinumerabitur  7 

MonEs.  In  hec  certe  aliod  nescio,  nisi  quia  sic 
dicere  placuit  Deo. 

PcTRtJS.  Sermonem  quippe  volo  totum  intelligas, 
el  quod  verhuin  aliquod  temere  Scriptura  non  |U)< 
suit  scias.  Qiiod  ilaqoc  scriplum  est,  produxit  iiium 
foras^  duabiis  de  causis  a  Domino  factum  est.  Uiia 
quidem,  ut  ei  cGpli  locum  osteiideret,  quod  per  hoc 
designaiur,  quod  est  aspice  cmlum  (Gen.  v).  Altera 
vero  ut  stellarum  inullitudinein,  et  hoc  est  quod  di- 
cil,  numera  stellas^  n  poteris  dinumerare  illas. 
autem  sequitur :  sic  erit  semen  <iium,  in  Hebraico 
quideui  iionilur  lale  verbum  quod  in  Lalino  et  hnc 
reddil  et  sic^  eo  scilicet  quod  et  locuin  et  similiiu- 
dinero  signilicat.  Si  enim  tale  ponere  vellet,  quo<l 
loeum  tantniuinodo  signiGcarct,  run ,  henna^  uti* 
que  diceret :  si  vero  tale  quod  solum  sic  rcdderet, 
rCD,  caclta^  posuisset.  Per  hoc  igilur  qiiod  ibi  .13,  co 
liosiiit,  iiotari  voluit  et  lociim,  in  quo  fuluniin  erat 
Abrabae  senien,  Chrislus  videlicet  post  suain  asceii- 
sionem,  et  ipsiiis  seroinis  muliitudinero. 

MoTSES.  Illiid  scio  ego  qiiod  co  Hcbrsiice ,  Latine 
%ic  reddat,  sed  nusquam  puto  locum  significat. 

Pbtbds.  Facit  utique :  In  Exodo  namque  legitnr 


tacuir,  siinilitcr  non  tacuii  et  hic? 

MoYSES.  Nescio,  sed  sic  dicit. 

Petbus.  Nnnquid  non  supra  diximus,  qiiod  ver- 
bum  aliquod  teinere  Scriplura  non  |io8uit? 

MoYSfis.  Dic  ergo  tu,  quare  hoc  dixerit. 

Petaus.  Proreclo  quia  contra  osum  erat  et  in- 
crcdihilis  ilia  proiiiibSio,  de  ascensu  scininis  siii 
iii  coelum ,  idco  addiliir  ad  oslendendain  ejus  s:in  - 
cti la lem  :  CfedtJtl  Ahraliam  Deo.  Quia  vero,cir.ii 
non  foret  mirum  si  dnbitaret,  iion  lainen  dubitavii, 
sed  creilidil,  ideo  sequitiir,  et  (estimatum  est  illi  ad 
juslitiam,  Sed  et  David  in  psaimodeChristi  ascensn 
loqtiiliir,  ciim  referl  quod  de  scinine  siio  a  Doiniiw» 
proinillitiir :  Semen,  inqiiit»  ejus  in  aHernum  ttiaiie- 
6i7,  et  thronus  ejns  sicut  sol  in  conspectu  meo^et 
sicut  luna  perfecta  in  ceternnm^  et  teslis  in  ccelo  ftdetis 
semper  (PsaL  lxxxviii).  IIa'C  aiitem  promissio  rniiiie 
facta  propter  aliquem  de  semine  David  pnetcr  Clin- 
stiiin,  an  de  Christo  solum  ? 

MoYSEs.  Ciim  mihi  nulluin  snrgat  prolicuum  ex 
contradicendo ,  rcvcra  propter  Christum  factHiii 
fuisse  non  abnego.  Inde  eniin  argumentum  est  quod 
promissionem  illam,  qux  David  a  Doinino  facta  esl, 
de  semiiie  suo  alio  quam  dc  Chrislo  comitalur  sem- 
per  conditio,*  sicut  in  libro  Regnm  invenimus  teriio« 
quod  Davidy  cuiii  jam  appropinquarent  dies  morlis 
611»,  casligans  S.iloinonem  flltuin,  iiiquit  ad  eum  : 
Confortare  et  eslo  viV,  etc,  statiroque  causam  cur 
eum  castigarei,  adjunxit,  diceiis :  Si  custodierint  fuii 
Quod  t.  ^^1  ^^^j  meam ,  et  ambulaverint  coram  me  in  wri- 
tate  in  loto  corde  suo^  et  in  omni  anima  sua,  non  au- 
feretur  tibi  virde  solio  hrael  (l/f  Reg.  ii).  Proroissio 
antem  illa,  quae  sibi  de  Christo  est  facta,  etsi  filii 
lui  peccarent  ntique  punirentur ,  sed  lamen  promit* 
titur  esse  complenda,  sicnt  in  eodem  legitur  psalmo : 
Si  autem  dereliquerint  fHii  ejus  iegem  meamf  et  in 
jttdiciis  meis  non  ambulaverint,  sijustilias  meas  pro- 
fanaverint,  ei  mandata  mea  non  custodierint^  visitabo 
in  virga  iniquitates  eorum,  et  in  verberibus  peccata 
eorum ;  misericordiam  autem  meam  non  dispergam  ab 
£0,  et  quce  procedunt  de  labiis  meis^  non  faciam  irrita 
(Psal.  Lxxwni). 

Petrus.  Benc  dixisii,  et  l»ene  Scripturas  intelll- 


de  Moyse  qiiod  vidit  virum  JEgyptium  perculientem  [)  gere  te  demonstrasti,  et  contrarium  nulloro  posuisli. 


qnemdam  de  Hebrteis  fratribus  suis»  Cumque  circnni' 
tpexissel  huc  atque  iiiuc ,  nuliumqite  adesse  vidisset^ 
percussum  JEgyptium  abscondit  sabulo  (Exod,  ii). 
l!bi  enim  hue  atque  illuc  ponilur,  in  Hebraico  qiii- 
dem  invenies  co  et  co.  Sed  ad  hiijiis  senlenti:e  coii- 
Annalioneiii  sequilur  in  eodem :  Credidlt  Abraham 
Deo^  et  wstimatum  est  illi  ad  justitiam  (Gen.  xv). 
Quare  enim  in  hac  promissione  credidit  Abraham 
Iho  phis  qiiam  in  aliis  proniissionibus  quae  sibi 
faclae  sunl  a  Deo? 

MoYSEs.  In  omnihus  profccto  credidit,  qui  incre- 
dulus  nunqnam  fuil. 

Petrcs.  Et  quare  in  singiilis  promissionihus  non 
dicit  Scriolura  qiiia  credidit  Deo,  sicut  bic;  vel  cuni 


Sed  Chrislus  quomodo  i n  teternum  manebit^  nisi  Deus 
erit,  et  thronus  ejus  sicui  sot  vel  luna  in  conspectu 
Domini  erit,  ei  ipse  testis  in  cceio  fidelis  seropcr,  nifti 
in  ccelo  sit?  Christum  itaqiie  Psalmista  in  coelum 
fore  ascensurum  designavit.  Hoc  autem  facere 
quisqunm  iil  credimus  non  posset,  nisi  et  Dcns  et 
homo  essei. 

MoY«ES.  Sermonis  profecio  mihi  videtur  sic  exigit 
ordo. 

Petrus.  Ilem  David  alihi  in  psnlino  de  eoileni  : 
Exsurge ,  gloria  mea ,  exsurge,  psalterium  ei  cithura^ 
exsurgam  dilucuio.  Exaltare  super  coslos^  Deus,  et 
superomnem  terram  gloria  tua  (Psal.  lvi).  Hicquippe 
David  et  Chrisii  resurreciionem  iusiuual,  et  asccu- 


655 


PETIU  ALPHONSl  EX  JUD-EO  CimiSTIANI 


656 


wncni,  el  qii«sdain  Mlia.  Qiiod  eniin  ail :  Exsurge,  j^  sorvitntem  ipsi  proinitlil ,  palcl  profeclo,  qiiia  judi' 


gtoria  mea,  Cbrisli  resurreclionem  designat.  Ac  si 
diceret :  Exsurgei  de  morte  Clirislns  (]iii  cst  gloria 
jnea.  Illud  auteni  quod  esl :  Exsnrge^  psaltermm  et 
cHhara,  propier  gaudium  iiitnlil,  el  Lclitiam  qiiae  ex 
Christi  resurrectione  fueranl  provenuirj,  qux  beiie 
per  psalteriuin  designanlur,  et  eitbaram,  cuin  lem- 
t>ore  prosperitalis  el  luetitiai  bujusmodi  exerceaniur 
iiisirumenia.  Ac  si  dicercl:  Cbrisio  resurgenle,  omne 
i-um  eogaudium  exsurget  atque  Ijelitia.  Per  iertiuin 
vcro  quod  esi :  Exiurgam  diluculby  ubi  supplendum 
csi  in  diluculo  ,  noialur  quia  ipse  David  de  lenebris 
inrerni  eripienduseral  resurgente  Cbrisio.  Sic  nam- 
que  bic  per  diluculum  inieliigimus  lucein ,  sicut 
multis  in  locis  per  nomen  quod  esl  vesper,  ienebras 
inieliigere  solemus  el  noctem.  Ac  si  aperte  diceret : 
Chrisio  resurgenie,  exsurgam  ei  ego  de  icncbris 
cumeo  in  gloria  ei  magna  luce.  Quarium  autem  quod 
dixil :  Exallare  super  coslos,  Deus,  et  super  omuem 
terram  gloria  tua,  de  exaliaiione  ei  ascciisu  Cbrisii 
in  coelum  addidii,  de  quo  ascensu  per  ioiiim  sibi 
inunduni  provenire  debebai  gioria.  Quasi  dicerct  : 
Exaltaberis  super  ccelos  ct  ascendes,  ei  indo  tibi 
per  ioiain  ierrain  accumulabilur  gloria.  Qiiod  vero 
dixii,  DeuSf  necessario  de  Cbrisio  inieiligimus,  qui 
€l  bomo  fuil  et  Detis.  Purus  enim  Deiis  cum  nec  dd 
loco  ad  locummoveaiur,  proculdubio  nec  dcscendit, 
iicc  ascendii  aui  exaliaiiir. 

MoYSES.  Sufficii,  faieor  qiiod  de  ascensu  dixlsii. 
6ed  in  tnae  fidei  exposiiione  adhuc  unum  teligisii, 
videlicet  quod  vivos  judicare  ei  moriuos  vcnlurus 
sitindiejudicii.  Ciijus  rei  nec  argumentum  nec  ra- 
tionem  expostulo.  Si  enim,  ui  crediiis,  et  Deus  esi 
ei  hoino»  satis  eum  judicem  eiiam  mun:li  csse  con- 
cedo.  Sedbabes  tualiquain  deScripturaaiicloritaiein 
buper  eo? 

Pbtbiis.  I3tique  babeo.  Sic  namque  legimus  ia 
Danielis  libro  :  Aspiciebam  donec  throni  positi  sunt^ 
€t  Aniiquus  dierum  sedit  (Dan.  vu).  Ei  postea  in 
eodein :  Judicium  sedit^  et  libri  aperti  sunt.  Deiiide 
eiiam  in  eadem  visione  :  Aspiciebam  ergo ,  iiiquit, 
in  mione  noctis^  et  ecce  cum  nubibus  coeli  quasi  Filius 
hominis  veniebat,  et  usque  ad  Antiquum  dieriim  per- 
venilf  in  conspectu  ejus  oblulerunl  eum^  et  dtdit  ei 


.ciiim  omnioni  in  mundi  consummaiione  sibi  con- 

ccssiim  sil.  Per  hoc  eiiam  quod  esi,  potestas  ejns 

citerna  qute  non  auferetur ,  et  regnum  ejus  qiiod  fion 

corrumpetur,  qiiod  tantum  ad  regnum  divinum  per- 

iinei,et  per  illud  quod  pra^cedit,  quasi  Filius  homims 

veniebat,  procol  dubio  innnitur,  quod  illc  coi  jadi- 

ciiim  ac  regnum  tale  dabatur,  Cliristus  est,  qtii  et 

Deus,  ui  diximus,  ei  homo  fuiuriis  crat.  Concedat 

auleni  iibi,  amice,  Dominus,  ut  tii  in  judicio  illo  eo> 

rum  qui  in  parte  dextera  collocandi  sunt  (ibid,),  sit 

unus.  Amen. 

TITLLUS  Xn 

Quod  lex  Christianorum  legi  Motjst   non  est  eon- 
traria, 

B     MoTSEs.  Ilacienus  de  singulis  tuae  crndelllatis  pQr- 

iibus  siiflicienter  disputatum  esi,  sed  m  dispiitaiionis 

cxordio  unum  adhuc  dixisti,   vidtlicet  qnod  hora 

liaptisntaiis  lui  apostolos  credidisil  de  qoa  crediili- 

tale  quid  sii  roibi  postulo  responderi,  utrani  scilicei 

eos   bonos  el  sanctos  credas    tantummodo  \iros 

exsliiissc,  vel  quod  praedicarunt   veroin  fuisse,  et 

qiiod  ipsi  crediderunt  le  eiiam  credere. 

Petrus.  Dinimque  profecto  credo  ego,  et  eos  san- 
cios  fuisse,  et  ▼ernm  peromnia  pracdicasse,  etquod 
praHiicaruni,  operor  pro  meo  posse. 

MoYSES.  Jam  in  laqueum  decidisii  ,  de  qiio  iion 
poteris  expediri.  Cum  enim  in  principio  de  Ieg5 
quxsissem  Moysi,  si  eam  ut  abipso  data  cst  observa- 
Q  res,  quam  transgressus  esse  Tidebaris  mihi,  lo  qui- 
dem  eam  te  complere ,  veraciier  observare,  ei  per 
reciissimas  ejus  semitas  recio  gressii  incedere  re- 
spondisii.  Ille  etiam  quem  Cbristum  diciiis,  eani  per 
omnia  conservavit,  sicut  testaiur  ipso  cuin  dicit : 
Quia  legem  non  solvere^  sed  adimiAere  veni  (tf/i/M. 
v).  Apostoii  autera  quos  ie  asseris  credidisse,  edm 
dissolverunt,  ct  prxcepiis  ejus  alia  coniraria  prx- 
ceperunt  (Gal,  iv).  Quare,  cum  eoriim  iliuddiiis, 
uniim  quid  ei  cjiis  contrarium  credere  videris. 

Petrus.  Aposioli  sane  veri  discipuli  Cbrisii  fue- 
ruiii,  ei  quidquid  pra^dicarunt  per  Christuin  utiqne 
feccruiii,  et  iegem  Moysi  non  solverunt»  sed  adiai- 
pleriini 


potestatem,  et  honoretn.et  regiium,  et  omnes  populi,         Mo^^es.  El  quomodo  scire  poierimns  qood  pcr 
/rt6w  et  lingua  servient  ei.  Potestas  ejus  po(«(ai  *^  C^^ristum  iliam  pradicaruni ,  cura  notum  sil  q  Jod 

iiullam  nisi  posi  moriem  ejusprxdicationem  fecerum? 


wtema  qum  non  auferetur^  et  regnum  ejns  tion  cor^ 
rtmpetur  (ibid.).  Anliquiis  quippe  dieruin  qiii  sedil, 
Dciis  Paier  est.  Per  hoc  vero  quod  dixit  :  Judicium 
hedit^  et  libri  aperti  lUfi/,  judicium  dcsignaiur,  quod 
ni  line  mtndi  est  futurum ,  in  quo  quasi  in  libris 
scripia  disculienlur  inerita  singulorum  (Afafl/i.  xxv). 
Qoi  aotem  cum  nubibus  coeli  veniebat,  Christus  est, 
(|ui  recle  non  Filius  liominis  absoluie,  sed  ^^tiaxi  Fi- 
liuM  hominii  diciiur,  quia  non  de  palre  carnali  et 
inaire,  iino  de  virgiiie  ei  Deo  Patre  naius  est.  Per 
Aoc  vero  quod  paraio  judicio,  et  apertis  libris,  An» 
tiquui  dierum  et  potestatem^  et  honorem,  et  regnnm 
dcdit^  ei  omnium  populurum,  iribuum  ac  linguarum 


Petrus.  Quomodo  auiem  inde  possemus  dobitarc, 
ciiin  sciamiis  eos  nibil  aliud  quam  Christum  et  pne- 
cepia  ejus  prapcicasse?  Quod  enim  et  eum  etejiis 
praecepta  praedicarunt,  argumenium  est  quod  ipsi 
uiejusridein  dilatareni*  diversas  et  longinqiias  lerr:ifc 
nudipedes  peiierunl,siiiin,famem,  nudhatem,  frigus 
simul  ct  calorem,  angusiiam  ei  luborem,  flagra  «i 
occisionem  ob  ejus  confessionein  fere  onines  periu- 
lerunl.  Nam  quomodo  h«c  pro  co  poiuiss*tnt  siisii- 
nere,  et  praecepiis  cjus  conlrarii  vcl  inobcdienies 
existere? 

MoTSKs.  Si,  ui  dicis,  nec  a  Cbrislo  dissenseruui 


»57 


DIALOGI. 


e5« 


nposloli,  nce  dinslws  in  aliquo  a  lcge  Moysi,  cur  A  nalioiieni,  iPe .  qiii  decinia  scplimi  mcnsis  die  non 


crgo  Moysi  ronlrarii  fiierunt  aposloli  ? 
pETHus.  El  in  quo  invejiientur  contrarii? 
iMoYSES.  iii  cunctis. 

Petrus.  Ntmiuin  (lixisli.Ipsi  enim  jcjunium^elee- 
mosynam  ac  misericordiam  prasdicarunt,  Dcum  su- 
per  omnia  et  proximum  ut  se  diligi  pr»ceperiint, 
bomicidia,  roruicationes,  furla.  (estimonia  falsa, 
ifividiain,  et  alia  viiia  qux  ratio  abhorrel,  el  Moyscs 
prohibet,  ipsi  etiam  prohibuenml  {Ephei.  v;  liom. 
vi).  Quomodo  ergo  dicis  quia  Moysi  in  cunctis  con- 
•    trarii  fuerunt? 

M0Y8ES.  Si   in  siipradiclis  Moysi  consenseriiiil ,, 
quare   in   quibusdam    aliis  ab    eodem    discordu- 
runl  ? 
Pethus.  In  quibus? 

MoTSEs.  Primum  est  quod  circumcisionem,  quaui 
ei  Abrahae  ei  Moysi  Deus  pneeepit,  et  Christus  eliam 
qiiem  dicilis  rircuracisus  foit,  aposloli  poslposue- 
runt,  quin  et  fleri'  prohibuerunt  (Gai,  v). 

Petrus.  Prius  de  hac  circumcisione  quare  et  ad 
qiiam  ulilitalem  prsecepla  sit  intueri  debemus,  et 
tunc  justuin  an  injuslum  sit  quod  aposloii  fecerunt, 
nidius  agnoscemus. 
M0TSE8.  Placet. 

Petrus.  Dic  lu  ergo,  circumcisio  illa  quam  ulili- 
tatem  credis  poterat  alTerre,  vel  quare  fteri  prjccepla 
esl  ocuva  die?  (Gen.  xvii;  Levil.  xii.) 

Motses.  De  ocuva  profecto  die  oaiisam  nullain 
itisi  placitum  Dei  scio.  Utililatem  autem  afferebat, 
quia  salvationis  erat  occasio. 

Pstrus.  Cx  verbis  igitur  tuis  perpenditur  qiiod 
qailibet  qoavis  die  circumcisus  sit  salvabitur,  et  ita 
iiicassum  et  absque  proHcuo  die  octava  fieri  jubelur. 
Sed  et  alhid  quaerere  placet.  Circumcisio  illa  utrum 
alift  re  ad  salvationem  indiget,  vel  ipsa  sola  salva- 
lione  conferre  valet? 

HoTSEs.  Alia  utique  indiget,  quia  ad  salvationem 
perfectam,  praeter  circumcislonemy  legein  Moysi 
coDipleri  oportet,  et  nioduin  quo  fiai  potcs  audire, 
si  placet.  Si  eniin  quis  et  circumcisus  fuerit,  et 
Jegem  totam  fldeliter  custodierit,  procul  dubio  salvus 
erit.  SiTerocircumcisus  erit,  et  legein  in  quibusdam 
non  observare  praesumpserit,  supplicia  quideni  pro 
transgressione  sustinebit,  sed  inde  tamen  ad  salva- 
tionerii  transibit.  Quod  si  totam  legem  servaverit, 
circnmcisus  autem  non  fuerit,  pernull:s  qu;e  patia- 
tur  supplicia  Silvari  ollalenus  poterit. 

PETftos.  Unde  vobis  hujnsmodi  credulitas  venit, 
cam  nec  Abrahae  nec  Moysi  Deus  illud  unquam 
promiserit,  nec  propheta  ullas  boc  unquam  diie- 
rit? 

MoYSES.  Nos  illod  quippe  intelligimus  ex  verbis 
qoap  ad  Abraham  dicit  Domtnus :  Maicului^  inquit, 
qui  non  eircumcidetttr  carne  praputii  lul,  diaperiet 
anima  illa  dt  genere  suo  (Gen.  xvn).  Per  hoc  eiiiin 
iiimiiiur  quod  qui  circumcisus  fuerit  non  pcribit, 
iiuo  salvabitur* 

PcTRVS.  Secundum  btijus  auctoritaiis  tu9R  expla* 


jcjunaverit,  licet  circumcisus  sit,  niillam  tamen  ha- 
bebit  salvationem.  Sic  enim  Kcriptum  esi  in  Levi- 
lico :  Omhii  anima  quw  afjUcta  non  fuerit  die  hoc^ 
peribit  de  populis  suii  (Lev»  xxiii).  Q^iod,  si  propter 
lioc  peribit,  circiimcisio  procul  dubio  iion  valcbit 

MoTSES.  Iloc  certe  vidctur  raiio. 

Petrus.  Quid  ergo  dicis  de  Adam,  Seth,  Enoeh, 
Mathiisale,  r^oe  et  filio  ejus  Sem,  ei  aliis  multis 
quos  nequaquam  circumcisos,  et  lainen  fuisse  credi- 
mus  salvatos? 

MoTSEs.  Siquidem  ,  antequain  circunicisio  pras- 
ciperetur,  fuerunt,  et  ideo  sine  ea  salvari  potue- 
runL 

Petros.  Et  quid  dices  de  Job  et  soeiis  ejus,  qoi- 
B  post  circumcisionis  praeceptum  exstitcruni,  et  lioet 
incircurocisi  lamen  salvi  fuerunt : 

AfoTSEs.  Quippe  de  gente  illa  non  fuerunt ,  cui 
datum  erat  circumcisionis  pratceptum. 

Petrcs.  Quidtiaqueprxdictosoranes  fecit  salTOst 

MoTSES.  Nescio  revera,  sed  puto  quia  bona  fidcs 
sua,  et  quibtis  utebantur  sacrificia. 

Petrcs.  Quid  igitur  dicis  de  Isinarl,  cni  prxcept:i 
csl  circumcisio,  Icx  non,  el  cujus  progcnies  usqiio 
hodie  circiimciditur?  Numiuid  cnim  per  circuinci- 
sionem  illam  salvanlur?  Sod  dices  quia  sic,  tunc 
sola  circumcisio  confert  saluleiu,  absqiie  legis  Moysi^ 
complemento.  Si  vero  dices  iion,  libiipsi  contrarius 
eris,  ciim  siiperius  dixeris,  circumcisioncm  caiis:iiu' 
esse  salvaiioiiis. 

M01SES.  Raiio  cst  quod  dicis. 

Petros.  Quid  ilein  judicabis  de  miilieribus  Judai- 
cis  quse  nequeunt  circuincidi,  et  taiuen  creduntiN* 
salvari  t 

M0TSE8.  Ideo  quidem  salvantur,  quod  de  bomini- 
bus  circumcisis  nascuntur. 

Petrus.  Qiiid  ergo  de  Sara  ei  Rcbccca,  Rachel  et 
Lia,  et  uxore  Mojsi  Sephora,  qux  Madianitidis  fuit,. 
et  Ruth,  qiiae  el  omnes,  ut  credimus,  salva;  snnl,  et- 
tamen  de  Judaeis  natac  non  fuerunt?  Si  eniin  salvae^ 
fuiurae  non  essent,  utique  vlri  sut,  qui  et  sancii  et 
propheiae  erant,  eas  pro  uxoribus  non  haberent,  aut 
iii  eis  filios  generarent. 

MoTSES.  De  hoc  sane  tibi  dare  nescio  ego  respon- 
D  sum,  quod  mihi  nniiquam  fuit  osiensum.  Tu  autein 
roihi,  si  nosti,  circnmcisionls  pande  proficuum. 

Petrus.  Circnmcisio  profecto  propter  lioc  data 
fuit,  ut  gens  Domini  ab  aliis  genlibus  discemi  pos 
sei  et  agnosci.  Ad  ciijus  etiam  gentis  majorem  di- 
screiionem,  prxeeptum  esi  et  aliud,  videlicetne  quU 
de  alia  tribu  ducerel  uxorem  (Num.  xxxvt).  El  Unti 
quidem  totiim  praecentum  est,  quia  de  semine  Abrahai 
et  lege  Moysi,  et  Iribu  Juda,Chnstus  venturus  erai, 
ut  videlicet,  cum  veniret,  posset  agnosci,  quia  ipse. 
esset,  el  ne  de  alia  natione  quis  surgvrei,  qui  Chri- 
sium  esse  se  diceret,  et  sic  in  crrorem  mundum: 
dimitierel.  Et  quod  adgentis  discretionem,  mandata 
fuerit  circumcisio,non,ut  dixisti,ad  salvationemduo. 
sanc  habomus  argumenta.  Unumquidem  quod  prxcc- 


m  PKTBI  ALPHONSI  EX  lUDiKO  CIIRISTIANI  Cr.O 

plum  esset,  flcri  octaTa  die,  ei  non  aiuea  propter  licc  A     Moyses.  A  Moyse. 

Pbtrus.  Falsiini  esi.  Ei  inde  diio  liabemiis  argti 


<|iio<lnec  anie  octavam  diem  piier  a  matre  soparatiir, 
nec  formidoiilla  habetiir  ,  quod  aliiscommisceatiir, 
die  autem  ocln?ii  qua  de  ill«i  pollulioiie  mundari 
mulier  ac  lavapi  prjecipitur,  priusquam  hoc  faciat, 
puer  circumcidilor,  ne  reinola  matre  cambialur,  seu 
alius  commisceatur   (Lev.    xii).   Aliiid  vero  quod 
quadraginta  annis,  qutbus  in  deserlo  filii  Israel  mo- 
raii  sunt,  oinnes  qui  ibidem  nali  sunt  circumcisi 
iioii  fuerunt,  ex  quo  antem  ad  tcrram  habitabilem 
venerunt,  ne  aliis  genlibus  n)iscercnliii%  slalhn  per 
Josue  a  Dominb  circumcidi  jussi  suiii,  sicut  inve- 
tiiunt  qui  ipsius  Josu<^  libruin  legont  (/os.  v).  Quod 
aulem  circuincisionem  ,    salvationis  causain    cssc 
dixisti,  ulique  circumcisio  tantum  cansa  non   fuil 
ejus  rei,  imo  etiam  fides  bona,  saerificia  alque  opora 
recla,  et  post  dalam  circurocisionem,  etantea,  sicut 
patel  in  Adaro,  Seth,  Enoeh,  Mathusale,  Noe   et 
Sem,  Job  el  sociis  ejus  alque  Judaicis  mulieribiis, 
qiii  omnes  stne  circumcisione ,  fide  recta  salvati 
Kunt,  ac  bonis  operibus.  Qtiin   etiain  nnllum  prjedi- 
ctorum  salvalionis  generum  salutcm  conferebal,  nisi 
eis  t:4nium  qiii  discretionein  habenies,  Christi  crcdc- 
Lant  adventum,  ct  se  salvari  posse  non  credebant, 
t\h\  per  eum.  Cnm  vero  Chrisios  salvator  scilicet 
quein  exspectabant  advenit,  ut  Moysi  legem  comple- 
ret,  circumcidi  se  voluit,  cl  uteiiam  pcr  hoc  pate- 
8ceret  qnod  de  semine  Abrahap,  et  lege  Moysi,  et 
iribu  Juda,  sicut  pracdiximus,  venire  deberet.  Com- 
pletis  ergo  omnihus  propter  qna:  circunicisio  data 
luit,  jam  nemo  nlterius  rircumcisione,  quia  nec  ge- 
iierisaliqua  discrelione  indignit  (Co/.  iii).  Quisquis 
enini  ad   legem  ChFisti  se  eonferens,  cujuscunque 
generis  ac  lingnae  sit,  fldelis  tantum  esse  velit,  caste- 
ris  Chrislianis  par  existit.  Prxterea,  postquam  ba- 
pllsnius  venit,  cum  ipse  gcneralis  salvatio  virorum 
:ic  inulierura  sit,  jani  idlra  circumcisio  ad  salvatio- 
nem    necessaria  iion   fuit.  Qnoniam   igitur  modis 
oninibiis  osiensiim  est  circuincisionem  post  Christi 
adventuin  necessariam  non  esse,  ideo  palenier  agno- 
scere  poles,  cur  eam  aposioli  nequaquam  (ieri  prae- 
cepere. 

MoYSES.  Et  si  eam  iion  prxceperunt,  quare  ciiam 
fieri  prohibuenint  ? 


n 


mcnu,  unum,  quod  cum  Dominus  Moysi  de  extra- 
iieis  pracepium  daret,  dicens  :  Si  quis  peregritiorum 
in  ve$tram  wluerit  traruire  coloniam^  el  facere  Phase 
Domini^  circumcidetur  prius  omne  mascutiHum  ejus^ 
et  lunc  rite  celebrabit,  eritque  sicul  indigena  terrte 
(Exod,  xif).  U(ique»si  baptismus  luiiciiecessarius 
cssel,  ipsnm  sicut  et  circumcisionem  pnociperei, 
et  cnni  nec  hic  ubi  prajcipue,  sl  veruni  esset  quod 
dieis.  debcrel,  nec  usquani  alibi  indo  mcntionem 
focciit  Moyscs,  vos  iJIum  ab  eo  addidicissc  nulla- 
teiins  approbare  potes.  Alind  vero  argnnicplomest, 
quod  doctores  vestri,  illi  qnidem  i\M\  anle  Cbristum 
fucrunl  nunquain  de  baptismo  illo  qnidquam  locuti 
sunt,  pcr  qiioJ  illuin  a  Muy&e  vos  non  accepissc 
osiemiuni.  Qui  vero  posl  Chrisli  advenluro  fuerunt, 
baplismnm  ab  ipso  didiceruni  el  iia  eum  circuni- 
cisioni  coinmisccirtes.  iu  errorcin  (lopulun»  diroise- 

ruiii. 

MoYsEs.  De  tircnmcisione quod  placet  respondisii. 
Sed  quid  dices  modo  dc  die  Sabbali,  quem  el  mul- 
tis  in  locis  Dominus  per  Moysen  pracepil  observari, 
el  per  seipsuui  loqueiis  ad  filios  Israel  de  roonte 
Siiiai,  et  ciijns  ohservationis  praecepluin  in  tabuli» 
lapideis  fuit  scriplum  ila  :  Memento,  iiiquit  Deus» 
ut  diem  Sabbati  sanctifices?  {Exod.  xx;  DeuL  v.)  El 
causam  subdil  in  sequentibus,  dicens :  Sex  euim 
diebus  fecit  Deus  ctelum  el  terram  et  mare^  et  omnia 
C  qUiV  in  eis  sunt,  et  requievit  in  die  septimo,  Idcirco 
benedixil  Dominus  diem  Sabbuti,  et  s»mciificavit  eum 
(ibid.),  et  prailerea  lapidarc  praecepil ,  qui  noii 
observaveril  illum  {Sum  xv).  Aposloli  autem  eum 
respuerunt,  el  dicm  aliuin  observari  praeccpe- 
runl. 

Petrus.  Sanc  quod  diem  ilUim  Dominus  observari 
prajcepir,  in  exordii  raundi  nieinoriam,  sicul  dixtsti» 
et  rei  cujusdam  alterius  quaj  vcntura  eral  signuni 
fecit. 

MovsES.  El  quae  crat  res  illa  vciitura. 

Petrus.  Adventus  Christi,  qui  emniaopera  sua 
qii«  in  muiido  vivens  patravil,  sexto  dic,  id  cst  die 
Veneris  complevit,  quando  pro  iiobis  morlem  susce- 


;ri  pronioucniii» :  -  . .  ,  c  i  •  .•  •  •• 
Petbcs.  Ideo  iitique  fecere,  ne  reputarent  homi-  ^  P«l.  Die  autem  septimo,  id  esi  d.e  Sabbati  reqmcTil 
.... :.«  ^.  «;.«..««,.;cUni»m  c«ivaiinn*»m      ouiu  ct  omncs  qui  ante  mortem  siiain  in  se  credeu 


nes  ut  baptismum  ita  et  circumcisiooem  salvalionem 
conferre,  vel  circumcisionem,  salvatioiiem  una  cum 
ipso  baptismate,  et  ita  iii  errorem  decidercnt,  siciit 
Nestoriani  et  Jacobiiae,  qui  nuiluin  hominem  salvari 
posse  putant,  nisi  per  utrumque,  el  sicut  vosipsv 
quisquis  bodie  de  exlcrna  progenie  ad  legem  ve- 
slram  voluerit  converti,  si  vir  sit  primum  circum- 
cidi,  ct  postea  praecipitis  baptisiiari,  si  vero  femina» 
tuntuni  baptizari. 

MovsES.  Ex  istis  tnis  innuitur  sermonibus  quod 
iios  non  nisi  post  Christl  adventum  baptismum 
fecerimus,  quasi  ab  ipso  illum  Cbristo  addidicisse- 
mos. 

Petrus.  Si  ab  ipso  noo,  a  quoergo  addidicistis? 


quin  et  omnes  qui  ante  mortem  siiain  in  se  credeu- 
les  obierant»  secum  ab  inferni  dohiribus  requie- 
scere  fecii.  Completo  autem  illo  cujus  obscrvalia 
Sabbaii  signum  fuit,  jaro  illud  ulira  observari  ne- 
c«*sse  non  fwt. 

MoYSES.  Secundum  verlwi  tna,  si  observatio  Sabbali, 
ejtis  quam  dicis  rei  signum  fuil,  completa  illa,  muUo 
iiiagis  observari  debuit,  tum  ob  memoHain  niundi 
exordii,  tum  ob  sanciorum  requlein  a  doloribus  iu-^ 
fcrni. 

Petrus.  Non  est,  utique  rcs  ut  tu  reris.  Parcnle» 
eniin  vestri,  qui  ante  advenlum  fuerunl  Chrisii, 
diem  observarunt  Sabhaii,  et  ob  memoriani,  ui 
dicium  cst,  mundi  exordii,  et  quia  cadein  dic   pcr 


661  DIALOGL  6G1 

ClmsUim  se  reqiiiescerc  debere  cmlcbiua,  a  dolo-  A  «lobemiis    nos   cdcbrnre,   proptcr  rcsnrreciionein 

Ghtisli,      Christl,  qti.T,   sicut   dixinins,   ei    credulitatis  fuit 


ribus  inremi.  Post  resnrrectionem  vero 
quas  eausa  fuit  Christianae  credulitatis,  et  crethili- 
tas  causa  salvatioms,  quamvis  ex  morte  Christi 
provenerit  salvatio  omni&,  sed  absque  credtiliiaie 
nibil  contulit  uUlitatis;  post  resurrectionem,  in- 
quam ,  Cbrisli  jam  omnibus  in  eum  credentibiis 
Sabbatam  observare  Decessarium  non  fuit,  iino 
diem  Dominicam,  diem  scilicet  resurreetionis,  qiiu: 
suae  salvatiottis  eausa  ezstitit. 

HovsES.  Et  quare  non  observaverunt  utrumque 
Sabbatiim,  videlicet  ob  memoriani  iiiuiuli  origiuis, 
dlem  vero  aiteraro  ob  memoriain  suic  salvatio- 
uis? 

Petrcs.    Qiiod    ob  memoriam    orfginis   nMitnri 


causa,  salvationis  prsccipn??,  quin  quicnnque  aiite 
moriein  Christi  iii  ipsum  creJentei  obicre,  ulique 
ipso  morienie  salvati  siint,  sed  inferni  tetiebras 
prius  subiere.  Qui  vero  posl  resnrrectionem  credi- 
derunt,  et  per  mortem  ejus  salvantur.  et  tamen 
tartara  neseieruni.  Ihcc  igittir  causn  esi,  quare  eam 
apostolt  summopere  observari  pnBceperunt,  et  Sab- 
baliim  iion,  licet  Doniinus  noster  Chrisins  ipsum 
observaveril,  sed  hoc  neqnaqunm  nisi  iit  legom  Moysi 
complerei,  etquia  nondum  venerat  dies  resurrectio- 
nis  quam  servarct. 

MoYSRS.  Et  quid  de  Phase  diccs  fcstivitalc,  quain 

pracccpit  Domlniis  observare,  el  iii  ea  ui2;niiin  linmo- 

Sabbatiim  diiimus  observari,  profeclo  observatuiu  ^  i^re,  ipsumque  cum  pane  azyino  ei  nninris  hcibis 


fst,  propler  rerum  creationem,  qiune  tnnc  compleia 
fuit,  slctit  scriptum  est :  CompUviltfue  Deu$  die  te- 
plimo  opu9  iuum  quoU  fecerat,  et  requievit  ab  omHi 
operequod  patrarat  {Gen.  i).  Quia  vero  eadem  dies 
damnalionis  animarnm  prima  exstiiil,  ei  hoc  qnidein 
per  Adam«  qn^  in  prjccedentis  diei  vespere  hora, 
vic!elicet  duodectma,  peccavit,  quare  de  gloria  in 
damnatioaem  decidit,  postquam  per  Cbristi  resnr- 
rectionero  salvatio  animarum  venit,  jam  ampltiis 
damDationisdies  celebrari  nOD  debutt»  imo  illa,  qu;B 
salvationis  esordium  fuit.  Et  boc  per  exemplum 
tibi  si  plaeet  ostendere  possaro.  Rex  enim  quidam 
civitatem  qnamdam  fecit,  in  qua  aediflcla  pretiosa 
fundavit,  virguUa  et  vlneas  circumquaque  planlavit, 
el  per  mediam  illam  hac  illacque  aquarum  rivos 
deduxit,  quin  et  omnium  deliciarum  fertilem  rcdun- 
dantemqoe  patravit,  adversus  quam  rex  gentis  cu- 
jiisdain  ccepit  belligerari,  unde  quotiescunque  ali- 
quis  de  ea  exibat  paratus  eral  bosiis  ille,  et  insidians 
eum  capiebat,  et  in  tenebrosom  carcerem  detrude- 
bai.  Rex  aulem  ille  qui  civitatem  condideral,  ejiis 
incolis^entunim  esse  tempus  promitiebat,  quo  cos 
de  hoste  illo  liberare  decreverat.  NuUiim  autcm 
aliiim  ab  eis  censam  vel  remunerationein  exigebal, 
Disi  Qt  diem  illum  celeberrimnm  colerent,  quo  civi- 
tas  perfecta  fuerat,  et  ob  hoc  etiam  quod  eadcm  dic, 
de  lioste  praediclo  eos  liberaturus  erat,  qui  eam  diu 
celebraruni,  sicut  rex  eis  praeceperat.  Transacto 
autem  nonnuilo  temporis  spatio,  su|)er  eos  miseri- 
cordiam  .itque  pietatem  babuit,  et  eos  de  illa  capti- 
Tatione  prasentialiter  liberare  disposuit ,  filium 
igilur  snum  misit.  Qul»  devicto  hoste,  de  <^us  inanu 
captivos  emisit.  Liberatis  itaque  de  juco  inimici  rex 
pnedictus  laliter  urbem  ordinavil,  quod  nequaquam 
aiiiplius  illius  captivationem  inimici  formidare 
oporluit.  Sed  dic,  o  Moyses,  iitra  dies  polius  debuil 
celebrari,  vel  illa  qua  civiias  perncta  est,  sed  plebs 
in  inanum  decidit  inimici,  vel  illa  qua  taliter  ordi* 
nata  est,  quod  amplius  ab  ilto  hoHte  non  timnit 
captivari  ? 

MoTSES.  Dies  procul  dubio  illa,  qiia   urdinata  est 
ejiismodi. 

PB.TRCS.  l.adem  sanc  r:^tionc  diein  Dominicam 


comedere  (Exod.  xii),  quod  loliim  nposloll  diinisere, 
et  aliud  fesluni  pracccperunl,  el  alio  oniinc  ciitu 
Christus  (qiiein  dicilis) ,  qiioad  vixil  ,  nnnquum 
illud,  quoad  apostoli  prjcceperunl,  volitoril  relc- 
brare? 

Pf.trus.  In  primis  sane,  o  Moysos.  (Iili;;onltM-  f!<-- 
bemus  inspicere  rilus,  et  caiisas  rilinnn,  qiiiJMis  iii 
^gypto  fieri  praeceptuin  est  Pbase,  cl  quare  posica 
vice  allera  prxcepluin  est  in  soliiudine  {Lev,  xiiii ; 
Auni.  xviii).  Quodcum  feceriiniis,  profecto  vi'lebi- 
niiis  utrum  post  mortein  Christi  fcsliviiaiem  Phaso 
celebrare,  vel  non  debeanius. 

MoYSEs.  Placet. 
,  Petrus.  Ili  iiempe  ritiis  et  religiones  illiiis  sunt. 
'  Decinia  die  mensis  est  prxceplus  agiiiis  vcl  ha»,du<s 
tolli,  et  usqiie  in  quartam  dcciipain  diem  scrvari. 
Qiicm  elian!  masciilutn  csse  pnLTcpiiim  cst  nc  jiivt; 
nnni,  et  absque  infirmitate  omni,  et  illuin  ab  onu:: 
nuihiliidine  filionim  Israel  quarta  decima  die  inlcr 
duo  vespera  immolari,  ac  de  ejus  sanguine  super 
iilrumque  postem  ct  siiper  liminaria  doinorum  p^Mil, 
et  hoc  in  domibus  lantum  illis,  in  quibus  debebst 
manducari,  quin  et  carnes  ejus  iion  crudas  vel  aqu» 
coctas,  sed  igni  tantiim  assas  comedi,  inieger  etiam 
et  tottiscom  capiteet  pedibuset  intestinisjiissns  est 
ignl  coqui,  noctuque  et  festinanter  comedi,  et  os 
tllius  non  confringi,  et  sic  cum  azymo  paue  et  ama-, 
ris  berbis  manducari  (Exod»  xii). 
)     MoTSES.  Profecto  ita  est  ut  dixisii. 

Petrus.  Dic  ergo  qiiibus  de  causis  prsei:cpli  suut. 
ritus  isti. 

MoYSEs.  Nescid,  sed  sic  voTnit  Dominiis  fieri.  Do 
sanguine  aulem  scio,  quod  siiper  utrumque  doiiio- 
rum  postem,  etsupcr  liminaria  ideoponi  pnecepius 
est,  ui  veniens  malignus  angelus,  domum  iiio  iiife* 
ctain  sangume  pertransiret. 

Petrus.  Nonne  tibi  sxpius  snpra  dixi,  qiiod  ver- 
bum  aliquod  ^leinere  iiunquam  exierii  ab  ore  Do- 
mini. 

MovsEs.  Dic  tu  ergo.  Quare  observari  jussi  sunt 
rilus  illi  ? 

Petrus.  Agnus  neinpe  ille  yEgypii,  atque  rilus 
sui  figiira  ct  siiniiiludo  fucrunt  Agiii  1><m«  qui  itQ< 


66.1 


PETRl  ALPHOISSl  EX  JUD.€0  CHRISTIAM 


molaiidus  erai,  id  est  Chrisli.  Siculeniin  peragnum  A 
llluni  de  manu  angeli  qui  corpora  occidebat  servali 
sunt  fideies  Domini,  ita  et  per  Christum  credenles 
in  se,  de  diaboio,  qui  aninias  damnabat  erant  re- 
dimendi»  et  fuit  Agnus  ille  quasi  annuntians  illuro 
qui  yenturus  erat  post  se. 

MoTSBS.  De  agno  quidero  quod  p)acel  respondisti, 
sed  praedictos  rilu&  agni  quomodo  poleris  appli- 
care  ad  Cbrisium,  quem  vocas  Agnuin  Dei  ? 

Petrus.  Nam,  sicui  agnus  ille  die  roensis  deeima 
lolli  praeceplus  est,  el  u^que  in  quarlam  deciniam 
<:onservari  (Exod.  xii),  sic  el  die  mensis  deciroa, 
«lie  scilicet  lun»,  de  observaiuio  Christo  consilium 
acceperunl  doctores  vestri  (Joan.  xi).  Die  siquidem 
Dominica  praecedenii  Uierusakni,  ut  ibi  Phase  cele- 
biaret,  Christus  venit,  quem  cnin  Ixliiia  et  pompa  B 
luagna  et  honore  plebstola  suscepil,  undo  dociorum 
iiividia  uc  inalevolentia  niajor  crevil,  ct  de  ipso 
observando  atque  occidendo  die  craslina  alter  cum 
allero  consilium  coepil  (Matth.  xxi ;  Joan.  xir^Marc. 
11 ;  Luc,  xix).  niud  autem  cousiliuin  iisque  iii 
quartam  decimam  dieni  tcclum  et  celalum  Tuit.  Et 
sicut  agnus  ille  masculus  esse,  ac  juvenis  esse  pne- 
cdpius  esf,  ac  sine  inrirmitale  oinni,  ita  Christus 
et  inasculus,  et  juvenis,  et  omni  iufirmitate,  id  esl 
peccalo  carens  fuit  (/  Petr,  n).  Quod  aiit(>ni  hoslia 
?lla  de  ove  vel  capra  accipi  prxcepia  est,  ei  non  de 
vacca,  licet  de  aniinalibus  illis  vacca  sil  de  quibus 
lieri  sacrificium  in  lege  prxcepiuin  fuil.  propter 
hoc  faclum  est  quod  ovis  vel  capra  cum  capitur 
jiun  repiignal  sicut  vacca  facil.  Et  signuni  etiam 
fuit,  quod  Christus  curo  caplus  cst  noii  rebtilil,  nec 
se  ut  posset  defendit.  Quod  vero  ab  oumi  multiiu- 
diiie  filiorum  Israel  jussus  est  inimolari,  cum  singu- 
Jariter  de  uno  praeceptum  sil»  licei  nonoinnes  iinum» 
fied  unusquisque  per  doiuos  et  faniilias  suum  iromo- 
l.irit,  designavit  quod  oronis  Judaeorum  multicudo 
Ciiristum  occidit»  Licet  enim  non  omnis  adfuil, 
oniuis  taineu  assensuro  praebuit.  Quia  vero  die 
quarta  decima,  et  inter  duo  vespera^  videndum  esl 
quae  sint  duo  diei  vespera.  Et  unum  quidem  est,  cuiu 
sol  a  medio  coeli  puncto  descendere  incipit,  alierum 
vero,  cum  ante  noctem  ex  toto  occidit.  Et  Chrislus 
ci  die  quarla  decima  et  inter  duo  diei  ejusdein 
^espera  id  est  hora  nona  ul  vosipsi  credilis  expira-  j) 
>it.  Possunt  aulem  et  per  duo  vespera,  duas  vestra» 
capiivitates  intelligi,  Babylonis  vidclicet  aique  Titi. 
Ei  Christus  inter  duo  vespera  obiit,  quia  et  po:>c 
Babylonicam,  et  ante  captivitatem  Tili.  Nam  ei 
quod  sanguis  agni  super  utrumque  posiem  et  super 
•  liroinaria  domoruin  in  signum,  scilicet  crucis  poni 
prxceptus  est,  sanguinem  designavit  Chrisli  qui 
super  crucero  efiusus  cst.  Et  siciit  sanguis  illius 
agni»  ul  dixirous,  de  roorle  corporis  custodivit  fide- 
les  Domini,  ila  et  fideles  suos  de  interitu  auimae, 
aanguis  redemit  Jesu  Ciirisii  (Apoc.  i).  Sicut  ctiam 
sanguis  ille  domum  nullam,  nisi  illas  in  quibus  come- 
debatur  conservavit,  unde  et  in  illis  tanlum 
lirxceplus  est  poni,  ita  et  sanguis  Chrisii  qui  super 


criicem  etfusus  esl  nultiim  salval,  nisi  in  quo  Agnus 
Dei  comeditnr,  illum  videUcet  qui  ejusdem  corpus 
comedit  Chrisit.   Praeterea  quemadmodum  agaus 
nocte  jussus  est  manducari,  sic  esl  Chrlslus  nocturno 
tempore  captus  fuii,  ne  a  populo  liberari  posset  aut 
defendl.  Quemadmoduin  etiaro  nec  crudtis  n«c  aqna 
ctictus,  sed  assus  igni,  ita  et  Chrislns  nec  siiie  ju- 
dicio,  nec  lamen  jiisto  jiidicio,  sed  injnslo  condem- 
naius  fuii,  sicut  non  omnino  erada,  nec  bene  cocia 
est  caro  assa  igni.  Sed  et  ob  etmdetn  caitsam  festi- 
nanter  et  curo  pane  azymo  praeceptiu  est  manducan. 
Sictit  enim  panis  azymus  nequaqoam  doiiec  fenuen- 
teiur  pasla  exspeclamr  fieri,    imo  festinanter  sii, 
ita  et  in  Chrislo  nnllam  rectitodinein  exspeetanini 
judicii,  inio  festinanter  condennaius  fuit.  Peraina- 
ras  vero  herbas  curo  quibos  praeceptus  est  agnus 
ille  coinedi,  detignator  quod  ex  iMa  damnaiioiie 
injiisia,  calamiias  et  amaritudo  venit.  Quodauteiit 
et  totus  cuin  capite  el  pedibus  et  iAtestiais  mamla- 
tusCjit  co(|ui,  et  post  cotnestionem  os  iUiusDOo 
confringi,  insiiiuut  quod  nec  in  oceisione  menibruoi 
Christi   aliqttod  caesum  esi,  imo    suspensiis  cuto 
omnibus  meinbi-is  fuit,  nec  post  occisionem  os  ali- 
qiiod  ejus  computrivit,  aut  quaiulibct  atiaoi  disso- 
liilioneui  suslinuit,  iino  totus  et  inleg<^r  rtsurrexiu 
Vides  igitur  quia   sieul  pra^dictuin  esl  agAus  ilie 
iEgypii,  atque  ritus  sui,  figura  ci  similitudo  agni 
Dei  fuiTunl.  Id  esl  Christi.  Quod  si    rilum  aliqueiu 
prseiermisimus  non  explanatum,  si  aliCDie  iuvesii- 
ges,  siiniliter  poterls  appiicare  ad  Cbristum. 

MovsES.  Quoniam,  Peire»  Phase  iEgypiU  «^  pi»- 
cuit,  explanasli,  volo  dicas,  si  placet,  quare  vice 
altera  Phase  in  deserto  praecepluni  est  Beri  (Ut. 
xxiii ;  Num.  xxTiii). 

PcTaos.  Nulla  sane  de  causa  aui  uiiliuie  faclum 
esi,  nisi  ob  memoriam  Phase  -^gypiiaci,  ct  ad  nnn- 
tianduiu  illudt  quo  immolandus  erat  Clirisius  Agnus 
Dei.  Sed  et  illod  Phase  seinper,  quoad  vtxit,  Cbn- 
sius  celebravit,  turo  ut   legcui    coniplcret   Moisi 
(Matth.  v),  luro  quia  nondum  completi  essent  riuis 
iili.  Postquam  vero  per  mortem  suaiu  lotum  coiu- 
pletiim  est,  jam  illud  Phase  fieri  iiecesse  ulterius 
non  esi,  inio  Pascha  illud  quod  ab  aposiolis  nostris 
ordinaluin  nobis   est.  Rectura  esi   enim    ut  diein 
salvalionis  aniiiiarum  quae  coli  dignior  est  cominute- 
mus  pro  did  salvalionis  corporum.  Nam  et  veniej.le 
majore  Ixtitia,  minor  recedit,  et  orieiile  sole,  stcU 
laruin  clarilas  aufugit.  Sed  et  memoriam  prioris 
debemus  dimitlere  pro  memoria  setiucDtis,  «cuiei 
per  Jeteniiam  prophetam  Dominus  promisit :  Ecce 
diee  venient,  inquil,  dicit  /)omini(«,  et   non  dicetur 
amptius  :  Vivit  DominuSt  qui  eduxit  filiot  Israei  de 
Urra   JEgypti^  eed :  Vivit  Dominus    qui   eduxit  et 
adduxit  (iliot  Israel  de  terra  aquHoma  (J^r.  xvi). 

MoTSES.  Promissio  sane  ista  Christo  advenienie 
complebiiur. 

Petbus.  Ycrum  est  quod  advenieDle  Christo  com- 
pleri  debuit.  Sed  cum  jam  venisse  Chrtslum  pro- 
baturo  sii»  tunc^t  completa  est  prophetia  f|uaiuii> 


605  DIALOCI.  m 

\cnit.  Qu»  sic  iiitelligciida  esl,  qiiia  atiiplius  rccor-  A  Motses.  Ille  procul  iluliio,  qtii  poE^ileiiUam  feceriu 
dari  non  debemus,  quod  fillos  Israel  de  ililgypio  Petrcs.  Ergo  possuinus  affirmare,  vim  expiationit 
eduiit  Dominus,  imo  de  tena  aquilomt^  U\  est  de     illius  in  poeniicnlia  non  in  jejunio  constare,  te&lanU 


infenio,  cum  per  aqniLoneni  iiiLelligulnr  diabohis, 
\  ciijtis  lerra  et  habilatio  est  inrernus,  siciit  dicii  Joel 
proplieta  :  Et  qui  ab  aquilone  est  procul  faciatn  a 
vobis ,  et  expellam  eum  in  terram  inviam  et  desertam, 
faciem  ejm  conlra  mare  orientale^  et  extremum  eju$ 
ad  mare  novitsimum^  et  ascendet  fetor  ejus^  et  ascen- 
det  putredo  ejits^  quia  superbe  egit  {JoeL  ii).  El  ego 
quidem  iion  curo  explanare  qualitcr  per  aqnilonLMi 
diaboluin  possimus  inlelligere,  nam  hoc  vesiri  do- 
ciores  satis  exposucre.  PraDlerea  auteraquomod«vos 
rii.isc  celebrare  dicitis,  cum  nec  sncrificium  faciatis 
n:*caltare,iiec  sacerdolem,  qui  illud  faciat  habeati»? 


Isaia ,  et  dicente  :  Nnnquid  hoc  est  magis  jejunium 
quod  elegi.  Dissolve  coUigationes  impietaiis^  solve 
fasciculos  deprimentes  (Isa.  lviii). 

MoYSEs.  Quid  igiiur  valel  jejnnium? 

Pktrus.  Tolius  est  sane  boni  initiuin,  quod  et  ad 
corpiis  liumanuni  pracipitur  debililandmn  et  a  viliis 
coiiipescendum. 

MoYSEs.  Secnndnm  vcrba  liia  (piicnnqne  qiiolibet 
die  jcjuiiaverit  simiil  el  pociiiluerit,  peccaioruin 
rcniissioiiem  tiabebit. 

pETnus.  Verum  est. 

RloiiSEs.  Quarc  igitur  Deus  diem  iilius  jejiinii  no^ 


Puialis  enim  quod  propfer  herbas  tantumetazymos,  B  minatim  prucccpit?  (Lev,  xxni) 


qiios  manducatisPhasecomplerepossiiis?QuiD  etiam 
ipsum  diem  Paschx,  quandoque  commulatis,  et  us- 
que  In  sequentein  differtis,  quia  illud  nec  die  Lunx, 
nec  Mercorii,  nec  die  Veneris  unquam  ceiebralis. 
Qnod  mihi  volo  edisserasqiiare  facias. 

MoTSEs.  Nescio  aliud,  nisi  qtiod  nosiri  doclorcs 
sic  ordinaverunl  illud,  el  Gaiualicl  pr;e  oinnibtis. 

Petrus.  £l  nosti  quurc  Gaiuulicl  recil  istud? 

MOTSES.  NlUI. 

Petbos.  Ganialiel  quippe  vir  sanctus  ct  fi  Jclis 
fuil  Christianus  (Act,  v).  Ei  quia  novit  quod  die  qui- 
dein  Lunae  consilinin  iiiicnint  Judaifi,  qiio  Chrislus 
posset  condemnari,  die  aiiiein  Mcrcurii  daluin  fuit 


Petuus.  Ut  iii  die  determinato  omnes  convenirenl, 
et  jejunaiiles  pcenitentiam  agerent. 

MoYSES.  Et  qnare  apostoli  vestri  hoc  totnni  din*.:- 
senini^ 

PETia>s.  Qiiia  Christus  venit,  et  tolam  le;;cm  c<hii« 
plcvll,  et  quadraginla  dies  jejnnavit  (Matth.  iv ;  Licr. 
IV ;  5farc.  i),  ideo  aposloli  discipuli  scilicet  sui  qiia- 
draginta  dies  in  loco  unius  pnecepcrunt,  quia  magi» 
valet  jejunium  qiiadraginta  dieniin  quam  nniU8«  et 
pOLMiitcntia  quadraginta  dieruin  inagis  proficitqoaai 
unius. 

MoYSES.  Dcjejunio,  sicnt  placuit,  respondlsii.  ScJ 
quid  dices  de  sacrificiis  quas  de  bove.  capra  et  ove 


argumentum  pro  tradilione  Christi,  die  autcHi  Vo      Dominus  prxcepit  fieri,  quod  apostoti  V€stri  pneter- 
..*..:«  *m...«  ^»»  ^-..>.:   «..:«  :..^ ^    i —  :.    ^.  -•  ,„iser„ni,  ac  dc  pane  tantum  et  viiio  sacrifieium 

fieri  praeceperunt. 

Petrus.  Oninia  sacrificia  qiiae  in  lege  Moysi  fieri 
prxccpta  ct  orditiata  sunt,  nibil  ntsi  figura  et  signi- 
ficatio  sacrificii  pracipui  qnod  ventnnim  eral  fue- 
runt,  et ui  genics  saciiflciis  se  assuefacerent  et  per 
illa  agiioscerctur  quod,  stctU  ipsa  consuetudinaria 
ista  abhiuiit  peccata,  ila  per  maximuin  sacrificium 
inaxiinumpossetdeleri  peccatum.  I3t  auieniChristus, 
Sanctus scili«et  saiictoruni  (Dan.  u),et  prx*cipuuni 
sacrificiuin  venit,  ac  pro  nostra  redeinplione  iinnio- 
latus  fVitJam  illa  anliquafieri  sacrlficiaiiecessariiini 
non  rutt.  Postquam  itaque  ipse  Christus  venit,  jani 
illo  utimur  sacrificio,  pane  scilicet  ei  vino,  quod 
D  nobis  ordinarunt  apostoli,  iroo  Christus  ipse  dcdit 
(Matth.  XXVI ;  Marc.  xiv;  Luc.  xxii;  /  Cor.  xi).  Et 
hoc  sacrificium  simile  est  sacrificio  ilti  quod  in  lcge 
Moyses  praecipiens,  sacrificium  todM ,  id  esl  laiidis 
appellavit  (Exod.  xxv;  Lev.  ii,  vii,  xxiv;  iVtcm. 
xxviii),  et  qtiod  de  pane  tantuin  et  vino  in  htijus 
noslri  lignram  praecepit.  Quod  et  David  venturuni 
esse  pncnoscens,  et  pr»  illo  caetera  omnia  contein- 
nens,  inquit  in  psalmo  :  Nunquid  manducabo  cames 
taurorum ,  ant  sanguinem  kircorum  potabo.  Immola 
Deo  sacrifitinm  laudis  (Psal.  xlix).  Per  hoc  eniiii 
inslnuavit  caeiera  sacrificia  omniacssepostponcnda 
et  ilhidsacririciumquod  laudisvocahaturfore  facieii- 
dum.Et  hoc  quidein  sacrificiiim  nostrum,  landis  cst. 
lllud  cnim  facicndo.  Deuin  laudainus  de  bcneficii^ 


iiei'is  affixus  est  cruci,  quia,  iiiquam,  hoc  novii,  ct 
diebus  illis  gaudiuui  atiquod  excrccri  non  voluii, 
idec  in  illis  celebrari  l^hase  prohibuil  (Exod.  xii), 
et  in  sequentem  diein  differre  praicepil.  IIoc  aiiiein 
secretum  omnibus  rcvelare  noii  voluit. 

MoTSEs.  Postquain  Phase  reslivitatein  daninasti, 
qux  caeteras  omnes  prscceditac  prxcellit,  et  de  qua 
praccipitur,  quod  qui  eam  non  recerit  peribit,  de 
aliis  minoribus  froslra  jam  dlspularemus,  cuin  eas 
posses  inulto  condemnare  levius.  De  jcjuiiio  auicm 
decimi  diei  inensis  septimi  (Lev.  xxiii)  inihi  postiilo 
responderi,  quod  ad  nostroruin  expiatioiiein  pecca- 
torum  in  tanlum  Doniinus  prxcepit  observari,  qiiod 
eum  qui  iion  observaret  de  generalione  sua  <lisper- 
ire  dixity  et  vestri  illud  postposucrunl  apo.sioli. 

Petrus.  Prius  volo  ut  de  illo  jejunio  inihi  dicas, 
ulrum  ipsum  solum  alicui  ad  peccatorum  destructio- 
nem  sufliciat,  vel  cum  illo  etiam  poenitcniia  qnis 
iudigeat. 

Motses.  Hane  absque  pcenitcntia  non  potest  ex« 
piatio  esse  ulla. 

Petrus.  Iieiu  qusero  a  le  vim  illius  expiationis 
!n  qno  eam  coiislare,  vcl  in  die  jejunii,  vel  in  poeni- 
teiitia  asseris? 

MoTSES.  In  utroqiie. 

Petrus.  Item  responde :  si  quis  praetermisso  jeju* 
nio  pceiiituerit  et  ita  obierit,  alius  vero  jejunando 
sed  non  poenitendo  mortuas  simillter  fucrit,  r.icr 
eormn  |H>tius  salvari  debebit? 


«67  PETUI  ALPIIONSI  EX  JLDiEO  CIIlilSTLVM  CC8 

q9od  nobis  feGit ,  per  riUiiin  suuni  Jesuiii  iios  sal-  A      Petrus.  Hsec  ticmpc  doa  viiia  lEnmaodilia,  scili- 


irando. 

MOTSBS.  Ec  qiitd  de  carnibus  i:iis,  diccs,  quas  et 
in  lege  Moyses  manducari  prohibuii  (L«r.  xi),  et 
Gbristus  eiiain  Tesier  non  manducavii,  aposioli 
aulem  non  soluni  eas  manducari  noiiprohibut;runl, 
imo  eiiani  ipsi  comederunl! 

PiTRUs.  Cutn  omiiia  qn;e  Deus  fecil  boiia  sinl, 
testaiile  Scriplura  el  dicenle:  Quia  vidil  Deus  cuncia 
qute  fecerat,  et  eranl  valde  bona  {Cen.  i).  El  Noc  ac 
filiis  ejtis  dicat  Deus  :  Omne  quod  moveiur  ei  limt^ 
era  vobis  in  cibuniy  quati  olera  virentia  tradidi  vobis 
omnia  {Gen.  ix),  cuin  et  Abrahaiu  et  Isuac  el  reliqui 
pairiarcha;,  omnia  qiix  volebaiit  coinederitit  usqiie 
ad  Moysen,  el  Moyses  eliani  antequani  suscepisset 


cet  aique  duritia»  oliin  (orporibus  ei  carnibus  acci- 
dcbaiit,  quando  ipsa  a«1hiic  generali  peccato  irreiiii 
erant,et  Spirilus  sancli  piciiliiidinem  non  habebant. 
Ul  auiein  Chrislus  veiiit,  ei  per  baplisinuin  creden- 
tiuni  corpora  mundiflcavil,  ct  Spirilus  sancti  pleni» 
tudinein  infundit,  jani  cunie  aliqua  nec  sordidari 
corpus  hoininis,  nec  liebetari  poiuii.  El  boc  teslaniur 
dociores  vesiri,  qui  dixenitii  posi  advenium  Cbrisli  de 
iucomestibili  in  comcsiibilcin  debebat  converti.  Ihvc 
aulem  ratio  deomnibus  itnmunditiis  pote^tdari.  Scd  et 
carnlum  absolutionem  proicstatiir  Moyses  esse  fotu- 
rain  postadventum  Cbristi,  loqueiis  ad  populum  Israel 
verba  hujusmodi :  Quando  dilalaverii  Dominus  Deu$ 
Urminos  tuos^sicut  locutus  est  libi,  et  votueris  vesci  carni- 


legcin,  cur  ergo  in  lege  prohihitic  suiii  canies  niaii-  B  bus  quas  desiderat  anima  tua,  tocus  antem  qnem  etege- 

ril  Dominus  Deus  tuus^  ut  sit  nomen  ejus  f6i,  procul 
fuerit^  occides  de  armeutis  et  operibus ,  quof  habuerit 
sicut  pra:cepit  tibi^  et  comedes  in  oppidis  tuis  ut  tibi 
ptacet.  Sicul  caprea  comeditur  et  cervus^  ita  vesceris 
eiSf  et  mundns  et  immundus  tit  commune  vescentur 
{Deut,  xii).  Anle  adventum  quippe  jChrisli  lermmi 
Israel  fuerunt  aogusti,  quia  nec  tolain  eiiain  lerraiii 
liabuerunt,  quam  cis  per  Moysen  Doininus  promisi.. 
Dilataviiautem  Dominus  terminos  Israel  post  ailven- 
tuin  Chrisli,  quandolegemper  lolummiindiim  pr.-edica- 
veriint  apostoli.  Sed  etlocus  quem  Dominns  elcgerat 
utesset  nomen  ejus  ibi,  jam  procul  est,  quia  de- 
sinicluni  esl  aniiquum  illudtemplum  Domini.  Carne 
igiinr  oinni,  mnnda  sit  vel  immunda,  jam  qiiiiibet» 
prout  sibi  placet,  sine  ulla  transgressioiie  potest 
vesci.  Quod  aotem,  o  Moyses,  huc  usque  dixi»  utiquc 
fcci  ul  iuae  satisfacercm  voluiitatL  Si  vero  aliier  me 
vrflleni  defendcre,  profccio  novain  legein  dicerem 
nos  liabere,  et  legi  Moysi  contrariain  nultalenua 
cssc.  De  pnecepiis  enim  Doiniiii  contrarium  non 
est  alterum  alieri,  sed  quando  tempus  prxcepti 
unius  est  complctum,  aliud,  ut  sibi  placet,  dat  pnc- 
ceplum,  queniadmodum  de  pra?ceplo  videmus,  qiiod 
de  carnihus  comedendis  Dominus  Noe  dedit  {Gen, 
ix),  quia,  posiquain  Moyses  vcnit,  et  iilud  pracet^pti 
tempns  completum  fuit,  Moysi  ipsi  jam  aliiid  pne- 
ceplum  de  carnibns,  videlicet  prohibendis,  doiiavit 
{Lev.  xi).  Cujus  iteruro  tempus,  postquain  Chrisio 


ducari  ? 

MoTSEs.  Quoniain  in  mundiexordio  qoasisilvestres 
erant  adhnc  homineset  besiiales,  nullatciuis  lani 
cito  possent  admoneri  ab  obedicndutn  pineceplis 
Dei.  Quod  Dei  coiuperiens  sapientia,  neqiiaquam 
glmul  oinnia  eis  vohiit  dare  prxcepta,  iuio  paulaiini 
unuin  dedit  Ad:e,  videlicet  ne  de  fructu  quein  pro- 
b  btierai  pResuiueret  comeJere  {Geu,  u),  aliod  vero 
Noe,  scilicetcarneincuinsaiiguine  iion  manducare,  et 
homictdiumnonperpetrare(Gen.  ix),  sacridcia  autcm 
et  circumcisionem  prxcepit  Abralisc(Cen.  xvii).  Cum 
auiem  Moyses  venit,  et  Deus  filios  Israel  secum  ad- 
jnngere,  eiabaliis  genlibus  discernere  vohiit,  prxce- 
pta  eis  sua  prascepii,  ut  placuit,  et  carnes  immundas 
ne  inquinarentur  in  illis  eis  prohibuit,  quin  et  eis 
inter  tniindasetimniundas,signuin  discretionis  dedit 
{Lev.  xi). 

Petrls.  Et  baec  immunditia  quaro  de  carnibus 
dixisti,  est  ipsa  corpns,  vel  res  qux  accidat  corpori? 

MoTSEs.  Neutrum,imo  estres  quxdam  spiritnalis, 
qiia  in  corpus  descendit,  nec  ei  lamen  incrementum, 
Tcl  delrimenlum  aitribuit,  sed  tale  quid  prohibet, 
qiiod  ei  nunquam  antea  prohibiium  fuii,  et  hoc 
modis  quatuor  corpori  se  adjongit,  iino  quidem, 
qiiando  corpori  adhaeret,  ab  ipsius  creaiione,  iicc 
ah  eo  in  xternum  secedil,  veluti  cum  de  patre  et 
inatre  hxredUarie  provenit,  nt  in  porco  vidcmus  et 
aliis  carnibus  prohibitis.  Secundo,  cum  ei  ciim  quo 


non  ftierat  adjungitur,  sed  posiea  non  separatur,  ut  [)  adveniente  compleium  fuit,  jam  ccce  itertiin  illud 


in  mortuls  ac  leprosis  videtiir.  Tertio,  cum  aliqua 
de  causa  superreniente  corpori  adhilietnr,  et  poslea 
alia  operis  causa  sejungitnr,  sicut  illi  qui  moriuum 
languiit  Immundl  sunt,  donec  cineris  conspersione 
niundi  fiant  {Num.  xix).  Quarto  autem,  cum  aliqua 
de  causa  corpori  se  adjungii,  ac  sine  opere  ullo  re- 
cedil,  ul  illi  qui  moriiciuium  aliquod  conireciarint 
tfOla  die  sordidi,  sole  vero  occidente  absque  purga- 
tlone  aliqu?  mundi  snnt  {Lev.  xi),  quia  autem  canies 
illiP  iinmnndae  fueruni,  ideo  et  a  Moyse  prohibiix 
suiit,  videlicet  iie  immundos  facerent,  qui  ea 
comedereiit.  Sed  et  ideo  ut  doctores  vesiri  asse* 
riiiit,  prohibitsc  fuerunt  ne  duriliain  cordibus  iii-- 
ferrcnt.  aut  hebcludiiicin,  nc  intclligcrcnt. 


antlquum  quod  Noe  datum  fuerat  prxceptiim,  dn 
carnium  videlicet  absolulione,  rediit.  £t  I>otniiiii$ 
quidemprophetamessesusciiandum  lanquain  Moyscfi, 
id  estXhrisium,  qui  novam  legein  videlicct  darei, 
sicut  Moyses,  quemadmoduin  snpra  dixfnius,  per 
Moysen  ipsumpromisit(0«t«.  xviii).  Rursusde  nova 
quam  venturam  esse  prxvidebat,  lege  bunc  in  modutn 
Isaias  pnecinuit :  Erit,  inquit,  tri  novissimis  diebtis 
prtcparalus  mons  domus  Domini^  in  vertice  montium^ 
M  e!evabitur  super  coUes^  el  fluent  ad  eum  omnes 
qentes,  et  ibunt  poputi  mutii  et  dicent :  Venite^  asctn" 
damus  ad  montem  Domini^  et  ad  domum  Dei  Jaeob^ 
€1  docebit  nos  vias  suns .  et  ambutabimus  in  xemitis 
rjuSf  tjuitt  de  Sion  exibit  lex,  et  verbum  Dommi  d€ 


660 


DIALOGI.  C70 

(Juls  ese  enim,  o  Moyses,  a     Motsbs.  Satts  dfuqne  de  le^o  noslni  eC  vestra  ct 


Hierutatem  (ha.    xi) 

moiis  isle  Dominl  ?  Si  eniin  ile  niontc  Sion  dicere 
Toloeris,  iii  qoo  domus  Domini  temphim  ▼idclicet 
fuit,  ratio  utiqae  contrndicit.  qnia  nec  in  vertiec 
montium  situs  esl,  cum  eliam  circa  cum  stnl  alii 
collesipso  ceisiores,  necqnod  super  colles  aiiquando 
elevetur,  esse  polesl.  Quid  esl  etiam  qtiod  dicii  : 
Ibunt  populi  mnlii  et  dicetit :  Venite,  ascendamus,  etc. 
et  docebit  nos  via$  iuas  et  ambutabimus  in  semilis 
ejus,  quia  de  Sion  exibit  iex,  etc.  Qti»  enim  siint 
viae  illa:  Domini,  et  semils  ejus  vel  lex,  qiix  de  Sion 
erat  egre8sura,et  verbum  qnod  de  Hierusalem?Nani 
neqne  de  lege  Moysi,  qii»  omnibus  nola  est.diceret, 
hoc  docebit  nosvias  suas,nec  lex  illa  vetnsdeSion, 
jmo  de  monte  Horeb  exivit,  nec  de  Hienisalem,  sed 


alterna  alternatione  disputavimiis ,  ct  objeciiones 
meas  omnes,  prout  placiiil ,  persofvisti,  et  nihil 
ciintra  te  explicare  poliii.  Sed  nnnm  qiiod  adhuc 
quasi  inihesaiiro  libi  reservavi,  qtiod  coni  onposiiero 
te  absque  defensione  coiifiiio  posse  superari,  quia 
non  invenies  quod  conlra  valeat  responderi. 

Petrus.  Ei  qu»  esl  rcs  hxc  lanu*  valenlia:  et 
vigoris,  de  qua  tibi  lantain  praesumis,  et  mihi  usqne 
adeo  minitaris? 

HoTses.  Tale  quid  profeclo  est  qimJ  vos  contra 
Deum  ei  omnes  prophelas  nictiis,  videliret  quod  iii 
nemore  arlMirem  quamdam  conciditis,  el  posiea  ar- 
tificero  lignarium,  qui  illani  secel,  sciMpal,  el  in  ho* 
minis  speciem  formel,  poliat  el  depiiigat  exquirilis. 


de  Sina  verbtim  Domiul  quod  Moyses  annunliavit  B  et  imaginein  iliam   in  vestris  Ecclesiis  iii  ceisiori 


{Exod.  XX ;  Deut.  v),  Sic  igitur  intelligenda  esl  pro- 
pheiia.  Sancta  quidem  Ecclesia  procul  dubio  doinits 
est  Domiiii,  inontibus  vero  rcges  et  coliibiis  pro* 
pbelA  solent  coinparari.  Mons  aulem,  id  est,  Rex 
s:uict3e  Ecclesi.T,  Clirlslus  videiicel,  super  qnein 
fabricala  est  Ecciesia  ipsa,  cl  in  verticc  monliiim 
IMieparaius  et  super  colles  est  elevatus,  quia  et  super 
omnes  reges  et  super  omnes  proplielas  snblimatus 
esl  et  honoralus.  £t  merito  de  sancta  Ecclesia  et 
Chrisio  dicit  propbela  :  Fluent  ad  eum,  id  csl  ad 
Chrislum,  omnes  gentes^  quia  de  omnibus  gentibus 
rrediderunlineumcotnplures,  dicentes :  Venite^  as- 
ceudamnM  ad  montem  Domini^  id  csl  ad  Clirisluin, 
qiiem  Doininus  omniiim  regem  constituil,  et  ad  do» 
mum  DeiJacob,  id  est  ad  sanctam  E<:clesiain,  et  do- 
cebii  nos  vias  suas^  id  est  docirinam  icgis  sux,  ei 
ambulubimut  in  semilis  ejut ,  id  esl  in  observaiio-> 
nibiis  legis  ejuii,  qoas  iiova  esl,  sicul  novas  vi.is 
semiLis  appellamiis.  Qtiod  aotem  scquiliir :  Quia  de 
Sion  exibit  lex^  et  verbum  Domini  de  Hierusalem^ 
in.sinuat  quod  iex  Chrisli  de  Sion,  ei  verbum  ejiis  de 
llieriisaiein  egressuriim  fuit.  Nam  in  Sion  super 
apostolos  Spiriius  sanclus  venil,  ciijus  advenins, 
legis  fundamenlum  exstitit,  atque  ab  ipso  data,  ac 
per  ipsitm  praedicaU  fiiit,  et  in  Hierusalem  pritis- 
qiiam  alibi,  el  aposloli,et  Cbristus  ipse  prasdicavit, 
el  inde  per  toium  mundum  pncdicalio  exivil.  Patel 
iiaqueqnia  de  nova  iisec  lege  Isaias  prophetavit.  iteni 


videlicel  loco  conslruilis,  el  adoratis.  lliide  eiiam 
Isaias  ad  increpatioiiem  el  opprotirium  vcstnini  dicit 
bis  verbis :  Artifex  iiQnarius  exiendif  normam^  formavit 
iilud  in  runeina ,  fecit  imagingm  viri  quasi  speciosunk 
hominem  habitantem  in  domo.  Et  postea  in  eadein  : 
JVon  recogitant  in  wente  sua  neqne  cognoscunt^  nequa 
sentiunt  ut  dicant :  Medietatem  ejus  combutsi  igni^  ei 
eoxi  super  carbones  ejus  panes^  coxi  carnes  et  conudi 
et  de  reiiquo  ejus  idoium  faciamf  Ante  trunrum  ligui 
procidam?  Pars  ejus  einis  est.  Cor  insipiens  adorai 
iiiud  ei  nou  iibetabit  nnimam  suam,  neque  dicei.  Forte 
mendacium  est  in  dextera  mea  (Isa.  xliv), 

PsTRtJS.  Non  esi  sane  res  ut  puiatis.  Ncqiie  enim 
idola  fabricainiis ,  nec  adoramus,  imo  cruccm  faci- 
iiius  ei  ei  iinaginem  liotiiinis  supcrponimus ,  et  per 
criicem  quidem  aUare,  pcr  Imaginem  sacrificiuni 
qiiod  snper  altare  est  designainus.  Sicut  lamen 
super  allare  animalia  sacrincabnnt ,  ila  et  super 
criicem  iinfnolaius  ftiil  Dei  Agiius;  ct  sicnl  de  lapi- 
dum  reliquiis  quibiis  allare  construebanl,  ciira  niilla 
eral  quid  fieret,  ita  et  de  reliquiis  crucis  vel  supra 
inipnsitae  itnaginis  quid  fialnon  ciiramus.  Siciit  eiium 
SaloinOn  et  alii  anieallare  procidentes,  neqiiaquain 
illud ,  itno  Deum  solum  adorabant.  lia  et  nos  ante 
crucem  geiuia  flectenles,  nequnqnnni  criicein  itlam 
aut  imagineni  superpositam ,  imo  Deum  Pairem  et 
Filiuin  suum  Jesum  Clirislum  adoramus. 

MoTSRS.  Ralio  uiiqtie  esset  quod  dicis,  si  cruconi 


denova  legesicloquilur  Jeremia<i:  Ecce  dies  venient^  q  iUam  super  qu.^^m  itnmolatus  esl  Dei  Agnus  hal)ere- 


dicit  Dominus,  et  feriam  domui  Israei  et  domui  Juda 
feedus  novnm^  non  ucundum  pactum  qnod  pepigi  cum 
pntribus  eortim^  in  die  qua  appreiiendi  manum  eornm, 
ut  educerem  eos  de  terra  jEggpti  (Jer.  xxxi).  Ubi  eiiini 
in  Laiino  habctur  fadus  novum^  in  llcbraico  iiive- 
iiies  ntznn  n^*n,6en//i,  hadasa,  quod  iuierprciaiur 
lex  nova,  Bloyse  atleslante,  qui  mnliis  in  loiis  prae- 
cepta  legis  siiae  berith,  appellal.  Ipse  eniin  Jercinias 
qiiod  ilc  nova  lege  fiBdus  norumdixerit,  iniiiiil  ciiin 
ait :  Non  secundum  pactum  quod  pepigi  cum  patribns 
eorum  in  die  quo  apf^ehendi  manum  eorum,  ut  edu  • 
cerem  eos  de  terra  j€gypti.  Ilic  namqiic  apein«  lo- 
quiiur  de  pacio,  id  est  de  lege  illa  qnain  dcdit  Do- 
miiias  Moysi  in  dcserto  pQ«l  cgi*essum  iCgypii. 


tis.  Sed  nunc  adnniiis  crucem  aliam ,  snper  qitnin 
nunquam  fuit  Agnus  ilie  immolalu». 

Petrcs.  Profeclo  cnicetn  ilinm  ubir|ue  babere  non 
possumus,  qiiare  nec  miniin  ncc  maliim  esl,  si  cru- 
ces  alias  ad  ejiis  sinrtlititdinem  fai  iumns,  iil  qui  iilam 
Christi  cntcem  non  vidernnt ,  alias  saltein  qux  ad 
iUiiis  sitnilitudinetn  faclie  sunt  vidennt,  cl  sacrifi- 
cium  quod  in  illa  fiiclum  est  Tecordeiiiur  atque  in- 
telligant  quemadmodum  etiain  filii.  Sed  et  filii  Ru- 
hcn  allare  conslnixcrnnl  irnns  Jordntiem  nd  simili- 
ludinem  allnris  illius  lliericlio,  nl  filii  sui  cl  uxores. 
qiii  ascendere  non  potueruni  illud  aspicerent  •  in 
i*!stiinoniuiti  lanluni  alierius  ct  cognitionem ,  sicut 
iti  liliro  Jurinc  scripMini  polcii^  invcnire  (Jos,  xxii). 


«71  PETRl  ALPIIONSl  EX 

MoTfES.  Mulliini  certe  (ibi  dedil  Deus  sapieniiac »  A 
el  te  pluriina  illustravit  ralione,  quod  in  le  Scri- 
f>tune  intelligcntia  tanta  sit,  ui  le  superare  iiequeain, 
iino  quod^conlradicaiii  non  lial)eain. 

Petbus.  Hoc  procul  dubio  doniim  sancti  Spirilns 
bautisni:  gratia  con(;dil,  qua;  corda  nostra  tta  jilii* 
niinat,  ne  faisi  aliquid  credcre  piaisumaiiius.  Quod 


WDJEO  CHRISTIANl  672 

si  tu  quod  credimus,  ipscetiam  credercs,  et  bapti- 
z^ri  te  faceres,  eamdem  Spiriius  sancti  illuminatio- 
nein  habercs,  ut  el  qu»  vera  sunt  agnosceres,  et 
qua:  falsa  respueres.  Nunc  autem,  qnoniam  super  le 
pietntem  habeo,  Dei  nusericordiani  iniploro,  ut  Spi- 
riius  sui  plenitudine  (e  illusiret ,  et  flnem  meliorem 
quani  principium  tibi  prxstel.  Aiuen. 


r\ 


DISCIPLINA  CLERICALIS 


AUCTORE  PETRO  ALPHONSO 

(Juxla  fditioneiri  principem  Parisiis  anno  1824  curanle  D.  Laboudbrik,  Avenlonensis  Ecclesiae  vicario 
gi»iierali,  datani,  typis  Rignoux,  in-12.  —  Toinis  du(»bus  seu  partibus  constat ,  quoruin  primus  sub  iiuo 
cousperiu  cxbibet  textuin  primigeniiim  et  versioncm  Gallicam,  sxciili,  nt  videtur,  decimi  (|uiiiti  ineinitis» 
cui  titulus  :  La  Dhcipline  de  Clerqie,  Incipil :  Piene  Aiplwnse,  serf  de  Jheiut^-Crisl^qui  fitt  ce»tuilivre,e\ff. 
Drsiuit :  Cy  fine  Pierre  Alphome,  Phts  secunda,  quae  inlitulatur.  Le chastuiementy  versionem  veterain  Galli- 
caui  ejusdetn  libri,  roetrice  exaraiam ,  exbibet.  iiicipit : 

Qui  veiit  honor  en  tiecle  aveir 
Premereiment  deit  saveir,  etc. 

Prodiil  postmodum  Pelri  Alplionsi  Disciplina  clericalis  curis  Fr.  W.  Val.  Scbrailt,  Berolini  1827,  apod 
Tbcod.  Cbr.  Fr.  Ensliii.  —  Ni^s,  utraque  ver&ione  oraissa,  toxium  Latinum  repru^sentaraus. ) 


Dixlt  Pctnis  Anfunsus ,  servus  Cbristl  Jhesu  , 
compositor  hujus  libri  :  Gratias  ago  Deo  qui  pri- 
nius  est  sine  principio,  a  quu  oronium  bonoruiu  esl 
principiuro,  fiuis  sine  Hne,  totius  boni  complemcn- 
tiim,  sapiens  qiii  sapienliain  praebet  homini  et  ratio- 
ncin,  qui  iios  sua  aspiravii  sapienlia,  et  suae  rationis 
siiumirabili  illuslravit  clariiate,  et  multiformi  sancti 
S[>irilus  sui  ditavil  gralia,  quia  igilur  me  licet  pec- 
ratorein  Deus  muitiinoda  vestire  dignatus  est  sapien- 
tia,  ne  lucerna  micbi  credita  sub  modio  lecla  lateat. 
Kodcm  Spiritu  insligante,  ad  mullorum  ulililat«^m 
buuc  librum  componere  aninioniius  sum  ,  ipsuni 
obsecraiis  ut  buic  libeHi  niei  principio  bonum  fliiem 
lidjiingat ,  nieque  cusiodial ,  ne  qiiid  in  eo  dicatur 
quod  suae  di(»pliceat  voluntati;  amen.  Deus  igilur  in 
boc  opusculo  milii  sit  in  auxilium ,  qui  me  libruin 
liuiic  componere,  et  in  Latinuro  transferre  compulit. 
Ciiin  enim  apud  me  sacpius  retractando  bumanae 
eausas  creationis  omnimodo  scire  laborarem  ,  hti- 
iiianum  quidem  ingenium  inveni  ex  pracceplis  Con- 
ditoris  ad  hoc  esse  deputatum,  ut  quamdiu  est  in  boc 
s  rculo,  in  sanct;e  studeat  exerciiatione  philosophiae 
per  quam  de  creatore  suo  meliorem  et  majorem  ha- 
beat  notiiiain,  et  moderata  studeat  vivere  continen- 
tia ,  et  ab  iiniiiinemibus  seiat  sibi  praecavere  adver- 
siiatibiis,  eoque  tramite  gradiatiir  'm  saeculo,  qui 
euni  ducat  ad  regnuin  coelorum.  Quod  si  in  praefatae 
sanctae  disciplin»  notilia  vixerit,  hoc  quidem  pro  quo 
rreatus  est,  complevit,  debetque  perfectus  appellari. 
rr«'};ilcin  etiam  bominis  complexionein  cssc  consi- 
deravi,  quae,  ne  taediuin  incurrat,  paticis  instruenda 
e&i.  utiriite  quoque  ejus  rcconlalus  ul  facilius  reti- 


'^  neat  quodammodo  necessario  mollienda  et  duIciO* 
canda  esl,  qoia  et  obliviosa  est ,  multis  iudigei  qii» 
oblitonim  faciant  recordari.  Propterca  liliellum  com- 
pegi,  fpartim  ex  proverbiis  pliilosopborum  ,  et  suis 
castigationibus  Arabicis,  et  fabulis,  et  versibus^ 
parttro  ex  animalium  et  volucruni  simiiitadinibas. 
Modum  aulem  consideravl  ne  si  plura  necessariis 
scripserim ,  scripta  oneri  potius  sint  lectori  quam 
subsidio  et  legentibus  et  audientibus  desideriam  et 
occasio  ediscendi.  Scientes  vero  per  ea  quae  liic  con- 
tinentur,  oblitonim  reminiscantur.  Huic  libello  no- 
men  injungens,  et  est  ex  re,  Id  est  clericalis  Disci- 
PLiNA.  Reddit  enim  clericum  disciplinatum.  Vitsn- 

C  duin  tamen  decrevi  pro  possibiliiate  sensus  roei ,  ne 
quid  in  nostro  tractatu  inveniatur  quod  nostras  cre- 
dulitati  sit  contrarium,  vel  a  nostra  fide  diversutn. 
Ad  quod  adjuvet  ine  omnipotens  Deus  cui  super  iii- 
tor.  Amen. 

Si  quis  tamen  hoc  opttsculum  haroano  et  exteriori 
oculo  percurrerit,  et  quid  In  eo  quod  humana  panira 
cavit  nalura  ,  videril,  subtiliori  ocolo  iterum  et  ite- 
rum  relegere  moneo,  et  demum  et  ipsi ,  et  omnibus 
catholicaelldei  perfectis  corrigendum  appotio  :  nibil 
enim  in  humanis  actionibus  perfeclum  putat  pbil  i- 
sophus. 

Enoch  philosophus,  qul  hngua  Arabica  cognomi- 
natut  Edric,  dixit  filio  suo  :  Timor  Domini  sil  nego- 

D  tialio  lua ,  et  veniet  tibi  lucrura  sine  labore.  Dixit 
qutdam  philosophus :  Qui  tiinet  Deum,  omnia  ti- 
ment  eum ;  qui  vero  non  timet  Deum,  ipse  timet 
oinnia.  Dixit  alius  philosopbus :  Qul  timet  Deum,  dl- 
ligit  eum;  qui  liniel  Dcam,  obedit  Deo.  Dixit  Arabs 


675  DISCIPLINA  CLEIUCALIS.  671 

in  versu  suo  :  Inobcdiens  es  Deosisunubs  le  Deum  a  losophus  :  Multi  sunl  dum  numeranlur  amici.  sed  iti 

necessiiale  pauci.  Vade  ad  dimidium  amicum  queu} 


amare,  el  incredibile  est ;  si  vere  eum  amares,  obe- 
dires  ei;  nam  qui  amat,  obedit.  Dixit  Soerales  di* 
scipulis  suis  :  Yidele  ne  sitis  Deo  obedientes  et  in- 
obedientes  in  eodem.  Dicunt  ei :  Enuclea  nobis  quid 
dicis.  Qui  ait :  Dimitlile  bypocrisim;  est  enim  hy- 
pocrisis  coram  hominibus  simulare  se  obedire  Deo, 
in  occulio  vero  inobedientem  esse.  Dicit  ei  unus  ex 
discipulis  suis  :  Est-ne  aliud  genus  bypocrisis  unde 
bomini  cavendum  sit?  dicit  Socrates  :  Estbomoqui 
in    aperto    et    non    in    occuUo  obedire   ze  Deo 
ostendil,  ut  sancins    ab    omnibus    habeatur,  et 
ab  eis  ideo  plus  honoretur.  Est  alius  isto  subtilior 
qoi  hanc  relin(|uii  hypocrisim  ut  majori  deserviat. 
Cum  enim  jejunat,  vel  eleemosynam  facit,  et  ab 
eo  qu3Britur  si  feceril,  respondet :  Deus  scit,  vci  B 
iion,  ut  in  majori  reverentia  babeatur  et  dicatur 
quod  hypocrita  non  esl  qui  bominibus  factum  suum 
nolit  propalarL  Credo  etiam  paucos  esse  qul  aliquo 
hujus  hypocrisis  genere  non  participent.  Videie  igi- 
tur  ne  bac  seducti,  laboris  vestri  prxmio  privemini, 
quod  ne  contingnt  omnia  facite  munda  iutentione, 
ne  inde  gloriam  habere  quxratis.  Dixit  alius  philo- 
sophus:  Si  Deo  (irmiter  immiteris,  omnia  eruni 
prospera  quocunque  iens.  Balaam ,  qui  lingua  Ara* 
bica  vocatur  Lucaman  (18),  dixit  fllio  suo  :  Fili ,  ne 
sit  formica  Siipientior  te,  qux  congregat  in  £Sta'.e 
imde  vivat  in  hieme.  Fili,  ne  sit  gallus  vigilaniior  te, 
qni  in  mnlutinis  vigilat,  et  tu  dormis.  Fili,  ne  sit 
galhis  fortior  te,  qiii  justificat  decem  uxores  suas,  tu  ^ 
s«jlam  castigare  non  potes.  Fili',  ne  sit  canis  cordo 
nobilior  te,  qui  benefactorum  suorum  noii  oblivi- 
scittir  :  tu  auleni  henefactorum  tuorum  oblivisceris. 
Fili,  ne  vidcauir  libi  parum  unum  habere  inimicuui, 
vel  nimiuin  niille  habere  ainicos;  dico  tibi. 
FABULA  PRIMA. 
Arabs  moriliirus,  Vocalo  filio  suo,dix]t :  i  Dic,fili, 
qiiot  tibi,  dum  vixisti,  acquisieris  amicos?  i  Respon- 
dens  filius  dixit :  c  Ccntum,  ut  arbitror,  acquisivi 
amicos.  i  Dixit  piiler,  t  quia  philosophus  dixit :  Ne 
audes  amicum  donec  probaveris  eum.  Ego  quidera 
prior  natus  suin,  et  unius  dimidietaiem  vix  mihi  ac- 
quisivi;  tu  ergo  centum  quomodo  tibi  acquisi^ti? 
Vade  igitur  prohare  omnes,  ut  cognoscas  si  quis 


babeo,  et  vide  quid  dicat  tlbi.  Venlt,  et  siciit  aliis 
dixerat  huic  dixit,  qui  ait :  c  Intra  doinuin  ,  non  esi 
lioc  secretuin  quod  vichiis  debeat  propalari.i  Einissa 
ergo  uxorecnm  oinui  rumilia  sua,  sopulluram  fodit. 
Cum  autem  ille  omnia  videret  paraia,  rein  prout 
erat  disseruit  gratias  agens.  Demum  reiiilit  patri 
qua>  feceral.  Paier  vero  dixit :  c  Pro  tali  amlco  phi- 
losophus  ait :  Hic  est  vere  amicus  qui  te  adjuvat 
cum  tibi  sxculum  deficil.  i  Dixit  filiiis  ad  patrein  : 
c  Vidisti  bominem  qui  integrum  sibi  amictiin  lu- 
ci^alus  fnerii?  i  Tunc  pater :  c  Mon  vidi  qnidcin,  sed 
andivi.  >  Tunc  fllius  :  c  Renuncia  milii  de  eo,  si  forlg 
talem  mlhi  acquisien>.  i  At  pater 
FABULA  II. 
Relatum  est  mihi  dc  duobus  negoliatoribus  quo- 
ruin  unus  eral  in  iEgypto,  alter  Baldach,  seque  sulo 
auditu  cognoverant  el  per  internuncios  pn)  sibi  nc- 
ccssariis  mittebant.  Contigit  autem  ul  qui  erat  B.il- 
dachin  negotiaiionem  iret  in  iOgyptum.  ^^gyptiacus^ 
audito  ejus  adventu,  occurrit  ei  et  suscepit  euin 
gaudcns  in  domum  suam.  In  omnibus  ei  servivit 
sicut  mos  esl  amicorum  per  octo  dies ,  ci  ostendlt 
ei  omnes  manerias  canius  quas  habebat  in  domo 
sua.  Finiiis  octo  diebus  infirmaius  esl ,  qund  valde 
graviter  dominus  de  amico  suo  ferens,  accivii  oinnes 
iiiedicos  iEgyptiacosut  amicum  viderent;  Medici  vero^ 
palpato  pulsu  iierum  et  Iterum  respecta  urina,  nu. 
lam  ia  eo  cognoverunl  inflrmitatem,  et  quia  per 
hanc  corporaiem  cognoverunt  infirmitatem ,  amoris 
sciunt  esse  passionem.  Hoc  agnito,  dominusvenit  ad 
eum  et  quxsivit  si  qua  esset  mulier  in  domo  sua 
quam  ditigeret.  Ad  hoc  xger :  Osiende  mihi  onines 
domus  tuae  mulieres,  et  si  forte  inter  eas  baiic  v\ 
dero,  tibi  ostendam.  Quo  audito,  osiendit  ei  caii- 
lairices  et  pedisequas  quarum  nulla  ei  placuiu  Post 
hoc,  oslendit  omnes  filias,  bas  quoque  sicut  et 
cseleras  omnino  repulit  atque  negglexil.  Habebat 
autcm  dominus  quandam  nobilein  puellam  iu  duiuo 
sua  quam  jaindiu  educ^iverat  ut  eam  acciperet  iii 
uxorein,  quain  et  ostendit  ei.  ^ger  vero,  aspecia 
hao,  ait :  Ex  hac  esl  mihi  mori,  et  in  bac  niea  vita. 
Quo  audito,  dedit  puellam  in  uxorem  aegro  cum 


bominum  tibi  perfeclus  erit  amicus.  i  Dicit  filius  :  j)  omnibus  qiix  erat  cum  ea  accepturus,  et  prxterea 


c  Qoomodo  coiisulis?  i  Dicil  pater  :  c  Vitulum  inler- 
fectum  et  frustatim  comminutuin  in  sacco  repone, 
ita  utsaccus  forinsecus  sanguine  infectus  sit,  et  curu 
ad  amicum  veneris,  dic  ei :  Hominem,  chare  mi, 
forte  Interfeci,  rogo  te  ui  eum  secreto  sepelias, 
nemo  enim  te  suspeclum  habcbit,  sicque  me  salvare 
poteris. »  Filius  fecil  siciit  paler  imperavit.  Primua 
amicus  ad  quem  venit,  dixit :  c  Fer  lecum  moriuum 
super  colluro  tuum ;  sicut  fecisli  malum,  patere  sa- 
Sisfactionem,  in  domum  meam  iion  inlroibis.  »  Cum 
aatem  per  singulos  sic  fecisset,  eodem  rcsponso 
omnes  responderunt.  Ad  patrem  redieos,  renuntiavit 
quae  fecerat.  Dixit  pater  :  Contigit  tibi  ut  dixit  pbi- 
(18)  Loekman. 


deditei  quas  erat  daturus  puellac  si  eam  acciperct 
in  uxorem.  His  complelis,  accepta  uxore  et  his  quas 
cum  uxore  acceperat,  ri  negotiaiione  facia,  rcdiit 
in  patriam.  Contigit  autcm  post  hoc  ifCgyptlacus 
omuia  sua  muUis  modis  amliierei,  ei  paupcr  efTc- 
cius  cogitavit  apud  sc  quod  iret  Baldach  ad  amiciim 
suum  quem  ibi  habebat  ut  sui  misercretur.  Iler 
ergo  nudus  ei  famelius  arripuit ,  auiuc  Baldach 
intempeste  noctis  silentio  pervenit,  pudor  auteiii  ct 
obsiabat  ne  domum  amici  adirel,  oe  forie  incogtii- 
tus  tali  temporc  cxpellerelur,  lemplum  vero  quod- 
dam  intravit  ut  Ibidem  pernociaret.  Sed,  cum  ibi 
anxius  mulia  diu  secum  volverel,  occurruni  sil)i  duo 


075  PRTRI  AVPIIONSI  EX  JUDifiO  ClimSTIAISI  G76 

viri  prope  templum  in  clTkaic.  qtioriim  uaiis  aliuin  A  esi  ut  sihi  coii<(ula9.  licei   recium  ut  incoiisullus 

tiiu.*n  iion  sequatur  consiliuin.  Alius :  Noli  conailiuui 


inlerfecit,  clainque  aufugit.  Miilli  igiiur  cives  pro 
strepilu  decurrenles,  inlerfectuin  repperiunt  ci 
qiiaerentes  quisnam  liomicidiuin  pcrpeirassel,  iii* 
traveruiit  teinplum  speranles  lioiniciilam  reperire. 
iEgyptiuni  vero  reppcreruiil  ibi,  et  sciscitanles  ab 
eo  quisnani  virum  iiKerfecisset,  aiidieriinl  ab  ipso 
quia  ego  iuterfeci  euin,  paupertalem  enini  suani 
luorte  saltem  fliiire  cnpiebal :  taplus  itaque  incar- 
ceralus  est.  Maue  autem  faclo  prodiicitur  anle  judi- 
ces,  et  iiiorte  condempnaius  ducitur  ad  crocem. 
Multi  ergo  de  inore  occurrunt,  quoruin  unus  fuil 
ainicus  ejus  cujus  causa  adierat  Bablach.  Ilic  acu- 
tiiis  eum  intuens  deprehendit  esse  amicum  quem  in 
iCgypto  reliquerat;   reiniiiisceus   itaqiie  bonorum 


tuuin  oiuiii  bouiini  revelare  ;  qui  enim  coosiliain 
tuum  in  rorde  suo  retinei ,  sui  juns  est  melius 
eligercAlius  :  Consilium  abscondiium  qoasi  incar- 
cere  tuo  cst  relrusum  ;  revelaluin  vero  le  tn  car- 
rere  suo  tenci  ligatum.  Alius:  c  Ne  te  asso«;iaveris 
inimicis  luis,cum  alios  possts  rcpperire  socios:  qii» 
ciiini  male  egeris  nolabnnt,  quse  vero  boua  fueriiit. 
devitabunt.  Dtxit  quidam  versificator :  Gst  una  de 
adversitatibus  biijus  saeculigravioribns  libero  lioniini 
quod  necessiiaie  cogitur  ut  sibi  subveniat  requirere 
inimicum.  Quaesivit  quidam  a  qiiodam  Arabe  qiix 
major  adversitas  contigit  tibi  in  hoc  saeculo?  Arabs: 
Necessitas  conipiilit  me  convenire  inimicum  ut  qtias 


qu£  sibi  in  iEgyplo  fecorat,  cogitaiis  quia  post  inor-  B  volebam  inihi  concederet.  Alius :  Ne  te  associes  lec- 


tein  retribuere  ilii  non  poterut,  inorlem  pro  illo 
se  subire  decrevii,  voce  ergo  magna  clamavit .  Quid 
innoccntem  condcmpnnstis,  quove  euin  dncitis?  non 
iiiortem  meruii,  ego  viiuin  inlerreci.  At  illi  injece- 
runt  manus  in  euin,  aiqiie  ligatuin  secutn  ad  cru- 
cem  iraxerunt,  aiiunique  a  poena  niortis  nbsolvc- 
runt.  Homicida  vero  in  eodem  agmine  hoc  intiiens 
gradiebatur  atque  secuin  dicebat  :  Uunc  interfcci 
et  iste  dainpnatur.  Ilic  iniiocens  suppticio  deputatur, 
ego  vero  nocens  liberute  fruor.  Qusenam  causa  cst 
hujiis  injustiiix?  Nescio,  nisi  sola  Dei  patientia 
sit.  Venim  Dcus  judex  justns  inipunitum  iiulluoi 
scelus  dimlltit.  Ne  igitur  posterius  in  me  duhus 
vindicet,  hnjus  ine  prodam  criininis  esse  reum,  sic- 
que  eos  solvendo  a  roorie,  quod  coininisi  luain  pec* 
catum.  Objecitque  se  iu  pericnlo  dicens  :  Me,  me 
qni  feci,  istum  dimitiitc  innosiuin.  Judiccs  aulein 
non  parum  amniiranies,  bunc,  alio  a  niorie  abso- 
luto,  ligaverunt,  jamque  dejudicto  dubilantes,  hunc 
curo  reliquis  prius  bberatis  ante  regeni  adduxernul 
eique  oumia  ex  ordine  referentes  ipsuin  ciiain  hcbi- 
tare  conipulerunt.  Cominuni  itaque  consiliu  rcx  cis 
omne  criinen  quod  sibi  imposuerant  condonavii,  eo 
iamcii  pacto  ut  criminis  sibi  iinpositi  causas  paie- 
faccrent,  al  ilii  rei  verttatem  ei  exposueruiit ;  com- 
inuni  auteiu  consensu  omnibus  ubsolutis,  iiidigcna 
qui  pro  amico  mori  decreverat,  ipsum  in  domuin 
suain  iniroduxit ,  eique  oniui  lionore  pro  rilu  facto 


caiori,  ciijiis  consortium  est  tibi  dedecus.  Alius  :  Ne 
glorieris  in  laude  leccatoris,  cujus  laus  cst  tibi  Ti- 
tuperium,  et  vituperium  laus.  Quidoin  philosophns 
transienspcr  viam^alium  pbilosopburo  repperitcum 
c(uodam  lcccatore  jocantem,  et  aii  :  Sibi  simile 
altraberc  adamantis  esl.  At  ille  inquit :  Numqiiain 
inc  sihi  adjunxi.  Ad  hoc  transiens :  Cur  ergo  ei 
appiaudebns?  At  ille  inqnit :  Non,  scd  niagna  ne* 
cessitaie  cogitur  etiam  boncstus  boino  lalrinam 
adir».  Alius  philosopbus :  Fili,  grave  est  arduas  uiej- 
tiones  asceiidere  et  ab  eisdem  dcscendere  facile. 
Alius  pliilusophus :  Mclior  est  inimicilia  sapientis 
quam  amicitia  insipientis.  Alius  pbilosopbiis  :  Ne 
Iiabeas  pro  magno  amiciiiam  stnlii,  quia  non  est 
permanens.  Alius  pbilosophus :  Dulcior  est  sapienti 
aspera  vila  inter  sapie ntes,  quam  diilcis  vita  inter 
insipicnles.  Alius  philosophus  :  Sapieniix  duae  siint 
specics,  una  naturalis,  aliera  artilicialis,  quaruni 
una  non  potesl  mnnere  sine  aiia.  Alius  :  Ne  coinmit- 
tas  siiiliis  sapicntiam,  quia  eis  esset  injuriosuin, 
neque  sapientibns  eam  deneges,  qiiia  suuro  est  e:s 
conferro.  Aliiis  :  Ilujusmodi  dona  diversa  sunl,  qui- 
biisdam  enim  datur  rerum  possessio,  qnibusdain  sa- 
pif  nti:i.  Qnidam  enim  loqueiis  filio  ait :  Quid  inalles 
libi  dari,  censum  an  sapienliam?  Cui  fiiios  :  Horniu 
qiio;!liliet  alio  indiget.  Fuit  quidam  sapiens  irer»l- 
fi(  ator  egregius,  sed  egeiius  et  mendicus,  semper  de 
pnupertate  siia   amicis  conqiierens,  de  qua  etiam 


inquil  :  Si  mecuin  manere  acquiescis,  oinnia  nobis,  D  versus  composuil,  talem  sensnin  exprimentos :  Tu 


prout  decet,orunl  communia  ;  si  vero  repatriare  vo- 
lueris,  qiix  suut  mea  »qua  lance  partiamur.  At  ilie 
uatalis  soli  dulcedine  irrelitus,  partem  totius  siib- 
staiiti;e  quam  ei  oblnieratrecepit,  sicque  repatriavit. 
His  itaque  relatis,  inquit  filius  ad  patrem  :  Yix  po- 
terit  repperiri  amicus. 

Dixit  alius  philosopbus  :  Propier  amicos  noii  pro- 
batos  provide  tibi  seinel  de  inimicis  et  millies  de 
amicis,  quia  forsan  qunndoque  amicus  Uet  inimicus, 
et  sic  levius  poleris  requirere  dainpnutn  tnuin.  liem 
alius  pbilosopbus  :  Cave  tibi  a  consilio  illius  a  qno 
petis  consiliuin,  nisi  sit  libi  fidelis  comprobaius. 
Iiein  alius  :  Cotisule  amico  tiio  in  boniini  quanium 
puiciis,  etsi  tibi   credere  nolueiit  ;  jiistuin   cnim 


qui  partiris,  monstra  cur  pars  mea  mibi  desit.  Cul- 
pandns  non  es,  sed  dic  mibi  quem  ciilpabo,  nam 
si  constellatio  mea  esi  mihi  dura,  a  te  qiioqiie  id 
factnm  esse  indubitabile  est.  Sed  in*.er  mect  ipsain 
tu  oralor  ei  jndex  es.  Tu  dedi&ti  mihi  sapienliain 
sine  fiiibstantia,  dic  ergo  mihi  qnid  faciei  sapieniia 
sinc  substanlia.  Accipe  partetn  sapientiae  ct  da  nuhi 
partem  pecunia).  Ne  paliaris  ine  illo  indigere, 
dampnum  cujus  crit  mihi  pudori.  Dixit  alius  pbi- 
losopbus  :  Tribus  modis  unns  indiget  alio.  Cuiciin- 
que  benefeceris,  in  eo  major  eo  eris,  qiio  non  in- 
digueris,  par  ipsiuseris;qiio  vero  indigueris,  njiiior. 
Alius  :  Sapientia  mortua  corpora  vivificat  claritate 
sua,  vclut  terra  arida  buinidiiatc  pluvise  virescil. 


€77 


DISCIPUNA  CLERJCAUS. 


r»78 


Aliiis:  ClariUs   aiiim»  esl  sapienlia,  cciisiis  vero  A  vtilpes  in  pascuis  fnvenit,  al^riie  adinirans  ait  ?  Tii 


est  clarilas  corporis.  Discipuliis  inngislro  :  Quomodo 
mehabendo  iiiier  sapienles  discipnlos  computabor? 
Magisier  :  Serva  silentium  donoc  sit  (ibi  loqui  ii&- 
cessariuBi.  Maledicam  lingnain  indicluni  einendat 
sHenliom;  ait  enim  pbilosf>pIius  :  Silentiuin  esl 
signntn  saptcnli»,  et  loquacilas  slgnuro  stnltitiie. 
Ne  festincs  respondere  donec  fucrit  finis  interro- 
gationis,  nec  quaestionem  in  conveiitu  facltim  solvere 
temptes,  cuni  sapienliorem  tc  ibi  esse  perspcxeris, 
n,'C  qiia^lioni  alii  cui(|iiani  factx  respoiidens,  ncc 
landeni  appetas  pro  re  tibi  inco^iiiia.  Philosoplius 
enini  dicil  :  Qui  de  re  sibi  ignola  hiudem  appclii, 
illnm  mendacem  probalio  reddit.  Alius  :  Acqiiiesce 
verilati  sivea  le  prolatx,  sive  libi  oiijecto;.  Ne  glo- 


quis  es?  Mulus  dicit  se  Dei  esse  creatiiram.  €ul 
vnlpes :  Habesne  patrem  aut  matrcin?  Mulus  ait : 
Avuncttlusmeus  est  equus  generosus.  Sicutergo  mn- 
Ins  non  recognoscit  asinum  patrem  suum,  eo  quotl 
P'grum  et  deforme  animal  est,  sic  iste  pairem  suuiii 
confiteri  erubescebat  pro  inertia  sua  incognitum. 
Rcx  t.nmcn  convcriens  se  ad  versiAcatorem  ait : 
Volo  ut  indices  inihi  patrem  tnum.  At  illesibi  Indi* 
cavit.  Cognovit  igiiur  rex  qnia  pater  ejns  vilis  et 
indisciplinalus  erai,  et  ait  servis  suis  :  Demus  huic 
de  rebus  nosiris,  qnia  non  degenerat. 

Arabs  ait  palri  sno  :  Miror  me  iegisse  in  tempori- 
bns  praeteritis  nobiles  facelos  sapientes  honorari, 
modo  vero  soli  bonorantur  leccatorcs.  Ad  qnod  pa- 


rieris  in  sapientibus    verbis  tuis,  qiiia  prout  phi-  ^  ^^^  -  ^®  njireris,  flli,  quia  clerici  clericos,  g<^ien)s| 

losophns  testatur,  qui   in   suis  verbis    sapii^ntibns 

giorialur,  stultusesse  comprobatur.  Alius  :  Qui  pru- 

denlcr  inquirere  volnerit  solutiouem,  prude.uer  in- 

telli|;et.  Alius  :  Qui  brevi  tempore  pro  pndore  disci- 

plinam  non  palitur,  onini  tempore  in  pudore  insi- 

pientia*  permanebit.  Alius  :  JNon  onmis  qiii  sapiens 

diciinr  sapiens  efii,  sed  qui  discit  et  relinet  sapien- 

linm.  Alins :  Qiii   in  doctrina  defecerit,  paruin   ge- 

Aerosiiassua  ei  proderit.  Dogmate  indiget  iiobilitas» 

s:ipientia  vero  experienlia. 

FABULA  III 
Arabs  :  Qiiidam  versificator  prudens  et  facetus, 
sed  igiiobilis,  cuidani  regi  vcrsiis  siios  optulit.  Cnjiis 


notala  prudenlia,  rex  eum  bonorilice  suscepit;  buic  ^  et  egoapslimo  lianc  perfectam  nobilitnlem.  Al 

■gitiir  invidebant  atii  versiOcatores  sua  supcrbi  gc-      «—-*"»"»:•»-•«•«——— :-=•  :-- 

lierosiiate  regi  convcnientes  ita  inquioiit :  Donii..e 
rex,  cur  hunc  tani  viii  ortum  prosapia  adeo  inagiii- 
licas?  Ad  hoc  rex  :  Qiiein  vituperare  putaslis,  in.igis 
laad.isiis.  Ipse  vero  qni  viluperabatur  hxc  adjiinxii : 
Rosa  ex  spinis  orta  neqnaquam  blasphematur.  Rcx 
autem  maximis  honoratnm  inuneribuseum  diinisii. 
Conligil  ut  qnidani  versiflcator  nobili  ortus  prosa- 
pia,  parum  disciplinatns,  regi  cuidam  versiis  suos 
offerret.  Quos  acceplos  rex  niale  qnidcni  composilos 
sprevit,  nihitqiie  sibi  dcdil.  Inqiiit  igilur  versilicaior 
regi  :  Si  non  pni  versibiis,  suitein  pro  gencrosilale 
aliquid  niihi  tribnas.  Uex  crgo  ait :  Qiiis  est  pater 
toiis?  At  ille  sibi  indicavit.  Ait  rcx  :  Semen  in  le 
degeneravit.  At  ille :  Kcx,  sa^pe  in  frunicnto  oritur  D  dicant  gloriandnin.  Unns  ex  discipnls  inicrrog:ivit 


generosos,  faceli  facetos  honorant,  leccalorcs  a 
leccatoribus  veneraiitnr.  Filius  :  Vidi  et  alinrt,  quod 
clcrici  pro  sapientia  siia  non  siint  honorati,  und^ 
facti  sunl  leccalores,  etad  magnum  venere  bonorem* 
Tuuc  pater  ait  ilii  :  Hoc  quidein  hac  ineriia  lempo* 
ris  contigil.  Ad  quod  lilitis  :  Edissere  niihi,  pator 
Garissinie,  veram  nobilitaiis  diffiuitionem.  At  pnter : 
Ut,  iiiquit  Aristoteles  inepistola  sua  qnam  Alcxaiidro 
regi  coniposnit,  meminit,  qui  cnin  ab  eo  quxreret 
quem  stbi  ex  hominibus  consiliariuni  faceret,  lalitcr 
per  cpisiolam  respondit.  Accipc,  ait,  tulom  qui  se- 
ptem  lilieralibns  ariibus  sit  instrnctus,  Indusniit 
sepieni  eruditus,  sepiem  otiain  probilaiibns  edocdis, 

lltiiis: 
Haac  nobilitas  in  lenipore  meonon  coniigit,  iino  nnri 
et  argenti  tota  est  quani  vidco  nobil.las,  u(  ait  qtii- 
dem  versiricator  :  Clorificant  gaz:e  privalos  nob  1:-' 
Inie,  panpertasqne  domum  premil  aHera  iioI)ililate. 
Yersiricator  quidam  de  adversitatibus  s«ciili  quus 
superveniont  nobiles  iiiquit:  Die  illis  qui  pro  ad- 
vcrsitatibus  quae  nobis  accidunt,  nos  contempnontf 
qiiod  saeculum  nullis  fecit  conlrarinm  iiisi  nobilibud 
tantum.  Monne  vide&.qiiod  mare  devehit  stercora  et 
palens,  et  pretlosi  lapides  in  fundnm  vadnnt?  Noniie 
vides  quod  in  ccelo  stint  slellas  quibus  nescimns  nu- 
merum?  At  insuper  nulla  quidem  patiinr  rclipsim, 
praucr  solem  ei  lunam.  At  pater :  E\  teiuporis 
iiterlia  accidit  qiiod  homiries  in   divitiis  sf>lum  jn- 


siligo.  Ad  hoc  rcx  :  Te  tuinoris  gciicrosiiatis  quani 
|iatreni  luniii  pmbasti,  illunique  iinmnneni  sic  di- 
Miisil. 

Aliiis  versificntor  item  venit  ad  regein,  paire 
iguobili,  sed  niatre  generosa;  incompositus  equi;lcin 
hicoropositos  optulit  versus.  Cujus  maler  babcbat 
fratrem  littcraluin  et  fncetiasplcndiduin.  Hex  auiein 
eum  nequaquam  honoriflce  suscepit,  qii^sivit  lamen 
ab  eo  cnJQS  filiiis  erat,  at  ille  pnctendit  ei  avniicu- 
loni  suum,  iinde  rex  in  niniium  risiim  se  conver^ 
tit.  Aiuiit  ei  sni  fnmiliarcs  ;  Unde  isle  tatiius  risiis  , 
procedil?  Ait  rex  :  Fabnlain  qitandam  in  libro  qno- 
daiu  lcgcram  qiinm  hic  ocnlis  conspicio.  Al  illi  : 
Qna*iiam  cst  ilia?  Ait  rex  :   Miiluin  noviler  natuin 


magislrum  suiim,  dicciis  :  Cuin  septein  sint  ar« 
tes  et  septiMii  probitales  ct  sepiem  imiu.^inue, 
vcllcin  ut  has  niihi,  siciit  se  habcnl,  enumera- 
res.  Mngister  :  Enumcrabo.  Hae  siini  artes  :  dia- 
leciica,  ariihmetica ,  gcomelria  ,  physica ,  miisii  a 
astroiiomia.  Dc  sepiiiua  vero  diversae  sunt  plui  iino- 
riim  senleniiaeqnaenam  sit;philosophi  qui  propheias 
iion  seot:intur,  aiunt  nigromanliam  esse  sepiimain. 
Aliqui  ex  illisqui  prophetiis  cl  pbilosophia^  cre  iiini, 
nolnnt  essescientiamquic  rcs  naiurales  vel  elemcnia 
mnndana  prscellit.  Qnidam  qiii  pbil()Sopiii.T  non 
student ,  grammaticam  esse  airirrnani.  Probitates 
vero  hxsont :  equitare,  natare,  eagittnre,  ceslibus 
certare,  aucnpare,  scacbis  ludere,  vorsificari.  Indu- 


679  PETRl  ALPIIONS}  EX 

sirtje  Minl  iie  sit  vorax,  polalor,  liixuno«JS«  viiioleii-  A 
itjs ,  luendax »  avariis  el  de  niala  coiiversatioiie. 
Di^cipalus :  lioc  leinporc  pulo  nemineni  hiijnsmodi 
csse.  Correzit  qnidani  pbilosoplius  fitiuin  sunni :  Cave 
niendaciuni,  quia  dulcius  esi  carne  voliicliruin,  cuin 
aliis  leve  sit  niendacinin  proferre ,  quare  videtur 
grave  TeriLitem  dicere.  AUus  pliilosopbus  :  Si  dicere 
metuas  unde  poenileas,  melius  esi  nuinquain  dicere 
sic  verecundia  ncgandi,  cave  nc  infcrat  tibi  necessi- 
tatem  nienliendi,  quia  honestius  cst  rem  negare  quain 
longos  terininos  darc.  Alius  :  si  niendacio  quilibet 
salvatiir,  iniillo  magis  vcrilaie  scrvainr. 

Accusalus  quidani  ductus  esl  ante  regem  judicein^ 
iiegansque  crimen  impositam  tandem  coovincitur. 
Cui  rex  :  Dnpliciter  punieris,semei  pro  crimine  com* 
inisso,  secnndo  pro  crimine  negato.  Aiius  cum  B 
similiter  accnsatus  qiiod  commiserat  non  negavit » 
dixerunt  regi  qui  asiiterant,  de  criinine  confesso 
judicium  sumet.  Non  Ita,  rex  inquit,  qnia  phiioso* 
pbus  dicit :  Conruenli  pcccatum  ra:io  est  relaxare 
jiidicium,  sicque  liber  factus  a  rege  discessit.  So(  riu 
ies  :  Sicut  homo  mendax  in  principiis  coiniiaiu  non 
convenii,  sic  a  regno  ro^lonim  excludeiidns  crii. 
Quidain  philosojihus  dixil  (lliosiio:Sicuiignis  igiiem 
iioii  punil,  sic  nialuni  nialo  non  cedit ;  ut  igneiii 
aqua  extiiiguit ,  sic  bono  maluni  quilibel  dcstriiil, 
Ne  rrddus  inaluin  pro  inalo,  ne  sis  siniilis  nialo,  sed 
rcdJe  bonuiu,  ul  inelior  si.s  inulo.  Alius  philosophus: 
Ne  conndas  in  iiialo  si  periculuni  cvaseris  ui  aliud 
ineas,  quia  illud  nou  facies  ut  simile  pertranseas.  ^ 
Dixit  Arabicus  fiiio  suo  :  Si  vidcris  qiiemlibei  mali& 
operibns  prsegravari ,  iie  te  inlroiniiias,  quia  qni 
pendulum  solverit,  super  eum  erit. 
F.ABULA  IV. 

Transiens  qnidam  per  sylvam,  invenit  serpeniem 
a  pastoribas  extentum  et  stipiiibus  aliigaiuin,  quem 
mox  solalum  calefacere  curavlt.  Calefactus  serpens 
c[rc«  foveiiiem  serpere  cospit,  et  tandem  ligatum 
graviter  sirinxlt.  Tunc  honio  :  Qaid,  inquii,  facis  T 
Cur  iiialum  pro  bono  reddisT  Ad  biec  serpetis  :  Na« 
tiirain  meam  facio.  Bonnin,aitille,  libi  feci,et  illud 
inah)  mihi  solvis  ?  lllis  sic  conteiidenttbas  ,  vocata 
est  inter  eos  ad  judicium  vulpes,  cui  totuin  ut  evenit 
ex  ordine  inonstratum  est.  Taiic  vulpes  :  De  bac 
caosa  per  aadiium  judicare  ignoro,  nisi  qualitcr  intcr  ^ 
▼osprimuni  faerii  ad  oculum  video.  Religalur  iteruin 
serpens  ui  prius.  Modo,  inquit  vulpes,  o  serpens,  si 
kUOtes  evadere,  discede;  et,  homo,  de  solvendo  scr- 
'penle  noli  laborare.  Nonne  legisti  quia  qui  penduluin 
bolvit,  super  illum  cril. 

Pixit  Arabs  filio  suo  :  Si  gravatus  fueris  aliqiio 

inodo  et  facile  possis  libcrari,  non  cxpectes,  quia, 

dain  expeclabis  iiberari  facilius,  gravaberis  aniplius, 

^  et  iie  iibi  coutingat  quod  conligii  gibboso  de  versi- 

ficatore.  Et  quoniodo,  inquit  filius  ? 

FABULA  V. 

Quidam  versificator  versus  faciens  prxsentuvit  regi, 
€t  laudavit  rex  ingeniuni,  jussitqae  ui  donum  pro 


JUD.f:0  CimiSTIANI  080 

faclo  exposceiet*  Qui  donum  tale  exposin.at  ui  se 
janitoreiiisuaeciYiLitis  per  inensem  faceret,  ei  ab 
oinni  gibboso  denarium,  dc  scabioso  denariiim  ,  de 
iiionoclero  denarium,  et  de  iinpetiginoso  denarinnt, 
ei  de  hernioso  denariiim  haberet,  quod  rex  eoscrs- 
sit  et  sigiilo  roboravit.  Qui,  ininisterio  snsiCiilo , 
porta:  assedit  et  ininisteriiim  sunin  cgit.  Quadani  die 
gibbosus  bene  capatus  cum  baculo  portain  inlravii;  vui 
versificaior  obvius  denarinm  postaiat,qiii  daredene- 
gat.  Versificalore  vim  inferente,  dum  capiuiuin  lcvat 
de  capite,  gibbosum  deprehendit  nionocleruin  tssc, 
dtios  ergo  denarios  posiiiiat  a  quo  prius  nnam  expeiiit. 
Noluit  dare,  retentus  cst.  Non  habeiis  auxiiiuni  fii- 
gere  voluit,  scd  per  capntiam  retractus,  capite  nu- 
dato  apparuit  scabiosus.  Interrogat  proiinus  tres 
denariis.  Videns  gibbosus  neque  fuga,  neque  auxiliu 
se  posse  dcfendi,  ca;pii  vi  resislcre,  derendeiis(|ue 
se  niidatis  brachiis  apparuil  habeos  ini|)etigineiu ; 
qiiartum  vcro  denarium  posuilat.  Cui  «lefendenii 
cappani  ulistiilii,  ct  cadcnte  illo  in  ierrain,  beinio- 
suni  coinpcrii,  qninlum  ergo  deiiariuin  extorsit.  Sic 
coiiiigit  utqui  unnni  dure  iioluit,  quinqiic  iiiviijft 
deilil. 

Dixii  philosophus  filio  suo  :  Fili,  vide  ne  transeas 
per  scdein  geniis  iniquae,  traiisitus  uaniqiie  causa 
fit  slatusi  siatus  ocatsio  sessionis,  scssio  catisa 
opcris. 

FABULA  VI. 

Dictum  est  duos  clericos  de  civitate  exisse  vt*sperc 
ut  expatriarenlur.  Veneruni  ergo  in  locum  ubi  pota- 
lores  convenerant.  Dixit  aiter  socio  suo  :  Diveru- 
mus  alia  via,  quia  philosophus  dicit  non  transeaDdum 
per  sedem  geniis  iiiiqu».  Bespondit  socius  :  TraDs* 
iius  non  nocebit,  si  aliiid  iion  fuerii;  et  iraiiseanlct 
audiernnt  in  domo  caniilenain.  Sustitit  alter  reteiiias 
dulcedine  cantus.  Monuit  socius  ire»  qui  noloil.  Re- 
cedente  socio  remansii  solus,  illectusquc  cantu  do- 
niuni  intravit.  Undiqtie  vocattis  sedit ,  sedens  cuin 
aliis  poiavii.  £i  ecce  praeco  exploraiorem  ciTitaiis 
fugienteiu  sequens,  post  illum  doinuin  potantium  in- 
travit.  Invento  exploratore  in  illa  domo,  ipse  et  oiuiies 
capti  sunt :  Hic,  inquit,  bospitlum  htijus  exploraio- 
ris  fuit,  binc  exiii,  huc  rediit,  omnes  conscii  et  socii 
fuistis  hujus.  Ducti  sunt  {onines  ad  patibulttm ,  ei 
clericus  inler  illos  magna  voce  pnedicabat  oninibos : 
Quisqnis  iniquse  geiitis  consortio  fniitur,  prt)cai  dn- 
bio  moriis  immeriia^  posnas  lucratur. 

Fertur  de  duobus  discipulis  quod  exeunies  de 
quadaiu  civiiaie  veiieront  in  locum  ubi  vox  ctijusdani 
feniinae  valde  sonora  audiebatur,  verbaqae  canius 
bcnc  composita  erant,  et  canlus  ipse  musice  eoR-* 
structus  valde  delectabiiis  et  aiiialoriiis  iusoiiaiu 
Susiilit  alier  cantileua  retentus;  cui  socius  :  Diver* 
taiuus,  el  diverteruni  hinc,  quia  interdum  v«lacris 
dccipiiur  caniu  quo  ad  mortein  produciiur,  ei  tieram 
unus  :  Ista  vox  dulcior  est  illa  quam  ego  et  magtsier 
meus  jainprideui  audieraraus.  Et  qualis  erai»  inquit 
alter,  ei  quomodo  illam  audistis?  Evenit,  di»t  so« 
cius,  quod  a  civiiate  exieramus,  et  sic  vox  una 


m 


DiSCirUNA  CLCfllCALIS. 


Ctti 


aspernma  audiebaiur,  et  cantu»  iiicompositus,  vcr-  A  rissime  domine,  ut  ocolam  ssnum  medidnaH  ane 

baque  inordinate  sonabanl,  quique  canvabal  sxpius      " " 

per  idem  repelebat,  ei  suo  Ilcet  aspero  caniu  quasi 

deleclabili  deiinebalur.  Tunc  roibi  magister :  Si  ve- 

rum  est  quod  homines  dicunt  vocem  bubonis  bominis 

mortem  portendere,  tunc  isia  sine  duoio  voz  bubonis 

homini  moriem  annuntiat.  Cui  ego :  Miror,  cum  cantus 

sit  uim  horridus,  cur isie  tanlum  in  illo  delectatur.  Ei 

ilie  mthi :  Non  recordaris  illius  philosopbi  qui  dicit : 

In  tribus  delectatur  hoino,  et  si  bona  non  sunt,  in 

sna  Toce,  suo  carmine,  suo  filio.  Ut  islud  de  sc  et  de 

magistro  narraverat,  digressi  sunt  inde  arobo. 

Dixii  quidam  pbilosophus  filio  suo :  Sequere  scor- 
pionem,  leonem,  draconem,  sed  malaro  femlnam 
non  sequeris.  Alius  phiiosophus :  Ora  Deum  ut  tc 
Itberet  ab  iBgenio  nequam  feminarum,  et  tu  ipse  ne  ^ 
decipiaris  libi  provide.  Dictum  namque  est  de  phi* 
losopho  quod  transiens  in  taiem  locom  quo  auoept 
reie  reienderat  avibus  decipiendis,  vidii  mulierculam 
cam  eo  lascivientem ;  cui  dixit :  Qui  aves  decipere 
conaris,  vide  ne  avicuia  factus  hujus  visco  tenearis. 
Dixii  quidam  discipulas  magislro  suo  :  Legt  In  libris 
^ilosoplioram  quibus  praeclpiunt  ut  ab  ingenio  fe- 
minaa  perversae  cusfodiat  se  homo ,  et  Saiomon  in 
Froverbiisboc  idemadmonei  (19).  Sed  tn  si  super  In- 
f  ento  cjtts  aive  de  fabulis,  slve  de  proverblls  aliquid 
iqemoriter  tenes,  veliem  enarrando  me  instrueres. 
Facaam,  Inquii,  iui  causa  libenter,  sed  vereor  ne  sl 
qot  noeira  simplicl  animo  legentes  carmina  qu»  de 


conflrmem  et  carmine,  ne  ita  eveniat  de  sano  ut  inibl 
evenii  jam  de  percusso,  quia  dampnom  tuum  com- 
mnne  est  nobis.  ApponeiiS  os  suuni  ad  oculum  sannm 
tam  diu  fovit  qaoosque  a  loco  ubi  eral  abscondilus 
amicus,  viro  nescieute,  dtscessii.  Tandemque  se 
erigens :  Modo,  inouii,  karissime  vlr,  sis  securas 
ne  similiter  de  boc  oculo  eveniai  qualiter  de  aliero 
eVenit.  Jam  si  placet,  potes  ad  lectum  descendere. 

Tunc  discipulus  ait  roagislro :  Bene  me  inslruxiati, 
etquoddeillarumariibusretulisti  desideraiili  animo 
commendaiur,  nec  quod  inde  scio  pro  diviiiis  Ara- 
bum  coramutare  volo,  et  si  piacet,  progredere,  et 
quod  transferre  in  altum  publicae  amminisirallonis 
fulurorum  valeamus  edissere.  Faciain,  inquii. 
FABULA  VllL 

Dlctum  est  de  quodam  qui  peregre  proficiscens 
cominisit  uxorem  suam  sux  socrui.  Uxor  autein  sua 
alium  quemdam  adamavit,  et  malri  hoc  indicavit, 
quae  commota  pro  filia  favit  amori ,  et  convocans 
eumdem  coeplt  cum  illo  el  filia  epulari.  Epulantibus 
illis  sopervenit  mariios  et  ostium  pulsaviu  Et  con- 
surgens  mulier  procum  abscondit  el  osiium  postea 
demino  aperalt.  qui,  poslquam  Iniravii,  ul  leclus 
sibi  parareiur  praeceptt,  nam  quiescere  volebal  et 
lassus  erat.  Turbata  mulier  dubluvifi  qiiid  faceret. 
Quod  videns  mater :  Ne  fesiincs,  inquit,  filia,  lecium 
parare  donec  nionsiremus  linibeum  niarito  iito  qtiod 
fecimus.  Et  extrabens  lintbeum  vetula,  quaniuni 


mullernm  ariibus  ad  earam  correclionem  et  tuam  ^  poiuit  unnin  coroo  illius  snstnlit,  ei   alierum  fili» 


et  aliorum  instractionem  scribimus ,  viderint  vide- 
llcet  qnomode  earam,  nescieniibus  viris,  suos  advo* 
ceat  amasios,  et  coinpleclentet  deosculentur  advo- 
calot,'ei  quae  illaram  expetit  lasclvia  in  ipsisex- 
pleant  earum  neqititiam  iq  nos  redondare  credant* 
Diseipulas  :  Ne  timeas  hoc,  magtster,  quia  Salomon 
in  fibro  Proverbioram  (iO),  ei  muia  sapientes  pmvos 
earam  eorrigende  mores  talia  scripserani,  nec  cul- 
pam  sed  laodem  inde  promeraerant.  Tu  slmiliier  de 
iUifl  scribens,  rogata  sine  cunclatione  demonslra. 
Tanc  magister  : 

FABULA  VU. 
Perrexii  qoidam  vendemiare  vineam  :  quod  uxor 
illius  videns,  Inteliexit  illum  circa  vincam  dluiius 
moniiurotn,  et  misso  nuncioconvocai  amicum,  con- 
TiTiiimque  parat.  Accldit  aaiem  ut  domlnus  ramo 
viiieae  in  oculo  percussus  domuro  cilo  rediret,  nibil 
cie  oculo  percusso  videns,  venlensque  ad  portam 
doroas  suae  ostium  pnlsavit.  Quod  uxor  iiUclligens 
iiifDiam  periurbata  convocaiura  amicum  abscondit 
seorsom,  domino  suo  posiea  aperire  currtl ,  qui  in- 
irans  et  graviter  pro  oculo  trisiis  et  dolens  jussit 
eanieram  parari  et  lectum  slerui,  ubi  ibi  possel 
qaiescere.  Timuit  uxor  iie  inirans  cainerain  amicnm 
latilantem  videret,  dixii  ei  :  Quid  taiiiuro  properas 
ad  lectum  ?  Dic  roibi  qnid  tibi  sit  prius.  Narravit- 
qiie  el  toium  ut  aeciderai.  Permitie,  inquii  ilta,  ka- 

(19)  Cap.  V,  vcrs.  8.  nnn  nre  b^  a^pn^ 

Pathol    CLVll. 


sublevandum  dedil,  sicque  lintbco  exienso  delusus 
est  m.irilus  qnonsque  qul  latuerat  egredereiur  ami« 
cus.  Tunc  ait  liliae  suae  :  Extende  lintneum  super  le-- 
clum  mariii  tui,  quia  manibos  tuis  et  meis  est  coro* 
positum  et  contextum.  Cai  maritns  :  Et  tn,  domlna, 
scls  tale  linlheuin  praep.irjre  ?  Et  illa  :  0  fili,  multa 
bujusmodi  pracparavi. 

Adhaecdiscipulns:  Mirabile  quid  audlvi,  sed  vei- 
lem  amplius  me  iustruerea«  quia  quanio  plus  inge- 
nium  illarum  ailendo,  ianto  magis  ad  mei  custodiam 
exacuor.  Respondii  magisier  :  Adhuc  iibi  dicam,  ei 
sic  libl  ad  instractionem  exempla  nostra  sufflcient. 
Discipulus:  Ut  placei. 

FABULA  IX. 
D  Itelaium  est,  inquii  iternin,  quod  qaidam  profi- 
cisccns  cominlsii  lonjugom  saaiii  socrul  &u«e  aerva^- 
dani.  Cxorautem  iniroduxil  amalum  juvenem.  Qui- 
bus  epulantibus  doiuinus  veniens  jannam  pulsavii. 
Surrexii  itaque  uxor  et  dimisit  m.iritiim  inirare ;  sed 
mater  cura  amasio  filix  renianens,  quia  locus  ubl 
absconderetur  nou  erat,  quid  facerei  priusdubiiavit. 
Sed  dum  Alia  suo  aperirel  ostium  mariio,  arripuli 
veiula  nuduin  gladium  el  commisii  amasio,  jussiiqua 
ut  anie  osiium  tn  iniroilu  niarili  fili»  su£  stricto 
gladio  siarct,  et  si  aliquiJ  ci  mariiuras  loqueretur, 
nibil  respouderct.  Fecil  ul  jusserat,  et  aperio  osl  o, 
ui  illum  roarilus  sic  stare  vidit  subsiitiL  Quls,  ii>» 

(iO)  V.  2,5,  i,  5, «,  et  alibi  passlm. 

22 


m  PETAI  ALPHONSl  El  JUDiEO  CHEIISTIAM  €84 

qriit,  la  esT  Qao  non  respondenie  cum   primum  A  et  q\\\  sui  corf^oris  doiere  graTalur.  Neque  regem 


obsluptiisset,  tunc  magis  eslimuit.  Respondit  intus 
Yetula  :  Gare  gcner,  tace,  ne  aliquis  te  audiat.  Ad 
h£c  ille  magis  mirans  :  Quid  boc  est,  inquit,  cara 
domina?  Tunc  mulier?  Bone  fili,  Yenerant  huc  tres 
persequentes  isiuni»  et  nos  aperlo  ostio  hunc  cum 
suo  gladio  intrare  permisimus  donec  discederent 
qui  illum  inlerflcerc  volebant,  qui  lunc  timens  te 
aliquemex  illiscsse,  stupefaclus  nihil  tibi  respendit.  - 
E(  ait :  Bcne  habeas,  domina,  qux  hoc  roodo  hunc 
liberasti  a  morte ;  et  introiens  advocavit  amasium  - 
iixoris  suse  et  seeum  sedere  fecit,  sicque  dulcibus 
alloqiiiis  delinilum  circa  noctem  exire  dimisit. 

Discipulus  :  Miranda  dixisti,  sed  nunc  magis  illa- 
rum  pra:sumptuosam  miror  audaciam.  Volo  tamen 


adeo  dilp.xil  fabulator  sicut  et  tu  me  diligis.  Voluit 
enim  fabulissuis  eum  aliquav^tum  seducere,  sed  prx- 
libala  mulierum  ingenia  pande.  Magisler. 
FABULA  XI. 
Dicium  est  quod  quidam  nobilis  progenie  haberet 
uxorem  caslam  nimium  et  formosam.  Contigit  forla 
quod  oraiionis  studio  Romam  vellet  adire,  sed  aliom 
cusiodem  uxoris  sus  nisi  semetipsam  nolult  depu- 
tare,  illius  castis  moribus  satis  confisus  et  probitalis 
honore.  Uxor  vero  caste  vivendo  et  in  omnibus  pni- 
deuter  agens  remansit.  Accidit  tandem  quod  neces- 
sitate  compulsa  a  domo  sua  propria  suam  conve»- 
lura  vicinam  egrederetur,  qiiae  peracto  negotio  ad 
propria  remeavit.  Quam  juvenis  aspectam  ardeoii 


ui  adhuc  mihi  de  earum  ingeniis,  si  non  fuerit  grave,  d  amore  diligere  ccepit,  et  ad  eam  plurimos  direxlc 


dicas.  Quantum  enim  magis  dixeris,  tantum  majora 
inereberis.  Adquod  magisier  :  Nonnc  tibi  sufficiiint 
isla  ?  Tria  tibi  narravi,  et  tu  nondum  desinis  insti- 
gare  ?  Discipulus :  Tria  dicendo  niiniuin  auges  reci- 
tando  numerum,  si  pauca  sonueruntverba.  Dlc  ergo 
unum  quod  longa  vcrbosilate  nieas  repleat  aures, 
ci  sic  mihi  suflicict.  Magistcr  :  Cave  ne  conlingai 
inier  nos  quod  inler  regein  et  suum  accidit  fabula- 
lorem.  Discipulus  :  Quid,  care  magister,  quid  tan- 
dem  accidit? 

FABULA  X 
Hex  quidam  suum  habuit  fabulatorem  qui  singulis 
iioclibus  quinque  sibi  narrare  fabuias  consueverat. 
Conligit  tandein  quod  rex  curis  quibusdam  soUicilus 


nuncios,  cupiens  ab  illa  quanlum  amabat  aniari* 
Quibus  contemptis  eum  penilus  spreviL  Juveois 
cum  se  sic  contempium  seniirely  doleus  adeo  elB- 
ciiur  ut  niniio  infirmilatis  onere  gravaretur»  sse* 
pius  tamen  illuc  ibat  quo  domiuam  egressam  vi- 
derat,  desidcrans  eam  convenire,  sed  nequaqoMB 
valuit  eflicere.  Cui  prae  dolore  lacrimanti  fil  obvia 
anus  rcligionis  habilu  decorata  qaa?rens  quaenam 
esset  causa  quae  eum  doiorc  compelleret ;  sed  jii* 
venis  quid  in  sua  versabatur  conscientia  minima 
dcicgerc  volcbat.  Ad  quem  anus  :  Qiianio  quis  in- 
firmilatem  suam  medico  revelare  disiulerit,  lanlo 
graviori  niorbo  atlritus  fuerit.  Quo  audilo  narra- 
vit  ex  ordine  qiise  acciderant  et  suum   propalavtt 


uiinime  posset  dormire,  pluresque  solilo  quxsivit  G  secrclum.   Cui   anus  :  De  bis  quae  jam  dixlsti  Det 


audire  fiibulas.  Ille  aniem  tres  super  hoc  narravit 
fal)ulas,  scd  parvns.  Quxsivit  rei  plures.  llle  vero 
nuHaienus  voluil,  dixerat  enim,  sicut  visum  fuerat 
sibi,  mullas.  Ad  h?cc  rcx  :  Plurimas  jam  narrasti» 
Kcd  brcvissimas  :  veilem  te  aliquain  rem  narrare  quas 
iinrais  producatur  verbis,  et  slc  te  dormirc  permit- 
lam.  Coiice3sil  fabulalor  et  sic  incipit : 

Erai  quidam  nislicus  qui  mille  solidos  habuit.  Hic 
aniem  proficisccns  coinparavit  bis  mille  oves,  siu- 
gnlas  sex  deiiariis.  Accidii  co  rcdeunte  quod  magna 
inundaiio  aquarum  succresccrel,  qui  cum  neque  per 
pouicm,  neque  pcr  vadium  transire  posset,  abiil  sol- 
liciius  quderens  quocum  ovibus  suis  trausvehi  pos- 


auxilio  vemedium  inveniam,  et  eo  relicto  ad  propria 
remeavit.  Qux  canicularo  quam  apud  se  habebat, 
duobus  diebus  jejunare  coegit.  Die  tertia  panem 
syuapi  confectum  jejunanti  largita  est,  qoae  duin 
gusiaret,  pro  amaritudiue  oculi  ejus  lacrimari  ce&- 
perunt.  Deinceps  anus  illa  ad  pudicae  domom  f<n- 
minsc  perrexit  quam  juvenis  prxdictus  tdamavit» 
qux  honorifice  pro  magnae  religionis  specie  ab  ea 
suscepta  esL  ilanc  autem  sua  sequcbalur  caric^la, 
Cumque  vidisset  mulier  iila  caniculum  lacrjmantem» 
quxsivii  quod  baberet  et  qiiare  lacrimaretur.  Auus 
ad  hoc  :  Cara  ainica,  ne  qna^ras  quid  sit,  quia  adt» 
magnus  dolor  est  quod  iicquco  dicere,  Mulier  ma- 


set.  Invenit  landein  exiguam  naviculam,  et  necessi-  «x  gis  instabat  ut  diceret,  cui  anus  :  Haec  quam  cou* 


tnte  conctns  duas  oves  iinponens  aquam  transiit. 
His  diciis  fabulater  obdormivit.  Rex  siquidein  illum 
excitans  ul  fabulnm  quam  inceperat  finiret,  commo- 
nuil.  Fabulator  ad  hoc  :  Fluctus  illc  inagnus  csi, 
iiavicula  auiem  ininima,  ct  grex  oviuin  innumera* 
bilis,  permille  ergo  supradicium  ruslicum  siias 
transferre  oves,  et  quain  incepi  fabulam  ad  fincm 
pcrducam. 

Fabulalor  eicnim  hoc  modo  regem  longas  audire 
fabulasgesiicntempaciflcavil.  Quod  si  amplius  me 
praediciis  eliain  alia  subtexere  compuleris,  jam  dicii 
priTsidio  exemplime  deliberare  conabor.  Discipulus: 
Diclum  est  in  antiquis  proverbiis  quod  non  eadero 
compunciione  dolet  qui  pro  muneribus  lacrimatury 


spicis  caniculam  mea  erat  Uiia  casta  nimis  et  derora, 
quam  juvenis  adamavit  quidam  ;  sed  adeo  casta 
erat,  ut  cum  omnino  spcrneret,  et  ejus  ainorcm 
rcspuerel.  Unde  dolens  adco  efficilur,  ut  inagna 
aegriiudine  siringerctur,  pro  qua  culpa  miscrabiliter 
hxc  supra  dicia  filia  mea  in  caniculam  mulala  est. 
His  diclis  prae  nimio  dolore  erupitin  lacrimas  anus 
illa.  Ad  hoic  focmina  :  Quid,  cara  domina,  siuiilis 
peccali  conscia,  quid,  inquam,  factura  sum  ?  Me 
elcnim  diiexit  juvenis,  sed  ainore  castilatis  eum 
conteinpsi,  et  simili  modo  ei  contigiL  Cui  anus  : 
Laudo  libi,  cara  amica,  ut  quam  cilius  poteris  hujus 
misereuris  et  qnod  quscrit  facias,  ne  et  tu  simili 
modo  in  cauem  muteris.  Si  enim  scirtm  inttr  jov^ 


685  DISCIPLIKA 

nem  pcaedjctum  et  filiam  meam  amorem,  numquum 
in  caiiem  muiarelur  filia.  Cui  aii  mulier  casta  : 
Obsecro  ut  consilium  hujus  rei  utile  dicas,  ne  pro- 
pria  forma  privala  efDciar  canicula.  Anus  :  Liben- 
ter  pro  Dei  amore  et  remedio  animae  meac,  et  quia 
misereor  tui,  hunc  supradictum  juvenem  qiixram, 
etsi  quo  invenire  polero,  ad  te  reducam.  Cui  gra- 
tias  egit  mulier,  et  sic  anus  artificiosa  diclis  fidcm 
praebuit.  Quem  promisit  reduxit  juvenem,  cl  sic  cos 
adsociavit. 

Discipulos  magistro  :  Numquam  audivi  lam  mira- 
bile  quod  et  puto  fieri  arte  dyaboli.  Mngister  :  Ne 
dubites.  Discipulus  :  Spero  quod  si  quis  tam  sapiens 
erit  ut  semper  timeat  se  posse  decipi  arle  mnlieris, 
ibrsitan  ab  illius  ingenio  se  custoJire  valebit.  Ma« 
gister  :  Audivi  de  quodam  homine  qui  mullum  labo- 
ravit  ut  suam  custodirel,  sed  niLil  proruit.  Discipu- 
lus  magistro :  Dic  mibi  quid  fccit*  ut  melius  sciam, 
81  qoam  duxero»  iilam  custoJire.  Magister  : 
FABULA  XII. 

Quidam  javcnis  fuit  qui  totam  ioientionem  suam 
et  lotum  sensum  et  adhuc  totum  tcmpus  suum 
misit  ad  hoc  ut  sciret  omnimodam  artem  mnlie- 
ris,  el  hoc  facto  voluit  ducere  uxorem'  Sed  pri- 
mitus  perrexit  quaerere  ccnsilium  et  sapientio- 
rcm  illius  regionis  adiit  hominem.  Qualiier  cusio- 
dire  posset  qoam  ducere  volebai  quxsivit  uxo- 
rem.  Sapiens  vero  hoc  audiens  sibi  dedit  consilium 
quod  construeret  domum  allis  parietibus  lapideis, 
poneretque  inlus  mulierem,  darctque  sibi  salis  ad 
comedendum  et  non  superflua  indumenla,  facereique 
ita  domum  quod  non  esset  in  ea  nisi  solum  ostium 
solaque  fenestra  per  quam  videret,  et  tuli  ahitudine 
per  quam  nemo  intrare  |)0sset  vel  exire.  Juvenis 
vero,  audito  consilio  sapientis,  siculi  ei  jusserat 
egiu  Mane  vero  cum  juvenis  exibat  de  domo,  ostium 
firmabat  et  similiter  quando  inirabat.  Quundo  auiem 
dormiebat,  sub  capiie  suo  cluveni  abscondebat.  Iloc 
autem  longo  tempore  egit.  Quadam  vero  die  dum 
jttvenis  iret  ad  forum,  mulier,  ut  erat  solila  facere, 
ascendit  feoeslram  et  euntes  et  redeunies  inlcnle 
aspeiii»  Hac  una  die  cum  ad  fenestram  starct,  vidit 
quemdam  juvenem  formosum  corpore  atque  facie, 
quo  viso  statiin  illius  amore  succcnsa  fuit,  etut  supra 
diclom  est,  cuslodita  coepit  cogiiarequomodoetqua 
arte  posset  loqui  cum  adamato  juveue.  At  ipsa  plena 
iiigeiiio  acdolusilaiis  arle  cogitavit  quod  claves  do- 
mhli  Stti  furaret.ir  dum  dormiret,  el  ila  egit.  H;ec 
vero  assueia  erat  dominum  suum  unaquaque  nocte 
inebriare  viuo  ut  sccurius  ad  amicum  suum  posset 
exire  ei  suam  voluntatcm  cxplere.  Doininus  vcro 
illius  pbilosophicis  jam  edocius  moniiis  sine  dolo 
ntillosesse  muliebres  aclus,  coepit  cogiiare  quid  sua 
cuiijux  struerot  frequcmi  et  cotldiana  potationc, 
qiiod  ut  sub  occulto  poneret  s^  finxit  ebriuin  csse. 
Cujus  rei  mulier  inscia  de  lecto  nocle  consurgens, 
penexil  ado:>tium  domus,et  aperto  exivii  ad  ami« 
cum.   Vir  aulem    suus  in  silcntio  noclis  suaviler 

(21)  Cjp.  XXXI,  40-51 >on2>  ^D  S»rmrN 


CLERICALIS. 


€S6 


A  consnrgens,  venil  ad  ostium  et  apertum  clausit,  Ar- 
mavit,  fenestrani  asceudit,  stetiique  ibi  donec  1n 
camisia  uxorem  suam  reverleniem  vidlt,  quae  do- 
mum  rediens  oslium  pulsavit.  Vir  mulierem  suam 
audiens  et  videns,  ac  si  nescirct  inlerrogavit  quis 
esset.  At  ipsa  culpx  veniam  petens  et  niimqnam  am- 
plius  se  hoc  facturum  promiilensnihilprorecit,  scd 
vir  iratus  ait  qnod  eam  non  intrare  permitleret,  sed 
esse  suum  suis  parcniibus  ostenderet.  At  ipsa  mngis 
et  magis  clamans  dixit  quod  nisi  oslium  recludcret, 
In  puteum  qui  juxta  domnm  erat  sallret  et  ila  vitam 
finiret,  sicque  de  morle  sua  amicis  elpropinqnis  ra- 
tionem  redderet.  Sprciis  minis  dominus  suae  mulio* 
ris,  intrare  non  perniisit.  Mulier  vero  plena  arte  et 
callidilate  suinpsil  lapidem  qucmprojecit  in  puteum, 

B  hac  intentione  ui  vir  suus  audito  soniiu  lapidis  in 
puteum  ruentls  putaret  sese  in  puteuin  cecidisse,  et 
hoc  peraclo  mulicr  post  puieum  se  abscondil.  Vir 
simplcx  atque  insipiens.  audito  sonitu  lapidis  in 
puteum  ruenlis,  niox  de  domo  egrediens,  celeri 
cursu  ad  puteum  venit,  puians  verum  esse  quod 
mulierem  audisset  cecidisse.  Mulier  vcro  videns 
ostinm  domus  aperlum,  et  non  oblita  est  sux  ariis, 
iniravit  domum,  firmaloque  ostio  ascendit  fcne- 
stram.  llle  aulem  videns  se  esse  deceptum,  inquit : 
0  mulier  fallax,  plena  arle  dyaboli,  pcrmitte  me  iir 
trare,  et  quidquid  mibi  foris  fecisti  me  condonalu- 
rum  tibi  crede.  At  illa  eum  increpans  inlroilumque 
donms  omniiio  et  sacramento  denegans  ait :  0  se- 

p  ductor,  tuum  esse  atque  tuum  facinus  parentibus 
tuis  osiendam,  qnia  unaquaque  nocte  es  solliciius 
ita  furtim  a  me  exire  et  meretrices  adire ;  et  iiaeglL 
Parentes  vero  bxc  audientes  atque  verum  exisii- 
mantes  increpaverunteum,  et  ila  muKerilla  liberata 
arte  sua  flagilium  quod  meruerut  in  virum  detrusil» 
cui  nibil  profuit  immo  oiTuit  mnlierem  custodisse. 
Nam  iste  etiam  accidit  cumulus  miseriae  qnod  exis* 
timatione  plurimorum  quod  patiebatur  meruisse 
crederetur,  undequidem  bonis  quainpluribns  pulsus» 
digiiilatibus  exulus,  existimatione  foedatus  ob  uxoris 
maliloquium,  inceslus  tnlit  supplicium. 

Discipulus '  Neino  est  qui  ab  ingenio  mulleris 
custodire  se  possit»  nisi  quein  Deus  custodierit,  et 
bxc  talis  narraiio  ne  ducam  uxorem   magna  est 

D  dcbortalio.  Magister :  Non  debcs  oinncs  muliercs 
crcderc  tales  csse,  qnoniam  magna  boniias  aique 
casiilas  in  muliis  repperitur  mulieribus,  ei  scias  iu 
bona  muliere  bonam  socictaiem  repperiri  posse. 
Bona  mulier  fidelis  custos  est  el  bona  domus.  Salo- 
mon  in  fine  libri  Proverbiorum  suorum  viginli  duos 
vcrsus  de  laude  alque  boniiate  mulieris  bonse  eom- 
posuit  (21).  Discipulus  ad  haec  :  Bene  me  conforiasti, 
sed  audisti  tamen  aliquam  muliercm  qux  sui  scnsus 
ingenium  niteretur  iu  bonum  mittere?  Magister  : 
Audivi.  Discipulns  :  Refer  mihi  dc  illa,quia  videlur 
milii  res  nova.  Magisier : 

FABULA  XIII. 
Diclum  fuit  mihi  quoJ  quiilam  llispanus  perrexil 


€87  PETHl  ALPilONSI  EX 

Mccli,  el  (lum  Ibal  perTcnil  in  iflgypliim,  qui  liftssrla  A 
tcrrae  intrarc  TOlenS  cl  transire,  cogitavil  qnod  pe- 
ciniiam  suain  \n  iEgypto  dimitlcrel,  et  anlequam 
(limittcre  voluissetinterrogavitsialiquis  fidiclisliomo 
essoi  In  illa  rcgione  cui  posset  commiilerc  pecuniam 
snam,c(  ostenderunt  ei  anliquum  liominem  nomi- 
iintiir.i  probitate  fidelitatis,  cui  de  suo  roille  talenta 
4'ojLnmisit,  demum  perrexit,  factoqueitinereadilbim 
rediil  cui  pecuniam  commisit,  et  quod  commiserat 
ab  eo  quacsivit.  At  ille  plenus  nequitiae  illum  num- 
quamantease  vidissediccbat.  lllevero  sicdeceptus 
perrexit  ad  probos  bomines  regionis  illius,  et  qiiu- 
inodo  tractasset  eum  bomo  ille  cui  pecuniam  com- 
iniserat  eis  retulit.  Vicini  vero  illius  de  eo  talia  au- 
dientes  credere  noluerunt,  sed  nihil  hoc  esse  dixe- 
runt.  Qui  vero  pecuniam  perdiderat,  unaquaque  dic  3 
ad  domuro  illius  qui  reiinebat  iiijusle  pecuniani  ibai, 
Mandisque  precibus  eum  deprccabalur  ut  pecuniam 
redderet,  quod  deceptor  audiens,  increpavit  eum 
diccns  ne  atnplius  tale  quid  de  eo  diceret  vel  ad  eum 
veniret,  quod  si  faceret,  poenas  ex  merilo  subirct. 
Auditis  ininis  illius  qui  eum  deccpcrat,  trislis  coepit 
redire,  el  in  rotfeundo  obviavitcuidam  vetuhc  pannis 
heremilalibus  indutac.  Hxc  auiem  baculo  suo  Tragiles 
nrtus  susteniabat,  et  per  viam  laudando  Deum  lapi- 
des  ne  transcuntium  pedes  Ixdercniur  locabat.  Quae 
vitlcns  bomiiicm  flentem,  cognovit  [eum  essc  exlra- 
neum.  Commota  pietate  in  angiportum  vocavit  ct 
quid  ci  accidissel  interrogavil.  At  ille  ordinatc  i^ir- 
i4ivit.  Foemina  auditis  verbis  ejus  inquii :  Amice,  si 
\^n  suiit  quae  relulisti,  feram  tibi  inde  auxilium.  C 
Et  ille  :  Quomodopotes  hoc  facere,  ancilla  Dei?  At 
iiia  inquit :  Adduc  niilii  hominem  de  terra  tua  cujus 
faclis  el  diciis  fidem  htbeze  possis.  Al  illc  adduxit. 
Demum  decepti  socio  pnecepit  dccem  cofros  exter- 
uis  pretiosis  depictos  coloribus,  alque  ferro  deargeu- 
tato  ligatos  cum  bonis  scris  cinere  et  ad  doinum  sui 
hospitis  afferre,  lapidibusquc  comminutis  implere. 
At  ipse  iia  egii.  Blulier  vero  ut  vidit  omnia  illa  quas 
prxccperat  esee  parata,  ait :  Hunc  decem  homincs 
l»erquire  qui  cuntes  jid  domum  illius  qui  te  dccep't 
inccum  ct  cum  socio  tuo  deferant  scrinios  unus  post 
alium  veuicntcs  ordine  longo,  el  quam  cito  priinus 
veAcrit  ad  domum  hominis  qui  te  decepit  et  re- 
quiescei  ibi,  veni  et  inlerroga  pecuniam,  et  ego  tam  |v 
confido  in  Deuin  quod  reddita  tibi  tua  pecunia  fiie- 
rit.  Atipse  sicuti  vetulajusseraifccic,  qux  non  ottlila 
incepti  quod  prxcopcrat,  iter  iiiccpit  ei  vcnit  cuin 
socio  docepli  ad  donium  dcceptorls  ct  inqitil :  Qui- 
dam  homode  Hyspania  hospitatus  inecum  fuit  et 
vult  Mcch  adlre,  quxriloue  antea  pecuniam  suain 
quai  est  in  decem  scriniis  servandam  alicui  bomini 
donec  revertatur  commendare  :  precor  iiaqiic  ut 
inci  causa  in  spdetua  custodias,  et  quia  audivi  el  scio 
te  boHum  homincm  et  fidclem  csse,  nolo  aliquom 
afliuro  pneter  te  solum  hiijus  pecuiiix  commendaio- 
rem  adcsse.  Ct  duin  ila  loqueretur  vcnit  priuius 
derereiis  scrinium,  aliis  a  longe  apparentibus.  Intc- 
rim  dccepius  pnTcepiorum  vctulx  non  obiiius.  posi 


JUDJEO  CHHISTIANI  m 

primum  scrinium  sicut  fl  prasceptum  fuerat  yenit. 
lile  vero  qui  pecuniam  celavcrat,  plenus  nequitix  ct 
malae  artis,  ut  vidit  homincin  venientero  cui  pecu- 
niam  celaverat,  timens  ne  si  pecuniam  requireret, 
aliusquisuam  pecuniam  adducebat  non  comniiitercl, 
contra  eum  ita  dicendo  perrexit :  0  amice ,  ubi 
fuistietubi  diutinasii?  Yeni  etaccipe  peruniam  fidei 
meae  jamdiu  commendaiam,  quia  inveiii  et  aiuodo 
taedet  me  ruslodirc.  At  ille  Ixtiis  et  gaudens  rcccpit 
pecuniam  gratias  agens.  Yetula,  ul  vidit  bomlneia 
pccuniam  suam  habere,  surrexit  et  inquit :  Ibimns 
ego  et  socius  meus  contra  scrinios  noslros  cl  fesli- 
nare  prsecipiemus ;  lu  vcro  expecta  doncc  redcamus 
el  bene  scrva  quod  jam  adduximus.  llle  autem  L«}ius 
animo  qnod  acceperat  servavit,  adventua.qtie  eo- 
rum,  quod  adhuc  potest,  expeciavit,  et  tta  bono 
ingenio  vetulae  reddita  fuit  viro  summa  pccunix. 

Discipulus  :  Istud  mirum  fuii  ingenium  aique 
iitile ,  nec  puto  quod  aliquis  pliilosophus  sublilins 
cogitarei  pcr  quod  levius  vir  suam  pecuniam  recu- 
pcraret.  Magister  :  Bene  i)osset  pliilosophus  suo 
facere  naturali  ingenio.  Discipulus :  Hoc  bene  credo; 
sed  iii  aliquem  philosophorum  hujus  modi  reposuisti 
in  cordis  armariolo,  Iarg'>re  mibi  discipuIo,et  ego  d» 
deli  memoriae  commendabo,ulquandoque  discipuls 
lacle  philosophix  educatis  delicatissimum  largiri 
possim  alimcntum.  M»gisler. 

FABULA  XIV. 

Contigil  quod  quidam  homo  habuit  filium  cui  posl 
mortem  suam  nihil  prxler  domum  dimisit.  Istecum 
mngno  labore  corpori  suo  vix  etiani  qu«  itatura 
exigit  suppediiabat ,  et  tamen  domum  suam  ,  iicct 
inagna  coacius  inedia ,  vendcre  nolebat.  Habebat 
autem  pucfr  iste  queindam  vicinum  valde  divitem 
qui  domum  emere  cupiebat  ut  suam  largiorem  face* 
ret.  Puer  aulem  ncc  prece,  nec  pretio  vendcre  vole- 
bat.  Quod  posiquam  iste  dives  comperit  quibus 
ingeniis  et  quibus  artibus  puero  subtraherei  domum 
cogitabat ;  at  juvenis  secundum  posse  suum  fami» 
liaritalem  ejus  devilavit.  Denique  conlristatiis  dives 
ille  causa  domus  et  quod  non  posset  puerum  deci- 
pcre  ,  quadam  die  venit  ad  puerum  ci  mquit  ei :  0 
piicr,  accommoda  mihi  partenf  parvam  tu»  curiaft 
prciio,  quoniam  in  ca  sub  terra  decem  lonellos  cuni 
oleo  custodire  volo,  et  niliil  tibi  nocebunt,  sed  babe- 
bis  inde  aliquod  sustentamenlum  vita:.  Puer  auicia 
coactusneccs&ilatc  coiiccssit  etdodit  ci  claves  domns* 
Jiivenis  vcro  itcrum  morc  solilo  iibcris  liberaliier 
serviens  victum  perquisivit.  At  dives  homo  acceptis 
clavibuscuriainjuvenis  suifouHens,  qiiinque  lonellus 
plenos  oleo  ibi  recondidit  et  quinque  dimidios,  et  boc 
facto  juvenem  advocavil  clavesque  domusiili  tribueiis 
inquit :  0  juvenis,  oleuin  meum  tibi  cominitlo  et  in 
tua  custodia  trado.  Juvenis  simplex  putans  omnes 
toncllos  essc  plenos,  in  cuslodia  rcccpit.  Ai  post 
longum  tempus  contigit  quod  in  terra  illa  oleum 
carnm  riiil.  Divcs  hacc  audiens  puero  inquit :  O 
a:iiicc,  vcni  et  juva  me  o!eum  effoderequod  tux  jaiu- 
duJiim  mandavi  cusiodise,  ei  laboris  pr;ciniuin  aoci- 


689 


DISCIPLINA  CLLRICALIS. 


m 


pies  et  tulelae.  JiiveniS  audiia  prece  cum  prclio  di-  A  nomine  Auxilium  miserorwm.flerum  disciiMilus :  Etsi 


iFiii  concessit  otsccandom  posse  suum  eum  juTaret. 
Dives  non  oblitus  sux  fraudisnequissimac»  adduxit 
bomines  ut  oleum  emerent.  Quibusadduciis,  terram 
aperiiernnt  et  quinque  plcnos  loiiellos  et  quinqiie 
dimldios  invenerant.  Percepiis  talibus  vocavit  pue- 
rum  ita  dicendo  :  Amice,  causa  tuae  cuslodix  amisl 
oleum  ;  insupor  quod  libi  commisi  fraudulenter  abs- 
tulistl,  quaproptervolo  ut  mibi  mea  restiiuas.  His 
diclis  eum  cepit  et  vellet  nollet  ad  jiistiiiam  deduxit. 
Jiistitia  eum  vidensaccusavit,sedjuvcnis  quid  contra 
diceret  nescivit,  altamen  inducias  unius  dici  qux- 
Bivil,  quod  juslitia,  quia  juslum  eral,  concessit.  In 
civilate  autem  illa  morabatur  quidam  pbilosophus 
qui  cognominabatur  Aaxilium  egentium,  bonus  bo 


jam  aiidita  menle  sedeanl,  ad  audiendum  p!ura  inci- 
tanl.  Blagister  inquit :  Libciilcr  til)i  dicain  ,  et  sic 
inquit  : 

FABULA  XY. 
Dictum  fuil  de  quodam  divile  in  civilalcm  ennle 
quod  sacculum  cum  mille  talenlis  dererret  secuni , 
et  insuper  aureum  serpentem  oculos  babentcm  ja- 
cinciinos  in  sacculo  «odcm,  quod  toium  simul  anii«> 
sit.  Quidam  veropauper  iter  faciens  invenit,  dedit- 
qiie  uxori  suae,  et  quomodo  invenisset  retulil.  Mulier 
hoc  audiens  ait :  Quod  Deusdeditcustodiamus.  Alia 
die  per  viam  praico  iia  clamanJo  perrexit :  Qui 
talem  censum  invenit  reddat,  et  absque  aliquo  pec- 
caio  centum  talenta  inde  habeat.  Ilacc  audiens  in- 


ino  et  religiosus.  Juvenis  aiidito  bonitatis  illius  prae-  ^  ventor  census,  dixit  uxori :  Reddamus  censiim  et 


conio  perrexit  ad  eum,  quaesivitque  ab  eo  consiliura 
dlceus  :  Si  vera  sunt  quai  de  te  mihi  referentibus 
inultis  dicla  sont  more  domestico,  fer  mihi  auxilium, 
etenim  Injuste  accusor.  Philosophus  audita  prece 
juvenis  interrogavii  si  juste  vel  injuste  accusarent 
eum.  Juvenls  vero  quod  injuste  accusaretur  flrmavit 
sacramenlo.  Audita  reiveritale  philosophus  pictalc 
commotiisait :  Auxiliante  Deo  feram  tibi  auxillum; 
«ed  sicut  a  justilia  respeclum  usquc  in  cr^slinam 
diem  accepisii,  noli  dimitiere  quineas  ad  placitum, 
cro  tibi  paratus  succurrere  tuse  veritaii  atque  eorum 
nocere  falsitati.  Juvenis  autem  quod  philosophus  eum 
jiisserat  egit.  Maoe  autem  faclo,  venil  philosophus 
ad  juslitiam,  quem  postquam  vidit  justilia  ut  sapien- 


absque  peccato  cenlum  lalenta  inde  hal)eamus.  Inde 
mulicr  ait :  Si  Deus  illum  voluisset  hunc  censum 
habere,  non  amisisset ;  quod  Deus  donavit  custodia* 
mns.  Invenior  censua  ut  reddcretur  elaboravit ,  at 
ipsa  omnino  denegabat,  et  tamcn  vellet  nollet  mii- 
lier,  dominusreddidit  et  quod  pra^co  promiserat  ex- 
petiit.  Dives  autem  plenus  nequiiise  aii :  Adhuc  alium 
serpentem  mihi  deesse  sciatis.  Ilocprava  inlcntione 
dicebat  ut  paupcri  horoini  talenla  non  redderet  pro- 
missa ;  pauper  vero  se  nihil  amplius  invenisse  dicc- 
bat.  At  homines  civiutis  illius  diviti  favcntes  pan- 
peri  derogantes  inexorabile  contra  foriunam  pauporis 
odium  gerentes ,  illuin  ad  iusiitiam  provocaveruni. 
Pauper  auiem,  ui  supra  dictum  cst,  se  nihil  amplius 


leui  et  pliilosophum  vocavit,  vocatumque  juxla  se     invcnisse  diccbat.  Sed   dum    sermo  hujusceinodi 


ftedere  fecit.lnde  justitia  vocavit  accusaittes  et  accu- 
satom,  pnrcepitqae  quod  suoram  recordarentur 
placiionim  et  iu  fecerunL  Illis  vero  aslantibus  , 
juslilia  ait  philosopho  quod  causas  audiret  et  inde 
judicium  faceret.  Inde  philosopbus  :  Praecipe,jusii- 
tia  ,  clarum  oleum  de  quinque  tonellis  pleiiis  men- 
surari,  et  scias  quantum  sit  tibi  clari  olei ,  et  siini- 
liter  de  quinqiie  dimidiis»  et  scias  quantum  ibl  clari 
olei  fuerit.  Deinde  spissum  oleum  de  quinque  pleuis 
lonellis  sit  mensuratum  et  scias  quantum  spissi  olei 
in  eis  sit,  et  similiter  de  quinquc  dimidiis  facias 
mensurari,  et  scias  quanlum  spissi  olei  fuerit  ibi  ; 
et  si  tantum  spissi  olei  inveneris  in  dlmidiis  toncHis 


paiiperum  divilumque  per  01  a  discnrrerc*  minislris 
refereutibus  tandem  |)ercusbil  ora  rcgis.  Quod  siniul 
avdivit  divilem  ei  pauperem  et  pecuniam  sibi  pn£- 
sentari  pnccepit.  Adductis  omnibus,  philosophum 
scilicet  Auxilium  miserorum  cuin  aliis  sapicntibus 
ad  se  vocavit,  eisque  accusatoris  voccm  et  accusatt 
audire  ei  enodare  praecepii.  Philosophushxc  audiens, 
commotus  pietate  paupcris  ait :  Auxiliante  Deo  te 
liberare  conal>or.  Ad  hoc  pauper  :  Scii  Deus  quia 
reddidi  quantum  inveni.  Iiide  philosophus  ad  re- 
gem:Si  rectum  judicium  indevobisaudire  placuerit, 
dicam.  Rex  haec  audiens  ut  judicaret  rogavit.  Tiinc 
philosophus  regi  :  Isie  homo  dives  bonus  est  muL> 


quanlum  iu  plenis,  scias  oleum  fuisse  furatum.  £l  bi  0  tum,  et  non  est  credibile  eum  aliquid  interrogaro 


in  oimidiis  tonellis  inveneris  talem  partem  spissitu- 

dinis  qualem  oleum  clarum  ibi  existeiis  exigit  quod 

quidem  et  in  plenis  tonellis  invenire  poteris,  scias 

oleum  non  luisse  furatum.  Justilia  hac  audiens  con- 

firmavit  judicium,  factumque  est  ila,  et  hoc  modo 

juvenis  evasil  sensu  pbilosopbi.  Fiiiitis  placitis  ju- 

Tenis  philosopho  grates  reddidit.  Tunc  philosophus 

ait  illi :  Numquanine  illud  philosophi  audisli  ?  Non 

einas  domum  antequam  cognoscas  vicinum.  Ad  hoc 

juvenis  :  Primum  habuimos  domum  antequamjiixla 

lios  hospitaretur.  Cui  philosophus :  Primum  vendas 

qiiam  maneas  juxta  malum  vicinum . 

Discipuliis  :  Talc  judicium  apparet  esse  philoso- 
pbiy  et  hoc  cst  graiia  jDei.  Mciito  vocatus  est  hoc 


quod  non  amisisset;  ex  alia  parte  credibile  mihi 
videtur  quod  iste  pauper  bomo  nihil  amplius  invenit 
quam  reddidit,  quia  malu«  homo  si  esset,  non  quod 
reddidit  redderet ,  imo  totom  celaret.  Inde  rex  : 
Quid  autem  Indejudicas,  philosophe?PhiIosophus  : 
Rex  ,  sume  censum,  et  da  ex  eo  pauperi  ccniiini 
talenta,  et  quod  remanserit  serva  donec  veniat  qui 
censum  quxrat,  quia  non  est  hic  cujus  iste  census 
sit,  et  isie  dfves  hoino  eat  ad  praeconem  et  faciat 
Interrogare  sacellum  cum  diiobus  serpentibus.  Regi 
autem  placait  hoc  judicium,  atque  omnibus  ibi  cir- 
cnmslantibus.  Divcs  vero  qui  sacelluin  perdiderat , 
lioc  audicns  iiiqnit :  Bone  rex,  dico  tibi  in  veriiai» 
ccnsuni  i&lutn  fuissemeum,  scd  quia  volebam  pauperi 


m  PETRI  ALPUOHSl  £X  JUDiCiO  CimiSTlAlHI  6£^ 

komiDiquod  praco  proiniserat   anferre,  dixi  mihi  A  Ad  haec  senex  :  Nunc  mn^is  tardaii  eslis,  et  iltis 


alium  serpeniero  adhuc  deesse ;  scd  modo,  rex,  mei 
miserere  et  quod  praeco  promisit  rcdJam  paa- 
peri.  Inde  rex  censum  reddidil  divili,  divcs  pau- 
peri.  Ita  philosophus  scnsu  et  ingenio  pauperem 
liberavit. 

Discipulus  :  Apparet  hoc  esse  ingenium  philoso- 
phiac  :  hoc  exemplo  non  est  mirum  quod  de  duabus 
mulieribus  Salomon  judicavit  (22). 

Philosopbus  ait :  Ne  aggrcdiaris  viam  cum  aliquo 
nUi  prius  eum  cognoveris.  Si  quisquam  ignotus  libi 
in  via  associaverit  iterque  tuum  investigavcril,  dic 
te  velle  longius  ire  quam  disposueris,  el  si  deiulerit 
lanceam,  vade  ad  dcxieram ;  si  cnscm,  ud  sinistraro. 
Arabs  casligavit  rilium  suum  diccns  :  Sequere  calles 


reliclis  Ixti  subintravimus  portas  urhis.  Tale  esi 
proverbium  quod  audivi  :  Magis  valel  longa  via  qnx 
ad  paradisum,  quam  brevis  ad  inrernum. 

Arabs  castigavit  filinm.  Fili,  si  fueris  Id  via  ciim 
aliquo  socio,  ditige  eum  sicut  te  ipsum,  et  ne  inedi- 
tcris  aliqnem  decipere  nc  et  lu  deciptaris  veluli 
duobus  conligil  bnrgensibus  et  rustico.  Filius  :  Re- 
fer  mibi  ut  aliquid  ulililatis  indc  accipiant  posleri. 
FABULA  XVII. 

Dictum  fuit  de  burgensibus  duobus  et  rusiico 
eausa  orationis  Mech  adeuntibus  quod  essenl  soeii 
victus  donec  venirerrtMecb,  et  tunc  defecit  iHts  ciJHis 
ila  quod  non  remansil  eis  quicquam  nisi  tanlum 
farinse  qna  so!um  panem  et  parvum  facerenl.  Biir- 


quamvis  sint  semitis  longiores.  liein  accipe  pueilam  B  genses  vero  hoc  videntes  dixerunt  ad  invicem  :  Pa- 


in  uxorem  quamvis  sit  vetula.  et  iterum  fer  merces 
tnas  ad  magnas  civitates  quamvis  vilius  ibi  vcndere 
putcs.  Ad  haec  filius  : 

FABILA  XVI. 
Venim  est  qnod  dixisti  de  magnis  viis,  nam  qua- 
dam  die  dum  ego  et  socii  mei  perrexerimus  ad  ur- 
bein  so!e  ad  occasum  propinquante  et  adhuc  longe 
essemusa  civilale,  vidinius  scmitim  qua;  secunduro 
visum  iturisad  civitatem  promitlebal  compendium. 
Invenimus  senem aquo requisivimus  de  iiinere illhis 
•emit»  :  at  scnex  ait :  Propius  semiia  ducit  ad  ci- 
'viiatem  qi:am  magna  via,  et  tamen  citius  per  ma- 
gjiam  viam  ad  civ>(a(cm  venieiis  quam  per  seini(am. 
Hoec  ati^Jientes  illum  pro  stulio  habuinius,  ct  ma- 


rum  panis  habemus  et  noster  mirltum  comcdit  so- 
cius,  quapropter  oportet  nos  habere  consitiuro  quo- 
niodo  sibi  partem  panis  auferre  possimus,  et  qiiod 
noliiscum  debei  soli  comedamus.  Deinde  aceeperuia 
hujuscemodi  quod  fnccrent  panem  et  coquerent,  et 
dum  coqiieretui^dormirent,  el  quisqws  eoruro  mi- 
rabiliora  sotnniando  viderei,  soliis  panem  comede- 
ret.  H;£C  artiGciose  dicebant  quia  simplicem  rasti- 
cum.ad  hnjusmodi  flclilia  deputabant.  Ct  fecenint 
panem  quem  coxerunt^  demum  jacuerunt  utdormi- 
rent.  Atrusiicus,  pcrccpta  eorum  aslutia,  dormien- 
tibus  sociis,  traxit  panem  semicoctum,  comedit  et 
ilerum  jacnil.  Unus  de  burgensibus  sicut  somoo 
perterritus  csset  evigilavii  sociumque  vocavii,  cui 


gnam  viam  prxiermittentes  semilae  declinavimos,  ^'  altcr  de  burgcnsibus  ait :  Qirid  habes?Alillc  inqiiii 


quam  insislenles  ad  dexleram  et  ad  sinistram  quanla 
fuil  nox  deerravimus,  nec  ad  ciWtaiem  pervenimus. 
Al  si  per  callem  tendisscinus,  procul  dubto  inedia 
noote  civitalem  subintrassemus. 

Pater  ad  htfic  :  Hoc  nobis  alia  vice  evenit  citm 
pergeremus  per  roagnam  viam  ad  civiiatem.  Prx- 
erat  nobis  fluvius  quero  quocumque  modo  transiluri 
eramus  antequain  civitalem  intraremus,  sicque  no- 
bis  iter  agentibus  in  duas  partes  secta  esl  via,  q*ia- 
rum  una  ad  civitatero  per  vadum,  altcra  per  pontem 
ducebat.  Demuro  quemdam  senem  vidirous  quem 
de  duabus  viis  qiiae  prius  ducerct  ad  civitatem  in- 
terrogavimns.  Senex  ail :  Brevior  est  via  per  vadum 


Mirabilo  soronium  vidi,  nam  mihi  visum  fuit  qiiod 
duo  aiigeli  aperiebant  portas  coeli  et  me  samentes 
ducebant  anle  Deuni.  Cui  socius  :  Mirabile  est  hoc 
somnium  quod  vidisli ;  at  ego  soroniavi  quod  a  duo- 
hus  a!:.;TeIis  mc  dncentibus  et  terram  findentibus  in 
rnfernnm  ducerer.  Husticns  hoc  toium  audicbat  ct 
se  dormire  fingcbat ;  sed  burgenscs  dec»*pli  detipcre 
volentes  ut  evigilarent  ruslicum  vocaverunt.  Rasli- 
eus  vero  callide  et  ut  territus  esscl  respondil :  Qui 
sunt  qui  me  voeant^Al  iili :  Socii  lui  snroiis.  El 
rusiicus  :  Redistis  jam  ?  At  ipsi  eoiitra  :  Que  per- 
reximus  unde  redire  debeamus  ?  Ad  boc  rusticus : 
Niinc  visum  erat  milii  quod  duo  angeli  unum  e\ 


nd  civitalem  duobusisiliariis  quani  via  per  pontcm^  j^  vobis  accipiebant  et  aperiebant  porlas  coeli,  duce- 


8cd  tamcn  citius  potestis  ire  per  poiitem.  ETt  quidam 
ex  nosiris  illum  sencm  sicut  vos  vesrrum  anlea  de- 
riserunt  et  per  vadum  iler  aggrsssi  sunt;  sed  eorum 
alii  socios  submersos  dimiserunt,  alii  cquos  et  sar- 
cinas  perdiderunt,  quidam  vero  per  amnem  roade- 
faclosalios  omnino  amissos  defleverunl,  sed  nos  et 
senex  noster  qui  pcr  pontero  transivimus  sine  iinpe- 
dimento  et  absque  omni  incommodo  processimus  et 
eos  super  ripam  fluminis  adhuc  jacturam  dcflenles 
rcppcrimus.  Quibus  flcntibus  et  cum  rastris  et  sa- 
gcna  ima  fluvii  perscrutanlibus  senex  ait  :  Si  nobis- 
ciim  per  poiitem  perrexisselis,  non  i(a  conligisset. 
Ainnl :  Hoc  fecimos  quia  viam  tardare  nolebamus. 


banlque  ilUim  antc  Deuro  ;  deinde  alium  accipiebant 
duo  alii  angeli,  ct  aperta  terra  ducebaiil  in  infer- 
nnm«  et  his  visis  putavi  neniinem  jam  amplius  redi- 
lurum,  et  surrexi  et  panero  comedi. 

0  flli  Isic  evenit  eis  qui  sociuro  deeipcre  voliierttiii, 
quia  suo  ingenio  decepti  fuerunt.  Tunc  AKus^lla  eve- 
niteis  sicutinproverbio  dicluro  esl:  Qni  totumvoluii, 
toiuro  perdidit.Hxc  est  autem  natura  canis  cni  fave- 
runt  ilii  quoruro  umis  alii  ciburo  auferre  ciipit,  seJ 
si  iiaturaro  cameli  sequerentur,  mitiorero  naturam 
imilarentur  :  nam  talis  est  nalura  caroeU',  quando 
insiniul  datur  praebenda  niultis,  nullus  eoruni  co- 
medct  donec  orones  edant  insimul ;  et  sl  umis  inflr- 


(22)  iiiRrg.,cap.in,  27  .idn  K'n  Tir^rT^.  vh  nOT  ^m  TiS^H  m  rh  -in  n^Nn  ^frai  nrn 


m  DISCIPLINA 

matar  quod  nequcdl  coniedere,  donec  removealur 
alii  jejunabunt.  Isli  burgenses  poslqunin  vulebant 
iuimalem  naiurani  sibi  sumere,  niitissimi  animalis 
naiuram  sibi  debuissent  Tendicare,  et  merito  cibum 
amiseninl.  Quin  etiam  boc  eis  evenisse  Toluisscm 
quod  magisiro  meo  narrante  jamdudum  audivi  eve- 
iiisse  incisori  regis  pro  discipulo  suo  proprium 
someii  Nediu,  utfustibus  caederenhir.Pater  ad  liaec: 
Dic  mibi,  fili,  quid  audisti  quomodo  contigtt  disci- 
pulo^  quoniam  talis  narratio  animi  erit  recreatio. 
Filius : 

FABULA  XVIII. 
NarraTil  mibi  niagister  meus  quemdain  rcgein 
liabuisse  incisorem  qui  diTcrsos  diTcrsis  temporibus 
aptos  ei  incidebat  pannos.  Ai  ille  discipulos  sulores 
liabcbat  qoorum  quisque  artiflciose  suebat  quod 
magisier  incisor  regfs  incidebat.  Inter  qnos  unus 
erat  discipulus  nomine  Nediu  qut  socios  arte  suto- 
ria  soperabat.  Sed  die  fcsto  Tcniente  rex  suorum 
incisorero  pannorum  Tocavii  et  pretiosas  Tcstes  sibi 
et  familiaribus  parari  praeccpil.  Quod  ut  citius  et 
sioe  impedlmenio  fieret»  unum  de  camerariis  suls 
eonucbam  cujus  iiluderat  officiam  suloribus  custo- 
dem  addidit,  et  ut  eorom  ctirTos  ungues  observarei, 
et  eis  ad  sufficienliam  necessaria  ministrarct  roga- 
Tit.  Sed  in  una  dierum  ministri  calidnro  panem  et 
mel  cum  aliis  ferculis  incisori  etconsociis  comcden- 
dom  dederunt,  >l  qui  aderant  comcdere  coeperunt. 
Quibus  epulantil)us  eunuchus :  Quare  absente  Mediu 
comeditis  nec  illum  expectatis  ?  Mngister  inquit : 
Quia  mel  non  comederet  etiamsi  adesset ;  et  come- 
derunt.  Deinde  venit  Nediu  et  ait :  Quare  mc  ab- 
sente  comcdisti»  nec  partem  meam  reserTastis  f  Eu- 
nuckus  ad  baec  :  Magister  tuus  dixit  quod  mol  non 
coraederes  etiamsi  adesses.  At  ille  tacuit  et  quomodo 
inagistro  suo  illud  recompensare^  posset  cogiiavit. 
Eihoc  facto,  niagistro  absente,  Nediu  secreto  dixit 
ciinucbo  :  Domine,  magister  meus  quandoque  frcne- 
sim  patiens  sensuni  perdii  ei  iiidiscrete  circumstan- 
tes  Tcrberat  et  interiinit.  Gui  eunuchus  :  Si  scirem 
boram  quando  ei  coutingit,  ne  quid  inconsulte  age- 
rei  ligarem  et  loris  corrigere  constringerem.  At  Ne- 
diu  ait :  Cum  Tideris  eum  huc  et  illuc  aspicientem  et 
terram  manibus  Terberantem  et  asua  sede  surgenteni 
ct  scamnum  super  quod  sedel  manu  rapieiitem,  lunc 
scias  eum  esseinsanum,  ct  nisi  tibi  et  tuis  proTideris, 
caput  fuste  dolabil.  Talibus  dictis  Nediu  sequentl  die 
luagistri  sui  forfices  secreio  abscondil,  at  incisor  qux- 
rens  forfices  et  uon  inveniens.  ccrpit  manibus  tcrram 
pcrcuicre  et  Iiucet  illuc  aspicere  et  a  sua  sede  surgere 
ct  scamnum  super  quod  sedebat  manu  dimoTere. 
IIxc  videus  cunuchus  statim  suos  TOcaTit  clientes 
pnecepitque  incisoremligari  etne  aliquos  verl>eraret 
graviter  Tcrberari.  Sed  incisor  clamabalita  dicendo: 
Quid  foris  feci,  ut  quid  talibus  me  affligitis  verberi- 
•bus?  At  illi  acrius  verberando  lacebaiit.  Quando 
autem  lassi  fuerunt  verberando  exosum  Tiise  solve- 
runt,  qui  rcspirans  sed  longo  teinporis  iiifervallo 

(iSj  Lcviuc.  XIX,  i8.-po3  -ly-^.Smnx 


CLERICALIS.  m 

A  quccsivil  ab  eunucboquid  forts  fecissel.  Euiiucbus  ad 
hoc  :  Dixit  mihi  Nediu  discipulus  tuus  quod  quando- 
qtie  insanires  et  non  nisi  vinclis  et  Tcrberibus  cor- 
ropttis  cessares,  et  ideo  teligaTi.  Hoc  audito  inci- 
sor  Nediu  discipulum  suum  TocaTit  et  ait :  Amice, 
quando  mc  noTisti  insanum  ?  Ad  boc  discipulus  : 
Qiiando  novisti  mc  mcl  non  comedere?  Eunuchus  ei 
alii  liaec  audientes  riserunt,  el  utrumque  merito 
poenas  suscepisse  judicaverunt. 

Ad  hoc  palcr  :  Mcriio  boc  illl  accidil,  qnia  si 
ciistodirci  quod  Moyses  pnecepit  ut  diligeret  fratreni 
siiuin  sicut  seipsum  (25),  iion  hoc  ei  evenisseh 

Castigaviifiliumsuum  diccns  :  Yide  ne  imponas 

eriquod  crinicn  socio  tuo  servo  sive  libero,  ne  ita 

tibi  contingat  sicut  duobus  joculatoribus  contigil 

B  ante  regem.   Ad  boc  filius :  Narra  inihi,  patcr,  obse- 

cro.  Paler  :  Fial. 

FABULA   XIX. 

Venit  quidam  joculaiorad  regem,  qoem  vocatitm 

rex  cum  alio  joculalore  fccit  sedere  atqiie  come- 

dere;  sed  qui  pritis  erat  joculator  coppii  invidcre 

supervenicnti  qucm  rex  sibi  prxfcrebnt  ct  oinne^ 

aulicL  Quod  ne  diirarct  diu  pudorem  iili  facere  iii 

sic  saliem  aufugerei  cogilaTit.  Itaque  nescienlil)us 

aliis  ossa  lalcnter  priinus  joculalor  coordinaTll>  el 

anle  socium  posuit,  finitoque  prandio  iii  opprobrium 

socium  conjectans  siruem  ossium   rcgi  osiendit  et 

mordaciter  iiiquit  :  Domine,  socius  meus  omniuiu 

os.sium  isloruin  Tcstiiuram  comedli.  Rex  vero  tor- 

vis  oculis  respexil.  Accusatus  autem  regi  ait :  Do- 

^  mitie  feci  q^iod  naiura  humana  requirebat,  carnes 
comedi  el  ossa  dimisi;  socius  autpm  meus  fecil  quod 
sua  nalura  scilicct  caniua  inquirebat,  qiiia  comedit 
carnes  et  ossa. 

Dixil  ohilosophus  :  Honora  minorem  te  ci  da  sib: 
de  iiio  sicut  vis  quod  major  te  bonoret  et  de  suo  libt 
tribuat.  Aiius :  Turpe  quidcm  est  multura  diviti 
essc  avanim,  mediocri  pulchrum  esse  largum.  Di« 
sclpulus  ail :  Diffinitioncm  largi  et  avari  et  prodigi 
mihi  subscribc.  Patcr  :  Qul  dat  qtiibus  dandum  esl, 
et  retinct  quibus  retinendum  est,  largus  est;  qui 
prohibet  quibus  prohibendum  non  est,  avarus  est: 
qui  dat  qiiibus  dandum  est  et  quibus  non  est  dan- 
dum,  prodigus.  Alius  :  Noli  associari  rei  dcficienti 

|v  et  ne  proponas  te  rei  crescenii.  Alius :  Magis  Talet 
parva  beaiitudo  quam  plena  domus  auro  et  argento. 
Alius  :  Utilia  pcrquire  magno  scnsu,  non  magna 
Tclociute.  Alius  :  Ne  respicias  diiiorcm  le  ne  in 
eum  pecces,  sed  respice  paupcriorein  le  et  iudo 
grales  Deo  redde.  Alius  :  Noo  deneges  Deum  pro 
paupertate,  pro  diviiiis  noli  superbire.  Aiios  :  Quis- 
quis  multa  cupit,  majorum  fame  iabescU.  Ali'J8.: 
Si  Tis  in  hoc  saeculo  tantum.  habere  quantum  suffe- 
cerit  natursc,  non  multa  te  decebit  congregare;  et 
si  cnpido  satisfacere  Tolueris.  animo,  licet  coiigro- 
galis  quxcunque  in  tolo  mundo  ambitu  coniineulur 
diviiiis,  silis  tamen  ardebit  habendi.  Alius  :  Qiii 
paice  sua  dispcndit,  diu  durant  ei  possessa.  Alius  • 


#91  PETRl  ALFllONSI  £1  JUD.€0  CHKiSTtANl  m 

Qui  Tull  relinqcart  faeculum,  Tideat  ne  aliquiil  reii-  A  recto  tramite  nollcnt  incedere.  quibus  diiit:  Lupl 


neat  quod  sit  illius  pariium  ,  quoniam  tantumdem 
Talent  ac  si  paleis  Ignem  extinguerct.  Alius :  Qut 
pecuniam  congregat  muHum  laborat»  vigiliis  labe- 
tcit  ne  perdat,  ad  ullimum  dolet  quando  perdit  quod 
obtinuerat.  Discipulus  magistro  :  Laudas  congregari 
pecuaiam^  Magister  :  ha,  acquire  juste  et  in  bono 
expende,  nec  In  tbesauro  reconde.  Alius  :  Ne  desi- 
deres  res  alterins  et  ne  doleas  de  amissis  rebus, 
qaonitm  dolore  nibil  erit  recuperabile,  unde  dicitur: 
FABULA  XX. 
Quldam  habuit  virguhum  in  quo  rivulis  fliienlibus 
herba  viridis  erat,  ei  pro  babihiate  loci  convenie- 
bant  ibi  volucres  modulamini}  vocum  canlus  diver- 
aos  exerccntes.  Quadam  die  dam  in  suo  fatigatus 


vos  comedanil  Quod  lupus  audiens  acquievit»  Gum 
dies  dcclinaret  et  jam  rusticas  de  aratro  boves  soU 
visset,  venit  ad  eom  liipus  dicens  :  Da  mibi  boves 
qiios  proinisisti.  Ad  haec  aralor :  Si  verbum  dixi, 
non  sacramenlo  firmavi.  Et  lupus  contra  :  llabere 
debeo  qiiia  concessisti.  Dixerunt  landem  quod  irent 
ad  judicium.  Quod  dum  facerent  vulpi  obviaverunt» 
Qiiibus  adeuntibus  ait  vulpes:  Quo  tenditis?  lUi 
qiiod  factum  fuerat  narraverunt  vuipi.  Quibus  dixit: 
Pro  nibilo  alium  ouxritis  Judicem,  quoniam  recium 
vobis  faciam  judicium ;  scd  prius  permittite  loqut 
consilio  uni  ex  vobis  et  deinde  alii,  et  si  potero  vos 
cancordare  sine  judicio,  senlentia  cclabitur;  sin  an- 
lem,  in  commune  detur.  At  ipsi  conecsseruni.  Yulpis 


quiesceret  pomerio ,  quaedam  avicula  super  arborem  ^  primum  loeuta   cum  aralore  aii :  Da  mibi  unam 


canlando  delectabiliier  sedit.  Quam  ut  vidH  et  ejus 
cantum  audivit,  deceptaro  laqueo  sumpsit.  Ad  quem 
•vis:  Cur  tantum  laborasti  me  cnpcrc,  vel  quod 
proficuum  in  mea  captione  sperasti  babere.  Ad  haec 
homo:  Solos  canlus  tuos  audire  eupio.  Cui  avis :  Pro 
nihilo,  quia  nec  prece  nec  preilo  cantabo.  At  ille  : 
Misi  cantaveris^  ite  comedam.  Et  avis:  Quomodo  co- 
medes?  Si  comederis  cociam  aoiia,  quid  valebit  avis 
lam  parva?  Eteiiam  caroerithispida»Si  assata  ero, 
inulto  minor  fuero ;  sed  si  me  habere  dimiseris  ma- 
gnam  utilitalem  consequeris.  At  ille  contra  :  Quam? 
Avis  :  Ostendam  tibi  tres  sapientes  manerias  quas 
raajoris  pretil  facies  qoam  trium  vitulonim  carnes* 


gallinam  ct  uxori  meae  aherani,  et  habebis  boves. 
Aralor  concessit,  et  boc  facto  cutii  lupo  loquitur  di- 
cens  :  Amice,  audi :  Merilis  tuis  proccdeniibus  pro 
te  debet,  si  qua  est  facundia,  laborare.  Tantam  lo- 
cuta  sum  cura  rnstico  quod  si  boves  illius  dimiseris^ 
oinnino  quieios,  dabit  tibi  caseum  ad  magnitudineui 
clypei  faclum.  IIoc  lupus  concessit.  Cui  vulpes  ail : 
Concede  aralorem  boves  suos  duccre,  et  ego  ducam 
tc  nd  locum  ubi  paranlur  illius  casei,  ut  qnem  vo- 
lueris  de  multis  eligere  possis.  Sed  lupus  astni»^ 
vulpis  decepius  verbis  quietum  abire  pcrmisit  rusii- 
ciim.  Vulpes  vero  vagando  buc  et  illuc  quantum  po* 
tuit  lupum  deviavlt,  quem  veniente  obscura  nocte 


At  ille  secunis  promissi  avem  perinisit  abire.  Cui  ^  ad  altum  puteum  deduvit,  cui  super  puteum  sianil 


•vis  ait :  Unum  est  de  promissis,  nc  credas  omni 
bus  dictis;  sectindum,  quod  luum  erit  semper  habe; 
lerthtm,  ne  doleas  de  amissis.  lloc  diclo,  avicula 
arborem  conscendit  cl  duiei  canore  dicere  coepit : 
Benedictus  Dominus  qui  tuorum  acicm  oculorum 
clausit  ct  sapientiam  abstulit,  quoniam  si  intestino- 
rum  plicas  meorum  perquisisses,  unius  ponderis 
unciac  jacinctum  invenisses.  Hxc  audiens  ille  coipit 
ilereet  palmispectus  percutere,  quoniam  fldem  di- 
ctis  pracbuerat  aviculae.  At  avis  ait  illi :  Ciio  obliuis 
es  sensus  quem  tibi  dixi.  Noune  dixi  tibi :  Ne  crcdas 
quicquid  libi  dicetur?  Quomodo  credis  quod  in  me 
ftit  jacinclus  qui  sit  ponderis  unius  uncix,  cuin  ego 
tota  non  sum  tanti  ponderis?  Et  non  dixi  tibi  :  Ne 


formam  lunae  semiplenae  in  ima  putei  radianlit 
ostendit  et  inquit :  Hic  est  caseus  quem  tibi  promisi, 
dcscende  si  placet,  et  cumede.  Ad  hsec  lupos  :  De- 
scende  primitus,  et  si  sola  deferre  non  poieris,  ut  te 
}uvcm  faciam  quod  horlaris.  Et  hoc  dicto  vlderu&t 
cordam  pendentem  in  putueo  in  cujus  caput  erat 
urceola  ligata  et  in  alio  capite  cordai  altera  urceola, 
et  pendebant  uli  ingenio  quod  una  surgente  altera 
dcseendebat.  Quod  vulpcs  simul  ac  vidit  quasi  ob- 
sequens  precibus  lupi  urceolam  intravit  ei  ad  fun- 
dum  venil.  Lupus  autem  inde  gavisus  ait :  Cur  non 
affiers  mifai  caseum?  Yulpes  ait :  Nequeo  praemagni- 
tudine;  sed  intra  aliam  urccolam  et  veni  sicut  mihi 
spopondisli.  Lupo  intrante  aliain  urceolam,  ponderis 


doleas  de  rebus  amissis?  Qiiare  pro  iacincto  qui  In  D  magnitudinc  diicta  cito  fundiim  petiit,  aliera  sor- 


me  est  doles?  Talibiis  dictis  rustico  deriso  avis  iii 
iiemoris  avia  devoiavit. 

Pbilosophus  suum  castigavit  discipulum  diccns  : 
Quicquid  invenies  legas,  sed  non  credas  quicquid  le- 
geris.  Ad  hxc  discipulus  :  Credo  non  esse  vcrum 
quicquid  est  in  libris,  nam  simile  huic  legi  in  libris 
et  provcrbiis  pbilosophorum  :  Muhae  sunt  arborcs, 
sed  no  onines  faciunt  fructum;  mulii  sunt  fruclus, 
sed  non  omnes  comestibiles.  Castigavit  Arabs 
filium  suum  dicens :  Fili,  ne  dimittas  pro  fuluris 
prsesentin,  ne  forsitan  perdas  utruinque,  sicut  evenit 
lupo  de  bobus  proniissis  a  rusiico. 
FABULA  XXL 

Dictum  namouc  fuit  de  araiore  quod  boves  illius 


gente  cum  vutpe  quae  erat  levior.  Yuivccula  lacbu 
ere  putel  foras  exiliitetin  puteo  Iiipuin  dimisit,  el 
ila  quia  pro  fuiuro  prsescns  dimisit,  lupiis  merilo 
boves  et  cascum  perdidit. 

Arabs  castigavit  filium  snum  :  Ne  credas  omni 
consilio  quod  audies  donec  fuerit  probatum  in  ali- 
quo  an  sit  utile,  ne  conlingat  libi  sicui  latroni  con- 
ligii  qui  consiiio  domini  cujusdam  dorous  credidie. 
Ad  hsec  filius:  Qtiomodo,  pater,  evenit  ei?  Pater: 
FABULA  XXH. 

Dicturo  est  mihi  quod  quidam  latro  ad  donram 
ciijiisdam  dlvitis  perrexit  intentione  furandi.  Ascen- 
deiis  lectiim  ad  fcnestram  per  quam  fuiniis  exibat 
el  si  aliquis  inlus  vigilaret  auscultavit.  Quod  ut  do* 


«97 


DISCirUNA  CLERICALli». 


mintts  domus  compcrU,  suaTiter  sux  uxori  ait :  A  persona  si  malus  essel  gentibns  et  crudelis.  Alius  . 


Interroga  aUa  Toce  unife  vcnit  milii  iste  (ani  magnns 
census  quem  habeo;  quoii  ut  rcm  scias  nuiltum  ela- 
bora.  Tunc  ipsa  alia  vocc  ail :  Domino,  uiidc  tam 
magnum  censum  babnisti  cum  numf|unm  mercnior 
fucris?  Al  ille  :  Quod  Deus  donavit  serva  et  fac  inde 
volunlatem  tuam  et  non  inquiras  unde  mihi  tanta 
pecunia  venerit.  Al  ipsa  sicut  iiijunctum  Tuerat, 
magis  et  magis  ut  rem  sciret  insiigabat.  Deinum 
quasi  coactus  precibiis  uxoris  suac  inquit  douiiniis  : 
Yide  necuiquam  sccrela  nostra  dciegas;  lalro  rui. 
At  ipsa  ait :  &liruin  niihi  vidclur  qiioinoJo  tam  ma* 
gnum  censum  latrocinio  acquirere  potuisti,  quud 
numquam  audivimus  clamorem  sive  aliquam  culum- 
niam  inde.  At  ipse  ait :  Qiiidaro  magisler  meus  me 
carmen  edocuit  qiiod  dicebarn  quaiido  nsccndebaui 
snper  tectum  ct  veniens  ad  feneslram  accipicbam 
radium  lunxnianu  et  carnien  meum  scptics  dlcebam, 
scilicet,  $autem,  et  ita  descendebam  sine  periculo* 
Qnidquid  pretiosum  inveniebam  in  domo  corrodcns 
sumcbam.  Iloc  facto  iferum  ad  radium  lunae  veiiie- 
bam,  eteodem  carmine  septies  diclo,  cuni  omnibus 
in  domo  sumptis  ascendebtm,  et  quod  suslulcram 
ad  hospitium  dercrebam.  Tali  iogcnio  Iiunc  qucm 
possideo  ccnsum  haiieo.  At  mulier  aii :  Bcne  recisli 
qiiod  mibi  tilia  dixisti,  nam  si  quandoque  filium 
babucro,  ne  paupcr  dcgal,  hoc  carinen  doccbo.  Al 
dominus  Inquil :  rermitte  me  doruiire  quoniani 
somno  aggravatus  volo  quicscere .  et  ul  mngis  deci- 
perety  quasi  dorinieiis  stertcre  coepit.  Perceptis 
deniqiie  talibus  verbis ,  fur  iiide  gavisus  et  dicto 
seplies  carmine,  et  sumpio  mnnu  radiolunac,  laxa- 
lis  manibus  et  pedibus  per  fenestram  in  domum, 
inagnum  facieiis  sonum,  cecidit  et  fracto  crurc  et 
Lracbio  congemuit.  Ad  domlnus  domiis  qunsi  oe- 
sciens  inquit :  Tu  qnis  es  qui  ita  cecidisti?  Ad  hsec 
latro  :  Ego  sum  illc  fur  infelix  qui  tuis  credidi  fal- 
laclbus  vt*rbis. 

Ad  boc  filius  :  Pater,  tu  benedlcaris,  qnouiam 
dolosa  edocutsti  me  viiare  consilia,  Philosophus  : 
Cave  consilium  aiimum  doncc  sit  fermentalum. 
Alios  :  Ne  credns  consilium  monentis  quod  dencges 
altcrios  benefactura  ;  qui  dcnegat  cornm  oculis  cer- 
nentis  oinnia  se  accusal.  Alius  :  Si  fucris  in  aliqiio 
Imiiio  ne  pecces  inde,  quoniam  ssepissime  maxiinum 
comminuiliir  bonum  vel  amittitur.  Discipulus  ad 
niagistrom  :  Prohibuit  philosophus  benefactum  nc- 
gare.  Ad  hoc  mngister  :  Qui  dcnegnt  benefactuin, 
denegat  Deum,  et  ille  qul  non  olicdit  rcgi  victori, 
est  iuobediens  Dco.  Discipuliis :  Ostenrle  mihi  ra- 
tionem  quomodo  hoc  esse  possit.  Blagister :  Nullum 
benefactum  proccdit  de  creatura  ad  crealuram  nisi 
ex  Deo  procedat,  el  illi  qui  ilcncgant  benefactorcs, 
ei  ita  denegant  Deum.  Alius  :  Custodi  te  a  rege  illo 
qiii  ferus  est  ut  Ico,  cui  est  levts  animus  ut  puer. 
Alius :  Qui  maluni  dicit  de  rege,  anie  tempus  suum 
nKifietur.  Alius  :  Diutius  durare  palilur  Deus  re- 
gniim  regis  in  sua  persona  pcccnniis  si  bonus  sit 
genlibus  et  miiis,   quam  faccrct  juslo  regi   iii  sua 


Tenerectamjustitiam  inter  homincs  el  diligenite^ 
nec  properes  ulli  reddere  mutuuui  boiii  vel  mali, 
quia  diulius  expectabil  te  amicus,  et  diulius  timebit 
te  inimicus. 

FABULA  XXIII. 
Plato  retulit  in  libro  de  Proplietiis  quod  quidain 
rex  erat  in   GnBcia  senex  gentibus  crudelis.   Iluic 
crevit  inaxiinum  e  muUis  pnrlibus  bellum,  cujiis  ut 
sciret  eventiim,  totius  sua:  regionis  ct  viciiiix  man- 
davit  philoso|ihos,  quibus  congregatis  ait  :  Videte 
qiioniam  magnuin   mihi  et  vobis  ingriiat  bellum, 
quod  propter  menm  credo  vobis  eveiiire  peccatum ; 
scd  si  aliquidestin  me  quod  sit   reprehendendumt 
Q  dicite  ci  vesiro  judicio  corrlgcre  festinabo.  Pbiluso* 
l^hiis  :  De  crtminalibus  in  corpore  vestro  nulluni 
scimus,  ncc  quid  iiobis  et  voLis  venluratn  sit  cogiiO'- 
sclmiis ;  sed  hic  prope  via  trium  dierum  moratur 
quidam  sapicns   hoino  nomine  Mnrianus,  qui  per 
Spiriium  saiictum  loquitur.  Ad  eum  ergo  de  philo- 
sophis  nostris  aliquos  legate,  ipse  vobis  in  tota  vila 
vestra  quid  venlurum  sit  per  eos  declarabit.  His  ita 
peractisseptem  phtlosopbos  ad  eum  misit,  qui  post- 
quam  ubi  habitaverat  inlraverunt,  urbem  desertam 
illius  maximam  invenere  partem  ;  sed  illis  quasren* 
libus  hospitium   Mariani,  dictum  fuit  quod  ipse  et 
mulii  deconcivibus  petisseiit  heremum.  Istisauditis 
perrexerunt  ad  eum.  Quos  ut  vidit  sapiens»  dixil : 
Yenite,  venite,  legati  regis  inobedientis.  Deus  enim 
Q  in  cuslodla  ei  diversas  nationes  subdidil,  quarum 
non  reclus  gubernator  sed  immitis  extitit.  Deus  qui 
illum  et  illius  subditos  de  eadem  materia  crcavit 
ejus  immodcratam  diu  pnssus  nequiiiam  multimodis 
corrcctionibus  ut  converterel  ammonuit,  sed  tamdem 
ad  maium  ejus  in  illius  necem  inmisericordes  bar- 
baras  suscitavit  gentes  :  et  lioc  dicto  tacuit  sapiens 
bomo.  Quod  audientes  philosophi  roirabantur  et  qui 
adernnt  uuiversi.  Die  vcro  tertia  philosophis  qiix* 
rentibus  licilum  rcpatriandi,  revcrendus  iile  philo  • 
sophico  spiritu  dixit:  Revertimini  quoniam  mortuua 
est  dominus  vestor,  et  Deus  jam  novoin  regem  ibi 
posuit  qui  sit  rectus  gubernator  et  mitis  gentibus 
subditis^  Auditis   lalibus  pbilosophi  qui  veneraut^ 
tribus  cum  prscdicto  sapiente  remanentibus,  quaiuor 
D  repatriaverunt  qni  omnia  ut  eis  dictum  fuerat  vera 
ei  constiiuta  invenerunt. 

Arabsdixil  filio  sao  :Ne  moreris  in  civitate  regis 
dispensa  cujus  erit  major  quam  redditus. 
FABULA  XXIV. 

Diclum  namqne  cst  quod  quidam  rex  suonmi 
communi  assensu  proccnim  cuidam  suo  famitiari 
quem  antea  cognoverat  in  secularibus  esse  prudcn- 
tcm  totlus  rcgni  commisit  habenas,  qui  provincia> 
redditus  susclperet  et  causas  iractaret.  Cojusfrater» 
alterlos  regni  dives  mercator,  reinotam  iucolebai 
civitatem,  qui  percepto  de  fratris  sublimationc  pa-» 
rato  comitatu  prout  decuit  ut  fratrem  viseret  iicr 
incepit,  praeroisso  tandem  nuncio  ne  subitus  aut  im* 


m 


PETRI  ALPIIONSI  £X  JUDiEO  CIiaiSTlANI 


700 


provfftus  veniret,  qui  de  adventu  suo  frairi  rcferret.  A  P^^^s  :  Qui  servii  regi  sine  rorlunt,  hoc  saeculum 


Civiiatl  in  qua  frater  aderat  appropinquavit.  Audilo 
fratris  advenlu,  frateroecurritel  hylari  vulto  satis 
eum  accuraie  suscepil.  Transactis  aliquot  diebus 
proviso  tenipore  et  loco  regis  etiain  fratrem  suum 
advenisse  inter  ca^tera  qu;e  sciebat  placere  retulit. 
Cui  rex  :  Si  frater  luus  tecum  in  meo  regno  rema- 
iicre  acquieverit,  omnia  lecum  ilii  eliam  rcrum 
mearum  custodiam  communem  esse  conccdo;  qnod 
si  laborem  renuerit,  in  liac  civitate  largas  ei  posscs- 
siones  donabo  ct  consuetudines  ei  quae  deberet  mihi 
facere  coiidonabo.  Si  vero  demuin  tacius  amorc 
natalis  soli  repatriare  voliieril,  plura  vestimenlorum 
mutatoria,  et  qusecumque  ei  fuerint  necessaria  iar- 
gire  cum  habundantia.  Auditis  sermonibus    regis 


perdit  et  aliud.  Filius:  0  Pater»  quare  oblitus  es. 
dicere  quomodo  debet  bomo  comedere  coram  rege? 
Paier  :  Non  oblitus  fui  dicere,  quia  nulja  est  dilTe- 
rentia  comedere  coram  rege  et  alibi.  Filius  :  Dic 
ergo  quomodo  ubique  debeam  comedere,  Pater :  Cum 
ablueris  manus  ut  comedas,  niliil  tangas  nisi  pran- 
dium  donec  comedas.  Ne  comedas  panem  priusquaui 
veniat  aliud  ferculum  super  mensam,  ne  dicaris  im- 
patiens ;  nec  tantum  bolum  mittas  in  ore  tuo  ut  mi(  x 
defluant  binc  el  inde«  ne  dicaris  gluio.  Ne  glulias 
bolum  priusquam  fuerit  bene  commasticatuin  in  luo 
ore,  ne  stranguleris ;  nec  pocula  sumas  donec  siios 
vacuum »  ne  dicaris  vinosus ;  nec  loquaris  dum  ali- 
quid  in  ore  tenueris»  ne  aliquid  intrei  de  gutture  in 


frater  fratrem   convenit,  et  quanta  dominus  pro-  B  intimam  trteriam  ne  sii  libi  causa  mortis.  Si  videris 


miserat  ordine  retractavit.  Cui  frater  :  Si  vis  ut 
tecum  morer,  osteude  mihi  quanti  sunt  reddihis 
regis.  Ipse  vero  omncs  ostendit.  Deindc  interrogavit 
quas  expensas  rei  facerel,  quod  ipse  indicavit.  Tunc 
Ipse  compulavit  cum  fratre  quia  quantus  erat  red- 
ditus  tanta  erat  et  expensa,  et  dixit  fratri :  Amice, 
video  tantam  esse  regis  expensam  quantus  est  red- 
dllus.et  si  consurrexerit  bellum  regi  vestro,  vel 
aliquid  tale,  undc  procurabit  ipse  milites  suos,  vel 
unde  inveniet  eis  iiwtnnms?  Frater :  Aliquo  consilio 
acquiremii«.  Ciil  frnter  :  Tiiueo  ne  census  meus  sit 
pars  liujus  consilii,  et  ideo  vale,  quia  nolo  amplius 
luorari. 
Philosophus  :  Rex  est  slmilis  igni»  cui  si  nimis 


bolum  qui  plaoeai  tibi  in  parapside  coram  sodali , 
non  sumas»  ne  dicatur  tibi  prava  ruslicitas.  Post 
prandium  manus  ablue  quia  physicum  est  et  cura* 
bile ;  ob  boc  enim  mullorum  oculi  deterioraniur 
quando  post  prandia  manibus  non  ablulis  lerguutur. 
Filius :  Si  quis  invitaveril  me  ad  prandiuin ,  quo- 
modo  respondebo  ?  Concedam  staiim  an  non  1  Patcr: 
Fac  sicul  aactoriias  JudaK>nim  prxcipit  (i4).  Dicit 
enim  :  Si  quis  invilaverit  te  ad  prandium,  vide^ij 
personam  invitanti^.  Si  enim  magna  pcrsona  fuerii, 
statim  concede;  siii  autem,  secundum  quod  erit, 
secunda  vel  tertia  vice.  Hoc  eiiam  refertur  de  Abra- 
bam.  Quadam  enim  die  dum  coram  sua  staret  jauua, 
transeuntes  sub  bumana  specie  vidit  tres  angelos 


adinotus  fueris,  cremaberis ;  si  ex  toto  remotus,  frl-  ^  quos  ipse  suam  domum  inlrare  honesto  vultu  roga 


gebis.  Filius  ad  patrem  :  Si  credtdero  verbis  philo- 
sophi,  numquam  famitiaris  ero  regl.  Cui  Pater: 
Fili,  placere  regi  summa  prudenlia  est.  Filins  : 
Pater,  erudi  me  quomodo,  si  oportuerlt  me  regi 
servire,  ut  prudens  et  bene  doctus  valeam  placere. 
Paler  :  Ad  hujusmodi  instructionem  multa  essent 
necessaria  quae  modo  ad  memoriam  non  revocamus, 
ct  fortasse  si  prsescriberentur  tibi  pusillo,  in  txdium 
verterentur,  sed  de  multis  pauca  et  quae  si  observa- 
verls  erunt  utilia  referemus,  Ad  quem  filius  :  Et  si 
erectis  auribus  multa  cupio  promissa  miht  audiendi 
avidus  veliemeiiter  efnagito.  Paicr  :  Qui  vult  rcgi 
esse  familiaris,  debet  vtdere  omni  visu  mentls  quod 


vii,  pedes  iavare,  cyDorum  refectionem  sumere, 
lassos  arius  somno  recreare.  Ipsi  vcro,  quoniam 
magna  persona  erat,  acquieveruut  ejus  petitioiii  (25). 
Juvenis  ad  senem  :  Cum  invitatus  fuero  ad  pran- 
dium,  parum  vel  nimis  comedam  ?  Cui  senex :  Niniis, 
qiioniam  si  amicus  tuus  fuerilqui  te  invitavit,  gau- 
debit  multum;  si  aulem  iniinicus,  dolebit.  lloc  au.- 
dito  risit  puer^  ad  quem  senex :  Recordalus  sjm 
verbi  quod  audivi  de  Mairoundo  nigro.  Quidaro  enim 
spnex  quaesivit  ab  eo  quantum  posset  comedere. 
Cui  ipse  :  De  cujus  prandio,  de  meo  vel  alterius? 
At  ilie  :  De  tuo.  Maimundus  :  Quantum  magis  pos- 
sum.  Scnex:Tu  modo  recordaris  verborum  cujus- 


ciim  veiierit  ad    regcni  stare  diu  possit,  nec  unquam  ^  dam  gulosi,  pigri ,  stulii ,  garruU  et  nugigeruH,  et 


sedeat  donec  rex  prxcipiat ,  nec  loquatur  nisi  cum 
opus  fuerit,  nec  moretur  cum  rege  nisi  rcx  praece- 
perit  morari,  et  fldeliter  coosilium  taceat.  Semper 
sit  intentus  audire  qiiod  rex  dicct,  ne  oporteat 
regem  bis  praeceptum  repelere.  Quodcumque  prae- 
cepit  rex  faciat.  Caveai  ne  mentiatur  regi  et  sic 
erit  el  obediens;  ne  umquam  adsociet  se  homini 
quem  rex  odio  habebit.  Cum  ha>c  omnia  et  mulla 
alia  feccril>  forsitan  de  rege  non  magnum  babeliit 
proflcuum.  Filius:  Ni4iil  pejus  contingit  homini  qiiam 
diii  regi  servire  et  nibil  boni  acquirere.  Pater  :  Hoc 
mullis  jam  evenil ;  et  ideo  praecepit  philosophus  ne 
quispiam  nlmis  iiiorctur  in  servitio  regis.  PiiilosO" 
(24)  Talmud. 


quicquid  de  illo  dicitur  amplius  in  eo  invenitur.  Ju- 
venis  :  Multum  placet  mibi  de  eo  audire,  quia  quic- 
quid  de  eo  est  derisorium  est,  et  si  quid  de  ejus 
dictis  vel  factis  mente  retines,  eloquere,  et  habobo 
pro  munere.  Senex. 

FABULA  XXY. 

Dominus  servo  praecepit  qiiadam  nocte  ut  clau- 
deret  janoam ;  ipse  vero  desidia  pressus  sorgere  non 
potuit ,  et  ideo  dixit  quia  clausa  erat.  Mane  autem 
facto  Dominus  dixit  scrvo :  Maimunde,  aperi  januam. 
Cui  scrvus  :  Domine,  scicbam  qiiod  volebas  eain 
hodie  esse  aperum,  et  ideo  iiolui  sero  eam  daudere. 
Tunr  primum  comperit  dominus  quod  propUir  pi- 

(25)  Genes.  xviii, 


701 


DISCIPLINA  CLEUICALIS. 


703 


grilbni  dimiseral,  et  diiil :  Sarge,  fac  opus  tuuin,  ^  geriliibi  aliquidadversiynolitiimisdcsolarinecnimis 


quia  dies  est  et  sol  j;iin  allus  e&t.  Cui  servus :  Si  sot 
)am  cst  altus,  da  inibi  comedere.  Gui  dominus : 
Servo  niale»  yis  nocte  comedere.  Servus  :  Si  nox 
est,  perniille  nie  dorniire.  llerum  domlnus  in  nocte  : 
Uaimunde»  surge  et  videas  utrum  phiat  nec  ne.  Ipse 
vero  advocavit  canem  qui  jacebat  extra  januam  ,  et 
cum  venisset  canis,  palpavii  pedes  ejus.  quibus  in- 
ventis  siccis ,  domino  inquit :  Domine,  non  pluil. 
Iternm  dominus  ad  eum  noctu  an  ignis  esset  in 
domo.  Ipse  vero  Tocato  murilego ,  templavit  si  ca- 
lidos  esset  an  non;  cuin  invenisset  eum  frigidum 
ait :  Non.  Juvcnis  :  Pigritiam  audivi,  roodo  garnili- 
tutem  ejus  audire  cupio.  Senex  :  Dictum  est  quod 


inde  tristari,  quoniain  hoc  est  gcnus  Deum  negandi. 
Deum  debes  seir.per  laudare  tam  de  adversttale  quam 
de  prosperitate.  Multa  cnim  mala  contingunt  homi- 
nibus  quae  eveniunt  cis  iit  mnjora  mala  efTngiant,  et 
multa  coiitinguntquse  in  bono  finiuntiir,  el  ideo  debes 
laudare  Deum  in  omnibns  et  in  eo  confidere  sicut 
dixit  versificalor  :  cum  ftieris  in  irislitia  nihil  inde 
sollieitus  eris,  scd  horam  in  tlisposilione  perinitte  et 
reiiuncia  scmper  boniim  fulurum ,  et  iia  eris  oblilus 
inaloruin ,  qiiia  multa  mala  eveiiiunt  quae  in  bon/i 
finiiiiitur.  Philofcophus  :  Hiijus  sxculi  bona  commixta 
sunl  :  non  enim  coniedcs  mcl  sine  veneno.  Alius  : 
Quxciimqiie  in  saeculo  sunt»  commuiabilia  sunt,  et 


dominas  suus  veniebat  de  foro  Isetus  pro  lucro,  quia  ^  <iui£  exeis  libi  sunt  bona  veniura  ,  licet  sis  debilis, 


multum  lacrattts  fuerat,  etexivit  servas  Maimundus 
contra  dominum  suum,  quem  cum  videret  dominus, 
tim:it  ne  aliquos  rumores,  ut  mos  suus  erat,  di- 
ceret,  et  dixit :  Cave  ne  dicas  mihi  rumores  malos. 
Scrvus  :  Canis  nosira  parva  pipella  mortua  esL  Cui 
dominiis  :  Qiiomodo  mortua  est?  Servus  :  Mulus 
nostcr  exterrilus  fuit  el  rupU  chamum  suum»  et  dum 
fiigeret,  sub  pedibus  suis  canein  sufibcayit.  Domi- 
iios  :  Quid  actuin  est  de  mulo?  Servus  ;  In  puteum 
cecidit  et  morluus  est.  Quomodo  exlerritus  fuU 
luiJiis?  Servus  :  Filius  vesler  de  solario  cecidit  iia 
qtiod  mortuus  est,  et  inde  exterrilus  fuit  niuliis. 
Dominus :  Quid  agit  genilrix  ejus  ?  Servus  :  Prae 
ttiinio  dclore  nati  mortua  est.  Doininus :  Quis  custo- 


lamei^  habebis  et  mala  viribus  deviiare  non  poleris. 
Alius  :  Quod  pigro  assequi  desiderala  donal,  Idem 
cotisequi  cupita  velociter  negai.  Alius :  Se  per  ve- 
iiustatem  sxculum  dedecorat  et  per  oplantem  se 
terra  dcglulit  et  vorat.  Alius  :  Quasi  in  ictu  oculi 
finit  gloria  niundi,  et  cura  fragilis  niancat  non  exo- 
plantem  se  v'r!et. 

FABULA  XXVL 

Proverbialiier  dicunt  Socratem  seculares  titmtiltas 
devitantem  et  agrestem  vitain  cupieniem  nemiis  in- 
coluisseet  tugurii  loco  diinidium  inhabitasse  dolium, 
cujus  fundum  vento  opponebat  et  iinbri ,  et  quod 
erai  apertum  jocnndo  soli,  qtiem  venaiores  regis 
inventum  dum   intnerentur  et  illuderent  pediculos 


dit  domum?  Servus  :  Nullus,  qiioniam  in  cinerem  q  suffocantem  coeperunt  avertere  solis  radionim  ame* 


Tcrsa  est  et  quicqaid  tn  ea  era;.  Dominus  :  Quomodo 
combusta  fuit?  Servus  :  Eadcin  nocte  qua  doniina 
morlua  fuit,  pedissequa  qiiae  vigilabat  pro  domina , 
oblita  fuit  candelain  in  ihalamo  el  ita  combusla  fuit 
domus  lota.  Doniiniis  :  Pedissequa  ubi  est?  Servus  : 
Ipsa  volebat  ignem  extinguerc  et  cecidil  super  caput 
et  HMirtua  esl.  Dominus  :  Tu  quomodo  evasisti  cum 
taro  piger  sis?  Servus :  Ciim  viderem  pedissequam 
defonctam,  elTugi.  Tunc  Doniinus  valdecontristatus 
ad  vicinos  suos  venit  orans  eos  ut  reciperetur  in 
alicujas  domo  et  hospitaretur.  Interea  obviavit  cui- 
dam  amico  suo  qui  cuin  videret  eum  tristem  inter- 
rogavit  quare  ita  tristaretur.  Ipse  vero  relulit  omnia 
qiia^  dixerat  sibi  servus.  Amiciis  autem  desolaio  re- 


nitntem.  Quibus  ille  placido  vultii  :  Qiiod  mihi  non 
datis,  auferre  non  praesumatis.  Talibus  iraii  de  lare 
qtio  degebat  expellere  voliierunt  et  inde  yia  abdu* 
cere,  ne  prxtereuntis  oculi  domini  tam  vilis  persona 
offenderet»  quo<l  non  valenles  minati  sunt  ei  dicen- 
tes  :  Yide  ne  quid  mali  ex  proiervitalis  sludio  tibi 
eoutingal,  quia  rex  et  dominuft  noster  cum  faniilia- 
ribus  suis  et  primatitHis  est  hac  parte  transiturus. 
lUos  autem  in  se  latrantes  philosophus  iniuens  :  Non 
est,  inquit,  vester  dominus  dominus  meus,  sed  po- 
tius  est  mei  servi  servus.  Quod  audientes  et  nover- 
cali  vullu  eum  respicientes,  quidam  detnincare  pro- 
posaertint.  Minus  improbi  donec  regis  sententiam 
audirent,  phicere  decreveront.  Dum  vero  in  hunc 


lulit  Tcrsus  aniico  ut  consolaretur  eum,  dicens  :  D  niodum  deiricarent,   rex  adveniens  et  qu»  causa 


Aniice,  noli  desolari  quia  multocieni  contingunt  ho^ 
niini  lam  graves  adversilatum  inundationes,  quod 
dcsidcret  eas  etiam  inhonesta  morte  finire,  et  staiim 
eveniunt  el  tanta  commoda  quod  prorsus  dulce  sit 
ei  pr.eteritarum  reminisci  adversitatum :  sed  iixc 
homanarum  rerum  tam  immensa  fiuctuatio  varianie 
meritorum  on^ine  summi  Rectoris  dislinguitur  ar- 
bitrio.  Haec  ct  propbetae  Job  corroboraniur  exemplo» 
cnjus  animum  non  pessnin  dedit  amissio  rerum  (26). 
Numquid  ctiam  audisti  quod  dixil  pbilosopbus :  Quis 
potest  in  hoc  saeculo,  cum  mutabile  sit,  aliquid  sta- 
bilehabcre?Arabicusfiiio  suo:  Fili,  cum  forte  conti- 


litigii  foret  perquirens,  quse  gesta  fuerant  vel  dicta 
famulis  referenlibus  cognoviu  Voleiis  itaque  rex 
an  ficta  fuisseut  cognoscere,  ad  philosophum  prope- 
ravii  inquirens  quid  de  se  diceret.  Sicul  prius  famu* 
lis,  ita  eum  sibi  sui  servi  servum  esse  asseruity 
quorum  senieniiam  verborum  rex  benigno  affalu 
diligenter  enodari  sibi  postulavit.  Ad  quem  pbiloso- 
phus,  servata  vullus  dignilate,  leniter  inquit  :  Vo- 
iufiias  quidem  subjecta  est  et  scrvit  niihi,  non  ego 
sibi.  Tu  e  coitverso  subjectus  es  voluntaii  et  sibi 
servis,  non  ipsa  tibf,  itaque  servus  es  ejus  qui  mihi 
serviu  Tunc  rex,  dcfixo  paululum  visu,  sic  incepil: 


(56)  Joi).  1, 42.  a^nSK^  nSsn  'n:  nSi  ar x  «cn  kS  nm  hzz 


703 


PETlil  ALPIIONSI  EI  JCDifiO  CURISTIAM 


7CI 


Ul  patelin  verbis  nihllum  essc  polcnUam  connicris.  a  iiicsauro  viuin  fame  vcl  sili  laboraniiiim  quousquo 


Cui  pliilosopbus  in  angustam  suae  mentis  sedero  re- 
ceplus  nit :  Scis  ipse  nimium  tibi  ambitionem  mor- 
taliuro  rerum  dominatam  fuisse  et  maieriam  rebus 
gcrendis  teoptavisse  quod  ne  virtus  tua,  ut  ipse  fa- 
leris,  consuesceret  tacita;  sed  obcupiilincm  gloriae» 
sicut  rei  sincerilas  est,  fecisii  adipiscciidae,  quse 
quam  sit  3xilis  et  tolius  vacua  pondcris  sit  considera. 
Ttiae  pnctcrita  gloriae  potentia  uipote  quae  jam 
nutla  est,  metuenda  non  est,  scd  ncque  fuiura,  cu- 
jus  eventus  dubiiabilis  cst  et  incertus.  De  pnesenti 
constat  quia  ila  parva  est,  iia  roomentanea  et  quae 
in  iclu  oculi  adnullanda  :  ob  boc  enim  nulla  sui 
parie  est  formidanda.  Perceptis  denique  philosophi 
verbis,   rcx  ait  complicibus  suis  :  Servus  Dci  cst. 


potuit  sustinere  non  distulit  nec  suffecii.  Ilic  Idem 
de  vestibus  ei  pretiosis  lapidibus  eglt,  et  sic  transHt 
circulus  anni  in  quo  non  paucos  jam  mortis  ncxi!>us 
irretitos  libcravii.  Eral  aulem  in  eadem  regione  qui- 
dani  regis  praescriptl  nourios  qui  livoris  macula 
tactus  puero  invidebat»  otgraves  inimicliias  latentcr 
exercebat,  et  regem  erga  poerum  in  Iram  exaspe- 
rabat  in  his  verbis  :  Domine,  lenltas  vestrac  mora- 
litaiis  in  vestri  Alium  consiliarii  cui  pater  inCiiitam 
reliquit  pecuniam,  nc  dicam  stulte,  nimiuin  moUs 
fuii;  modo  namque  nec  vos  nec  ille  pecuniam  habeiis 
quam  tnconsullus  superflue  dilapidavit.  Rex  vero 
talibus  in  iram  commotus  pro  puero  legavit  cui  lalia 
dixit :  Insipiens  fili  sapientis,  inersartinciosi  prodi^o 


videte  ne  quid  molestum  ei  fuciaiis  aut  iiihonestuKi.  B  largi,  nt  quid  divitias  sapienter  congregaias  et  tibi 


Discipulus  magistro  :  Cum  celcria  ista  sunt  exilia, 
cur  pracparamus  lanta  quasi  durabilia?  Magister  : 
Quoniam  viiae  terminus  esi  incertus.  Pliilosophus  : 
Operare  pro  fuluro  sxculo  quasi  nunc  sis  inorittirus, 
et  pro  praesenti  siciit  semper  victurus ;  melius  enim 
est  quod  post  luam  mortein  a  te  quaesita  habeant 
inimici,  quam  in  \ila  egeas  quod  libi  subveniant 
luimici.  Ob  hacc  iiaque  cum  honeslate  libi  omnia 
provide,  quia  brevis  est  cursus  vitae.  Alius :  Saeculum 
est  quasi  fons  instabiiis  cujus  introitus  est  mairis 
utcrus,  et  ejusdem  mors  erit  cxitus.  Yersiflcator  : 

Mor$  e$t  porta  paten$  terreni$  pervia  cunctU^ 
Sed  quxro  po$t  hanc  quce  $it  habenda  c/omus, 

Est  domus  delitiarum  Deo  faroulaniium,  est  et  di- 


adscrvandum  commissas  dedisti  pernicieifAd  haec 
puer  visu  in  tcrram  defixo,  principis  enim  vultiiosi- 
talem  utpotc  torvis  iiiflammalam  luminlbus  vereba- 
lur  :  Domine,  si  pace  yestra  licet  dicere  non  ut  qui- 
busdam  videtur  slultus  patre  sapiente  vobis  som  re- 
lictus,  pater  eienlm  meus  thesaurum  congregavit, 
congregatom  unde  fures  raperc  possint  collocavit  et 
niihi  cui  posaetis  auferre  vel  ignis  comburere,  stve 
aliquis  casus  eripere  reliquii.  Ego  vero  cumdem  Ibi 
collocavi  ubi  fideliier  slbi  servabllur  et  mihi.  Rex 
autem  quid  inde  fecisset  rogavit.  Poer  vero  quid  et 
qualiter  fecerat  retaxavit.  Comperta  denique  peritia 
juvenis  remuneratum  prius  cum  circunstantibus  laii« 
davit,  palris  servitium  recompensavit.  Qoi  ex  inde 


versa  poenas  promerentium.  Arabs  ad  Patrem  :  Pa-  C  lucrando  novas  et  majores  prioribus  divflias  acqui 


ter,  quomodo  domum  delitianim  et  gloriam  ejus 
lucran  potero?  Pater  .  Quicquid  mclius  ei  prctiosius 
habes  repone  in  ea  cusiodiendum  et  invenics,  cum 
jlluc  veneris,  tibi  paratum.  Filius :  Quomodo  possum 
In  cam  donium  pecuniam  pracmiliere  ciijus  oslium 
non  novi  adire?  Paler  :  Audi  quod  fecit  filius  con* 
siliarii  rcgis  post  obitum  patris.  Filius :  Paler,  fare, 
iiec  subterfugiam  roonilis  obedire.  Paler 

FABULA  XXVK. 
Rex  quidam  habuil  sapientem  consiliarium  ct  fa- 
miliarein  qui  tandem  naturac  legibus  favens  parvum 
reliquit  hseredem  bene  disciplinatum  et  curialem , 
ciil  toiam,  qnae  magna  erai,  possessionem  et  divitia- 
rum  acervos  subscripsit  et  morti  cessit.  Quo  facto  ^ 
rcx  ad  se  pueruin  vocavit,  et  de  patris  occasu  ne 
pliis  juslo  doleret  ammonuit,  et  quaecumque  pater  illi 
regenda  dederat  testimoriio  firinavit,  et  insuper  quod 
actate  ejus  exigente  in  patris  locum  curo  suscipcret 
illi  proinisit.  Inde  vale  diclo  lactus  juvenis  ad  propria 
remeavit,  quem  rcx  oblivioni  tradidil,  nec  ipse  ad 
regem  remeare  properavit.  Longo  temporis  inier- 
vallo  in  eadem  regione  in  qua  puer  erat  coeperunt 
egere  adco  quod  cyborum  inedia  periclitarcnlor 
fame.  Quod  videns  ptier  bon<e  indolis  animo  coiido- 
loit,  condolens  horrea  deplcvit  et  pauperibus  dislri' 
buit,  et  de  pcnu  vinum  extraxit  et  carnes  quas  egen- 
libus  erogavit.  Cresceuie  penuria,  decrcscens  pecu* 
nia  indigentibus  non  suffccit.  Postea  dalo  pro  aiinona 


ftivit.  Hoc  roodo  quod  preiiosus  habuit  fllius  consi- 
liarilregis,  in  doino  delitiarum  ihcsaurisavit.  Au- 
ditis  sermotiibus  palris  filios  inquit  :  Juvenis  iste 
sapicnter  egit  ct  inagnae  speciem  bonitatis  in  se  fu- 
lurum  indicavit,  et  fecit  sicut  philosophus  filio  pne- 
cepit  dicens  :  Fili,  vendc  noc  saeculum  pro  futuro  et 
utruinque  lucrabcris,  qttod  iu  contingit.  Alios  filiom 
corrigens  dixit :  Fiti,  pro  futuro  saeculo  operarCp  an- 
leqiiam  inors  te  segreget  ab  opere  corporali.  Alius : 
Yide  ne  dicipianl  le  saeculares  delitia!,  et  irretitos 
fallaciis  saecularibus  mortis  ventorae  obliviscaris,  ne 
libi  contingat  sicut  latroni  domum  divitis  ineonti. 
Cui  filius :  Ede,  paier,  quid  accidit.  Pater : 
FABULA  XXVIIL 

Domum  divitis  fur  inlravii,  et  diversis  eam  gazis 
plenam  iiivenit.  Hinc  stupefactus  de  diversis  di- 
versa,  de  pretio^is  pretiosiora  eligere  studendo  eu- 
ravii,  et  quia  vilia  relinqucns  in  eligendo  lempus 
consumpsit  donec  dies  veniens  quid  facere  vellet 
detexit.  Experrecti  de  improviso  vigiles  domus  in 
eligendo  furem  repperiunt ,  cnpiunl ,  inde  loris  ei 
fu'tibus  cacsum  in  yma  carceris  detrudunt.  AJ 
oltimum  dala  sicot  jam  dc  confessosenteniia  ainaras 
audiciis  bystorias  capitalem  senlentiam  subiit,  qni 
si  tam  prop:;  diero  venlururo  praccogitasset,  ne  loils 
et  fustibus  caederetur,  vel  quod  gravios  extitii,  ne 
capite  privareiur  praecavisseL 

Alius  philosopbus  dixil :  Hujus  saeculi  divitia  sunc 


705  DISGIPLINA  CLERICALIS  70« 

tnnsitor]»  Sicul  hominis  somnla  dormieniis,  qni  A  deTilare.  Alias  :  neri  Juc^bat  excrcilns,  hoJie  da- 


evigilans  qiKecunque  habuerai  in  aperiendo  oculos 
irrecuperabiiiter  perdit,  gicut  vulgo  dicilur. 
FABULA  XllX. 

Opiiio  quidam  in  somnis  mille  ores  faabnil,  quas 
magno  quidam  cupicns  emere  ut  carius  venderel» 
sicut  somnianti  visum  fuerat ,  pro  unaqtiaque  duos 
solidos  dare  volebat.  Sed  qui  vendebal  cnm  duobus 
solidjs  deuarium  de  unaquaque  plus  poscebat.  Illis 
de  preiio  conlendeniibns,  boc  modo  somnus  eva* 
nuit;  sed  venditor,  dum  esse  somnium  compcrit, 
non  apertis  oculis  dainare  coepil  :  Pro  unaquaque 
inibi  viginli  quinque  denarios  iribue,  ct  quotquot 
sunt  lecuin  abduc. 

Hunc  vero  in  modum  transcuntia  mundi  gaudia 


cKur  ab  illis  ct  dnlnr  sepulturx.  Alius  :  Hcri  ierrain 
prcniebal,  bodie  eadem  premliur  ipse.  Alius  :  Herl 
euin  gentes  (imebant,  hodie  cum  vilem  depulant. 
Alius  :  Heri  habuit  amicos  et  iiiiinicos,  bodie  habet 
omnes  aequales.  Scd  de  viginti  duobus  pliilosopliis 
circumstantibus  quid  quisque  de  potentissiino  rege 
diierit  memorlae  longiim  est  reducere. 

Iterum  heremila  philosopbus  hoc  modosuam  cor- 
rexitanimam  :  Anima  mea,  scias  etcognoscas,  dum 
potentia  esi  in  manu  iua,quid  operaris  antequam  de 
tuo  movearis  loco  ad  domum  in  qua  manet  jiistitia 
et  ad  portam  judicii  ubi  leges  in  rotulo  quicquid  tua 
manus  egii  in  hoc  saeculo,  ubi  angeli  a  dexiris  et  a 
sinislris  discooperient  et  renuntiabunt  coiisilium  et 


■auHv»  wMtv  lu  ■iivuuiii   irHiJsuiiniia   inunui  gauuia       aiiiisiiis  «ii9(.uu)iciicii»  ct,  rciiuiiiiauuni  coiisiiiuni   ei 

sectaiites  et  diversis  ut  retineant  inbinntes  de  im«  "  quicquid  rucrit  a  te  excogitatum.  Ante  Deum  veniet 


p.roviso  veuiens  dies  el  fiiiis  viUE  intercipit,  ei  quai- 
quc  cupita,  velint  nolinf,  adimif.  Item  lilius  :  Hortis 
nexus  aliqiio  niodo  Tugere  polerimus?  Pater:  Mi- 
uime,  quoniam  illius  est  incurabilis  morsiis,  nec 
niedicis  arlibus  cjos  amaras  rugiemns  nianus.  Filius: 
Quomodoergo,  neniiuislaedal,su$tinebimns?  Paier: 
Fac  sicui  dicit  versificator  : 

Quod  vUare  nequi$  con$tanii  $n$cipe  mente ; 

Sic  qufie  dura  fuil  mor$  tihi  miii$  erit. 

FABULA  XXX. 

Dictum  est  de  quodam  philosopho  quod  per  aiili- 

quura  transieus  ciiiiiierium  lamiuam  vidit  marmo- 

ream  cujusdam  mortui  cineribus  supert)ositain,  ^ed 

in  ea  versus  inscripii  verba  sepuiii  praeiereuniibus 

loqueiuis  exprimebaul  hoc  modo  : 

Tuvrope  qui  tran$i$^  nec  dici$  aveto,  re$i$te; 

Auribu$  in  cordi$  hac  mea  rerba  lene. 
Sum  quod  cn«,  quod  e$  ipse  fui,  den$or  amara 

Morti$  dum  ticuit,  pace  juvanle  frui; 
Sed  veniente  nece  poetquam  $um  raptu$  amici$ 

Atquemei$famuli$,  orbn  parente  domn$ 
necontexit  humo  deploraiitqne  jacenttm , 

Inque  meo$  cinere$  uitima  dona  dedit^ 
Inde  mei  vuitu$  corrodit  terra  nitorem^ 

Qnaaue  fuit  formcB  gtorin  magna  cadit, 
Mequefui$$e  virum  nequea$  ngno$cere,  $ijam 

Ad  vt$um  fuero  forte  retectu$  humo. 
Ergo  Denm  pro  me  eum  pura  mente  preeare, 

Qualinu$  mterna  det  mihi  pace  frui, 
Et  quicunque  rogat  pro  me  comporiet  id  unum 
Ut  mecum  maneat  in  regione  poli, 
Relcctis  iterum  et  iterum  versibus  istis,  sacculari- 
bas  posiposilis,  factus  est  eremita  philosophus. 

Iteruro  de  Alexandro  dictum  est  quod  sepultura 
ejus  roret  aurea  et  in  pcrvio  omnibus  atrio  posita  ad 
q<iem  plnrimi  convenerunt  philosophi  dc  quibus 
uims  ait  :  Alcxander  dc  auro  feclt  ihesaurum,  nunc 
e  converso  aurum  de  eo  facit  ihesaurum.  Alius  : 
llcri  lotas  ei  non  sufliciebat  mundus,  hoJie  qualuor 
solas  sufiiciuntei  ulnae;  heripopulo  iraperavit,  hodie 
|n>puli!8  imperat  illi.  Alius  :  Heri  luulios  populos 
P*>luita  morie  liberare,  hodie  iiec  ejus  jacula  potuit 


tuum  judicium;  una  lance  quicquid  boni  et  alia  quic- 
quid  mali  egeris  unoet  eotlem  declarabiiurexamine. 
Omnes  tui  fratres  et  amici  non  inTcnient  luam  re- 
dempiioiiem  et  te  deserunl  ac  dimittunt :  hodie  ita- 
que  rcdempiionem  accipe  et  bonum  fac  assidne  et 
antcquam  veniat  dies  submonitorum  ad  Deunn  re- 
vertere,  et  non  dicas,  cras  reveriar  et  non  morabor, 
quia  sic  crastinantem  te  impediet  concupisceiitia  vel 
forsan  detiiiebit  dies  extrema  :  itaque  dierum  saecnli 
reminiscere  generationum  annorum  antiqiioruin  qui 
omnes  iransierunt.  lode  accipe  scnsiini  :  ubi  siint 
reges,  ubi  principes,  ubi  divites  qui  ihesauros  Ihe- 
saurisavcnint  et  inde  superbi  fuerunt?  Modo  sunl 
sicut  qui  non  fuerunt;  modo  sunt  finiti  sicut  qui  noii 

C  vixerunt;  modo  sunt  sicut  folium  quod  arbore  deci- 
dit  quo  ultcriiis  non  redit.  Non  tiineas,  aoima  me^, 
non  timciis;  iiiinis  de  sxculi  adversiiaiiiius  non  oria* 
lur  timor  tuus.  Tiine  lui  diem  judicii,  paveas  tuo- 
rum  multiiudiiiem  peccaiorum;  inemenlo  tui  Crea- 
loris  qui  tuus  est  judex  et  lesiis. 

Alius  neremila  per  vicos  clamabat  :  Ne  tradalis 
oblivioni  Uurabilia  pro  habituris  finein.  Alius  :  Dili- 
gite  animas  veslras  quantum  ei  corpora,  et  perfi 
cielis.  Alius  :  Nolile  oblivisci  quod  non  obliviscltur 
noslri  et  servile  gubernatori.  Aliiis  :  Timetc  Domi- 
num,  quia  timor  Domini  est  clavis  ad  omne  boniiin 
et  ad  percipiendam  gloriamconduclum.  De  quoSa- 
lomon.Deum  iime(27).  Ad  cuncla  quoe  fiiint  addu- 
cct  Deus  jiidicium  pro  omni  erralo,  sivc  bonuin  sivc 

*^  malum  sit.  Ob  hoc  igitur  inimensum  Dei  o  itnipotcn- 
tiam  supplices  exoramiis  quatinus  vcstris  operibiis 
bonis  praecedentibus  post  dislncli  diein  juilicii  a 
dexlris  Filii  ejus  collocart  et  xterna  rcqiile  cum  suis 
fidelibus  mereamur  perfrui  in  aula  (OBlesli,  pi;w- 
siante  Domino  nostro  Jesu  Christo  cui  esi  houor  ei 
gloria  cum  Palre  et  saucto  Spiritu  per  inliiiiia  b*- 
culorum  saecula.  Amen. 

Explicit  Clericalis  Uisclplina   translala  a  Peiro 
Alfuusodc  Arabico  in  Latinum. 


i7J  Et  mandata  ojus  obsenra  :  hoc  est  enim  omnis  horoo.  Et,  etc.  Ecd.  »i,  15,  14.  jn^  O^nTKrTi^» 

n  zvt\  TTQ  m  oSya  Sa  Sy  tascra  la*  a^rht^  rcro  Sa  n«  ^d  mnn  So  nt  »d  ytao  "wam  rwn 


AKMO  DOMINI  MCX. 


GALTERUS  AB  INSULIS 


MAGALON£NSIS  EPISGOPUS 

GT 


LIETBERTUS  ABBAS  SANGTI  RUFFI. 


NOTITIA  HISTORICil  IN  GALTERUM. 

(CalL  Christ.  «o».,  l.  VI,  p,  745.) 


Gotkofredum  proxime  excepil  Galieros,  cx  Insulis  A 
oppido  Flandriae  oriundus ,  vir  in  divinis  studiis 
longo  studio  exercitalus,  et  saecularium  Ulterarum 
non  ignarus,  ingenio  pr«iestans,  et  clarus  eloquio, 
qui  suo  (empore  propter  doclrinam  et  eruditionem 
magno  fuit  in  pretio.  Hic  ille  namque  est  Galterus, 
qntiu  a  Waltero  episcopo  Blagalonensi,  de  quo  Trithe- 
mius,  perperam  secernit  Garicllus  :  non  enim  Ma- 
golensem,  sed  Magalonensem  apud  Trithemium  le- 
gendum  probat  epistola  ipsiusmet  Galtcri  ad  Rober- 
tum  prxpositum  Insulanum  editu  a  Mabillonio,  cum 
Maagalse  in  Palxstina,  vel  Magalis  in  Ilispania  nul- 
lura  asciibat  pontiflcaium  episcopatuum  notitia.  Ex 
hac  autem  et  altera  a  Brunone  Signiensi  episcopo  ad 
Gallerum  data,  quam  habes  tcm.  XH  Spicileg., 
p.  79,  apparet  Galterum  Scripturis  sacris  plurimum  " 
studuisse  tum  cum  apud  Insulas  moraretur.  Sub 
Gothofredi  postea  disciplina  meruisse,  antequam 
licrei  episcopus,  docent  Verdalae  carmina.  Defuncto 
autem  magistro  successit  discipulus  an.  1105,  aut 
saltem  1104,  ut  liquet  ex  vetcri  charta  data  vii  Id. 
Maii,  anno  1125,  quem  vicesimum  secundum  praesu- 
latus  sui  annumerabat  Galterus,  ut  diximiis.  Factus 
episcopus  animum  adjectt  ut  aedes  sacras  restaura- 
ret,  nempe  Magalonensein  basilicam  ex  parie  deje- 
clam  siiiTuIsit,  turrim  Sancli  Sepulcri,  triclinium, 
dormitorium,  conclave  a  fundamentis  excilavit;  sa- 
cerdotalem  ecclesiae  supellectilem  auxit,  auream, 
argenteam,  sericamque  iradidit,  ecclesias  Sancii 
Briccii  et  de  Laurcto  canonfcrs  largiius  est.  A  Pa-  q 
schalill  unacuni  aliis  decem  arbitris  electus  est,  qui 
ortam  Casadensem  inler  et  Anianensem  abbates  su- 
per  monasterio  de  Gordanicis  querelam  referrent, 
qoam  Valentise  compescuit  summus  pontifex  anno 
1107.  Datam  Gellonensibus  a  B.  memoriae  Gotho- 
fredo  Sancti  Martini  de  Lundris  ecclesiam  conflr- 
mtYit  anno  1110,  indict.  iii,  quarta  decimarumt 
pHrle  servata  sibi  et  oblationum,  canonicisque  duo- 


decim  solidis  Melgoriensibus  asseriis  ex  arcb.  f  ^i* 
lonensi.  Eo  circiter  terapore  Guillelmus  dominus 
Montispessulani  fidei  sacramentum  dixii  Gallero, 
cui  anno  1111  Eleazarus  de  Gastris  ecdesiam 
S.  Bfartini  de  Cretio,  quartam  partem  dedmamm 
S.  Michaelis  de  Agusaiiicis,  et  qu»  prius  Gothofredo 
dimiserat,  concessit.  Concilio  Viennensi  adfuit  Gal- 
terus  anno  1112.  Guillelmus  de  Fabricis  largitusesl 
antio  codem  mediante  Galtero  ecclesi»  Sancii  Ban- 
dilii  podiiim  in  quo  sita  ecclesia,  et  quidquid  babe» 
bat  in  valle  Carreria.  Ato  de  Cornone  medieutem 
decimae  S.  Michaelis  de  Grimiano  Gellonensibus  soU 
vit  in  manibus  Galieri  v  Idus  Maii,  anno  1115.  GutU 
lelmus  Monspelii  dominus  couira  paganos  ad  expu- 
gnandam  insulam  Majoricam  pergens,  iestaroentum 
condidil  anno  1114,  de  consilio  ejusdcm  episcopi, 
cui  et  Ecclesiae  Magalonensi  totam  viliam  Montia- 
pessulani,  quas  erat  antiquitus  allodium  sancti  Pe- 
tri  Magalonensis  ecclesise,  et  totum  feudum  quod 
babebat  ab  episcopo  in  parochia  S.  Firmiul  et 
S.  Dionysii  de  Montepelyreto,  et  alia  domina  lega- 
vit.  Testamento  subscripsit  Galterus;  cui  exemplar 
custodiendum  commisit  Guillelmus.  A  Petro  Ber- 
nardi  Helenensi  episcopo  ascitus  fuit  anno  eodem  ut 
linem  simul  imponerent  diuturnae  controversis,  quae 
inter  monasteria  Cuxanense  et  Arulensc  inerat  pro- 
pter  ecclesiam  S.  Petri  de  Turriliis.  Circa  idem 
tempus  Poniius  Raimundi  Gaitero  restltmt  quidquid 
in  ccclesia  Sancti  Stephani  de  Piniano  habebat.  A- 
demarus  de  MontearnalJo  eidem  reliquit  ecclesiam 
de  Senteiranicis,  Petrus  de  Salsas  ecclesiam  de  Gasa 
veteri  et  feuduni  in  Gigeano  pro  quatuor  librU 
Melgoricnsibus  eidem  oppigneravil.  Recepit  hominia 
Guiilelmi  Ribaute,  Dalmatii  fllii  et  Raimundi  de  Ca- 
stris  pro  castro  de  Gigeano.  Bernapdus  come<i  uxor^ 
que  Guillelma  coBmeterium  et  Hare  ei  reddiderunl 
juxta  ecclesiam  S.  Romani  de  Meigorio.  Eleazarus 
de  Monterotundo   communias  tedis  Magalof!ensift 


"C«  CALTERU»  ET  LIETBERTUS.  —  NOTITIA  710 

ecclesiam  S.  Egidii  de  Fisco  pro  l  solid.  Melgor.  in  A  legalionis  curis  pr.Tpeditus  praestare  nondnm  polue- 


manibus  Galteri  dereliquit..Recenselur  inler  praesu- 
les  qui  anno  1415  ecclesiam  Cassianensem  conse- 
erarunt,  cujus  altare  SS.  apostolis  Petro  et  Paulo, 
Andre»,  Jacobo  et  S.  Fidei  ab*ipso  soiemni  ri(u  di« 
catum.  L.  Vivariensis  et  A.  Avenionensis  episcopo- 
rum  rogatu  Stephano  Cas»  Dei  abbati  concessam 
jam  a  decessore  ecclesiam  Sancti  Vincentii  de  Juu- 
quariis  confirmavit  an.  1116,  adjunxilque  ecclesias 
Sancti  Petri  de  Portiano  et  de  Caucone.  Approbavit 
inno  1118  sedificationem  ecclesiae  Hurlensis.  Conci- 
Tolosano  adfuit,  ubi  judicio  a  Calixlo  II  pro  Ania- 
nensibus  lalo  Idibus  Julii  anno  1119  subscripsit.  Ad 
enradem  revocat  annum  Gariellus  Templariis  a 
Guillcmo  Monspclii  ad  Sonariae*  suburbium  erectam 


rat,  promissos  tandem  duobus  in  libris,  non  quidem 
scripsit,  ut  apud  Trithemium,  sel  vulgavit  Flores 
p$almorum  a  Letberto  canonico  S.  Petri  apud  Insu  • 
las  et  postea  abbate  Sancii  Ruti  coUectos,  et  misit 
ad  Robertum  ejus  consaiiguineum  prxpositum  insu- 
lanum,  caeterosque  cjusdem  ecclesiae  canonicos.  Ipsi 
quoque  non  inelegantes  ad  diversos  epistolas  ascri- 
bitTrilhemius,aliaque  nonnulla.  Denique  cum  abbas 
Anianensis  synodis  Magalonennibus  adesse  recusa  • 
ret,  re  per  cpiscopum  ad  Honorium  II  tunc  in  callie- 
dra  S.  Petri  sedentem,  delala,  archidiaconum  et  pric- 
centorem  Agathensis  Ecclesiae  commisit  summus 
pontifex  bulla  data'Laterani  ii  Kalendas  Junii,  pon- 
tlficatus  anno  v,  Cfaristi  1129,  qua  per  lcgatos  signi- 


aedeni,  dicaUmque  a  Galtero  ecclesiam  B.  Mari»  de  ^  ficata ,  Petrus  Anianensis  abbas  Galtero  episcopo 

Ijezes,'nunc  vero  Sancti  Joannis  Magni,  quae  postea 

in  praeceptorialem  domum  commutata  est :  at  non 

animadveriit  vir  doetus  Templarios  in  Occidentem 

non  penetrasse  ante  annum  1128.  Cum  plurimis 

episcopis  subscripsit  Galtenis  builae  a  Calixto^U 

datae  u  Id.  Julii  1120  pro  monaslerio  Electensi.  Me« 

moratur  in  charia  Raimundi  de  Cornone  et  Ricardae 

uxoris  pro  monaslerio  Gelionensi  viii  Id.  Decero, 

an.  1121.  Eodem  anno  Guillelmus  Montispessulanl 

dominus  ecclesi»  Magalouensi  testamenlo  legavit 

moriens  vasa  sua  omnia  argeutea.  Anno  1122  Gal- 

lems  astitit  conventui  habito  apud  Caslarum  in  dioe- 

cesi  Leuteveusi,  ubi  ipsius  judicio  flnita  fuit,  quae 


ante  altare  Sancti  Briccii  obedientiam  secundum 
Deum  promisit,  nonnullisque  cessit  ecdesiis,  ac  vi- 
cissim  episcopiis  cum  assensu  canonicorum  Ania- 
nensi  monasterio  ecclesiam  sanct»  Mari»  de  Roveio 
tradidit,  aliasque  cum  abbate  praedicto  permutavit, 
quemadmodum  habetur  in  instrumento  veteri  apud 
Gariellum.  Ilanc  autem  initam  non  multo  post  con- 
cordiaro  e  vivis  excessisse  Galierum  necessum  est : 
liaimundus  enim  ejus  successor  jam  praeerat  menso 
Augusto,  ut  mox  videbimus.  Defunctus  autem  sepe 
litur  eodem  quo  decessor  Gotbofredus  positus  fuerat 
loco,  ut  constat  ex  carminlbus  infra  subjiciendis  : 
un^e  concludit  Gariellus  sub  finem  vitae  decessorum 


monachos  Juncellenses  inter  et  Conchenses  inerat  q  praesulum  pietalis  aemuluin  Palaestinam  petiisse  GaU 


controversia  soper  ecclesia  de  Casulis.  Discordan- 
tes  Guillelmum  Monspeliensem  et  comitem  Melgorii 
com  magna  eloquentia  suavitateque  praeditus  com- 
ponere  non  posset  Galterus,  ad  Caiixtum  II  pontifl- 
ccm  scribil,  qui  anno  1124  Petrum  archiepiscopum 
Tiennensem,  Uugonem  Gratianopolilanum,  Hllde- 
gariom  Tarraconensem ,  et  Artaldum  Carpentora- 
ctensem  induxit,  ut  cum  Galtero  has  consopircnt 
inimicitias.  Arbitri  itaque  elccti  in  ecclesia  Sancli 
Marlini  de  Cretio  die  Sabbati  9  Maii  anno  1125, 
Galleri  pontiflcatus  an.  xxii,  convenerunt,  ubi  quae^ 
cunque  comitem  inter  et  toparcham  controverie- 
bautur  defiuiere,  et  Guillelmo  auctores  fuere,  ut 
Beraardo  fidei  sacramenturo  diceret.  Hanc  defini- 
tionem  mandat  Galterus  Roberto  pracposito  Insula-  D 
rum  epistoia,  in  qua  se  ipsum  S.  R.  E.  lcgatuin 
nuncupot,  quo  fortc  tiiulo  a  summo  ponlifice  fuerat 
cobonestatus,  ut  juiicio  inter  comitem  et  toparcham 
ferendo  praeesset.  Hoc  adhuc  nomine  Casadenses 
exeommunicavit,  qtii  litem  adversus  Anianenses  re- 
peiierant  circa  ecclesiam  de  Gordanicis.  lisJem 
ciiam  suadentibus  arbitris  Guillelmus  fidci  sacra- 
mentum  quod  abnuebat  Galtero  exhibuit,  ul  liquet 
cx  actis  consulum  a  Gariello  citatis. 
£o  circiter  tempore  quod  muneris  pastoralis  et 

fl )  Hoc   f<  rsan  deceptos  loco  confundit  doclissi- 
inus  P»gf  Galteruin  nostrum  cum  GalteriodeCastel- 


terum,  ibique  diem  ultimum  obiisse,  et  in  monla 
Peregrmo  eodem  quo  decessor  tumulo  conditum  : 
at  cum  prius  non  constet,  et  a  quibusdam  in  dubium 
revocetur,  ut  jam  diximus,  posterius  incertum  mu^ 
net,  et  fidem  omnem  superat  propter  exiguum  ei 
breve  temporisspatium.  In  veteri  necrologio  Maga- 
lonensis  ecclesiae  legitur  :  Prtma  die  LutuB  po$i  sy» 
nodum  Paschte  tenetur  eapitulum  facere  mhsam  pro 
anima  D.  Galleri  Magaionentit  episcopi.  Ejus  ohitus 
assignatur  ad  Nonas  Decembris  in  Necrologio  Sancii 
Egidii  asservato  in  bibliotbeca  Fr.  Praedicatorum 
Chamberiacensi,  ubi  dicilur  monachus  Molismeu- 
sis,  quod  nullibi  adhuc  reperi.  De  Galtero  vetus 
quoque  musa  apud  Verdalam  cecinit. 

Illi  Galterus  succedit  filius  ejus, 

Filius  obsequio,  filius  ofiicto, 
Doctus,  et  astutus,  per  versus  (1;  clarus,  acutus, 

Magnus  consilio,  inaguus  et  elo  ;uio, 
Corpore  sincerus,  ei  religione  severus, 

Impalicns  sceleris,  coropatiens  miscris, 
Normae  cuUores,  et  nostros  auxit  honores, 

Crevii  thesaurus,  fabrica,  fama,  domus. 
Inde  scqucns  trisli  vesiigia  sorte  magistri 

Inleriit,  posilus  quo  palcr  aiite  suus. 


lione  celebri  poeta,  qui  sxculo  xiii  ftorebat.  Alii  ati- 
lem  legunt  percomi*. 


7ii 


GilLTElil  Tlt 


NOTITIA  HISTORICA  IN  LIETBERTUM. 

(Fabric.  Biblioth.  med.  et  inf.  lat.^  lY,  27i). 


Lethbertus^  Lietbertus^  Aueustinianus,  canonicus  Insulensis,  postmodum  S.  Rufl  abbas  prope  Valentiam 
in  Gallia  Narbonensi.  Scripsil  exjtlanationes  sive  Ffores  psalmorum,  quos  ab  ipso  coUecrlos  ad  Roberlum 
praepositum  Insularum  deinde  niisit  Galterus  MaKaloncnsis  episcopus.  Mss.  memorat  prseter  Oudinnm 
tom.  U,  pag.  i081,  Sanderus  pag.  i54.  Galterus  episcopatum  Magalonensem  gessit  ab  a.  ii08  ad  ii29. 
Itaque  fallitur  Piiseus,  qui,  secutus  Baleum  xiii,  52,  bunc  Liberlum  pag.  275  refert  ad  a.  i2IO.  [Virum 
hunc  doctum  non  superasse  annum  iiOi,  vel  saltem  iii4,  tradunt  ac  demonstrant  auctores  Hlstorix  lit- 
terarke  Gallicanae  tom.  LX.  Vide  de  aliis  ejus  scriptis  eosdem,  pag.  577.  Mansi.] 


NOTITIA  LITTERARIA. 

(Histoire  littiraxre  de  la  France^  tom.  IX »  pag.  575.) 


Les  ( 

trouve  1 
ies 

«^^    . 

non  pour  le  nombre^  au  moins  pour  le  mirite. 

io  II  ya  de  tui  un  Commentaire  sur  les  Psaumes^  intiiuU  Les  Fleurs  des  Psaumes,  ou  encore  mieux  Les 
Fleurs  sur  le  Psautier  (i).  Lietbert  y  travailla  iorsquil  n^dtait  encore  que  simple  chanoine  de  Lille^  et 
sembie  ne  tavoir  fini  qu^aprks  quHi  fut  abbi.  II  lui  donna  ie  titre  quHl  porte  par  ia  raison  quii  l*avait  tiri  des 
Peres  de  VEgiise  qui  avaient  entrepris,  avant  /uf,  d'expliquer  ies  Psaumes,  nommimenl  saint  Augustin  et 
Cassiodore.  Vouvrage  est  vresque  tout  morai^  Vauteur  s'itant  proposi^  pour  principai  but  d'y  recueiilir  ce  qui 
lui  parut  depius  convenable  pour  corriger  les  vices  qui  dSfiguraient  aiors  ia  face  de  VEgiise.  Vabondance  de 
ia  matikre  Vobiigea  de  ie  diviser  en  ,deux  parties  ^  quoiqu^^ii  s*en  trouve  quelques  exempiaires  ditisis 
en  trois, 

Lietbert  en  sortant  de  Lilie  emporta  avec  iui  son  ouvrage,  qui  vraisembiablement  n^itait  pas  encore  fim.Aprh 
sa  mort^  ou  mtme  de  son  vivant^  Cautier^  itique  de  Magueione,  qui  connaissait  personneilement  Vauteur^  et 
avait  pour  iui  une  estime  singuliere,  trouvamoyen  d'en  avoirune  copie.  Aubout  dequeique  tem\ts  ies  fonctions 
de  sa  iigation  Vagant  conduit  d  Li7/e,  oii  ii  fit  queique  sijour^  Uesceiin,  chanoine  du  iieu,  qui  avait  entendu 
parier  au  Commentaire  de  Lietbert^  pria  instammentVivique-iigat  de  iui  en  donner  communication^  en  tout  ou 
partie.  Les  graudes  occupations  de  Gautier  ne  iui  permettant  pas  d^acquiescer  de  suite  au  disir  d^Bescelin^ 
ceiui-ci  riitira  ses  instances  jusqu^d  ce  quHi  eul  obtenu  ce  quHi.postuiait. 

Vivique  Gautier  adressa  Vouvrage,  avec  une  iettre  en  son  nom^  d  Robert,  privdt  deLiiie,  son  proche  parenf, 
afin  que  toute  sa  rompagnie,  et  nommiment  Hesceiin^  toutes  les  fois  quHi  voudrait^  en  priesent  iecturt.  Depmis 
ce  temps^iit  ies  copies  de  ce  commenlaire  se  muitipiierent  beaucoup. 

On  en  trouve  des  exempiaires^  tantdt  en  deux  volumes^  comme  Vauteur  Vavait  divisi  iui-mime^  tantbt  en 
troisy  dans  lcs  bibtiotheques  d^Angieterre^  dans  celles  des  Pays-BaSy  et^  encore  en  pius  grand  nombre^  duns 
ceiies  de  France  (2).  Uais  ia  iettre  de  i^ivique  Gautier,  qui  est  ordinairement  en  tite^  et  qui  marque  bien 
ciairementque  ie  Commentaire  appartient  a  Lietbert^  en  a  fait  queiquelois  attribuer  Vhonneur  d  Vivique  de  Ma^ 
guelone.  It  se  trouve  effectivement  dicori  de  son  nom  d  ia  bibiiotheque  du  Roi^  et  d  ceites  des  abbayes  de 
Ciairvaux  et  de  Ponti{;ny. 

Ce  Commentaire  commence  par  ees  mots  :  Prophetia  est  inspiratio  divina.  Estiene  Petringon^  savant  tkiO' 
logien  et  habile  pridicateur  de  Vordre  de  saint  f  rajtpois,  ^«t  itait  ivique  de  Saint-David  au  commencement 
du  XV"  siecie,  en  fit  beaucoup  d'usage  en  son  temps.  On  peiil  consuiter  ia  dissertation  que  M.  de  Villebrun^ 
curi  de  Moiitpellier,  a  pubiiie  sur  Vauteurde  ce  Commentatre,  et  qui  se  trouve  dans  ie  Mercure  fran^aisifif  mois 
de  Novembre  i759. 

2**  Nous  avons,  de  Lietbert,  deux  ieitres  qtVii  icrivit  iorsqu^ii  itait  dijd  abbi^  Vune  assez  proiixe  et  rantre 
fort  courte.  La  premiere  (3)  est  adressie  d  Otgier^  privot  ou  supirieur  d^une  maison  nommie  Ferran^  quon 
ne  connait  point  d^ailieurs^  el  d  toute  sa  communauti.  Mais  Vintentionde  Vauleur  ilait  au'eite  fut  aussi  circu- 
laire,  comme  ie  sujet  qu'il  y  traite  le  demandait :  et  c'esi  pourquoi  ii  compreud  dans  Vinscription  tous  ceux 
qui  avaient  embrassi  Vordre  des  chanoines  riguliers.  Lietbert  s^y  propose  de  montrer  que  pius  exceiieiH  est 
cet  ordre,  pius  ii  exige  de  perfection  et  de  sainteti  de  ia  part  de  ceux  qui  ie  professent.  Pour  en  faire  roir 
Vexceitence,  ii  Vunit  au  sacerdoce^  qui  en  itait  ordinairement  insiparubie^  et  dit  d^abord  que  cet  ordre  a  M 
pguri  par  ie  sacerdoce  de  Vancienne  loi,  et  que  tout  ce  qui  est  dit  des  habits  et  du  minister^  des  prttres  et 
des  iivites  de  ce  temps  /a,  est  une  figure  de  ce  que  doivent  pratiquer  ies  chanoines  riguiiers. 

(i)  Mab.  Anaiect.  1. 1,  p.  289-290;  Sand.  Bib.  Beig.  ms.  p.  i,  p.  97. 

(i)  Piis.  Scnpt.  Anai.  p.  275;  Sand.  ib.  p.  97,  i54,  238;  Andr.  Bib.  Belg.,  p.  626;  Oud.  Script.,  l.  II, 
p.  i08i;  Monts.  Bib.  bib.  ii82;  Le  Long  Bib.  sac.  t.  II,  p.  287.  —  L'excraplaire  en  trois  volumes  qui  se 
cimserve  k  Tabbaye  de  Braine,  de  Fordre  dc  Premontri^,  aa  dioc^se  dc  Soissons,  est  de  la  main  de  Jean 
d'AbbeviIle,  moinc  de  la  maison,  puis  cardinai  vcrs  i2i0  (Huoo  Annai  Prasmonstr.  1. 1  q.  i,  p.  411). 

/3)  Mart.  Aneed.  1. 1,  p.  329  552. 


715  GALTERl  EPIST.  AD  ROBERTUM  INSULANUM.  7U 

De  Ih  U  passe  h  la  nouvelie  /oi,  el  ajaute  que  Jisui-Chrlst  a  prescrit,  lui-mime,  ieur  genre  devieauia  M 
mis  en  pratique  par  u$  apbtres  et  les  fideles  de  VEfjlise  primitive,  Que  les  habits  blancs  avec  lesauets  Jisus^ 
Christ  avait  paru  dans  la  Transfiguration,  et  le  vilement  de  lin  dont  usait  saint  Jacques^  frdre  du  Seigneur^ 
annonfaient  ceux  des  chanoines  riguliers,  Que  saint  Pierre  avait  porti  le  premier^  en  mimoire  de  la  passion 
de  Jisus^hrist,  ta  nUme  forme  de  couronne  qu'ils  portaient  eux-mimes.  Que  ta  chariti  venant  a  se  refroidir^ 
et  les  persicutions  a  s^^accroitre^  cet  ordre^  qui  avait  iti  florissant  au  temps  des  apblres  et  des  premiers  fideies^ 
ilail  tombi  en  dicadence.  Mais  que  ie  pape  saint  Vrbain^  martyr,  favait  fait  revivre  par  ses  dicrets.  Que 
saint  Augustin  Vayant  ritabli  par  sa  rme,  saint  Jirbme  et  ies  autres  pritres  de  VEglise  en  avaient  relevi  ie  mi- 
rite  dans  ieurs  icrits,  On  voit  ici  quelie  itait  Copinion  des  premiers  chanoines  riguiiers  touchant  Vorigine  de 
leur  ordre, 

Vautre  iettre  de  notre  abbi  est  icrite  h  un  cierc  siculier  qui  Vavait  prii  de  iui  prescrirCf  en  peu  de  moU,  une 
conduite  de  vie.  Lietbert  se  borne  a  iui  persuader  d'iviter  ia  friquentation  des  personnes  de  Vautre  sexe  qui  ne 
seraient  pas  de  ses  pius  proclies  parentes.  Toute  ia  iettre  rouie  sur  ce  point. 

3"  Outre  ie  Commentaire  sur  ies  Psaumes,  Pitseus  en  attribue  encore  i  Lietbert  un  autre  sur  VEcritnre 
sainte  en  ginirai.  MaiSy  ne  copiant  pT>int  ies  premiers  mots  de  ceiui-ci,  comme  ii  en  use  h  Vigard  du  premier, 
f/  donue  a  entendre  qvCii  ne  Vavait  vas  vu, 

Le  manuscrit  1543  de  ia  bibiiotlieque  du  Vatican,  entre  ceux  de  ia  reine  de  Su^de,  nous  prisente  une  es- 
plicalion  de  ia  premiere  Epitre  de  saint  Paui  aux  Corintliiens  jusqu'  au  xi*  chapitre^  sous  le  nom  d'utt  Liet- 
bert  (4).  Mais  cet  interprite  est  quaiifii  de  Poitiers^  Piclaviensis,  ce  qui  nous  empiclie  de  ie  donner  pour  1$ 
mime  que  Lietbert  abbi,  de  Saint^Ruf, 

(4)  Le  Long,  Bibiioth.  p.  824. 


GALTERI 

EPISCOPI  MAGALONENSIS 
EPISTOLA  AD  ROBERTUM, 

PR/EPOSITUM  INSULANUM, 

De  Floribus  Psalmorum  a  Lietberto  coUeclis. 

(Mabillon  Anaiect.  nov.  edit.,  pag.  461.) 


Galterus  Magalonensis  episcopus,  et  saucue  Ro-  A  quendo,  quas  posset  aiiimas  acqutreret,  quod  slo- 

wanse  Ecclesi»  legalus,  dilectissimo  consanguineo  diosus  lector  in  eisdem  Floribus  animadvertere  po- 

5110  RoBERTO  Insiilano  prsposilo,  et  universis  cjus*  test.  Audilo  iUque  beatissimi  viri  studio,  audita 

dem  Ecclesiae  canouicis,  in  Domino  salutem.  etiam  utilitate   illius  Icctionis,  coepit  vehementer 

Cum  vobiscum  dudum  apud  Insulam  moraremur,  idem   concanonicus  vestcr  precibus  instarc  ut  si 

concanonicus  vester  Hcscelinus,  inter  alia  verba  qucm  locuro  familiarilatis,  si  quam  gratiam  apud 

qn»  Dobiscum  familiariter  habuil,  c(£pit  diligenter  nos  obtinebat,  aut  totum   ant  partem  illius  operis 

inquirere  de  FIoribusPsalmorum,quosasanctaemc-  per  nos  habere  mererctur  ex  promissione  nostra, 

Bioriae  Lietberto,  olim  canonico  vestro,  postmodum  illud  psalmi  frequcnlcr  replicans :  Memento  verbi 

Sancti  Rufi  abbate,  audierat  exceptos  et  in  unum  tui  servo  (uu,  in  quo  mihi  spem  dedisti, 

collecios.  Cui  nos,  in  quantum  ex  ipsa  scriplura  Verum  nos  occasione  curae  pastoralis  et  nobis  in- 

percepimus,  qui  ct  religionem  et  intentionem  illius  junctaelegationis  in  muUis  et  diversis  negotii6  ex- 

lieati  vlri  novimus,  respondimus  aiiimum  suum  in  tunc  occupati,  desiderium  ct  promissionem  nostram 

boc«opere  fuisse,  ut  quod  moribus  corrigendis  ma«  implere  bacienus  minime  poiuimus.  Cxtcrum  cha- 

gis  essel  £cclesi«£  Dei  neccssariuro,  hoc  tanturo  de  ritas  illa  qua  vos  in  Deo  et  propter  Deum  diligimiis, 

diversis  expositurus  tralieret,  et  in  duobus  corpo-  "  hujus  debiti  nos  nequaquam  sinit  esse  immemores. 

ribns  poneret.  Magnam  quippe  et  di/Tusam  cxposi-  In  duobus  igitur  corporibus^  sicul   ab  illo  sancto 

tionem  supcr  Psalmos  a  bealo  Augustino  editam  no-  viro  iidem  Flores  exccpti  sunt  et  divisi,  iion  singii- 

verat,  et   Cassiodoro,  et  reliquis  Ecclesiae  Dei  do-  lariter  alicui  personse,  sed  toti  Ecclcsiae  veslrae  mit- 

ctoribos.  Sed  qui  totos  igne  divini  amoris  inflam-  timus,   fraterniiatcm  vestram  praesentibus  litteris 

matus  ccBlestibus  inhiabat,  et  in  animarum  lucro,  adhortantes  quatcnus  sempcr  roemores  vitae  iUius» 

temporalibus  curis  oninino  postpositis  lantum  in-  dudum  alumni  veslri  et  studii,  camdcm  scripturam 

tcn^Mbat»  totum  studiom  et  ingcnium  suum  ad  hoc  el  frcquenter  legatis  et  memoriae  commendetis,  tonti 

vertit  ut-  oninipotenti  Deo,  sive  scribcndo,  sive  lo-  viri  convcrsalioRcm  antc  oculos  habentes  et  imitan- 

Patrsl.  CLVIL  23 


715 


LlETBERTl  ABBATIS  S.  RUFI 


7(6 


tes.  Nec  aUendatis  qoid  qbanlumve  a  nobis  vobis  A  dum  eosdem  libros  postulaverii,  pro  sna  petitione 


offertur,  sed  ex  quanto  vobis  offeratur.  Teslis  est 
enim  mihi  Deus  quomodo  omnes  cupiam  \os  in 
visceribus  Jesu  Ghristi ;  et  hoc  oro  ut  omnipotens 
Deus  per  condignum  pceniteniiae  frucium  vos  ad 
pascua  vitx  aeternae  perducere  dignetur.  <  Neque 
cnim  vestri  oblivisci  aliquando  possumus.  Yolumus 
et  rogamus  ut  quoties  domnus  Hescelinus  ad  Icgen- 

(5)  Ex  hac  epistola  seu  prafatione,  quam  ex  Bel- 
gica  Dunensis  mouasterii  bibliolheca  eruimus,  con- 
lirmatur  sententia  Roberti  in  breviori  Gallia  Ghri- 
stiana,  ccnsentis  Galterura  Magalonensem  episco- 
pum  cumdem  esse  cum  Galtero,  qui  Flores  Psalmo- 
rum  vulgavit.  Immerito  proinde  hoc  in  ioco  Robcr- 
lum  crroris  postulant  San-Marlhani  in  fusiori  Gallia 
Ghristiana,  ac  Petrus  Gabriei  in  serie  prdesuium 
Magaloncnsium,  qui  Galteros  duos  distinctos  volunt. 


et  nostra  promissione  semper  habere  mereatur. 

Gralia  Dei  praecedente  per  importunom  laborem 
et  instantiam  noslram  pax  inter  principes  nestros 
reformata  est,  unde  tota  patria  nostra  laetator.  ¥a- 
lete ,  et  amici  Tcstri  memoriam  semper  habe- 
tote  (5). 

Praeterea,  ex  bac  epistola  constat,  Galtemm  Hagalo- 
nensem  cpiscopum  legati  apostolici  dif[nitate  fun- 
ctura  esse  :  quod  nullus  eorum  uotavit.  Ad  baec, 
consanguineus  fuit  Roberti  Insulani  praepositi,  uti 
ipse  diserte  agnoscit.  Sedit  Gaiterius  ab  anno  1105, 
ad  annum  11^9,  tempore  sancti  Bernardi  GlaraeTai- 
lis  abbatis,  qui  in  epistola  98  laudat  fratrem  Hesce- 
linum,  non  alium,  ut  puto,  quam  qui  bic  a  Gaitero 
mcmoratur  canonicus  Insulanus. 


GALTERI  EPISCOPI  DIPLOMA 

PRO  MONASTERIO  GELLONENSI. 
(Gallia  Ckrisliana  nov.  edit.,  tom.  VI,  instrum.,  coU  275.) 


Notith  donationis  qoam  fecit  Gorafridus  Magalo- 
nensis  episcopus  Gellonensi  monasterio.  Dedit  ita- 
que  bonae  memoriae  Gotafredus  episcopns  Gello- 
nensi  monasterio  ccclesiara  S.  Maitioi  de  Lundras, 
anic  quam  donationem  idem  episcopus  retibuit  sibi 
quartam  partcm  in  decimis ,  et  oblationibus ,  cafte- 
lisque  ejusdem  ecclesise  redditibus,  sicut  sacri  cano- 
nes  instituunt :  quamjquartam  parlera  dedit  prae- 
fatus  cpiscopus  in  manibus  Augerii  archidiaconi  et 
Rostagni  de  Cavaierago  in  usum  fratrum  regulariter 
Tiventium  profuturam.  Postea  vero  mortuo  Gota- 
frido  episcopo,  ct  in  loco  ejus  Galterio  episcopo, 
substitutOy  feccrunt  Magalonenses  canonici  dcflni- 
tioncm  cum  abbate  Petro  talem  videlicet,  quod  sin- 
gulis  annis  persolvant  eis  Geilonenses  monachi  vac- 
cam  unam  valenlem  xii  solidos  :  et  si  vaccam  dare 
nolucrint,  donent  xii  solidos  Melgoricnsis  monetae. 
Hoc  tamen  in  monachorum  erit  arbitrio,utrum  vac- 
cam  pcrsolvant  vel  xii  solidos,  debitum  autem  istud, 
vaccam  videlicet  aut  xii  solidos,  reddant  monachi 
Magalonensibus  canonicis  prima  vel  secunda  hebdo- 
mada  Adveutus  Domini.  Episcopus  vero  retinet  sibi 


B  et  successoribus  suis  in  jam  dicta  ecclesia  S.  Har- 
tini  reverentiam  episcopalem,  et  debitaro  obedien- 
tiam,  et  synodos,  videlicet  inter  ambas  synodos 
quinque  soiidos,  et  decem  dcnarios,  et  albergos  sibi 
et  successoribus  suis.  Hanc  defmitionem  feceruni 
episcopus  Galterius  et  abbas  Petrus  inter  canonicos 
Magalonenses  et  monachos  Gelloncnses  in  Monte- 
pessulano  in  praesentia  cauonicorum  Magalonensium 
Petri  archidiaconi,  ct  Deodati  mancipii,  et  Nicetti, 
et  Pclri  de  Frizonicis,  et  Guillelmi  de  Diae,  et  cuin 
abbate  fuerunt  ibi  Uaimundus  de  Pradinas  vocatiis 
prior,  et  Raimundus  de  Baladuc,  et  Seguinus  Cleri- 
cus,  et  Guillelraus  Belinus.  Et  ego  Galterius  Maga- 
lonensis  episcopus  proptcr  reverentiam  sancii  loci 
et  amorem  sancti  Guillelmi  confessoris  laudo  eccle- 
siara  jam  dictam  Peiro  abbati  et  successoribus  ejus 
secundum  deflnitionem ,  quae  superius  coutiiietur, 
cum  decimis  el  primitiis,  et  allodiis,  et  oblationibus, 
et  coemeterio,  et  cum  omnibus  justitiis  ad  eamdem 
ecclesiam  pertinentibus. 

Actum  anno     Dominicae    Incarnationis     1110, 
indict.  iii. 


LIETBERTI  ABBATIS  S.  RUFI 

EPISTOLiE. 

(Martene,  AnecdoL,  U  I,  p.  529-552,  cx  ms.  Stamedii.) 


I. 


D  posito,  sanctoque  ejus  conventui,  et  omnibus  in  ca- 
nonico  ordine  secundum  Deum  viventibus  Lamber- 
Tus  (6)  humilis  ecclesiae  Sancti  Rufl  (7)  servus»  sa- 
Otgerio  Ferranicae  congregationis  venerabili  pKC-      lutem  et  graliam  in  Ghristo  Jesu  alque  ccepti  sacri 

(7)  Sancti  Rufl  insigne  monasterium  Ganonico- 
rum  Rrgularium,  ordiuis  sancti  Augustini,  capui 


Ad  Ogenumprtepositum  congregationis  Ferranicw. 
Commendat  ei  ordinem  canonicum. 


(6)  In  indicibus  abbatum  sancti  Rufi  iion  Lamber 
tU5,  sed  Lieibertus  vulgo  appellatur. 


717  .EWS10L.K.  m 

ordinis  nitid^m  perseveranter  [observare    puriia-  A  litteram  scripturae  reservet,  ({pios  vero  iiidigttos  ju « 

dicat  sine  scriptura  gladiis  sex  virornm  exponere 
non  formidetk  Cujus  potestatis  sublimilas  lerrae  illis 
attribuitur,  qui  castitatem  corporis  mundiliae  cordis 
ex  discretione  associantes,  gladio  divrni  verbi  circa 
femur  potentissime  accincli,  lecculum  veri  Salomo- 
nis  observantes,  puro  oculo  ipsum  regem  in  decore 
indesinenter  coutemphntur.  Deinde  paucis  et  pluri- 
bus  memoralis,  ad  Novum  Testamentum  veniamus. 
Ipsum  Dei  et  hominis  Filium  constat  omnes  gradus 
clericalis  ordinis  in  seipso  consecrasse,  regulam 
qooque  qua  vivimtis  suis  apostolis  Iradidisse.  Hic 
discipulos  congregat,  vitam  communem  institult 
dicens  :  Qui  non  renuntiat  omnibus  quce  possidetfnen 
potest  meus  esse  discipulus  (Luc,  xtv,  55).  Hanc  apo- 


tem. 

Sancto  Spiritui  gratias  agimus,  cujus  instincln 
circa  canonicum  ordinem  .vos  fratres  fervorem  et 
studium  habere  cognoscimus.  Decet  eoim  ut  quanto 
sanctior  ordo,  ianto  militantibus  in  hac  gratia  sit 
major  devotio  et  sollicitudo.  Dignilas  quippe  hujus 
ordinis,  videlicet  canonici  et  sacerdotalis,  veieribus 
et  novis  muUipliciter  demonstratur  figuris  atque 
exemplis.  Hanc  commendat  Spiritus  sanctus  in 
psalmo  dicens :  Moyses  et  Aaron  in  sacerdotibus  ejus 
invocabant  Dominum  et  ipse  exaudiebat  eos  (Psai, 

xcviii,  6).  £t  iterum  deduxit ^ 

sive  regula  diseiplinae^ 

percutit  iEgyptum,  iiberat  Israel,  dividit  mare  Ru- 


bram,  aquas  vertit  in  dulcedinem,  flumina  producit  B  stoli  primitivae  traduiit  Ecclesise  sicut  in  Actibns 


de  petra.  Per  sacerdotem  dat  Deus  legem,  instruit 
taberuaculum^  arcam^  vasa,  vestimenla,  ritus  sacri- 
ftciorum,  et  caetera  qux  pcrtinent  ad  cullum  Dei* 
JSanc  sacerdotalem  dignilatem  commendat  claritas 
Tultus  Moysis,  gloriaque  vestimentorum  Aaron  et 
filiorum  ejus,  et  quod  dictum  est  Moysi :  Omnia  fac 
iuxta  exemptar  quod  tibi  mMstraium  est  in  monte 
(Exod.  X,  4).  Ex  quibus  verbis  eolligitur  quoniam 
(tanonica  et  sacerdotalis  regula  ex  ipsis  coelestibus 
cxemplaribus  informatur,  plusque  est  dicenda  divina 
^uam  humana.  In  (igura  nostri  ordinis  pr»ceptum 
est  sacerdotibus  et  levitis,  ut  non  habeant  haeredi- 
tatem  inter  fratres.  Kgo^  inquit  Dominus,  ero  tuBre" 
ditas  eorum.  Isti  vasa  sacra  custodiunt,  circa  taber- 
naeula  excubant^  placant  iram  Dei,  portant  peccata 
populi^  atque  inter  Deum  et  popnlum  mediatores  sunt 
eonstituti.  Quibus  verbis  patet  quia  hi  qui  sunt  hu- 
jus  ordinis,  etsi  sunt  homines,  debent  esse  super 
homincs.  Hi  tribus  excitant  populum,  hi  in  virga 
Aaron  ferrea  florent,  fructificant,  caeterisque  ordi- 
nibus  praeeminent*  Hi  arcam  portant,  Jordanem  di- 
vidunt,  promissionis  terram  occupant,  Jericho  de- 
struunt,  barbaras  gentes  opprimunt.  Oninia  haec  in 
nostro  ordine  spiritualiter  figurantur.  Noster  quo- 
que  habitus  pluribus  modis  est  ibi  figuratus  et  con- 
secratusin  vestimentis  Aaron.  Plurimum  nitet  bys- 
sns  retorta,  filii  cjus  in  Dei  minlsterio  lineis  re- 
splendent  indumentis,  posteri  eorum  ephod  utun- 


eorum  scriptum  est :  Erat  cor  unum  et  anima  una  in 
Deo,  €t  non  dicebant  aliquid  proprium,  nam  eratit 
illis  omnia  communia  [Act.  iv,  52).  £t  impleium 
est  quod  longe  ante  de  hoc  nostro  ordihe  scriptum 
est :  Ecce  quam  bonum  et  quam  jvcundum  haHtnre 
fratres  in  unum  {Psal,  cxxxii,  i).  Primi  audiefunt : 
Ecce  quam  bonum^  nec  soli  audterunt ;  non  enim 
«sque  ad  illos  tantum  ista  dilectio  et  unitas  fratrum 
venit,  descendit  namque  ad  posteros  usque  «tiam 
ad  modernos,  ut  jam  dicamus  :  Ecce  quam  bonum 
et  quam  jucundum  habiiare  fratres  in  unum.  Sed  cui 
rei  simiies  sumus  dicat  psalmus,  sicut  unguentum  in 
capite,  quod  descendit  in  barbam^  barbam  Aaron  {ibid. , 
ii).  Noster  Aaron,  sacerdos  noster,  est  Chrislus. 
Ipse  seipsum  obtulit  pro  nobis  in  sacrifi^cium,  resur- 
rexit,  ascendit  in  coclum,  venit  Spirilus  sanctus  a 
capite  in  barbam,  a  Christo  ad  discipulos.  Barba 
maturilatem  figurat  et  perfectionem  :  quod  desccn- 
dit  in  oram  vestimenti  ejus,  hoc  est  ad  posteros 
Ecclesiae  derivavit.  Secuta  est  enim  Ecclesia,  quas 
vestis  Domlni  est,  et  peperit  monast^ria.  Implen- 
tur,  ut  dixi,  Spiritu  sancto,  jubentur  praedicare 
omni  creaturae,  daemoncs  fugant,  infirmos  sanant, 
morluos  suscitant,  sacramenta  conficiunt,  peccat» 
solvunt,  coelum  aperiunt.  Demum  ad  nitorem  v€- 
stium  et  habitum  commendandum  redeamus.  Aa- 
distis,  Domino  in  monte  transfigurato,  quod  vesti- 
menta  ejus  claruerunt  sicut  nix,  angelos  etiam  in 


tur  lineo.  Cum  ergo  a  femoralibus  usque  ad  tia-  ^  skWns  vestibus  apparuisse  iegimus.  Jacobus  frater 


ram  lineo  candore  cum  caeteris  speciebus  fulgeant 
sacerdotes,  quid  figuratur  nisi  ordinis  nostri  invio- 
labilem  auctorilatem  et  resplendentem  casiilatis  et 
faonestie  vilae  puritatem  ?  Quid  tunica  Samuelis  re- 
ges  constituentis  designat,  nisi  tunicam  noslram ' 
lineam  et  talarem,  quia  fiunt  a  sui  nominis  etymolo- 
gia  m.undo  corde?  Observavimus  genus  regium  et 
sacerdotale,  coram  summo  rege  astabimus.  Veniat 
in  fnente  nostra  vir  ille  qui  apud  Ezechielem  in- 
dutus  lineis  et  atramentarium  scriptorii  ad  renes 
liabere  dicitur,  cui  tanta  potestas  ascribitur,  ut  a 
sanctuario  incipiens,  quos  dignos  perpendit  per  Tau 

ipsius  ordinis  a  Benedicto  episcopo  Avenionensi 
fuiulatum  auno  1058,  haud  procul  ab  Avcnionc, 


Domini  episcopus  episcoporum  lineis  vestimentis 
semper  usus  est.  Pctrus  hanc  tonsurae  nostrae  et 
coronae  fonnam  in  memoriam  passionis  Ghristi 
primus  gestavit.  Ilic  ordo  noster,  ut  dixi ,  in 
Christo,  in  apostolis,  in  primitiva  Ecclesia  primo 
exfloruit;  sed  frigcscente  charitate,  et  instante 
persecutione,  poslmodum  emarcuit,  quem  Urbanus 
papa  martyr  deinde  suis  decretis  coepit  suscitare, 
beatus  quoque  Augustinus  suis  regulis  ordinare, 
sanctus  Hieronymussuis  epistolis  commendare,  cas- 
terique  sancti  viri,  quos  longum  est  memorare. 
Unde  excitati  servi  Dei,  jam  ad  scholarcm  pristiiium 

inde  prope  Valenciam  translatuin,  ac  dcmum  'm  ipsa 
civilatc  Vabnlina  reslauralum. 


719 


WERNEill  ABBATIS  S.  BLASII 


7S0 


muUi  reoeunt  per  muhas  terras  hujus  nostri  ordi-  A  quotidie  graviier  lacerabunt,  si,  contra  dispositum 


nis  Salvatoris ;  jam  regiones  albae  sunt  ad  mcssem. 
Unde,  fralres  dulcissiroi,  vos  hortarour  qui  tam 
praeciarum  ordinem  suscepistis,  quatenus  summo- 
pere  vigiletis  ut  qui  ordine  et  habitu  fulget  in  cor- 
pore,  resplendeat  etiam  in  vobis  in  mentis  puritate 
et  decore  vilae,  quatenus  vila  concordet  cum  nomi- 
ne,  professio  sentiatur  in  opere.  Decet  enim  ut  de 
yobis  Tcraciter  dicatur  :  Vos  estis  lux  mundi,  vos 
estis  sal  terrae.  Luceat  ergo  iux  vestra  coram  ho- 
minibus,ut  videant  opera  vestra  bona,  et  gloriflcent 
Patrem  vestrum  qui  in  coelis  est.  Tria  his  ver- 
bis  maxime  commcndantur,  id  est  ordo,  vita  et  ha- 
bitus 

II. 


fidei,  cum  feminis  habitare  contendis ;  et  quia,  at 
arbitror,  concupiscis  irreprehensibilis  inveniri,  te- 
stimonio  bono  muni  te.  Nunquid  in  choro  aposto- 
lorum  feminae  adfuerunt  ?  Prohibe  virgines  tecum 
commorari,  quaede  genere  tuo  non  sunt,  ne,dum 
secretaliier  ac  solus  ingrederis,  macules  testimo- 
nium  tuum.  Aliier  namque  conjugati,  aliter  conti- 
nentes  edocenturecciesiasticum  subire  ministerium. 
Feniinarum  cum  clericis  nullo  pacto  convicta  prae- 
cipitur  conversaiio ;  lamia  diaboii,  via  iniquitatis, 
scorpionis  percussio,  nocivumque  gcnus  femina. 
Cum  propinquat  siipula,  incendit  ignem,  flammi- 
gei'0  ignc  perculit  femina  conscientiam  pariter  ha  - 
bilantis,  exuritque  fundamenla  monlium.  Ego  judi- 


Ad  amicum. —  Dehoriatur  clericos  a  frequenti  a(/  ^  co,  si  cum  viris  feroinae 'habitant,  vicarium  non 


feminas  accestu 

Deprecatus  es  ut  tibi  breviier  exponerem  qualiter 
clerici  victitare  del)eant.  Hinc  me  pierique  male- 
dicli  aemuii  praestolantur,  quia  non  sileo  veriiatem. 
Prima  igitur  tentamenla  sunt  clericorum  femina  • 
rum  frequenter  accessus.  Iste  sexus  reprehensibi- 
ies  cxhibet  clericos.  Quid  tibi  revcra  cum  feminis, 
qui  ad  altare  cum  Domino  famularis  ?  Te  cuncli  in 
publico,  te  in  agro  rustici  aratores  ac  vinitores 


deerit  diaboli.  Ex  eis  occupatus  est  liomo. 
ferreas  mentes  libido  domat.  Si  alligat  quis  ignem 
in  sinum  suum,  vesiimenta  non  comburentur?  aut 
si  quis  per  mcdios  carboncs  ignis  ambnlet,  pedes 
suos  non  comburet?  Mibi  crede,  non  potest  toto 
corde  habilare  cum  Domino,  qui  femiuarum  acced- 
sil)us  copulatur.  Sed  dicis  :  Qui  ambulat  siroplici'- 
ter,  ambulat  confidenter.  Bene  et  argute ;  sed  qM>r- 
tet  testimonium  habere  bonum. 


|B 


ANNO  DOHINI  MCII-MCXXVl 


WERNERUS  4-v^.^;......; 

ABBAS  S.  BLASII  IN  SILVA  NIGRA 


NOTITIA 

(Dom  Geebe&t,  Hisioria  Nigrce  Silvo!.  1793,  4%  tom.  1) 


Wemerus,  abbas  S,  Btasii  Silvce  Nigrce,  eruditione  non  minus  quam  eximia  vitm  integritate  eiaruit  tm^ 
2*o  W^.  .^  itiuslratii.  Testantur  de  eo  monumenla  domeslica,  illum  prceciare  admodum  scripsxUe  de 
SS.Trtntiatis  mysterio,  de  quo  autem  ejus  opere  nihit  ad  nos  pervenit  {{).  De  eodem  sic  ioguitur  Felix 
taber  m  Htsiorta  Suevorum  :  i  Vir  sanctus  et  admodum  religiosus,  de  Eiterbach  nobiiis  genere,  et  multo 
nobtltor  rettgtone.  Htc  abbas,  quia  devotissimos  nutriebat  monachos^  rogatus  fuit  a  multis  Deo  devotis  Hriit- 
ntbus,  ui  et  conventum  vel  clausirum  proeisjuxia  suum  osdificarel  monasierium.  Inciinaius  autem  precibus 
earum  ad  iatus  convenius  reclusorium  fecii,  in  quo  muito  tempore  virginum  Deo  devotarum  fuit  conare" 
gatto,  juxta  capellam  B.  Marice  virginis,  quce  liodie  stat  in  casmeterio  iu  quo  sepultura  fuit  prcBdiclarum 
sororttm,  inter  auas  multai  sanciiB  creduniur  ^uisse  Obiii  Wernerus  anno  Domini  4126  et  abbatite  suw  an 
24  feliciter.  i . 

(1)  Librum  Dellorationum  quem  sub  ejus  nomirie  ex;edilione  Basilecnsi  recudimus,  Fabricius  et  au 
ciores  lieaeaiami  GaUiae  litterariae,  qui  tamen  volumen  non  viderant,  Warnero  cuidam  Anglo  vindiGaiiU 


™  0£LFL0RAT10N£S  SS.  PATRUM.  7«2 

I "^ 


LIBRI  DEFLORATIONUM 


SIVE  EXCERPTIONUM 

Et  melliflua  diversorum  Patrum,  signanter  Augustmf ,  Hieronymi,  Ambrosii,  Gregorii, 

Hilarii,  Chrjsostomi,-  Maximi,  Origenis,  Remigii,  Cassiodori,  Bed®,  Alcuini 

aliorumque  doctorum  orthodoxorum  doctrina, 


SUPER 

EVANGELIA  DE  TEMPORE  PER  ANNI  CIRCULUM, 

Per  reverendum  Patrem 

DOimilinSI  WERNERUHI 

ABBATBM    MONASTERII  S.   BLASII  MARTYRIS  ET  PONTIFIGIS  IN   NI6RA  8ILVA,   ORDnOa 
S.   BE!«ED1GTI,  GONSTANTIENSIS  DIOEGESIS , 

CONSCRIPTARDM 
In  iermones  postillarei  siAsequentesiyntagmalixati  sive  eompositi. 


f  Tilulum  supra  recasum  ex  editione  Basileeiisi  anni  1494,  typis  Gotliicis  duabus  columnis  impressa 
ad  Yerbum  exscripsimus.  Litteras  initiales  minio  efligiatas  exhibet ;  desunt  paginarum  numerales  iiotar 
Yolomen  es  t  in  folio  minori ;  duabus  partibus  constat  in  unam  compactis,  qnae  tamen  seorsim  lucem  \i 
deraiit.  Wemeri  sermones  claudit  notula  typograpbi,  suppress^»  tamen  ipsius  nomine :  c  Explicit  liba 
Beflorationu  m  Patrum,  Basileae  impressus  anno  Domini  1494.  i  Parsprior  sermonum  coUectionem  com 
plectitur,  ccRJus  initium  tale  est :  c  lacipiunt  sermones  notabiles  valde,  et  multum  formales ,  fratris  Socd 
ordinis  Gisterciensis,  de  sanctis,  sic  nuncupati  cum  de  succo,  id  est  de  medulla  sacrae  paginae  stylo  subele 
ganti  exqulsitissime  sint  collecti.  i  Legitur  ad  calcem  :  c  Sermones  de  sanctis  flosculis  melliflui  doctori 
sanctl  Bernardi  prae  caeteris  utcunque  exomati ,  a  sagaci  viro  Jobanni  {sic)  de  GriiningeR  in  inclyta  Ar 
gentliiensi  ciyitate  diligentcr  elaborati,  anno  a  Ghristi  nativitate  1484,  Idus  mensis  Aprilis.  expliciunt  feli 
citer.  ») 


g9^Q< 


723 


WERNEIU  ABBATIS  S.  BLASD 


m 


7i5 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM, 


726 


INCIPIT  PROLOGUS 

DOMNI  WERNERI  ABBATIS  MONASTERII  B.  BLASII  EPISGOPI, 

ORDINIS  S.  BENEDICTI  IN  NIGRA  SILYA, 

CONSTANTIENSIS  DKJEGESIS, 

LN  LIBROS  DEFLORATIONUM  SS.  PATRUM  SUPER  EVANCELIA  DE  TEMPORE 

PER  ANNI  CIRGULUM, 
CUM  SERMONIDUS  UTILISSIMIS. 


Quoniam  dies  muU  sunt  et  tempus  instat  in  guo  homincs  sanam  doclrinamf  ut  Apostotus  ait  (Ephes.  v), 
fastidiunty  et  se  potius  ad  fabutas  convertunt  quam  ad  ea  (fuw  sua:  saluli  congruunt^  placuit  ista  descrihere 
Ml  qui  doctrinas  verbi  Dei  inserviunt  in  promptu  habeanl  quidsuis  auditoribus  prosferant.  Verum  quia  ex  assi- 
duitate  audiendi  verbum  Dei  melli/lua  doctrina  Palmm  mnltum  fastidit  in  auribus  modernorum;  ac  per  hoc 
rectum  iter  quo  ad  regnum  ccelesie  pervenitur^  jam  a  pluribus  nesciturj  syntagma  in  composilione  sermonum 
auripsimus  dtversorum  Patrum  ex  quibus  refocillentur  animw  salvandorunu  Consuetudinaritim  est  enim  in- 
ter  mirtales  ut  cibi  frequentiUs  opposili  fastidio  (iant  his  quibus  apponuntur,  Quod  ne  proveniat  in  sermombus 
repetilis  saipius  copiam  eorum  conscripsimus,  ut  cum  ista  pro  sua  frcquenii  pronunlialione  refntantur,  sal- 
(£M  ex  altero  pro  sui-  rariiate  Dei  populus  per  doctorem  animetur,  Prwterea  scieudum  quod  hic  liher^  DeflO' 
ratiOy  id  est  excerptio  Patrum  prwnotatur,  quia  ex  authenlica  doclrina  Patrum^Grcgorii^  Uilarii^Augustini^ 
Jsidorij  Hieronymi,  Bedce,  Remigii,  aliorumquef  qui  modernis  temporibus  cathoiici  atque  orlhodoxi  magistri 
fuere  syntagmatizalur. 

ExpUcit  proloQus.. 


Incipiunt  capitula  libri  primi  Deflorationum  ah  Advenlu  Domini  usque  ad  Dominicam 

primam  post  octavam  Penlecostes- 


KkP,  1.  De  Dominica  quarta  ante  Nativitatem  Do- 
mini.  Expositio  super  evangelium  :  c  Ecce  mitto 
angelum  meum,  etc.  »  Sermo  de  Adventu  Domini^ 
et  de  cstatibus  hujus  swcuU,  ac  computatione  anno- 
rum  hujus  swculi^  divisus  in  tres  partes. 

Cap.  II.  De  Dominica  tertia,  Expositio  super  evange- 
iium  :  c  Erunfsigna  in  sole  et  luna.  »  Item  sermo 
de  lempore  Antichristi  novissimo,  et  de  ultima  tri- 
bulatione.  Item  narratio  de  AntichristOy  de  ortu 
ejus,  et  de  gestis  ipsius^  de  perseculione  ac  de  fine 
iliius,  dirisa  in  tres  partes. 

CiP.  III.  De  Dominica  secunda.  Expositio  super 
evangelium  :  c  Cum  audisset  Joannes  in  vincuiis.  > 
Item  sermo  de  dventu  Dominiy  Adivisus  in  duas 
partes, 

Jtem  alius  de  die  Judicii^  et  de  Adventu  Domi- 
nt,  divisus  in  duas  partes. 

C\p.  IV.  De  Dominica  prima  ante  Nativitatem  Do- 
mini.  Expositio  super  evangeUum  :  c  Miserunt 
Jttdan  aB  Hierosoiymis.  »  Item  de  eo  quando  ho' 
mines  obligari  cceperunt  prwcepto  percipiendi  ba- 
ptismum,  et  de  initio  baptismi.  Item  sermo  de  ad- 
ventu  et  de  qualitate  personw  judicis  in  judicio, 
divistts  in  duas  parles. 

Cap.  V.  In  viailia  Nativitatis.  Expositio  dapiex  su- 
per  evangetium  :  c  Cum  esset  desponsata.  »  Item 
de  desponsatione  sancta^  Maria:  sermo.Item  sermo 
de  eo  quomodo  intelUgendum  sit  quod  scriptum 
est  :  I  Conceptus  est  de  Spiritu  sanct  o.  » 

Cap.  VI.  In  Nativitate  Domini.  Expositio  super 
utraque  evangelia  :  c  Exiit  edictum;  ct :  c  Pnstores 
loquebantur,  »  Item  de  eo  quod  soius  Fiiius  car- 
nem  suscepit.  Item  sermo  de  assumpta  qame  in 
ChrUtum^  lioc  est  de  eo  quomodo  fiUus  Virgiuis 
assumi  potuit  sine  peccato  de  iiumani  generis 


massa  peccato  fermentata,  Item  sermo  de  Nativi- 
tate  Dominiy  et  aiius  in  duas  partes  divisus. 

Cap.  VIL  Dominica  prima  post  Nativitatem  Domini, 
Expositio  super  evangeiium  :  c  Erant  pater  Jesu  et 
mater.  »  Item  sermo  de  tribtts  siientiis.  Item  de  eo 
quod  Verbum  carnem  sumpsit  dum  poena  sine 
cuipa,  cum  mortaiitate  sine  iniquitate.  » 

Cap.  VIIL  In  octava  Nativitatis  Domini,  Exposilio 
super  evangeiium  :  c  Postquam  consummati  sunt 
dies  octo,  »  Item  sermo  de  Octava  Domini,  divisus 
in  duas  partes, 

Cap.  IX.  In  Epiphania  Domini.  Expositio  super  evan" 
ae/ttim :  c  Ctim  natus  esset  Jesus,  » Item  sermo  de 
Tiieopliania,  divisus  in  duas  partes.  Item  de  evan^ 
geiio  :  c  Cum  natus  esset  Jesus,  » 

Cap.  X.  Dominica  prima  post  Epiphaniam.  Exposi^ 
tio  super  evangeiium :  c  Cum  factus  esset  Jesus 
annorum  duodecim.  »  Ilemsermo  deeoquod  Ver- 
bum  cum  carne  rationaiem  animam  sumpsit ;  et 
quaiis  fuit  anima  iila  in  sapientia  et  virlute,  et 
justitia  et  borlitale.  Item  exposilio  de  eodem 
evangeiio  :   c   Cum  factus  esset  Jesus  annorum 

TCII.  » 

Cap.  XI.  Dominica  secunda  post  Epiphaniam.  Expo^ 
silio  super  evangeiium  :  c  Nuptice  factce  sunt.  » 
Item  de  sex  hydriis  aiia  exfositio. 

Cap.  XII.  Dominica  tertia.  Lxpositio  super  evange' 
iium  :  c  Cum  descendisset  Jesus  de  monte.  »  Item 
quwstio  de  eo  si  pares  sint  potestas  Dei  et  voiuntas 
Dei.  Item  exposttio  de  eodem  evangeiio  :  c  Cttm 
deficendisset.  > 

Cap.  XIII.  Dominica  quarta,  Expositio  super  evau' 
geiium  :  c  Ascendente  Jesu  in  navicuiam.  »  Item 
sermo  de  mensura  diiigendi  Deum  et  proximum^ 
divisus  in  duaspartes. 


7J7 


VERNERI  ABBATIS  S.  BLASTI 


7iS 


Cap.  XrV.  Domhiica  qviHia,  Expositio  stiper  evange- 
Uum  :  f  Con/iteor  'tibi^' Pater  Domine  cosli,  i  Item 
termo  de  eo :  c  Venile  ad  me,  omnet  qui  labora- 
tii,  I  etde  septem  criminalibus  vitiisy  et  eorum 
operihus ;  de  septem  quoqne  virtutibus  et  earum 
operibuSy  divisus  in  duas  partes, 

Cap.  XV.  In  Septuagesima.  Expositio  super  tvange^ 
lium  :  c  Simile  est  regnum  coelorum  homini  palri^ 
familias,  >  Item  sermo  de  Septuagesima,  et  de 
Sexagebima,  et  de  Quinquagesima,  quoque  quare 
hm  Dominicce  sintita  appeltatm^  divisus  in  duas 
purtes. 

Cap.  XVI.  In  Sexagesima.  Expositio  super  evange* 
lium  :  c  Exiit  qui  seminat  seminare,  i  Jtem  sei- 
mo  de  septuagenariOf  et  de  sexagenario^  et  de  quin" 
qnagenario  quoque,  et  de  quadragenario  jiumerOy 
divisus  in  duas  partes, 

Cap.  XVII.  In  Quinquagesima,  Expositio  super  evan- 
gelium  :  c  Assumpsit  Jesus  duodecim  discipulos 
suos*  I  Item  sermo  de  xv  gradibus  charitatis, 
Item  de  timore  et  amore^  et  de  quatuor  timori- 
bus, 

Cap.  XVIIT.  In  Quadragesima,  Expositio  superevan- 
gelium  :  i  Ductus  est  Jesus  in  desertum,  >  Item 
sermo  de  tentaiione  diabolira,  et  de  quatuor  ten- 
tationibus,  Itemsermo  deQuadragesima. 

Cap..X1X.  Dominica  secunda  in  Quadragesima,  Ex' 
positto  super  evangelium  :  c  Egressus  Jesus  seces- 
sit  in  partes.  >  Item  sermo  de  Iribus  osculis  pe- 
dum^  manuum,  oris,  et  de  labio  superiori  et  infe" 
riori, 

Cap.  XX.  Dominica  tertia.  Expositio  super  evange^ 
lium  :  c  Erat  Jesus  ejiciens  d<em07iium.  i  Item  ser- 
mo  depeccato,  et  confessione  peccati,  divisusin 
duas  parles. 

Cap.  XXI.  Dominica  in  media  Quadragesimcn,  Ex- 
positio  super  evangelium  :  c  Abiit  Jesus  trans 
mare  GalilaiB.  i  Item  sermo  de  piscibus^  de  staro, 
de  caco,  de  murena,  de  vipera^  ae  polypo,  de  can- 
cro^  de  echino  terrestrif  etde  echino  marino. 

Cap.  XX U.  Dominica  in  P.assione,  Expositio  super 
evangeiium  :  c  Quis  ex  vobis  arguet  me  de  pec- 
cato,  1  Item  sermo  de  carne  quam  Verbum  as^ 
sumpsit,  qualis  fuit  secundum  passibilitatem  et 
affectus, 

Cap.  XXlil.  Dominica  in  Patmis,  Expositio  super 
evangelium  :  c  Cum  appropinquassent,  >  Item 
sermo  dicendus  in  die  Palmarum, 

Cap.  XXIV.  In  Coena  Domini,  Expositio  super  evan- 
gelium  :  c  Ante  diem  festum  Paschw,  •  Item  duo 
sermones  in  Ccena  Domini, 

Cap.  XXV.  In  die  Parasceves»  Expositio  super  eran- 


fetium  :  i  Maria  Magdaiena,  i  Item  sermo  in  die 
*ascitw  de  resurrectione  Citristi^  et  de  duobut  tV 

fernis,  ac  novem  posnis  inferni,  de  animabut  quam- 

piura  et  de  immortalitate  earum^  atque  remrt' 

ctione  corporum,  ditisus  in  tres  partes, 
Cap.  XXVI.  Expositio  super  evangeiium,  Feria  sc- 

cunda  Paschce. 
Cap.  XXVII.  Expositio  super  evangelium,  FeHa  ter- 

tia  Paschcs, 
Cap.   XXVUI.  In  octava  Paschce.  Exposilio  tuper 

evangelium  :  c  Cum  essel  sero  die  Hlo,  >  liem 

sermo   in  octava  Paschm. 
Cap.  XXIX.  Dominica  prima  post  oclavam  Pascha. 

Expositio  super  evangeiium  :  c  Ego  sum  pastor 

bonus,  I  Item  sermo  de  pastoribus  et  subjeclis. 
Cap.  XXX.  Dominica  secunda,  Expositio  sujjerevan- 

gelium  :  c  Modicum  et  jam  non  videbilis  me,  i 
^  Item  sermo  de  visione  Dei. 
Cap.  XXXI.  Dominica  tertia.  Exposilio  super  evan- 

gelium :  c   Vado  ad  eum.  i  Item  sermo  de  tribus 

diebus    PassioniSf  Resurrectionis  ^   et   AscensiQ- 

nis, 
Cap.  XXXn.  Dominica  quarta.  Exposiiio  super  etan- 

gelium  :  c  Ame*  amen  dico  vobis  :  Si  quis  pelie- 

ritis.  I  Item  sermo  de  ordine  resurgendit  (juali- 

ter,  aut  qualia  resurgant  corpora,  divisus  gi  duas 

partes,. 
Cap.  XXXIII.    In  Rogationibus.    Expositio  super 

evangelium  :  c  Quis  vestrum  habet   aniicum,  > 

Item  in  Rogalignibus   sermo  divisus  in  quatuor 

partes, 
Cap.  XXXIV.  In  Ascensione.  Expositio  super  etan- 

geiium  :    c  Recumbentibus.   i  Item  »  urms  de 

Ascensione,  divisus  in  duas  partes. 
Cap.  XXXV.  Dominica  post  Ascensionem.  EsposUio 

super  evangeiium  :  i  Cum   venerit    Paraclitus.  > 

Item  sermo  de  \  descensionibus  Christi  ad  homines. 

Et  de  VIII  ascensionibus   animas  ad  Deum.  Item^ 

quomodo  lerrena  corpora  in  coeio  maneant, 
Cap.  XXXVI.  In  die  Pentecostes,   Expositio  super 

evanqelium  :  c  Si  quis  diligit  me.  i  Item  sermo  w 

die  Pentecostes,  divisus  in  quatuor  partes. 
Cap.  XXXVII.  Feria  secunda  Pentecostes.  Esposi' 

tio  super  evangeiium :  c  Stc  enim  dilexit  Deus 

mundum.  i 
Cap.  XXXVUI.  Feria  tertia.  Expositio  super  evan- 

geiium  :  c  Amefi,  amen  dico  vobis  :  Qui  non  tn* 

trat.  I 
Cap.  XXXIX.  In  octava  Pentecostes.  ExposHio  $«- 

pet    evangelium  :  c  Eral  iiomo  ex  Pharisans.  i 

Item  sermo  de  eo  quid  sit  baptismus^  et  dt  iitsfiu- 

tione  baptismi. 


Expliciunt  expositiones  seu  capitula  primi  libri, 

CONFESSIO  FIDEI  CATHOLICiE  DOMNI  WERNERI  ABBATIS 

Sumpta  ei  terlio  libro  Ambrosii  de  Trinitale     ^  ^_ 


Assertio  nostrje  fidei,  hoc  est,  ut  untim  Dcum 
€sse  dicamus,  non  duos  aut  tres.  Trcs  deos  esse 
dicit  qui  divinilatem  separat  Trinitatis.  Nos  autem 
Paircm,  et  Filium  ei  Spiritum  sanctum  unum  Deum 
essc  confitemur,  ita  ut  in  trinitaie  perfecta  et  ple- 
nitudo  sit  divinitatis,  et  unitas  potestatis.  Deus 
enim  unus  est.  Deus  nomen  est  magnificentiae,  no- 
men  potestatis.  Si  ergo  unus  Deus,  unum  nomen , 
una  potestas,  una  est  trinitas.  Denique  dicit :  c  Iie 
baptizantes  in  uomine  Patris  et  Filii  et  Spiritus 
sancti  {Matth.  xxviii}.  >  In  oomine  itaquc,  non  in 


A  nominil)us  unum  nomen  est,  ubi  est  una  dimitas, 
una  subslantia,  una  majeslas.  lloe  nomen  est  in 
quo  oportet  omnes  salvos  fieri  (Act.  iv).  Item : 
c  Ego  et  Paier  unum  sumus  (Joan.  s).  i  Unum 
dixit,  ne  fiat  discretio  potestatis.  Sumus  addidit, 
ut  personas  cognoscamus.  Non  enim  Pater  ipsequi 
Filius,  sed  ex  Patre  genitus  Filius,  ex  Deo  Deus,  cx 
plcno  plenus.  Non  sunt  ergo  haec  nuda  nomioat 
sed  virlulis  indicia,  plenitudo  divinitatis  in  Paire, 
plcnitudo  in  Filio,  sed  non  discrepans,  nec  confu- 
sum  auod  unum  est,  ncc  muUiplex  quod  indiffercns* 


m  DEFLORATIONES  SS. 

Quomodo  Filius  a  Patre  genitus  sit,  impossibile  est  A 
scire  :  mens  deficit ,  lingua  silet,  uon  bominum 
tantum,  sed  et  angeloruro,  supra  angeios,  supra 
cherubim,  supra  seraphim,  supra  oninem  sensum 
est.  Credere  jubemur,  non  disculerc  permitlimur. 
Aufer  argumenta  ubi  iides  quaeritur.  Gredimusunum 
Deum,  Patrem  et  Fiiium  et  Spiritum  sanctum  :  Pa- 
trem  eo  quod  habcat  Filiura,  Filium  eo  quod  Pa- 
trem ,  Spiritum  eo  quod  Gt  ex  Palrc  et  Filio.  Pater 
ergo  principiumdJtatis,  quisicut  nunquam  fuit  non 
Deus,  ita  nunquam  non  fuit  non  Pater.  A  Patre 
Filius  natus,  ab  eo  vero  ct  a  Filio  procedit  Spiritus. 
PaCer  aeternus  eo  quod  habeat  Filium  aeternum,  cu- 
jus  aeternus  sit  Pater.  Filius  SBternus  eo  quod  sit 
Patri  et  Spiritui  sancto  coxlernus.  Spicitus  sanctus 
aeiernus  dicitur,  eo  quod  Patri  et  Filio  sit  coaeter- 
nuSy  non  confusa,  ut  Sabcllius  dicit,  Trinitas  in  per- 
sona,  nequc  separata  aut  divisa  in  natura  divinita- 
lis,  ut  Arius  blasphemat,  sed  alter  in  persona  Pa- 
ler»  alter  Fiiius,  alter  Spiritus  sanctus,  unus  in 
natura ,  in  trinitate  Deus ,  Pater  et  Filius ,  et  Spi- 
ritus  sanctus.  Item  :  Non  Pater  carnem  assumpsit, 
nec  Spiritus  sanctus,  sed  Filius  tantum,  ut,  qui  erat 
in  divinitate  Patris  Dei  Filius,  ipse  Oeret  in  homine 
hominis  filius,  neque  Filii  nomen  ad  alterum  trans- 
Iret,  qui  non  esset  nalivitatc  Filius.  Dei  ergo  nali- 
vitate  iilius  hominis  factus  est  Filius :  natus  secun- 
dum  veritatem  naturse,  exDeo  Dci  (ilius;  secuudum 
veritatem  naturae,  ex  homine  hominis  lilius,  ut 
verilas  geniti,  non  adoplione,  nec  appellatione,  sed  q 
in  atraque  nalivitate  iilii  nomcn  uascendo  habe- 
ret,  et  esset  verus  Deus,  vcrus  homo ,  unus  li- 
Uus. 

Item  non  ergo  duos  christos,  neque  duos  filios, 
sed  Deum  el  hominem  unum  Filium.  Quem  prople- 
rea  Unigenitum  dicirous,  manentem  in  duabus  sul>- 
stantiis,  sicut  ei  veritas  naturae  coiuuiit,  non  confu- 
sis  naturis,  neque  immistis.  Ila  enim  Filius  assum- 
psit  bominem ,  ui  qui  suscepit,  et  quod  suscepit, 
una  esset  in  trinilate  persona.  Neque  enim  homine 
assumptoquaternitas  facta  est.  Sed  trinitas  mansit, 
a&sumptione  illa  ineifabiHter  facienle  personse  unius 
in  Deo  et  homine  verilatem,quoniam  non  Deum  tan- 
tum,  nec  bomioem  tantum  dicimus  Gliristum,  sed 


PATRUM.  —  LIB.  L  750 

Deum  verum  natum  de  Deo  Patre,  et  verum  homi- 
nem  natum  de  homine  matre  :  ncc  ejus  humanita- 
tem  minorem  Patre  minuere  aliquid  ejus  divinitati 
qux  SHiualis  est  Palri.  IIoc  ergo  utrumque  unus  est 
Ghristns  qui  secundum  Deum  dixit  :  i  Ego  etPater 
unum  sumus  {Joan.  x).  i  £t  secundum  homlnem  : 
c  Pater  major  me  est  {Joan.  xiv),  i  ex  quo  homo 
coepit  csse,  non  aliud  coepit  esse  quam  Dei  Fiiius» 
et  hoc  unigenitus,  et  propter  Deum  verbum,  quo» 
illo  suscepto,  caro  factum  est  {Joan,  i),  ut  quemad- 
raodum  est  una  persona  quilibet  homo,  anima  scili- 
cet  rationalis  et  caro,  ita  sit  Christus  una  persona, 
Verbum  et  homo.  Ghrislus  Jesus  Dei  Filius  est,  et 
Deus  et  homo  :  Deus,  quia  Dei  Yerbum,  faomo» 
quia  in  unitate  personae  accessit  Dei  Yerbo,  animt 
ralionalis  et  caro.  £t  qui  unicus  Dei  f  ilius  estf 
etiam  et  iilius  hominis ,  id  est  ipse  utrumque  ex 
utroque  unus  Ghristus,  unus  Dei  Fiiius,  idemquo 
hominis  fiiius,  non  duo  fiiii,  Deus  et  homo,  sed 
unus  Fiiius.  Item  Deus  hominem  assumpsit,  homo 
in  Dcum  transivit,  non  naturse  versibilitate,  sed  Dei 
dignalione,  ut  nec  Deus  mutaretur  in  humaham 
substantiani  assumendo  hominem,  ncc  homo  in 
divinani  gloriticalus  in  Deum.  Quia  mutatio  vei  vcr- 
sibililas  naturae  vei  diminutionem  vel  abolitionem 
facil,  creditur  a  nobis  sine  confusione  conjuncta 
Tnnitasysiue  separatione  distincta.  Item.Nihilcrea- 
tum,  aut  servieiis  in  Trinitate  credendum  est,  nihil 
inaequalc,  nihil  gralix  sequale,  nihil  anterius,  nihil 
posterius,  aut  ininus,  nihii  extraneum  aut  officiale 
altcri,  nihil  sibi  invisibile,  nihil  creaturis  visibile, 
nihil  nioribus  vel  voluntate  diversum,  nihil  de  Tri- 
nitalisesscniia  ad  creaturarum  naturam  deductum, 
nihii  ofiicio  singulare,  nec  aiteri  communicabile  • 
uihil  confusum,  sed  totum  perfectum  :  quia  totum 
ex  uno,  et  unum,  non  tamen  solitarium.  Item  : 
Uomousion  ergo  in  divinitate  Patri  Filius;  homou- 
sion  Patri  et  Filio  Spiritus  sanctus :  Homousioii 
Deo  et  bomini,  unus  Filius  mancns  Deus  in  homine 
suo.  In  gloria  Palris  desiderabilis  videri  ab  ange- 
lis  :  sic  Patcr  et  Filius,  el  Spiritus  sanctus  adoratur 
ab  angelis  et  omni  creatura,  non  homo  propter 
Deuin,  vel  Ghristus  cum  Deo,  sed  homo  m  Deo,  el 
in«homioe  Deus. 


INCIPIT 

LIBER  PRIMUS  DEFLORATIONUM. 


DOMINICA  OUARTA 

ANTE  NATIVITATEM  DOMINI. 

«  luitiiim  Evangelii  Jesu  Cbrisli,  niii  David.  Sicut  D  mcum  ante  faciem  tuam,  qui  praparavit  viam  tuam 
Kriptu-i  esl  in  Isaia  propheta :  Eccc  milto  angelum     ante  tc,  ctc.  {Mure.  i)  i  Evangclium  Gr«ce,  L«- 


751  WERNERI  ABBATIS  S.  BLASn  75^ 

tinc  bom  annundatio  dicitur,  quoil  proprie  ad   re-  A  noii  cx  operilius,   nc  quis  glorietur  {Ephet.  11).  1 


gnum  Dei  ct  ad  remissionem  peccalorum  pcrtinet. 
Inde  dicitur  :  f  Pcenilcmini  ct  crcdite  Evangelio  et 
appropinquabit  vobis  regnum  coclorum  (Marc,  1 ).  > 
—  c  Jesu  Christi  >  id  est  Salvatoris  uiicti.  In  llc- 
brxo  Jcsus,  in  Graeco  Sother  [awTii/)],  in  Latino 
Salvator;  Christus  unctus,  id  est  rex  ct  sacerdos 
dicitur,  dum  de  genere  David  regis  nascitur,  ct  vo- 
cibus  vatum  generis  Levitici  prupbctatur.  Sequi- 
tur  : 

f  Ecce  roitto  angelum  meum  ante  faciem  tuam 
qiii  praeparabit  viam  tuam  ante  te.  >  (Remights.) 
Utique  plusquam  propbeta  Joannes ,  quia  ,  quod 
angelus  dicifur,  hoc  non  natnra,  sed  ofllcii  digni- 
tate  dicilur.  De  quo  Patcr  ad  Filium,  sicut  ait  in 


—  f  Et  prsedicans  baptismum  poenitentiae  in  rcini^ 
sionem  pcccatorum.  >  Quod  consummaturperSpon- 
sum  annuntiatur  per  paranympbum.  Unde  catecbu*' 
meni,  boc  est  instructi  incipiunt  per  sacerdolem, 
ct  clirismantur  per  episcopum.  Nunc  autem  per  ami- 
cum  Sponsi  inducitur  Sponsa,  ac  per  Isaac  puenim 
Rcbccca  pallio  velata  albo  conducilur. 

f  Et  egrediebantur  ad  illum  omnis  Jud^a  regio, 
et  Hierosolymitae  universi,  et  bdplizabaniar  in  Jor- 
dane  flumine  ab  illo,  confitcnies  peccala  sua.  1 
Baptizabat  Joannes,  non  ut  siium  baptismum  re- 
missionem  peccatorum  daret ,  sed  ut  baptismum 
Christi  remissorum  peccata  procurreret.  Inter  bap- 
tisma  Joannis  et  baptismum  Christi  haec  dislantia 


Malachia  :  f  Ante  faciem  luam  >  id  rst  manifesta-  "  cst,  quod  in  baptismo  Joannis  per  intinctionem 


tionem  tuam  f  praeparabit  viam,  >  hoc  cst  praevia 
reddet  tibi  corda  auditorum,  poFinitentiam  praedi- 
cando  et  baptizando.  Omnes  etiani  qui  sacerdotii 
nomine  censentur,  angeli  vocantur,  propheta  al- 
testante,  qui  ait :  f  Labia  sacerdotis  custodiunt 
scientiam ,  et  legem  requirunt  ex  ore  ejus ,  quia 
angelus  Domini  exercituum  est  (Malach.  11).  t  Nec 
non  unusquisque  fidelis  si  a  pravitate  proximum 
revocat  ct  ad  bonuro  exhortatur,  si  aeterni  rcgnum, 
vel  supplicium  erranli  denuntiat,  profecto  angelus, 
id  est  nuntius  Domini  existii,  cum  haec  facit. 
Deinde  seqiiitur  : 

f  Hic  est  cnim  qui  dictus  est  per  Isaiam  prophe- 
tam  dicentcm  :  vox  clamantis  in  deserto  :  Parate  ^ 
viam  Domini,  rectas  facite  semitas  ejus.  >  (Beda, 
tuper  Marcuu.)  Sic  nimirum  Joannes  praedicabat : 
<  Hic  cst  cnim,  dicente  Isaia  propbeta  :  vqx  claman- 
tis,  >  etc.  Sicutprius  sonatvox,ct  postea  intelleclus 
€oncipitur,sicJoannis  praedicatio  anteibat,adveiitum 
Christi  nuntiando.  Ideoque  Joannes  vocatur  vox 
Chrisli,  id  cst  f  \erbi  quod  eral  in  principio  apud 
Dcum  (Joan.  1),  >  quod  in  Joanne  clainat  ad  Judxos 
surdos,  per  pcccata  ionge  positos,  indignationis 
clamore  dignos.  Ad  Judaeos  obdurantes  aures^fit 
vox  et  clamor  iii  descrlo  quia  sine  Spiritu  Dei 
'sunt,  sine  propheta,  sine  rege  et  sacerdote.  Quid 
clamat  Christus  per  Joannem?  f  Parate  viam  Do- 
mini.  >  Via  Domini  pcr  quam  Deus  ad  nos  descei- 


aquae  solum   sacramentum  dabatur.  In  baptJSiRate 
vero  Christi  cum  sacramento  res  ctiam  sacramenii 
percipitur  :  Joannes  autem  peccatores  aqua  linxit, 
et  peccata  confitentibus  poenitentiaro  injunxit.  Chri- 
stus  baptizabat,  et  peccata  dimittit.  IUe  bapUzm 
venturum,  et  baptizaturum  se  SpirilupraedicaTit;hic 
baptizans  ad  remissionem  peccatorum  Spiriiuro  in- 
fundit.  Illic  bomincs  baptizabantur  in  nomine  ven- 
turi ;  hic  homines  baptizantur  in  nomine  Patris,  et 
Fiiii  et  Spirilus  sancti.  Sacramentum  ergo  ulrobi- 
que,  quantum  ad  formam  exleriorcm,  idem  fuit; 
sed,  quantum   ad  eficctum,  idem   non  fuit,  quia 
illic  sacramentum  solum  fuit,  sed  remissio  pcccalo- 
rum  non  fuit;  hic  autem  et  sacramenti  fonna  prx- 
ponitur,et  virtus  sacramcnti.  Pariter  in  remissioDem 
pcccatorum  condonalur.   Baptizabantur  bomine&a 
Joannc  in  Jordanc,  qui  descensh  interpretatur,  de 
supcrbia  veleris  hominis  ad  humilitatem  confessionis 
cl  emendationis  desccndcntes. 

f  Et  erat  Joannes  vestitus  pilis  cameli,  ct  zona 
pellicea  circa  lumbos  cjiis.  Esca  autem  ejus  erat  lo- 
custae  et  mcl  silvestre.  >  Joanni  solitudo  locus  est  et 
meditari  opcratio.  Poenitentiam  pronuntiat  per  quam 
rcditu»  ct  ab  errore,  rccursus  a  crim-ne,  et  posl  vi- 
tiorum  pudorem  profcssio  desincndi :  Pilis,  nonlana 
erat  veslilus,  quod  est  indumentum  austerilatis  non 
luxurix.  /ona  autcm  pellicea,  sunt  paupercs  mundo 
niortui,  qua  etiam  accinclus  fuit  Elias.  Cingulum  cst 


dit,  et  nos  ad  ilium  asccndimus  esl  fides  in  poeni-  D  dc  pellibus  siccis  animalium.  Unde  Joannes  cinge- 


tentia,  dilectio.  Semitae,  id  est  intcntiones,  rectae 
sunt,  si  pure  clevantur  ad  Deum.  Curvantur  au- 
tem,  si  pro  terrenis  facimus  quae  proptcr  Dcum  fa- 
jticnda  sunt.  Phyris  GraRce  ,  Latine  Dci  visio.  Indc 
'Dci  propheta,  id  cst  procul  videns.  Dcinde  sul)- 
jungit : 

€  Fuil  Joaniies  in  deserto  baplizans,  et  pracoicans 
l>aptlsmumpoeniientiac  in  rcmissioncm  peccatonim.> 
—  f  Fuit  Joannes  in  descrto,  >  ct  reliqua.  Joanncs 
gratia  Dei  interpretatiir.  A  gratia  narratio  incipit. 
Unde  scquitur :  f  Baptizans.  >  Pcr  baptismum  enim 
gratia  datur  qua  peccata  gratis  dimittuntur.  Unde 
dicitur  per  Apostolum  :  t  Gralia  salvati  cslis  pcr 
ifidcni ;  ct  boc  non  cx  vobis ;  Dci  cnim  donuiu  est  : 


batur   circa  lumbos  ad  luxuriam  mortiticandam. 
Locustas  ct  mel  silvestre  edebat,  quia  solitudinis 
babitatorem  congruum  est  non  sequi  divitias,  sed 
necessilatcm.  Aiunt  Peripatetici    nostri  quod  ber- 
ba,  nomine    mcl  silvestre,  circa  oram  Jordanis 
a!)undat,  cujus   cannae  dccorticatac  luellis  sapore 
mcdullas  dant.  Locusta  autem  est  berba  procul  du- 
bio,  ct  ipsa  eximii  saporis.  Cujus  natura  est  a  loco 
in  locum  nemine  ferente  annotinum  transponere 
fructum.  Unde  ct  a  Latinis  id  nomen  accepit,  cum  qui- 
dem  ambo  nomen  berbse  habeantejusdem  notamlms 
vcl  significationis  quod  est  locusta.  Hujus  iiominis 
Joannem  edcre  dicunt  animalia ,  quidam    hcrbas* 
Judseisautem  locustae  animalia  suntlicitae  ia  esuib* 


733  DEFLORATIOiNES  SS. 

Blel  aulem  silvcslre  herbam  conslat  csse,  sicut  et  A 
locustas,  et  amborum  copia  in  eremo  est.  Haec  de 
Iflcusta  et  melle  silveslri.  ViHs  et  aspera  quoque 
vestisde  pilis  camelorum»  velde  quibuslibet  exuviis 
aoimalium,  cor  contritum  et  humiliatum  poenitentis 
designat.  Zonae  autem  prsecinctio  monet,  ut  ad  omne 
ministerium  voluntatis  Christi  simus  accincti.  Lo- 
custae    fugaces,  in  esum  electse,  figuraut  nos  qui 


PATRUM.  ~  LIB.  I.  734 

prius  quasi  quibusdam  corporum  sallibus  effcreban- 
tur ,  voluntate  vagi,  operibus  inuliles,  verbis  que~ 
ruli,  sede  peregrini.  Nunc  auiem  sumus  sanctorum 
alimonia  ei  satietas  prophetarum,  electi  simul  cum 
melle  silvestri,  quia  dulcissimum  cibum  praebituri 
sumus,  non  ex  alveariis  legis,  sed  ex  nobis  vciuti 
ex  truncis  silvestrium  arborum  gentilitatis. 


SERMO  DE  ADVENTU  DOMINI. 

c  Beati  sunt  servi  illi  quos  cum  venerit,  Dominus  B  singulis  vigiliis  annotantur,  quia  tres  menses  uni- 


invenerit  vigilantes  (Luc,  xii).  >   Si  quis  vestrum, 

charissimi,  dominum  suum  ad  se  noctu  venturum 

speraret,  loia  vigilantia  adventum  ejus  exspectaret, 

venientemque  summopere  excipere  festinaret,  quo 

sc  magnis  gratiae  ipsius  commendaret.  Ecce  verus 

Dominus  noster  ad  nos  indignos  servulos  suos  se 

venturos  denuntiat;    suum    adventum    pervigiles 

prsestolantes  sibi  venienti  occursantes  beatos  pro- 

nuntiat.  Idcirco  cum  nesciamus  diem  neque  horam 

quando  veniat,     oportet  ut  unusquisque  nostrum 

in  bona  actione  vigilare  studeat ,  ne  sero  vel  me- 

dia  nocte,    aut   galli  cantu  seu  mane .  adveniens 

{Marc.  xiii)  nos  iniparatos  inveniat.  Sero  Dominus 

venit,  cum  aliquem  in  senectute  de  hac  vita  exire 

pnBcipit.  Media  autem  nocte  advenit,  cum  atiquem 

in  juvcntule  iropinala  morte  vocaverit.  Galli  cantu 

advental,  cum  quemlibet  in  adolcscentia  abire  im- 

perat.  Mane  supervcnit,  cum  quempiam  in  puerilia 

subtraxerit.  Beali  ergo  sunt  quos  in  iide  et  opera- 

tione  inveneril  vigilantes,  quia  erunt  cura  eo  in 

setcrno  convivio  epulantes.   Nimium  vero  infelices 

sunt  quos  somno  desidise  deditos  inveniet.  Quia  ab 

electis  suis  cdilos  dividet,  et   partem  illorum  cum 

hvpocritis,  id  est  cum  daemonibus  ponet.  Et  notan- 

dum  quod  Dominus  non  in  die,  sed  in  nocte  ventu- 

rus   dicitur  (Mallh,  xxiv),  quia   quando  veniat  a 

nullo  prsescitur.  Si  enim  paterfamilias  prsesciret 

qua  hora  fur  adveniret,  utique  vigilaret,  et  domum 


cuique  tempori  assignantur.  Quatuor  etiam  vigiliae 
quatuor  aetates  intelliguntur,  in  quibus  bene  vigi- 
lantes,  coelesii  praemio  remunerabuntur. 
ft  De  his  vigiliis  dicitDominus  :  c  Si  in  secunda  vi- 
gilia,  et  si  in  tertia  vigilia  venerit,  beati  sunt  quos 
vigilantes  invenerit.  >  Prima  vigilia  est  pueritia.  In 
hac  bene  vigilant  qui  innocentiam  conservant.   Hi 
Domino  pulsanti  confestim  aperiunt,  dum  moriem 
securi  suscipiunt,  quia  mox  se  cum  Christo  regua- 
turos  sciunt.   Secunda  vigilia  est  adolescentia.  In 
hac  pervigiles  excubant  qui  se  carnis  illecebris  non 
coinquinant.  Hi  quoqueDomino  venienli  laeti  ostium 
reserant,  quia  per  mortem  se  gaudia  percepturos 
sperant.  Tertia  vigilia  est  juventus.  In  hac  pervi- 
giles  Dominum  praestolantur,  qui  mundi  desideriis 
non  siiperantur,  sciiicet  diviuis   praeceptis  exerci- 
tantur.  Hi  etiam  alacres  Domino  occurrunt,  quia 
mox  in  gaudio  metunt  quae  in  lacryrois  semina- 
verunt.  Quarta  vigilia  est  senectus.  In  bac  vigilando 
Doniinum  exspectant  qui  in  bona  actione  usque  in 
finem  perseve.ant.  Ili  diu  desideratum  Dominum 
ovantes  suscipiunt,  quiastatim  ab  eo  denarium  vitse 
pro  labore  percipiunt.  Sic  enim  celebtaturi  sumus. 
Coelestis  rex  venit  in  hujus  mundi  Babyloniani  ac- 
cipcre  sibi  conjugem  Ecclesiam,  quam  servis  cu- 
stodiendam  tradidil  :  ipse  convivium  instructurus 
in  coelum  abiit.  Servis  praecepit.  VigiliUite  ut  quacun- 
que  hora  advenerit,   parali    sint    cum    lampadi- 


suam  perfodi,  ac  res  suas  loUi  minime  sincret.  Do-  j)  bus  obviare  (Matlh.  xxv).  Promisit  autem  se  cum 


mus  est  nostrum  corpus,  paterfamilias  est  animus, 
fur  est  mors.  Hsec  in  nocte  venit,  dum  hominem 
inopinate  premit,  dominum  invenitdormicnlem,'dum 
animum  reperit  in  bonis  torpentem.  Domum  perfo- 
dit,  quia  mox  corpus  occidit.  Occiso  aotem  do- 
niino  lK)na  ejus  tollit,  quia  miseram  animam  a  bo- 
nis  aeternse  vilae  evcllit  et  ad  tartara  crucianda  per- 
irahit.  Nox  duodecim  horas  habere  cognoscitur, 
quae  in  quatuor  vigilias  dividitur  et  unaquaeque  vi- 
gilia  tribus  horis  ascribilur.  Humana  quippe  vila 
uocti  comparatur,  quia  tenebris  ignorantiae  obscu- 
r^tur.  Haec  in  duodecim  horas  dimensuratur,  quia 
praesens  vita  duodecim  mcnsibus  circumrotatur.  In 
quatuor  vigilias  partitur  quia  annus  quatuor  tempori- 
bus,vere,  aeslate,  autumno,  hieme  meiitur.  Tres  borse 


magno  apparatu  adventurom,  et  sponsam  suam  in 
praeparatam  civiutem  induclurum.  0  nimium  beal», 
qui  ei  occurrere  tunc  suntparati.  Nam  in  gaudiuni 
Domini  sui  cum  eo  ad  nuptias  intrabunt,  el  super 
omnia  bona  ipsius  conslituti ,  in  aeternura  exsul- 
tabunt.  Heu !  quam  nimium  miseri,  qui  tunc  in  pcc- 
catis  sopiti  inveniuntur,  quia  clausa  jam  janua  ab 
aeternis  cpulis  excluduntur.  Igilur,  charissimi, 
cum  horam  Christi  adventus ,  scilicet  diem  morti<i 
nostrae  ignorcmus,  omnes,  simul  juvenesetvirgines, 
senes  cum  junioribus,  in  bonis  operibus  vigilemus 
facicm  Domini  in  coufessione  praiveniamus,  ut  in 
Nativitate  ejus  sacramenlum  corporis  ejus  dignc 
percipianius,  quatenus,  cum  sccundo  venerit,  cura 
ipso  in  gloria  appareamus. 


WERNERl  ABBATIS  S.  BLASII  m 

si  placueriti  et  hoc  idem  servetur  iu  >Iiis  ubi  dirisio  facta 


735 

Hic  fiat  divisio  serinonis, 
fuerit. 
Tolum  tempus  hujus  sseculi  iiocti  comparatur  :  A  constUuit  luminaria  incoelo,  id  est  David  in  splen 


cui  serenus  dies  venluri  saecuU  superveniens,  soie 
iustitise  illuslratur.  Sicut  etenim  tempus  noclis  luci 
diei  collatum,  tetra  caligine  offUscatur  iia  lux 
omnium  dierum  hujus  saeculi  luci  venturi  diei  com- 
parata,  prorsus  dcnsa  obscuritas  rcputatur.  De 
tempore  autem  vel  die  hujus  sseculi  dicitur  quod  in 
principio  ipsius  Deus  creavit  xxii  opcra.  Primo  ila- 
quedie  fecit  seplem  opera  (Gen,i),  id  est  mate- 
riam  informcm,  angelos,  iucem,  coelos  superiores, 
terram,  aquam  atque  aerem ;  secundo  die  firma- 
mentum  solum;  terlio  die  quatuor,  id  est  maria, 
semina,  sationes  atque  plantaria;  quarto  die  tria, 
id  est  solem  et  iunam  et  stellas ;  quinto  die  tria  id 
est  pisces,  reptilia  aquarum  et  volatilia ;  sexto  die 


dore  regni  tanquam  soHs  excellentiam,  et  in  spem 
lunae  obumbrantem  tanquam  Svnagpgam ,  et  stellai 
principes  ejus.  Hujus  aetatis  fuit  vespera  tempas : 
quando  populus  Dei  iu  Babylonem  ductus  esi  ca- 
plivus.  Quinlo  saK^uIo,  id  estin  transmigrationeBt- 
bylonis,  facta  sunt  quasi  animalia  in  aquis  et  vola- 
tilia  coeli,  quia  tunc  inter  gentes  tanquam  iu  nari 
Judxi  vivere  coeperunt,  nec  habebant  stabiiem  locuio 
tanquam  volanles  aves.  Hujus  diei  quasi  vespera 
est  muliplicatio  peccatorum  in  populo  Judaeoram 
quando  sic  excsecati  sunt,  ut  etiam  Dominum  Jesum 
non  possent  agnoscere.  Jam  seitura  saeculum  fuit 
in  adventu  Domini  nostri  Jesu  Chrlsti.  Nam  sicut 
in  illa  sexta  die  primus  Adam  de  limo  terrae  ad  ima- 


quatuor,  id  est  bestias,  pecudes  et  reptilia  terrse,  et  B  ginem  Dei  factus  est,  sic  in  ista  sexta  diei  aetate 


bominem,  et  facta  sunt  omnia  xxii  in  diebus  vi.  Et 
XXII  gcnerationes  sunt  ab  Adam  usque  ad  Jacob,  ex 
cujus  semine  nascitur  gens  Israel.  Et  xxii  libri  Ye- 
teris  Testamenti  usque  ad  Esther,  et  xxiilitterarum 
suut  elementa,  quibus  constat  divinae  legis  do- 
ctrina.  Igitur  consummatis  xxii  operibus  vi  diebus 
requievit  ab  eis  septimo  Deus  (Gen,  ii)  :  quia  scx 
aetatibus  consummabitur  iste  mundus.  Quarum  seta- 
tum  prima  est  ab  Adam  usque  ad  Noe,  quod  fiunt 
secundM|[n  Isidorum  anni  ii,  mccui;  secunda, 
a  diluvid  iisque  ad  Abraham,  quod  fiunt  anni  iii, 
MCLxxxvii.  Tertia,  ab  Abraham  usque  ad  David  : 
quod  fiunt  anni  iv,  ncxxxiv;  quarta,  a  David  us- 


secundus  Adam,  id  est  Ghristus,  in  carne  deiYir- 
gine  Maria  natue  est  :  ille  in  anima  vivente,  hic'  in 
spiritu  vivificante.  Et  sicut  in  illa  die  fit  auima  vi- 
va,  sic  in  isto  saeculo  desiderantes  vitam  aeternam. 
£t  sicut  in  illa  die  sexta  serpenlium  et  feranim  ge- 
nera  producit  terra,  ita  et  in  hac  sexta  setate  sx- 
culi  gentes  vitam  appetentes  a^iernam  Ecclesiam 
generavit.  £t  quemadmodum  in  illa  die  creatur 
masculus  et  femina,  sic  .in  ista  saeculi  aetate  mani- 
festatur  Ghristus  et  Ecclesia.  Et  sicut  homo  prx- 
ponitur  in  die  illa  pecoribus,  serpentibus,  voiatili- 
bus  ca'Ii,  ita  Ghristus  in  hac  a^tale  gentibus,  popo- 
lis  et  nationibus,  ut  ab  eo  regantur  vel  carnali  con« 


que  ad   transmigrationcm   Babylonis,  quod   fiunt  ^  cupiscentia  dediti  sicuti  pecora,  vel  Cerrena  obscu- 


anni  v ,  mdcix  ;  quinta ,  a  transmigratione  'Babylo 
nis  usque  ad  Ghrislum,  quod  fiuiit  anni  v,  mcliv. 
A  nativitate  autem  Ghristi  usque  ad  id  quo  Isidorus 
bsec  scripsit,  certus  nunierus  non  habetur  nisi  fiat 
iiiorum  annorum  compulalio  quae  fueruntad  lempora 
Heraclii  religiosi  principis.  Hujus  quarto  et  quinto  Si- 
sipoti  principis  anno,  Judaei  in.Spania  baplizabantur, 
et  tunc  fuerunl  anni  a  nalivitate  Domini  v,  mdcccxxxvi 
cum  superioribus  annis  aetatum  corapulatis.  Et 
haec  est  sexta  aetas  quse  nunc  agitur  usque  ad  diem 
judicii.  Septima  vero  sanctorum  erit  requies ,  quae 
non  habel  vesperam,  quia  eam  nullus  terminus 
claudit. 
Primo  enim  saeculo  factus  est  homo  in  paradiso 


quasi   lux    (Gen.  i)  [Augustinus,  de  Genesi  contra  D  omnes  habent. 


rati  curiositatc  quasi  serpentes ,  vcl  superbia 
quasi  avcs.  Et  sicut  in  illo  die  pascuntur  bomo  et 
animalia,  quae  cum  ipso  sunt,  herbis  seininalibus 
lignis  fructiferis  et  lierbis  viridibus,  sic  ista  aetate 
ipse  populus  spiritualiter  pascitur  sanctarum  Scri- 
pturarum  alimentis,  el  Isge  divina  ad  accipiendam 
fecunditatem  rationum  atque  sermonum  tanqttam 
herbis  seminalibus  partim  ad  utilitatem  morum 
conversationis  humanae,  partim  ad  vigorem  fidei, 
spei',  et  charitatis  in  vitam  aeternam  tanquam 
herbis  viridibus,  quae  nullo  aestu  tribulationum 
arescunt.  Garnalis  autem,  id  est  parvulus  in  Chri- 
sto  tanquam  pecus  Dei,  ut  in  illum  credat,  quem 
intelligere  nondum  potest  et  tamen  eosdem  cibos 


Manich(Bo$\ ;  in  qua  aelate  filios  in  lucis  nomine  di- 
visit  Deus  a  filiis  hominum,  quasi  a  tenebris,  fit- 
que  hujus  diei  vespera  diluvium.  Secundo  saeculo 
factum  est  quasi  firmamentum  inter  aquam  et 
aquam,  arca  utique  illa  quae  natavit,  inter  pluvias 
ei  maria  erat.  Hacvespera  tit  confusio  iinguarum. 
Tertio  saeculo  factum  est  quod  scparavit  populum 
suum  a  gentibus  per  Abriham  discerncnseum  quas? 
aridam  ab  aquis  ut  proferret  gcrmen  herbarum  at- 
que  lignorum,  id  est  sanctos  et  fructum  Scripturae 
sanctae.  Hac  vespera  fuit  pcccatum  regis  Saul. 
Quartum  sxciilum  coepit  a  David ,  quando  Deus 


Post  istam  vesperam  fietmane,  cum  ipseDominus 
in  clarilate  venturus  est.  Tunc  requiescent  cum 
Ghristo  ab  omnibus  opcribus  suis.  Post  talia  enio 
opera  speranda  est  requies  in  die  seplimo  qui  ve- 
speram  non  habet.  0  qualis  gloria  lucis  illius  septimi 
diei,  in  qua  Ghristusin  suadaritate  praedicatur,  qux 
ab  ipso  sole  angelorum  illuminatur,  cujiis  pulchritu- 
dinem  hic  sol  etlunamirantur  !  0  qualis  gralia  illias 
diei  quara  omnes  angeli  omnesque  sancti  illuroioa- 
bunt :  qui  singuli  septuplum  plus  hoc  sole  radii* 
bunt.  £t  si  hic  mundus  tam  amoenus  judicator, 
qui  uno  sole  tameii  illu&tratur,  quid  aBstimandttiD 


73^ 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  -  LIB.  1. 


758 


cst  de  illa  Tita  quae  tot  solibus  illustratnr?  Sed  A  adventum  ejus  celcbrarc  solet  per  quatema  officia. 


forte  diceret  aliquis :  Hlc  sol  magnum  lumen  exhi- 
bet,  quia  magno  corpore  fuiget,  animae  vero,  quam- 
Tis  serenissimae,  quid  luminis  praebere  poterunt  quae 
omDioo  parvx  sunt?  Certe  hic  sol  oculis  nostris 
circumscribitur,  radius  ejus  quolibet  corpore  op* 
posito  peuetrari  non  sinilur,  nubibus  obtegitur,  no- 
ctibos  a  nobis  pror^us  ccculitur.  Angclici  autem 
spirilus  vel  anims  sanctorum  nullo  corporali  loco 
comprehenduntur,  soii  Deo  incompreheusibili  atque 
incircumscripto  circumscripli  creduntur,  cuncta  ob- 
slantia  lucem  suae  claritalis  pcnetrare  noscunlur. 
Hi  singuli  ab  aeterno  sole  iliuslrati,  immensum 
fulgorem  suum  cum  illa  die  paiticipantur,  ipsique 
invicem  alterutra  claritate  deliciantur. 

DIVISIO  &ERM0?(1S. 

De  hujus  diei  incomparabili  gloria  cecinerunt 
omuium  prophetarum  prxconia,  quia  hasc  dies  me- 
liorest  vita  superannorum  millia.  Nox  ilaque  hujus 
temporis  quasi  in  quatuor  vigilias  dividitur  (Luc* 
xii),  quia  hic  mundus  qualuor  interstitiis  distingui- 
lar :  Prima  vigilia  ab  Adam  usque  ad  Noe  fuerat 
in  qua  pauci,  in  bono  pcrvigiles,  periculum  evase- 
rant;  somno  vero  maliliae  oppressos  diluvium  di- 
merscrat.  Secnnda  vigilia  a  Noe  usque  ad  Moysen 
exstiterat  :  in  qua  bcnc  vigilantes  colloquio  Dei 
frui  menierant,  sopore  vero  negligenliae  gravatos 
partitnsDlphur  et  ignis  consumpserat,partim  mare 
Rubrum  absorbuerat.  Tertia  vigilia  a  Moyse  usque 


In  hujus  aulem  temporis  caliginosa  nocte,  quaedam 
stellae  diversis  temporibus  cum  jucunditate  luxe- 
runt,  lumen  quem  suum  super  nos  fuderunt.  £t 
quamvis  horrorem  nobis  effugare  non  potuerit  tunc 
cum  gradienlibus  ad  verum  Solem  praesignaverunt. 
In  prima  quippe  vigilia  Abel  vclut  stcUa  claruit : 
qui  nos  pro  justitia  mori  docuit,  dum  ipse  innocens 
occubuit*  Post  hunc  alii  ut  astra  in  nocte  micue- 
runt,  dum  per  pietatcm  Enos  Deum  invocare ;  Enoch 
per  mundiliam  cum  Deo  ambulare ;  Lamcch  per 
piam  operationem  futuram  requiem  nos  sperare 
4ocuerunt.  In  secundu  vigilia  alii  ut  sidera  coeli  re- 
splenduerunt,  dum  Noe  reclitudinem,  Scm  vere- 
cundiam,  Heber  stabilitatem,  Melchisedech  devo- 
B  tioiiem,  Abraham  fidem,  Loth  hospttalitatem,  Isaac 
obedientiam,  Jacob  tolerantiam,  Joseph  castitatem 
nobis  praemonstraverunt.  In  tertia  vigilia  varii  stel- 
larum  globi  noctem  radiis  depinxerunl,  dum  Moyses 
mansuetudinem,  Phinees  zelum,Josueconstantiam, 
Job  patientiam,  Gedeon  fidcntiam,  Samuel  tempc- 
rahtiam ,  David  humililalem,  Salomon  prudentiam, 
Ezechias  obsecrationes,  Josias  religioncs,  Elias  absti- 
nentiam,  Eliseushouorificentiam,  Isaias  sanctitatem 
Jeremias  sinceritatem  nos  informaverunt.  DuoJecim 
quoque  prophetae  ut  pleiades  micuerunt,  dum  nos 
concordiam  docuerunt,  et  Ezechiel  benignitatem, 
Daniel  fidelitatem,  ires  pueri  laudationem,  Tobias 
eleenrosinas,  Esther  honestatem,  Judith  roodestiam. 


ad  Ghristum  fuerat :  in  qua  galli  quasi  media  uo-  q  Hachabei  suflerentiam  exemplis   ostenderunt.    Iii 


ete  cantus  edebant,  dum  Moyses  lege,  prophetae 
scriptb  dormientes  ad  laudem  Dei  excitabaiit.  Yi- 
giiantes  in  praeceptis  Domini  terram  lacte  et  melle 
nianantem  capiebant,  torpore  desidiae  dediti,  capii- 
Yitate  et  bellis  disperieraiit.  Quarta  vigilia  ab  ad- 
Tentu  Ghristi  «sque  ad  finem  mundi  se  teten- 
dlt :  in  qua  verus  lucifer  Ghristus  apparuit ;  per 
quem  exortus  aeterni  diei  adesse  paluit.  In  hac  no- 
biles,  galli  alls  et  vocibus  somno  desides,  excita- 
bant,  dum  apostoli  et  eorum  scquaces  faclis  et 
dictis  omnes  gente^  ad  lumcn  veri  Dei  evigilare  in- 
citabant.  Iii  hac  Vi^es  sponsi  laelificabuntur;  er- 
roris  vero  somno  involuti,  torrente  ignis  devora- 
hantnr.  Ilis  autem   singulis    vigiliis  ternae  horae 


quarla  vigilia,  stella  maris,  virgo  Maria,  splendida 
flamma  rutilavit,  dum  iter  adaeternum  solem  hnmi» 
litate  atque  castitate  demonstravit.  In  hac  quoqUe 
Joannes  fiaptista  velut  planetaria  stella  resplenduit 
qui  peccantes  poenitentiam  primus  docuit.  In  bac 
etiam  verus  lucifer  decus  astrorum  Ghristus,  iux  an- 
gelorum  fulsit,  qui  fulgorem  aeterni  diei  astruxit,  dum 
nos  charitatem  inslruxit.  In  hac  nihilominus  ruti- 
lantia  sidera  flammivomum  jubar  per  orbem  sparse* 
runt,  dum  apostoli  dilectionem,  maTlyres  fortitudi- 
nem,  confessores  sobrietalem,  eremitae  mortificatio- 
nem,  virgines  pndicitiam,viduae  continentiamnosin- 
struxeruRt.  Ui  omnes  utastrain  hacnocteclaruerunt, 
et  iter  nobis  ad  a^ternum.  diem  praebuerunt.  Trans- 


ascribuntur,  quia  in  his  singulis  temporibus  |usti  D  acta  autem  ista  nocte,  verus  sol  in   unitate  sua 


fidem  sancta&  Trinitalis  habuisse  noscuntur.  Ha- 
rum  igitur  quatuor  vigiHarum  custodes  ad  vigilan- 
duin  nos  informaverunt,  dum  nos  quatuor  princi- 
pales  virtules  verbis  et  exemplis  docuerunt.  Primae 
namque  vigiliae  observatores  prudenliam.  Secundae 
excubitores,  fortitudinem.  Terti;e  vigiliae  custodes 
justitiarov  Quartae  vigiliae  debellatores  nos  instru- 
xerunl  lemperantiam.  Et  quia  in  his  quatuor  vigi- 
liis  ad^tum  Ghristi  praestolabantur,  ideo  quatuor 
Doffiikiicae  de  adventu  Domini  inofiiciantur.  Et  quia 
quatMiOT  mundi  dimata  per  secundum  ejus  adven- 
lufj?     erant  purganda,   idco  quadripartita  Ecclesia 


splendebit.  Gum  Filius  Dei,  splendor  Patris,  in 
ivajestate  sua  ad  judicium  fulgebit,  tunc  lunam, 
scilicet  Ecclesiam,  de  teuebris  exemptam,  aeterna 
claritate  illuminabit,  omnesque  stellas  in  solis  glo- 
riam  commutabit.  Tunc  harum  vigiliarum  excubi- 
tores  remunerabit,  quando  a  judicio  transiens  in 
nuptiis  Agni  eis  aeterna  dulcedine  ministrabit.  Igi- 
tur,  charissimi,  in  hoc  adventu  Domini  sobrie  ct 
juste  ct  pie  vivamus,  quatenus  in  secundo  adventa 
laeti  eum  suscipere  ct  in  aelernum  cum  eo  regnsre 
valeamus,  ubi  oculus  non  viJet,  uec  auris  audi 
vit. 


730 


VVERNERl  ABBATIS  S.  BLASU 


7iO 


DOMINICA  TERTIA  ANTE  NATIVITATEM  DOMINI. 

t  Et  enint  signa  in  sole  et  luna  el  slellis,  cl  in  terris  A  igitur  restat  ul  simul  nos  omnia  feriant,  quae  simul 


prcssura  gcniiiim  prse  confusione  sonilus  maris  et 
Oucluum.  Aresccnlibus  liominibus  prae  timore  cl  ex- 
spectatione  quse  supervenient  universo  orbi,  •  etc. 
(Luc.  xxi.)Paulo  superius  Dominus  prajmisit  diceus : 
Exsurget  gens  contra  genlem,  et  regnum  adversus 
regnum,  et  erunt  terra;  molus  magni  per  loca,  el 
pcslilenliae,  et  fames  (ibid.)  :  et  quibusdam  inleriM)- 
sitis,  hoc  evangelium  adjunxit  :.Et  crunt  signa  iu 
sole,et  luna,etsieUis.  (GREGORius.)Exquibusprofecto 
omnibus,alia  jam  facla  cerninjus,e  proximovenlura 
fonnidamus.  Nam  gentem  super  gentem  exsurgere, 
earumque  pressuras  terris  insistere^plus  tam  in  no- 
siris  tribulationibus  videmus  quam  in  codicibus 
legimus.  Qaod  terrai  molus  urbes  innumeras  sub- 
ruat  ex  aliis  mundi  partibus  pene  quotidie  audi- 
mus.  Signa  vero  in  sole  et  luna  et  slcUis  adbuc 
aperte  minime  vidinius.  Scd  quia  et  haic  non  longe 
sint,  ex  ipsa  jam  aeris  immutatione  colligimus, 
quamvis  prius  quam  Italia  gentili  gladio  ferienda 
traderetur,  igneas  in  ccbIo  acies  vidimus,  et  ipsum 
qui  postea  humani  generis  fusus  est  sanguinem  co- 
ruscantem.  Confusio  autem  maris  et  fluctuum 
necdum  nova  cxorla  est;  sed  dum  multa  jam  prae- 
nunliata  completa  sunt,  dubium  non  est  quin  se- 
quantur  et  pauca  quae  rcstant,  quia  sequentium 
rcrum  certitudo  est  praeteriiarum  exhibitio.  H-jcc 
idcirco  diximus,  ut  ad  cautelse  sludium  vestrai  meu- 
tes  evigileut,  ue  securitate  torpeant,  ne  ignorantia 


omnia  viliis  nostris  male  subacta  servicbaut,  ut  quot 
prius  in  mundo  incolumes  habuinuis  gaudia,  lol  de 
ipso  postmodum  cogamur  senlire  tormenta. 

Et  nisi  breviali  fuissent  dies  illi  nou  (ierct  salva 
omnis  caro  scd  propler  elcctos  breviabuntur  dios 
illi.  Seusus  est.  Nisi  Deus  qui  dat  virtulem  paiicndi 
dispositionc  sua  brevlasset  potentiam  persequendi, 
rarus  vei  nulius  fieret  salvus.  Non  crgo  hoc  dicit  at 
tempora  mutentursecundum  deliramcntaquorumdam 
non  attendenlium  qnod  scriptum  est :  c  Ordinatioiie 
tuaperseveiat  dies  (Psal.  cxvm)  :  i  seJ  ue  maliiiai 
mora  Odes  credentium  concutialur.Quantoeuim  tem- 
pore  tribuiatio  Antlchristi  gravior  est  futura  caileris, 
lanto  moderatior  est  fulura  brevilate  temporis. 
Tribus  annis  ct  dimidio  impugnabilur  Ecclesia  pcr 
Anlichrlstum. 

c  Siatim  autem  post  tribulaliones  dierum  illorum 
sol  obscurabitur,  et  luna  non  dabit  lumen  suum, 
et  sielbB  cadent  de  coelo,  et  virtutes  coelorum  move- 
buntur,  et  tunc  parebit  signum  Filii  hominis  in 
coelo.  •  Signum  intellige  crucem  aut  vexillum  vicloris. 
Non  diminutione  luminis,  sed  comparatione  vene 
lucis  omnia  erunt  tenebrosa  iu  die  judicii*,  de  quo 
prophetavit  Isaias  dicens :  <  Erubescei  luna  et  con- 
fundetur  sol,  cum  regnaveril  Dominus  exercituuui 
in  monle  Sion  et  in  Hierusalem  et  iu  conspcctu 


senum  suorum   fuerit  glorificatus   (ha.  xxiv). 
Cajterum,  peracto  die  judicii  et  clarescenle  gloria 
languescant,  sed  semper  eas  et  limor  in  bono  opere  c  futura^  vita,  tunc  incipiet  coelum  novum  esseet  terra 
fiollicitct,  et  sollicitudo  conflrmet.  (Beda.)  Quod  au-      ^^va;  tunc  fiet  quod  idem  propheta  alibi  dicii : 

c  Tunc  erit  lux  lunse  sicut  lux  solis,  et  lux  solis  erit 
scptempliciler  sicut  lux  septem  dierum  (ha.  xxx).  t 
(Gregorius.)  Quid  Dominus  virtutes  ccelorum  nisi 
angelos,  archangelos,  thronos,  dominaliones,  priu- 
cipatus  et  polestates  appellat  quae  in  advenlu  sui 
oculis  nostris  visibililer  apparent,ut  districte  lunc  a 
nobis  erigant  hoc  quod  nos  modo  invisibilis  «^ondi- 
tor  aequanjmiter  portal?   (  Beda.  )  Quid  niinirum 
tremere  homines  cum  aspectu  judicii  iremanl  ange- 
licje  potestales.  Unde  Job :  c  Columnae  coeli  conlrenii- 
scunt  et  pavent  ad  nutum  ejus  (Job  xxvi).  >  Quid 
ergo  faciunt  labulae  quando  tremunt  columuae.  Quid 


tem  prse  confusione,  hoc  est  ante  confusionem,  ut 
antea  signa  sjnt,  et  pressura  genlium.  Deinde  sequa- 
tur  confuaio  sonitus  maris  et  fluctuum.  Sol  con- 
vcrtetur  in  tenebras,  ait  Joel  propheta,  et  luna  in 
sanguinem  anlequam  veniet  dics  Domini  magnus  et 
manifestus  (Joel.  ii ).  Merito  incumbente  judicio, 
sonitu  maris  et  fluctuum  confunditur  orbis  terra- 
i*um,  prementibus  sc  invicem  colonis,  inficitur, 
maxima  coeli  luminaria  turbantur,  quia  quomodo 
impulss  ad  casum  arbores  fragoris  inotusque  sui 
praemittere  solent  indicia,  sic  termino  mundi  appro- 
pinquanle  quasi  paventia  nutant  elemenia.  Nec  mi- 
rum  homines  arescere  prse  timore,  in  quibus  illud 


implebilur  :  c  Pugnabit  pro  eo  orbis  terrarum  con-  D  ^'''g»^» jleserii  patiturcum  cedrus  paradisi  concuu- 


tra  insensatos  (Sap,  v).  >  (Gregorius.)  Omnia  nam- 
que  quae  ad  usum  accepimus  vitap,  ad  usum  conver- 
timus  culpie.  Sed  cuncta  quae  ad  usum  infleximus 
pravitatis,  ad  usum  nobis  vertuntur  ultionis.  Tran  • 
quillitatem  namque  humanae  pacis  ad  usum  vertimus 
vanae  securitatis  :  peregrinationem  tcrrsepro  habita- 
tione  dileximus  patria*.  Salutem  corporum  redegimus 
in  usum  vitiorum.  Ubertatis  abundantiam  iion  ad  ne- 
cessitatem  carnis,  sed  ad  perversitatem  intorsimus 
voluplatis.  Ipsa  serena  biandimenta  aeris  ad  amorcm 
nobis  scrvirc  cocgimus  lcrrcua»  dclcctntionis.  Jure 


lur.  c  Et  tunc  miltet  angelos  suos  cum  tuba  ei  voce 
magiia,  et  congregabunt  electos  ejus  a  qualuor  veu- 
tis  a  summis  coclorum  usque  ad  terminos  eorum.  > 
Tuba  et  potestas  suscilandi  mortuos,  vox  uiagna,  ut 
nullus  remaneat  non  suscitatus,  et  ut  oniues  sint  hi 
judicio.  (Beda  super  Marcum.)  A  quatuor  veiitis,  id 
est  a  quatuor  climatibus  mundi,  orientc,  occidenie, 
aquilonc  ct  austro.  Et  nc  quis  putaret  r.oii  elian)  a 
Mediterraneis  regionibus  congregaudos,  sul>]un\'il 
Marcus  :  c  A  summo  terra;  usque  ad  suminum  coeli 
(Marc,  xiii),  i  id  cst  ab  cxtreuiis  lena;  liiiibus  \HiC 


m 


DLFLORATIONES  SS.  1>ATRUM.~LIB.  I. 


m 


dlrecluin  iisque  ad  ultimos  lcrminos  ejus  ubi  longe  A  q»Jasn  per  lidcm  quaesistis.  In  Scripiura  sacra  ssepe 

"'""""*'"'*'*' ..I         1 ^-.'.Ji       ._-.j._-       ^gpyj  pro Kieme poniiur,  quia  sicwH  capile  regunlur 

membra,  ita  cogilaliones  menie  disponuntur.  Capila 
itaque  levare  est  menles  noslras  ad  gaudia  palria 
coelestis  erigere.  Qui  crgo  Deum  diligunt  ex  mundi 
fine  gaudere  alque  exhiiaresccrc  jubentur,  quia  eum 
quem  amant  mox  inveuiunt ,  dum  transit  is  quem 
non  amaverunl.  Absit  enim  ut  fidelis  quisque ,  qui 
Deum  videre  desideral,  de  mundi  percussionibus 
lugcat  quem  finiri  eisdem  suis  percussionibus 
non  ignorat.  Scriptum  namque  est :  i  Qui  volueril 
amicus  esse  sajculi  liujus  inimicus  Doi  constituilur 
(Jac.  iv).  »  Qui  ergo  appropinquante  mundi  fine  nou 
gaudct,  amicum  se  iilius  esse  leslalur,  atque  pcr 
hoc  inimicus  Dei  convincilur.  Sed  absit  hoc  a  fidc- 


exspect:  mtibus  circulus  coeli  et  terrae  videlur  insidere. 
Oinnes  ergo  occurrent  ad  judicium  et  electi  et 
roprob* .  MatthaBus  dicit :  c  Asummis  coelorum  usque 
ad  terminos  eorum  {Matth.  xxiv),  i  quod  significat 
omuKss  qui  sunt  sub  curvitate  coeli  quasi  per  borizon- 
tckn.  Aliter,:  Statim  post  tribulationem  dierum  iilo- 
rum  incoeptam,  non  adbucfinitam,soljustitideobscu- 
rabitur  ad  gelida  corda.  (Aubrosius.)  Sicut  ei  pcr 
caplum  videnlis  radius  mundani  solis  aut  pallidior 
videtur,  aut  clarior,  ila  per  devoiioncm  credentis 
unicuique  spiriluale  lumen  infunditur.  Luna  non  dat 
lumen,  si  objectu  terrae  radii  solis  excludantur,  sic 
et  Ecclcsia  noii  dabit,  cum  vilia  carnis  obsistent, 
ne  fulgorem  divini  luminis  de  radiis  possit  mutuari 


Namque  in  perseculionibus  luccm  Dei  solus  plerum-  ^  lium  cordibusl  absit  ab  bis  qui  el  esse  aiiam  vitam 

Per  fidem  credunl,  et  eam  per  operationem  diligunl. 
Ex  mundi  enim  destruciione  lugere  eorum  est  qui 
radices  cordis  iu  ejus  amore  pianlaverunt,  qui 
sequentem  vitam  non  quaerunt,  qui  vei  illam  neque 
allam  esse  suspicanlur.  Nos  autem  quicoeiesli  patn» 
gaudia  aeterna  cognovimus,  festinare  ad  eani  quan- 
tocius  debemus.  Opiandum  nobis  esl  cilius  pergei«, 
atque  ad  iilam  via  breviori  perveuire. 


queamor  vitae  hujus  excludit.  Steliae  cadent  de  coelo, 
idem  de  Ecclesia ,  quoniam  pene  deerit  semen 
Abraliae  cui  assimuiatae  sunt  stellsR.(R£MiGitJS.)  Vir- 
tutcs  coelorum  movebuntur,  quia  quidam  fideles  fortis- 
simi  turbabuntur,  impiis  ultra  modum  saevicnlibus. 
Yel  angeli  movebuntur  ad  iram  vindictae,  qui  cum 
tuba  miltendi  sunt  a  Filio  hominis.  In  tuba  enim 
dicuntur  dcscendere,  hoc  est  nomine  Dei  bellDm 
ingerere,quiapcrnoviS:imamlubam  intelligitur  ulli- 
mum  bcllummalignorum  spirituum  qui  saepe  victi 
sunt  ab  angelis,  ut  ait  Joannes  apostolus :  i  Vidi  Mi- 
chael  et  angelos  in  coelo  pugnantes  adversus  draco- 
nem  (Apqc.  xn).  >  Extreinum  bellum  tunc  erit,  quia 
in  gehcnnam  mittentur.  Tempore  tribulationis  Au- 
tichristi  apparebit  signum  Filii  hominis,  iu  coelo 
subaudis,  et  non  in  terra.  Efficacia  enim  crucis  tunc 
lalilabit  in  ten  is,  sed  in  millibus  sanctorum  manife- 
slissima  est  in  coelis.  c  Tunc  plangent  omnes  tribus 
tcrne,  >  id  est  digna  planctu  facient,  et  quse  planclus 
necessario  sequetur.  NuUum  enim  malum  erit  im- 
punitum.  Et  tandem  c  videbunt  Filium  hominis  ve- 
nienlcm  in  nubibus  coeli,  >  id  est  in  sanctis,  sicut 
ei  iiunc  venire  non  cessat  secundum  id  quod  ait : 
<  AiDodovidebitisFilium  homhiis  sedcntcm  a  dextris 
Ttrtulis  Dei,  et  venientem  in  nubibus  coeli.  >  Sed 
ideo  tunc  cum  poiestaie  magna  et  majestate  veniet, 
quia  major  polestas  et  majestas  illius  apparebit  san- 
clis.quibus  inagnam  virtutemdabit,  ne  tanta  pcrsecu- 


De  tempore  Antichristi  novissimo^  et  de  uUima  tribu^ 
latione.  , 

(AuGUSTiNUS ,  ad  Ilesychium  in  epistola  De  fine 
saculi.)  De  Salvatoris  adventu  qui  exspectatur  in 
Ikie,  teinporadinumerarenonaudemus,  necaliquem 
Q  prophetamdehac  re  numerum  annorum  existimamus 
praefinisse,  sed  illud  polius  praevalere,  quod  ipse 
Dominusait :  t  Nemo  potestcoguosceretempora  quas 
Pater  posuit  in  sua  potestale  (Act.  i).  >  Tempoia 
ergo  computare  hoc  est  clironologis ,  ut  sciamus 
quando  sit  finis  hujus  saeculi  vel  advcnlus  Domini. 
Nihilaliud  mihi  videlur  quani  scire  velle  quod  ipse 
ait :  c  Scire  neminem  posse  (Matth.  xxiv).  >  Oppor- 
tunilas  vero  illius  lemporis  profecto  non  era,  ante- 
quam  praedicetur  Evangclium  universo  orbi  in  testi* 
monio  omnibus  gentibus.  Apertissima  enim  de  hac 
re  legitur  sententia  Salvatoris  dicentis  :  i  £t  praedi- 
cabiuir  hoc  Evangeiium  regni  in  universo  orbe  iu 
teslimonioomnibusgentibus;  luncvenietfinis  (ibid.).  > 
Tunc  veniet  finis,  quid  est  nisi  anle  ncu  veniet. 


Uonevincantur.«Etmiltetangelossuos,>ideslpraBdi-  j)  Quando  ergo  post  veniet,  incertum  est  nobis,  ante 


eatores; « in  tuba,>  id  est  manifestatioue.  In  lege  enim 
pracipiiutur  fieri  tubae  duclilesex  auroet  aere  ct  ar- 
gento,  ut  sublimia  doctrinarum  resonent  sacramcnia. 
<  Et  congregabunl  electos  ejus  de  iv  mundi  par- 
libus,  >  id  est  de  toto  orbe  terrarum.  Ilaud  dubie 
magna  erit  sauctorum  constantia  cum  auditum  fucrit 
qiiod  Antichristus  spiritu  oris  Doinini  inierfectus 
sit,  eComnis  Israel  conversus  ad  fidem. 

c  dis  autem  fieri  incipicntibus  respicite  et  levate 

capiia  vestra  quoniam  appropinquat  redemptio  ve- 

stra,  >  (Gregorios.)  Cum  plagae  mundi  crebrescunt, 

et    terror  judicii  commotis  virlutibus  ostenditur, 

iev^Qlecapita,  id  est  cxbilarate  corda,  quia  duin  fini- 

tiir  mundus  cui  amici  nou  estis,  prope  fit  rcdeinptio 


tamen  non  esse  venturum  dubitare  utique  non  de- 
bemus.  Si  ergo  lalet  quando  Ecclesia  fructificantc 
atque  crescente  universus  a  mari  usque  ad  marc 
orbis  implebilur,  procul  duLio  latit  quando  fiiiis 
erit.  Ante  quippe  non  erit.  c  Tunc  revelubilur  iile 
iniquu8,>  id  est  Antichristus,  cquem  Dominus  Jesu» 
interflciet  spiritu  oris  sui  (//  Thess.  ii).  >  De  ultima 
autem  (ribulatione  dicit  idem  Augustinus  in  libro  De 
civilate  Dei.  Tunc  solvctur  Satanas  de  custodia 
sua,  et  exibit  ad  seducendas  nationes,  quae  sunc 
iu  quatuor  angulis  terrae,  Gog  et  Magog  (Apoc.  xx)» 
quorum  interprelalloncm  nominum  esse  comperi- 
mus:  Gog  teclum^  Magogcf^  teclo,  tamquam  doinus 
et  ipsc  qui  procedit  de  domo.  Gentes  ergo  sunt»  in 


745 


>VERiNERI  ABBATIS  S.  BLASII 


744 


quibus  diabolum,  veliit  in  abysso  superius  iniclligc- A  pracralum  cst,  venlurus  est  AntichrtsUis,  qui  in 


bamus  inclusum,  et  ipse  de  illis  quodammodo  scse 
eflerens  et  procedens,  ut  illas  sint  tectum,  ipse  de 
teclo.  Yidendum  est  autem  quare  diaboius  modo 
ligetur.  Ailigatio  diaboli  est  non  permitli  exerccre 
totam  tentationem  quam  potesl,  vci  vi,  vei  dolo  ad 
seducendosbomines  in  partcm  suam  cogendo  vioien- 
ter,  fraudulenler,  vei  fallendo.  Quod  si  permiltere' 
tur,  in  tam  longo  tempore  et  tanla  inilrmitatemui- 
torum  piurimos  talcs  quales  dcos,  id  pcrpcti  non 
vull,  ct  fideles  dejiceret,  et  ne  crederent  impediret. 
Quod  ne  faceret  alligatus  est.  Tunc  enim  solvelur, 
quando  et  breve  tempus  crit.  Nam  tribus  annis  et 
sex  mcnsibus  iegitur  suis  tolis  suorumque  viribus 
saevilurus,  et  talcs  erunt  cum  quibus  ei  beliigeran- 


magna  Babylonia  dc  meretrice  generis  Dan  nasce- 
tur.  Scd  volcns  de  co  scire,  primo  notabit  quare  sic 
Yocatus  sit.  Ideo  fit,  quia  Cliristo  in  cunctis  con- 
traria  faciet.  Cliristus  venit  humilis  humiles  erige- 
re,  peccatores  juslificare  ;  ille  econira  veniurus  esi 
superbus,  dejicicl  humiies,  peccalores  magnificabitf 
impios  exaltal)it,  et  vitia  quse  sunt  contraria  virtuH 
docebit.  Lcgem  evangelicam  dissipabit,  da^monum 
culturam  in  mundum  revocabit,  gloriam  vanam  quae- 
rct  :  ct  omnipolentcm  dcum  se  nominabit.  liic  iUh 
que  Antichristus  multos  habebit  su»  niaiigniuiis 
piinistros,  ex  quibus  jam  in  mundo  prxcesscrum 
quidam ,  qualis  fuit  Antiochus,  Ncro ,  Domitianus. 
Nunc  quoque  nostro  temporc  Antichristos  muUos 


dum  est,  ut  vinci  tanto  ejus  iinpelu  insidiisque  non  ^  novimus  esse  {/  Joau.  ii).  Quicunquc  cnim  laicus 


possinf.  Solvetur  autem  Satanas  in  fine  sxculi  ut 
quam  fortcm  advcrsarium  Dei  civitas  superavit, 
cum  ingenti  gloria  sui  redemptoris,  adjutoris,  libe- 
ratoris  aspiciat.  Quare  vero  in  novissimo  solvalur 
videalur  :  Exii)it,  ut  dictum  est,  Sataiias  in  apertam 
pcrsecutionem,  de  latebris  erumpet  odiurum.  Haec 
ciiim  erit  novissima  persecutio.  Novissimo  immi- 
ncnte  judicio  quando  sancta  Ecclcsia  lolo  orbc  ter- 
rarum  paiielur,  univcrsa  lidclis  civilas  Christi  ab 
universa  civitate  diaboli  quamtacunque  erit  ulra- 
que  super  terram.  Unde  Apostolus :  <  Refrigescct 
charilas  muUorum ,  et  abundabit  iniquitas  {MaUh, 
xxiv).  >  Unde  Daniel :  <  Et  erit  teinpus,  i  iuqiiit, 
I  tribulationis,  qualis  non  fiiit  ex  quo  nata  est  gcns 


sive  clcricus,  seu  ctiam  monachus  contra  justiliam 
vivit,  et  ordinis  sui  rcgulam  iropugnabit,  el  quod 
bonum  est  blasphemat,  Antichristi  sunt  ct  minislri 
Satanac.  Scd  jam  exordium  Antichristi  videaiuus. 
Non  enim  quod  dc  co  dico  ex  proprio  sensu  excogi- 
to  sed  in  libris  diligcntcr  rclegcndo  oninia  scriplt 
invenio.  Sicut  ergo  auclores  noslri  dicunl,  Anli- 
christus  ex  populo  Judseorum  nascctur  de  tribo 
Dan,  sccuiidum  proplietam  qui  dicit :  f  Fiat  Dan 
coluber  in  via,  ccrasles  in  scmita  (Gen.  xlix).  i 
Sicut  cnim  scrpcns  iii  via  sedebit,  et  in  semitaerit, 
ut  cos  qui  pcr  soinitam  justiiiic  ambulant  feriat,  et 
veneno  suae  malili^e  occidat.  Nascetur  autem  ex 
copulationc  maris  ct  fcmina^,  ut  olii  homines,] 


supcr  terram  usque  ad  tempus  illud  (Dan.  xii).  >  ^  ut  alii  dicunt,  dc  sola  virgine,  sed  tanturo  totus  in 


Iia;c  pcrsecutio  novissima  futura  ab  Antichristo  tri- 
bus  annis  et  sex  mensibus  erit.  Non  enim  venict 
ad  vivos  et  mortuos  judicandos  Christus,  nisi  prius 
vcnerit  ad  seduccndos  in  anima  mortuos  adversa- 
rius  ejus  Antichrislus,  quem  Dominus  Jfesus  inter- 
ficiet  spirilu  oris  sui.  Veniet  tunc  quoque  Eiias 
Thesbites,  anlequam  veuiat  dies  Domini  magnus  et 
iilustris,  qui  convcrtet  cor  patris  ad  iiiium,  et  cor 
hominis  ad  proximum  suum,  ne  forte  veniens  per-- 
cutiam  terram  penilus  (Malach.  iv).  i  Per  hunc 
Eliam  magnum  mirabilemque  prophetam  exposita 
sibi  lcge  novissimo  tempore  ante  judicium  Judasos 
in  Christum  verum,  id  estin  Christum  nostrum  csse 


peccalo  gciicrnbilur.  In  ipso  conccptionis  suae  ini- 
tio  diaboius  simul  inlroibit  in  uterum  roatris  ejus, 
et  cx  virlute  diaboli  confovebitur,  et  tutabitur  in 
ventre  matris,  ct  ipse  diaboius  semper  cum  illo 
erit.  Et  sicut  in  matrem  Domini  nostri  Spiritus  san- 
ctusvenit,et  eam  virlute  sua  obumbravit,  et  di- 
vinitate  replcvit,  ut  dc  Spiritu  conciperel,  ct  quod 
nasccrelur  divinum  et  sanctum  csset,  ita  qooque 
diaboius  In  matrem  Anlichristi  descendet,  et  totam 
eain  replebit,  utquod  natum  fuerit,  totum  sit  ini- 
quum,malum,  perditum.  Undeet  ille  liomo  fiiios 
perditionis  appcUatur  (//  The$$.  ii),  quia  in  quan- 
tum  poluerit,  genus  humanum  perdct,  et  ipsc  iu 


credituros  ccleberrimum  est  in  senijOnibus  cosdi-  d  novissimo  pcrdetur.  Ecce  audistis  qualiter  nasceivr, 


busque  fidelium.  Ipsc  quippe  ante  adventum  judicis 
Salvaioris  non  immerilo  speratur  esse  venturus,  qui 
ctiam  nunc  vivcre  non  immerito  creditur.  Curru 
namque  igneo  raptus  esl  de  rebus  humanis  :  quod 
evidentissime  Scriptura  sacra  testatur  (IY'Reg.  ii).i 
Cum  venerit  ergo  exponendo  iegem  spiritualiter, 
quam  nunc  Judaei  carnaliter  sapiunt.  Convertet  cor 
patris  ad  Olium,  id  est  cor  patrum  ad  tilios.  Sic  enim 
Gor  patrum  ad  filios  couvertetur,  cum  inteUigentia 
patrum  perducetur  ad  inteliigentiam  filiorum,  ei 
cor  filiorum  ad  patres  eorum,  dum  in  id  quod  sen- 
scrunt  iUi  consentiunt  et  isii. 

Item  narratio  de  Antichri$io, 
Anle  terr  bilem  advenlum  uostri  Redemptoris,  ut 


audite  et  locum  ubi  nasci  debeat.  Nam  sicut  Domi- 
nus  Bethlehem  sibi  praevidit,  ut  ibi  pro  nobis  ku- 
mauiiatem  assumerct,  et  nascerelur,  sic  diabolus 
iili  homini  perdito  qui  Anticliristus  dicitur,  loeuni 
novit  aptum ,  unde  radix  omnium  malorum  artri 
debeat,  scilicet  Babylonem.  In  hac  eniin  civitaieqaas 
quondam  inclyla  et  gloriosa  urbs  gentilium  fuit  et 
caput  regni  Persarum,  Antichristus  nasoetur,  et  in 
civitatibus  Bethsaida  et  Corozain  couversari  dict- 
tur. 

Quibus  civitalibus  Doroiuns  in  Evangelio  imprope- 
ratdicens :  t  Va  tibi,  Bethsaida,  vae  libi,  Gorooin  \  > 
(Lttc.  X.)  Habcbit  aulen  Anlicbrislus  roagos,  male- 
ficos,  divinos  el  incantatores  :  qui  eum,  inspir^nte 


715 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  -«  LIB. T. 


m 


diabolo,  nvtrient  et  docebunt  in  omni   iniquitate,  A  et  qui  sopra  tectum,  non  dcscendet  in  domttm  ut 


falsitate »  et  nefaria  arte ,  et  malt{^i  spiritos  eruni 
duces  ejus  et  socii,  et  comites  indivisi.  Deinde  Je- 
msalem  veniens  omnes  Cliristianos,  quos  ad  so 
cooTcrtere  non  potuerit,  per  yaria  tormenta  jugu* 
labit»  et  suam  sedem  in  templo  sancto  parahit. 
Templom  eliam  destmctum  quod  Salomon  aedifl- 
caTit,  in  statu  soo  restaurabit,  et  circumcidet  se, 
el  Olium  Omnipotentift  se  mentictur.  Totum  genus 
bominum  sibi  quatuor  modis  suhjugabit,  qoia  uni- 
verso  orbi  imperabit.  Uno  modo  nobiles  sibi  diviliis 
asciscit,  qoie  sibi  maiime  aflluent,  qoia  omnis  alv 
scoudita  peconia  erit  ei  manifesta.  Reges  et  prin» 
cipes  primum  ad  se  convertet,  deinde  per  illos, 
alios.  Secundo  modo  vulgus  sibi  terrore  subdit, 


tollat  aliquid  de  ea  {Marc,  xiii).  i  Tunc  omnis  11- 
delis  Christianus  qoi  inventus  fuerit,  aut  Deum  nc- 
gabit,  autper  ferrum,  autper  ignem  fornacis,  sive 
per  serpentes,  seu  per  bestias,  sive  per  aiiud  quod  • 
libet  genus  tormenti  inleribit,  si  in  fide  perman^ 
serit.  Haec  aulem  terribilis  tribulatio  tribus  annis 
et  dimidio  durablt  in  toto  mundo.  c  Tunc  brevia-^ 
buntur  dies  propter  electos.  Nisi  enim  Dominus  ab- 
breviasset  dies  non  fuisset  salva  omnis  caro  (ibid).  t 
Tempus  siquidem  quando  Anticbristus  vcniat,  vel 
quando  dies  judicii  apparere  incipiat,  Paulus  apo  < 
stolus  in  Epistola  ad  Tbessalonicenses  dicit :  i  Ro« 
gamus  vos  per  adventum  Domini  nostri  Jfesu  Chri« 
sli. »  Manifestat  eo  loco  ubi  dicit :  c  Quoniam,  nisi 


qoia  maxima  saevitia  in  Dei  cuHores  furit.  Tertio  ^  venerit  discessio  primum,  et  revclatus  fuerit  homo 


niodo  sapieiuia  et  incredibili  eloquentia  clemm 
ohtinebit,  quia  omnes  artes  et  omnes  Scripturas 
roerooriter  scit.  Quario  modo  mundi  contemptores, 
ut  sunt  monacbi,  signis  et  prodigiis  fallit.  Loca  vero 
perqnje  Cliristus  Dominus  deambulavit  et  illustravii 
destruet.  Deinde  per  umversum  orbem  mittet  nun- 
tios  et  prardicatores.  Praedicatio  aulem  ejus  et  po- 
testas  a  marl  usqoe  ad  mare,  ab  oriente  ad  occi- 
dentem »  ab  aqnilone  ad  seplentrionem  erit.  Faciet 
quoqae  signa  molta,  magna  et  mirabilia>t  inaudita. 
Fadet  ignes  de  coelo  terribiliter  descendere,  arbo* 
ret  subito  Aorere  et  arescere,  mare  turbari  subito 
el  tranqaillari.  Naturas  in  diversis  figuris  roulari. 


peccator  et  filius  perditionis  (//  The$$,  ii).  >  Sci* 
mus  enim  quoniam  post  regnum  Cra^corum,  sive 
etiam  post  regnom  Persarum,  ex  quibosunumquod- 
qoe  suo  temporemagna  gtoria  vigait,et  maxima  po- 
tentia  floroit,  ad  ultinium  quoque  post  caetera  reg-> 
na,  regnom  Romanorum  coepit  :  quod  fortissimum 
omnium  superioram  regnomm  fuit,  et  omnia  regna 
traxitac  subdominatione  sua  habuit,  omnesquenatio» 
nes  Romanis  serviemnt  sub  tributo.  Inde  ergo  dicit 
apostolus  Paulus  Anlichristnm  non  in  mundum  au- 
tem  esse  ventorom,  nisi  veneritdiscessio  primom  (// 
Thesi.  ii);  boc  est»  nisi  discesserint  omnia  regna  a 
Romano  imperio,  qoo  prins  sobdila  eraut.  Hoc  ao- 


aqoarum  carsus  et  ordinem  convertl,  agitari  aera  p  tem  tempos   nondum  venit,  quia,  licet  yldeamos 


venUfl»  ei  moitimodis  commotionibos,  et  concta 

umamerabilia  et   stopenda ,  mortuos  in  conspectu 

boroinom  suscitari,  ut  in  errores  ducantur,  si  fieri 

potest,  etiam  electi.  Faciet  quoque  ut  ignis  qui  qoa- 

sijussusaode  coelo  descenderit  adversarios  suos 

coraro  se  consamere,  et  mortuos  qui  surrexerint 

slbi  testimonium  dare.  Suscitabit  aulem  mortuos 

vere?  Nequaquam ;  sed  diaboius  ejus maleficio  alico- 

jas  damnati  corpos  intrat,  et  illud  apportat,  per 

iUud  loqoitor  quasi  vivum  videatur.  Hicantiquam 

lerasalem  reaedillcabii,  in  qua  se  ut  Deum  coli  ju- 

bebit.  Quando  talia  et  taota  signa  vident  etlam  illi 

qaiperfecti  et  electi  suulDei,  dabitabunt  utrum 

ipae  Cbristus  sit  qui  in  flne  mundi  venturus  est  an 

Boo.  HdPG  auiem  omnia  miracola,  ut  dictuin  est, 

modis  omnibus  faisa  erant  per  incantationes  diabo- 

licas,sedpeccaU>ribus  et  incredaiis  videbantur  vera. 

i>t9tsf0  niirralioRif • 

Exeitabit  Antichristos  persecutiones  sob  omni  coelo 

in  Christianos  et  in  omnes  eleclos.  Eriget  se  itaqoe 

HilNis  Bodifl  contra  fideles,  scilieet  lerrore,  miraco- 

UMt  maneribas.  Dabit  enim  in  se  credentibus  abun* 

4lantiam  aori  el   argenti.  Quos  vero  non  potueril 

dedpere  maneribas  tentabit  terrore.  Quos  noa  ter- 

rore,  sigoiselmiraculis  tenUbit.  Quos  necsiguisillo- 

^ere  poloerit,  in  conspectu  omnium  miserabiii  mor- 

Se  aeeibiu  c  Tanc  erit  talis  Iribulatio,  qualis  non 

A»jl  oai  ^  gealas  esse  ooBperuni  usquo  ad  iliud 

vf.  Tunc  qui  in  agro  sanl  fugienl  ad  roonles; 

Pateou  CLVII. 


RomaniHn  iroperium  ex  maxima  parte  destructuro, 
tamen  reges  Francorum  quamdiu  duraverint,  qul 
Romanum  impcrium  tenere  debent,  Romani  rcgni 
dignitas  ex  toto  non  peribit,  quia  in  regibus  suis 
stabit.  Qoidam  vero  doclores  nostri  dicunt  quod 
unus  ex  regibus  Francorum  Romanom  imperium  ex 
inlegro  tenebit,  qui  iu  novissimo  tempore  erit  ma- 
ximus  et  ultimos  omnioin  regum.  Qui  postquam  re- 
gnum  suum  felicitcr  gubernaverit,  ad  ultimum  Je- 
rosolymam  veniet  el  in  monte  Oliveti  sceptrum  el 
coronam  suam  deponet.  Hic  erit  finis  et  consumma- 
lio  Romanorum,  imperiique  Christianorum.  Statim- 
qoe  secondum  prxdictam  sententiam  apostoli  Pauli 
Anticbristom  dicunt  adfutumm,  et  tunc  revelabi- 
p  tor  qoidam  homo  (//  Thesi.  ii),  Antichristus  vide» 
licet,  qui  iicet  hoino  sit,  fons,  enimeril  omnium  pec- 
catorom,  filiusperditionis,  hoc  cst  filius  diaboii,  non 
per  naturam,  sed  per  imitationem ,  quia  per  omi  ^a 
adimplebit  voluntatem  diaboli,  quia  pleniludo  dii- 
boiic»  poleslatis  el  itoiius  roali  ingeuii  corpora* 
liter  habitabit  in  ilio,  in  qno  emnl  omnes  Iho- 
sauri  roalitiae  el  nequitise  el  iniquiiatis. 

Qul  adversatur,  id  esl  contrarius  est  Christo  ol 
oranibus  membris  ejus,  el  extoliitur,  id  esl  in  su* 
perbiam  erigltur  supra  omne  quod  dicitur  Deus,  Id 
estsupra  electos  vel  deos  gentium,  Jovem,  Apolli . 
nero»  Mercurium»  qnos  pagani  .deos  existimant. 
Supraomnesislos  extoUitnr  Antichristas»  quia  maiOi* 
rom  el  Corliororo  so  fodet  ilils  omnibas.  Ei  non  00^ 


w 


WERNERI  ABBATIS  S.  BLASII 


748 


lum  supra  illos,  sed  eiiam  supra  onine  quod  coH-  j^  doclores  quod  in  monle  OliTeti,  sicut  jam  praemisi- 


tar,  id  est  sanctam  Trinitalem,  quse  solummodo 
colenda  et  adoranda  est  ab  omni  creatura.  Ita  se 
extollet,  ut  in  templo  Dei  sedeat,  ostendens  se  tan- 
quam  sitDeus.  Nara  sicut  supra  diximus,  in  civitate 
Babyloni»  nahis,  Jerusalem  veniens,  circumcidet 
se  dicens  Judieis  :  Ego  sum  Ciirislus  vobis  repromis- 
sus,  qui  ad  salulem  vestrum  veni,  ut  vos  qui  di- 
spersi  estis  congregcm  et  defendam.  Tunc  confluent 
ad  eum  omnes  Judsei,  sestimantes  se  Christum  su- 
scipere,  cum  suscipiant  dial)olum.  Sed  ne  subitoet 
improvise  Anticbristus  veniat,  et  totum  simul  bu- 
manum  genus  decipiat,  et  suo  errore  perdat,  anle 
1'xortum  ejus  duo  magni  propbetae  mittentur  Enoch 
ei  Elias  in  roundum,  qui  contra  impetum  Anti- 
4'bristi  lideles  Di!i  divinis  armis  permunient,  et  in-  1 
struent,  el  confortabunt  electos  ad  belium,  et  prae- 
(iicabunt  tribus  annis  et  diroidium.  Quali  aetate  ve- 
niant  illi  duo?  In  ea  qua  assumpli  sunt.  Filios 
autem  Israel  quicunquc  eo  tempore  fuerint  inven- 
ti,  hos  prophetae  ei  doctores  ad  (idei  gratiam  con- 
vertent,  et  pressuram  tanli,  turbinis  in  parte 
clectorum  superabilem  reddent.  Tunc  implebitur 
quod  Scriptura  dicil  :  «  Si  fuerit  nuroerus  filiorum 
Israel  sicut  arena  maris,  reliqua^  salv»  fient  {Rom. 
yin).  I  Postquam  ergo  per  tres  annos  et  dimidium 
praedicationem  suam  complcvepint ,  mox  incipiet 
excandescere  Antichristi  persecutioY  et  contra  eos 
Antichristus  primum  arma  sua  arripiet,  eosque  in- 
terficiet,  sicut  in  Apocalypsi  legitur  :  «  Et  cum 
finierint,  inquit,  testimoniium  suum,  bestia  quse 
ascendit  de  fibysso  adversus  eos  faciet  bellum,  et 
vincet  eos,  et  interficiet  {Apoc,  xi).  i  Postquam  isti 
duo  interfecli  fueriat,  inde  caeteros  fideles  perse- 
f(uens,  aut  martyres  gloriosos  faciet,  aut  apostatas 
reddet.  Et  quicnnque  in  eum  crediderint,  signum 
raracteris  ejus  in  fronte  accipient.  Sed  de  principio 
cjus  jam  satis  diximus  :  nunc  quem  finem  habeat 
dicamus. 

Divuio  narrationis. 

Hic  Antichristus,  diaboli  filins  et  totius  roalitiae 

artifex,  in  tribus  partibus  mundi,  Asia,  Africa,  et 

Europa,  iribus  linguis  appellatur.  In  Hebraea,  Amoi- 

me,  idest  nego ;  in  Graeca,  Anlimosi,  id  est  contrarius; 


mus,  Antichrislus  occidetur  in  papilione,  et  in  solio 
suo  in  illo  loco  quo  Deus  ascendit  in  coelum  Debc- 
mus  autem  scire  quod,  postquam  faerit  occisus, 
non  slatim  veniet  diesjudicii  {Joan,  itc),  sed  siciU 
libro  Danielis  legimus,  quadraginta  ies  concedet 
Dominus  eleclis  ut  agant  poenitentiam,  qui  aii- 
quantulum  seducti  erant  ab  Antichristo. 

Postquam  vero  poenitentiam  egerint,  quantum 
teniporis  fiat  quousque  Doroinus  veniat ,  nullus  est 
qui  sciat,  sed  in  dispositione  Dei  manet,  qui  ea  ho- 
ra  sasculum  judicabit,  qui  ante  saeculuro  judicanduro 
esse  praefixit.  Erit  ^utem  judicium  in  vaile  Josa- 
phal,  ut  dicitur.  Vallis  Josaphat  dicitur  vaili*  judi- 
cii,  YaUis  est  semper  juxta  montero.  Vailis  est  bic 
mundus,  mons  cst  coelum.  In  vaile  igitur  fit  judi» 
cium^  id  est  in  isto  mundo,  scilicet  in  aere»  ubi 
justi  ad  dexteram  Christi,  ut  oves  statuentur;  im- 
pii  aulem,ut  haedi  ad  sinistram  ponentur.  Quomodo 
ad  dextram  vel  sinistram?  Ad  dexlram,  sciltcct  sur- 
sum  in  gloria ;  ad  sinistram,  deorsuro  in  terra. 
Justi  geroiuis  aiis  charitatis  ad  alta  sublevanlur,  ut 
dicitur,  sancti  sument  pennas  ut  aquilae,  impii  pec- 
calis,  ut  plumbum  ad  terrena  qnibus  toto  corde 
inhaeserant,  deorsum  deprimunturi.  Dc  celeritftte 
vero  hujus  judicii  Auguslinus  ait  ad  Consentiiun  : 
In  alomo,  inquit  Apostoius,  hoc  esc  in  puncto  tem- 
poris,  quod  dividi  non  potest,  iu  iclu  ocuH  hoc  esl 
in  summa  celeritate,  novissima  tuba,  hoc  est  in  iio- 
vissimo  signo  quod  dabitur,  ut  ista  compieantiir* 
Canet  enim,  inquit,  tuba,et  roortui  resurgent  mcor- 
rupti,et  nos  imroutabimur,et  isum  commutationcm 
in  melius  sine  dubitationeoportet  intelligi,  quia  ora- 
nes,  et  justi  et  injusti,  resurrecturi  sunt.  Sed  sicQt 
Dominus  in  Evangelio  loquitur  :  c  Quod  ijonum  fe* 
cerit,  in  resurrectionem  vitae;  quod  male  egerit,  iii 
resurrectionem  judicii  {Joan.  v),  i  judicium  appel- 
lans  pcenam  sempiternam ;  sicul  aiio  loco  :  c  Qai 
non  credit,  inquit,  jam  judicatus  est  {Joan.  iii).  » 
Proindc  ilii  qui  ad  judicium  resurrecturi  sunt,  non 
commutabuntur  in  illam  incorrupielam,  quae  nec 
doloris  corruptionem  pati  potest.  lila  namque  Mie- 
lium  est  atque  sanctorum.  Isti  vero  perpetua  damnaL- 
tione  cremabuntur»  quia  ignis  eorum  non  exstin^^iie- 


in  Latina,  Titan,  id  est  so/  vel  gigas.  Qui  per  tres  [>  tur,  ct  vermis  eorum  non  morietur.  Ac  per  hoc 


annos  et  dimidium,  sicut  supra  dictum  est,  magna 
persecutione  totum  mundum  vexabit,  et  omncm 
populum  Dei  variis  poenis  circumdabit.  Postquam 
Enoch  et  Eiiaro  iuterficiet,  et  caeterus  in  fide  per- 
manentes  martyrio  coronaverit,  ad  ultimum  veniet 
ira  Dei  super  illum.  Nam  tentorium  suuro  ad  expu- 
gnandos  justos  in  monte  Oliveli  extendet,  in  quo  in- 
v^nitur  subita  morte  mortuus.  Et  sicut  beatus  Pau- 
lus  scribit  dicens  :  c  Quoniam  Dominus  Jesus  inter- 
ficiet  spiritu  oris  sui  (//  Thes$.  ii),  >  sive  Dominus 
Jesus  interficiet  illum  potentia  visionis  suae,  sive 
archaiigelus  Micbael  interficiet  iilum  per  virtutom 
Uomini  nostri  Jesu  Christi ;  non  per  virtutem  cujus- 
iibct  angeli  vel  arcbangeli  occidetur.  Tradunt  quoque 


corrupti  quidem  resurgent  integritate  membroruni, 
sed  tamen  corrumpcndi  dolore  poenarum,  cum    ^u- 
dierint  :  c  Iie  in  ignem  aeternum  qui  praeparatos  est 
diabolo  et  angelis  ejus'(Jf aa/i.  xxv),  >  a  quo  auditu 
malo  justus  non  timebit. 

Deeodem.  Ut  radius  oculi  nostri  non  citius  per- 
venit  ad  propinquiora,  nec  urdius  ad  longiocfiitora, 
sed  utraque  intervalla  parili  ceieritate  contiitf^t^  Ita 
cum  in  ictu  oculi,  sicut  Apostolus  dicit,  sit  resttr- 
rectio  mortuorum,  omnipoteutiae  Dei  et  iaeffiadb4ll 
nutui  tam  facile  est  quaeque  recentia  quam  dintnnio 
teropore  diiapsa  cadavera  suscitare.  Item  de 
Erit  judicium  ipso  inopinato  Domiiii  adven^w 
rimum :  quod  lardissimum  putabatur,  qiiia^     ipsst^ 


7i9  DEFLORATIONES  SS. 

cimseieBtias,  sl  non  sermonis  prolixilate,  convin-  A 
eet  In  cogitalionibusj  enim,  sicut  scriptum  est, 
( impii  interrogatio  erit  (Sap,  i).  >  £t  Apostolus  : 
f  Gogitationibus,  »  inquit,  c  accusantibus  vel  ex- 
cusaulibus  in  die  qua  judicabit  Deus  occulta  homi- 
nam  secundum  Evangelium  roeum  per  Jesum  Chri- 
stum  (Rom,  ii).  >  Etiam  Dominus  sic  futurus  est 
testis  intelligendus  velox,  cum  sine  mora  revoca- 
tnrus  est  in  memoriam,  unde  convincat  puniatque 


PATRUM.  —  LIB.  I.  750 

conscientiam.  Quali  autcm  forma  apparebit  ibi  Do- 
minus  ?  Eleciis  in  ea  forma  qua  in  monte  apparuit ; 
reprobis  vero  in  ea  forma  qua  in  cruce  pependit. 
Erit  ibi  crux,  scilicet  lignum  in  quo  passusestDomi- 
nus?Nequaquam,sed  lux  in  modum  crucis,splendidior 
sole.  Qua  hora  fleljudicium?  Media  nocte  qua  hora 
angelus  iEgyplum  devastavit,  et  Dominus  iufcr- 
num  despoliavit,  ea  hora  electos  suos  de  hoc  mundc 
liberabit. 


DOMINICA  SECUNDA  ANTE  NATIVITATEM  DOMINI. 


«  Cum  audissct  Joannes  in  vinculis  operaChristi, 

mittens  duos  de  discipulis  suis  ait  illi :  Tu  es  qui 

venturus  es,an  alium  exspectamus?  >  {Matth.  xi.) 

Jesus  es  :  Manda  mihi  utrum  te  debeam  annuntia- 

re  inferis  quo  descensuros  sum,  an  non  conveniat 

te  gustare  mortem ,  cum  Dei  sis  FiIius?.(GREGORius 

tuper  Ezechklem.)  Spirilus  prophetiae  prophetantis 

animam  tangit  aliquando  cx  praesenti  et  non  ex  fu- 

turo,  ut  Joannes  ait  :  i  Ecce  agnus  Dei  (Joan.  i).  > 

Moriturus  autem  requisivit  per  discipulos  suos  di- 

cens  :  c  Tu  es  qui  venturus  ^s,  an  alium  exspecta- 

mus?  i  In  quo  ostendit  quia  (venisse  Redemptorem 

noverat,  sed  an  per  seipsum  in  infernum  descende- 

itt  dubitabat.  Tali  quippe  lapsu  pietatis  et  amoris, 

noD  infidelitatis,  nec  sancti   crediderunt  Christum 

moritunim.  Unde  princeps  fidei  Petrus  ail :  <  Absit 

»  te,  Domine,  non  erit  tibi  hoc  (Matth.   xvi).  > 

Mittit  qooque  Joannes  discipulos  ad  Christum,  eo- 

rum  ignorantiae  consulendo,  ut  videntes  signa  cre- 

danl.  Scandalum  enim  patiebantur,  quia  audierant 

Jesum  praeponi  magistro  suo.  Hoc  autem  innotuit, 

ubi  dixerunt :  «  Rabbi,  cui  tu  testimonium  perlii- 

buisti,  ecce  hic  bapiizat,  et  omues  veniunt  ad  eum 

(Joan.  iii).  > 

In  ipsa  autem  hora  curavit  multos  a  languoribus 
et  plagis  et  spiritibus  malis,  et  caecis  multis  donavi^ 
visum.  Et  Tcspondensdixit  illis  :  c  Euntes  renuntiate 
Jcunni  quae  vidistis  et  audistis ;  quia  caeci  vident, 
claudi  ambulant,  leprosi  mundantur,  surdi  audiunt, 
mortui  resurgunt,  pauperes  evangelizantur  (Lnc. 
VII).  >  Ad  scandalum  nunliorum  referuntur  haec,  non 
adinterrogata.Pauperes  dicitvelspiritu  veloperibus, 
ot  In  pra&dicatore  nulla  distantia  sit  inter  nobilcs  et 
ignobiles ,  inter  divites  et  egenos.  Pauperes  evange- 
lizantur,  id  est  Evangelio  trahunlur,  et  ad  fidem 
eonvertentur.  c  Et  beatus  est  qui  non  fuerit  scan- 
daUzatus  in  me.  >  Hic  respondet  Dominus  de  hu- 
militate  mortis  soae.  Beati  fideles  sunt  quorum  fidei 
nihil  tentamenti  afferet  crux,  mors ,  sepultura. 
Nuntios  Joannis,  qui  eum  esse  Christum  non  crede- 
bant,  a  perfidiae  scandalo  castigat,  et  eidem  Joanni 
quod  quaerebat  exponit,  quia  Deus  est  salvos  faciendi, 
el  Domini  Domini  exitus  mortis  (Ptal.  lxvii).  Visis 
tot  signis,  non  scandalizari,  sed  admirari  quisquam 
poluit.  Mens  tamen  infidelium  graviter  tulit  cum 
I>ominam  post  tot  miraeula  mori  vidit.  Unde  Pau- 


B  lus  :  c  Nos  aulem  praedicamus  Chrislim  crucifixum, 
Juda^isquidem  scandalum,  gentibusautem  slultitiam 
(I  Cor.  i).  >  Mira  faciehat  Dominus,  sed  lunc  mori 
non  dedignatus  est.  Et  vero  quia  multls  videtur 
Joannem  saltem  per  scripturas  prophetarum  scivisse 
novissime  Cbrislum  moriturum,  legamus  et  ila. 
Quomodo  Dominus  Lazaro :  c  Ubi  esl  positus,  > 
dixit,  sic  Joannes  inteiTogat  Christum,  uullo  roodo 
sibi,  sed  discipulis.  Interrogatio  quoque  sic  inteiligi 
poiest:  Tu  es  quem  lex  venturum  praedixit,  an  aiius 
Christus  exspectabitur  ?  Respondet  autem  Domiuus 
factis  poUus  quam  dictis.  Utique  visa  miracula  ple- 
mim  testimonium  dant  quod  sit  Filius  Dei.  Hrec 
enim  ante  Evangelium  vel  rara  vel  nulia  fuerunt. 
Unus  Tobias  oculos  recepit,  et  h»c  fuit  angeli,  non 

G  hominis  medicina.  Elias  mortuum  suscitavit,  ipse 
Umeo  rogavit  el  flevit.  Hic  jussil.  Eiiseus  lepro- 
sum  mundari  fecit,  non  tamen  ibi  valuit  praecepti 
aucloriUs,  sed  ministerii  figura.  Addit  post  supra- 
dicta  de  cruce  et  obitu  el  sepultura,  quod  est  pleni- 
tudo  fidei.  Nullum  enim  majus  est  testimoniuoi 
quam  toto  se  unum  obtulisse  pro  mundo.  Hoc  solo 
plcue  Dominus  declaratur.  Sic  etiam  a  Joanne  de- 
claratus  cst  :  c  Ecce  agnus  Dei»  ecce  qui  tollit 
peccata  mundi  (Joan.  i).  > 

c  Illisautem  abeuntibuscoepitdicere  de  Joannead 
turbas  :Quidexistisindesertumvidcre?>  (Matth.xi.) 
Arundinem  venio  moveri.  Quia  turba  circumstans 
interrogationis  mysterium  nesciebat,  etputabatJoan- 

l^  nem  dubitaredeChristo,  ut  inielligeret  Joannem  non 
sibi,  sed  discipulis  suis  inlerrogasse,  inquit  istud  ad 
laudem  Joannis.  Per  arundinem  designat  animum 
cogitatione  Dei  vacuum,  et  ad  immundorum  spirl- 
tuum  flatum  vagantem,quem  non  habebat  Joannes, 
quia  nec  prosperis  erigebatur  nec  adversis  inclinari 
noverat.  Sequitur  : 

c  Sedquidexistis  videre?hominem  moUibusvestl- 
mentis  indutum?  Ecce  qui  in  v^ste  prctiosa  sunt  el 
deliciis  in  domibus  regum  sunt.  >  (ibid.)  (Hieeohi- 
Mrs.)  Unde  vana  gloriaductus|lucraquaerit,  pro  dapir- 
bus  vel  vestibus  qui  locustisvivit,  etpilis  camelorum 
induitur.  Hicnotandumquod  rigida  vita  et  praedica- 
tio  declinare  debent  mollium  palaiia  quae  frequen- 
tantmoIIibusinduli,aduIantes,  qui  ponunt  pulvinar 
ria  sub  cubitu,qui  vitam  peccantium  paipant,  non  pun- 
gunt,  ut  velsic  aliqiiid  venerentur.  'Geecobius  in  hmi- 


7SI 


WERNERI  ABBATIS  S.  BLASII 


m 


/ia.)<Nemoeii8Uiiiet  in  studiopreliosanifnvestium  a  quiait:  <  Labia  saeerdotum  euttoclient  seientiaa 


peccaturo  non  deesse.  >  Unde  Petrus  apostolus  in  epi- 
stola  sua  ad  feminas:  <  Non  in  veste  pretiosa  (i  Petr»  i).  > 
<  Sed  quid  existis videre?  Propbetam  ?  Utique  dico  vo- 
bis  et  plus  quam  prophetam.  i  (Matth^  xi.)  In  hoc  est 
Joannes  plus  quam  propheta,  quod  digito  monstravit 
quem  caeteri  venlurum  predixerant.  (Hilabuis.)  Illa 
duo,  $ed,  led,  leguntur  pro  et.  Mystice.  Lex  peccatis 
popuH  juncta  et  pectoribus  peccatorum  quasi 
carceribus  iuce  vacuitatis  inclusa  lenebntur,  ne 
per  eam  Gbristus  intelligi  posset.  (Ambrosids.)  Mit- 
4it  ergo  discipulos  ad  Evangelium  contuendum,  ut 
guppiementum  consequantur,  iiuia  plenitudo  legis  est 
Christus.  Cumque  plerumquc  nutaret  veritas  sine 
factis,«fides  plenissima  geslorum  testificationibus 


et  legem  requirent  ex  ore  ejus,  quia  nngelusDomiiii 
exercituura  est  (Malach,  ii).  >  Sed  hujus  altitu- 
dinem  nominis  etiam  vos  si  vultis  potestis  mereri. 
Nam  unusquisque  vestrum  inquantum  &ufficit,in- 
quantum  gratiam  supernae  aspiralionis  accepit,  si  i 
praviiate  proximum  revocat,  si  exhortari  ad  bene 
operandum  curat,  si  aetemum  regnum  vel  supplicinm 
erranti  denuntiat,  cum  veroa  sanctae  exhorutio- 
nis  impcndit,  profecto  angelus  existit.  Et  nemo  di- 
cat:  Admonere  non  sufficio,  exhortari  idoneus 
non  sum.  Quantum  potes  exhibe,  ne  male  servaodo 
quod  acceperis  in  tormentis  exigaris.  Scimus  eniin 
quod  in  tabernaculo  non  solum  pliialam,  sed  pne- 
cipiente  Domino  eliam  cyaihi  facli  sunt  (Exod,  xiv). 


«xhibetur.  (Gregorius.J   Joannes   non  fuit  molli- b  Per  phialas  quippedoctrina  exuberans.  Per  cyalbos 

vero  parva  atque  angusta  scientia  designatar.  Aliut 
doctrina  verilatis  plenus  audienlium  mentes  inebriat. 
Per  bocergo  quod  dicit,  profecto  pbialam  porrigit. 
Alius  exponere  quod  sentit  valet.  Sed  qaia  utruni- 
que  denuutiat  profeclo  per  citatum  praebet.  in  Dei 
ergo  tabernaculo,  id  est  in  sancta  Ecclesia,  posili, 
si  per  doctrinae  sapientiam  ministrare  pbialas  mi- 
nime  potestis,  in  quantum  pro  divina  largilate  saf- 
iicitis,  proximis  vestris  bont  verbi  cjatbos  date,  ot 
quantum  vos  profecisse  pensatis,  etiam  alios  Ua- 
here  vobiscum  satagite.  In  via  Dei  babere  socios  de- 
siderate. 


bus  vestitus,  quia  vitam  peccantium  non  blandi- 
mentis  fovit,  sed  aspere  increpavit.  Unde  Salo- 
mon :  i  Yerba  sapientum  quasi  stimuli  et  sicut  clavi 
in  ahum  defixi  (Eccle,  xii).  > 

i  Uic  est  enim  de  quo  scriptam  est  :  Ecce  mitto 
augeium  meum  ante  facierotuamqui  praeparabitviam 
tuam  ante  te  (Matth.  xi).  >  (GREcnRics.)  Quod  enim 
firraece  angeius,  hoc  Latine  nuntius  dicitur.  Recte 
«rgo  quinuntiare  supernum  judicem  mittiturangelus 
vocatur,  ut  dignitatem  servet  in  nomine  quam  explet 
in  operatione  :  altum  quippe  nomen  est,  sed  si  vila 
inferior  non  est.  Omnes  itaque  qui  sacerdotii  no- 
ir.ine  censentur  angeli  vocantur,  propheta  atteslante 


SERMO  DE  ADVENTU  DOMINl. 


c  Dicite  pusillanimis :  Confortamini.  Ecce  Deus 
noster  venlet ,  et  salvabit  nos.  Tunc  aperientur 
oculi  caecorum  et  aures  surdorum  patebunt  et 
saliet  sicut  cervus  claudus,  et  aperta  erit  lingua 
mutorum  (/sa.  xxxv).i  Anteadventum  Domini,  fra- 
trescharissimi,  in  tanta  caligine  totum  genus  hu- 
manum  involvebatur,  quod  neque  Deum  cognosce- 
bant,  neque  verba  ejusaudire  volebant,  nequebene 
operabantur,  neque  peccata  sua  confitebantur.  Cum- 
que  mullis  animae  infirmitatibus  detinerentur,  pla- 
cuit  summo  medico  eos  visitare,  et  suis  medicinis 
eos  relevare ;  sed  notat  eos  Isaias  propheta  in  qua- 
tuor  languoribus  speciaiiter  laborare :  cseci  enim 
erant,  et  surdi,  et  claudi,  et  muti.  Cuinque  aegritu- 
diues  eorum  sanare  veiiet,  ne  miseri  desperarent» 
voluit  eis  suum  adventum  praenuntiare,  voiuitque 
eos  confortationilHis  suis  consoiare. 

Taitis  scire  qui  sint  legati  ?  Isaias  et  alii  propbe- 
t».  Audite  ergo  quam  consolationem  injunxit  lega- 
lis:  Tos  ministri  mei,Hiicite  miseris  populis  qui  ja- 
oent  in  doloribus,  qui  desperant  in  infirmitatibus : 
c  Opusillanimes,  confortamini,  quia  ecce  Deus  nos- 
ter  veniet.  Ecce  medicina  nostra,  ecce  salus  nos- 
tra  veniet,  et  salvabit  nos.  Eas  infirmitates  quibus 
suljacetis  sanabit,  quia  tunc  apericntur  ocali  c^o- 


C  rum,  >  etc.  Caeci  erant,  quia  Deum  ignorabant.  Sardi 
erant,  quia  verba  Dei  negligebant;  claudi,  quia 
non  recte  per  bonaoperaincedebant;  muti  quiapee- 
cata  sua  tacebant.  Haec  surditas  et  capcitas,  et  aiia 
quae  sequuntur  a  primo  homine  initium  sumpsere. 
Adam  enim  in  primo  pnccepto  a  Deo  sibi  iujuncto 
surduseffectusest.Cum  enimdictumestei(Gen.  iii) : 
c  In  quacumque  die  de  ligno  scientiae  boni  et  mali 
comederis,  morte  morieriSy  i  non  audisse  visat 
est  c  morte  morieris.  i  Sed  cum  non  fuit  observator 
mandati,  caecus  fuit  cum  verbadiaboli  non  intellexit 
dicentis  :c  Eritissicutdii  (ihxd.),%  Cum  putaretur,vide- 
licet  se  fieri  Deum,  excaecatum  jam  gerebat  animum, 
quod  deinceps  sibi  improperavit  Dominas  dioens : 
c  Ecce  Adam  quasi  uiiusex  nobis  factus  est  (t^i<<.),» 

D  quasi  dicens  deridendo  :  Ecce  Adam  qai  puta- 
vitse  futurum  Deum,  modo  invenit  se  miserum; 
faclus  quasi  unus  ex  nobis,  id  est  similis  Patri  el 
Filio  et  Spiritui  sancto  tactus  est  Deus,  sob  iro^ 
nia  dictum  est,  quasi  aliter  se  invenit  quam  pota* 
vit.  Ciaudicavit  etiam  Adam,  quia  cum  coepil  ince- 
dere,  pravo  incessit  gressu,  vulneratus  acoleo  ^- 
nenosi  serpentis,  et  sic  maie  operando  claudioiTtc. 
Primum  quoque  quod  legitur  fecisse  peccatttm,  boe 
est  claudicare.  Duos  pedet  debet  habere  home  .A* 


755  DEFLORATiONES  »S.  PATRUM.  —  LIB.  L  754 

lecUoneni  Dei  eC  proximi.  Qui  altera  iilarum  caret,  A  eo  velut  organo,  movenique  ejus  naturam  eo  m^do 

quianimium     quo  niovet  itie  serpens,  et  moveri   iila   potuit 


daudus  esi,  Adam  ergo  daudicavit 
ttxorem  diiexit,  cum  ab  amore  Dei  se  flexit.  Deum 
non  dilexit,  cojus  mandata  neglexit.  Uxoris  amo« 
rem  Dei  amori  praetulit,  dum  lil)entius  uxoris  quam 
Dei  obedivit  voluntati  (Augcstihvs.)  Nam  postea- 
quam  de  ligno  prohibito  seducta  muliere  manducavit, 
eique  dedit  ut  simulederent,  noluiteamcontristariy 
quam  credel)at  posse  sine  suo  solatio  contabescere, 
si  ab  ejus  alienaretur  anirao,  etomnino  ilia  inle- 
rire  discordia,  non  qoidim  carnis  victus  concu-* 
pisceutia,  qucc  nondum  senscrat,  sed  amicabili  qua- 
dam  bencvoieutia ,  qua  plerumque  lit  ut  ofTen- 
datur  Dcus,  ne  bonio  ex  amico  fiat  inimicus. 
Ergo  alio  modo  quodam,  etiam  ipse  deceptus  est, 


iila  potuit  ad 
exprimendos  verborum  sonos,  et  signa  corporalit 
per  quae  muiier  suadentis  inteiligeret  voluntateni.  >- 
Non  itaque  serpens  verborum  sonos  intelligebat, 
qux  ex  ilio  iicbant  ad  mulierem,  quandoquidem^ 
nec  ipsi  homines  quorum  rationalis  natura  est*, 
cum  daemon  in  eis  loquitur  ea  passione  cui  exorcisla 
requiritur ,  sciunt  quid  loquantur.  Adam  itaque,  ut 
praelibavimus,  quia  libentius  uxoris  persuasioniobe^ 
divit  quaro  Dei  voluniati,  ideo  claadicavit.  NutOft 
quoque  fuit  in  confessione  peccali,  quia  non  solum 
non  confessus  est  peccatum,  sed  etiam  excusare 
coepitmalefactum  dicens  :  c  Mulier  quam  dedisti  mihl 
sociam  de  ligno  dedit  mihi,  ct  comedi  {Gen,  iii).  > 


sed  dolo  illo  serpentino  quo  mulier  seducta  est,  '^  Cum  ergo  ait  c  muiier,  quam  dedisti  mibi  sociam,  > 


nullo  modo  illum  arbitror  potuisse  seduci  (Adgusti- 
Mos  lib.  super  Gen.  ad  litteram  c,  27).  c  Seducta 
enim  erat  ilia  primo  per  serpentem  deinde  vir  per 
feminam.  Diabolus  autcin  locutus  in  serpente,  utens 
Hic  divitiatur  sermo,  si  placeL 
Audistis,  fratrcs,  quomodo  Adam  surdus,  mutus, 
csecus,  et  claudus  effeclus  est.  In  h%c  eadem  vitia 
genus  bumanum  involutum  erat,  antequam  Christus 
in  mundum  venisset.  Adeo  enim  excaecati  eraut, 
quia  idola  coluerunt.  Unde  Apostolus :  c  Evauue- 
runt  in  cogitationibus  suis,  et  obscuralum  est  cor 
eorum  insipiens.  Et  quia  non  probaverunt  Deum 
liabere  in  notitia,  tradidit  illos  Deus  in  reprobum 


in  mulierem  conv^rtit  culpam,  et  Deum  etiam  in<« 
famare  voluit  in  hoc  verbo,  c  quam  dedisti  mi- 
bi.  > 


num,  cum  corda  eorum  ad.vlam  coeiestls  patri»  di-- 
rexiL  Corda  diriguntur,  cum  neque  ad  dexteram  ne- 
que  ad  sinistram  divertuntur.  Dcxtera  est  miseri- 
cordia  Dei,  sinistra  vero  desperatio.  Unde  aitfsaias. 
c  Haec  via,  ambulate  in  ea,  neque  addexteram  neque 
ad  sinistram  declinantes  (ha.  xxx).  >  Judas  eldia^' 
bolus  qui  desperaverunt,  ad  sinistram  declinave- 
runt.  Origenes  qnoque  qui  nimium  confidendo  iu 
sensum   {Rom,  i).   i  Surdi  erant  juxta  hoc  quod  q  misericordia  Dei  praedicavit  diabolum  salvandum  et 

soivendum  post  mille  annos,  et  nimis  ad  dexteram 
declinavit.  Itaque  medius  callis  sequendus  est,  ut 
neque  desperent  homines,  neque  confidentes  in  mi* 
sericordia  licenter  peccent.  Hujusreiflguraest,quod 
arca  foederis  cum  reduceretur  de  regno  Philisthino- 
rum  in  locum  suum,vaccaeduai  ducebanl  inplaustro 
per  directam  viam  quae  non  declinabant  neque  ad 
dexteram  neque  ad  sinistram  (/  Reg,  vi).  Arca  est, 
Eccdesia.  Duae  vaccae  praedicatores  gentiiium  et 
Judaeorum,  quo  alios  lacte  suo  pascunt  et  alios  ad 
Ecclesiam  ducunt.  Ideo  David  ait :  c  Bene  pladtum 
est  Domino  super  timentes  eum,  et  in  eis  quo  spe- 
rant  super  misericordiaejus  (P<a/.  cxtvi).  >  Utrum- 
que  posuit  et  spem  et  tiinorem.  Spes  sine  timore 


Isaias  ait:  c  Incrassatuin  est  cor  populi  hujus,  et 
auribus  graviter  audierunt.  Cor  et  oculos  suos  clau- 
seruut  ne  quando  oculis  vidcant,  et  auribus  audiant 
(/sa.  vi).  I  Claudicaverunt  male  operando,  juxta 
iilud  omnes  dedinaverunl,  ctc.  Et  iterum  :  «  Filii 
aUeiii  mcntiti  suut  mihi,  i  etc.  {PsaL  xvii).  Muli 
6iiDt  facti  tacendo  peccata,  juxla  hoc  quod  David 
^e  se  ait :  Quoniam  tacui  ct  inveteravcrunt  ossa 
mea  (Psal,  xxxi).  •  Haec  omuia,  fratrcs  charissimi, 
sanavit  medicus  coclestis.  CoDCOs  illumiuavit,  cum 
aperuit  sensus  hominum,  ut  intelligerent  Scriptu- 
ras,  et  pairem  suum  annuiitiavit  mundo,  juxta  hoe 
quod  ait  ipse :  c  Pater,  manifestavi  noinen  tuum 
hominibus    {Joan,   xvii).  »  £t    quia    prius    erat 


iii     mundo,     et    mundus     eum     non    cognovit.  D  praesumptio  cst.  Timor  sine  spe  desperatio  est.  Ti- 

mor  aufert  in  misericordla  securitatem,  ne  nimit^ 
adhaereal  dextrae.  Dehacrecta  via  ait  Joannes :  c  Pa- 
rate  viam  Domino  i  ctc.  {Matih.  iv).  Sed  in  hac  recta 
via  saliendum  est.  Unde  dicitur  :  c  Et  saliel  sicut 
cervus  claudus.  >  Sunt  duo  genera  cervorum,  unum 
quod  dum  inv(merit  serpentem  in  caverna  ubi  lati- 
tat,  cum  se  gravatos  infirmilate  prsesenserunt,  spi- 
ritu  nariuni  eos  extrahunt  de  cavernis,  et  egredien- 
tes  percutiunt  collum  hinc  inde  jactando  occidunt. 
Deinde  propier  tumorem  ex  pernicie  veneni  currens 
ad  aquas  purissimas  ex  potu  illarum  venenum  evo- 
mit,  ac  sic  pilos  amiltit,  et  cornua  abjicit.  Iste  ccr- 
viis  figuram  poenitenlium  tenet.  Qui  dum  constrin-^ 
guntur  intriusecus  conscientiapeccatorumcaduAtatb 


Hxc  est  illuminatio  quam  poslulat  David  di- 
cens :  c  Illumina  oculos  meos,  ne  unquam  obdor- 
miani  in  morte,  >  elc.  {ha.  xii.)  Aures  apcruil,cum 
clamavit :  Qui  liabet  aiires  audiendi  audiat  {Matth. 
xi).  »  Et  gentilis  populus  habuit  aures  apei  tas,  cum 
praedicatioueni  ejus  libenter  suscepit,  juxta  quod 
ipse  per  David  ait :  c  Populus  quem  non  cognovi 
servivit  mibi,  >  clc,  {P$aL  xvi).  Haec  sunt  illa  duo 
qo2e  propheta  promisit  cum  ait :  c  Tuitc  nperienlur 
ociili  caecorum :  et  aures  surdorum  patebunt  {ha,. 
XXXV).  >  Sequitur : 

€  Et  saliet  sicut  cervus  claudus  {ibid.),  >  Claudi 
eraat^  ul  diximus,  quia  recte  non  incedebant,  ope- 
ribum  boni3  nonvacantei.  Sed  direxit  gressus  homi< 


755  WERNERI  ABBATIS  S.  BLASII  7M 

fontes,  id  esl  ad  doctrinam  Scripluraruni.  Hi  quo-  A  est  ut  et  de  secundo  ejus  adventu    aliqua  profen- 

que  foris  projiciunt  quia  segregantur  per  poenit^n- 

tiam  a  corpore  et  sanguine  Ciiristi  usque  duni  re- 

cipiuntur  per  reconciliationem  sacerdotis.  Aliud  ge- 

nuscervorum,si  invenerit  serpcnlem,occideteum,et 

post  victoriam  petit  monies  ubi  inveniat  pabulum, 

Sic  et   unusquisque  dum  senserit  diabolum  in  se, 

vel  in  alios  vencna  male  persuasionis  infusa,  cum 

virtvte  Domini  eum  intcrficere,  id  est  a  se  projicere 

studeat,  veniatque  ad  montem,  id  est  Christum  pa- 

bulum  quaerat  ne  omnino  deficiat. 

(AuGusTiNus.)  Cervi  quoquc  quando  in  agmine 
suo  ambulant,  ve)  quando  natando  alias  terra- 
ruro  partes  petunt,  onera  capitum  svorum  sup^^ 
inyicem  poncre  sqlent ,   ita    ut   unus  praecedat, 


mus. 

OIVISIO  SERMOiClS. 

Omnis  Ecclesia  Dei  tenet  in  confessione  et  ia 
professione  Christum  de  coelo  esse  venturum  ad  ri- 
vos  et  mortuos  judicandos,ut  alt  bealus  Augusti- 
nus.  Ilunc  divini  judicii  ultimum  diem  dicimns, 
id  est  novissimum  U^mpus.  Nam  per  quot  dies  fulu- 
rum  judicium  testatur  ,  incertum  est.  Cliristiis  Dei 
Filius  finilo  mundi  termino,  in  ea  corporis  forma 
qua  ascendit  coelos,  ad  judicium  cum  sanctis  omni- 
bus  veniet.  IIIo  enim  de  coelis  ad  judicium  venicn- 
te,  virlutes  coelorum  movebunlur,  et  tunc  parcbit 
signum  Filii  hominis  in  cgelo.  Et  tunc  plangent  om- 
nes  tribus   terrae   et  videbunt  Filium  ho;ninisTC- 


et  sequantur  qui    super    eum   capita   ponunt  et  g  nientem  in  nubibuicoelicum  virtute  multa,  elmillct 


supra  illos  alii  cpnsequentes,  et  deinde  alii  donec 
agmen  finiat.  Ule  autem  unus  qui  pondus  capitis 
in  primatu  portabat ,  fatigalus  redit  ad  poste- 
riora  ut  alter  ei  succedat  qui  porttt  quod  por- 
tabat,  atquc  ille  fatigationem  suain  recreat,  po- 
Bito  capite,  sicut  et  cxteri  ppnebant.  Ita  vicissim 
portando  quod  grave  est,  et  viam  peragunt  et  invi- 
cem  non  doserunt.  Itaque  spiritales  magistri  cervi 
^Tcl  cerv»  vocati  sunt,  sicut  per  Jeremiam  de  do- 
ctoribus  genitos  filios  incaute  deserentibus  dicitur. 
<  Cerva  in  agro  peperit,  et  reliquit  (Jerem.  xiv).  » 
Apostoli  magistri  dum  labentia  hujus  temporalitatis 
inomenta,  quasi  quaedam  flumina  transeunt,  compa- 
ticntes  charitate,  onera  sua   sibi  invicem  superpo- 


angelos  suos  cum  tuba  ct  voce  magna  et  congrega- 
bunt  electos  a  quatuor  yenlis  a  summis  coeloruiQ 
usque  ad  terminos  eorum  (MaUh,  xxiv).  Ignis  anle 
eum  praecedens  ardebit  et  in  circuitu  ^jus.  tempcr 
slas  valid?  (Psal,  xlix)  ;  quia  idem  qui  aliquamJo 
venit  ut  judicarctur  occultus,  tunc  veiiict  ut  omocs 
judicet  manifestus.  Congregatis  ergo  omnibus  san- 
ctis  suis  dc  coelo  est  desccnsurus,  et  tremeodus 
valde,  alque  pavendus  adveniet  in  die  exaroinis  sui, 
qur.ndo  cum  angelis  et  arcbangelis,  ihronis  et  do- 
miiialionibus  caeterisque  virlutibus,  coelis  quoque 
ac  terris  ardentibus  cunctis  in  syi  obsec^nii  terrore 
commotis  visus  fuerit  in  gratia  maje^latis.  $ed  vi« 
dendum  est  quomodo  Christus  cum  criice  sua  ve* 


nunty  quia  cauta  observatione  cusl^odiunt  id  quod  ^  niat  secundum  hoc  quod  dicium  est :  Et  tunc  pare-, 

ficriptura  est :  i  Invicem  onera  portate,  et  sic  adim- 

i  plebitis  legem  Christi  {Ga[,  vi).  >  Cervus,  cum  ve- 

tiit  ad  loca  spinosa  et  lutosa,  saliendo  transilii.  Si- 

militer,  o  peccaitor,  si  occurrerit  tibi  amor  divitia- 

rum,  qui  pungit  sollicitudine ;  si  lutum  iuxuriue  vel 

alicujus  volopUtis  fetidae,  transilito  mente.  Cervus 

deserit  valles  et  ascendit  in  montes,  ita  tu  desere 

terrena  et  pete  coelestia.  Inde  ait  Dominus  per  Da  - 

Tid  :  €  Qui  perfecit  pedes  meos  tanquam  cervorum,  > 

etc.   {PsaL  xvii.)  Cervus  senescens  devorat  ser- 

penlem  et  tunc  prae  nimio  ardore  curt it  ad  fontem. 

Post  cujus  potum  deponit  veterem  pellem  ct  cornua 

et  reviviscit.  Sic,  et  tu  peccator,  ocdde  serpentes 


bit  signum  Filii  hominis  in  coelo.  >  Joannes  Chry- 
sostomus  dc  hac  quaestione  sic  diffinit  dicens  :  c  Si 
dixcrint :  Ecce  in  promptunriis  cst  Christus,  eoce 
in  solitudine,  nolite  crcdere  (Matlh.  xxiv).  i  De 
secunda  prsescntia  gloriae  Christi.  Hoc  dicitar  pro- 
pter  pseudochristos  et  falsos  prophetas,  et  proptcr 
Antichristum,  oe  ajquis  errore  praevi^ntus  in  falsum 
incidal  Christum,quando  Christi  salvatorisadYeutnm 
prseveniet  Antichristus.  Idco  praecavendum  est  sol- 
licite  ne  quis  pastorem,  id  est  Chrlstum  quaerens, 
hipum,  id  est  antichristum,  inveniat.  Ob  hoc  prae- 
dicitur  ibi.  Unde  dignoscas  veri  pastoris  adventum, 
hoQ  dedit  signum.  Hoc  enim  fuit  voluntas  ejus,  ut 


t!t  curre  ad  fontem,  id  est  Christum,  el  depone  ve-  r^  primus  adventus  ejus  latenter  fieret  et  qiiaereret 


terem  bominem,  idest  superbiam,utdicas  cum  Da- 
vid :  «  Quemadmodum  cer^'us  desiderat  ad  fontes 
aquarum  >  etc.  (Psal,  xli.)  Sequitur  :  c  Et  aperta 
erit  lingua  mutorum.  Cum  enim  clamavit  Christus; 
Agite  poenitentiam,  i  etc.  (Matth,  iv.)  qni  prius  eru- 
bcscebant  confiteri  peccata  sua  tuuc  penituerunt 
et  confessione  peccata  sua  detexerunt.  Clamavit  ve- 
iiiam  Maria,  quae  prius  muta  erat.  Clamavit  latro 
vcniam  in  cruce  qui  prius  tacebat  peccata.  Ecce 
muta  locuta  est ;  et  ecce  mutus  locutus  est.  Osten- 
(limus  quid  utilitatis  primus  adventus  summi  me- 
Uici  inundo  contulit.  Completa  est  prophetia  :  venit 
inedicus  ;  aegrotos  curavit.  Yerum  quia  de  primo 
adventu    Christi  quaedam  protulimus,    congruum 


quod  perieral.  Secundus  vero  adventus  nonila,sed| 
simpliciter  att :  c  Quemadmodum,»  inquit,  c  fulgur 
exiens  ab  oriente  apparet  in  occidentc,  ita  erit  ad- 
ventus  Filil  hominis  (tHc/.).  i  Subito  enimomni- 
bus  apparebit,  nec  indigens  quisque  interrogare  sive 
bic  sive  iliic  est  Christus.  Quemadroodum  enim  cum 
fulgur  emicuerit,  non  egemus  inquirere  si  facta  sit 
coruscatio,  ita  cum  revelatio  praesentiae  ejus  cfiul- 
serit,  non  indigemus  interrogare  an  veneric 
Christus.  Sed  quod  qnaeritur  si  cum  cruce  ve- 
nerit?  De  hoc  subsequentia  videantur. 

c  Tunc,  iuquit,  quando  venturus  erit  Cbnstjis  sol 
obscurabitur,  el  luna  non  dabit  lumen  suum  (itid.)* 
Tanta  enim  erit  eminentia  splendoris  in  CbrislOy  ui 


7!57  DEFLORATIONES  SS. 

eliam  clarissima  lumiisarla  coeli  prx  fulgore  divini  A 
luminis  abscondantur.  Tunc  vero  stellae  cadent, 
(juaDdo  apparuerit  signum  Filii  hominis  in  coelo. 
Considerasti  quanta  sit  virtus  signi,  hoc  cst  crucis. 
Sol  obscurabitur  et  luna  non  dabit  lumen  suum  : 
crux  vero  fulgebit,  et  obscuratis  luminibus  coeli, 
(Ulapsisque  sideribus,  sola  radiabit,  ut  dicas  quo- 
niam  crux  lunse  et  soli  praeclarior  est.  Quorum 
splendorem  divino  illustrala  fuigore  suporabit ,  et 
quemadmodum  ingrediente  rege  in  civitatcm  excr- 
citus  antecedit  praeferens  signa  alque  vexilla  regalia 
el  habitum  prseparationis  armisonae  annuntiat  re- 
gis  introitum,  ila  Domino  desceudcnte  de  co&lis  pne- 
cedit  exercil:is  angelorum  el  archangclorum  qui 


PATRUM.  —  LIB.  L  tSS 

signuin  illud  ac  triumphale  vexillum  sui)limibui 
humeris  praeferentes,  fdivini  regis  coelesiis  ingres- 
sum  trementibus  nuntiabunt.  i  Item  idem  doctor.: 
•  Sed  quare  crux  apparebit  lunc»  ct  quam  ob 
causam  in  cjus  praelatu  Dominus  advenict  ?  Ratio 
perspicua  csl,  ut  agnosoant  consilium  iniquilatis 
suae  qui  Dominum  majeslalis  crucirixerunt.  Pcr  hoic 
enim  signum  imprudens  JuJxorum  redarguitur 
impietas,  quoniam  propter  boc  ipsum  habentcs^ru- 
cem,  veniet,  juxta  Evangelium,  quia  tunc  plangent 
omncs  tribus  tcrrae,  et  videntes  accusatorem  suum 
ipsani  scilicet  cruccm  et  ipsam  arguenten)  cogno- 
scunt  peccalum  suuni  sera;  et  frustra  fatebuatur 
impiam  caeciiatem 


DOMINICA  PROXIMA  ANTE  NATIVITATEM  DOMINI. 


I  Miserunt  Jud:ei  ab  Hierosolymis  sacerdotes  et 
levitas  a.l  eum,  ut  introgarent  eum.  Tu  quis  es  ? 
El  confessus  est  et  non  negavit.  Et  confessus  ost, 
quia  non  sum  ego  Christus,  etc.  (Joan.  i).  >  Con- 
fessus  cst  se  non  esse  Chrislum  ;  etiam  non  negavit 
quod  erat,  scilicet  sc  esse  praecursorem,  ut  scqucn- 
lia  determinant.  Hic  humilitas  Joannis  commcnda- 
tur.  Qni  duni  infirmjtatem  suam  humiliter  studuit 
agnoscerc,.  Dei  cclsitudinem  mcruit]  obtinere.  Mira 
c^citas  Judieorum !  Qui  cum  Joannem  crederent 
esse  Christum  credere  nolebant  ipsi  Joanni  atte- 
stanti  Christum  esse  Salvaiorem,  tot  signis  ac  vir- 
tutibus  approbalum : 

c  Et  intcrrogaverunt  eum.  Quid  crgo  ?  Elias  es 
tu?  El  dixit :  Non  sum.  Propheiaes tu? Etrespondit : 
Non(t6i(i.).>  (Gregorius.)  Dominusdixeratdiscipulis 
suis  :  c  Joannes  ipse  est  Elias  (Maitlu  xi),  i  quia 
ioannes  in  spiritu  erat  Elias  non  in  persona  ; 
cnim  quod  dicit  hic  se  non  esse  Eliam.  Ideo  Joannes 
negavit  se  esse  prophetam,  quia  plus  erat  quam 
prophota,  quod  alii  pronuntiaverant  ostendcns.  Ve) 
quia  nuntii  quaerere  inlendebant  an  esset  Elias  ct 
Eliseus,  in  quibus  /igura  baptismi  praecessit ,  vel 
alius  ex  antiquis  propbetis. 

f  Dixerunt  ergo  ei  :Quis  es  ut  responsum  dcmus 
his  qui  miserunt  uos  :  Ait.  Ego  vox  clamanlis  iu 
deserlo :  Parate  viam  Domini,  sicut  dixit  Isaias  pro- 
pheta  (ioan.  i).  >  Joannes  est  vox  in  quo  verbuin 
ionat,  oslensio,  et  prophetia,  et  lucerna  verbi  Dei 
(rxscnlis  in  Joanne,  per  quem  clamat,  praesentis  in 
carne  assumpta  cui  Johanncs  testimonium  perhibet, 
juxla  iilud  .  c  Paravi  luccrnamChristo  meo  (P$aL 
qxxxi).  I  Yiam  Domini  dirigit,  qui  veritatis  sermo- 
nem  humiliteraudit.  Yiam  Dominidirigit  qui  adprae- 
cepta  ejus  vitam  prsparat.  Unde  illud  :  c  Si  quis 
diligit  me  sermonem  meum  servabit  (Joan,  xiv).  > 
c  Et  qui  roissi  fuerant  erant  ex  Pharisa^is.  Et  in- 
lcrrogaverunt  eum.  Et  dixerunt  ei :  Quid  qrgo.  bapli- 
2as  si  tu  non  es  Cbristus  neque  Elias  neque  prophe- 
^a?  >  (Joan.  i.)  AudierantPhanssei  in  prophetis  Chri- 
^Vom  venturum  eibaptlzaiurum,  scientesetiam  Jorda- 


B  ncm  figuram  baptismi  gessisse,  eumqueEliam  •tEU'^ 
seum  in  iigura  baptismi  siccis  pedibus  transisse»  pu- 
tabant  et  uunc  eos  surrexisse  ad  baptizandum.  Quia 
ergo  Joannes  nuUum  de  his  dicit  se  esse,  iuterr 
rogant  qua  audacia  baptizet. 

(  Responditeis  Joannes  dicens  :  Ego  quidem  ba- 
ptizo  vos  aqua.in  poenileniiara.Qui  autem  post  ma 
venturus  est,  fortior  me  est;  cujus  non  sum  dignus 
calccamenta  portare.  Medius  autem  vestrum  sletit 
quem  vos  nescitis.  Ipse  vos  baptizabit  in  Spiritu  san* 
clo  etigni  (t6t(i.).i  (Ai;gi;stimus,Gregorius.)Ac  si  di- 
cat :  Non  imputelur  audaciae  quod  ago.  Baptizo  in 
aqua  in  poenitcntiam,  id  est  in  signum  poenitentia» 
purgantis  animas;lavocorpora,  el  usumbaptlzandji 
instiiuo,  parans  viam  fortiori  me,   cuju^  oalcea- 

^  mcnta  portare  non  sum  dignus..  Tanta  est  ejus 
excclientia ,  qu3e  supra  mcain  est  parvilatem.  In- 
ter  vos  autem  medius  est  qucm  prsedico  ,  sed  ue  • 
scitls  eum,  quia  ejus  humiUtate  non  abutimini. 
Ipse  baptizabit  in  Spiritu  sancto  et  igni,  hoc  esl  et 
purgalione  sancliiicatiouis  et  probatione  tribulatio- 
nis  ;  vel  in  Spiritu  sancto,  id  cst  in  igne,  quem  ve- 
nit  mittere  super  lerram.  (Beda.)  Spiritus  sanctu^ 
per  ignem  inteUigitur,  quae  et  corda  incendit  pev 
amorem  et  iUuminat  per  sapientiam.  Sunt  qai  ii^. 
exponunt.  In  Spiritu  sancto  in  praesenli;  in  igne, 
iu  futuro,  Sicut  enim  nunc  renascimur  ex  aqua  et 
Spiritu  sancto  in  remissionem  peccatorum,  ita  tuno 
de  levibus  peccatis  cuni  quibus  morimur  per  ignem 

Tv  purgatorium,  quasi  per  baptisinum,  raundabimur. 
Unde  Apostolus  uniuscujusque  opus  qualc  sit  ignls 
probabit  (/  Cor,  iii).>  Evangelista  Joannes  scripsit : 
i  Cujus  non  sum  dignus  ut  solvam  ejus  corrigiara: 
calceamenti  (ioan,  i),>  quod  ad  mysterium  spectat. 
Mos  apud  veteres  fuit  ut  si  quis  eam  quae  sibi  com- 
peteret  accipere  uxorem  nollet,  iile  ei  calceamentuin 
soiverct  qui  jure  propinquitatis  eam  sibi  desponsa* 
ret.  Christus  autem  sponsus  Eccicsiae  fuit,  ut  Joan* 
nes  ait  :  c  Qui  habet  sponsam  sponsus  est  (Joan. 
11 0.  >  Unde  Joiuin£S..  qui  Christus  esse  putaba^ 
tur,  rcctd  se  ind7gnam  esse  denuntiat  ad  solvendum^ 


759 


\VLitN£Rl  ABDATIS  S.  bLASII 


709 


«tMrriglam  ejus  calceamentf.  Quasi  dicat :  Ego  Re-  A  diiit  :  i  Consummalum   est  {Joan,  xi\),  >  onuia 


deroptoris  vestigia  denudare  non  valeo,  qnia  sponsi 
roinen  mibi  non  usurpo.  Yel  iia  :  Galceameuta  ex 
i^rtuis  animaiibus  Ount.  Dominus^vero  quasi  cai* 
ceatus  apparuit  postquam  carnem  assumpsit.  Hujus 
incarnationis  mysterium  nemo  unusquisque  ad  pie- 
jium  investigare  potuit.  Corrigia  calceamenti  est 
ligatura  tanti  mysterii.  Non  yalet  ergo  Joannes  ad 
plenum  corrigiam  solvere,  quae  incarnatiojiis  myste. 
rium  non  sufficit  investigare. 

<  CuJHS  Yentilal)rum  in  manu  sua.  Et  permun- 
dabit  aream  suam,  et  congregabit  triticum  suum 
in  horreum ,  paleas  autem  comburet  igni  inexslin- 
guibili(/oait.i).>  Yentilabri  opus  estab  infructuosis 
iructnosa  discernere^  Quod  in  manu  Domini  situm 


Yeteri  Testamenti  sacramenta  finem  accepisse,  et 
Novi  exordium  putant.  Commodius  autem  vid^uir 
ut  dicamus  baptismum  prius  per  Joannem ,  deinde 
per  Chri8tum,sive  per  discipulos  Ghristi,  aliquandia 
solum,  ne  a  consuetudine  abhorreretiu  usum  produ- 
ctum;  novissime  autem,  quandoin  universum  mun- 
dum  prasdicatores  baptizare  missi  sunt,  generaliler 
institutum.Yidentur  autcro  haee  tria  temporadistin- 
guenda :  Primum  enim  ante  baptismum  circurocisio 
sola  statum  habuit,  et  suscipiebatur  ad  justificalio- 
nem  sine  baptismo.  Novissime  autem  nunc  post 
circumcisionem  solus  baptismus  statum  babet,  et 
cciebratur  ad  saluten)  sinc  circumcisione.  Fait  au« 
tem  tempus  medium  quoddam ,  quando  et  eircuffl- 


indicat  arbitrium  potestatis  recondentis  triticuro,  id  B  cisio  et  baptismus  smul  concurrcrunt  :  pimom 


est  perfectos  fructus  credeiitium  in  horreis ;  paleas 
\ero,  id  esl  inf^uctuosam  hominum  inanitatem,  igne 
Judicii  concremantis.  Per  ventilabrum  discretio  justi 
eiiaminis,  per  aream  vero  praesens  Ecclesia  figura- 
tur.  Cujus  areae  purgatio  etiam  hunc  geritur ,  cum 
perversi  ob  manifesta  peccata  deEcciesiaejiciunturt 
-vel  post  mortem  diyina  districtione  damnantur. 
Inter  paleas  et  zizania  distat ,  quia  paleae  a  semine 
pnri  triticl  prodeunt ;  zizania  vero  a  diversa  ori- 
gine  procreantur.  Ergo  paleae  signiflcant  illos  qui 
fldei  mysteriis  imbuuntur,  sed  levitate  perfidix  ab 
electis  dissentiunt ;  zizania  illos  qui  opere  et  profes- 
gione  ab  electis  secernuntur.  Hi  ventilabro  hoc  non 
rerooveniur,  qui  Jam  judicati  sunt;  sed  p^le^etan- 
f  um  ventilantur.  ^ 

c  Multa  quidem  et  alia  exhortans  evangelizabs^t 
populo.  Hsec  in  Bethaoia  facta  sunt  traus  Jordanero, 
ubieratJoannesbaptizans  (t^id.).!  Bethania  villa  est 
in  secundo  abHelia  roilliarioin  latere  montisOiiveti, 
ubi  Salvator  Lazarus  suscitavit.  Bene  praecursor 
Domini  nostri  in  Bethania  dicitur  baptizasse.  Nam 
Bethania  domus  obedienticB  interpretatur,  ut  demon- 
fetret  per  obedientiam  fidei  omnes  ad  Ghristi  bapti- 
i>ma  dehere  pervenire. 

De  eo  quandp  ^cspennt  homine$  obUgari  praiceptp 
percipiendi  baptisma. 

Quaeritur  quando  institutum  sit  sacramenta  bapti- 

smf,  ex  quo  deincepslicitumlnonfuilillud  negligere, 


circumcisio,  ut  finiretur,  aliud»  id  est  baplismus, 
ut  confirmarctur.  Oportuit  eoiro  ut  et  iUa  qoae 
flniendaerant  nequaquam  subito  velprxcipitareDtur, 
sed  paulatiro,  et  quasi  cuni  quadaro  revereul,ia  di- 
mitterentur,  ut  ostenderentur  bona  fuisse  lempore 
&uo,  et  similiter  quae  incipienda  ei  ant  non  subito 
in  auctoritatem  as&umerentur,  sed  cum  mora  et 
gravitate  inchoarcnfi*r  ne  velut  aliena,  et  proptcr 
rem  aliunde  inducta  subito  putarentur.  Ilia  igiiur 
dimissa  sunt,  non  projecla,  id  e^t  ista  instituta  sunt, 
non  usurpala  :  ut  divini  consilii  auctoritas  ubique 
servaretur,  et  humana  causatio^  ne  divina  opcra 
reprehendere  auderet;  aniuveretur.  Quamvis.  ergo 
in  passione  Cbristi,  per  quaro  consumroata  suot 
omnia  ,  veteris  figurae  sialus  finem  :|icccpit ,  et  uovi 
constitutio  sacramenti  exordium,  turo  et  prius  aU- 
quanto  teropore  et  nova  inchoata  sunt  ad  consue- 
tudinem,  et  vetera  postmodum  aliquandiu  tolerata 
secundum  dispensationem.  Simililer  ergo  fueroot 
utraque tempore  illo»  sive  aniepassionem, sive posl, 
abeoquando  inchoata  sunt  noya,  donecrpostmodara 
yetera  sunt  interdicta.  Et  in  islo  roedio  tempore 
quod  fuit  baptisrous  cum  circunicisione  ab  inchoa- 
tione  sua  usque  ad  passioucm  Christiy  hoc  fuit  cir- 
cumcisio  curo  baptisroo,  post  passionem  Christi 
vsque  ad  Ulud  tempi|.s  qua  ipsa  circnmcisio  caepi^ 
prohiberi.  Sicut  enim  ante  passionem  ipsa  eirciifflr 
cisio  in  statu  suo  ad  remediuro  suscipiebatnr,  et 


quando  illud  suscipere  debituro  fuit.  Et  suht  quidem  D  tameu  tuiiq  etiam  baptismus  sine  periculo  salutis 


snper  hocdiversaeplurium  xstimationes.  Aiii  dicunt 
ex  eo  institutum  baptismuro  quod  Christus  Nicode- 
ino  nocte  ad  se  venienti  moduro  norae  regeneratio- 
iiis  insinuans  ait :  c  Nisi  quis  renatus  fuerit  ex  aqua 
et  Spiriiu  sancto,  non  potest  videre  re^num  Dei 
(Joan.  iii).  I  Alii  dicunt  institutionem  oaptismi 
ex  eo  incoepisse  quo  Christus  post  resurrec' 
tionem  suam  in  coelum  ascensurus  discipuios  ad 
praedicandum  misit,  tdiccns:  c  Ite  docete  omnes 
gentes  baptizantcsin  nomine  Patris,  et  Filii  et  Spi- 
ritus  sancti  (Matth.  xxviii).  >  Quidaro  institutionero 
baptisroi  ex  eo  coepissc  putantquod  Joannes  in  aqua 
baptizare  coepit,  praedicans  baptizaluniro  in  Spiri- 
luui  {Matth.  iii).  AHi  in  passioue  Chrisii,  qnando 


non  contemnebatur  ab  his  quibus  praedicabatur, 
i^a  post  passionem  baptismus,  quainvis  in  statu  suo 
suscipiebatur  ad  salutem,  ct  taroen  tunccircum- 
Cisio  sine  periculo  salutis  non  contemnebatur  ab 
bis  quibus  finis  ejus  nondum  roanifjestabatur.  Pust- 
quam  autem  dictum  est :  «  Si  circuincidimiiii,  Chri- 
stus  nobis  nihil  prodest  (Galat.  v),  >  jam  deiiicepi 
non  poterat  circumcisio  ad  sali^tem  percipi «  sicut 
prius,  postquam  dictum  fuerat  :  c  Mascaius  cu- 
jus  caro  praeputii  circumcisa  non  fneril,  perlbii 
anima  illa  de  populo  suo  (Geit.  xvii).  >  Non  potuit 
circumcisio  ab  bis  duntaxat  quibu»  injuncta  fueral 
sine  periculo  salutis  conteroni,  Rnrsum  queinad- 
moduro  in  prineipio  baptismus  a  Joanne  sec«nduia 


7Gi  DEFLOAATiONES  SS. 

solum  sacninieiituiu  Jabalur »  ul  bi  quL  baptizandi  A 
usum  non  noveraot  erudireutur,  sic  in  novissiino 
a  quibusdam   fideli\>us  circuracisio  dispensatorie 
secundum  solum  sacramentum  suscipiebatur ,  nc 
Iti  qui  circumcidi  consueverant  scandalizarentur. 

De  adventu  et  de  qualitate  penonas  judicU. 

I  Gum  venerit  Filius  bominis  in  gloria  sua,  et 

onines  angeli  cum  eo,  tunc  congregabuntur  anle  eum 

omnes  gentes  {Matth,  xxv).»  (Algustinus.)  £i  Judaei 

qnippe  qui  in  malitia  perseverantes,  in  illo  judicio 

puniendi  sunt,  sicut  aiibi  dictum  est  :  <  Videbunt 

in  quem  pupugerunt  (Joan,  xix).  >  Cum  enim  boni 

et  mali  visuri  sunt  judicem  vivorum  et  roortuorum, 

procul  dubio  enim  videre  mali  non  poterunt ,  nisi 

solam  formam  qua  fiiius  hominis  est ;  sed  tamen  in 

ciaritate  in  qua  judicabit,  et  -in  humiiitate  in  qna  ^ 

Judicatus  est.  Non  eniin  iterum  Gbristus  in  cruce  vi- 

dendus  est.  Gaiterum  illam  Dei  formam  in  quaaequa- 

lis  est  Patri ,  proeul  dubio  impii  non  videbunt.  Non 

enim  sunt  mundicordes  qui  beati ,  quoniam  ipsi 

Deumvidebupt?(ifa<<A,v,)|AIioquinsiFiliusDeijudex 

in  forma  in  qua  ^equalis  est  Patii ,  et  impiis  cuin 

jlidicaturus  est  apparebit ,  quid  est  quod  pro  magno 

dilectort  suo  poUicetur  dicens  :  c  Ego  diligam  eum, 

et  cstendam  meipsum  illi  {Iouh,  xiv).  i  Quapropter 

Filius  homiiiis  judicaturus  est,  nec  tainen  ex  hu 

mana  poteslate,  sed  ex  ea  qua  Filius  Dei  est.  Ita- 

que  utrumque  dici  potest :  et  Filius  hominis  judi- 

cabit,  et  nou  Fiiius  bomiuis  judicabit,  ut  verum 

sit   quod   ait :    c  Cum    venerit  Filius  bominis,  ^ 

tuuc   congregabuntur  ante  eum  o,m.ne^  gei^tes  > 

et  oon  Fiiius  hominis  judicabit,  ut  verum  sitquod 

ait  :  c  Ego  non  judico  (Joan,  i),  i  et :  c  Ego  iion 

quaero  gloriam  meam ,  est  qui  quaerat  et  judicet 

{ibid.).  Nam  secundum  hoc  quod  in  judicio  non 

forma  Dei ,  sed  forma  Fiiii  hominis  apparebit,  nec 

ipse  Pater  judic^bit :  secundum  hoe  enim  dictumest : 

Patcr  non  judicabit  quemquam,  sed  omne  j[udiciuin 

dedit  Filio.    Sccundum   aulem   quod  dictum  est  : 

4  Dedii  Paler  Fiiio  vitam  babere  in  scmetipso  (/ooii. 

v) :  I  non  utiquc  dicitur  :  Paternon  judicabit  quem- 

quani;  sedsecuiidum  bocquod  aequalemPater  genivt 

Filium,  judicabil  cum  illo.  S^cundum  hoc  ergo  di- 

ctuiu  est,  quod  in  judicio  non  forma  Dei,sed  forma 

fiiii  bominis  apparcbit.  Non  quiajudicabitqui  dedit  D 

oiDiie  judicium  Filio,  cum  de  illo  dical  Filius  .  c  Est 

qui  quaerat  et  judicet:  i  sed  ita  dictum  est  :  c  Pater 

iion  judicat  qucmquam,  sed  omne  judicium  dcdit 

Filio  »  :  ac  si  dicerct :  Patrem  Qem.o  videbit  in  ju- 

dicio  vivorum  et  mortuorum,  sed  omnes  Fiiium,  quia 

et  filius  bominis  est,  ut  possit  et  ab  impiis   videri, 

cuinetilli  videbunt,  inquempupugerunt.Omneergo 

dedit  judicium  Filio,  quia  judei;  in  forma  fiiii  hor 

ininisapparebit,  quae  forma  non  est  Patris»  sed 

FlJii,  nec  ea  Filii  in  qua  aequalis  est  Patri,  eed  in  qua 

miiior  est  Patre,  ut  sit  in  judicio  bonis  et  malis  con-. 

sjMcim.  Qoando  autem  judicem  videbunt  mali,  non 

eis   v-idebitur  bonus,  quia  non  ad  eura  gaudebunt 

^ord^^  §ed  tonc  ^iangent  se  omnes  tribus  terrx :  id 


PATRIM.  -  LIB.  I.  70$ 

est  uumero  utique  inalorum  oiunium  et  iuQdeliuni. 
Visio  illa  Filii  Iioiniiii&,  iiec  bouum  erit  impiis  qui 
mittcntur  in  ignem  aeternum,  nec  summum  bonum 
erit  justis.  Adbuc  enim  \ocat  cos  ad  regnum  quod 
eis  paratum  est  ab  initio  mundi.  Sicut  enim  iilis 
dicet  :  c  Ite  in  ignein  aelerniim  {Matth,  xxv)  >  :  sic 
justis  :  c  Venite ,  beiiedicti  Patris  mei »  possidete 
paratum  vobis  regnum  {ibid,),  >  £t  sicut  illi  ibunt 
in  combustionem  seternam,  sic  justi  in  vitam  aeter- 
nain.  Quid  est  autem  vita  aeterna  nisi  ut  recogno- 
scaiit  te ,  inquit,  unum  Deum  vivum ,  et  quem 
misisti  Jfesum  Gbristum  {Joan.  xvii)  :  sed  in  illa 
claritate,  de  qua  dicit  Patri  :  c  Quam  habui  apud 
te  priusquam  mundus  fieret  {ibid.),  i  Tunc  enim 
tradet  regnom  Deo  ei  Patri ,  ut  intret  scrvus  Lonus 
iu  gaudium  Domini  sui. 

PIVISIO  SEBHONIS. 

Nunc,  dilectissimi,  diem  mortis  nostrae  et  adven- 
tum  Domini  nostri  Jesu  Ghristi  et  terribile  ac  uie« 
tuendum  judicium  ejus  studeamus  jugiier  cogiiare. 
Ad  omnium  enim  peccatorum  vulnera  nulla  inve* 
niri  possunt  utiliora  remedia,  quam  ut  unusquisque  . 
cogitel  horam  illam,  quando  crit  de  boc  saeculo 
migraturus.  Quomodo  enim  potest  fieri  ut  aliquis 
graviapeccata  praesuniatsuscipere,quandose  inomeu* 
tis  singulis  credit  de  hac  luce  posse  migrare.  Sicut 
enim  et  Scriptura  dicit :  c  Memento,  fili,  quoniam  . 
mors  non  tardabit  {EccL  xiv)»!  el  iliud  :  c  Memeuto 
Bovissimorum  tuorum,  et  desines  inimicari  (Ec^ 
cti,  vii)^>  qui  euim  diligenter  attendit,  quaro  jdort 
erit  examlnatio  aute  tribunal  Ghristi ,  ubi  re- 
cepturusest  unusquisque  secundurooperasua,nonei 
poteroni  placere  peccata  vei  crimina  propria.  Cum 
eiiimante  illum  tremendum  judicemcongregataefue- 
rinl  omnes  gentes  {Matth.  xxiv),  quid  tunc  erit  in-^ 
JMStis,  et  adulteris,  ebriosis,  atque  raptoribus?  Fie- 
tus  oculorum  et  stridor  dentium,  cum  sanctoruni 
muUitudinem  ad  dexteram  regis,  et  ad  gloriam  so- 
gregatam,  peccatorum  populum  in  profiindum  tartari 
sine  uila  miserationis  ac  veniae  spe  dimersum«  re- 
cludi  se  in  tenebris  sois  a  beaia  sanctoruni  luce 
viderint,  et  in  profundum  inferni  descendere,  et 
super  se  u.rgentem  os  suum  puteum,  aeterna  suppli- 
ci^  ct  perpetuam  mortem  morituri  aspexerint.  Fro- 
stra  pauperis  qucm  in  hac  vita  despexit  peccator, 
inisericordiam  postulabit,  frustra  extremum  liazarl 
digilum,  quo  ardens  refrigeretur,  ardentibu&  kkbiia 
rogabit  appoiii,  cum  velit  miser  cum.  justorom  bu-. 
miiiumque  paoperum  laetari  glori;i,  qoos  vidit  durit, 
quondam  paupertatis  subjacujsse  laboiibus,  et  ill^ 
invita  qua  cum  vita  moriuntur  mala  portasse,  ne  ad; 
i]la  aetenia  mererenior  suppliciapervenire.  U  tergo  haef^ 
tam  dura,  et  tam  terribilia  ante  tribunal  aeterni  jor-. 
dicisaodire  non  mereamur,dum  adbuc  licet,etcun» 
Dei  adjutorio  in  potestate  nostra  est,  considercmus 
conscienliaanosKaSy  et  si  aliqua  crimina  vel  peccata 
capiialia,  nccdum  eleemosynis  et  orationibus  purgata 
in  nobis*  adboc  dominari  cognosciinus,  portupa 
poBuitcntwB,  devictis  peccalonim  fiuctibus,  Cbiis^ 


763 


WERiNERl  ABDATIS  S.  BLASII 


764 


gubernante  restinemus  intrare.  Et  si  quod  lu  navi-  A  Sed  forte  quando  generalitcr  omncs  ai>  )»(enlientiani 


cula  animae  nostne  multis  tempeslatibus  peecalo- 
rum,  aat  per  superbiam  fractum,  aut  per  avaritiam 
ruptum,  aut  per  luxuriam  resolutum  esse  cognosci- 
mus,  conponere  ipcl  reparare  bonis  operibus  festine- 
mus.  Studeamns  jugiter  vitiorum  exhaurire  sentinam. 
Non  enim  peccata  nocent  praeterita,  si  non  placent. 
Sicut  enim  nulii  justorum  sufllcil  justitia ,  si  noa 
perseveraverit  usque  in  (Inem,  ita  nulli  peccatorum 
nocere  poterit  iniquilas  sua,  si  autequam  de  corpore 
isto  discedat  ad  eleemosynarum  remedia,  vel  ad 
poenitcnlise  medicamenta  confugeril.  Sed  quia  quando 
vcl  qua  liora  debocsxculorapiamur,  scire  non  possu- 
mus,  sine  ulla  dilatione  vel  mora  de  sinistra  fugere 
festinemus  ad  dexteram.  Hoc  sanitati  credendum 


provocamus,  aliquis  inter  se  cogitat  diccns:E£9 
juvenis  homo  uxorem  habens,  quomodo  p«ssuia 
aut  capillos  minuere,  ant  habitum  rcligionis  assu- 
mere?  Nec  nos  boc  dicimus,  fratres  cbarissimi, 
noD  hoc  praedicamas,  ut  juvenes,  qui  conjuges  ha« 
bere  videntur,  habitum  magis  quam  roures  debcaui 
commutare.  Quod  emm  homini  uxorem  liabenli  no- 
cet,  si  se  voluerit  ad  opera  bona  vcl  honcsta  coa- 
vertere,si  peccatorum  suorum  vulnera  eleeroosynis, 
jejuniis,  et  orationibus  ad  sanitatem  pristinam  sta- 
deat  revocare.  Vera  enim  conversio  sine  vestiineD- 
torum  commutalione  sufficit  sibi.  Vestimenta  reli- 
giosa  sine  bonis  operibus  non  solum  reroediuni 
habere  non  poterunl,  sed  etiam  justuro  Dei  judi- 


cst,  non  xtali.  In  remedium  salutis  suse  semper  pa-  B  ciuin  sustinebunt .  Convertamur  ergo  ad  meliora, 

dum  in  nostra  suntpoleslate  remedia.Hic  exstingua- 
mus  mortem  moriendo  peccatis  :  hic  vitaro  vits 
merkis  acquiramus.  Per  Oominum  nostrum  Jesum 
Christum  Filium  Dci  unigenitum  qui  cum  ingeniio 
Patre  et  Spirilu  sa.ncto  vivit  et  regoal  Deus  per 
omnia  saecula  saecuiorum.  Amea. 


ratus  sit,  qui  vitse  su.'c  scmper  incertus  est,  quia 
qui  nos  sccuros  fecit  doccndo,  cPeccator  in  qua- 
cunque  die  conversus  fncrit,  omnes  iniqnilatcs  ejus 
oblivioni  trad«;ntur(£te(;/t.  xviii),>  ipseetiam  caulos 
csse  voluit  dicens  :  t  Nolite  tardarc  convcrti  aJ  Do- 
minum,  nec  diiferatis  de  die  in  diein  {Ecclu  v).  • 


IN  VIGILIA  NATIVITATIS  DOMINI. 

Sccundiira  Mallhffium. 


c  In  illo  tempore  :  Cum  esset  desponsata  maier 
Jesu  Maria  Joseph,  antequam  convenirent,  invenla 
est  in  utero  habens  df.  Spiritu    sancto  {Maiih,  i).  i 

Cuin  nativitatem  Domini  et  Salvatoris  nostrt  Jesu 
Christi  qua  xiernus  ante  saecula  Dci  Filius  honiiiiis 
ex  tenipore  IHius  apparuit,  Matthsus  evangelista, 
brevi  quidem  serinotie,  sed  ab  Abraham  usque  aJ 
Joseph  viriim  Mariae  perduxisset,  omnesque  coni- 
muni  humanae  conditionis  ordinc  genitos  simul  et 
generantcs  ostendisset,  mox  de  ipsa  locuturus 
quantum  ejus  generatio  a  c;eteris  dislaret  apcruit, 
quia  videlicet  caelcri  per  conjunctioncm  maris  et 
feminje  solilam,  ipse  autem  per  virginein,  ulpote 
Dci  Filius  nasccretur  in  muiidum.  Et  quidem  dcce- 
bat  omnimodic,  ut  cum  Deus  homo  propter  ho- 
roines  fieri  vellet,  non  ex  alia  quam  devirgine  nasce- 
rotur,  et  cum  virginem  generare  contingcret,  iion , 
alium  quam  quiDeus  esset  iilium  procurarct. 

cCum  esset,  inquit,  desponsata  mater  Jcsu  Maria 
Joseph,  antequam  convenirent,  inventa  cst  in  utero 
habens  de  Spiritu  sancto. »  Quo  ordine  vcl  in  qua 
civitaie  sit  celebrata  conceptio,  Lucas  evangelista 
suflicienter  exponii.  Sed  quia  vestr»  sanctitali  con- 
stat  esse  notissimum,  dicendum  paucis  de  his  erit 
quae  Matthxus  scrihit.  Notandum  in  primis  quia  in 
co  quod  ait  fantequam  convenirent»  verbo  conve- 
niendi  non  ipsum  concuhitum,  sed  nuptiaruin  quae 
pnecedere  solent  tempus,  insinuare  voluit  quando 
ea  quae  prius  dcsponsala  fiicrat  esse  conjux  incipit. 
Ergo  antcqnam  coiivcnirent  dicit  anle<iuam  nuptia- 
rum  solemnia  riic  celebrarent.  inv^qta  Q9t  in  juI^fo 


C  habens  de  Spiritu  sancto.  Siquidem  .memonto  or- 
dine,  poslea  convenerunt  quando  Josepb  ad  prae- 
ceptum  angeli  accepit  conjugem  suam;  sed  noa 
concubebant,  quia  sequitur  :  c  Et  non  coguoscebat 
eam.  > 

c  Inventa  est  autem  in  utero  babens  b^  a  nuUo 
alioquam  aJoseph,qui  licentia  maritalt  futuraeuxof- 
ris  pene  omnia  noverat.  Ideo  tumentein  ejus  utenim 
mox  rurioso  deprehendit  intuitu.  Scquitur  : 

Joseph  autem  vir  ejus,  cum  esset  justus  et  noltet 
carn  traducere,  voluil  occultc  diinittere  eani.  » 
Videns  Joscph  sponsam  concepisse  suam,quam  bene 
noverat  a  nullo  viro  fuisse  attactam,  cum  essef  jus- 
tus,  et  juste  omnia  vellet  agere,  optimum  duxit,  ui 
neque   hoc  aliis  proderet,    neque  ipse  eam  acd- 

D  peret  uxorem,  sed  mutato  occulte  nuptiaram  pro- 
posilo  in  conditionecam  sponsam  roanere  paleretur, 
iit  erat.   Nara  et  iu  Isaia  legerat  virginem  de  domo 
David  esse  concepturam  et  pariluram  Doininumyde 
qua  ctiain  domo  novcrat  genus  duxisse  Mariam^ 
atque  idco  non  discredcbat  in  ea  propbetia  hanc 
fuisse  complelam.  Sed  sic  eam  volult  occulte  dimit- 
tere,  ut  neque  accipcret  conjugcra,  et  illa  sponsa 
pareret.  Niinirura  pauci  esscnt  qui  eam  virginem  et 
non  potius  autumarent  esse  meretricem.  Unde  re- 
pcnte  consilium  Joscph  consilio  meliore  mutatur, 
ut  videlicet  ad  conservandamMariaefamam,  ipse  eaiu 
celebrato  iniptiarum  convivio  conjugem  acciperet, 
sed   castam    perpctuo   custodirct.   Maluit  namqne 
Dominub  aiiquos  niodum  swb  generationis  ignorare 
quam  castitatem  infamarc  Gcnitricis.  Nam  sequitur : 


165 


DEFLORATiONES  SS.  PATBUM.  -.  LIB.  L 


766 


«  ^xc  autem  eo  cogilante,  ecce  angelum  Domini  A  volueril,  beafam^  Dei  Genilricem,  nunquam  a  Josepb 


apparuil  et  dicens  :  ioseph,  fili  David,  noli  timere 
accipere  Mariam  conjugem  tuam.  Quod  enim  in  ea 
naium  est  deSpiritu  sancto  est.  Parietautem  lilium 
ei  vocabis  nomen  ejus  Jesum ;  ipse  enim  salvum  fa- 
ciel  populum  suum  a  peccatis  eorum.  i  Quibus  pro- 
fccto  verbis  modus  conceptionis  ejus,  simul  et  di- 
gnitatis  partus  edocetur,  quia  videlicet  de  Spiritu 
sancto  concepit,  et  paritura  sitCliristum.Quem  et  si 
aperta  voce  angelus  Christum  non  appellet,  in  eo  ta- 
nienquod  etymologias  nominis  Jesu  exponens,  ipsum 
salutis  osiendit  auctorem,populorumquesaivatorem 
ac  |>opulum  ejus  nuncupat  mauifesia  ratione,  quia 
sic  Ghristum  significat  ut  per  baec  el  quae  nescierat 
dicat  Joseph,  et  a  contactu  Dei  Genitricis  funditus 


celebratis  nuptiis,  in  nomen  conJMgis  assumptam, 
exponal  ipse  melins  hunc  sancti  Evangelii  locum  : 
parilerque  ostendat  licilum  fuisse  apud  Judxos,  ut 
sponsae  suae  quisque  carnali  copula  miscereiur, 
sano  ejus  intellectu  libenter  cedirous,  tantum  ne 
erga  Malrem  Domini  quidquam  gestum  quod  publica 
opinione  posset  infaroari  eredamus.  Quod  vero  ad- 
ditur  «  donec  peperit  fiUum  suum  primogenilum  » 
nemo  ita  intelligendum  putet  quasi  post  uatum 
filtum  eam  cognoverit»  ul  quidam  perverse  opinan* 
tur.  Scire  enim  debet  vestra  frajternitas  quia  fueruni 
baeretici  qul,  propter  hoc  quod  dictumest «  non  co- 
gnoscebat  eam  donec  peperit  filium  ,  i  credcrcnt 
Mariam  post  natum  Dominum  cognitam  esse  a  Jo- 


mentem  amoveal.  (Beda.)  Quam  tamen  dispensa-  B  seph,  et  inde  ortos  eos  quos  fraires  Doroini  Scri 

tione  justas  necessilatis  accipere  jubetur  solo  de 

nomine  conjugem,  ne  videlicet  quasi  adultera  lapi- 

daretur  a  Judaeis,  et  ut  in  iEgyptum  fugiens  haberet 

solalium  masculi,  qui  familiari  cura  et  tutor  fe* 

mineae  fragiliiatis,  et  lestis  ejus  perpetuae  virginita- 

tis  existeret,  Produnt  Gaiholici  expositores  et  alias 

caasas  qoare  Dei  Genitricem  Joseph  accipere  de- 

buerit  conjugem.  Quas  in  suis,  qui  vult,  inveniet 

locis.   Adhibet  autem  evangelista  partui   virginali 

etiam  prophetict  sermouis  exemplum,  ut  tanUe  mi- 

raculum  majestatiseocertiusvideretur,quod  hocnon 

solum  ipse  fictum  credcret,  sed  etiam  a  propheta 

pi-icdictum  recoleret.  Nam  ei  huic  evangelistae,  id 


plura  appellat,  assumentes  et  hoc  in  adjulorium 
sui  erroris  quod  primogenilus  nuncupatur.  Dominus 
Deus  avertat  hanc  blasphemiani  a  fide  omniuni 
nostrum,  donelque  nobis  Caiholica  pietate  inlcUi- 
gere  parentes  noslri  Salvatoria  intemerata  fuisse 
semper  virglnitate  praeclaros,  et  non  filios,  sed  co- 
gnatos  eorum  fiatres  Domini  Scripturarum  moro 
nuncupari.  Sed  ob  id  evangelistam  an  post  naium 
Filium  Dei  eam  coguoverit  diccre  non  curasse,  quia 
nulli  de  hoc  ambigeudum  putaverint»  quod  con- 
juges,  quibus  in  virginitatis  caslimonia  perma- 
nentibus,  Dei  Filium  nasci  singulari  gratia.  datum 
est,  nullalenus  ex  eo  caslitatis  jura  lemerare  po- 


est  Matlhaeo  moris  est  omnia  quae*narrat  prophe-  „  tuerinl. 


ticis  afOrmare  testimoniis.  Scripsit  namque  Evange* 
lium  suam  ob  eorum  maxime  causam,  qui  ex  Ju- 
dacjs  credebant,  nec  tamen  legis  caeremoniis,  quaui- 
vis  renati  in  Ghristo,  vakebani  evelli,  el  proplerea 
salagebai  eos  a  carnali  legis  et  prophetarum  aensu 
ad  spiritualem  qui  de  Gbristo  erigere,  qualenus  sa- 
cramentafideiChristianaetanto  securius  pcrciperent, 
quanto  baec  non  aliud  esse  perciperenl  quam  quae 
prnphetae  praedixerant. 

Kcc», » inquit, «  Virgo  in  utero  babebit,  et  pariet 
llt.am«etvocabunt  nomenejus  Emmanuel,  quod  csl 
inlcrpretatum  nobiscum  Deus.  >  Momen  salvatoris, 
«|uod  nobiscum  Deus  a  propheta  vocatur,  utranique 
naturam  uniuspersonae  ipsius  signat.  Qui  enim  ante 


Notandum  quoque  est  quod  primogenili  non, 
juxta  haereticorum  opinionem,  soli  sunt  quos  (ratres 
sequuntur,  sunt  alii.  ;Sed  juxta  auctoriialeni 
Scripturarom  omnes  qui  primi  vulvam  aperiunt  sive 
fratres  eos  aliqui  seu  nulii  sequautur,  primogeniti 
vocantur.  Altamen  cum  Dominus  speciali  ratione 
possll  priroogenitus  dictus  intelligi,  juxta  hoe 
quod  in  Apocalypsi  dicit  de  eo  Joanncs  :  «  Qui  esi 
testi^s  fidelis  primogenilus  moriuorum,  et  princeps 
regum  ferrae  {Apoc.  i).  i  Et  apostolus  Paulus  : 
f  Nam  qii^os  prcscivit  et  praedestinavit  conforroes 
fieri  imagines  Filii  sui,  ut  sil  ipse  pi  imogenitus  in 
rouliis  fratribus  (Rom.  viii).  i  Priroogenitus  est  in 
muUis  fralribus,  qUia  «  quotquot  receperunt  eum» 


tempora  natus  ex  Patre  Deus  esl,  ipse  in  pienitu-  D  dedit  eis  potestatem  filiosDeifieri  (Joan.  i).iQuoruni 


tfinetemporum  Emmanuel,  id  esl  nobiscum  Deus,  in 
utero,  matris  factus  est  quia  nostrae  fragilitatem 
nalurae,in  unitatem  suae  personae  suscipere  dignatus 
est,  quando  «Verbumcaro  factumesl  ethabitavlt  in 
nobis  (Joan.  i),  i  mirum  videlicet  in  modum  incipicns 
esse  qnod  nos  sumus,  et  non  desinens  esse  quod 
erat :  sic  assumens  naturam  nostram,  ut  quod  erat 
ipsenon  perderet. 

cEisurgensaulem  Joseph  a  somno  fecit  siculprae- 
ccperatei  angelusDoHiini,el  accepitconjugemsuam, 
et  non  cognoscebat  eam.  i  Accepit  eam  ad  ndmen  con- 
jugisobcausas  quas  praediximos,  et  non  cognoscebat 
•am  ad  opus  conjugale  ob  arcana  qiiae  didicerat.Quod 
sf  quh  huic  nostraeexposilioni  obsistere  ei  contendere 


recte  primogenilus  appellatur,  quod  oinncs  adopiio-- 
9is  filios,  etiam  iUos  qui  incarnatinnis  ejus  lempora 
nascendo  praecesserunt  dignitate  pn^rediiur.  Si- 
quidem  possunt  illi  cum  Joanne  veracissime  testari. 
Qui  prius  nos  venii  ante  nos  factus  est,  id  est  post 
nos  quidem  iii  munda  genitus.  Sed  merilo  virtutis 
primogeoitus  omniun»  jure  est  vocatus ,  quanquam 
ei  in  ipsa  divina  n^llvitate  non  inconvenienter  possil 
primogeniius  dici,  quia  priusquam  creaturam  fa- 
ciendo  gigneret  aliquem,  coaeterniim  sibi  Pater  ge- 
nuii  Filium.  Prius  enim  quam  vcrbum  veritalis 
adoplionis  filios  sibi  rcdimendo  gigneret  aliquos, 
coaternuni  sibi  Palcr  genuil  Verbum.  Unde  ipsum 
Ycrbum  ipse  Filius  Dei,  ejus  viddicet  virtos  c*  ,SJL- 


7C7 


WCRNERl  ABBATIS  S.  6LASII 


1« 


pieiilia  loqaitur  :  Ego  ex  ore  Aliissiini  proijivi,  pri-  A  »e  per  feminam  ,  ted  per  virum ,   juxtt  moreoi 


mogeniia  in  omnem  creaturam.  Deus  de  Deo 
uatus  erat,  et  in  ea  qua  creatus  est  humanllate 
amnem  crcaturam  praeibat. 

c  Et  vocabis,  inquit,  nomen  ejus  Jesum.  i  Jesus 
Haebraice  Latiiie  salutaris  sive  salvator  dicltur. 
Cujus  vocationein  nominis  proplietis  liquet  esse 
eeriissimam.  Unde  sunt  iila  magno  visionis  ejus 
desiderio  cantata  :  c  Anima  autem  mea  exsultabit 
in  Domino,  ct  delectabitur  super  salutari  suo  {Psal. 
vxiiv).  I  Et  itcrum  :  c  Defccit  in  saiutari  tuo  aniina 
mea  {P$al,  cxviii),  >  Et  alibi  :  c  Ego  autem  iil  Do- 
xniuo  gloriabor,  gaudebo  in  Deo  Jesu  nieo  (na- 
bac,  iii).  >  Ei  maxime  illud  :  c  Deus,  in  nomiiie  tuu 
salvum  me  fac  {PsaL  liii).>  Ac  si  dicerel :  Nominis 


Scripturae  geneaiogia  taxaretur,  ne  lapideretur  i 
Judaeis  ut  adultera,  ut  in  ^gyptum  fugiens  haberet 
virl  soiatium,  ut  partus  celarctnr  diaboio,  dom  pa- 
tat  non  de  virgine,  sed  de  uxore  genitum«  ne  iote- 
roeratae  Virginis  adverteretur  infamia.  Maiuitenim 
Dominus  aiiquos  de  suo  poiius  ortu,  quam  dabitare 
de  matris  pudore,  ne  virginilms  velamen  excasaUo* 
nis  fieret,  quo  infamata  sitmater  Domini,  nedicenti 
Domino  :  c  Non  veni  solvere  legcm,  sed  adimplere 
(Matth,  v),  >  ullus  ol)jecerit :  Quod  cum  legis  ia- 
juria  natus  sit,  ut  tesiis  pudoris  maritus  adhitwre- 
tur,  qui  possit  dolere  et  vindlcare  opprobrium,  si 
non  agnosceret  sacramentnm,  ne  videretur  Harii 
culpam  obumbrare  mendacio.  Causam  enim  men- 


tui  gloriam,  qui  vocaris  Salvalor,  in  me  sdlvando  B  liendi  desponsata  non  habuit,  cum  conjugii  pnemium 


daritica.  Jesus  ergo  nomen  est  Filii  qul  ex  Virgine 
natus  esiy  angelo  exponente,  significans  quod  ipse 
salvum  faciet  populum  suum  a  peccatis  eorum. 
Qui  autein  salvat  a  peccatis,  Idero  utique  a  corru^ 
ptionilus  mentis  et  corporis  quae  ob  peccata  conti- 
gerunt  salvabii.  Gbristus  vero  vocabulum  est  sacer- 
dotis  vel  rogiae  dignltatis.  Naro  et  sacerdotes  ac 
reges  in  iegc  a  clirismate,  id  est  unctione  olei  san- 
cii,  appellabanlur  christi,  signiflcanteseum  quiverus 
rex  et  poiitifex  in  mundo  apparens  unctus  est  oieo 
lactitia:  pra:  parlicipibus  suis.  A  qua  unctione  id  esl 
chrisinatc  ipse  Cbrisluset  ejusdem  unctionis  id  est 
graliae  spiritualis  participes  sunt  christiani  vocati, 
ctui  per  id  quod  Salvator  est  nos  salvare  a  peccatis» 
pur  id  quod  pontifex  est  nos  reconciliare  Dco  Pa- 
tri»  per  id  quod  Bex  est  regnum  uobis  Patris  soi  dare 
difnelQr  in  a;ternum. 

TEM  EXPOSITIO  DE  EODEM. 
c  Ghristi  generatio  sic  erat  {Matth.  i).  >  Qnaeritur 
cur  non  ait  Jesu  Christi,  sed  solummodo  Christi, 
quod  angeio  mox  dicturo  servavit.  Gcneratio,  id  esi 
ipse  Ghristus  in  carne  generatus.  Ac  si  diceret  ; 
Generatio,  quse  est  Chrislus,  sic  erat  bifarie  expla- 
nanda,  velut  a  decursie  genealogiae  loco,  ubi  ait : 
c  Jacob  genuit  Joseph  virum  Mariie,  de  qita  natus 
est  Jesus  qui  vocatur  Christus.  Oinncs  ergo  genera- 
iionesab  Abraham  usque  ad  David  generationes  xiv, 
ei  a  David  usque  ad  transmigralionem  Babylonis 


partus  sit  leminaruro,  ne  Herodi  ei  iudaeis  excu- 
sandi  praeberetur  occasio,  quod  natum  ex  adulierio 
persequerentur,  ut  fidelibus  conjugatis  ex  pari  con- 
sensu  continentia  insinuaretur,  ut  nisi  praevarica- 
tioni  esset  obnoxla,  qualiter  humana  progenies 
multiplicari  siiie  virgiuitatis  detrimenio  potuissetde- 
monstraretur.  cDesponsata,>  idrest  nondum  nupu. 
c  Mater  ejus.  >  Mater  ejus,  Inquit»  non  uxor  Jo- 
seph.  c  Maria  Joseph.  >  In  ipsa  jaiiua  amborum 
ponuntur  nomina,  qiiae  facti  congruunl.  <  Antequan 
convenirent.  *  Proximum  nuptiarum  tempus  osten- 
dit,  non  qiiod  seqoeretur  ut  postea  convenireut, 
sicut  dicit  Elvidius.  c  Inventa  est  >  a  nuUo  alio, 
nisi  a  Joseph,  qui  maritali  licentia  fulune  uioris 
'  omnia  noverat.  Sic  Matlheus  prseiermisit  mulla, 
qiiae  Lucas  narravit,  dicens  :  c  In  meiise,  Inquit, 
sexto  missus  esi  angclus  Gabriel  a  Deo  In  civtu- 
tcm  Galiheae  cui  noinen  Naiareth,  ad  virglnero  de- 
sponsatam  vlro,  cui  nomen  erat  Josepli»  de  domo 
David.  Et  nomen  virginis  Maria.  £t  ingressus  au- 
gelus  ad  eam  dixit  :  Ave»  gratia  plena,  Domhius 
tecom,  >  etc.  (Luc,  i.)  Nimimm  enim  usque  ad  id 
geiiealogiam  dcduxit  ut  dicerct  Josepli  virum  Ma- 
ria;,  de  qua  natus  esl  Jesus,  qui  vocatur  Ghrislus. 
Et  ideo  conceptum  ejus  quero  iranscenderat»Lu(» 
narrandum  reliquit.  c  In  utero.  >  Non  in  utenim 
arciplens,  id  est  non  alionde  accfptttin,  sed  inierlus 
venicnte  Spiritu  sancto  habitam,  ut  iltiid  :  c  Femlwa 


generationes  xiv,  et  a  transmigratione   Babylonis  D  ^'^^""^^^^^^^^'*""^('^^'''"')**~"*  ^  ^P"^^^'^^*^^^^** 


usqoe  ad  Christum  generationes  xiv.  Gencraiio  au- 
tem  Christi  sic  erat  {ibid.).^  Prima  hoininis  coiiditio 
est,  quod  Adam  de  terra  plasmatus  est;  secund-j  est 
quia  femina  de  latere  viri  creata  cst ;  teitia  vero 
quod  natus  est  homo,ex  viro  et  femina.  Christi  au- 
lem  generatio  sic  erat,  ut  sine  viro  nascereiur  de 
femlna,  conceptus  per  ipsum  sanctum.  Prima  'et 
secunda  gencratio  ruerunt.  Tertia  de  ruina  genera-> 
verunt.  In  quarta  salutem  invenenint. 

c  Cum  cssei  desponsata  mater  Jesu  Marla  Jo.- 
8cph,  >  ei  reliqiia.  Sic  autem  erat  Christi  genera 
tlo,  Id  est  sic  ad  Christom  pertinei  baec  genealogla 
c  Gnm  essei  despansata.  >  Hls  causls  non  de  slm- 
plicl  virgine,  seJ  de  desponeata  natus  est  Chrlttut 


Quaeritur  si  inventa  a  Josepb  babens  de  spiriiu  sau* 
cto,  cur  dimittere  eam  voluit.  Ideo»  quia  nee  totttU 
scivit,  nec  totum  ignoravit.  Noverai  In  uiero  ba- 
bentem,  non  de  carnali  concubitu,  sed  de  spirltuali 
viriiite.  De  quo  vcro  conceperit  ignorabat :  qaod  ei 
aperitur  quasi  nescieuii,  dum  induciiur  de  sancto. 
£t  reliqua^ 

Item  qiiaeritur  cur  Matthaeus  aniicipavit»  quod 
mox  angelus  erai  dicturus.  Hoc  niroiriim  fecii  pro 
spirltuali  fervore,  et  ne  lecioris  animus  paucissimls 
licei  lineis  duliitaret,  ct  ut  in  ore  duorum  vel  trium 
tesiiuro  stei  omnc  verbuni  (Deui.  xviii)*c  Joseph  vir 
eJQS.  >  In  Scriptura  sponsae  uxores,  et  spoit:»  vin 
vel  mariti  diicuntur.   i  Cuiu  esset  justus.  *  Ctifli 


Kl 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.—  LIB.  I. 


TH 


conscU  erlmlnum  obnoxii  sinl  peceato  (Rom.  i),  A  ceftsuraro.  AUqnandoimagiitibitscordUociilisOBtCR- 


cnr  Joscph»  cum  crimine  zelet,  justus  vocatur? 
Ideo,  ut  idoncum  ejus  testimonium  coromendet. 
Inde  plerisqiie  exemplarils  additur  :  c  Cum  bomo 
esset  justus,  »  ut  osleiidat  secundum  humanam 
jnstiliam  Joseph  justum  fuisse,  quia  comparatione 
jnsliii»  Dci  pro  nihilo  ducitur.  Et  ideo  recte  se- 
quitur  :  c  Nollet  cam.  » Non  solum  celat,  sed  nec 
audet  contingere  templum  Doniinici  corpoi  is.  Recle 
justus,  justitiae  lemplum  non  corrumpit.  c  Tradu- 
ccre.  >  Ac  si  diceret :  Noliet  ducere  sponsam,  quaro 
suspicalus  est  esse  adulteram,  ut  alii,  sive  tradu« 
cere  ad  pcenam  quain  sciebat  non  ab  homine  con- 
eepisse.  Traduaionis  eniin  Terbum  saepius  in  mala 
quam  in  bona  partc  invenitur.  Quod  etiam  Graecus 


sis,  sicut  Jacob  dcmlssam  e  copIo  scalam  {Gen. 
xxviii),  et  Petrus  yas  plcnum  animantibus  in  ex- 
susi  vlderat  (Acl.  x).  Aliquando  imaginibus  tnta 
corporeos  oculos  ex  aere  assumptis,  sicut  Abrabam 
non  solum  vidit,  sed  et  in  domum  accrpit,  et  insu- 
per  etiam  pavit  aliquando  coelestihus  subslantilt 
(Cen  xviii) ;  sicut  baptizato  Domino  vox  sonuil  di- 
cens  :  c  Hicest  Filius  meus  {Matih.  iii).  >  Aliquando 
terrenis  et  coelestibus  sicut  coram  Moyse  In  monto 
ignem  rubumque  sociavit  {Exod.  iii),  signillcans  sa 
doctorem  populi  fore,  qui  legis  flammam  acciperet* 
et  tamcn  pi^rcati  spinam  non  relinqucrct,  sive  quod 
ex  illo  populo  exiret,  qui  ignem  divinitatis  in  hu- 
maiiae  naiurae  spinas  imponeret.  Aliquando  humanki 


Don  absurde  scrmo  signiflcal,  vapardeir,  mathysai,  B  cordibus  secrcta  pnpnitenlia  inspirat,  ul  Zacbariaf 


Id  est  propalare,  quod  est  palam  facere  et  omnibus 
Bolum  facere  conceptum.  c  Occulte.  >  Ne  aut  pu« 
blice  dimlssa  uxore  sua,  alieni  coitus  reaiom  super 
eam  induceret,  aut  detenta  seipsum  quasi  adulterii 
c^nscium  reom  constilueret.  c  Dimittere,  >  id  est 
«lorem  non  ducere,  sive  a  pcena  adnlterii  innocen- 
tem  liberare.  Ecce  Adam  coelestis  nova  opponit 
veteribus.  Priori  vice  ex  solo  viro  femina  facta  est 
sine  matre.  Secunda  vero  vir  ex  sola  miiliere  iiatus 
est  sine  eamali  patre.  Ex  feminis  decuit  nova  re- 
dcmptio,  a  quibus  pnecessit  antlqua  praevaricatio. 
Terrenns  Adam  de  incornipta  terra  formaius  est. 
Secundus  Adam  de  incorrupta  et  immaculala  carne 
virginis  Mariae. 


ait:  c  Et  dixit  mihi  angelus  qui  loquebatur  in  me 
{Zach.  ii).  I  Cum  vcro  bic  bealo  Joseph  apparnisse 
dicitur  imagine  cordi  ostciisa  apparuit.  «  Joseph, 
fiii  David.  i  Blandientis  aflectu  loquitur  r.otum  eum 
signiHcans  et  Xamiliarem,  cujus  nomcn  et  genus  de- 
signatur.  Hinc  apparet  quod  ex  eadem  tribu  erant 
Joseph  et  Maria.  Jnxta  illud  :  c  Nemo  copiilctur  : 
nisi  de  tribo  sua  {Exod.  xxvi).  >  fn  quo  notandum 
quod  non  tam  carne  quam  spiritn  fllium  David  eutn 
dixit,  ut  justum  virum  ex  gcnere  justi  propagatum 
boc  meruisse  dcclararet.  c  Noli  timere,  »  apparet 
quod  causa  timoris  apparuerit  diinittere  cam,  quia 
timebat  proflieri  speciale  conjugium.  Yide  quod 
melu  ille  non  sit  coercitus,  quo  accipere  uxorem 


c  Uaec  autem  eo  cogitantc,  ecce  angelus  Domini.  >  ^  prohibitus  est,  sed  Jubetur  ne  ad  suam  peenitentiam 


Bono  viro  et  juslo,  bona  et  justa  cogitanti,  bonos 
et  jttstus  apparuit  nuntius.  Ideoque  additur  c  Do- 
raini  >  ad  dislinctionem  apostatarum  angelorum. 
Hunc  angelum  Gabrielem  multi  pulant,  juxta  Lncas 
fidelem  iiarrationem,  non  quia  ipse  sit  nuntius 
nativitatis  omnium,  quia  interpretatur  fortitudo 
Dei ;  et  victoria  bellorum  est  ei  commissa.  Et  ideo 
is  nativitate  Joannis  et  Christi  ad  vincendum  ini* 
micum  venientium  recte  mittitur.  Recte  de  Domino 
qjnoque  cogitanti  opportuna  adhibetur  (^onsolatio, 
fticot  et  duobus  iii  via  ambulantibus  ostensus  est 
Christus  {Lue.  xxiv).c  In  somnis  apparuit.  >  Sermo 
apparendi  insolitam  rem  signiflcat.  Duobus  modis 


illam  accipere  pavescat.  Prius  timor  expellitur,  ot 
libentius  diccndu  postea  audiantur.  c  Conjugem 
tuam.  >  Solet  Scriptura  sponsas  conjuges  vel  uxoret 
>ocare.  Sive  ideo  Maria  conjux  dicitur,  quit  snb 
eodem  jugo  educandi  salvatorem  erat.  c  Quod,  io- 
quit,  natum,  >  non  extrinsecus  est  seminatum,  sed 
de  Spiritu  sancto.  Hic  solvitur  quod  Joseph  scie- 
rit,  quid  ignoraverit.  (AucrsTiKus.)  Sed  non  ob 
boc  Spiritu^  pater  Christi  existimandus  est,  ut 
Deos  Pater  Verbum  genuerlt;  Spiritus  vero  bominem» 
Sed  quia  ejus  ministerio  civitas  Cbristi  adimplcta 
sit.  c  Pariet  autcm  fllium.  >  Parere  tamen  faciet 
sine  dolore  pariendi»  sicut  sine  peccati  voluntate 


loculio  divina  dislinguitur,  aut  per  angelos  aut  per  «v  fuit  conceptus.   Sic  monstrantur  quatuor  incerta 

semetipsum.  Sed  cum  per  semetipsiim  sola  inspi- 

ratione  iiitema  sine  verbis  et  syllabis  cor  docetur, 

quia  auditum  aperit,  et  babere  sonitum  ncscit. 

Stcttt  Spiritus  Pbilippo  dixit :  c  Junge  te  ad  currum 

istum  {AeL  viii).  >  Cum  vero  per  angelum  his  mo- 

dis,  aliquando  verbis  sine  olla  imagine,  sicut  Chri- 

sto  dicenti :  c  Pater,  clariflca  Filium  tuum,  >  proti- 

na«  respondetur  :  c  Clarificavi,  et  iterum  clarifl- 
eab4)  (Joan.  xii).  >  Et  rellqua.  Aliquando  rebus  sine 
irerbit.  Sicot  Ezecbiel  Electri  speciem  vidit  in  me- 
dia  ifaifl  {Eueh.  i).  per  lianc  Christi  incamationem 
desifoans ;  aliqoando  verbis  et  rebus,  sicot  Adam 
deaoiholantero  Dominom  in  paradisopost  meridiem 
▼idsi  (Cen.  tii),  siguiftcans  locem  yeritatis  a  se  re- 


unioscujusque  nasceniis  :  c  Qui  pariet  filium,  qui 
vocabitiir  Jcsus,  qui  salvum  faciet  populum  suumy 
et  vocabis,  etc.  >  0  Joseph,  vocibus  prophetarom 
non  contradicas.  Notandum  quod  juxta  Matthaeum 
ad  Joseph,  juxta  Lucam  ad  Mariaro  vocare  nomen 
pueri  praedictum  sit,  quia  Jesus  ad^  salutem  utrius- 
que  sexus  venit.  Jcsuin  sequitur  etymologia  noroi- 
nis  cum  a*t  :  c  Ipse  enim  salvum  facict  populum 
suum.  >  Yere  suus  qois  aliis  esse  possit  a  peccatis. 
Contra  Judaeos  qoi  potant  populum  eorum  de  ca- 
ptivitatibus,  non  de  peccatis  per  Cbristom  libe- 
random.  Nota  qood  cjos  est  salos,  nostra  vero  soot 
peccata. 


771 
SERMO  DE 


WERNER!  ABBATIS  S.  BLASII  771 

DESPONSATIONE   SANGTifi    MA-  A  Iieiiedicerenlur  omnes   genles,    iu  pnide&iissiim 


RliE. 


c  In  sole  posuit  tabcrnaculum  suum»  et  ipse  Can' 
quam  sponsus  procedens  de  thalamo  suo  {PiaL 
xviii).  I  Iste  sponsus  cum  Verbum  caro  factom  est, 
in  ulero  virginali  tbalamuni  invenit  alque  inde, 
liumanae  coiijunctus  natura^,  tanquam  de  castis- 
simo  processit  cubtli,  bumilis  misericordia  infra 
onines«  forlis  majestate  supra  omnes.  Hujus  con- 
jonctionis  Cbristi  et  Ecclesiae  sacramentum  est 
coujugium  bumanum.  Quod  conjugiom  difDnitur 
esse  solus  consensus,  de  qnorum  conjunctione 
agitur.  Alibi  etiam  dicitur.  i  Goitus  non  facil 
iiiatrimonium  sed  voluntas.  »  Item  :  i  Non  defiora* 
tio  Yirgiiiiialis  facit  conjugium,  sed  pactio  coiiju- 


Virgo  obedivit  Deo  jubenti  per  parentes  suos  ui 
desponsaretor,  et  tamen  certissime  credidit,  quii 
per  providentiam  Dei  custmliretur  intacta  ab  ornni 
viriii  comniistione,  sicut  et  in  ipsa  re  Gompieia 
Gonslat.  Altainen  vere  conjux  fuit  propter  con- 
sensum  coiijugalis  paclionis,  uon  propler  coDseii- 
sum  carnalis  coiijunctionis.  Gonjugium  quippecst 
consensus  legitimus  de  conjunctaone  duarum  ido- 
nearum  personarum,  sed  non  de  conjuuctionequ» 
iit  per  coitum,  sed  de  conjunclione  quae  flt  in  dc- 
sponsalioue.  £x  prima  quippe  desponsationis  fide 
coiijuges  nppellantur.  (Augustinits)  .  Quibus  pla- 
cuerit  es  consensu,  ab  usu  camaiis  coiicupiscenliie, 
id  est  perpetuum  continere,  absit  ut  vinculum  inier 


galis.  »  £x  bis  manifestum  est,  quia  commistio  se- B  illos  conjugaie   rumpatur!  inio  firmum  erit,  quo 


xuiim  non  est  conjugium,  sed  opus  conjugii,  quam- 
vis  Leo  papa  dicat :  c  Gum  societas  nuptiarum  ita 
ab  initio  constituta  sit,  ut  iion  sit  praeter  sexuum 
4:ojijuiictionem ,  quae  babet  in  se  Ghristi  et  £c- 
clesix  sacramentum»  dubium  non  est  eam  mulierem 
non  perlinere  ad  matrimonium,  in  qua  docetur 
nuptiale  mystcrium  non  fuisse.  >  Sed  nisi  con- 
venicnler  istud  intelligaiur,  contrarium  videtur  Au- 
gu>tine  qut  asserit  etiam  pcrfectius  ac  sanctius 
conjugium  inter  eos  esse  qui  ex  communi  coii- 
senso  abstinere  semper  ab  hujusmodi  opere  de- 
creverunt.  £t  quia  quidam  consensus  esse  con- 
jugium  aflirmant,  quaeritur  cujus  rei  consensus  sit 
conjugium.  Quidam  respondent  conseusum  com- 
mistiouis  sexuum  esse  conjugium.  Sed  objicitur 
quod  coiijugium  perfectum  est  etiain  inter  eos  qui 
hoc  proposuiruiit ,  quod  in  perpetuum  ab- 
stineant  ab  boc  opere.  Et  Bfaria  conjux  Joseph 
vocatur  quae  tamen  ipsa  respondet  angelo  :  c  Quo- 
modo  fiet  istud  quoniam  virum  nou  cognosco 
(Luc,  1)  »  Quomodo  fieri  potest  ut  concipiam, 
pariamqne  filium,  quae  iu  castimonia  virginitatis 
vitam  consummare  disposui  ^  Ad  quod  iterum  op- 
ponitur.  Sed  non  habuit  voluntalem  carnalis  hujus 
conlubernii  beata  Virgo.  Quare  consensit  de- 
sponsari?  Gui  opponenti  sic  respondetur  a  qui- 
busdain,  Aliud  est  desponsari,  aliud  est  commi- 
sceri,  sicul  aiiud  est  conjugium,  aliud   est  opus 


.  magis  ea  pacta  sacra  inierunt  quae  canus  con- 
cordiusque  servanda,  nou  voluntariis  corporum 
uexibus,  sed  voiuntariis  nexibus  aniiuorum.  Ne- 
que  enim  fallaciter  ab  angeio  dictum  est.  c  Jo- 
scpb,  noli  accipcre  Blariain  conjugem  toam.  > 
Gonjux  vocatur  ex  prima  desponsationis  fide, 
quam  nec  concubitu  cognoverat,  nec  fuerat  co- 
guilurus.  Nec  perieral  nec  mendax  manserat  con- 
jugaiis  appellalio,  ubi  ncc  fuerat,  nec  fuluri  erat 
ulla  carnis  commistio.  Erat  quippe  illa  virgo 
ideo  sanctius  et  miraliilius  juncta  suo  viro,  quia 
etiam  fecunda  sine  viro  prole  dispar ,  fide  coiu- 
par,  propter  quod  fidele  coiijugium  parentes  Chri- 
sti  ambo  vocari  meruerunt,  et  non  solum  illa  ma- 
ter,  veruin  etiam  ille  pater  ejus,  sicut  conjux 
matris  ejus,  utrumque  menle,  non  carne.  I^l 
omne  nuptiarum  bonum  impletum  est  in  illls  pa- 
rentibus  Cbristi,  proles,  iides,  sacranienlum.  Pro- 
lem  cognoscimus  ipsum  Dcuni  Jesum ;  fidem,  quod 
nuilum  adulterium;  sacranienlum,  quia  nuUum 
divortium.  Sed  scienduni  quod  bonuiu  conjugii, 
nou  ipsum  conjiigiuin  tripartitum  est  in  fides, 
proles,sacramenium.  Quoruin  primum  est  mundilia 
conjugii  ,  secundum  fructus  ejus  ,  tcrtium  sta- 
bilitas  iliius.  Nam  in  fide  atlenditur,  ne  propter 
vinculum  conjugale  cum  altero  vel  allera  cod- 
cumbalur,  in  prole,  ut  animatum  suscipialur,  et 
religiose  educetur,  in  sacramenlo,  ut  coiijugiam 


ipsius  r  sicut  aliud   est  presbyterium,  aiiud  ofii-  D  ^^^^  separelur,   et  dimissus  et  dimissa  ne  causa 


cium  ejus.  Nam  presbyter  est  ex  ordinatione  sola, 
etiam  si  nunquain  missam  celebret.  Presbyter  ergc 
est  ex  poiesUte,  non  ex  actu.  Similiter  conju- 
gium  consistit  iii  poteslate,  quae  attrahitur  per 
desponsationem  et  pactionein  conjugalem,  non  in 
coitu.  Et  sicut  aliquis  conscntit  ad  hoc,  utprc- 
sbyler  ordinetur,  licet  babeat  in  voluntate  quod 
riunquam  celebret  missam,  sicut  icgitur  de  qiii- 
busdain  :  sic  beata  virgo  Maria  plena  voluntate 
consensit  illis  oinnibus  quae  in  desponsatione  so- 
iemniter  fieri  debeant  circa  se,  iicet  quam  Deo 
voverat  virginitatem,  nunquam  vioiare  vellet.  Nam 
sicut  Abrabam  paratus  erat  Deo  jubenti  immolare 
fllium  suum,  ex  quo  tanien  sperabat  semen  in  quo 


prolis  alteri  conjungatur.  Quod  ipsuni  bonum  con- 
jugii,  id  est  sacramentum,  est  sacramentum,  id 
est  sacrae  rei  signum,  scilicet  inseparabilis  con- 
junctionis,  quae  est  inter  Ghristuin  et  Ecclesiam. 
Inter  quod  unusquisque  babeat  suam  uxorem, 
non  suas,  et  unaqu^eque  suum  virum,  noii  suos. 
Et  quod  eorum  corpus  est  unum,  et  animus  unus, 
sacramenta  sunt  Chrisli  et  Ecclesiae,  cui  nos  boc 
et  iii  futuro  consociet  ipse  Dominus  nosler  Je- 
sus  Cbristus,  qui  vivit  et  regnat  Deus  per  omoia 
saecula  saecuiorum.  Amen. 

Quomodo  intelUgendum  sit  quod  tcriptum  est  c  ccn- 
ceplus  est  de  Spiriiu  sancto.  » 
Dum  incaruationem  Filii  com  ipso  Filio,  Paier 


773  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  ^  LIB.  f.  77-i 

Hroai  et  Spiriias  sanctus  operatas  sit^merito  qiieri*  A  solani  voluntatem,  qood  hoc  dtbilum  a  naiura  extor- 


tor  qnare  in  Scriptura  sacra  singulariter  de  Spi- 
rittt  sanclo  conceptus  memoratur.  Ilsec  quidem 
sicot  et  caetera  quae  de  ipso  dicuntur,  bumana 
iDlelligentia  timide  contingit,  sed  devotio  fidei  am- 
pljos  prsesumens  secundum  puram  conscientiam 
fldeliter  inquirit.  Quaerendum  itaque  inprimis 
est  qooDiodo  intelligi  oporteat  quod  dictum  est 
bealam  Mariam  de  Spiritu  sancto  concepisse  {Luc. 
i).  Scimus  namque  et  omnes  jam  frequentissimo 
Qsu  natorae  didicimus,quod  cum  mulier  a  viro  con- 
cepisse  dicitur^  non  aliud  nisi  substantiam  car- 
nis  ad  generaudam  carnem  per  camis  coitum  su- 
scepisse  memoratur.  Et  haec  quidem  carnis  substan- 
tia,  de  carne  viri  per  ipsum  carnis  coitum  trans- 


quere  possit;  sed  cum  spontanea  voluntaie  fuit 
.  persuasa ,  tunc  nimirum  sibi  ad  invicem  ad 
opus  consummandum  ex  utraque  parte  libenter 
atque  graviter  occurrit.  Sane  quidquid  violenter 
volenti  abripitur,  ad  ejusmodi  causae  effectum  in- 
congruum  prorsus  alque  inelTicax  demonstratur. . 
Sola  ergo  dileclio  est  quae  naluram  persuadere,  et 
volentem  quodammodo  cogere  potest  ad  seininan- 
dum  partum.  Equidem  in  muliere  amor  viri,  in  viro 
autem  amor  roulieris  id  agere  solet,  ut  quae  in  al- 
tero  solum  sibi  natura  sufficiens  non  esl,  alterutnim 
sibi  per  dilectionero  subveniat^  ut  quod  in  neutra 
pcr  sc  potuit  in  utraque  per  se  cuni  altera  possit. 
Igilur  semen  bumani  partos  a  sola  muliere  formah-* 


fosa,  cum  carne  mulieris  una  caro  elficitur  et  id  B  dum  concipit,  quod  simul  a  viro  et  muliere  semi- 


qood  nasciturum  cst  ex  utiiusque  substantia  ve- 
raciter  originera  sumens  ab  illo,  per  istain  etiam 
ab  ista  gencretur.  Ergo  mulier  a  viro  concipit 
cum  a  came  viri  per  coitum  carnis  scmen  suscipit 
ad  generandam  carnem,  nec  aliud  coiicipit,  quam 
iUe  est  a  quo  concipit  :  aut  ipsa  quae  concipit,  et 
qood  concipit  hoc  paril.  Qnid  crgo  dicemus  ? 
Nunquid  Spiritus  sanctus  dc  sua  substantia  scmen 
parlus  infudit  alvo  Yirginis  ?  Quomodo  ergo  se- 
men  camis  ministrare  poiuil  substantia  spirita- 
lis?  An  forte  semen  carnis  non  fuit  quod  conce- 
ptom  est  et  caro  fuit  quod  natum  est.  Quid  di- 
cemus?  Quomodo  Maria  de  Spirilu  sancto  con- 
cepit?  £t  si  de  Spiritu  sancto  conccpit,  quomodo 


natur.  Quod  quidem,  sicut  jam  dictum  est,  In  m«- 
licre  per  amorcm  viri,  et  in  viro  per  amorem  mu- 
lieiis  natura  operatur.  Propter  quod  etiam  mulier 
non  nisi  a  viro  concipere  dicitur,  lice't  tam  de  se 
qoam  de  viro  accipialur  unde  fecuiidatur.  Et  rcde 
de  solo  viro  concipit,  qiise  id  quod  concipit,  in  altero 
quidem  de  carne  viri  sumilur,  in  allero  vero  per 
amorem  viri  ministratur.  Non  itaque  hoc  solum 
de  viro  concipit,  quod  de  viro  accipit,  sed  hoc  etiam 
de  viro  c^ncipit  quod  ex  se  de  amore  viii  accipit. 
IIoc  praeterinittere  nolnmus  propter  hoc  quod  di- 
ctum  cst  Mariam  de  Spiritu  sancto  concepisse 
{Luc.  i).  Concepit  ergo  Maria  de  Spiritu  sandOy 
non  quod  de  substanlia  Spiritus  sancli  semen  parlus 


Spiritus  sanctus  Pater  Ghristi  non  fuU  ?  Haec  omnia  G  acceperit,  sed  quae  per  amorem  et  operationem  Spi- 


magna   consideratione  indigeni,    ne  forte  in    re 

difScili,  et  valile  timenda  ct  obscura  sensus   hu- 

nianus    aliquid  amplius  sua  possibilitate   praesu- 

mat.   Nec  ideo  dubitandum  est  de  bis,  quia  ob* 

SGura  sunt ;  nec  ideo  aliquid  temere  difliniendum 

qnia  credcnda   sunt.   Quaeramus  ergo,  quid  con- 

cepit  Maria?  Aut  carnem   non    conccpit,  et  car« 

nem  non  geiiuit,   aut  si  carnem  gcnuit,  carnem 

ooncepit.   Quod  cnim  concepit,   hoc    genuii.   Sed 

quomodo    carnem    ministrare    potuit    non  caro; 

aut  non  carnem  gignere  caro.   Ista  pcrploxa  in- 

quisitio,  sive  quaerendi   ratio,  quemadmodum  sane 

et  cmopetenter  intelligi  valeat   considercinus.  Et 

primum  quidem  in  ea  qua  sccunduin   soliiam   ac  i 

usitatani    naturae   operationem    pcragitur    conce- 

ptione,  ejusdcm  naturae  opus  quomodo  cotnptca- 

tor  intueamur.  In  parentibus  carnaliter  gencran- 

tibos,   et   per  carnis   coitum  nascituram  carnem 

ex  carne  fabricantibus,  utrobique  ivatura  substan- 

tiam  miuistrai  partui    creando,  ut  ex   utriusque 

carue    procedat  et  quod   solum  in   unius  carne 

formanda  est  caro.   Tamen  hoc  vectigal  quod  na- 

tora  quasi  debitum  qnoddam  ex  instituto  Greato- 

ris  ad  fabricam  humani  corporis  exsolvendam  im- 

pendic,  ita  prorsus  sine  ulla  necessitate.  aut  coa- 

ctione  ab  ea    requiritur,  ut  nisi    sola    dilectione, 

et  u(  sic   dixerim  spontanea  voluntate  ad  tribuen- 

dum    id    non   iiiciinetur.  Nibil   enim  est   praeter 


riius  sancti,  ex  carne  virginis  divin«  partui  natura 
substanliam  ministravit.  Nani  quia  in  corde  ejus 
amor  Spiritus  sancti  singulariter  ardelNil,  ideo  in 
carne  ejus  vlrtus  Spiritus  sancti  mirabilia  faciebat. 
Gujus  dilectio  quia  in  corde  illius  iion  suscepit  so- 
cium  ejus  operatio  in  carne  illius  non  habeLat 
excmplum.  Hoc  igitur  solum  Virgo  concepit  quod  de 
sua  carne  per  amorem  et  operationem  Spirilus 
sancti  accepit :  de  quo  ctiam  solo  siiie  virililer  se- 
minis  commisiione  lilium  genuit.  Hoc  crgo  libido 
caruis  conceptionem  operata  est  in  Virgine,  quae 
nec  de  carne  viri  semen  accepit,  nec  de  sua  per 
ainorcm  viri  concepit,  sed  per  amorem  et  operatio- 
nem  Spiritus  sancti.  Haec  ipse  Spiritus  sanctus  id- 
circoPaterdicendus  est,  quia  ejus  amor  eonceptior.e 
Virginisoperatusest,  quia  necde  sua  essentia  Virgini 
semen  partus  tribuit,  sed  ipsi  de  carne  propria  Vir  • 
gini  pcr  amorem  suum  atquc  virtutem  substanliatn 
minislravit.  Ghristus  ergo  et  de  Virgine  natus  est 
quia  de  carne  Virgiiiis  carnis  substantiam  accepil, 
et  de  Spiritu  sancto  conceplus  est,  quia  ipsa  cum 
virgo  ex  sola  carne  sua  sine  admistione  virilis  se- 
miuis  per  Spiritus  sancli  operationem  amoremque 
conoepit.  Htnc  est  quod  eidem  Virgini  pariturae  per 
angelum  diciiur  :  €  Spiritus  sanctus  supcrveniet  in 
te,  et  virtus  Mtlssimi  obumbrabit  tibi  {Luc.  i).  i 
Spiritus  sanctus  namque  Virgini  supervenit,  ut  per 


7T5 


WERNRRI  ABBATIS  S.  BLASII 


n 


t]n%  operitlanein  caro  Cbrisii  de  carne  Virginis  A  substantiam  camls  inlnlslrsns,  camali 
tormareiur»  et  virtus  Altissimi  obumhraTit  ei  ne     scentia  nreretur. 


IN  NATIVITATE  DOMINI. 


Secundum  Lucain. 


t  Exiit  edictum  a  Gaesare  Angusto,  ut  describe- 
Tetvr  universus  orbis,  •  etc  (Lue.  lu)  [Bcda.] 
Juxla  llilem  historiarum,  tanta  pace  regnavit  Au- 
gustus  annif  duodccim  clrca  tempus  Dominicae  na- 
tivitatis,  ut  tam  rorinsecis  quam  civilibus  bcllis  toto 
orbe  sopiiis,  et  ad  litieram  completum  videalur  illud  B 
proplieticum  :  Conflabunt  gladios  in  voineres,  et 
lanceas  in  falces.  Non  lerabit  gcns  coiitra  geniem 
gladtum  (/sa.  ii).  i  Pacatissimo  autem  tempore 
nascitur  Christus,  quod  Deus  eral  in  Christo  niun- 
diim  reconcilians  sibi  {II  Cor,  v).  H;ec  itaque  pax 
quam  fecit  Augustus  significabat  pacem  quam  Me- 
diator  nosler  facturus  erat,  et  per  se  ct  per  disci- 
pulos  inter  Deum  et  homiiies.  Opportunuin  quoqne 
(tiit,  ut  tremenda  Romanl  nominis  umbra  protege- 
reatar  discipaii  quocunque  ad  pra^dicandum  irans- 
irent.  Nam  sicut  a  C^Bsare  exigebator  professlo 
census  ab  universo  orbe,  sic  a  Christo  exigenda 
erat  fidei  professiu  in  toto  mundo.  Unde  illud  : 
«  Euntes  in  mundum  universum  praedicatc  Evan-  ^. 
gelium  omni  creaturae  {Mare.  xvi).  » 

Hxc  descriptio  prima  facta  est  a  praeside  Syrlae 
Cyriiio.  <  Et  ibant  omnes  ut  profiterentur  singuli  in 
auum  civitatem.  i  Necdescriptioprimadiciturquaii- 
tum  ad  tempus  Cyrini ;  nam  antea  saepe  descriptae 
fueruut  pleneque  partcs  terrarum.  Cyrinus  a  Ca&* 
aare  missus  jus  dare  geniibuSf  et  censor  patrimo* 
niorum  futuriis  Syriam  venit.  Et  quiai  Judaea  quasi 
umbilicus  tolius  torrae  est,  oensus  primum  in  me- 
dio  terrae  exigitur,  ut  inde  postea  usque  ad  fines 
orbis  requiratur.  Hic  primum  .facta  est  *uda*A 
stipendiaria  Romanis ;  imperante  Augusto  et  praesi- 
denle  Cyrino  ibant  omiies  ad  descriptionemf  ut 
singuli  in  suam  civitatem  revcrsi  proUterentur  de- 
bitum  census.  Sic  ergo  nunc  impetante  Christo  et  D 
praemio  poUicentCy  per  doetores  Ecdesiae  praesides 
censum  justitiae  profileamur»  jugum  ejus  quod  leve 
est  subeamus»  et  inveuiemus  requiem  animabus  no- 
atris  {Matth,  xi).  Caesari  solvebatur  deiiarius,  qui 
deoem  nummos  habel)at;  quietiam  nemine  Caesa- 
ris  titulabatur.  Et  nos  offeramus  r^i  nostro  Dcca- 
logom  legis  in  quo  vultum  regis,  id  ent  agnitionem 
▼eritatis  ejus  inveniemus : 

t  Ascendit  autem  Joseph  a  Galilaea  de  civitate 
Mazarcth  in  Judeam  in  civitatem  David  quae  voca- 
tur  Bethlehem,  eo  quod  esset  de  domo  et  familia 
Davidy  ut  profiteretur  com  Maria  desponsata  sibi 
uxore  praegnante.  i  (GaEGoaii»)  c  Alibi  concipi  alibi 
nasci  voluit  Dominus ,  ut  instdiantis  Herodis  furo- 
rem  facilius  evaderet.  Nascituro  Domino  mondus 
describiiur»  quia  ille  apparebat  in  came  qui  electot 


soos  scribcret  in  aeternitale.  Quo  contra  de  roprolni 
dicitur :  c  Deleaiitur  de  iibro  viventium,  et  cum  \v^ 
stis  non  scribantur  {P$aL  lxviii). 

Factum  est  auiem  cum  esscnt  ibi,  izspleii  sani 
dies  ut  parcret,  et  pepcrit  lilium  suum  praemogcni- 
tum.   (Beda.)  Bene,  tum  propter  judiciom  strnh 
roatis  regis,  tuni  propter  nominis  sacrum  Dominus 
in  Beihlehem  nasciiur :  Betbleliem  namque  domsi 
pancs  interpretatur.  (Gregobios.)  Et  ibi  psnismus 
qui  de  coelo  descendit  apparet  in  carne,  qui  eleclo- 
rum   mentes   i/iterna  reficieus  saiietaie.  Quotidie 
Dominus  in  Mazareth  concipitur,  et  in  BeUilebem 
nascitur,  cum  quiiiliet  fidelis  verbi  flore  suseepia 
domum  se  «ternae  pacis  efficit.  (Bcda.)  Quoiidie  in 
animo  credentium  quasi  iu  ulero  virginali  perGdem 
concipitur,  per  baptisma  gigniiur.  Quotidie  Ecclesit 
quasiDeiCentirixcomitatur  suum  dociorem,ullb* 
ria  Joseph  de  ruina  mundanae  conversalionis  qood 
Galilaea  aonat,  ascendens  in  civiutem  ioda,  id  e&t 
confessionis  et  laudis,  aeternoque  Regi  ceiisum  per- 
solvit  devotionis.  Quae  Ecclesia  in  exempluro  beaia 
Mariae,  alii  est  quasi  desponsata,  sed  ab  alio  fecuo- 
data,  dum  jungit  pontifici  proposito  sibi,  sed  cnmu- 
latur  virtute  Spiritus  sancU.  Und  bene  Joseph  n- 
ctui  interpretatur»  indicans  nil  valere  insCaniiam  lo- 
queotif  magistri  siue  augmeoto  superni  jQumioi& 
Natus  itaque  Dominus  estsecundum  caruem,etui 
secundum  spiritum  nasceris.  Quod  enim  non  ex  to- 
luntate  carnis  viri,  sed  ex  Spiritu  sancto  natus  est» 
generationem  slgnavit,  quam  utique  daturus  erat 
ex  Spiritu. 

c  Et  pannis  eum  involvit,  et  reclinavit  ui  prxse- 
pio  quia  non  erat  ei  locus  in  diversorio.  »  Non  erat 
locus  in  diversorio.  Erat  enim  difficillimum  vacan- 
tes  reperire  domos  propier  conventum  ac  frequeo- 
tiam  Judaeorum  quos  in  unuin  eadem  tunc  descii- 
ptionis  causa  coliegerat.  (Gbegorius.)  Qui  muodum 
vario  vestit  ornatu,  vilibus  induiiur,  ut  stolam  im- 
mortalilatis  recipcremus.  Manus  pedesque  cunis 
astringuntur,  ut  nostrae  manus  ad  bcne  opprandum 
pedesquc  in  viam  pacis  diriganlur.  In  praesepio  re- 
clinatur  ut^fideles  omnes,  sancta  videiicel  animaUa, 
carnis  suae  frumento  reficeret  qui  panis  est  angdo- 
rum.  In  angusto  praesepi  continetur  ut  nos  pcr  ccb- 
lestis  regni  gandia  dilatet.  Non  in  domo  parenium 
natus  est  Dominus»  ut  ostenderet  quia  j>cr  humiU- 
tatem  assumplam  quasi  in  alieno  nasceoaiary  noa 
secundum  potestatem,  sed  secundum  naturam  bu- 
roanitatis.  Nam  de  potestate  ejus  acriptum  est  in 
propbeta  t  c  Et  qoia  omnis  caro  fenum  {i$a^  xt), » 
factus  liomo  Deus.  Fenum  nostram  Tertit  in  frff- 


m 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUII.  —  LIB.  I 


menliiin  qQi  de  ftcmetipso  ait :  i  Nisi  granum  frii-  A  gorius.)  Quoniam  pcccando  cxtranei  eramus,  a  Deo 


menli  cadens  in  ferram  mortuum  fuerit  ipsum  so- 
lom  manet  (Joan.  xii).  i  Unde  et  nalus  in  prxsepio 
reclinalur.  Reclinavit  puerum  mater.  Joscph  au- 
tem  noQ  auddbat  attingere  quem  sciebat  de  se 
non  esse  generatum.  Quicunque  cs  pauper,  accipe 
consolationem.  Joseph  et  Maria  mater  Domini  uoa 
faabent  servulum,  non  ancillam,  non  jumentum; 
ipsi  sunt  domini  et  famuli.  Non  audet  paupertas  ti- 
mida  inter  divites  accedere.  In  diversorium  vadunt, 
nascitur  in  stabulo  qui  de  stercore  inopem  levat. 
In  stercore  Job  sedebat  et  posiea  coronatus  est,  clc. 
f  Et  pastores  erant  in  regione  eadem  vigiiantes 
et  custodientes  vigilias  noctis  soper  gregem  suum. 
£t  ecce  angelus  Domini  stelit  juxta  iilos,  et  ciaritas 


extraneos  nos  angeli  deputabant.  Sed  quia  recogno« 
Timus  regem  nostrum,  recognoverunt  nos  angcii 
cives  suos.  Et  timet  angelus  ab  humana  natura 
adorari  quam  in  suo  rege  considerat  :  hinc  Lot  et 
Josue  non  prohibiti  sunt  adorare  angelos.  Joannes 
Tcro  in  Apocalypsi  prohibitus  est.  c  Tide,  inquit, 
ne  feceris,  conservus  enim  tuus  sum  et  fratrum  tuo- 
rum  (Apoc,  xxii).  »  Et  factum  est  ut  discesseruut 
ab  eis  angeli  in  coelum. 

ITEM  IN  EODEM  DIE. 

f  Pastores  loquebaiitur  ad  invicem  :  Transeamus 

usque  Bethlehem,  el  videamus  hoc  verbum  quod 

factum  cst,  quod  fccit  Dominus  eC  ostendit  nobifl 

(Luc.  i).  »  Non  dixerunt  videamus  puerum»  sed 


Dei  circumfulsit  illos.  *  Nato  Domino  pastores  vigi-  ^  Verbum  ;  ac  si  dicerent  :  Verbum  eral  in  principio 

et  factum  est  caro  (Joan.  i).  Quod  Dominus,  id  esl 
Pater,  et  ipsum  Veibum,  el  Spiriius  sanctus  fecit, 
id  cst  incarnari  constituit,  et  sic  factum  ostendii» 
quod  in  deitate  videri  non  poterat? 

c  Et  vencrunt  fesliuante&,  et  inveneruiit  Marianiy 
et  Joseph,  et  infantem  positum  in  pr^iisepio.  Viden^ 
tes  auiem  cognovenint  dc  verbo  quod  dictom  erat 
illis  de  puero  hoc.  »  Nonnulli  quaitrentes  Ghristum» 
non  inveniunt,  quia  desidiose  quaerunt.  Pasiorei 
autem  invenerunt,  quia  lide  non  ficu  cucurr«runt« 
Sic  Ecclesiae  pastores,  imo  quilibet  fideies,  ccelesfi 
docirina  allecii,  quasi  portas  Beihlehem  subeuntes» 
repcriunt  Ecclesiam  Catholicam  quasi  Mariam,   et 


faint,  gregemque  suum  custodiunt  ut  osienda':ur 
adesse  tempus  quod  ipse  olim  promiserat  dicens  : 
c  Ecce  ego  ipse  requiram  ovcs  meas,  et  visitabo  eas 
sicut  visitat  paslor  gregem  suum  (Ezech.  xxxiv)..» 
Per  gregera  populus,  per  noctem  s^culum,  pcr  pa- 
stores  significaiitur  sacerdotes  animabus  pervigili 
cura  provisori.  Angelus  cum  tanto  lumine  appa- 
rens,  quod  in  tota  Tesiamenti  Veteris  serie  non  in- 
Tenilor,  myslice  prsemonuit  quod  Apostolus  postea 
aperte  dixit :  c  Nox  prxcessit,  dies  autem  appro- 
pinquabit  (Rom.  xiii).  > 

c  Et  timuerunt  timore  magno.  Et  dixit  illis  ange- 
las  :  NoIIte    timere.    Ecce  enim  evangelizo  vobts 


gaadium  magnum,  quoJ  erit  omni  populo,  quia  na-  ^  coetum  doctorum  quasi  Joseph^  atque  humilem  Me 


(us  est  vobis  hodie  Salvator,  qui  est  Christus  Do- 
minuSy  in  civilate  David.»  Omni  populo  fidelium,  de 
cunctis  diversilatibus  gentium  congregando,  aeter- 
Dum  gaudium  nunliatur.  Cum  nox  esset,  non  ait 
angelus,  hac  nocte,  sed  hodie,  quia  magnum  gau- 
dinro  nuntiabat;  ubi  autem  tristia  gcruntur  noctis 
mentio  solct  fieri,  ut  ibi  :  c  scandalum  hac  iiocte 
patiemini  (Matth.  xxvi).  »  —  c  Et  hoc  vobis  si- 
gnum  :  Invenietis  infaiiiem  pannis  involutum  et  po- 
situm  in  prxsepio.  »  Signum  salutis  est  fidelibus, 
huniiitas  Salvatoris^  qux  est  opposita  superbi^  per 
qu«m  mors. 

c  Et  suhito  facta  est  cum  angelo  multitudo  mili- 
tXi&  coeleslis  laudantium  Deum  et  dicentium  :  Gloria 
ir  altissimis  Deo,  et  in  terra  pax  hominibus  bon<e  0 
voluntalis.  »  Uno  cvangelizante  angelo,  muUltudo 
in  consonam  laudem  prorumpit^  ct  ofiicium  Deo 
iinpendens  et  nos  inslituens,  ut  quoties  sacram 
eruditionem  ex  fratris  ore  audimuSy  Deo  laudcs 
corde,  ore  et  opere  reddamus.  Unde  miiiii»  coDle- 
stis  dictum  est  quia  |illi  militabant,  qiii  contra  ma^ 
lisnos  spiritus  ad  tutelam  nostram  angelorum  or- 
dinabat  exercitus.  Quia  vero  Deus  et  bomo  na- 
lus  est,  hominibus  pax ,  et  Deo  gloria  canitur , 
quiabangelis  pro  nostra  redemptione  glorificatur* 
15(  qoia  neque  Judxi,  neque  gentiles  pacem  babent; 
c  ii4>A  est  enim  pax  impiis,  diclt  Dominus  (Jta.  lvii)  ; » 
i<|eodeteriAiiuitedicitur,  c  bqmibibusbonsevoloDta- 
*  qoi  scilicet  nalum  Cbristum  suscipiunL  (Gae- 

PATEOt.   CUU. 


diatoris  adventum  Scripturae  paginis  insertum,  quasi 
in  praesepio.  Videntes  puerum  cognoverunt  de  vcrbc 
quod  dictum  erat,  ct  nos  per  fidem  Incarnationis» 
vcniemus  ad  gloriam  Verbi  contuendam.  Notaiiduin 
quia  ipsse  res  interdum  dignae  dictu  atque  rclatu 
verba  vocantur.  Unde  in  Isaia :  c  Non  fuit  verbura, 
id  est  res  digna  nomine,  quod  non  ostenderet  Eze* 
chias  Chald^s  (Isa.  xxiix).  >  Similiter  dicuot  hle 
pastores  :  Videamus  hoc  Verbum  quod  factum  est^ 
id  est  istam  rein  verbo  narrationis  dignam,  quani 
fecit  ipse  Dominus  excellentissimam,  el  significavii 
nobis  per  angelos.  Ubi  vero  dicitur :  c  cognoverunt 
de  verbo  quod  diclum  erat, »  accipc  verbum  pro 
locutionc. 

c  Et  omnes  qui  audicrant  mirati  sunt  d«  bis  qua 
dicta  erant  a  pastoribus  ad  ipsos.  »  Minintur  et  de 
mysterio  Incarnationis ,  et  de  pistorum  attestatione 
lanta,  qui  fucate  audita  nescirent,  sed  simplici  fa- 
cundia  verba  praedicarent.  Sic  Dominus,  unn  rbe* 
tores,  sed  piscatores  ad  evangelizandum  destinavit. 
Sic  et  in  VeteriTestamento  suae  dispensationis  nun- 
tios,  pastores  ordinavit :  ideo  non  est  parvipendeiida 
pastoram  attestatio. 

c  Maria  autem  conservabat  omnia  verba  haeccon« 
ferens  in  corde  suo.  »  Maria  non  minus  ore  pudica 
quam  corpore  tacita  confert  ea  quae  viderat  circa  se 
acta,  et  qnae  legerat  in  Scripturis  agenda.  Legerat 
in  Isaia  :  cEcce  virgo  concipiet  et  pariet  filium 
(ha.  vii).  »  Legerat :  c.Bos  cognovit  possessorem 


Ti*  WERiNERl  ABBATIS  5.  BLASU  780 

liiiim,  et  asinut  praesepe  domini  sui  {ha,  i). »  Vi«  A  Q^od  solu»  Filiu»  carnm  »u$cepertt. 


debat  in  praesepio  Dei  Filium,  suum  Filium,  unicum 
Filium  vagienteui.  Videbat  se  de  stirpe  David  or- 
tamy  de  Spiritu  sancto  in  Nazareth  concepisse,  in 
Bethlehem  peperisse,  quorum  omnium  iestimonia 
in  prophetia  legerat.  Comparat  ergo  verba  prophe- 
tarum  faclis,  et  in  omnibus  habet  argumenta  iidei. 
8i  Maria  a  pastoribus  didicit,  discamus  et  nos  a  sa- 
cerdotibus.  c  Et  reversi  sunt  pastores  glorificantes  et 
laudantes  Deum  in  omnibus  quae  audierant  et  vide- 
rant»  sicul  dictum  est  ad  ilios.  i  De  his  qu»  audie- 
rant  ab  angelis  laudaliant  Dcum,  et  de  his  quae  vi- 
derant  in  Bethlehem  glortficabant  eum.  Sed  et  ma« 
gistri  sptritualium  gregum  modo  fideiium  castra 
Instrant,  probiutis  eiempla  qusrendo,  modo  ad  pa- 


Quod  solus  Filius  camem  susceperit  ab  bine  tI- 
dendum  crit.  Sed  forte  aliquienint  quidicant:Si 
inseparabiiia  sunt  opera  Trinitatis,  ergo  quidqoid 
facit  Filius,  faclt  Pater.  Si  autem  omne  quod  Filius 
facity  facit  et  Pater  (Joan,  v),  ergo,  si  Filius  car- 
nem  assumpsit,  et  Pater  carnem  assumpsit,  quia 
Filius  sine  Patre  carnem  assumere  nou  potuit,  si 
nlhil  sine  Palre  facere  potuit.  Sed  hic  primo  coii* 
sidcrandum  est,  quia,  cum  dicitur  faccre  Fllius 
omne  quod  Paler  facit»  de  illa  nimirum  opcratione 
intelligendum  est  qua  creaturam  suam  condit,  etrc- 
git,  et  disponit  conditor  et  opifex  Deus.  In  qua  opc- 
ratione  Pater  et  Filius  et  Spiritus  sanctus  omniiia 
separari  non  possunt,  quia  in  deitate  nna  in  qua 


storale  oflicium  redeunl  docendo.  Praelerea  notan-  B  et  p^r  quam  operantur  unum  sunt.  H^ec  auiem  id- 


dum»  quare  Filius  missus  esl  potius  quam  Pater  vel 
Spiritus  sanctus.  Ideo  Fllius  missus  esl,  non  Pater 
atit  Spiritus  sanctiis,  quia  inconveniens  crat  ut  Pa- 
ler  ab  alio  mittcrctur  qui  non  erat  ab  alio.  Si  enim 
ab  alio  mitteretur,  ab  illo  venire  haberet  a  quo  milr 
teretur,  et  esset  illi  quasi  quoddam  principium  ab 
illo  a  quo  mitteretur.  Propterea  ergo  Pater  ab  alio 
initti  non  habet,  quia  ab  alio  esse  non  babet.  His- 
sus  est  autem  primum  Filius,  qui  a  solo  Patre  est, 
deinde  etiam  Spirttus  sanctus,  qui  est  a  Patre  et  Fi- 
lio.  Primum  Fiiius  veiiit  ot  liberarentur  homines. 
Postca  Spiritus  sanclus  venit  ut  homines  beatifica- 
rentur.  Primum  ilie  a  malo  liberavit,  postea  iste  ad 
bona  revocavit.  IHe  abstulit  quod  sustinebamus, 


circo  de  divina  operatione  distinguirous,  ne  quis 
contra  id  quod  dictum  est :  c  Omnia  quae  facit  Pa- 
ter,  haec  et  Fiiius  facit,  i  opponendum  putet  qaie 
Pater  gignil,  qund  Filius  non  facit,  ct  Fil  us  gigni* 
tur,  quod  Pater  non  facit.  Si  enim  Filius  sicutPa!cr 
gigneret,  Pater  esset,  et  si  Pater  sicul  Filius  gignc- 
retur,  Filius  esset.  Itaque  ne  quis,prop(erea  quia  Fi- 
lius  non  gignit,  quod  Pater  facit,  existiinaret  Filium 
non  facere  quaecunque  Pater  facir,  dicinius  quia  boc 
de  illa  operatione  intelligendum  esf  qua  vel  creaUi- 
ramoperalur,  ut  quod  non  erat  esse  incipiat,  vel  in 
creatura  operatur,  ul  quod  factum  est  in  eo  qood 
factum  est  subsistat.  Ibi  enim  tota  Trinitas  insepara- 
biliter  opera!ur,  ubi  nec  Pater  a  Filio,  nec  Filius  a 


iste  reddi Jit  quod  perdideramus.  Veiiit  Filius  natu-  ^  Patre,  nec  Spiritus  sanclus  ab  utroque  in  operati<»i6 


ralis  missus  a  Patre  ut  adoplandos  in  haereditatem 
vocaret,  et  conseiisum  suum  ut  gratia  adoptionis 
comprobaret.  Ncque  enim  sine  consensu  Filii  a  Pa- 
tre  alieni  in  baereditatem  ducendi  erant.  Misit  ergo 
Pater  pro  fiUis,  venit  Filius  pro  fratribus,  quia  in 
Patre  et  Filio  patemitatis  et  fiiiationis  nomen  con- 
stat,  ut  Filii  nomen  adoptaiidi  perciperent,  et  per 
illum  cujus  erat  et  ab  illo  a  quo  erat.  Veoit  sapien- 
tia,  ut  hostis  ratione  vinceretur,  et  ut  habitaculom 
suum  ipsa  vindicaret,  quod  maiitia  possidebat.  Qui 
enim  astutia  vicerat,  justum  fuit  utnon  fortitudine, 
aed  prudentia  vinceretur,  ut  in  eodem  in  quo  se  vi- 
ctor  erexerat  victus  sterneretur.  Factus  est  Filius 


separatur.  In  opere  quippe  operatio  proprie  desi- 
gnatur.  Nam  in  eo  quod  factum  non  est,  quod  est 
Deus  non  facit  ipse,  sed  tantum  est.  1n  eo  autein 
quod  factum  est,  ab  iilo  utique  factum  est  a  quo  fa- 
ctum  est  omne  quod  factum  esl.  Hic  ei^o  orouia 
quae  facitPater,  et  Filius  facit  similiter  (Joan,  v).  In 
hac  itaque  operatione,  quia  carnis  assumpiio  inve- 
nitur,  quomodo  soli  Filio  conveniat  et  non  Patri  non 
incoiivenienter  quaeritur.  Cum  enim  dicitur  quia 
Filius  carnem  assumpsil,  opus  ulique  significatur 
quod  Filius  facit»  a  quo  opere  si  Pater  excluditur, 
non  omnia  quae  facit  Fiiius,  Pater  operatar.  An 
forte  quia  dictum  non  est,  omnia  quae  fccit  Filius« 


Dei  filius  hominis,  ut  fiiios  hominum  filios  Dei  face-  j.  Pater  fecit,  sed  quaecunque  Pater  facit,  liaec  et  Ft- 

ret,  et  ne  Filii  nomen  ad  alteram  transiret  personam, "  "  " 

et  essent  in  Trinitate  duo  fiiii,  et  confunderetur  Tri- 
uiutis  discretio.  Si  enim  Pater  carnem  assumpsis- 
sci,  idem  ipse  et  Pater  et  Filins  esset :  Pater  Filil 
4liem  genuit  ex  aeterniute,  et  Filius  matris  a  qua 
geniius  esset  ex  tempore.  Si  autem  Spiritus  sanctus 
carnem  assumpsisset,  duo  Fiiii  in  Trinitate  essent. 
Alter  Filius  Patris  sine  matre»  alter  Filius  matris 
6ine  patre.  Ne  ergo  incommunicabile  nomen  divide- 
Velur,  Filius  solus  carnem  suscepit,  ut  unus  et  idem 
essct  et  Fiiius  Dei,  et  filius  hominis  :  Filius  Dei  se- 
cunduin  divinitalem  genitus  a  Patrc,  Filius  hominis 
secundum  humanitatoni  natus  ex  matre. 


lius  facit,  exislimandum  est  omnia  quidem  Filium 
facere  quae  Pater  facit,  quaedam  autem  Filium  fa- 
cere  quaePater  nonfacit.  Absit,  sed  omnta  quae  Paier 
facitFiiiusfacit,et  omnia  qaaeFiliusfacit,Pater  facU, 
quia  in  eo  quod  in  Deitate  unum  sunt,  in  operatione 
separari  non  possunt.  Omiie  ergo  quod  Filius  facity 
Paler  facit,  quia  in  dlvinitate  qua  Fiiius  est  Pairis, 
quia  cum  Patre  unum  est,  nibil  facit  sine  operatione 
Patris.  Fecit  quaedam  in  humanitate  seciuidum 
quam  Fillus  Patris  non  erat,  quia  nasceado  m  Patre 
non  acceperat.  Qux  propterea  ad  solam  personam 
Filii  referuntur,  quhi  ea  in  illa  ei  secundum  iUam 
naiuram  fecit,  quam  cum  Patre  cofflmunem  non 
habuit,  scd  sf^lus  ex  tempore  propriam  singulariter 


781 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  -  UB.  I. 


78t 


icccpii.  Verurolameo  oronia  qu»  iii  divinilate»  iJeo  A  quia  alia  esset.  Nunc  autem  et  eadera,  et  eodem 


Bolus  non  fecit,  quia  in  divinitate  solus  non  fuit, 
aed  idem  cuni  ipso  fecit,  quia  cum  ipso  idero  fuit. 
Si  ergo  Filius  in  divinitate  humanitatem  assum- 
psit,  quomodo  iu  cadem  divinilaie  Paier  idem  cum 
ipso  non  fecit,  qui  cum  ipso  idem  fuit.  An  forte, 
cum  dicitur  Filius  carnem  assumpsit  ex  vi  relatio- 
Dis  qua  iutelligitur  quia  sibi  uiiivit,  idem  de  Patre 
non  dicitur,  quia  si  idem  diceretur,  non  idem,  sed 
aliud  intelligerctur  ?  Si  enim  diceretur  :  Pater  car- 
nem  assuropsit,  intelligeretur  similiter  quod  Pater 
sibi  carneni  univit,  quod  jam  idem  non  esset,  sed 
aiiud.  Aliud  quippe  esset,  si  Patri  caro  unita  dice- 
retur,  qoam  curo  Filio  unita  dicitur,  quia  stcut  est 
alius  in  persona  Pater,  et  aiius  Filius,  sic  aliud  dici* 


roodo  operatur,  ut  nihil  sit  aut  aliud,  aut  aliter  in 
operatione  illius.  Ostende  mihi  aliquid  quod  fiici.t 
Pater,  si  tamen  quaerendum  est  quid  facit  qui  tolum 
facit.  Pone  tamen  exempli  causa  unum  aliquid  ex 
omnibus  quas  facit  Pater.  Dico  quia  Filius  hoc 
ipsum  facit.  Neque  utique  hoc  ipsum  dico  quasi 
simile  iHe,  sed  idem  ipsum.  Cum  enim  dico :  Idem 
facio  quod  tu  facis,  quia  forte  domum  aedifico,  sicut 
to  sediflcasdomuro,  etcum  alia  sil  domus  tua  quam 
tu  aedilicas,  quaro  illa  domus  mea  quam  ego  aedi- 
lico,  tamen  idem  me  facere  dico  quod  tu  facis, 
quoniam  id  quod  facio  ego,  secundum  aliquid  si- 
mile  est  illi  quod  tu  facis,  non  sic  intelligo  cum 
dico  quia  Filius  hoc  ipsum  facit  quod  Pater  facit.  Sl 


tur,  cum  Filius  incarnatus  dicitur,  quaro  diceretur  B  autem  ego  domum  aedificarem,  ct  tu  eamdem  mecum 


si  Pater  incarnalus  diceretur.  Nunc  igitur  conse- 
quens  est»  si  Filius  carnem  assumpsit,  idcirco  car- 
nem  assumpsisse  et  Patrem,  sicut  consequens  non 
est,  si  Filius  sibi  carnem  univit,  carnem  sibi  unisse 
et  Patrem.  Consequens  autem  est,  quia  si  Fiiius 
sibi  carnem  univil,  eamdem  carnem  ipsi  Filio  uni- 
visse  el  Patrem,  quia  dum  una  lUriusquc  operatio 
ostendilur,  nec  Filius  sine  Patre,  nec  Pater  sine  Fi- 
fio  operalus  demoustratur*  Si  autem  Pater  sibi  car* 
nem  induisset,  et  Fiiius  sibi,  non  hoc  idem  esset» 
sed  aliud,  quoniam  in  eo  ipso  non  eadem  demon* 
straretur  operatio,  quod  non  ad  eumdem  utrumque 
facta  probaretur  relatio.  Nunc  autem  assumptionem 


aediiicares  domuro,  dico  quod  idcm  faceres  quod 
ego.  Etiam  verius  unum,  quia  idipsum  ct  non 
aliud ;  nec  tamen  vere  adhuc  unum  quia  tu  partcm 
unam,  et  ego  alteram ;  tu  instrunfentis  luis,  ego  in- 
strumentis  meis ;  tu  roanibas  et  laccrtis  tuis,  et  ego 
neis.  Denique  tu  viribus  luit^  ego  meis  :  et  jam  nou 
vere  unum,  sed  in  alio  et  per  alia.  Nunquid  sic  dico 
cum  dico;  quia  Filius  hoe  ip!snm.facit  quod  Pater 
facit?  Ergo  alia  est  manus  Filii,  et  alia  est  Patrii; 
aliud  brachium  Filii,  et  aliud  brachium  Patris;  alit 
virtus  Filii,  alia  virtus  Patris,  cum  ipse  Filius  ct 
manusy  et  brachium,  et  virtus  sit  Patris?  Sicut  idem 
estquod  homo  manu  facit,  et  quod  manus  homiois 


sive  unionem  carnis  et  Paier  operatus  est,  quia  ^  facit ;  et  quod  homo  brachio  facit,  et  quod  bra 


carne  induit  Filium,  et  Filius  operatus  est,  quia 
carne  induit  6emetipsum;elfuit  una  unioet  operatio 
una.  Propterea  unio  ona,  quia  qood  unitnm  est» 
oni  unitum  est;  propterea  operatio  una,  quia  quod 
factum  est  in  uno  facliim  est.  Tres  operabantur,  et 
non  tria ;  sed  unum  operaiMintur,  et  quod  flebat  et 
unius  erat,  qoantum  ad  illum  solum  faaum  est,  et 
triom  erat,  quaiitum  ab  illis  factom. 

Legitur  in  libro  Judicum  quia  Hanue  uxorem 
accepit  fiiio  suo  Samson  (Judie.  xiii),  nec  tamen  sibi 
nxorem  accepit,  quia  filio  uxorem  accepit.  Et  po- 
stulabat  filius  patrero,  ut  sibi  oxorem  accipiat,  quasi 
per  se  solus  hoc  faoere  non  possit,  et  nemo  est  qui 
argumentetur  ut  dicat.  Si  pater  filio  uxorem  accepit. 


chium  hominis  facit ;  et  qood  homo  fortitudine  fa- 
cit,  et  quod  fortitudo  hominis  facit.  Sic  idem  est 
quod  Pater  facit,  el  quod  Filios  facit;  qoia  omne 
qood  Pater  facit,  per  Filimn  facit.  Si  essentia  ona 
est,  si  nalura  una,  si  fortitudo  una,  si  voluntas  una, 
quomodo  non  est  una  operatio?  Dicis  quia  haec  facit 
Pater.  Egodico;  Iloc  ipsum  Pater,  hoc  ipsum  Filins^ 
totum  Pater  et  totum  Filius.  Ipsum  facere  Patris, 
Filii  est.  Noli  pensare  quasi  duas  actiones,  unam 
roajorem,  unam  minorem ;  aot  forte  siroilis  poiide- 
ris  aeqoales  doas;  onius  sibi  est,  nihil  moltiplices  : 
ona  est  actio  doarom  in  ono,  triomy  actio  ona,  sic- 
ot  deitas  ona ;  et  in  ona  aciione  tres,  non  tres  agen- 
tcs  sunt,  sed  unns  agens,  sicot  in  deitate  ona  tres, 


ergo  oxorem  accepit  pater,  el  conteodat  oxoratum  d  non  tres  dii  sunt,  sed  unus.  Pater,  et  Filius,  ct  Spi- 


esse  patremy  quia  fiiio  accepit  uxorem.  Quare  ergo 

incamatus  dicatur  etse  Pater,  quia  Filio  suo  car- 

nem  uuivit,  sicut  ipse  Filius  incamatiis  dicitur, 

qniasibi  caraem  copulavit?  Sponsa  quippe,  Yerbi 

craro  est,  et  assompsit  illam  Verbum  sibi»  et  Pater 

Verbi  similiter  Yerbo  suo  onivit  eam ,  et  operati 

simt  doo  onom,  et  foit  in  uno  'operatio  dooram 

aiuuPropterea  ait :  c  Qoaeconqoe  Pater  facit,  hasc  el 

FiUus  similiter  facit.  i  Haec,  inquit,  et  Filius  simili- 

ter  (adt.  Quid  est  €  haec  ?  i  Non  alia.  Quid  est  c  si- 

mililer  ?  i  Non  aliter.  Non  poterat  onitas  operationis 

perieciioa  deroonstrari.  Non  alia.  Non  aliter  :  ea- 

dena  et  eodem  modo.  Si  eadem  operaretur»  et  non 

modem  modo  operaretur.  Operatio  iina  non  essct 


ritus  sanclus,  tres  personae  sont,  sed  tres  dii  non 
sont,  nec  tres  creatores,  nec  tres  factores,  qnia  in 
eoqood.onum  sunt,  dividi  non  possunt.  Quaecum- 
que  ergo  Pater  facit,  haec  et  Fiiius  facit  (/oan.  v). 
Simiiiter,  quid  roagis  simiie  esse  potest  qoam  anW 
tas?  Qoomodo  dividi  potest  qood  moltiplicari  nou 
polest,  aot  qoomodo  a  se  reoedere  potest  qood  onoin 
estj?  Ne  ergo  mireris,  si  assomptionem  carnis  quae 
ad  solum  Fiiium  refertur,  non  soios  Filios  operatos 
est,  sed  cum  Filio  Pater  etiam  et  Spiritus  sanctus. 
Neque  idcirco  tres  incaraatos  dixerls,  qoia  incarna' 
tionem  onios  tres  operaU  sont,  qoia  Trinitas  natorae 
inseparabilcm  facit  operationem,  et  pn^rietns  per- 
soiiae  lingnlarem  assumptionem. 


7*5  WRRNERl  ABBATiS  S.  BLASII  7J4 

Dc  assumpta  canc  in  ClnUlum,  A  n»s  in  canicm  congelulam  fecit.  Acccssil  Splrilu» 


Quaerilur  quomodo  liomo,  pcrsonaliler  uniuis 
Verbo,  sinc  pcccalo  poluit  assumi  dc  niassa  Iiumaiii 
gencris  :  quod  tolum  corruplum,  cl  quasi  fcrmenla- 
tum  cst  peccalo  in  Adam.  Ad  (|uod  rcspondctur  quod 
Tirgo  Maria  per  fidcm  fulurx  morlis  Clirisli  aiile 
concepcionem  mundala  fuciit  a  pcccato.  Ncinpc  dc- 
cens  erat  ul  ca  puritatc  qua  major  sub  Dco  inti  lligi 
nequit,  virgo  illa  nitcret,  cui  Dcus  Patcr  unicuin  Fi- 
Irum  suum,quem,  de  cordosuogcnitum.sibi  coa^qua- 
lem,  tanquam  seipsum  diligebat,  ila  dare  dispone- 
bat,  ut  naturalitcr  esset  unus.  Idemquc  comniuiiis 
Dei  Patris  et  Virginis  Filius,  et  quam  ipse  Filius 
substantialiter'facere  sibi  matrem  eligebat,  ct  de  qua 
Spiritus  sanclus  \olebat  ct  operatus  erat,  ut  conci 


sanclus,  ct  Ikxc  qua^  fueiant  Vcrbi  glutiiiio  com- 
massata,  aniinando  formavit,  et  formata  distin\ii, 
(Beda.)  Nuincrus  xlvi  annorum  perfectioni  Dc- 
minici  CDrporis  aptissime  congruit.  (Aogcstircs.) 
Traduntenim  naturalium  scriptoresrerum,formani 
corporis  bumani  lot  dierum  spalio  pcrfici,  quia  vidc- 
licet  proximis  sex  a  conccptione  dicbus,  lactis  iial)e«t 
similitudinem,  scqiicnlibus  novem  convertatur  in 
sanguincm ,  deiiide  \ii  solidetur,  reliquis  xvni  for- 
meiur  usquc  ad  pcrfecia  liniamenla  omnium  mein- 
brornm,  ct  binc  jam  reliquo  tempore  usque  ad  teni- 
pus  partus,  magnitudinc  augeatur.  Sex  autem  et 
IX,  et  XII  ct  xvni,  xly  faciunt.  Quibus  si  uuum  ad- 
Jecerimus,  id  est  ipsuiu  diem  quo  dlscrctun>  per 


peretur  et  nascerelur  ille,  de  quo  ipse  procedebat,  ^  membra  corpus  crcmentum  sumere  incipit,  lot 


quare  de  mundissima  virgine  potuit  sine  pcccato 
concipi  Filius  Del,  et  nasci  per  unitum  sibi  bomi- 
nem.  Exccpta  sancta  Virgine  Maria,  de  qua,  pro- 
pter  honorem  Domini,  nullam  prorsus  cum  de  pec- 
catis  agitur,  baberi  volo  quaestionem,  sciinus  cnim 
<Iuod  ei  pliis  graliae  sil  collatum  ad  vincendum  oinni 
ez  parte  peccaluro.  Inde  quod  concipere  ac  parere 
nieruit,  quem  constat  nullum  babuisse  peccatum 
(AuccsTiNUS.  De  nat.  et  grat,^  c.  56).  Ilac  ergo 
Tirgine  excepta,  si  omnes  saiicti  et  sanct»  congre- 
gari  possent,  quid  respondercnt,  nisi  quod  Joaiines 
ait :  c  Si  dixerimus  quia  peccatum  non  habemus, 
ncs  ipsos  seducimus?  >  (/  Joan,  i.)  Legimus  :  Ma- 


niirum  dics  in  aedificatione  corporis  Domini,  quo  in 
fabricatiGne  templi  annos  invenimus. 

(AucusTiKiTs.)  Non  in  utero  Virginis  priuscon- 
cepta  est,  et  postmodum  divinitas  venit  in  carnem, 
sed  mox  ut  venil  Vcrbum  iii  utcro  (Joan,  i),  scrvato 
propriae  naturse  varielate,  factum  est  caro,  et  per- 
fcctus  homo,  id  est  in  vcritate  carnls  et  animx,  na- 
tus  est  de  carne  illa,  cui  unitum  est  Veibuin.  Est 
quoque  alia  ratio  :  Dicium  est  niniirum  alibi  quia 
hoc  quod  assumitur  ad  prolein  de  parente  nuilam 
habet  voluntatem  :  ideoque  nullum  peccalum.  Itaque 
perspicuum  est,  quoniam  in  co  quod  Filius  Dei  in 
8uam  personam  assumpsit,  de  Virgine  nulla  poluit 


riam  toum  replevcrat  Spiritus  sancti  gratia,  totam  c  «sse  macula  peccati.  (Augustinus,)   Incommuiabi 


incanduerat  divinus  amor,  ita  quod  in  ea  nibil  essct 
mundanus  quod  violaret  alTcctus,  scd  ardor  conti- 
nuus  et  ebrietas  profusi  amoris.  (Augustlnus).  Si 
Spiritum  Dei  omnis  virtus  angelorum  conslat,  bca- 
tam  et  gloriosam  Virginem,  In  quam  supervenit  Spi- 
ritus  sanctus,  et  totus  Deus  illapsus  portatur  novem 
mensibus  in  uiero,  credendum  est  majora  promc- 
tuisse  virlulum  privilegia,  et  percepisse  gratiam,  ab 
angelis  eliam  collaudatam. 

Suscepit  Christus  de  terra  terram,  quia  de  tcrra 
caro  est,  et  de  carne  Mariae  carncm  accepit,  et  in 
ipsa  carne  bic  arabulavit,  et  ipsam  carnem  nobis  ad 
manducaudum  ad  salulcm  dedit.  i  Apostolus.  c  Qui 
factus  est  ei  ex  semine  David  secundum  carnem 


lis  veritas  per  splrilum  animam,  et  per  animam  cor- 
pus  suscipiens,  toto  homine  assumplo  ab  oronibus 
eum  infirmitatibus  libcravit.  Quldquid  enim  bomi- 
nisnon  in  se  assumpsli,  nec  liberavit.  Sicutautem 
in  sepulcro  carneni  suam  moriendo  non  descruit, 
sic  in  ulero  Virginis  eam  nascendo  forroavit.  Sic 
ergo  non  discedente  vita,  mortuus  est,  sicut  passus 
est,  non  pereunte  vitac  potentia.  Quamvis  crgo  raro 
reliquerit  animam,  et  expiraverit,  deitas  tamen  neu- 
truin  reliquit,  cx  qno  Verbum  caro  factum  est.  Qui- 
dam  flagitai.lsibi  reddi  ralionem  quomodo  Dcusbo- 
mini  permistus  sit,  ut  una  persona  Chrisli  fierel, 
cum  hoc  seincl  fieri  potuerit,  quasi  rationem  ipsi 
reddani  de  re  quae  quotidie  fil,  quoraodo  miscealur 


(Rom.  i).  I  Nam  sicut  Deus  ex  substantia  Patris  ante  ^  aninia  corpori,  ut  nna  pcrsona  fiat  hominis.  Kara 


saecula  natus  esi,  ita  homo  ex  substantia  matris  in 
saeculo  natus.  Nam  si  de  nihilo  factus  esset,  illc 
homo  unitus  Deo  personaliter,  sicut  nonnulli  asse* 
runt,  vel  de  alio  genere  quam  de  Adam?  Huinana 
natura  quae  tota  erat  in  Adam,  et  ibi  peccavit,  nullo 
modo  satisfecisset  Deo  pro  peccato  suo,  quia  nec 
ipse  Adam,  nec  aliquis  de  genere  illius  natus  debl- 
tum  illud  solvisset.  Et  si  Christus  alietius  esset  ab 
humano  genere  quod  peccaverat,  satisfactio  ejus 
Dulla  ratione  pertineret  ad  Adam,  et  ex  eo  gcniios, 
et  non  eis  subvenire  posse  videretur  amplius  quam 
diabolus.  (Aogustinus.)  In  vulva  Virginis  genilalis 
SBngnis  ^t  feraineiis  humor  fuit.  Iliiic  sanguini  vel 
hupiori  Varhum  se  miscuit,  et  substantiam  sangui- 


sicul  in  unitate  pcisonae  anima  utitur  corpore,  ul 
homo  sit  ita  in  unitale  personae;  Deus  utilur  bc- 
mine,  ut  Christus  sit.  In  illa  igiturpcrsona,  roisluia 
est  animae  et  corporis,  et  in  hac  persona  mistura  est 
Dei  et  hominis,  si  tamen  reccdat  auditor  a  cousue- 
tudine  corporum,  quia  solent  duo  liquores  ita  mis- 
ceri,  ut^neuter  servet  integriiatcm  suam,  quamquam 
et  ipsis  corporibus  aeris  lux  incorporea  misceatiir. 
Ergo  persona  hominis  mistura  est  auiinae  et  co.pt- 
ris.  Cum  enim  Verbum  Dei  pcrmistum  est  a:iiniie 
hairenti  corpus,  siniul  el  aniinam  suscipit  elcorpu^. 
Illud  quolidie  fit  ad  procreandos  homines  :  boc  se- 
mel  factum  esl  ad  libciandos  homines.  Verumlamia 
duarum  rcrum  incorporearum  comniistio  facilxi 


785 


liEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  -  LIB.  L 


78^ 


eredi  dcbuit  quam  unius  in  corpore.  Nam  si  anima  j^  regum,  ejusdem  duclu  stelifle  Hierosolymam  vcne- 


in  sai  natura  non  falltlur,  incorpoream  se  compre- 
hendit.  Hulto  magis  est  incorporeum  Verbum  Dei, 
ac  per  iioc  Verbi  Dei  et  animae  credibilior  debuit 
esse  permistio  quam  animae  et  corporis. 

SERMO  D£  NATIVITATE  DOMINf. 
Quia  bodie  Rederoptor  natus  in  mundum  modo 
saltttls  aetern»  remedium  attulit,  nativilatis  suae  tem- 
pus  multis  miraculorum  dedaravit  insignibus.  Ex 
universis  autem  primumDominicae  nativitatis  signum 
erat,  quod  eo  tempore  quo  Gliristus  natus  est,  solus 
(laesar  Augustus  uimis  paciflcus  toto  mundo  praefuit 
{Lue.  ii)  :  quod  antea  inauditum  fuit  tot  populos  et 
I  ationes  unum  posse  pati  dominum.  £x  boc  autem 
Ciesaris  Augusti  principatu  vere  designabatur  iilum 


ruiit.  Debinc  duce  eadem  Bethleliem,  xiii  die  veno- 
runt,  ibique  Deum  mysticis  muneribus  adoraveruot. 
Haec  steila  significabat  illustrationis  divinae  gratiam» 
qua  Dominus  in  carne  natus  illuminabat  eos  qui  sc- 
debant  in  lenebris  et  in  umbra  inortis.  Sextum  vero 
signum  erat  circulus  magnus  aureo  ruiilans  splen« 
dore,  qui  fulsit  circa  solem  ,  tota  die  illa  qua 
Cbristus  natus  est,  significans  illa :  Nasci  vcrum 
solem  juslitiae,  qui  sua  gratia  illustraret  omnem  bo- 
minem  venieniem  in  hunc  mundum  {Joan.  i).  De 
quo  Psalmista  ait  :  c  Exortum  est  in  tenebris  lu- 
mcn  rectis  corde,  raisericors  et  miserator  ct  justus 
Dominus  {Psal.  cxi).  i  Seplimum  signum  erat  quo 
tota  die  nativitatis  Dominicae,  rivus  olei   in  urbe 


vcnturum  in  came,  qui  solus  regil  et  gubernat  om-  B  Roma  Tiberi  effusione  emanavit,   Oleura  signiQcat 


nia»  qui  uuus  praeest  omnibus  :  quae  sunt  in  ccelo 
et  in  terra.Secundum  signum  eral,  quod  tunc  tanta 
pax  erat  in  terra^  qHaiita  .ad  iiiud  tempus  a  saeculo 
noD  est  audita,  ita  ut  nemo  in  toto  mundo  auderet 
lielluni  movere»  sed  omnes  homines  viverent  sub  una 
et  Iranquilia  pace  et  quiete.  Completa  illa  veractter 
Isaiae  prophetia  :  c  Et  conflabant  gladios  suos  in 
vonieres,  el  lanceas  suas  in  falces  (Ita.  ii).>  Venim 
srgniflcavit  illa  pax,  illum  in  came  natumy  qui  hu- 
manum  genus  reconciliavit,  qui  angelos  et  homines 
unica  pace  conjunxit,  qui  omnibus  veram  pacem 
servantibus  potestatem  filios  Dei  fieri  donavit,  di- 
centt  :  c  Bealipaciliei,  quoniam  filii  Dei  vocabuntur 
{Ma:th.  v).  >  Unde  et  angeli  Dei  bac  nocte  Cbristi  na- 
tivitatem  annuntiantes  cantaverant :  f  Gloria  in  ex»  ^ 
celsis  Deo  {Luc»  ii).  >  Tertium  signum  erat,  quod  ipso 
Caesari  concedente,  unusquisque,  sive  nobilis  slve 
ignobilis^  liber  aut  servus»  si  fuerit  in  captivitate,  ad 
propria  jossus  est  redire,  et  unicuique  haereditat» 
propria  reddebatur,  et  singuli  se  census  Cassari  red- 
dituros  profitebanlur»  et  ille  census  trium  denario- 
rum  babuit  pensionem,  quae  dracbma  appellabalur. 
His  rebus  quid  aliud  significabatur,  nisi  quod  quan- 
diu  in  mttndosumus  peregrinamur  a  Deo,  usque  dum 
per  nativitatis  Dominicae  gratiam  ad  paradisi  gaudia 
reJocimury  atque  ab  antiquo  hoste  liberati  divinae 
s^rvituti  subjicimur?  Ceiisus  vero,  quem  Caesari 
retldere  profitebatur,  siguificat  fidem  sanctae  Trini- 


misericordiam ;  et  in  hocdemonstrabaturi  quod  in 
illa  die  natus  est  qui  sola  sui  misericordia  venil 
quaerere  et  salvum  facere  quod  perierat.  Juxta  quod 
Paulus  ait  ad  Timoiheum  discipulum  suum  :  c  Ap* 
paruit  benignitas  et  humanitas  Salvatoris  nostri, 
non  ex  operibus  justitiae  quae  fecirous  nos,  sed  se- 
cundum  suam  mibericordiam  salvos  nes  facit  {Tit. 
ift).  >  Istis  ct  aliis  innumerabilibus  signis  voluit 
Deus  suam  nativitatem  declarare,  utde  mundi  con* 
cupiscemia  nos  reducat  ad  coelestem  patriara.  Juxla 
quod  Paulus  dicit  :  c  Renovamini  spiritu  mentis 
vestrae  in  justiiia  et  sanctitate  {Epkes.  4).  > 

Hodie  Virgo  genuit  c  Christum,  Judaeis  quidem 
scandalum,  gentibus  autera  stultitiam{i  Cor.  i).i  Ju- 
daei  ex  impossibilitatenaturae  opponunt  et  Virginem 
non  posse  parere,  nec  altendentes  quod  in  lege  eo- 
rum  scriptum  reperilur :  c  Ecce  Virgo  concipiet  el 
pariet  filiura,  et  vocabitur  nomcn  ejus  Emmanuel» 
quod  interpretatur  nobiscum  Deus  {ha.  vii).  >  Hoe 
testimonio  Isaiae,  beata  Maria  partu  fecundauda  esse 
perhibetur.  Praecepit  namque  Dominus  Moysi  de 
singulis  tribubus  virgas  afferri.  Allalse  sunt  vlrgae 
duodecim,  inter  quas  crat  virga  Aaron  sacerdotis 
posita  iii  tabemaculum  testimoniL  Alt(;ra  autem  die 
inventa  virga  Aaron  floruisse,  et  frondes  pro- 
duxisse,  nucesque  peperisse.  Qui  virgam  banc,  ra- 
dice  privalam,  succo  siccatam,  frondescere  jussit^ 
et  ipse  veram  virginem  praeolare  gravidam  feclt.  De 


tntis,  quam  rex  noster  requirit  ab  omnibus  :  qui  no-  {)  hac  virga  item  Isaias  ait :  c  Egrcdieiur  virga  de  i*a* 


minis  esse  videntur  Christiani.  Quartum  signum 
crat,  quo  Cxsar  Augustus  omnes  servos,  qui  fugi- 
tivi  erant,  ad  dominos  proprios  fccit  rcdire,  ct  ex  eis 
qui  hoc  edictum  neglcxerant,  et  siios  spreveruiit  do-  . 
ininos,  ana  die  xxx  fere  mlllia  fecit  intei  ire. 

In  hoc  ergo  decreto  significatum  est  unumquem- 
<|ue  bominem,  postpositis  concupiscentiis  s<eculi, 
aJ  suum  coelestem  Dominum  reverti.  Ille  vero  qui 
lioc  neglexerit :  cum  diabolo  et  angelis  ejus  aeter- 
nae  damiiatioui  snbjacebit.  Quintum  signum  erat 
&tella  novi  slgni  et  insoiiti  fulgoris,  qui  eadem  no- 
ote,  eademque  bora  qua  Christus  natus  est,  in 
Orieute  visa  est  a  Magis  {Matth.  ii).  Ex  cujus  inso- 
Uto  fttlgore  ipsi  cognoscentes  natum  esse  Regem 


dice  Jesse,  et  fios  de  radice  ejus  ascendet  (  /sa. 
xi).  >  Jesse  pater  David  regis,  de  cujus  seminevirg^» 
l)eata  virgo,  scilicet  Blaria  processit,  et  flore  vlus 
Christum  protulit.  Ex  David  gratia  et  miserationis 
Deus,  lioiuo  facius,  ut  idem  Isaias  ait :  c  Ipse  enim 
salvum  faciet  populum  suum  a  peccatis  eorum  {Isa. 
vii).  I  Vere  populum  suum  salvum  faciet  a  pecca- 
tis  eorum,  quia  quicunque  Christo  fideliter  crcdit, 
cohaeres  ejus  in  regno  Patris  sui  erit,  c  qui  eruit  nos 
de  potestate  tenebrarum,  et  transtulit  in  rcgno  Filii 
cbaritalis  suae  {Colos.  i).  >  Similiier  voluit  Dorainus 
nativitatem  suara  declarare  tesliraonio  dicenlis  Jc- 
rcmiae  :  c  Hic  est  Deus  noster,  et  non  scstiraabitilr 
aKus  absque  eo,  qui  invenit  omneni  viam  sapien- 


787 


WERNERl  ABBATIS  S.  BLASK 


m 


tisD.  Post  buH:  In  lctris  visus  est,  et  cum  homtnibus  A  qui  salutis  nostrae  causa  nalus  etii  in  mandvia. 


Ci>nyersatus  esl  (Barueh.  iii).  i  Judxi  rursum  di- 
eant  nondnm  venisse  Ghristum  ;  sed  adhuc  ventu- 
rum,  non  attendentes  Danielem  qui  diiit  :  c  Guni 
venerit  Sanctus  sanctorum  cessabit  unctio  (Dan. 
tx).  I  Judaei  igitur  si  conlcndunt  Christum  adhuc 
Tcnturum ,  demonstrent  quem  habcant  de  su»  stir- 
pis  regem  proprium.  Si  hunc  ut  Pairem  nequcunt 
monstrare ,  credaut  Christum  qul  est  Sanclus 
tanctorum  venisse.  Attendant  auiem  quod  nnte 
tempora  Danielis  Jacob  patriarcha  dixit,  corporcis 
quidem  oculis  privalus ,  proplieliae  autem  spiriiti 
plenus  :  €  Non  auferetur  sceptrum  de  Juda,  et  dux 
de  femore  ejus,  donec  veniat  qui  mitiendus  cst;  et 
ipse  erit  exspectatio  gentium  (Gen,  xlix).  i  Demon- 


Videamus  quantam  dignitatem  iiobis  nativilas  Do- 
mini  concesserit.  Prius  enim  quam  Redemptor  no* 
ster  per  carnem  nascerctur,  alienos  a  suo  consor- 
tio  nos  damnabant  angeli,  quia  peccaiido  nos  ccBle- 
stem  patriam  pcrdidisse  scicbant.  Postquam  vero 
Redcinptor  terrani  nostrae  carnis  assumpsit,  no- 
stram  fragilitatem  iila  angelica  celsitudo  non  de- 
spexit,  el  quos  prius  liabebaiit  despectos,  )am  vent*- 
rantur  ul  socios.  Ilinc  ipsi  angeli,  hac  nocte  <le 
Christi  nativitatc  ct  dc  nostra  rcdeinptione  glorian- 
lcs,  caniaverunt :  <  Gloria  in  excclsis  Deo,  et  in 
lerra  pax  homiiiibos  bonae  voUtntatis  (Luc,  ii),  i  Hinc 
cst  quod  Lot  (6'en.  xix),  et  Josuc  (Judic,  v)  angc- 
los  adoraverunt,  et  tamen  adorarc  uon  prohibentur. 


strabitur  etiam  Dominicus  adventus  in  facto  Gedeo-  B  Joannes  vero  angelum  adorare  voluit»  et  tamen  an* 


nis  Israelitae.  Cum  enim  filii  Israel  inulia  mala  in 
conspcctu  Domini  facerent,  ideoquc  in  Madian  et 
Amalec  tradiii,  durissime  opprimcrenlur,  clamavc- 
runt  ad  Deum,  postulantes  a^;  co  auxilium.  Com- 
motus  autem  Dominus  clamore  eorum,  apparuit  Gc- 
(teoii  ct  dixit  quia  per  cum  vellet  hlios  Israel  lib^* 
rare  de  oppressione  Madian  et  Amalec.  Dixitqiic 
Gedeon  ad  Dominum  :  c  Da  mihi  sigiium  hpc  :  Po« 
nam  vcllus  ianae  in  arcam,  et  si  solum  vellus  erit 
rore  perfusum  et  terra  in  circuitu  sicca,  scio  quia 
per  manum  meam  liberabls  Isra^el  (Judic,  vi).  i 
Quod  cuin  Deus  ad  voltim  Gedeonis  impleret,  roga- 
vititerumut,  vcllere  foris  posito,  yellus  siccum 
nianeret.  Quod  cum  Dcus  similitcr  adimplcret,  boc 
signo  aniinatus  Gedeon,  conserto  cum  Madianitis 
prae1io,copiosam  multitudinem  eum  paucomilited^ 
levit,  et  sic  liberati  sunt  fiiii  Israel  ab  oppressione 
durisstma  quam  passi  sunt  a  crudelissimis  Madian 
et  Amalec.  Madian  vero  et  Amalec  ,  qui  filios  Israel 
dure  afilixerunt,  signiGcant  antiquum  hostem  qui 
humanum  genus  ante  adventum  Domini  servitutis 
Jugo  oppressit,  qtil  illatis  concupisceniiis  afflixit. 
Oedeon  vero  Christum  significat,  qui  mundum  ab 
tntiqui  hostis  subtraxil  imperio.  Quod  vero  Domi- 
nicus  adventus  iu  vcllere  demonstratur,  declarat 
Psalmista  dicens :,  c  Descendel  sicut  pluvia  in  vellus 
(P$aL  Lxxi).  I  Dominus  sicut  pluvia  in  veilus  des- 
cendet,  aicca  adhuc  circumjacens  terra »  cum  Do 


gelus  hunc  ne  se  adorare  debeat  coropescitdicens : 
c  Vidcne  feceris  :€onservus  enim  iuus  sum;  et 
fratriim  tuorum  (Apoc.  xix)  i  (GnBCORirs).  Post- 
quam  vero  aogcli  hum^nitatem  in  Deo  conspiciant, 
se  adorare  ab  homiiie  pertimescunt,  nec  baberede- 
digiianiur  hominem  coii8Qcium,qui  super  se  adorant 
hominem  Deum.  QbtineaQius  ergo  raoribus  digni- 
tatem  nostram,  nulla  nos  lnxuria  inquinet,  nulla 
nos  turpis  cogitatio  a.ccuset,  non  malitia  roenlem 
mordeat,  non  invidia  consumat,  non  elatio  inflet, 
non  ambitio  dilaniet.  Qui  enim.  Diei  cohaeredes  elci- 
ves  angeiorum  esse  debemas  mundana  et  angelicsffl 
vium  ducamus.  Quod  ipse  praestaure  dignetur  qui 
,  Deus  homo  factu.s  est  causa  nostrae  salutis,  Je- 
'  8U8  Christus ,  Dominus  noster,  qui  cum  Patre  et 
Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per  omnia  saecula  sae- 
culorum. 

SERMO  DE  NATIVITATE  DOMINi. 

c  Appariiit  benignitas  et  humanitas  Salvatoris  no- 
stri  Dei,  non  ex  operibus  justiti»  quae  fccimu^nos, 
sed  secuiidum  suam  misericordisMn  sailvos  nos  (e- 
cit  (Tit,  iii).  I  Acquisiver^l  sibi^  fratrcs  charissimi, 
genus  buroanum  aslutia  diabolicae  fr^udis,  siilMiide- 
rateossuae  condilioui  per  peccaia  ppimi  parciuis. 
Dominus  vero  jiistus  judex,qui  nec  advcrsario  suo 
aliquid  injustum  vuU  irrogarc,  sed  omnia  sive  pcr 


miiius  adhuc  soli  popul^  Isracl  innotuit,   cum  de  D  misericordiam  sive  per  justitiam  faccre,  sic  voluii 

genus  humanum  pcr  gratiam  redimere ,  ut  iicc  iu- 
justitiam  videretur  infcrre  diabolo.  Cuin  ergo  Sa- 
tanas  conti*a  hominem  astute  egisset  per  faliacian, 
voluil  Dominus  conlra    SaUn   propter  hominem 
prudenter  agere  persapieniiam.Taliigitur  Doroinus 
egit  consilio  de  hiimana  rcparationc,  iiecessarium 
erat  ulcontra  diabolum  pugiiaturus  (alis  niiuere- 
tur,  qui  nec  succumbcret,  sed  rationabiliter  ageret, 
et  cum  sapicntia   oinnia  iractarcl.  Ailam  purus 
homo  erat,  et  ideo  ex  huroana  fragilitata  lenuiioni' 
bus  diaboli  succubuit,  et  proplerca  purus  lioiuo  ad 
rcdcmptioncni   noslram  mi.ttendus  nou  erat ,  qui 
vcl  pcr  so  cuni  tcnUretur,  pcccarc  pAiuis5el.Qual«i 
autem  peccaium  Adain  comwisit^  Talc  utiqiie  pcc- 


stii-pe  JuJaeorum  sibi  et  matrem  de  qua  nasceretur, 
et  discipulos  quos  ad  pnedicandum  mitteret  eiegit. 
Advenlus  Dominicus  vellcri  sicco,  et  terrae  rigataa 
circumpositse  comparaiur,  cum  Christi  fides  toto 
mundo  innotttity  et  solum  gens.  Judaeorum  ut  nunc, 
vidtlur  arida,  et  incredyla  permansit. 

Hunc  quidem,  qui^.  Deus  ea  quae  de  suo  adventu 
pcr  patriarchas  et  prophetas  rebus  et  verbis  promi- 
sitjam  honio  implevit,  pertraclemus  solliciti.  Si 
Dcusvenil  in  iiunc  roundum«  ut  nos  faceret  cives 
angelorum,  ne  nos  ipsi  causa  simus  nostrae  perdi- 
tionis,  si  nos  in  pcccandi  concupiscentiis  persislen- 
dp,  a  Deo  salvatorc  uostro  elongaverimus,exuamus 
veterem  homineni,)et  indoamus  aovum  hoioincm« 


TW  DEFLORATIONES  SS. 

cataiHy  quod  majas  mundo  er^t.  Sex  eiitm  cnmina^  A 

lia  flagliia  in  uno  crfmine  admisit,  quibus  sex  aeta- 

tes  %w  j^terioricatis  morti  inyoivit.  Primum  nam- 

qae  superbia  fuit,  cam  Deo  aequalis^  esse  voluit,  et 

ideo  factus  est  omnium  infimus  qui  fuit  omnibus 

praeiatus.   Secundum    inol)edientia    exstitit,  cum 

mandaturo  i^rsieriYit,  et  ideo  lacta  sunt  etiam  ei 

onnia  inobediemia   quae   prius    erant   subjecta. 

Teriium  avaritia  erat,  cam   plus.  quam  conces- 

sum  erat  concupierat,  et  ideo  omuia  juste  eoncessa. 

amiserat.  Quarium  erat  sacrilegium»  cum.  vetitum 

in  sacro  loco  qaasi  per  fortum  subripuit,   et  ideo 

de  sacrario  excludi  meruit.  Quintum  spiritalis  for- 

nicatio  fuit.  Anima  enim  iilius  erat  Deo  conjuncta. 

Sed  cuni  i^RCto  Deo  diabolum  admisit,  quasi  cum 

extraneoaduiteriiimcommisit^ei  ideoverisponsiami-  B 

eiiiam  amisii.  Sexto  homicidiuro  perpetravit,  quo  se 

et  omne  genus  humanum  in  mortem  prascipitavit. 

Unde   et  interiori  bomine  mox  est  mortuus,  et 

jacuit  in  sepolcro  corporis  sepullus.  Quamobrero 

duplici  ctilpa  est  obstrictus  :  una  qua  Deum  con- 

lempsii  et  opus  obedienti»  deseruit ;  alia  qua  fo-> 

vearo  mortls  incidit,  et  se  adjunctum  opus  impotem 

feeil.  Quali  autem  modo  oportuit  eum  reverli  ?  Ho- 

Borem  q«em  Deo  abstulit  reddere  debuit,  et  pro  pec- 

cato  saiisfacere  quod  fecit.  Valde  enim  justum  est, 

ttiy  qui  alii  sua  abstulerit,  ei  ablata  rcsiituat,  et  pro 

injoria  iilata  satisfaciat.  Quid  abstulit  boroo  Deo  ? 

iToinm  quod  proposuii  in  sua  cura  de  ejus  genere 

facere.  Qualiter  ablatum  honorem  reddere  debuit?  ^ 

Diabolum  ita  vincere  ut  ipse  victus  est  ab  eo,  et 

seipsam  omnesque  praedestinatos   ad  vitam   tales 

tesiiiuere  qualesfuturi    erant,  si    permansissenf. 

Qualiier  autem  debuit  satisfacere  ?  Quia  peocatum 

majus  roundo  commisii,  aliquid  majus  mundo  Deo 

solvere  debuit.  Sed  cum  horuui  neutrum.  faccre 

possei  iiuUa  ratione,  ideo  permansit  in  morte.  Et 

€or  penitns  non  peiiit,  quia  statutum  Dei  immutari 

non  potuit.  Proposuit  enim  ex  genere  Ad»  elecU)- 

furo  numerum  implore.  Quid  ergo  ?  Quia  debitum 

bonorem  non  solvit,  Deus  ab  eo  invito  accepit, 

com  euro.  poenis  subegit.  Ad  quem  finem  tandein 

penreniie  debuit  ?  Quoniam  iransfuga  servus  cum 

furio  Domini  sui  ad  saevissimum  profugerat  tyran- 

num ,  filius  regis  missus  est  de  palatio  in  carcerem  D 

post  exsulera   servum,  qui   tyrannum  contereret» 

ei  fagittvum  servum  cum  relms  in  gratiam  regis 

redaceret. 

Qoare  homo  non  potuit  redire  solas  posi  lapsum? 

Qtm  sicoi  non  per  se,  sed  per  aliom  impulsusceci- 

dis,  ita  dignum  erat,  cum  per  se  non  possetet  vel« 

let,  per  aiiuro  adjutus  resurgeret.  Car  uon  inisii 

angelumuteum  redimerei?  Si  angelus  hominem 

redaoissei»  tunciliius  etiam  servosessei.  Homoau- 

sem  sic  restitui  debuit  ut  aequalis  angelis  essei. 

£s   aliad  oberai.  Angelas  in  sui  naiura  invalidus 

eraS  hominem  redimere.    Si  auttm  homo  fierei 

miiios  pOBset  Angelas  etiam  mittendus  non  erat  iu 

Jpao   miliiia,  qaia  poccare  potitissci,  qui  prius  pec- 


PATRUM.  —  LIB.  1  m 

cavii  in  superbia.  Quare  non  creavii  alium  hominem 
de  ierra,  et  misiteum  pro  perdito?  Si  novum  bomi- 
nem  Deus  creasset  ct  misisset,  tunc  ad  genus  Adae 
redemptio  non  pertineret.  De  suo  enim  genere  e%g^ 
debuit  qui  pro  liomine  satisfaceret.  Gur  noa  misit 
patriarcham  vel  prophetam?  Pacriarcbae  et  .pro« 
phetae  in  peccatis  concepti  et  nati  erant,  et  ideo 
genusbumanuro  redimerenon  poterant.^Igilurqui9 
angeius  redimere  non  debuit,  et  homo  salisfaccre 
non  potuit,  Dei  filius  per  quem  omnia,  ut  et  re« 
dempiio  per  eum  fieret  assumpsit  plenum  homi^ 
nem,  ei  in  duabus  naturis  factns  est  una  persona. 
Et  iu  il!a  natura  qua  Deus  erat,  vicit  diabolum»  ut 
ipse  vicerat  bominem,  et  omnibus  praedestinatis 
coslum  aperuit  et  angelis  coaequavit :  quod  solus 
Deus  facere  poluit.  In  ea  autem  halura  qua  homo 
erat  pro  injuria  ms^us  mundo  solvii,  cum  inortem 
ittdebitam  subiit,  quod  solus  homo  facere  debuit* 
Quare  ergo  non  est  missus  Pater,  nec  Spiritus  sanc- 
tfls  ;  sed  solus  Filius  est  incamalus.  Si  Pater  vel 
Spiritus  sanctus  incarnaretur,  duo  filii  in  Trinitate 
computarentur  :  unus  filius  Ylrginis  qulessetin- 
carnatus,  alter  Filius.De].  Et  alia  causa  erai.  Fiiius 
eat  Dei  simllitudo,  angelus  autemethomo  assumpsc- 
rant  sibi  simiiitudinem  Dei.  Debuitergo  ille  incarnari 
coi  specialiter  injuria  facta  fuerat,  ut  istum  mise- 
ricorditer  servaret,  illum  eliam  juste  damnaret. 
Quare  ergo  Filius  solus  est  incaroatus  quia 
contra  astntiam  diaboli,  agendum  erat  per  sapien- 
tlam  ejus.  Sapientia  aulem  et  providentia  Patria 
est  Filius  per  quem  omnia  facta  sunt  et  provisa* 
Quia  igitur  provideotia  est^egit  prudenter  et  ratio-^ 
oabillter^  et  quia  sapientia  est,  egit  sapienter ;  et 
quia  Deus  exstilit,  peccare  non  potuit,  missus  esi 
erga  Filius.  Quicumessel  providentia,  rationabillter 
egit,  cum  esset  sapientia,  sapienter  omnia  tractavit; 
cum  esset  Deus  peccare  non  potuit :  sed  rationl 
congruum  erat,  ut  sicut  homo  superatus  capios 
erat,  sic  ethomo,  soperando  naturam,  hominem  li- 
beraret.  Non  ergo  purus  Deus  missus  est,  sed  ei 
Deus  et  homo.  Homo  qui  pugnaret :  Deus  qui  pug  • 
nantem  sustentarei.  Esi  et  ^lia  ratio.  Magna  discor^ 
dia  erat  inter  Deumet  hominem  per  veterem  bomi<« 
nem,  factat  est  concoidia.  per  novum  mediatorem. 
Sed  cum  mediator  esset,  dignum  erat,ut  cum  utro- 
que  affinitatem  haberet.  Itaque  cum  hominem  Deo 
reconciliaturus  erat,  qui  erat  inter  utrumque,  Deus 
et  homo  debuit  esse.  <  Apparuit  igitur  l)enignitas  ei 
humanitas  Salvatoris  nostri  Dei,  i  etc.  Id  est  Deus 
et  homo  :  non  tamen  ex  operibus  justitiae  qu«  fed- 
mos  nos,  sed  secundom  suam  misericordiam  salvoa 
oos  fecit.  {TU,  iii.)  Bene  ait :  Apparuit,  hoc  est 
de  Visgine  nasci  voluit.  Gur  autem  de  Mana*^t  noa 
ab  aiia  ?  Quia  baec  prima  in  roundo  virginitatem 
vovit.  Qaomodo  potuit  nasci  sine  peccato  de  'massa 
peccatrice  ?  Ab  Initio  Deus  qnosdam  qui  se  familia- 
rius  colerent>  de  aliis  segregavit,  de  quibus  vi»go 
qoasi  de  linea  ducta  puUnlavit.  Quae  velut  olim  ' 
virga  arida  sine  humore  florem,  ita  sino  concupl- 


Al 


WCRjNERI  ABBATIS  S.  BLASU 


m 


sceiitia  nuindo  edidit  Salratorem.  Qualiter  genuit  ?  a  ^uce  apfmruiisel  angelua,  quia  soleiu  jiistiUi»  limieB 


Siiie  aorde  et  sine  dolore.  iCiausa  enim  janua  ;  tlia- 
lamum  uteri  introivit,  et  bumanam  naturam  (sibi 
conjunxit ;  clausa  porta,  ut  sponsus  de  thalamo 
prot^essit.  Cur  novem  meiises  clausus  fuit  in  utero? 
ut  homiiies  qui  erant  clausi  in  miseriis  hujus 
niundi  seu  inrerni,  reduceret  ad  coiisortium  novcm 
erdinum  angelorum.  Qua  hora  estnatus?  Media 
nocte,  ut  dicitur  ;  <  Dum  nox  medium  iter  haberet, 
omnipotens  sermo  tuus  a  regalibus  sedibus  venit 
{Sap.  xviii.)i  Cur.  innocte?  Primoquia  occuitus 
venit,  deinde  ut  eos  qui  in  nocle  erroris  erant,  ad 
liicem  veriiatis  perduceret.  Ideo  apparuit  benignitas 
et  humanitas  Salvatoris  nostri  Dei. 

Drvisio  scRttOHis. 

Benignitas  et  humanitas  nostri  Salvatoris  appa- 
ruit  quoque  per  septem  specialia  miracula,  id  est 
per  steilam  nimis  prgefulgidam  (Matth.  ii),  per 
circulum  aureum  vel  purpureum,  qui  circa  solem 
daruit,  per  fontem  olei  qui  de  terra  erupit.  Per 
maximam  pacem  qux  tunc  fuit.  Per  censum  ad 
quem  descriptus  est  universus  orbis.  Et  per  hoc 
quod  multi  censum  Dominicum  reddere  recusav6- 
runt,  sunt  una  die  occisi,  et  per  hoc  quod  brutum 
animal  loquebatur  :  Quid  itaque  designant  ista? 
Stella  sanctos  significavit.  Stella  ergo  praeclara 
illuxit,  quia  Sanctus  sanctorum  venit.*  Circulus 
circa  solem  prsefulsit,  quia  sol  justitise  Ecclesiam 
auro  suae  divinitatis  illustrare ,  et    purpura  suae 


exortum  in  teiiebris  dedaravit. 

Nuntialum  pastoribus  est,  quia  Datusestqviait: 
c  Ego  sum  pastor  bonus  (Joatt.  x).  »  Per  steUain 
apparuit  regibus,  quia  natus  est  res  et  steila.  Rex 
inde  dictus  est,  ut  ibi :  c  Ego  autem  constiuiUia 
sum  rex  ab  eo  super  Sion  montem  sancuim 
(PsaL  ii).  I  Stella  quoque  quia  orietur  steUa  ex 
Jacob.  Merito  itaqu^  apparuit  pasloribus  et  regi- 
bus,  quia  ipse  erat  rex  et  sacerdoSy  «t  natus  de 
regali  et  sacerdotalt  semine.  De  regaii  semiiie 
qiiia  de  David.  De  saoerdotali  quoque  probatar  na- 
tum  esse,  quia  Maria  erat  cognata  Elizabetb  de  qua 
legitur :  c  Et  erat  Zachartae  uxor  de  6liabu$  Atron,  et 
uomen  ejus  Elizabeth  (Luc  i).»  Satis  conmaidsbilis 
B  est  nuntius,  quia  et  angelus  et  cum  magna  luoe. 
Sed  audite  quid  attulit:  c  Ecce  evangeliio  vobis 
gaudlum  magnum, »  etc. 

Vere  gaudium  magnum.  Captivi  eramus,  in  ear- 
cere  jacebamus,  et  in  infirmitate  natiis  est  Salva- 
lor,  natus  est  medicus.  Ecce  gaudium  magnaoi. 
Multo  magis  erat  gaudeiidum  homiDibuSf  cum  et 
angeli  gauderent  et  dicerent  :  c  Gloria  in  exeelsis 
Deo,  »  etc.  Gloria  erat  apud  angelos  in  excelsis  * 
De  rcstauralione  diminuti  ordinis.  Laudant  fkHia 
de  reparatione  hominum  ad  restauraitonem  angeliH 
rum.  Et  hominibus  est  pax.  Pacem  nuntiavit  bomi* 
nibus  qui  cum  Deo  et  angelis  prius  discordiam  ha- 
buimus,  sed  per  mediatorem  reconciiiati  sumos. 
Et  quia  peccaiido  extranei  eramus  a  Deo,  extraneos 
piissionis  coronare  venit.  Fons  olei  de  lerra  fluxit,  ^  nos  a  suo  deputabant  angcU  consortio.  A  Deo  vUi-» 


quia  fons  misericordiae  de  virgine  manavit.  Oleum 
enim  est  misericordia.  Pax  ingcns  exstitit,  quia  pax 
fereiu  terrisapparuit.  Mundus  ad  censum  est  de- 
scriptus,  quia  ad  supernum  regnum  genus  humanum 
est  chrismate  consignaium»  Qui  Dominicum  censum 
reddere  recusarunt  occisi  sunt,  quia  qui  dixerunt  : 
I  Nolumus  regnare  hunc  super  nos  (Lue.  xix),  >  dis- 
perierunt«  Pecus  loquebatur,  quia  populus  gcntium 
ad  laudem  Dei  convertebatur.  Apparuit  ct  haec  na- 
tivitas  nostri  Salvatoris,  sive  revelafa  est  per  ange- 
los  pastoribus.  Audivimus  enim  in  Evangelio,  quod 
pastores  erant  in  regionc  cadem  vigilan*es  et  cus- 
toilientcs  vigilias  noclis  supra  gregem  suum.  c  Et 


pendebant  angeli  homines,  quod  se  ab  eis  adorarl 
permittebant.  Hinc  est  quod  angeios  Lot  et  Abraham 
adorant  {Gen.  xix),  nec  ipsi  prohibentur  anteChristi 
adventum.  Sed  nato  Doiniiio  cum  Joannes  vcttel 
adorare  angelos  in  apocalypsi,  id  est  aagelus  ne 
se  debeat  adorare  compescuit  dicens  :  c  Yide  ue  fe- 
ceris  :  conservus  enim  tuus  sum  et  fratrum  tuonim 
(Apoc.  xix).  »  Prius  naturam  humanam  despiciuut 
angeli,  ut  inferiorem,  sed  postquam  eam  super 
se  assumptam  conspiciunt,  prostratam  sUm  videre 
pertimescunt,  nec  dedignanies  hominem  sociuo, 
qui  super  se  adorant  hominem  Deum.  Pax  nunttatar 
hominibus,  sed  non  omuibus  boininibusv  scd  tan- 

m 


ecee  angelus  Doraini  stetit  juxla  illos;  et  claritas  r^  tum  hominii)us  bonae  voluntatis.  Ac  si  diceret 

Dei  circumfulsit  illos,  et  timuerunt  timore  magno. 

£t  dixit  illis  angelus.  Noiite  timere,  ecce  enim  evaii- 

gelizo  vobis    gaudium  magnum  quod   erit  omni 

populo,  quia  natus  est  nobis  Salvator,  qui    est 

Chris  us  Dominus,  in  civitate  David,  idest  in  Beth- 

leem.   Et  hoc  vobis  signum  :  Invenietis  infantem 

pannls  involutuin,  et  positum  in  praesepio.  Etsubito 

facta  est  cum  angelo  miiltitudo  militiae  coelestis 

f  xercitus  laudantium  etdicentium :  c  Gloria  in  excel* 

sis  Oeo  ct  in  terra  pax  honiinibus  bonse  voloniatis 

{Luc.  ii).  >  Hoc  audienlcs  pastores  vcnerunt  usque 

Beihiehem,  et  invenerunt  sicut  fuerat  dictumad  illos 

pcr   angolum.    Merito   angelus  haec    annunliavit, 

fuia  rex  angelorum    natus  erai,  ul  cum  magna 


se  Deo  reconciliabunt,  qui  habent  bonam  Toluiita- 
tem  reconciliandi.  Ille  vero  babet  voluutatem  re- 
conciliandi  qui  se  subdit  Creatori,  nec  facit  aliquiJ 
contrarium  ejus  voluntati.    Notandiim  est  quare 
dixerit  bonae  voluntatis,  et  non  actionh»,  qula  sulfi- 
eit  bona  voiuntas,  etiam  si  desit  operationis  facu^ 
las.  Itaque  bona  voluntas  valet  aliquid  sine  opera« 
tione,  bona  operatio  nonquam  sine  bona  volanlate. 
Maluil  ergo  dicere  bonae  voluntatis,  quod  eommune 
est  in  omnibus  salvatis.  Ostendiraus,  fratres  cha- 
rissimi,  vobis   quomodo    apparuit   bentgoitas,  et 
humanilas,  etc.,  sed  nou  est  silendua  ordo.ejos  glo- 
riosx  nativitatis.Praediclus  erat  ejus  advenius  niultis 
ante  temporibus,  a  prophetis  prsesignalus  crsl  iu 


1«  DEFLORATiOiMES  »S.  FATRUU.  —  LIB.  I.  IH 

iDiiHis  flguris.  Ait  enim  Isahs  :  c  Egredietur  virg^a  A  tnense  a  conceplione  Joaunis,  conceplus  esi  Gbri- 

stus.  Quo  concepto  abiit  Maria  in  montana  eum  fe- 


de  rftdiee  Jesse,  et  flos  de  radice  ejus  ascendet  {ha. 
ii).  »  Hic  etiam  primus  ostensas  est  in  tempore  Aa- 
Ton  in  figura.  Dominus  enim  praecepil  Moysi  de  sin- 
gulis  trlbubus  virgas  aflerri.  Allat;»  sunt  duodecira 
virgae  :  inter  qitas  ctiam  una  allala  est,  quae  Aaron 
fuermt  sacerdotis.  Posii»  suiit  eigo  a  sancto  Moyse 
iB  tabemaculum  tesiimonii.  Virga  autem  Aaron 
post  alteraro  diem  invenitur  produxisse  ilores  et 
frondes  et  peperisse  nuccs  {Sum.  xvii).  Ecce  quo- 
moJo  eooyeniunt  propheta  et  Itgura.  Jesse  fuit  pa- 
ter  David,  radix  Jesse  est  familia  Judaeorum,  virga 
cst  Mtria ;  flos  filius  ipsius,  super  quem  descendil 
Spiriius  sanctus  in  ^oie  columb».  Similiter  virga 
AaroR  qu«  sine  semine  protulit  nuces,   signincat 


stinalione,  et  intravit  in  domum  Zacbariae,  et 
salutavit  Elisabeth.  Et  audita  salutatione  exsulta- 
vit  infans  in  ulero  Elisabeth  {Luc.  i).  Goeptt  Joan- 
nes  esse  propheta  antequam  nasceretur;  recognovit 
scrvus  Dominum,  prophelavit  conceptus  conceptum, 
et  per  gratiam  pucri  replela  est  mater  spiritu  pro- 
pheli»,  et  ait:c  Unde  hoc  mihi,  ut  veniat  malcr  Do- 
niini  mei  ad  me?  Et  mansit  ibi  Maria  tribus  mensi- 
bus,  et  reversa  est  in  dotnum  suam  {ibid. ).  »  Post 
haec  conligit  ire  Joseph  Bethlehem  cum  uxorc  sua 
prxgnante.  Cumque  impleti  essent  dies  ut  pare- 
ret,  divertit  in  slabulum,  et  pepcrit  sine  dolore, 
et  pannis  eum  involvit,  et  divina  potentia  operante 


Mariam,  qu»  sine  semine  genuit  Ghristum  :  in  nuce,  B  natits  est  de  virgine  {Luc.  ii)  Maria  Christus,  non 


quae  signific*ac  Dominicum  corpus,  tria  sunt :  cortex, 
tesla,  nuclcus.  Cortex  amarus  significat  carnem,  quae 
babuit  passionis  amaritudinem.  Testa  significat 
ossa ;  nucleus  interior,  animam  candidam  virtutibus. 
Gum  bis  et  similibus  esset  Domini  nativitas  pro- 
uuntiata  et  demonstrata,  voUiit  Dominus  promissa 
implere.  Missus  est  itaque  Gabriel  ad  Mariaro  rirgi- 
nem  in  Nazareth,  annuntiavit  descensum  Doroini 
in  iiterum  ejus.  Dignum  erat  ut  Gabriel,  qui  forii" 
tudo  Det  dicitur,  annuntiaret  nasciturum  Deum,  qui 
forti  roanu  pugnalurus  contra  mundi  principem 
eral.  Et  \alde  conveniens  erat,  ut  Ghristus,  qui 
flore  supradicto  praesignatus  erat,  in  Nazaretb  con- 
cipereiur,  quae  /loi  et  virguUum  interpretator,  egre- 


aperta  virgmis  porta,  quia  virgo  anle  partum,  e€ 
virgo  in  partu,  et  virgo  post  partum.  De  hac  virgi- 
nis  porta  dixil  Dominus  ad  Ezechielcin  :  c  Porta 
iiaec  quam  vides  clausa  erit  et  non  aperietur,  et  vhr 
non  transiet  per  cam,  quoiiiam  Dotninus  Deus 
Israel  ingressus  est  per  eam,  et  semper  erit  clausa 
{Ezech.  XLiv).  >  Magnum  meritum^  .magnum  donum, 
magna  gratia  :  ancilla  peperit  Deum,  creutura  Crea- 
torem,  filia  pareiilem,  filia  divinitatis,  maler  buma- 
nitatis.  Duas  nativitates  Doinini  accipimus,  unam 
divinam,  alteram  bumanam  :  illam  sine  matre,  istam 
sine  patre.  Hodie,  fratres  charissimi,  ceiebrainus 
temporaiem  nativitatem  propter  nos  acceplam,  gau- 
dearous  propier  reparationem  nostram.  Hodie  su- 


gittm    pnecursorem    habuit.    Egregius   imperator  ^  scepit  mundus  infirmus  sanitatem,  bodie  captivus 


Itoannem  Baptistam,  qui  ab  utero  matris  Deum  reco- 
gnoTiff,  qui  per  eumdem  angelum  Gabrielem  nun- 
tiatus  esl,  et  contra  usuro  nalur»  de  sterili,  Elisa* 
betii  vidcUcet  cognata  Mariae  natus  est.  In  sexlo 


libertatero,  hodie  reciiperavit  exsul  haerediiateiB. 
Suscipiamus  bodie  Regem  venientem,  praeparemus 
habilaeula  pectorum  contra  talem  imperalorero,  ut 
dignctur  nos  recipere  in  coelesti  Hierusalem. 


DOMINICi  PROXIMA  POST  NATIVITATEM  DOMINI. 


c  Ibant  pater  Jesu  et  mater  admirantes  super  his 
qnae  dicebantur  de  illo,  et  tenedixtt  illis  Simeon 
(Lcr.ii).i 

(Beda.)  Joseph  ,  quia  nutritius  erat,  et  Mariae 
famam  observabat  secundum  opinionem  vulgi,  Pater 
Sjlvatoris  appeilatur. 

<  Et  dixil  ad  Mariam  matrero  ejus  :  Ecce  positus 
est  bic  in  ruinaro  et  in  resurrectionero  roultorum  in 
Israel  et  in  signum  cui  contradicetur.  > 

In  ruinam  roultorum  positus  est  Dominus,  quia 
fp6e  est  lapis  ofl<ensionis,ctpetra  scandali,  id  est  rtiinae 
his  qui  offendunt  verbo,  nec  credunt.  De  quibus 
ipse  dieit  :  <  Si  non  venissem  et  locutus  eis  non 
foissem,  peccatum  non  haberent  {ioan,  xv).  >  In 
resurrectionem  autem  positus  est,  quia  credentes 
in  eum  resurrexerunt  a  peccatis  per  euro.  In  suis 
pr^edtcatoribus  quoque  positus  est  in  ruinam  et 
resttrrectiouem ,  ut  ait  Apostolus  :  <  Christi  bonus 
odor  sumus  \>eio  in  bis  qui  salvi  fiunt,  et  in  bis  qui 
perevnl  (II  Cer.  ii).  >  Signum  cui  contradicetur  fi* 


dem  Dominicae  crucis  accipe»  de  qua  Judaei  ad  Pau- 
lum  dixerunt :  De  bac  secta  notum  est  nobis,  quod 
'  ubique  ei  contradicetur.  <  Et  tuam  ipsius  aniniam 
pertransibit  gladius,  >  id  est  dolor  Dominicae  pas- 
sionis,  quia  non  potuit  Filium  videre  crucifigi  sine 
affectu  niaterni  doioris,  etsi  sperabat  resurrcclurum. 
Usqiie  ad  flnem  saeculi  aniraam  Ecclesiie  giadius 
iribulationispertransit,  cum  sigito  fidei  ab  improbis 
contradicitur,  cum  multos  ruere  videt.  Aliter.  (Orh 
GENES.)  Positus  est  Dominus  in  ruinam  vitiorum, 
et  in  resurrectionem  virtutum,  nec  fil  resurrectio 
nisi  ruina  prsecedat.  Omnia  quse  de  Ghristo  narran- 
tur,  quod  natus  de  virgine,  quod  re$iurrexit,  quod 
>anuis  clausis  intravil ,  oinnia,  inquam,  signum 
siint  cui  contradicitur  ab  infidelibus.  (Ambrosius.) 
<  Tuam  ipsius  animam  pertransibit  gladius,  >  qui 
est  vcrbum  Dei,  revelans  tibi  mysteria;  <  ut  revc* 
lentur  ex  multis  cordibus  cogitationes.  >  (Beda.) 
Ante  erat  incertum,  quia  Judaeorum  Ghrislum  re- 
ciperent,  qui  respuerent;  sed  audita  nativitate  re* 


795 


WERNERI  ABBAT13  8.  BLAS» 


m 


velabanlur  cogiUliones,  CQm  Herodes  et  sui  turba-  A  est  ipsa  diviuius»  qua  plenus  eral,  graiia  Tero  est 


banlur.  Postca  vero  doctrina  cjus  et  vlriute  diffa- 
fiiaia,  alii  cuni  quasi  magistrum  veritatis  babuerunt. 
Alii  ab  eo  quasi  a  seductore  recesscrunt. 

t  Et  erat  Anna  prophetissa  ftlia  Plianuel  de  tribu 
Aser.  Haec  processerat  iu  diebus  multis,  et  vixerat 
cum  viro  suo  annis  vii  a  virginitale  sua.  Et  haec 
▼idua  erat  usque  ad  annos  Lxxxini,  quB  non  disce- 
debat  de  tempio,  jejuniis  et  obsecrationibus  serviens 
Deo  die  ae  nocte.  >  Juxla  historiam  Anna  et  devo- 
tae  conversationis  ct  vencrandx  aetalis  digna  descri- 
bitur,  quas  Domino  testimonium  perhibebat.  Mystice 
autem  signilicat  Rcclesiam,  quae  in  pnrsenti  quasi 
sponsi  Domini  sui  morte  viduata  est.  Scpties  xii, 
Lxxxiiii  faciunt.  Et  vii  pertinent  ad  cursum  saeculi, 


conjunclio  diviniutis  in  unam  persouam.  Gratia  ao- 
tem,  quia  eidem  mediatori  Dei  et  homiiium,  homini 
Jesu  Ghristo  magna  gratia  donatum  est,  ut  ex  quo 
homo  fieri  ccepisset,  perfectus  el  Deus  essei.  Hoe 
hominum  natura  non  recipit,  ut  anle  duodecim  an- 
nos  sapientia  impleatur.  Quomodo  omnia  illo  niira- 
bilia  fuerunt,  ita  pueritia  mirabilis  fuit,  ut  Dd  la- 
pientia  impleretur. 

SCRMO  DE  TRIBUS'  SILCNTIIS. 
c  Dum  medium  siientium  tencrent  omaia,  ete. 
{Sap.  xviii).  I  Tria  suni  silentia  :  Primum  est  igno- 
rantia  languoris;  secuudum,  desperatio  curstoris; 
tertium  silenlium  est  adoptio  saoitatis.  Primum 
siienlium  fuit,  quando  bomo  non  agnovil  morbum 


qiii  diebus  septem  voivitur  ;  xii  vero  pcrtinent  ad  B  suuro,  et  idcirco  silebat,  nec  quaerebatur  remediom, 


perfectionem  apostoiicae  doctrinae.  Quisquis  ergo  lo- 
inm  vitae  suae  tempus  aposioUcis  mancipat  institutis, 
quasi  txxxiiu  annia  coelestis  templi  limina  servarc, 
et  Domini  postulare  adventum  laudatur,  dum  a  Do- 
icino  peregrinatur.  Septem  anni  quibus  anna  cum 
viro  suo  vixit,  signilicant  perfectionem  iilius  tem* 
poris  quo  a  Domino  iu  came  conversante  docetur 
JEcclesia.  Qui  anni  postea  per  xii  muUiplicanlur,  pro- 
pter  apostolicam  doctrinam,  deinde  regentem  Eccle- 
siam. 

c  Et  haec  ipsa  hora  supervenieus  confllebatur  Do- 
mino,  et  loquebatur  de  illo  omnibus  qui  exspecta* 
bant  resurreciionem  Israel.  » 

Ipsa  hora  qua  Simeon  accepit  puerum  superve- 


Sed  postquam  lex  subintravit,  et  ostendil  languidis 
vulnera  sua,  sutim  ruptum  cst  silentium,  et  coepe- 
runt  mox  aegri  salutem  quaerere.  Sed  quia  per  opera 
legis  ubi  salus  non  est  sanari  volebant,  quod  qoae- 
rebant  non  poterant  inveuire.  Tandem  ergo  consi- 
derans  homo,  per  legem  neminem  justilicari  posse, 
quasi  post  diuturnos  clamores  faligatns,  etiam  se- 
cuiidum  silentium.  Locutum  est  pacem,  dedit  despo- 
rans,  loqui  rursum  cessavit,  et  subsecatum  estgra- 
tiam,  proposuil  misericordiam,  promisit  veniam,  et 
coeperunt  aegri  currere  ad  medicum,  et  quasi  ma* 
gnis  clamoribus,  sic  pura  Qde  cordis  et  vera  confei- 
sione  oris  flagitari  remedium.  Hoc  itaque  et  oane 
10  vita  hac  praesenti  agitur,  ut  cum  borao  per  Dei 


niens  Anna  confitebatur,idestIaudabatDominum,et  ^  gratiam  sanitatem  receperit,  et  ad  illam  feiicitatem 


omnibus  fidelibus  qui  jugo  Herodis  alienigenae  gra- 
vati  liberationem  exspectabant,  promittebat  per  ad- 
ventum  Christi  in  proximo  redemptionem  fieri.  Non 
solum  augcli,  sed  et  oinnis  aetas  et  sexus  testimo- 
nium  naio  reddidit  puero,  et  sicut  ab  omnium  sae- 
calorum  fldelibus  praesagiehatur,  ita  veniens  om* 
niom  sanctorum  laude  praedicatur.  (Beda.)  Qnod 
Simeon  et  Anna  provecii  Jesum  excipiunt  et  lau- 
dant,significatfideiem  Synagogam,  quae  post  loiigam 
exspectaliouem  promissionum  non  ficta  fide  eum 
receperunt  qui  prsenuntiabatur. 

i  Etutperfeceruntoronia  secundum  legem  Dominiy 
reversi  sunt  in  Galilseam  in  civitatem  suam  Naza- 


venturae  immortalitaUs  perductus  fueiit,  non  erit 
amplius  quid  petat ;  et  tunc  sequitur  tertium  silen- 
tium,  quod  nunquam  finem  habebit.  Inter  primom 
et  medium  silenUum  multa  verba  sonuerunt,  iotev 
roedium  et  uUimnm  silenUum  souat  unum  verbum, 
Bfulta  fuerunt  multiplicia  legis  mandata,  qu»  per 
tfoysen  data  est.  Unum  verbum  est,  una  Dei  gratia 
quae  per  Jesum  Gliristum  facta  est,  vel  potios  Jesos 
Ghristus  est  Moyses  famulus  Dei  multa  verba,  roul- 
tos  sermones  edidit;  Deus  Pater  unum  Verbum« 
unum  sermonem  misit.  Sed  sermones  Moysis  omoi« 
potentes  non  fuerunt,  quia  quod  dicebant  facere 
non  potuerunt  :  ideo  tandem  quandoque  in  pro- 


reth.i  Praetermisit  hoc  loco  Lucas,  quae  a  Mattheo  d  missione  deficiendo  siluerunt.  Ettuuc  omnipotens 


aaUs  exposita  noverat,  Dominum  videlicet,  post  haec 
ne  ab  Herode  necandus  inveniretur,  ^gyptum  a 
parentibus  esse  delatum.  Defunctoque  Herode,  sic 
demum  Galilaeam  reversum,  Nazaretb  civifatem 
suam  inhabitare  coepisse.  Solent  enim  evangelistae 
singuli  sic  omittere  quaedam,  quae  velabaliis  comme^ 
rata  viderint  vcl  ab  aliis  commemoranda  in  spiriiu 
praeviderinl,  ut  continuala  suae  narralionis  serie, 
quasi  nulla  praeterroisisse  videantur.  Quia  taroen 
alterius  evangelistae  considerata  Scriptura,  quo  loco 
transiilta  fuerint,  diligens  lector  inveniat. 

f  Puer  autein  crescebat  et  confortabatur  plenus 
sapienUa,  et  gratia  Dei  erat  in  illo.»  Grescere  cor- 
pore  e€  corfortari,  aeiate  bumana  inlellige.  SapienUa 


Sermo  venit,  qui  non  solum  dixit,  sed  quaecun- 
que  dixit,  imo  quaecunque  voluit,  fecit.  Iste  Sermo, 
istud  Verbum  adhuc  loquitur,  quandiu  in  fidelibtts 
ftuis  promissiones  operatur.  Sed  cum  promissa  im- 
pleverit,  tunc  quasi  cessavit.  Gum  autem  promissa 
fuerint  impleta,  quia  amplius  quod  petatur,  nibil 
deerit,  tunc  felix  et  seropilernum  silenUum  eril.  cDum 
ergo  medium  silenUum  tenerent  omnia.  »  Beno 
omnia  :  Hoc  non  solum  illi  qui  iu  peUtione  dtspe- 
rabant,  sed  et  illa  quae  in  promissione :  <  Ei  nox  in 
suo  cursu  iter  haberet.  i  Nox  in  sacra  Scripiuri  ali- 
quando  pro  diabolo,  aliquando  pro  umbris  ejus,  in 
pec^atortbus  et  iniquis,  aliquando  pro  peccalisy  ili- 
quaudo  pro  praesenti  vita  accipitur.  Per  noctem 


797  DEFLORATIONES  SS 

trgo  iii  faoc  !oco»  mortali&  bujiis  vii»  floctos  signa-  A 

tur,  sicul  per  diem  alibi  daritas  vitae  perpetuae. 

Praesens  ergo  viu  mors  ebt,  vita  vero  fatora  dies. 

Nox  ista  babeat  vesperam,  dies  ilia  babeat  auroram. 

Vcspera  bujus  noctis  ctiamfuit  ex  quo  Adam  pecca* 

vit,  donec  acccpta  sententia  moriis,  a  paradiso  pul- 

sus  est  in  tenebras  hujus  mundi.  Exiit  aurora  se- 

quentis  diei,  id  est  a  resurrectione  Ghristi  usque  ad 

finem  saeculi.  Gulta  ista  nox  est.  Sed  quis  esi  cur- 

sus  bujus  vitae  ?  Igitur  vita  mortalis  deorsum  est  in 

iuferis,  sicut  vita  immortalis  sursum.  Item.  Iter 

sursum  est  in  coalis  Item  medium  est  stadium  vitae 

prsesentis  :  quod  nascendo  intramus,  vivendo  per- 

carrirous,  moriendo  eximus.  Quoniam  ergo  nox  iu 

6U0  cursu  medium  iter  baberet,  ideo  quando  mors 

universos  quos  in  stadio  vitae  praesentis  reperit,  se-  ^ 

cum  ad  inft;ros  traxit,  et  nemo  mortalium  advitam 

imroortalem  ascendere  potuit.  Unde  per  noctem  ac- 

clpere  possumus  peccatum.  Quae  videlicet  nox  ab 

originali  peccalo  coepit,  et  per  actualia  cucurrit. 

Quando  igitur  posi  originalem  praevaricationem  primae 

praevaricaiionisnaturalislegis,  acdeinde scriplaeiegis 

pnBvaricaiione  succedente,  pcccatum  ad  suipmum 

incrementum  venerat,  quasi  nox  in  suo  medium 

cursu  iter  hal)ebat.  Sed  ista  nox  vera  iuce  apparen* 

te,  mox  deorsum  vergere   coepit,  el  non  quasi 

quadaro  alterna  immulatione  paulatim  decrescens 

elongat,  quousque  lux  crescendo  ad  plenam  diem 

perveniat.  Vide  ergo  ordinatissimum  diviuae  dispen* 

sattonis  consilium.  Quando  omnis  recuperandae  sa* 

luiis  spes  perierat,  et  mors  omnia  secum  deorsum 

rapiebat,  Cunc  omnipotcns  sermo  ad   lil)erandum 

mittitnr,  ut  amplius  divinae  gratiae  munus  commen- 

detur.  Yenit,  inquit.  Quis?  Sermo Altissimi,  Terbum 

Dei,  onicus  Patris,  rex  fllius  regis.  Unde,  vel  quo? 

De   concessu  Patris,  ad  celebrandum   mysterium 

passionis,  de  aequalitate  majestatis  ad  paiibulum 

erucis,  de  sede  regali  ad  oflicinam  peccati,  de  lu- 

mine  coeli  usque  ad  tenebras  inferni.  Sed  nunquid 

ideo  regnum  perdidit,  imo  eos   qui   servi  erant 

peccati  liberans  usque  ad  conregnandum  sibi  subli- 

mavit,  et  ideo  fortassis  a  regalibus  sedibus  venit» 

quia  in  domo  Patris  mei  mansiones  multae  sunt 

{Joan.  xiv),  et  regnabunt  cum  illo  in  aelernum,'cum 

acceperint  regnum  quod  paratum  est  ab  origine  d 

Diundi. 

De  eo  quod  Verbum  carnem  $ump»it  cum  pcena  sine 
culpa,  cum  mortalitate  sine  iniquitate, 

Dei  itaqoe  Filius  cum  esset  unigenitus  Patris  Fi- 
lius  volens  sibi  fratres  >djungere,  descendit  ad  hu- 
nianum  genus,  et  assumpsit  hominem,  ut  faceret  sibl 
iratTes,nuIIum  despiciens*in  fraterno  loco  suscipere 
queni  cognovitobedientem  iri  praeceptorum  suorum. 
M alti  avtem  qnaerunt  de  carne  illa  quam  assumpsit, 
quafiter  a  peccalo  munda  fuerunt,  qualitcr  sine 
peccato  poenam  peccali  portaverit.  Et  de  eo  quod 
qualiter  a  peccato  munda  fueruntvel  mundala,  quo- 
rumdam  aestimationem  lacere  non  debemns,  ne  forte 
ftl  noD  exponatur  non  videatur,  ct  si  non  videatur 


PATRUM.  —  LID.  I.  m 

quod  est,  credatur  quod  non  est.  Quidam  pataat 
carnem  illam  quae  assumpta  est  a  Verbo,  Ita  ab  iai- 
tio  et  in  primo  parente*  quando  toia  massa  naturtt 
humanae  per  peccatum  corrupla  est ,  a  contagiona 
et  a  corniptione  peccati  immunem  fuisse  cttstodt« 
tam,  et  ab  ipso  primo  parente  usque  ad  susceptio- 
nem  sui  a  Verbo,  liberam  ab  omui  peccato  et  mun* 
dam  deduetam«  ut  nunquam  sub  peccato  fuerit,  et 
ideo  a  peccato  non  liberatam,  sed  liberam.  Aiunt 
enim  quia  iila  pars  naturae  bumanae  sob  peccato  es-» 
se  non  debuit,  per  quam  ipsa  natura  homana  obi 
obnoxia  peccato  fuerat,  a  peccato  liberanda  erat. 
Ad  probandam  quoque  eamdem  aestimationem  ad- 
ducunt  illud  quod  Apostolus,  cum  novDm  saeerdo» 
tium  veteri  praeferendum  assereret,  Melchisedeeh, 
qui  typum  ipsius  Ghristi  ac  novi  sacerilotii  gerebat, 
ab  Abraham  decimas  accepisse  ostendit,  in  qua  do- 
cimatione  etiam  Levi,  a  qao  veteris  sacerdotai  mini- 
stros  descendisse  dobium  non  est  decimatnni  coro- 
probavit,  ac  per  hoc  vetus  sacerdotium  quod  in 
Levi  decimas  dedit  inferius,  novum  autem  quod  in 
Melchisedech  qui  formaGhristi  est,  decimas  accepit, 
superlus  et  dignius  aestimandum  {Hebr.  vii).  Ubi  ta- 
men  Ghristiis  qui  tunc  secundum  camem  similiter 
nt  Levi  in  lumbis  Abrahae  fuit,  decimatum  non  di- 
cimus,  ne  simili  ratione  novum  sacerdotium  quod 
in  Ghristo  est,  ibidem  decimas  dedlsse  convinca- 
mur.  Quomodo  autem  Levi  qui  secundnm  carnem 
in  lumbis  Patris  tunc  fuit  decimatus  est,  rt  Gbri- 
stus,  qui  secundum  carnem  ibldem  fuit,  deiimattit 
non  est,  nullam  causam-  aliam  inveniri  possa 
putant,  nisi  quia  earo  Levi  cum  culpa  ibi  fuit,  caro 
Christi  non  fuit,  atque  ideo  quod  pec«ato  obnoxium 
erat,  expiationeeguisse;quod  autem  mondum  atqua 
apeccatoliberum  erat,non  eguisse.  Tali  ergo  se  ra- 
tione  probare  putant,  quod  caro  illa,  quae  a  verbo 
assumpta  est,  nunquam  obnoxia  peccato  fuerit,  aed 
ab  initio  sive  in  eo  a  quo  descendit  sive  in  his  per  '^ 
quos  descendit,  rounda  servata  sit  a  peccato,  ut  ali- 
quando  esse  possit  hostia  pro  peccatp.  Sed  catholi- 
cae  verilatis  diOinitio  Filium  Dei  qui  pro  peccatori- 
bus  et  de  peccatoribos  natus  est  de  carne  obnoxia 
peccato  carnem  assumpsisse  asserit  liberam  a  pe^ 
cato,  et  ideo  liberam  quia  liberatam.  Ideo  liberam 
non  quia  sub  illo  unquam  fuit,  sed  quia  sub  illo  esse 
aliquando  cessavit.  Quando  assumpta  est,  mundata 
est.  Per  eamdero  quippe  gratiam  uatura  humana 
mundata  est  ut  verbo  Dei  libcra  a  peccaio  uniretur. 
Per  quem  Ghristianus  a  peccato  liberalur,  ut  eidem 
naturae  Ghristianus  in  Ghristo  capite  societur.  Ap- 
pareat  itaqoe  nobis,  sicut  dicit  beatus  Augiistiuus, 
gtatia  in  nostro  capite,  unde  secundum  uniuscu- 
jusque  mensuram  se  per  cuncta  membra  ejus  diflFu- 
dit.  Ea  gratia  fit  ab  initio  fidel  suae  homo  qiiicunque 
Ghristianus,  qua  gralia  homo  ille  ah  initio  suo  fa- 
etus  est  Ghristus.  De  ipso  spiritu  el  hic  renatui  de 
quo  est  ille  iiatus  eodem  spiritu  fit  in  nobis  rerais- 
sio  peccatorum,  quo  spiritu  factum  est  ut  nullum 
kaberct  ille  pcccalum.  Sic  ergo  facium  esl  per  gra- 


799  WERNERI  ABBATIS  S.  BLASll  SOo 

fiam,  ut  ciiro  illa  a  peccato,  sub  quo  ab  origine  sua  A  debuit.  Quia  ergo  Christus  in  lumbis  Abrabae  saam 


erat,  mundaretur,  ct  nioiidaia  in  illo  qui  Ifber  ab 
omiii  peccato,  in  ea  futurus  erat,  a  peccato  libera 
aseumeretiir,  ut  nec  gratia  corruplioni  naturse  prae- 
judicium  faceret,  nec  corruptio  naturgp  gratiam  im- 
pediret.  Quomodo  ergo,  inqniunt,  Ghristus  in  lum- 
bis  Abrahae  decimatiis  non  fuit,  si  caro  ejus  pec- 
cato  obnoxia  fuit  ?  Sed  sciendum  est,  quia  licet  earo 
Ghristisicut  caro  Levi  adhuc  in  Inmbis  Abrahae  sub 
peccatofnit,  tamen  ipsum  peccatum  ejus  non  fuit, 
a«b  qao  ejus  caro  fuit.  Hoc  enim  solum  ejus  ibi  fuit, 
quod  inde  futurum  ejus  fuit.  Quapropter  Levi  illic 
et  naturam  et  culpani  habuit,  quia  inde  per  propa- 
gatioBem  originis,  el  naturam  et  culpam  trahere 


naturara  habuit,  propterea  quod  ipsara  solam  la* 
men  accepturus  fuit,  procul  dubio  oblatione  non 
egtiit,  quae  pro  eo  quod  ejus  solum  ibi  erat,  neoes- 
saria  non  fuit;  oblatio  enim  non  natura,  sed  pro 
culpa  oflertur,  quia  si  pro  culpa  non  esset,  natura 
oblatione  opos  non  haberet.  Sic  itaque  Levi  in  lum- 
bis  Abrahae  decimatus  est,  quia  et  naiuram  et 
culpam  ibi  habuit,  qui  et  naturam  ct  culpam 
inde  accepturus  fuit.  Ghristus  vero  decimatus 
non  est.  Propterea  quod  inde  solam  naluram  ac- 
cepturus  erat,  illam  etiam  tunc  Ibi  culparo  non  ha- 
buit,cui  ipsa  quse  ejusfutura  eratsiue  culpa  nalara, 
in  sua  origine  culpae  obnoxia  fuiL 


IN  OCTAVA  DOMINL 


c  Postquam  consummati  sunt  dies  octo  ut  circum- 
dderetur  puer,  vocalum  est  nomen  ejus  Jesus.  Quod 
Tocatum  est  ab  angelo  priusquam  iu  utero  conci- 
peretur  (Ltic.ii).i  Ritus  circuracisionis  ab  Abraham 
sump&it  exordium,  quando  et  nominis  ampliflca- 
tionem  accepit.  Ad  cujus  imitationem  nomen  impo- 
iiehatur  pueris  in  die  circumcisionis  eorum.  Sic 
etiain  faclum  est  ipsi  Jesu.  Bene  auiem  octava  die 
circutnciditur  ut  et  ejus  resurrectio  octava  die  cele- 
braiida,  et  nostra  figuraretur  octava  aetate  futura. 
Sex  etenim  sunt  aetates,  in  quibus  pro  Domino  labo- 
ratur;  septima  estanimarum  usque  ad  tempus  re- 
surrectionis.  Octava  es^  resurrectio^  quando  gloiia 
perfectae  circumcisionis  corust^bit,  et  toius  boino 
visioni  Gcndiloris  iohaerebit  (Beoa).  Nunc  autem 
qui  viJens  muliercm  ad  concupiscendam  eam,  iu- 
circuincisum  visum  habens.  lucircumcisi  sunt  auri- 
bus  quibus  Veritas  dixit :  c  Qui  est  ex  Deo,  verba 
Dei  audit.  Propterea  vos  non  audilis,  quia  cx  Deo 
^ion  estis  (/oan.  viii).»  Incircumcisi  suntlinguaet 
roanibus  :  c  quorum  os  locutum  est  vanitateni,  et 
dextera  eorum  dextera  iniquitatis  (PsaL  cxLiii).  i 
lucircunicisi  sunt  gustu,  quos  propheta  redarguit 
direns  :  <  Yae  qui  potentes  estis  ad  bibendum  vi- 
num,  et  viri  fortes  ad  miscendam  ebrietatem  {Isa, 
v).  I  Incircumcisi  sunt  olfactu  et  tactu  qiii  variis 
odoribus  deiibuti  sequuntur  amplexus  meretricis, 
cinnamomo  cubtle  suum  aspergentis.  Incircumcisi 
sunt  gressibus,  de  quibus  Psalmisla  commemorat : 
c  Contritio  et  infelicitas  in  viis  eorum,  et  viam  pacis 
non  cognoverunt  (PsaL  xiii).  i  Porro  qui  in  simili- 
tudiiie  camis  peccati  venerat  remedium,  quo  caro 
peccati  muudabatur  non  respuit,  sed  circumcisus  est 
factussublege,uteamjustamprobarct,eteos  qui  sub 
lege  erant  redimeret.  Nota  qiiod  idem  auxilium  cir« 
cuincisionis  in  lege  circumcisio  contra  peccati  ori- 
ginalis  vulnus  praestitit,  quod  nunc  baptismus  tem* 
pore  gratiie  confert,  non  quod  introltus  in  regiium 
Dondum  palebat  circumcisis,  ut  modo  baplizaiis. 
At  vero  boc  non  solum  baptismus  facit,  sed  et  pas- 
tionis  adjunclio.  Quae  si  circumcisioiu  addita  esset, 
et  siffliliter  ibi  (ieret. 


B  Quaeritur  autem  quare  baplismus  successerit  ci^ 
cumcisioiii.  Ut  enim  beatus  Gregorius  ait  quarto 
Ubro  in  Job  :  Quod  apud  nos  valet  aqua  baptismi, 
hoc  egit  apud  veteres  vel  pro  parvuljs  sola  fides  vel 
pro  majoribus  virtus  sacrificiorum,  vel  pro  his  qui 
ex  Abrahae  stirpe  prodierunt  mysterium  circumc'- 
sionis. 

Solutio.  Decebat  novum  regem  novam  legem  in- 
stituere,  inimicilias  inter  Judaeos  et  gentiles  solvere, 
ut  duo  populi  in  unum  jungerentur,  et  fieret  uoos 
populus.  Quare  necesse  fuit  inimicitiarum  causas, 
videlicet  ritus  Judaeorum  quo  gentiies  abhorrebant 
evacuare,  et  alia  sacramenta  quae  ulrisquc  com- 
munia  forent  substitucre.  Propter  hoc  quoque  ba- 
ptismus  circumcisionislocosubiit,  quia  circumeisio 

^  crat  imperfectitm  sacramentum,  uipote  maribos  so- 
lis  atlinens.  Baplisinus  vero  perftxtum  est  sacra- 
meiitum,  quia  utrique  sexui  sitie  dolore  commoda- 
tur.  lu  aqua  vero  ideo  uniformiter  consecratur  ba- 
ptisma,  quia  de  Chrisli  latere  manavit  aqua,  etquia 
nuUus  liquor  adeovalel  ad  abliiendum  sicut  aqua,  et 
apud  omnes  facile  acquiritur ,  ne  se  aliquis  propter 
inopiam  excusaret. 

Nota  quia  mullipliciler  accipitur  :  Baptismorttm 
namque  unum  tantum  est  aqua,  ut  Joannis,  quod 
ren?.ssionein  peccaiorum  non  dedit.  Aliud.in  igne  ^el 
spiritu,  quo  baptizati  sunt  apostoli  in  die  Penteco- 
stes.  Unde  illud  :  c  Vos  autem  baptizabimini  Spirilu 
sancto  (Maith.  iii).  i   Tertium  in  aqua  et  spiritu, 

^  quo  baplizaverunt  apostoli  (AcU  i).  Quartuminsan- 
guinjs  elTusioiie.  Tria  visibilia,  id  est  sacerdos,  bapti- 
zandus,  aqua,  sunt  iii  baptismate;  et  tria  iuvisibiUa, 
id  est  fides,  anima,  Spiritus  sanctus.  Verum  Domi- 
nus,  ut  ait  Ainbrosius  in  primo  libro  De  Sacramen- 
tis,  idco  piior  desccndit  in  baptismum  quam  Spiri^ 
tus  sanctus  cum  modo  econverso  fiat,  quia  Domi- 
nus  non  inde  debebat  mundari.  Nobis  autem  vtrtus 
et  praesentia  Trinitatis  quae  in  baptisQiate  Cfaristi 
manifestata  est,  invisibiliter  operdiur  in  Iiaptlsmatis 
visibili  sacramento.  Sacramentum  vero  est  visibiie 
signum  iuvisibilis  gratiae,  veluti  cum  qui&  baptixa- 
tur,  ipsa  exterior  corporis  ablutio  quam  Tidemus; 


^l  DEFLOAATIONES  ftS. 

tigDuni  e&l  interioris  abluUonis  ani«iae,  qus  consi*  a 

stil  In  remissione  peccaloruiu.  Aqua  eliam  purgans 

eiterius  a  sordrbus  corporalibus  signum  est  fidei 

mundantis  inteiius  a  peccatis.  Sacerdos  quoquc  la* 

vans  in  aqua  designal  Spirilum  in  fide  remiltentem 

peccata.  Videndum  tamcn  est  de  boc  sacramento, 

sicut  de  aliis,  quia  nihil  refert  a  quocunque  dctur 

ministro.  Bfinisler  enim  ministrat»  Christus  bapli* 

zat.  Unde  illud  :  c  Hicestquibaptizat(lla///i.jii).  i 

Quapropter  sive  a  clerids  sive  a  laicis,  seu  etiam 

a  mulieribus  nccessitate  imminente  detur,  non   ta- 

men  reiteralur.  Hoc  sacramentum  sicut  et  sacra* 

mentum  altaris,  aiii  ad  vitam,  alii  ad  mortem  acci* 

piunt.  Qui  enim  recte  accedunt»  et  rem  et  sacra- 

mentum  accipiunt ;  qui  ficte,  sacramentum  tantum. 

Unde  si  postmodum  resipuerint  non  rebaptizabun-  B 

lur.  Forma  autem  baptisrai  sunt  ista  verba :  bi  no- 

roine  Patris  et  Filii  et  Spiritus  sancti,  vel  sua  aeqni* 

pollentia.  Dominus  enim  generaiiter  instruens  ba- 

ptismum,  praecepit  diccns  :  c  Ite,  docete  omnes  go.n* 

tcs,  baptizantes  eos  in  nomine  l^atris  et  Filii  et  Spi- 

ritus  sancli  (Matth,  xxvin).  >  A  morte  Gbristi  et  san-< 

guinis  effusione  hal)et  baptismus  virtutem  et  efilca* 

ciam  sicut  alia  sacramenta  sive  ante  legem,  sive  Id 

lege.  Per  hunc  enim  Ghristus  quae  facta  sunt  dimit- 

tit,  adjuvat  ne  amplius  fiant,  perducit  ut  omnino 

fieri  non  possint,  facit  ut  lex  impleatur,  ut  natura 

liberetur.ne  peccatum  dominetur.  Uan;  de  drcumci- 

sioiie  et  baptismo  sufiiciant.  Quod  autem  circumci-> 

sio  in  membro  virili  fiebat  causa,  ne  aliud  mem-  ^ 

bnim  aut  debile  fieret,  aut  turpe  quod  publice  vide- 

retur,  et  ut  Christus  per  castitatem  significaretur 

veniurus.  Ipso  quoque  in  carne  prasputii  ficbat  cir« 

cumcisio,  quia  in  parte  illa  magis  dominatur  con- 

cupiscentia,  per  quam  originale  peccatum  propaga- 

tur.  Ubi  crgo  via  peccati  est,  ibi  apte  significabatur 

pcccali  remedium,  et  significabatur  per  circumcisio* 

nem  carnis  drcumcisio  mentis,  qua  mundabatur  ani- 

ma  %  viliis.  Tres  itaque  constat  esse  circumcisio- 

nes  :  Una  est  sacramentum»  duae  vero  sunt  res  illius 

sacraunenti,  videlicctcircumcisioa  peccato,quaequo- 

tUUe  est  in  anima,  et  circumcisioapeccatoct  ab  oroni 

poena  peccati,  quae  in  resurrectione  erit  in  anima  et 

eorpore.  Petriuis  autem  cullris  drcurocidit  Josue 

intraluros  terram  repromissionis,  quia  petra  erat  D 

Christus  (i  Cor.  z)  qui  tollit  peccata  mundi  {Joan.  i). 

SCRMO  IN  OCTAVA  DOMINI. 

Natalis  Dominlci  diem  hodie  celebramus  octavum, 

in  quo  puer  Jesus  a  parentibus  camis  su»  carnalis 

circumcisionis  accepit  sacramentum  (Luc.  ii).  Non 

enim  sicut  ipse  ait,  legem  venerat  solvere,  sed  ad- 

implere  (Maith,  iii).  Legem  quidem  implevit,  quia 

de  faece  carnalium  observationum  spirituale  elinquit 

inlellectum,  et  quadam  arcana  prsecepla  inortalia, 

qus  Judaeis  propter  infirmitatem  suam  rcmissa  fue« 

rat.  Item  in  Evangelio  superaddit  prseceptis  eorum, 

et    ipsas  obsen^ationcs  carnales  usque  ad  tcinpus. 

correclionis  observavit.  Inde  est  quod  pucr  a  pareii- 

til»^iii  oetava  die  est  clrcumcisut,  xl  die  ab  eis  cum 


PATRUM.  --  LIB.  I.  SOi 

legalibus  bostiis  in  tempio  est  prxscntatus.  Juvenis 
etiam  ad  diero  festum  dedicationis  et  ad  eaeteros 
dies  fcstos  Hierosolymis,  sicut  in  Evangelio  legi- 
mus,  frequenter  occarrit  el  in  nullo  sacraroenta  le- 
galia  refutavit,  donec  in  sanctoldic  Gcenae  immolato, 
veteri  Pascha,  vetus  sacerdotium  innovaviletmuta- 
vit,  quando  seipsam  convivam  ad  convivium  disci- 
pulis  exhibuit.  Translato  ergo  saoerdotio  sicut  apo- 
stolus  ait,  necesse  erat  ut  fierct  et  legis  translatio,  eC 
hoc  erat  tempus  correctionis,  quando  removendaa 
erant  carnales  umbrae  sub  qiiibus  natus,  et  usqtie 
ad  puerilem  aetatem  educaius  est  Ghristus.  Unde  di- 
cil  Apostoius  :  f  Postquam  venit  plenitudo  teniporis 
niisit  Deus  Filiuro  suum,  natum  ex  muliere,  factum 
sub  lege,  etc.  {Gal.  iv).  »  Si  enim  a  lege  alter  ali- 
quis  observatione  eitraneus  scientibus  legem  sacra- 
menta  exponeret,  quis  ei  auditum  praeberet.  Recto 
igitur  ordinc  magisterii,  qui  prius  voluit  auditor 
esse  quam  doctor,  prius  eam  servare  qnani  eji:s 
sacramenta  reserare,  ut  per  vitam  9t  doctrinam 
suam  ipse  esse  cognosceretur  cui  tcstimonium  da- 
bant  lex  et  prophet». 

Hunc  igitur  quia  quasdam  causas  reddimosy 
quare  sub  lege  natus  est  Dominus ;  de  circumcisio- 
nis  sacraroento  quam  in  manibus  habemus,  quod 
Dominus  dederit  tracterous.  Octava  etenim  circum- 
eisio  uni  concinuit  sacramento.  Octava  iii  Scriptu- 
ris  pro  aeternitate  accipi  consuevit.  Sicut  enim  se- 
ptenarii  numeri  circuitu  rerum  temporalium  volu- 
bilitas,  ita  per  octavam  qui  septenario  succedit 
congrue  designatur  aeternilas.  Octavae  autem  ideo 
celebrantur,  quia  primisdiehus  concurrunt  sicut  pri* 
rous  Doroinicus  dies  ad  alterum  qui  eodem  ritu 
celebratur.  Et  quoniam  sequentia  opera  bona  ad 
prima  recurrunt,  aliquo  modo  octavas  exercemus. 
Tanta  miseria  fuit  in  hominibus  ante  Ghristi  adveh* 
tum,  ut  nemo  ad  earodem  innocentiam  perveniret 
quam  habuit  primus  homo  antequam  peccaret.  Nam 
et  circumcisio  quae  octava  die  celebratur,  in  recorda- 
tione  primae  innocentiae  agebatur,  id  est  ut  mens 
drcumcisa  esset  ab  omni  coiitagione  carnali,  quam 
jussit  ipsa  umbra  futurorum  verorum.  Ghristus  per 
baptismum  restituit  in  gencre  humano  eamdem  in- 
nocentiam,  ideoque  octava  die,  id  est  Dominica  ex 
baplismo  resurrectio  colitur,  hoc  esl  inter  i:^tos  qui 
primi  innocentiam  honiinis  imilaniin*  et  illos  qui  in 
Yeteri  Testamento  erant.  Quod  quamvis  illi  justi  es- 
sent,  tamen  detinebantur  infra  clauslra  infcrni  ante 
Ghristi  adventum,  isli  penetrant  regna  coelorum.  Et 
quoniam  ad  meliorem  statum  viilt  nos  perducere 
Redemptor  nosler,  quam  habcret  primus  Adam,  ad- 
huc  exspectatur  octava  dies  quae  erit  in  resurrc- 
ctione  corporum.  Primus  Adam  ita  erat  innocens  ut 
posset  peccare,  si  vellet,  et  nos  ila  accipimus  inno* 
centiam  per  baplismum,  ut  possimus  peccare  et 
possimus  non  vclle,  sed  post  receptioncm  corpo* 
rum  nemo  poterit,  nemo  volet  peccare. 

Igitur  quia  ad  hoc  institutae  sunt  octavne,  ut  re- 
deant  ad  primuro,  oportet  considerare  quid  hi  ocia* 


«05 


WERNERI  ABBATIS  S.  BLASlf 


t04 


vi$  Domini   rcdeat  ad   primum  dlem   naliviutis.  A  simililudini  mortis  ejws,  simul    ct  resurrcctionii 


Primo  die  nativilalis  exivit  de  uloro  Virginis,  et 
inveutus  est  in  praesepio  involutus  pannis.  Nunquid 
ocUva  die  iierum  exivit  de  utero  Virginis,  el  inven- 
tus  est  involutus  pannis  in  prssepio  et  celebrata 
sunt  ea  que  de  angelorum  affalu  leguniur  prima 
dicaoa?  PossumuH  tamen  invenire  in  quo  octa- 
ya  diea  congruat  primae.  Duas  causas  inielligi- 
mus  in  Gbristi  nalivitate  :  primam,  scilicel  Cbri- 
stum  venisse  ad  homines ;  secundam  homines  ve- 
iiisse  ad  Cbristum.  De  qua  re  dicit  Auguslinus  in 
libro  primo  De  doctrina  Chrisliana.  Non  enim  ad 
eum,  qui  ubique  praesens  est  locis  movemur,  scd 
bono  studio,  bonisque  morlbus.  Quod  non  possemus 
nisi  ipsa  sapienlia  tantaeetiara  inQrmiiati  congruere 


erimus  (Rom.  vi).  i  Qu«  autem  illa  sit  similitudo 
roortis  audiamus  ab  ipsn  :  c  Complantati  enim  su« 
mus  ei  per  baptismuni  in  mortem,  ut  quomodo 
Christus  resurrexit  a  mortuis,  per  gloram  Patris, 
ita  ct  nos  in  noviute  vitae  ambulemus  {ibid.),  i 
Hsec  mortis  similitudo  peccati  cst  ablutio  perfccU; 
noviUs  vero  vitae  observatio  justitiae.  Hasc  ipsa  est 
prima  resurrectio  animae,  dc  qua  dicit  Joaniies : 
f  Beali  qui  babent  partem  in  resurrectione  priroa 
(Apoc,  xx).  I  In  his  serunda  mors,  id  est  aeteriia 
non  habet  potestatem.  Haec  eadem  vera  est  drcum- 
cisio,  per  quam  non  cutem  carnis  petriuis  cultris 
exspoliamus,  sed  velerem  hominem,  id  est  veteris 
hominis  siroilitudinem  Cbristo  conformati,  cum  suis 


dignareiur,  ut  viveiidi  exemplum  nobis  praeberet.  ^  actibus  deponimus.  De  qua  alibi  dicit  Apostolus : 


Sed  non  aliter  quam  in  homine.  Nam  et  nos  homi- 
nes  sumus.  Sed  quia  nos  cum  ad  iilam  venimus 
sapienter  facimus,  ipsa,  cum  ad  nos  venit  ab  homi- 
nibus  superbis  quasi  stulte  fecisse,  putata  est.  £t 
quouiam  nos  ad  illam  venimus  convalescimus,  ipsa 
cum  ad  uos  venit  quasi  inUrma  existimata  est. 
Cum  ergo  ipsa  sit  patria,  viam  quoque  se  fecit  ad 
patriam.  £t  cum  sano  ei  puro  interiori  oculo  ubi- 
que  sit  praesens»  eorum  qui  oculum  illum  infirmum 
immundumque  babent,  oculis  apparere  dignata 
est.  Quia  enim  in  sapienlia  Dei,  non  poterat  mun- 
dus,  et  per  suam  sapientiam  cognoscere  Deum ; 
placuit  Deo  per  stuUitiam  prxdicatiouis  salvos  fa- 
cere  <  redentes  (I  Cor»  i).  Non  igitiir  per  locorum 
spatia  veniendo,  sed  in,  carne  mortali  morialilms  ' 
apparendo  venisse  ad  nos  dicitur.  Illuc  ergo  venil 
ubi  erat»  quia  in  hoc  mundo  erat,  et  mundus  per 
eum  factus  est  (Joan,  i). 

Divisio. 

Christl  adventum  ad  homincs  colimus  in  die 
Naiivitaiis.  Hominum  autem  adventum  ad  Chrisium 
colimus  in  ocUvis  ejus.  Sicut  enim  septenario  die- 
rum  spaiio  temporalem  nativiuiem  Christi  reprae» 
sentavimus,  qua  venit  inler  homines  exsilii  hu- 
jus  mala  perferre ,  et  languenti  mundo  sua  bona 
conferre,  iu  praesenti  octava  eam  Christi  nativita- 
lem,  in  flgura  celebramus,  quae  cum  assumpto  ho- 


c  Non  enim  circumcisio  est  quae  sit  in  manifeslo,  id 
est  in  carne,  sed  circumcisio  cordis  quae  oon  flt 
littera,  sed  spiriiu  (Epkes,  ii).  >  IHa  ergo  exterior 
hujus  inierioris  figura  est,  sicut  de  Abrabam  jam  per 
fidem  jusiificato  dicit  ipse  AposloUis,  quia  si^iuro 
circumcisionis  accepit  signaculum  justitiae  (Rom. 
iv).  Bene  autem  convenit  octavae  nostrae;  quod  cir- 
cumcisio  carnis  in  ea  partc  fit  corporis^  pei  quaro 
humana  mortaliUs  propagatur.  Vera  enim  circuDi- 
cisio  in  nostra  octava,  id  est  in  generali  resurrc» 
aione  coinplebitur,  cum  coiTuptibile  hoc  incorni- 
ptibili,  et  mortale  hoc  imortalitaie  vcslietur.  Sicni 
auU)m  in  ea  parte  carnis  visa  est  impleri  cainali' 
,  ter,  ut  significaretur  iuiplenda  spiritualitAr,  licelut 
'  non  exhibeatur  corporaliier,  quatenus,  secuiidum 
Apostolum,  c  non  exliibcamus  membra  noslra  arroa 
iniquiUiis  peccalo,  scd  arma  juslitiae  Deo  (Hom. 
vi).  I  Circumcidamus  crgo  aures  ab  iliiciio  atidiiu, 
oculos  ab  illiciio  visu,  narcs  ab  illicito  olfiictu,  os 
ab  illiciio  gusto,  cor  ab  iUiciU  cogitaiione,  linguani 
ab  iUicita  locutione.  manus  ab  iUicito  Uctu,  pcdiS 
ab  illicito  incessu,  ne,  sccundum  prophetam,  mors 
iniret  ad  animas  nostras  per  fcneslras  (Jer,  ii). 
Unde  primus  martyr :  Judaeis  sensus  corporis  ab  ili- 
citis  non  observaniibus  dicii.  c  IncircumcJs!  cordib*is 
et  auribus,  vos  semper  Spinlui  sancto  restitistis 
(AcL  v).  I  Quolies  ergo  fesiivilaiem  isum  anouis 
solemnitatibus  frequentamus,  secuiidum  fiJem  ge- 


mine  transivit  de  hoc  mundo  ad  Pairem,  quia  et  d  storum,  quae  de  ea  leguniur  honoremus,  et  eam 


transformaU  est  ejus  caro  de  corruptione  ad  in- 
corruptionem  ,  de  morulitate  ad  immoruliiatem. 
In  carne  iUius  jam  absorpu  est  mortis  victoria, 
qiiia  sicut  in  eam  completaro  certa  fide  jam  cre- 
dimus,  ila  in  carne  nosira  futuram  cerU  spe  non 
dubiumus. 
lU  enim  dicit  Apostolus  :  c  Si  complautati  sumus 


ad  morum  aedificalionem  referentes,  fidem  iirmani, 
charitaiem  non  ficUm,  spem  ccrUm  Um  diu  lenea 
mus,  donec,evacuaioquodexparteest,  perfectionem 
nobis  promissam  comprehendere  mereamur.His  ecim 
incoiicusse  manentibus  dissoluia  bujus  habitationis 
domo,  domum*  non  manufactam  aMernam  iu  ccelo 
praeparaUm  habeamus,  praesunie  Domino  noslro. 


IN  EPIPHANIA  DOMINI. 


i  Cum  naias  esset  Jesus  in  Beihlehem  Judae,  in 
didiius  Herodis  regis,  ecce  Magi  ab  Oriente  venerunt 
Bierosoljmam,  dicentes  :  IJbi  est  qui  nalus  est  rex  . 


Judaeoriim  ?  i  (MaUh,  u.)  (Beda).  Tempus  quoque 

Herodis  Dominico  attesUtur  adventu.  PrsdicUffl 

'  namque  fuerat,  quia  c  non  deficiet  princeps  ei  luda, 


W5  DEFI.ORATIONES  SS.  PATftUM.  -r  I-IB.  1.  Sqe 

neqiie  dai  do  remoribus  cjtts,  doiicc  vcniat  qiii  A  Bctlilchein  JudaVdicitur,  qiiia  esl  ct  alia  HcUileliero 

In  Galilaea.  MagiabOricnlcveneruiit,  iilcst  a  partibus 


miUendus  est  (Cen,  xlix).  i  Ex  quo  patrcs  dc  Egypto 
cxierunt  suae  gcnlis  ducibus  usquc  ad  Samuclcra 
prophelani  regebanlur,  dcindc  regibus  usque  ad 
transmigrationem  Babylonis.  Post  rcdiiuni  vero  de 
Babylone  per  pontiflces  rcrum  summa  gcrebalur 
usque  ad  Ilireanuni  regem  simul  ct  ponllficcm,  quo 
in  tempore  fraudc  ab  Herodecujus  patrem  ipse  Hirca- 
nus  de  ignobili  ndvena,  hoc  est  geiilis  Idumxsc.  su- 
blimaverat,  Juda^a^  regnuin  ipsi  Hcrodi  jussu  Caesuris 
Augusti  tradilur  gubernandum.  Vcrum  quia  Hcrodis 
meiuio  hic  se  intulit,  qualitcr  ad  Judaici  regtii  api- 
cem  pervenerit  constringam.  Cum  enim  hi  qui  Ma- 
tliatix  stirpe  descenderant,  per  aliqua  annorum  spa- 
tla  ducatum  regiii  Judaeorum  tenuissent,  pervcnit 


quae  sunt  vcrstis  Orientcm.  Erant  enim  dc  tcrra  Per- 
sarum  el  ChaldaH)rum,  ubi  est  Saba  fluviua.  Ciida 
Saba  regio  vocatur. 

c  Vidimus  cnim  stellam  ejus  in  Oricnte,  et  veni- 
mus  adorare  eum.  i  Ad  coiirusionem  Jiidaeoruin 
dictum  est  vidimus  stcllam  cjus,  ut  nativitatem 
Clirisli  a  gentibus  discerent.  (Ambkosius.)  Succes- 
sorcs  Balaam  fueruiit  magi ,  qui  slellara  noverunft 
valicinio  ejus.  lile  sleilaro  vidit  in  spiritu,  isti  vide- 
runt  oculis  et  crediderunt.  Utique  iion  adorassent» 
si  parvulum  Untummodo  credidisscnt.  (Grsgobius.) 
Angclus  apparuit  pastoribus  naio  Domino,  Magis 
stella,  quia  Judseis  tanquam  ratione  utentibus  crea- 


taiidem  potestasadquemdamvirumc:^  stirpeeorum  B  tura  ralionali  praedicari  debuit,  et  gentibus  quasi 


genilum,  nomine  Alcxandrum.  Qui  cum  posi  aliquod 
tcmpus  obiisscty  rcliquit  uxorcm  cum  duobus  par- 
ruliSy  qiiorum  unus  Arisiobolus ,  alter  Hircanus  vo- 
cabatur.  Qui  ciim  adulti  cssent,  desiderio  regnandi 
jurgia  inlcr  se  habcrc  cceperunt.  £t  eral  lunc  qui- 
dain  vlr,  nomine  Antipater,  fortis  viribus,  facultate 
dilissimus,  ex  Herodequodam  genitus,  qui  in  templo 
Appollinis  erat  sedituus.  Hunc  sibi  Hircanus  in  ami- 
cillain  et  socictatcm  coiilra  fratrem  vocavit.  Cuin- 
quc  eum  non  solum  armis,  sed  ctiam  facultatibus 
adjuTaret,  ita  etiam  Romanorum  ducum  auxiliura 
petere  perdocuit,  eo  quod  tunc  Roniani  prx  ceteris 
hominibusin  ordinandis  regni  negotiis  fidc  etsapien- 
tia  et  fortitudine  praecellerent.  El  quia  longum  est 


ratione  carentibus  signa  danda  erant,  et  dignum 
fuit ,  ut  jam  loquente  Domino  apostoli  geiiti* 
bus  praedicarent.  £t  necdum  eo  loquente  clemcnia' 
praedicaient.  Magi  appellati  sunt  reges  orieiiiaios, 
vel  quia  de  siirpe  Balaam  fuerunt,  qui  multum  sci- 
vit  de  incantationibus,  vei  quia  fefellerunt  Herodein 
per  aliam  viam  regressi  in  patriam.  Magi  stiam  di- 
ciiiiiur  qui  vei  per  stellas,  vei  per  aves,  seu  per 
quaelibet  alia  sigiia  puunt  aliqua  cognoscere.  c  Aq- 
diens  autem  Herodes  rex  turbatus  esl  et  omnis 
Hierosolyma  cum  eo.  i  (Gacoaius.)  Rege  ceeli  nato 
rex  teri-ae  turbatus  est,  quia  terrena  akitudo  coiifun- 
ditur,  cum  cociestis  celsiiudo  aperitur.  Turbatur 
Hierosolyma  favens  Herodi,  quem  timebat  juxta  il-. 


ire  per  singula,  cum  Aristobolus  a  Romanig  captus,  C  lad  Salomonis :  c  Pex  injusti^  omnes  ministroi  ba 
sub  custodia  duceretur,  ducaius  Judaici  regni  ad  Hir-     bet  impios  {Prov.  xxix).  > 

c  £t  congregans  omnes  priocipes  sacerdotum  et 
scribas  populi  sciscitabatur  ab  eis  ubi  Christus  na- 
sceretur.  At  illi  dixerunt  ei :  In  fietblehem  Jod«, 
Sicenimscriptumestper  prophetam :  £ltuBethicbem 
terra  Juda  nequaquam  minima  es  in  principibua 
Juda.  Ex  te  enim  exiet  dux  qui  regatpopulum  meuiu 
Israei.  >  Bethlehem  vicu:}  quidem  miniiuus  est,  sed 
nequaquam  minima  es  in  principibus  Juda,  .id  cst 
in  exceilentia  dignitatis  principum  Juda.  In  ea  eniin 
nasceturSalvator.  Hoc  testimonium  Michex  prophe- 
tae  est,  sed  evangelista  more  suo  senteutiam  pro- 
phetae  sumens  verba  mutat. 
Curo  yero  post  aliquod  tempus  Hircanus  in  praelio  ^.      c  Tunc  Herodes  ciam  vocaiis  Magis,  diligenter 

-a...^J      ^^_._^        A_._l^^^       ^.._^^_.£l  ^^^tmmt»     ^^^^m  A.«S^B«k.      S  .i^  <l*«f*/«<l       aIk        aS.»         4AaMn..M         nt.n1I<M     «B>a<M  <^>^«__..2.  ^i  ^  C*A 


pervenit.  Tunc  memor  beneflcii  ab  Antipa- 
tro  sibi  collati,  eum  ut  amicum  et  socium  coluit, 
in  tantum,  ut  procurationem  alicuj^is  partis  Judaici 
regni  el  subesse  committeret.  Habuit  vero  idem 
Antipater  uxorem  Lypidem  nominr,  ex  Arabico  ge- 
nere  naum,  ex  qua  habuit  doos  flli^s,  quorum  unum 
Faseluro»  alterum  Herodem  nominitvit.  Cumque  lon- 
go  confectus  senio  vitam  flnisset,  potcstatem  quam 
ab  Hircano  in  Judaeis  acceperat,  Herodi  fiiio  suo  n> 
liquit.  Qui  cum  cailidus  et  cautus  strenue  ea 
qnae  ad  se  pertlnebant  agere  coepisset,  Hircani 
neptem  flliam  Aristoboli  duxit  in  uxorem.  (Bedi.) 


quod  contra  Arabas  suscepit,  captus  esset,  ettam  in 

exsilio  detentus  est.  Tunc  primum  Herodes  quasi 

▼ice  illius  potestatem  ejus  obtinuit.  Sed  cum  post 

aliquod  tempus  Hircanus  amputatis  auribus  Jodeam 

reverteretor,  simulavit  se  idem  Herodes  eum  in  pace 

ftuscipere.  Sed  postea  cum  eum  fraude  necasset, 

fraadulenter  potestatem  illius  obtinuit.  Et  primum 

a  Casso  Romanorum  doce,  postea  ab  ipso  impera- 

core  potestate  accepta,    regnum   Judaeorum   sibi 

subjugavit.  Hac  igitur  fraudulentia,  prlmus  ex  alie* 

jiigeDis  Herodes  regnum  Jodaeorum  sob  sua  custo- 

'diai   accepit.  Quo  regnante,  Dominus  noster  Jesus 

fChrmog  secundom  prophetas  prxdictus  natus  est  in 

ggfltiehtro  ludoB,   anno  xx«i  Angusti  Cjesaris.  In 


didicit  ab  eis  teinpus  steliae  qu»  apparuit  eis.  £t 
mittens  iilos  in  Bethlehem  dixit :  Ite,  et  interrogate 
diligenter  de  puero,  et  cum  inveneritis,  renuntiate 
roihi,  ut  et  ego  vcniens  adorero  eum.  >  Gbegorivs.) 
Cognito  loco  et  tempore  personam  pueri  non  vult 
ignorare.  Hcrodes  significat  hypocritas  aliud  diccn- 
tes  et  aliud  cogitantes,  qui  dum  iicte  Deum  quae^ 
mnt,  nunquam  invenire  merentur. 

c  Qui  cum  audissent  regem  abierunt.  Et  ecce  stel* 
la,  quam  viderant  iii  Oriente,  antecedebat  eos,  osqu< ' 
dum  venicns  staret  supra  ubi  erat  puer.>  Magis  ap- 
propinquantibus  Hierosoiimaro  disparuit  stella,  qoia 
quicunque  propinqoat  ad  hypocritas  et  liantfticos, 
Dci  luccm  amittit.  Sed  postqoam  recedit  ab  eis  di- 


807 


WERNERI  ABBATIS  S.  BLASII 


m 


Yinam  luccm  recuperal,  ut  Chrisium  credat  de  Vir-  A  prioris  vlla  abstinere.  (Grecorios).  Per  aliam  yiam 

ad  rcgionem  nostram  regredimur  obediendo»  a  qoa 
discessimus  inobediendo. 

De  eo  quod  omnU  creatura  dici  posiil  Theophania^ 
el  de  tribus  appariliouibus. 

Theophania  est  apparitio  divina.  Ipsa  est  simill- 

tudodivina,  in  qua  apparet  ct  manifestatur  Deus. 

Si  quis  omnem  creaturara  Theophaniaro  dixeiU, 

non  errabit.  Theophania  potentiae  est  crealuraruin 

magnitudo.  Theopnania  sapientix  creaturarum  pul- 

chritudo.  Theophania  bonitatis  crcalurarum  uliiiias. 

Omnis  creatura  aliquam  simllitudinem  babet  cum 

Domino.  Prima  similitudo  creaturae  ad  Deum  est 

quod  est;  secunda,   quod  una  est;  tertia,  quod 

omne  quod  est,  in  hoc  est,  quod  unum  est.  Sed  ex 


gine  natum.  Stella  Dominum  disccrnens  non  tenuit 
sidereas  vias,  sed  domi  \icina  sletit  supra,  subau- 
dis  locum  ubi  erat  puer.  Haec  slella,  ut  ait  Fulgen- 
tius,  nunquam  antea  apparuit  quam  Magis  praevia 
putaretur,  sed  tunc  creata  est,  ei  peracto  officio 
roox  esse  desiit. 

c  Videntes  autem  stellam  Magi  gavisi  sunt  gau- 
dio  magno  valde.  Et  intrantes  donium  invencrunt 
puerum  cum  Maria  matre  cjus,  et  procidentes  ado- 
raverunt  eum,>  £t  intranies  domum,  id  est  diverso- 
rium,  quod  Lucas  commemorat,  invenerunt  puerum 
et  matrem  ejus.  Joseph  aulem  idcirco  tacetur,  quia 
nullum  de  ofiiciis  ad  nuiritium  periinentibus  com- 
memoratur.   Vcl   fenassis  non  aderat,    ne  roalc 


suspicionis  occaslo  esset.  Et  procidentes  tam  men-  B  \i\^  qna»  $unt,  et  unum  sunt^  alia  ex  uno  sunt,  ut 

natnraltter  simplicia  ;  alia  ex  pluribus,  ut  conipo- 
sila.  llla  aulem  quse  sunt  et  unum  suut,  et  ex  nno 
suni,  magis  Deo  similia  sunt,  praecipue,si  uniutim 
suani  quam  e\  pluribus  noh  coUigunl,  ad  plura  non 
effundunt.  Tales  sunt  nalur£espiritales«  quae  magisad 
similitudinem  Deiaccedunt,quia  necex  pluribussunt, 
quia  sunt  natura  sinipiicia  ;  nec  plura  ex  ipsis,  quia 
non  possunt  esse  materia.  In  liis  posuil  Dominus  duo 
ad  naturam  ,  duo  ad  formam  :  vilam  et  sensuni  ad 
naturani^  cognitionem  et  dilectionem  ad  formam;  ad 
vitam  cognitionem,  ad  sensum  dilectionem.  llsc  duo 
suprema,  ct  Deo  proxima  sunt,  et  expressa  imago  : 
cognitio  veritalis  et  amor  viriutis.  Praeierea  viden- 


le  quam  corpore  humiliter  adorant  in  carne  Verbum. 
I  Et  aperlis  thesauris  suis  obtulerunt  ei  munera, 
atMum,  thus  et  myrrham.  »  In  auro  regem,  in  thure 
D(^um,  in  myrrha  mortalem  intellige.  Aurum  nam- 
que  ad  tribututn,  thus  ad  sacrificium,  myrrha  ad 
scpulturam  pertinet  moituorum,  quia  solct  myrrha 
condiri  ne  putrescant.  (Gregorius.)  Habcs  itaquo 
in  his  non  modicam  sacrorum  cognitionem ,  in 
homine  mortis,  in  Deo  resurrectionis,  in  rege  judi- 
cii,  in  auro  quoque  sapientiam  intellige,  ut  ait  Sa- 
lomon :  i  Thesaurus  desiderabilur,  rcquiescetin  ore 
sapientis  (Prov.  xxi).  i  In  thure  virtutem  orationis, 
ut  ilhid  :  (  Dirigatur  oratio  mea  sicut  incensum  in 


conspectu  tuo  (Psal.  cxl).  >  In  myrrha  intellige  ^  dum  cst  de  tribus  imliciis  quibus  Chrislus  bodie 


nostraecarnis  mortilicalionem.  Unde  illud:  c  Manus 
meae  distillaverunt  myrrbam  primam  (Cant.  v).  > 
Myslice,  stella^  ortus  primum  a  Magis  intellectus  in- 
dicat  mox  genles  in  Christum  credituras.  Sleila 
enim  per  propheticum  sermonem  Ghristi  ortum 
confitentem  significat.  Herodes  vero  diabolum,  qui 
cognita  sibi  nativitate  persequitur  eum  in  membris 
guis.  Ad  quem  Magi  pergunt,  dum  ab  idololatria 
gentes  recedunt,  et  ad  domum  in  qua  Ghristus  est, 
id  est  ad  Gatholicam  Ecclesiam  perveniunt.  In  quam 
per  fidem  intrantes  invenerunt  Ghristum  cum  Maria 
roatre  ejus.  Ghristi  mater  intelligitur  fidelium  so- 
cietas,  in  qua  Ghristus  per  fidem  habitat.  Apertis 
thesauris,  id  est  litterarum  peritia,  obtulerunt  ei 
terna  munera,  scilicet  physicam,  logicam,  ethicam, 
vel  historiam,  allegoriam,  tropologiam,  vel  sanclae 
Trinitatis  fidem.  Nomina  autem  trium  Magorum 
Hebraice  Appelliiis,  Amerus,  Damascus.  Appellius 
interpretatur  fidelis.  Amerus  kumiliSf  Damascus  mt- 
tericors;  Grseca  autem  linguavocatisunt :  Magalach, 
GaIgaIach,Saracin.  Malgalach  interpretatur  nuntius^ 
Galgalach  devolus,  Saracin  ^ralta. 

c  Et  responso  accepto  iu  somnis  ne  redirent  ad 
Herodem,  per  aliam  viam  reversi  sunt  in  regionem 
suam.  I  Pio  affectu  desiderantes  quid  divina  jube- 
ret  voluntas,  accipiunt  responsum  non  per  aiigelum, 
sed  a  Domino  divinitus  edocentur,  ne  redeant  ad 
Herodem.  (Hilarius).  In  quo  admonemur  omnem 
saltttem  et  spem  in  Ghristo  locare,  et  ab  itinere 


apparere  voluit.  Gum  Greator  oiim,  fratres  cbaris- 
simi,  formaro  servi  pro  servis  accipiens,  latenter  in 
roundum  venisset,  voluit  se  tribus  hodie  indiciis 
hominibus  demonstrare.  Hodie  eniin  in  Bethlehem  a 
Magis  est  adoratus  (Moiili.  u).  Uodie  a  Joanne  in 
Jordaue  baptizatus  est  (Luc,  iii).  Hodie  in  na- 
ptiis  routatione  aquae  in  vinum  clarificatus  est 
(Joan.  u). 

Prima  roanifeslatio  facta  cst  in  primo  anno  naU- 
vitatissuse;  secunda,  in  tricesimu;  in  tertia,  in 
sequenti  anno  post  tricesimum  annuni.  Divina  dis- 
positione  hae  tres  manifestationcs  eodero  die  divefsis 
annis  contigerunt.  Sed  modo  de  prima  aganius. 
Yoluit  namque  Dominus  ostcnsione  novae  stellx  tr'h 
btts  Magis  in  Ghaldxa  posltis  nativitatem  suam 
ostendere.  Gumque  perili  astrorum  et  novaro  sld- 
lam  apparere  viderent,  ejus  peritia  artis  ortum  no- 
vum  regem  intellexerunt  (Maith.  ii).  Sed  qnia  qui- 
dam  propheta  mullis  aiite  temporibus  Balaam  apud 
eos  praedixerat :  c  Orietur  stella  ex  Jacob  ,  et  eisur- 
gct  vir  de  Israel  (lYitm.  xxiv),  i  cum  mirahilem  stel- 
lam  nec  uHi  comparabilem  conspiccrent»  iilum,  de 
quo  Balaam  pronuntiaverat,  natum  fuisse  credide- 
runt.  Yeniunt  autem  divina  inspiratione  in  Hieri> 
salem,  quae  metropolis  erat  Jud^e.  Divertunt  «d  He- 
rodcro,  quaerunt  de  puero.  Guroque  diverteret  ad 
Herodem,disparuiteis  stella.  Herodes  antem  vocans 
Scribas  interrogavit  ubi  Messias,  qui  promissus 
erat  in  lege,  nasciturus  esset.  Dicuirt  ei  :  In  Deih- 


m  DEFLOR ATTONES  SS. 

lchem.  Ilcroilcs  igilnr,  cum  csscl  alicnigena ,  el  re-  A 
gnom  Judaeae  dono  Romanorum  injuste  possideret, 
cogitaTit  quo  pueruni  posset  occidere ,  timens  ne 
regnum  amilteret.  Non  es4  igitur  ausus  ire  cum 
Magis  ad  qusrendum  puerum,  ne  parcntes  puerum 
occultarent,  cum  adventum  regis  audirent.  Prse- 
cepit  ergo  M agis  dlligenter  puerum  inquirere,  sibi 
renuntiare,  et  ait  se  vclle  eum  adorare.  Discedunt 
Magiy  yidetur  iterum  stelia.  Laetantur  et  ea  praevia 
vemuni  in  Betlilehem.  Slella  vero  non  erat  in  coelo. 
iiia ,  sed  in  aere  pendebat.  Ostendit  ergo  domum 
manifeste  ubi  erat  puer.  More  autem  Persarum 
offerunt  munera  ,  sacramento  tam  congrna,  aurum 
scilicet,tbuset  myrrkam.  Aurorcgem,  (hure  Deum  et 
sacerdotem ,  myrrha  mortalem  signiflcantcs.  Ecce 
prima  appariito.  ^ 

In  trigesimo  vero  anno  venit  ad   Joannem,  qui 

bapiizabat  non   in  remissione  peccatorum    (Luc, 

Hi),  sed  in  prseparaiione  baplismatis  Ghristi,    ut 

bomines  mansueti  non ahhorrerent  baptismumChri- 

sti.  Cumqueaquae  prius  al)lucrent eorpora,  voluiteas 

sanciiflcare,  ut  potestatem  mundandi  animas  habe^ 

reni.  Jesus  ergo  immunisapeccalo  baptizari  petit, 

ui   aquaro  sanciiGcaret ,  et   hominibus  exemplum 

daret.  Eo  baptizato  aperti  sunt  coeli,  et  vidit  Spiri- 

ritam  in  speciem  columbae  descendentem  super  sc, 

ct  vux  Patris  audita  est :  c  Hic  est  Filius  meus  di- 

lccius  in  quo  mibi  bene  complacui  (ibid,),  >   Ecce 

secunda  demonstratio.  In  sequenti  vcro  anno  invi- 

taius  est  ad  nuplias;  defecitvinum,  jussit  impleri  sex  C 

bydrias  aqua ,  et  mutavit  aquam  in  vinum.  Ef  hoc 

fttii  iuitiom  signorum.  His  tribus   indiciis,  fratres 

charissimi,  manifestavit  se  Christus  mundo,  et  in 

omnibos  Deus  apparuit.  In  primo,  adoratur  a  Magis 

iil  Deus.  lo  secundo,  voce  Patris  Filius  Dei  asscri- 

tur.  In  tertio,  sicut  pcr  miraculum  primum  divina 

potentia  dcclaratur,  vooatur  ilaquc  hic  dics  Thco- 

phania,  qu»,  ot  supra  dictum  esl^divina  apparitio 

interpretatur.  Audistis  verilatem  hisloriae,  causam 

quoqueanobisdidicistis  hujus  festivitalis.  Videamns 

itaque  nunc  si  quid  mysterii  pr.xteicain  supradictis 

laleat. 

DlViSIO. 

Ideo,  fratres,  fulgens  stella  apparuit  quia  lumen 

esse  in  tenebris  cxortum  populo  significavit,  de  quo  D 

dicitur:f  Erat  lui  vera,  elc.  i  {Joan,  i.)  Ideo  ap- 

paruit  gentibus  quia  gentes  praenuntiabat  luccm  fidci 

receptoras,  juxfa  Isaiam :  c  Populus  qui  ambulabat 

in    tenebris  vidit  lucem  roagnam,  etc.  i  (Isa.  ix.) 

In  Bethlchem  voluit  nasci ,  quia  Bethichem  domut 

paHi$  interpretatur.  Ergo  in  ea  natus  est,  et  in  Hie- 

rtisaiero,  quae  erat  populosa,  mortem  suhiit,  quia 

Ron  qua^rebat  gloriam  mundi.  Magister  enim  hu- 

railitaiis  de  paupcribos  pareniibus,  in  humili  loco, 

in  vili  prssepio  nasci  dignatos  est,  moriturus  vero, 

clecpi  populosam  urbem,  ot  in  conspectu  tot  homi- 

nuizi,qQlconvenerant  ad  festivitaiem,  cum  majori 

opprohilo  pro  nobis  susciperet  moriem.  Dum  diver- 

tuut  «d  Herodem,  stellam  admiscrunt  ducem,  quia 

Patrol.  CLVll. 


PATRUM.  —  LIB.  I.  SIO 

Herodes  diabolus.  Ad  quem  qui  divertit  amisso  verc 
lumine  excaecatur,  quem  qui  deserit,  statim  verum 
lumen  recipit  quod  amiserat.  Domus  ubi  puer  erai 
significat  Ecclesiam.  Quicunque  autem  quaerunt 
Ghrislum,  in  Ecclesia  eum  inveniunt :  ibi  eum  ado- 
rant  et  colunt.  Invento  autem  Christo  ,  quid  ofierro 
debeamus  in  muneribus  eorum  didicimus.  Myrrham 
videlicet.Myrrhacompetit  mortuis  quia  amaritudine 
ejus  vermes  exstinguuntur.  Homo  autcm  accedens 
ad  Ecclesiam,  mortificare  debet  carncm  cum  vitiis 
etconcupiscentiis,  ne  vermes  peccatorum  nascantor. 
Exstinctis  viliis  necessaria  est  oratio  quae  pcr  thus 
significatur,  quae  impctrat  veniam.  De  quo  dicitur  : 
Dirigatur  oralio,  elc.  (Psal,  cxl).  i  hide  sequuntur 
opera  charitalis,  quae  per  aurum  designanlur.  Sicut 
enim  caeteris  meiallis  praevalet,  sicintercaeteras  vir- 
tutes  charitas  praecellit.  Ipsa  est  namque  plcni- 
ludo  legis.  Ilaec  tria  igitur  necessaria  sunt :  poeni^ 
tentia  quae  per  myrrham,  oratio  quae  per  thus,  cha- 
ritas  quoe  per  aurum  significatur.  In  secunda  autem 
manifestatione  sunt  ostensa  sacramenta  nostrae  sa- 
lulis.  Yoluit  enim  in  se  ostendere,  dum  baptizare- 
tur,  quid  baptizatis  conferretur.  Quando  aliquis  In 
baptismo  regeneratur,  ibi  tota  Trinilas  operatur. 
Unde  toia  Trinitas  ostensa  esl,  ubi  Christus  ba- 
ptizatus  est.  Filius  erat  in  Christo,  Spiritus  in  co- 
lumba,  Paler  in  voce  se  revelavit.  Spiritus  in  co- 
lumba  apparuit  (Matth,  iii),  quia  columba  est  avis 
niagnae  simplicitatis.  Per  hanc  aulem  avem  inno- 
ceniiam  voluit  significare  quam  confcrt  regeneratis. 
Quod  Pater  dixil :  i  Hic  est  Filius,  >  clc,  significai 
quod  baptizati  filii  Dei  sunt,  et  qiii  prius  displice- 
bant,  incipiunt  ei  placere.  QuoJ  aperli  suut  coeli 
significabat  haptizatis  coclum  reserari  quod  prius 
erat  pro  peccato  obseratum.  Nupiisc  vero,  in  quibus 
sc  tertio  roanifestavit,  significarit  copulationenj  Chri- 
sti  et  Ecclesiac.  In  quibus  mutatur  aqua  in  vinum 
(Joan.  ii) ,  dum  velus  lex  conversa  est  in  Evange- 
iium.  Lcx  anliqua,  aquae  comparatur,  quia  subjo- 
ctos  sili  aJ  ainorem  Dci  non  inflammabat.  Evange- 
lium  cst  vinum  quod  fidelcs  in  Dei  amore  per  in- 
spirationem  Spiritus  facit  fervere. 

Tantis  et  talibus  sacramentis,  haec  dies,  fralres 
charissimi,  consccrata  est,  quodammodo  major  esi 
hsecfestivitas,  quam  Nativiialis  solemnitas.  Major  esi 
enim  ut  ait  Aiigustinus,  sccunda  quam  prima  nativi- 
tns.  In  hac  enim  habuit  baptismus  initium,  qui  est 
regencratio  animarum.  In  hac,  aqua  cfiecta  est  ma- 
ter  mullorum  populorum.  Prima  nativitas  est  car- 
nalis,  haec  aulcm  est  spiritualis.  Sicut  ergo  dignior 
est  anima  quam  caro  ,  sic  nativitas  animae  dignior 
cst  quam  carnis.  In  primaingressus  esl  in  mundum, 
in  secuiida  ingressus  est  in  coelum.  Quam  opporlu- 
ne  haec  tria  sub  tali  ordine  uno  die  convencrunt ! 
stella  duccns  ad  Christum,  baptismatis  sacramen- 
tum,  routatio  aquae  in  vinum.  Et  in  Iioc  ordine  appa- 
rct  inslruclio  nostrae  vita}.  Cum  enim  converlitur  ali- 
quis  ad  fidem,  stella,  id  est  lux  fidei,  ducit  ad  Chii- 
stum ;  deinde  postquam  ad  Christum  instructus  eci 

26 


811 


WERNERI  ABBATIS  R,  Rr.ASn 


m 


ftde,  aceeilil  ad  b^ipiisniatis  s^cramcnliim ;  poslea  A  pteiiiim  nostr%  rcdcniptionis  crcdilur.  Thus  ei  im- 


potatur  et  reHcitur  per  evangclicae  doclriiiae  pocu- 
lum.  Qui  ne  deficiat  in  via  siti,  paratur  quotidie 
potus  praedicationis  peregrinanti.  Ergohsecsolemiii- 
tas,  tot  mysteriis  plena,  summa  devotione  est  celc- 
branda.  Cum  hodie  gaudetis  de  iiativitate  no- 
stra,  qusehodie  initium  sumit  in  baptismo,  hodie 
quoque  gauileatis  de  convcrsione  gentium,  quarutn 
primitise  hac  in  dic  accesserunt  ad  Chnstum, 
Magi  videlicct  quos  cum  muneribus  ad  se  attiaxe- 
rat.  Quare  bos  Ires  Magos  attraxerat?  quia  tres 
partes  mundi ,  Asiam,  Africam,  Europam,  flde  et 
operatione  ad  se  trahere  voluit.  Verum  cum  in  eo 
fuerit  plenitudo  divinitatis  corporaliter,  et  nibil  po&- 
sei  ei  gratiae  accidere,  cur  est  baplizatus  ?  ut  nobis 


molatur,  dum  Deus  supor  omnia,  et  sacrificiQm  Deo 
Patri  pro  nobis  praedicatur.  Myrrha  ci  sacriticalur, 
dum  sua  mortalitate  putiedo  vitiorum  nostrorum, 
exterminata  aflirmatur.  Ilnec  quoque  tria  munera  nos 
Deo  offerimus,  si  eum  ubique  rcgnantem,  cunclaut 
Dcus  gubernantem,  pro  nobis  mortalem  faclumcrc- 
dimus.  Magi  in  patriam  rcdeunt  per  aliaro  semitam, 
quia  nimirum  necesse  est  ut  nos,  qni  per  superbis 
venimus  in  hujus  exsilii  miseriam,  pariter  bomiH- 
tatis  rcvorlamur  ad  paradisi  patriam.  Haec  stella  cla- 
rior  sole  fuit :  undect  in  die  radians  a  soleobscu- 
rari  non  potiiit,  quia  solein  solo  suo  fulgore  prxtu- 
lit.  IIa?c  ctiam  iii  coelo,  iion  cum  aliis  sideribus  io 
acre  prope  tcrram  cucnrrit,  quia  conditorem  asu^o- 


aquas  ad  baptisma  sanctificaret.  Quare  in  aqua  ba-  ^  ruin  tcrris  ilhixisse  innotuit. 


ptizatur  ?  quia  aqua  contraria  est  igni  :  ignis  enim 
peccatum  est.  Sicut  ira  in  animo,  sic  et  concupi- 
scentia  in  carne.  Ut  autem  ignis  exstinguatur  in 
aqua  baptizatur,  sicque  peccatum  deletur,  ne  igne 
aeierni  supplicii  puniatur.  Aliter,  aqua  sordes 
diluit,  sitiro  exslinguit,  iinaginem  readit :  ita  gratia 
Spiritus  sancti  in  baptismate  sordes  peccatorum 
abluit,  sitim  animae  verbo  Dei  restinguit,  imaginem 
Uei  pcr  culpam  amissam  restituit.  Nunc  igitur  ad 
mensas  nostras  suacipiamus  Christum  hodierno 
baptizatum,  qui  et  hodie  suscepit  gentes  ad  se  ve- 
nientes.  In  paupere  vestilur ,  in  paupere  pascitur ; 
paupcr  enim   in  mundo  fuit,  ct  pauperibus  reginim 


Cur  aulcm  visa  steila  M»gi  putaverunt  Dominum 
in  Judaca  inquireodum  ,  paucis  esi  vobis  dicendum. 
In  libris  suis  legerant  scriplum  per  propbetam  ipso- 
rum  Balaain,  de  Christo  dictuin  :  c  Orietur  stella  ex 
Jacob,  et  exsurget  Iiomo  potens  de  Israel  (A'ttiii. 
xxiv).  >  Cum  Deus  pcr  Moysen  populum  suum  de 
/Egypio  duccret,  et  iler  pcr  terram  Hadian  ad  ler- 
rain  repromissionis  haberent,  advocavit  rex  Balac 
sacerdotem  idolorum  Balaam,  ut  eis  maledicerot,  rt 
eos  a  regno  suo  maledicto  averteret.  Qui  asccn- 
dens  asiiiam,  ad  regem  tetendit.  Sed  ei  angelus  Do- 
miiii  cum  igneo  gladio  in  via  obstitit,  insuper  asina 
locufa  prophetam  incrcpuit.   Tandem  cum  angelo 


tribuil,  cl  paupcrcs  diligit.  Ipse  eniin  ait :    c  Quod  ^  permitlente  ad  rcgcm  pervenisset,  et  eum  rex  in  ca- 

cumcn  montis  duxisset,  intuiius  castra  filiorum 
Israelis,  Christum  dc  eis  nascitururo  intellcxit,  el 
hscc  de  eo  prophetans  piacdixit  :  c  Orietur  siella  cx 
Jacob,  et  consurgel  honio  dc  Israel,  cujus  fortiliido 
ut  rhinoccrolis,  et  omncm  tcrram  sibi  subjuga- 
bil  {ibid,),  >  Qui  postquam  a  rege  pecuniam  acccpu, 
consiliumcontra  eumdein  populum  dedit,.videlicet  iir 
puellxauro  etgemmis  ornat»,  cum  vinoet  ittoio  v<t- 
nienli  populo  occurrerent,  et  duin  eas  ad  coministio- 
ncin  pcterent,  prius  idolo  immolare  cogereiit,  ct  sic 
offenso  Dco,  per  manus  ipsius  corruerent.  Quod  it^ 
evcnit ;  nam  adolesccntes  vino  inebriati  in  amore 
pucllarum  cxarserutit,  et  iibidine  victi,  idolo  Beel- 
phegor  sacrificaverunt :  unde  xii  [xxiv]   niiiiia  per- 


iini  ex  minimis  meis  fccislis,  mihi  fecis(is  {Matih, 
xxy).>  Si  eos  recipitis  in  mundo,  et  ipsi  vos  recipient 
iu  ccelo.  Unde  Dominus  :  c  Facitc  vobis  amicos  de 
niammona  iniquitalis,  elc.  (Luc,  xvi).  >  Unde  ite- 
ruiu  :  c  Bcati  pauperes  spiritu  {Matth,  v).  >  Domi- 
nus  autem  noster  Jcsus  Christus ,  qui  pro  nobis 
voluil  in  mundum  dcscendcre ,  det  nobis  incrcmcn- 
tnm  virtutum,  ad  coelestia  ascendere.  Amen. 
ITEM  DE  EODEM  EVANGELIO. 
c  Cuiu  nalus  essct  Jesus  in  Dethlehein  Juda;  in 
diebus  Herodis  regis,  etc.  (Matth.  ii).  >  Quid  hic 
tettus  Evangelii  significet,  cbarissimi,  breviter  re- 
fero  vestrae  dilectioni.  Quod  tres  Magi  ad  Dominum 
venerant,  siguificat  quod  tres  partes  mundi,  Asia, 


Africa,  Europa,  fidei  sanctae  Trinitalis  colia  subdcre  D  icrunt.  Poslea  rex  ciim  omni  popuio  suo  et  inipio 


debebant.  Quod  tertia  decima  die  venerunt,  denun- 
tiat  quod  tres  paries  mundi  Decalogum  lcgis  per  cum 
reccperuiit.  Ter  quoque  quatuor  faciunt  duodccim. 
Absque  die  natalis  Domini,  duodecim  dies  compu- 
tanlur,  quia  pcr  duooecim  apostolus  quatuor  plag.e 
raundi  ad  fidem  sanctai  Trinitalis  converleLantiir. 
Kcx  impius  qui  de  illorum  adventu  turbatur,  est 
«liabolus,  qui  (idelibus  in  via  salutis  insidiatur.  StcIIa 
qui  cosad  Chrislum  ducit,  cslsacra  Scriptura,  quic 
liobis  itcr  ad  vitam  ostendil.  Donius  in  qua  Chrisius 
invenitur,  cst  Ecclesia  vcl  superna  patria,  ubi  Do- 
minus  videbitur  in  gloria  sua.  Munera  quse  Magi  of- 
ferunt  sunl  bona  opera,  qua;  fidcles  Dco  per  fiuciu 
persolvuiit.  Aurum  ci  offciiur,  diim  rex  omnium  ct 


consiliatore  Rladio   transverberatiir,  et  tota  regio 
ferro  el  igne  vai>tatur. 

Ha;c,  charissiini,  iu  figura  pneccsserunt ;  scil  iio- 
stratcmporadesignaverunt.PopuIus,  quide  jEpfvpto 
ducilurperMoysenadterrainrepromissionis,cslCli  i- 
slianiis  populus,  qui  per  Jesuin  de  hoc  mundo  du- 
citur  ad  patriam  setcrnae  claritatis.  Rex  qui  eis  i» 
via  obstilit  cst  diabolus,  qui  multis  modis  iiobisiler 
vit%  ol;struil.  Saccrdos  qui  asina  vehitur,  esl  onlo 
inalorum  saccrdotum,  qui  irrationabili  desideriorum 
suorum  molu  regilur ;  qui  etiam  ab  asina  inercun- 
tur,  quia  horum  vitaetiain  a  vulgo  reprobatur.  Prti- 
pheta  obmutcscit  ct  asina  loauitur,  quia  clero  la- 
cenle  verbumDeiabindoclis  sa?pe  profertiir,  Eiemm 


m  DEFLORATION£S  SS. 

dicilur   :    c  Canes  muti  non  valentes  hitrare  (/sa.  A 

LYi).  >  Ob  conscientiam  pravae  vit%  a  verbo  Dei  ob- 

TOUiescunt,  ct,  ne  redarguantur  contra  perverse  vi- 

venlcs,  latratus  pncdicationisnon  edunt;  quihuscum 

abdugelo  flaromeo  ense  obsistitur,  quia  judicium 

seterni  ignis  in  oroni  Scriptura  eis  prspxlicatur.  Ba- 

laani  roontem  scandens,  de  futuris  prophelat,  et  ta- 

men  pecunia  corruptus  populum  Dei  impugnat,  quia 

et  isli  aliquando  altitudinem  scientiae  attingunt,  de 

futura  vita  populo  plurima  prsdicant,  et  his  tamen 

per  reprobam  vitam  contradicunt.  Etenim  per  pro- 

phetam  dicilur  :  c  Vidi  in  monte  quasi  aedilicium  ci- 

vitatis,  et  ecce  lcrra  ascendit  super  fenestras  (Ezech. 

xl).  I  Civitas  in  monte  aediOcata  est  Ecclesia  in 

Clirisio  locata.  Saccrdotes  vero  sunt  fenestrae,  per 

quos  lumen  divinae  notiliae  debuit  subjectis  splen-  " 

descere.  Sed,  beu  !  terra  super  fenestras  crevit,  et 

lumcn  intrare  non  sinil,  quia  cupiditas  terrenarum 

rerum  visum  mentis  sacerdotum  excaecat ;  et  ideo 

lumen  divinae  scicntia;  per  eos  minime  in  Ecclesiam 

radiat.  Stella  quae  de  Jacob  orta  fulsit,  est  Christus 

qui  de  gencre  Israel  mundo  illuxit.'(^uju$  virtus  ut 

unicomis  fuil,  qui  omnia  obsiantia  cornu  suppri- 

mit.  De  quo  unicornu  dicit  physiologus  hanc  natu- 

ram  habere  quod  unicornis  sit,  et  quod  sitpusillum 

aiiimal,  et  haedosimilis,  acerriinumque  :  atque  illud 

singulare  cornu  in  capite  habeat ,  et  nullus  venator 

eum  capere  potest.  Sed  hoc  argumento  capiunt  il- 

lum  :  ducunt  puellam  virgincm  in  illum  locuin  ubi 

moratur,  etdimiituntcam  ibi  solam.  Ille  autem  mox  ^ 

ii^  viderit  eam,  salit  in  sinum  virginis  et  complecti- 

tur  eani,  donec  obdorroit,  sicque  comprehenditur  et 

perducitur  ad  palatium  regis.  Hunc  per  rhinocero- 

tem  Christusdesignatur,  qui  principatus  et  potcstates 

mundi   cornibus  crucis  perdomuit,  et  jamdudum 

cuDcta  regna  suo  imperio  subdidil.  Puellae  oruntae 

cuDi  quibus  populus  fornicatur,  et  ad  idololatriam  in- 

clinatur,  sunt  pompae  et  illeccbrae  mundi,  quibus  po- 

palus  irretitur,  etdiabolicocuUuisubjicitur.  Balaam 

inierit  gladio,  quia  sacerdotalis  ordo,  dux  c;€cus 

caecorum  perit  divino  judicio.  Demum  rcx  cum  po- 

pulo  exterminalur,et  rcgio  concrcmatur,  /{uia  ad  uU 

tiflQum  diabolus  cum  omnibus  membris  suis  damna- 

bltur,  et  hic  mundus  quein  pro  patria  dilexerant,  a 

flainma  vorabitur.  D 

lloJie  etiam,  dilcctissimi,  Chrislus  a  Joaniie  in 
Jordane  post  xxx  annos  baplizatur,  et  coeliim  ci  re- 
seratur,  et  Spiritus  sanctus  in  columba  spccie  super 
euin  descendisse  memoralur,  et  palerna  vox  dilectum 
It4ini  proteslalur  (3/aU/<.  iii).  Dominus,  charissimi. 


PATRUM.  —  LIB.  I.  8li 

non  sua,  sed  noslra  crimina  lavit,  et  nobis  baptisroa 
suo  ingressu  consecravit.  Coelum  ei  palet,  ct  Spiritus 
descendens  super  eum  manet,  quia  qui  in  ejus  no- 
mine  baptisma  conscquuntur,  Spiritu  sancto  reple* 
buntur,  et  si  coIumbs3  simplicilatem  imitantur,  in 
coelo  cum  Christo  exaltantur.  Per  besiias  etiam  in- 
formarour,  ut  veterem  vitam  deponentes,  nova  indu»  - 
ihur.  Fertur  enim  de  serpentibus  quod  nomen  acce« 
perunt  eo  quod  occultis  accessibus  serpunt.  Physio- 
logus  dicit  quatuor  naturas  babere  serpentes.  Pri*  ■ 
mam  naturam  cum  senuerint,  caligant  oculi  ejus,  et 
si  voluerit  novus  fieri,  abstinet  se  a  cibo,  etjejunat  / 
diebus  quadraginta  et  noctiDus  donec  pellis  ejus  in  ^ 
eo  laxetur,  et  quaerit  petram  in  fissura  angusiam,  et 
inde  sc  vehementer  coarctat,  atque  contribulato  cor^^ 
pore  deponit  senectutem,  et  iterum  novus  fit.  Se- 
cundam  autem  naturam  cum  venerit  bibere  aquam 
ad  fontem,  non  secum  afiert  suum  venenum,  sed  in 
cubili  suo  deponit,  et  sic  aquam  bibit.  Tertiam  vero 
naluram,  si  viderit  serpens  hominem  nudum ,  timet 
valde  acccdcre  ad  eum;  si  autem  vestitum  vidit 
non  facile  fugit.  Quartam  quoque  naturam  serpen* 
lis,  quando  venerit  homo  et  voluerit  eum  occidere, 
totum  corpus  tradit  ad  poeiiam,  caput  auiem  solnin 
custodit.  Per  hunc  itaque  serpenlem  quUibet  pecca- 
tor  designatur  qui  in  multis  flagitiis  inveteratur. 
Hunc  oportet,  ut  ad  petram  Christum  quantocin 
veniai,  augustam  viam  qiiae  ducit  ad  vitam  accipia/ 
veteri  tunica  vitiorum  exspolietur,  nova  veste  virtu  . 
ium  circumdetur. 

Hodie  etiam,  dilectissimi,  Dominus  invitatus  ad 
nuptias  post  annum  baplismi  sui,  convivas  exhilara- 
vit,  dum  dcficiente  vino  sex  hydrias  aqu«  in  vinum 
commutavit  (Jofffi.  ii).  De  boc  vino  nosquoqueiio^ 
tat,  dum  hacc  iios  spiritaliter  intelligere  donat.  Istuia 
diem  ctiam  gcnlilcs  olim  cclchrem  ducebant,  obtri-^ 
nuin  triumphum  quem  hodie  Romani  Augusto  Cae- 
sari  exhibebant,  eo  quod  tria  regna,  scilicet  Par- 
thiam,  iE.^yptum  ct  Mediam  devincens,  Romano 
impcrio  subjugaverat.  Hunc  nihilominus  Ecclcsia  ob 
tres  causas  solemnem  judicat,  et  regi  omnium  cum 
triumphali  laude  jubilai,  quod  vldelicet  ircs  partes 
mundi,  hodie  per  ircs  Magos  sceplro  sui  doininii 
subdidit,  et  criniina  nostra  in  Jordane  abluit,  et 
aquam  legis  hodie  in  vinum  gratiae  ad  spiritales  nii- 
piias  transtulit.  IIujus  imperio,  charissimi,  vos  tota 
menleet  corde  subdite,debitum  servitium  omni  tem- 
pore  ei  persolvite,  utpost  hujus  miseraevitae  inopiam, 
pcrcipiaiis  ab  illo  divitias  et  gloriam  quam  oculus 
non  vidit  (/  Cor,  ii). 


DOMINICA  PRIMA  POST  EPIPHANIAM. 


c  Cum  factusesset  Jesusannorum  duodecim,  ascen- 

dentibus  illis  in  Hiecosolymam  secundum  consue- 

todinemdieifesti,>consummalisque  dicbus,cum  redi- 

rciJl,  remansit  ptier  Jesus  in  Hierusalem ,  et  non  co- 

^noverunt  parenies  ejus  {Luc.  ii).  »  Ubi  ad  aetutem 


duodennem  venit,  coepit  aperire  quid  Patri  coelesii  de- 
beret,quid  terrenae  matri.  ^Etas  autem  duodennis  ly- 
pus  erat  duodecim  apostolorum ,  per  quos  divinitas 
et  humanitas  ejus  erat  pcr  orbem  nuntianda.  i£tas 
duodennis  typus  erat  duodecim  graduum  huiniiiiatis 


y|-  WERxNERl  ABBATIS  S.  BLASU  81« 

in  ascendciKio.  Primus  itaquc  gradus  liumiliialis  esl  A  docere  audeat  (Ambrosius.)  Post  Iriduam  repcritur 


corde  el  corpore  semper  liumilitalem  ostendere,  dc- 
fixis  in  terram  conspectibus ;  secundus,  ut  pauca  et 
rationabilia  verba  loquatur,  non  in  clamosa  voce ; 
tertius,  si  non  facilis  aiit  promplus  fncril  in  risu  ; 
quarlus ,  lacilurnitas  usque  ad  interrogalioiies; 
quintus,  lenere  quod  communis  regula  babet;  sex- 
tus,  crcdere  ei  pronuntiare  se  omnibus  viliorem ; 
septimus,  ad  omnia  indignum  et  inniilem  se  confiteri 
debere ;  octavus  confessio  peccalorum ;  nonus,  pro 
obedicntia  in  duris  et  asperis  palicnliam  amplecti ! 
decimus  omni  obedieniia  subdi  omnibus ;  undeci- 
nius,  propriam  non  amare  \olunlatem ;  duodccimus, 
limore  Domini  cuslodire  se  omni  hora  ab  omni  pec- 


in  templo  dans  judicium,  quia  post  triduum  trium- 
pbalis  passionis  resurgcret  qui  mortuus  crede* 
balur. 

f  Sliipcbant  autem  omnes  qui  eum  audiebanl, 
super  prudentia  et  responsis  ejus.  Et  videntes  admi- 
rati  sunt.  »  Eo  amplius  slupebant  super  prudentia 
responsionum,  quo  pauciiatem  videbant  aimorum. 
Divinam  sapientiam  liiigua  prodebat ,  sed  inlirmita- 
tem  bumanam  xtas  prflctendebat. 

<  Etdixit  mater  ejus  ad  illum  :  Fili,  quidfecisii 
nobis  sic?  Ecce  paler  tutis  el  ego  dolentes  quasreba- 
rous  te.  Et  ail  ad  illos  :  Quid  est  quod  me  quxre- 
batis?  Nesciebatis  quia  in  bis  quae  Patris  mei  ssnt 


cato.  Duo  primi  borum  graduum  extra  claustrum      oportet  me  esse.  >  Non  quod  eos  qui  quasi  filium 


monaslerii  ascendendi  sunt,  ut  demum  in  tertio 
gradu  subdatur  roajori  qui  ascendit.  His  duodecim 
gradibus  in  ascensione  opponuntur  alii  duodccim 
superbisB  in  descensionc.  Primus  itaquo  gradus  su- 
perbia?  in  descendendo  est  curiositas,  cum  oculis 
c^tcrisque  sensibus  vagatur  in  ea  quae  ad  se  non  a- 
tinent ;  secundus,  levilas  mentis,  qusc  per  verba  in- 
discrete  Ijcta  vel  trislia  notantur;  lcrtius,  inepla  lae- 
litia,  qua  per  facilitaiem  risus  notatur ;  quai  tiis, 
jaclantia,  quse  in  multiloquio  diffunditur;  quintus, 
singularitas  privala,  affeclare  cum  gloria ;  sextiis, 
arroganter  credere  se  omnibus  sanctiorcm  ;  sepli- 
mus,  pra?sumplio  ad  omnia  se  ingei  cre ;  oclavus, 
defcnsio  pcccatorum  ;   nonus,   simulata   confcssio, 


quaerunl  vitup^rat,  sed  cogit  eos  attollere  mentis 
oculos  ad  quaereiidum  quid  debeat  aelcrno  Patri^ 
ostendens  et  templum  et  omnia  quae  Palris  sunt, 
non  minus  ad  se  quam  ad  Patrem  pertinere,  auorum 
una  majestas  est. 

c  El  ipsi  non  intellcxerant  vcrbum  quod  locutus 
est  ad  illos.  Etdescendit  cum  eis  et  venit  Nazaretli, 
et  erat  subditus  illis.  »  Quid  de  sua  divinitatc  loqui- 
tur  non  inlelligunt  parentcs,  et  tamen  ipse  conde- 
scendit,  et  subditur  illis  ut  impleat  oflicium  pietatis. 
Quanlum  crgo  debemus  obedire  Deo ,  quoniara 
quidem  et  ipse  Dcus  obcdit  bominibus. 

c  Et  matcr  ejus  conscrvabat  omuia  verba  baecia 
corde  suo.  >  Omnia  quae  de  Domino  vel  a  Domiue 


qiia;  per  dura  cl  aspera  iiijuncta  probatur ;  deci-  q  dicta  vci  facla  cognovit,  sive  intcllecta  sive  oon  in* 

rous,  rebeUio  iii  magistrum  et  fratrcs ;  undccimus, 

iibertas  peccandi.;   duodecimus,  consucludo  pec- 

candi.  Duo  isli  ultimi  supcrbise  gradus  intra  clau- 

f  irum  desccndi    non    possunt.  Notandum  quoque 

quod  in  soplcm  superioribus  notantur  contemplus 

iTalrum ;  in  quatuor  scqucnlibus  contemptus  roagi- 

stri;  induobus  qui  reslant  contemptus  Dei.  Sed  ut 

id  duodennem   aetalom  Christi  qui    boruin  typus 

erat  redcamus,  recle  in  boc  duodenarionuincro  ju- 

bar  peifectionis  ejus  incipil  dcclarari.  Remaiiiit  in 

3ierusalem  sine  parcnlibus,  ut   nos  instrucrcl  se 

Dertm  babuisscPatrcin,  antcquain  niunuus  fieret 

c  Existimanles  illuin  auleni  ess;^  in  coiniJalu,  ve- 
nerunt  iter  diei  cl  rcquirebant  cum   inttT  cognaios 


tcllecta  in  roemoria  rccondebat  pia  roater  ot  tem- 
pore  suo  universa  prout  gesta  crant  intelligeret,  et 
quxrentibus  explicaret. 

c  Et  Jesus  proficiebat  aelate  et  gratia  apud  Deura 
et  bomines  >.  Sapientia  pertinetadanimaroy  aetas  ad 
4'orpus,  gratia  ad  utriusquc  salutem.  i£taie  itaque 
proficiebat,  sicut  carnis  est  incrementa  suscipere : 
porro  juxta  quod  aelate  proficiebat,  dona  gralis 
quae  sibi  inerant  et  sapientiae  magis  ac  magis  pate- 
faciebat  bominibus,  quod  erat  sapientia  et  gratia 
proiiccre  non  in  se,  sed  in  aliis;  apud  Deum  et  ho- 
niincs,  id  cst  ad  bonorem  Dei  et  salutem  hominum. 
2n  se  aiitcm  nequaquam  pcr  intervalla  temporttm 
pronciebal  sapicntia  vel  gratia,  quia  ab  hora  conce- 


et  nolos.  El  non  invenienles  regrcssi  sunl  in  Ilicru-  j)  ptionis  plenus  fuit  gratiaj  cl  vcrilatis.  Nota  doctores 


«alein  requirentcs  cum.  >  Si  quis  quiei  at  quomodo 
parentes  leliquerunt  eum  taiila  cura  nutrituin,  re- 
sponderousquia  flliis  Israel  mos fuitut  tcmporibus  fe- 
stis,  vel  Hierosolyinam  eunlibiis,  vel  inde  redeunli- 
biis,  scorsum  viri,  seorsum  incederent  feminae,  et 
pueri  cuni  quolibel  parente  ireut.  Ideoque  Mariam 
et  Joseph  vicissim  putasse  Jesum  cum  allero  pa- 
rente  esse  iu  rcversione. 

c  Et  factum  est  pust  Iriduum  invenerunt  illurn  in 
templo,  sedentem  in  medio  doctorum,  audientem  il- 
loset  ioterroganlem.  >  Quasi  fons  sapientiae  docto- 
rum  roedius  sedebat;  sed  quasi  exemplar  humiiita- 
tis  prius  iuterrogat  et  audit  quam  instruat,  ne  par- 
vuli  a  senioribus  doceri  erubcscant,  et  ne  infirmus 


coinin«iMilci'  ailirmare  animam  Christi  Verbo  Dei 
unitam  cssc,  el  ia  tantum  sapientiae  et  bonitatis 
suscepissc,  quantum  possibile  fuit  creaturam  susci- 
pere.  In  ca  cnim,  ut  Apostolus  ait,  sunt  omnes  tlie- 
sauri  sapicntiae  el  scienlise,  in  ea  omnis  pienitudo 
divinilalis  inbabilat  (Coloss.  u).  Aliis  Spiritus  aJ 
mcnsuram  datur  (£p/*e«.  iv) ,  sed  Chiisto,  ul  a\l 
Joannes  evangelista,  dalus  est  non  ad  mensuram 
{Joan,  iii).  Mulli  ergo  asserunt,  ut  Alcuinus  in  Ubro 
De  Trinitate  ad  Caroluni,  animam  Christi  tantam 
scienliam  de  omnibus  habere,quaotamdivinitasha- 
l)et,  ita  sciiicet  quod  divinitas  a  se,  non  ab  atio. 
Sapiens  est  per  naiuram,  anima  voro  Chrlsli  a 
diviuitate  per  graiiam.  Aliisvero  non  vidciui  qu  >d 


817  DEFLORATIONES  SS 

aliqua  cre.ituia  eapnx  possil  esse  lolius  divinae  co- 
gnllionts,  vel  tolius  diviuae  bonilalis,  sicut  nec  omni- 
potentiae.  Ducunt  namque  pro  inconvenienti  creatu- 
ram  eliam  hoc  modo  pari(icari  Creatori ,  ut  ab  ipso 
tantain  scientiam  babeat  quantamet  ipse  Crcalor. 

De  eo  quod  Verbum  cum  carne  rationalem  animam 
sumpsit,  et  qualis  fuit  anima  itla  in  sapientia,  et 
rtrlu/e,  etjustitia  e%  bonilate, 

Quidam  baerelici  rueruutquiputavenint  in  Chrislo 
cum  carne  a  Verbo  rationalem  aniuiam  assumptam 
non  fuisse ,  sed  solam  carnem  Verbo  unitam,  et 
ipsam  divinitatem  Verbi,  carne  loco  animae  vivifi  • 
casse ,    eamdemque  divinilatem    ab    ipsa  carne, 
quando  in  cruce  mortua  est  reccssisse,  rursumque 
ad  ipsam,  quando  resuscitata  est,   vivificandaro  et 
r^uscitaudam  redisse.  Scd  cathoUca  (idcshabet  to-  E 
tum,  quod  hominis  erat  propter  culpam,  Deum  as- 
sumpsisse  :  quia  nec  aliter  verus  homo  esse  potuis- 
set,  DJsi  toluni  quod  a:l  diversilatem  human»  natu- 
rae  periinebat  assumpsisset.  Accepit  ergo  cum  (.arne 
et  iu  carne  ipsam  animam  rationalem,  quae  et  car- 
ncm  ipsam  regerct,  et  sensiGcaret    ad  vitam,   et 
secundum  liberam    voluntatem   pcccatum   respue- 
rel,  el  sectaret  justitiam.  Cui  et  hoc  ex  societutc 
divitiitatis  collatum  est,  ut  spontanea  quidem  liber- 
(ale  bonum  faceret ,  sed  ad  malum  facicndum  nulla 
prorsus  necessitate  vel  infirmitate  declinare  potuis- 
set.   Dicit  quippe  bcatus  Augustinus  :    De  Spiritu 
sancto  et  Virgine  Maria  Dei  Filius  unicus  natus  est, 
non  carnis  cupidine,  sed  solo  Dei  munere.  Libera  in 
illo  voluntas  erat,  ac  tanto  magis  erat,  quanlo  nia-  ^ 
gis  servire  peccato   non  poterat.  Multa  autem  quc- 
nintur  de  illa  anima  rationali,  e  quibus  unum  cst 
utrum  videlicet  xqualem  cum  divinitate  scientiam 
habucrit  ;   de  qua   quseslione   in    alio    opusculo, 
quod  De  anima  Christi  intitulalur,  prolixius   di- 
sputavi.  Hic  vero  hoc  solum  commemorare  suf- 
ficit,  quia  eadem  anima  sicut  plenam  et  perfeciam 
Dei  sapientiam  unitam  habuit,  ita  plene  et  perfecte 
ex    ipsa   et  per  ipsam  sapientiam    sapiens    fuit, 
nec  tanien    ipsi    sapientiae  natura  aequalis   fuit : 
quia  longe  aliud  est  sapientia  sapere,  atque  aliud 
sapieiitiam  esse.  Ex  quo  enim  humanitati    divuii- 
tas  conjuucfa   est,  ei  ipsa   divinitate  humanitas 


PATIILM.  —  LIB.  I. 


SI3 


A  sua  plcnain  ct  perfeclam  senipcr  haLuit,ct  in  humu* 
nitale  sua  plenam  et  pcrfeciam  scmel  et  siinul  acce- 
pit,  dispensationem  salutis  humanx  secundum  inef- 
fabilem  ordinationem  suam  complerct.  Qua- 
propter  id  quod  dicit  evangelista,  quia  proficicbat 
Jesus  aetaie,  sapientia  et  gratia,  non  ila  accipilur 
quasi  semetipso  inelior  factus  sit,  scd  quia  homini' 
bus  quam  ipse  habcbat,  sed  latebat  sapicntiam  t*, 
gratiam,  prout  ralio  temporum  poslulabat,  magn^t 
semper  ac  magis  apcruit  :  ita  apud  homines  ipso 
proliciebat,  quando  homines  ipsi  in  ejus  cognitiono 
profeccrunt.  ApuJ  ipsum  auleni  profocit  in  eo  quod, 
dum  se  sapieiilia  et  gralia  Dci  plenuni  osten- 
derct,  eos  ad  laudein  Dei  Patris,  a  quo  hoc  esse  te- 
stabatur,  magis  semper  ac  inagis  piovocavit. 

^      ITEM  EXPOSITIO  DE  EODEM  EVANGELIO. 

c  Cum  factus  cssct  Jcsus  annorum  duode- 
cim,  etc.  (Luc.  n).  i  Sicut  mundus  iste  dupliciter 
servithomini  ad  sustenlationcm  carnis,  et  ad  erudi- 
tionem  nientis,  sic  Verbum  caro  fnctum,  remedium 
pi'£stat  et  exemplum.  Remcdium  in  eo  quod  obla- 
tum  est  ad  redemptionem,  exemplum  in  eo  quod 
operatum  est  ad  imitationem.  Remediura  in  eo  quod 
faclum  est ,  exemplum  in  eo  qitod  fccit  imitalio 
ejus  ,  siinilitudo  ejus.  i  Vidi  civitatem  sanctani 
Hierusalcm  novam  desccndenlem  de  coelo  {Apoc. 
xxi),}  De  ccelo  desceiulit,  et  fabricata  est  terram. 
De  C03I0  forma ,  de  tcrra  malcria.  Sicut  forma 
hominis  homo ,  sic  et  forma  Christi  Christus. 
Induimini  Dominum  Jcsum  Christum  formam  Chri- 
st',  imaginein  Christi.  Ipsa  imago  ipsa  est  imi- 
tatio.  Idcirco  factus  est  tibi  exeniplum,  ut  tu  il- 
luin  imitando  indueres.  Fecit  corporaliler,  tu  spiri- 
lualilcr  imitare.  c  Et  sic  cognovimus ,  inquit,  Chri* 
sluni  secundum  carnem ,  sed  nuiic  jain  non  novi- 
inus  (//  Cor.  v).  >  In  exemplo  secundum  carneui 
cognovimus,  in  imitatione  secundum  carnem  jam 
non  novimus.  Secundum  carnem  Christus  natus  est 
in  roundo,  secundum  spiritum  veritas  nascitur  iii 
corde  tuo.Chrislus  in  Judaea  nascitur  deVirgine,  et 
veritas  nascitur  in  confessione  de  puritate.  <  Veri- 
tas  de  terra  orta  est,  et  juslilia  de  coelo  prospcxit 
{PsaL  lxxxiy).    »   Quando   conliteris  peccata  tua» 


acccpta  per  gratiam,  totum  quod  divinitas  habuit  j.  veritas  de  terra  oritur;  quando  vero  contitenti  igno- 


per  naluram,  ita  ut   secundura  illam   ineffabik^m 

uziionem  et  Dei  csset  in  hunianitate  sna  totum  quod 

divinitatiscrat.  Sicergo  humanitateni  Vcrbi,  in  ar.i- 

111  a  rationali,  a  prima  couccptioiie  sua  ex  ineffabiii 

unione   divinitatis    plenam  et  perfectam   sapien- 

tiam,  et  potentiam,  et  virtutem ,  et  bonitatem  acce- 

pisse  credimus ;  et  ipsam  sicut  in  unione  divinitatis 

inseparabiliter,  sic  iu   ipsa    quae  ex  unione  divini- 

taiis  erat  plenitudine  virtulis  incommutabiliter  per- 

mansisse  confitemur.  Neque  enim  idcirco  Deus  homo 

ifiCer  homines  conversari  voluit,  ut  quasi  per  inter- 

walia  temporum  sapientia  aut  virtute  proficicns,  me- 

riiun\  compararet,  et  seipso  melior  ficret,  sed  ut  ca 

s^o/^ntia  et  bonitate,  quam  ipse  etiam  di.initute 


scit  Deus,  justiiia  respicit  de  ccelo.  Vis  autem  ut 
Deus  tecuin  sit?  conlitere  quid  es.  Cum  verax  esse 
ca*peris,  veriias  tecum  esse  incipiet.  Dic  malus  sum 
(breve  verbum,  sed  verum),  veritas  te  veracem  fa  • 
ciet.  Si  veritas  tecum  est,  Deus  tecum  est,  quia  ve- 
ritas  estDeus.  Ecce  quomodo  in  Judaea  nascitur,  id 
est  in  confessioue,  veritas.  Mater  virgo,  puritas  est 
cordis  ;  cum  corde  credis  quod  ore  confiteris.  In 
confcssione  criminis  puritas  est  siiieniacula.  Si  bo- 
num  non  simulas,  non  habes  rugara ;  si  malum  odis, 
non  habes  maculam  (Lphes.  v).  Sic  veritas  in  te 
desiderio  concipitur,  opere  nascitur,  studio  nutri- 
tur,  Ml  proficiataelatcinprogressu  tcmpons,  sapientia 
iu  augmcnto  cognitionis,  gralia  in  increinento  virtu- 


SI9  WERHERl  ABBATIS  S.  BLASIl  g^O 

tis  :  apud  homines  in  fema,  apud  Deum  in  conscien-  A  Quot  noclibus  recedit,  tot  diebas   redit.  Abeunii 


tia;  apud  homines  ut  cognoscatur,  apud  Deum  ut 
gloriflcetur.  Duodecim  annorum  in  Hierusalem 
ascendit,  quia  post  perfectionem  operis  et  dupliralam 
virtutem  chaiilatis  ad  pacem  conlemplationis  profi- 
cit.  Parentes  Jesu  ab  Hierusalcm  ilinerc  unius  diei 
redeunt,  qiiia  sensus  carnis  per  exercitium  boni 
operi«  internam  veritatem  nutriunt,  per  exleriorum 
delectalionem  rotracti  diu  in  ialerna  pace  pcrsislere 
non  possunt.  Unus  dies,  una  claritas,  unum  gau- 
dium,  una  benediclio  quam  Esau  accepii,  qui  du- 
plicem  stolam  non  potuit  promereri.  Hic  est  ilie 
nnus  dies,  in  quo  puer  unius  diei  sine  peccato  esse 
non  potuit  super  terram,  quia  sensus  carnis,  qui 
quantum  ad  se  semper  pucrilia  appetit,  hujus  tan- 
tum  vitse  clarilatcm  anians  in  ea  nunquam  sine  pec-  ^ 
cati  macula  consistit.  Non  enim  venit  ad  alium 
diem,  de  quo  dictum  esl :  <  Nuntiate  dieoi  de  die 
(Psal,  xcv) :  >  et  rursum :  i  Diessuper  dies  regis  adji- 
cies  {Psal.  lx).  >  Proplerea  unius  diei  iler  cst  elon- 
gantibus  ab  Hierusalem,  quia  delectalio  prxscnlium 
longe  facit  animos  a  contemplationexternorum.  Post 
triduum  Jesus  in  templo  invenitur ,  qiiia  post  corre- 
ctionem  cogitationis,  locutionis  et  operis,  verilas  in 
corde  mundo  percipitur.  Invcnitur  autcm  iiitci  do- 
ctores  et  sapicntes,  quia  in  lege  ct  prophctts,  ct 
evangclistis,  et  apostoiis,  et  sacri  verbidocloribus,  ve- 
ritas  cognoscitur.  Legitur  quoque  de  itinere  Irium 
dierum,  in  quilms  ierant  filii  Isracl  in  desertum,  ul 
ibi  sacriiicarent  Domino  Deo  suo  {Exod,  ni).  Est 
quidam  accessus,  et  recessus  aiiimae  ad  D>;um ,  sivc 
a  Deo;  accessus  ad  Dcum,  reccssus  a  Dco.  Abcun- 
tif  iter  est  pcr  nocteni,,  redeuniiiler  est  per  diem. 


primse  noctls  iter  cst  per  superbiam,  qua  Deum  de- 
serit ;  secundae  noctis  iter  est  per  concupisccntiam, 
qua  alia  praeter  Deum  appetit ;  terliae  noclis  iler 
est  per  obstinatiam,  qua  in  aliis  extra  Deum  reqnie- 
scit.  In  superbia  est  vanilas,  in  concupiscentia  de- 
iectatio,  in  obstinatia  consensus.  Per  vanilatem  igi- 
tur  abit,  per  delectalioiiem  stat,  per  consensum  se- 
det.  Pcr  siiperbiam  a  Deo  recedens,  vadit  ad  se  ut 
rcquiescat  in  se ;  piT  concupiscentiam  descendii  sub 
se,  ut  requiescat  in  carne ;  per  obsiinatiam  trahitur 
cxtra  se,  ut  requiescat  in  carne  a  specie  visibiliam 
et  pcnnaneat  in  delectatione.  Primum  vadit  de 
virtutc  siia  gloriari,  secundo  vadit  in  vitiis  suis  de 
lectari,  tertiovadit  in  transitoriis  consolari.  Primo, 
<  maledicliis  hoino  qui  confidit  in  homine  (Jer. 
xvii);  i  sccundo,  <qui  poiiitcarnem  brachiumsuuni 
{ibid) ;  >  tertio,  <  qiii  spcravit  in  multitudinc  din- 
tiarum  suarum,  et  praevaluil  in  vanitate  sua(Pja/. 
Li).  >  Revcrtenti  autem  primx  diei  itcr  est  quaodo 
intentioncm  suam  convertit  anima  ab  eo  quod  ex- 
tra  ipsain  est,  ad  id  quod  ipsa  est.  Secund»  diei 
iter  est,  quando  ab  eo  quod  in  allo  cst  ducitur  adid 
quod  esse  debct.  Tcrti^  diei  iter  est,  quando  a  per- 
ceptione  illuminationis  rapilur  ad  foniem  lomiuU. 
Prima  revisio  est  ab  alienis  ad  propria;  secunda  esl 
a  malis  ad  bona ;  terlia  est  a  studio  virtiilum  ad 
perceptionem  internae  et  aeternae  duicediois.  Et  sic 
post  triduum,  hoc  est  post  correctionem  cogltatioms, 
locutionis,  operis ;  Jesus,  id  est  vcriias  in  templo, 
hoc  cst  in  mundo  cordc  percipitur  :  ita  et  per  sacri 
verbi  doctores,  veritashorum  trium  dieram  cgres- 
s!onis  Hebr^rorum  ex  JE^ypio  fidclibus  dcclaraiur. 


DOMINICA  SECUNDA  POST  THEOPHANIAM. 


c  Nuptise  faclae  sunt  in  Gana  Galilaeae^  et  eral  ma- 
ter  Jesu  ibi.Vocatusest  autem  Jesus  et  discipuli  ejus, 
aJ  nuptias  (Joan,  ii).»  Yoluit  Dominus  suis  nec  non 
miraculo  nuptias  commendare ,  ne  eas  haeretici 
damnare  praesumerent.  Mystice  desiderio  Patrum 
praecedentium  ante  legem,  sub  lege  vocatus  est 
sponsus,  ad  Ecclesiam^sponsam  venire,  et  in  gratia 
Evangelii  venit.  Vocati  sunt  et  discipuli,  ut  ministri 
in  nuptiis.  Hanc  sponsam  conjunxit  sibi  sponsus,  in. 
utcro  Virginis.  Verbum  enim  sptmsus,  ct  sponsa 
caro  humana  est.  In  Gana  Galila^,  in  coelo  traiis- 
niigrationis  fiunt  nupliae,  quia  bi  sunt  digni  Ghrislo, 
qui  fervore  devotionis  de  vitiis  ad  virtutes,  dc  terra 
ad  coelos  migrant^ 

<  £t  deficiente  vino,  dicit  matcr  Jesus  ad  eum  : 
Vinum  non  hal^nt  i.  Quasi  dicat  :  Vinum  da  eis. 
Vinum  deficit»quia  spiritalis  intelligcntia  legis  falla- 
ccm  Pharisaeorum  exposilionem  latere  coeperat. 

c  El  dixit  ei  Jesus :  Quid  mihi  et  tibi  est,  mulier? 
nondum  venit  hora  mca.  > 

Quid  commune  est  tibi  mater,  secunduin  carr.ein, 
et  mihi  xternae  Dei  virtuti  ac  Dei  sapientiir,  ex  qua 


futurum  est  miraculum  quod  petis.  Vcniet  bora 
nica,  id  est  passionis  opporliinitas,  in  qua  videlicet 
cum  pendere  in  cruce  infirinilas  coepcrii,  cujus  tu 
mater  es  agnoscam  le  matrem  ut  filius,  curam  lui 
discipuio  committcns.  Praedicato  autem  Evangelioet 
virtute  divina  ostensa  mundo,  fuit  hoia  passionis. 
Non  necessitatis  scilicct  liora,  utliaeretici  calumnian- 
^  tur,  sed  voluntatis.  Unde  illud  :  i  Potestatcm  ha- 
bco  ponere  animam  meam,  et  iterum  sumerc  cam 
{Joan.  x).>  Nonenim  auctortemporumfaio  tcmporis 
rcgitiur. 

<  Dicitmatercjus:  Quodcunquedixeritvobisfacilc. 
Eraiit  autcm  ibi  lapidct-e  hydriae  sex  posit.-e  se- 
cundum  purificalionem  Judaeorum,  capieiites  singu- 
Iie  metrelus  binas  vcl  ternas.  »  GonGsa  malor  de 
filii  pietate  ad  ipsam,  iit  fiat  quod  petit  fiducialiiei 
imperat  ministris.  Ilydor  [uSwp]  est  aqua.  liide  dicilm 
hydria  vas  aquae.  Purificatiunem  Judaeorum  dicit 
quod  crebro lavabant  manus  et  vasa.Metron  t^^arrpo^l 
Craece,  mensura  Latine  dicitur.  Inde  nietreia  n«- 
nien  mcnsurae. 

c  Dicit  eis  Jesus  *  Unplctc  hydrias  a<][ua.  Et  inipIe-« 


821  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  L  8ii 

veruiiteas  us^iic  ad  summum.  £l  ilixit  eis  Jesus  :  A  in  Genesi  :  (  Relinquel  lionio  patieni  et  malreni, 

ailha?!rebit  uxori  suae,  ei  crunt  duo  in  catne  una 


Haurite  iiunc,  elfeite  architriclip.o.  Et  tutelerunt.  > 
Architriclinus  esC  princeps  triclinii,  id  est  discun- 
bentium  in  triclinio.  Triclinium  vero  dicunt  esse 
auiain  tricanieralam,  vel  tres  donios  vel  tres  came- 
las  cum  testudine  factas,  in  quibus  sedcbant  di- 
scumbcntes,  quasi  sub  tribus  arcubus. 

I  Ut  autem  gustavit  arcbitriclinus  aquam  vinum 
factum,  el  non  sciebat  unde  esset ,  ministri  autem 
sciebant  qui  hauserant  aquam  ,  vocat  sponsum  ar- 
cliitriclinus,  et  dicit  ei  :  Omnis  homo  primum  bo- 
nuinvinum  ponit;  ct  cum  inebriati  fucrint,  tunc 
iJ  quod  deterius  est.  Tu  autem  servasti  viiium  bo- 
num  usque  adhuc.  IIoc  fecit  initium  signorum 
Jesus  in  Cana  Gaiilaije,  et  manifestavit  gluriam 
stsam.  > 

Inter  multa  signa  qiise  fecit  Jesus  inCana  Galilae» 
fuil  hoc  primum,  et  quodam  dignitatis  privilegio 
elementorum  conversioiie,  manifeslavit  gloriam 
suam,  id  est  latentem  deitatem.  Miraculum  aquae 
conversae  in  vinum  miramur,  et  non  miramur 
quia  oroni  anno  bene  facit  Deus  in  vitibus ,  ct  de 
uno  grano  multa  faciL  Et  (quod  majus  cst)  coclum 
et  terram  de  nihilo  creavit,  eaque  miiabiliter  gu- 
LernaL  Ergo  quia  homines  in  aliud  intenti,  pcrdide- 
runt  consideralionem  operuni  Domiiii,  in  qua  quo- 
tidie  eum  laudarent,  servavit  sibi  Deus  quaedaro 
iiiusitata  quae  faceret,  ut  lanquam  dormientes  ho- 
niincs  ad  se  colendum  mirabilibus  excilarct.  Aquam 
vcrtit  Jesus  in  viuum,  cum  insipidam  mentem  car- 
iiaUum  sapore  scieutiae  coelestis  imbuit.  Eramus 
enim  aqua,  id  est  insipientes,  et  fccit  nos  vinum, 
iJ  est  sapientes  fldem  ipsius.  Vel  aqua  intelligitur 
scientiam  muDdans  auditores  a  sordibus  peccato- 
rum  :  quae  tunc  convertilur  in  vinum,  quando  ali- 
qiiis  ex  toto  obliviscitur  praeteritorum  malorum,  ne 
in  ca  incidat,  et  incipit  calerc  in  Dei  amore,  sicut 
vinum  inebrians  obliviosos  facit  potatores  et  caie- 
faciL  Convertit  aquas  Christus  in  vinum,  dum  qtiae 
canialia  videbantur  in  legc,  spiritualia  ostendit,  nt 
superliciem  ilUcr»  plenam  coelesli  virtute  videri  fc- 
rit.  Cbristus  euim  in  proplietis  necdum  manifesla- 
tos  qiiasi  vinum  in  aqua  latuit ;  sed  cum  discipulis 
aperuit  scnsum   ut  inlelligerent  Scripturas    (Luc. 


(Cen.  ii).  >  Cliristus  adlia;sit  Ecclesiae,  ut  esscnt  duo 
iii  carne  una,  et  fuit  rclinquere  patrem  non  in  ea 
forina  apparere  hominibus  in  qua  est  aequalis 
Palri.  Reliquit  malrem  quando  de  Synagoga  trans- 
ivit  ad  Ecclesiam.  Poterat  Dominus  vigilanti  Adae 
costam  sine  doloie  evellcre  (ibid,),  sed  procul  dubio 
Chrisli  dormitio  in  cruce  in  eo  signiGcabalur,  de  cu- 
jus  latere  tanquam  sponsa  fluxerunt  sacramenla  Ec- 
clesise.  De  vino  aliarum  hydriarum  bibamus.  Cbri- 
stus  (iguratusest  in  Noe.  Nam  idco  in  arca  omnia  ani- 
malia  sunt  inclusa  (Cen.  vit),  ut  omnes  gcntes  signi- 
ilcarentur  salvandse  per  Christum.  Non  enini  deerut 
Deo  rursiis  causare  omne  genus  animalium,  sed 
R  ideo  per  lignum  salvata  sunt,  quia  ct  uos  per  Iigjuini 
salvandi  erainus.  In  tcrtia  hydria  audivit  Abranam. 
c  In  scmine  tuo  benodicentur  omnes  gcntes  (Ccn, 
xxii).  >  Quis  non  videt  ciijus  figuram  haliuit  uni- 
cus  ejus  ligna  portans  ad  sacriflcium,  quo  iininolan- 
dus  ducebalur :  portavit  enim  Dominuscrucem  suam» 
In  quarta  hydria  dicit  David  .  t  Surgc,  Deus,  judicu 
tcrram.Quoniam  tu  haereditabis  in  omnibusgentibu» 
(Psfl/.  Lxxxi).  >  Tanquam  dicerelur  :  Dorniisli  judi- 
catusa  terra,  surgeut  judicesterram.Inquinlaa^lale 
vidit  Daniel  lapidem  praicisum  de  montc  sinemanibuSt 
et  fregisse  omnia  regna  tcrraruni,  ct.cre\isse  illuui 
lapiJom,  et  faclum  esse  montom  niagnnm,  ita  ut 
iniph rct  universam  fiicieni  lena;  (Dan.  ii).  De  quo 
monte  praedicilur,  nisi  dc  regno  Judaeorum,  unde 
Christus  secundum  carnem  nalus  cst,  sine  opcre 
humano  quandosine  amplcxu  maritali?  Ad  scxlani 
aetatcm  pcrtinet  Joar^ncs  Bapfista  dicens  :  i  Noiitc 
dicere  :  Patrcm  habemus  Abraliam.  Potens  est  enini 
Deus  de  lapidibus  istis  suscilare  fllios  Abrabos 
(Matth.  iii).  >  Lapidcs  dicens  gentes  non  propter. 
flrmitalem,  sed  stoliditatis  duritiam ;  dum  adora  - 
bant  simulacra,  similes  facli  sunt  illis.  Undcillud  . 
c  Si.niles  illis  flant  qui  faciunt  ca,  ct  qui  coiifldunt 
in  eis  (Psal.  cxin).  >  Item  sex  hydriie  sunt  pcrfccta 
corda  sanctorum,  in  his  aclalibus  rcceplui  Scriplu- 
rarum  Dei  parala,  in  cxemplum  videndi  alquc  crc- 
deiidi  proposita.  Et  sunt  lapidea,  id  est  fortia  ir 
Christo  lapide.   Seciindum  purilicationem  Judaiey^ 


ixiv),  vinum  inebrians  fuit  ipse  Chrfstus  in  lege  et  D  rumdictum  est,  quia  illi  lantum  populo  Judaeoruoi 


prophetis  manifeslatus.  Illa  igitur  Scriptura,  dum  iu 
eo  sublevamine,  id  est  ad  operationcm  Utters  latet 
Christus  sapit  aquam  inFipidam.  Cum  vcro  aufcrt 
velamen  est  vinum  inebrians.  Sex  hydrix  scx  aetates 
sunt  quae  inaniter  currerent,  nisi  Chrislus  in  eis 
prjcdicaretur.  Prima  aetas  est  ab  Adam  usqiic  ad 
Noe;  secunda,  usque  ad  Abraham;  tcrtia,  usqucad 
David ;  quarta,  usque  ad  transmigrationcin ;  quinta 
ad  Joannem  Oiptistam ;  sexta,  inde  usque  ad  flnim 
s;eculi.  Prophetia  in  singulis  aetatibus,  quasi  hydrus. 
Secundum  litteram  aqua  insipida,  quoinodo  in  vi- 
num  mutetur,  cum  ad  Christum  ct  ad  omncs  gcntcs 
i*^feratur  videamus.  Qui.lquid  llgurabalur  in  Adani 
<le  Ch-islo,  ail  omncs  goiites  pcrtir.cbat,  iit   ilhid 


lex  data  est,  sed  gralia  per  Christum  omnibus  facta 
est.  Ideo  non  dictum  est  capientes  metrctas  aliie  hv 
nas,  aliae  ternas,  sed  binas  veriernas,  ut  ipse  dice- 
ret  binas  quas  ternas.  Sunt  crgo  duse  mensurae  in 
Scriptiiris,  dum  Pateret  Filius  nominantur,  sed  ibi 
Spiritus  qui  Patris  est  et  Filii  intelligitur,  ut  ibi  : 
c  Omnia  in  sapientia  (Psal.  cm),  >  id  est  in  Fillo 
fecisti.  Tres  metretae  suiit,  dum  nominato  Sptritu 
sancto  Trinitas  manifeslius  intclligitur,  ut  ibi  :• 
f  Baptizate  eos  in  nominePalris,e>Filii,ct  Spiritus 
sancti  (Mattli.  xxviii).  >  Aliter  binae  vel  ternae  mcn- 
snrae  sunt  omnes  gentes  ad  qiins  pertinent  Scri- 
l»lurie,  bina;  proplcr  praepulium,  ct  circumcisionem, 
l(Mn;c  qiiia  a   tribus   filiia   Noc  suiil  disseminaiac. 


m  TVERNERl  ABBATIS  S.  BLASII  Si4 

jusstt    Domiiii    impletae    suiit    hydriae ,    signiflcat  A  et  dispergitur.  Tertia  est  ab  adolescentia.  Prirouitt 


quia  Scriptura  ab  eo  est.  Poluit  quidem  vacuas  im- 
plere  viuo  qui  cuncta  crcavit  ex  iiiliilo,  sed  maluit 
de  aqua  vinum  facere,  ut  doceret  se  non  legem  sol- 
vere,  sed  adimplere,  el  in  Evangelio  illa  facere  vel 
docerc  praedixit.  Usque  ad  snmmum  implcntur  hy- 
(Irise,  quia  nullum  tempus  fnit  a  salutari  doctrina 
vacuum.  ArchitricUnus  inteiligitur  princeps  in  peri- 
tia  Scripturae  contincnlis  historias  et  moralitales  el 
allegorias.  Dum  ergo  tali  velut  Nicodemo,  Gama- 
lieli,  discipulo  ejus  Saulo  verbum  Evangciii  off^rtur, 
vinum  de  aqua  factum  architriclino  propinalur. 
NonnuIIi  per  aquam  baptismum  Joannis,  per  vinum 
passionem  Christi  accipiunt.  Unde  et  vir.um  prius 
fertur  architriclino,  id  est  ipsi  Joanni,  qui  aiite  bibit 


per  cohibitionem  disciptinae  circumciditur;  deinde 
pra^ceptis  iiifoinialur,  et  consilio  regitur.  Quaria, 
id  estjuventus  servire  jam  cogitur  et  subjicilur  re- 
gnum ,  ut  per  tiinorem  hominis  divinum  distal. 
Quinta,  id  csl  virilis  aetas  post  limorem  boaiinis  ad 
divinum  venit.  Sexta,  id  est  senectus,  quasi  itura 
concupiscentia  futurorum  trahitur.  Sic  humanum 
gonus,  primum  diluvio  obrutum  est,  secundo  in 
lediticatione  turris  elatum,  in  divisione  lingaarum 
dispersuni,  tcrtio  in  Abraham  circomcisum,  in 
Moyse  praeccptis  inforinatum,  sub  judicibusconsilio 
gubernatum ,  cl  quarto  sub  regibus  dominatori 
sul)jectum ,  quinto  sub  pontificibus  rpligioni  pa- 
rens,   sexlo  sub  gralia  vera  honitate  illusiralum. 


passionem  quam  Ghristus.  Archilricliiius,  id  esl  trcs  "  Istae  sex  hydrix  sive  in  decursit  sceculi  pnesentis, 


ordines  in  nuptiis  discumbentium,  altitudine  distan- 
tes  inter  se,  designant  tres  ordines  fideiium  in  Ec- 
clesia :  conjugatorum,continentiuro,  et  doctoruin.  Et 
quiadoctorum  est  vcteribusinstitutis,  graliam  Evan- 
gelii  prseferre,  vocato  sponso  dixit  architriclinus 
bonum  vinum  fuisse  servatum.  Quod  autem  dici- 
lur,  non  sciebat  unde  esset,  intelligendum  est,  quia 
muUis  iu  lege  peritis  secundum  litteram  nunliavc- 
runt  Evaogelium  discipuii  Ghristi,  qui  hauserant 
aquam,  prudenter  iutelligendo  et  fldeiiler  aperiendo 
veterem  Scripturam.  Oinnis  homo  primum  bonum 
irinum  ponit,  dictum  est  ad  litleram  secundum  mul- 
torum  consuetudinem.  Myslice,  bomo,  id  est  carna- 


sive  in  viia  hominis,  omnes  aquis  implentur,  quia 
judicio  (denus  est  miindus.  Judicia  tua,  Domine, 
abyssus  niulta.  Multa  opeiatus  est  Dcus  ab  iniiio 
sa.'culi,  et  operari  ni.n  dcsinit  usquc  in  lineni  ejus, 
etcina  homincin  a  piincipio  usque  ad  Gnem  eius, 
etomuia  ha^c  judicium  suni,  et  nihil  sinccausa  lit. 
Sed  quandiu  dicere  iion  potest  homo  :  i  Judicia 
tua  jucunda  (Psal.  cxviii),  i  nondum  aqua  in  vinum 
conversa  est.  Deficicnte  veteie  vino,  hydrioh  aqaa 
implenlor,  quia  cum  in  vita  homi:iis  carnales  de- 
lectationes  deficiunt,  divinae  consolatioiies  sucoe- 
dunt.  Quae  qnidem  initiantibus  minus  saporis  con- 
feruiit,  proficientibus  amplius  dulcescunt,  quia  tune 


lis,  delerius  vinum  bibit  post  bonum,  id  est  cum  q  aquse  in  vinuin  convertuntur,  quando  in  menle  Iio- 


animus  ad  falsa  descendit.  Sed  spiritualis  quotidie 
in  Tisibili  vino  quod  prius  laluit  in  Scripturis,  iii- 
ebriaturetproficit.  Maxtmus  episcopus  in  sermonede 
Epiphania  qui  ita  incipit :  f  Gompleia  nobis,  fra- 
tres,  diiit :  Sicut  posteritati  suae  fidelis  mandavit 
«ntiquitas,  hodic  Salvator  est  a  Ghaidseis  adoratos. 
Nodie  fluenla  Jordanis  henediclione  proprii  bapti- 
sroatis  consecravit.  Hodie  invitatus  ad  nuptias  aquas 
Tertil  in  Tinum. 

ITEM  DE  EODEM  EVANGELIO. 

«  Impleie  hydrias  aqua  (Joan.  ii).  >  Galihdea  iu- 

terpretalur  transmigralio.  Vita  ergo  prxseus  Gali- 

liea  est  transmigrans  de  prsesentibus  ad  futu:  a.  In 

Galilaea  nuptiaefiunt,  quia  in  transitu  temporis  san- 


minis  opus  Dei  quod  laboranti  primum  non  sapuii, 
per  spiritualem  inteiligentiam  illuminato  dulcescil. 
Item  sex  hydriae  sex  aetates  mundi,  aqoa  in  vinum 
conversa,  opera  priornm  in  figu:a  spirituaUam  gc- 
sta.  In  prima  aetate  Abel  agnum  Deo  obiulit,  qucm 
frater  suus  Gain  occidit,  et  post  haec  Dominus  Enoch 
in  coehiin  transtulit.  De  hac  hydria  aquae,  verbum 
Dei  sitientibuft  vinum  hauritur,  duni  hoc  inyslice 
aperitur.  Abel  qiii  agnum  sacrificavit,  est  GhrisUis 
qui  corpus  suuin  pro  nobis  Deo  Palri  immolavil. 
Abel  a  fratre  occiditur,  el  Ghristus  a  Judaico  po- 
pulo  interimitur.  Enoch  de  terra  rapitur,  et  Ghri- 
stus  post  passionem  in  coeluin  transfertur.  lu  sc- 
cunda  ailate  Noe  plantans   vineam  vino  inehriaiur. 


ctificatur  copula  permansui-x  dileclionis   Ecclesia;  ^  dormiens  denudatus,  a  filio  subsannatur,  a  duobits 


ad  Ghristimiy  animae  ad  Deum.  Sex  bydriae  sunt  sex 
aetates  in  mundo.  Prima  ab  Adam  usque  ad  Noe ; 
secunda,  a  Noe  usqu6>ad  Abrahain;  tertia,  ab  Abra- 
ham  usque  ad  David ;  quarta,  a  David  usquc  ad 
transmigrationem  Babylonis ;  quinta,  a  transmigra- 
tione  Babylonis  usque  ad  Ghristum  ;  sexta,  a  Ghri- 
ftto  usque  ad  finem  sxculi.  lu  vita  hominis  ptima 
iufantia,  secunda  pueritia,  tertia  adolescentia, quarta 
juventus,  quinta  virilis  aetas,  sexta  senectus.  Prima, 
id  est  iafantia,  quasi  quodam  diluvio  lubrice  obU- 
irionis  obruitor,  ut  non  videatur  in  posterum,  noc 
Tcstigia  sui  ulla  relinquat.  Secunda,  id  est  pueritia, 
primum  a  diluvio  oblivioiiis  ad  sensum  cxicns,  per 
»uperbiaro  erigitur^ct  per  concuplscent  ain  dividitur 


veste  velatur.  Evigilans  rero  irrisorem  servilio 
addicit,  reliquos  ad  gloriain  benedicit.  Ilaec  hydria 
aquae  converlitur,  cum  tali  modo  intelligitur.  Noe 
qui  vineam  plaiitavit,  est  Ghrislus  qui  Ecclesiam 
fundavit,  qui  poculo  amarje  passionis  inebriatnr,  cl 
a  perfido  populo  irrisus  deturpatur,  sed  a  duohus 
velatur,  id  est  ab  Ilcbrseis  et  gentibus  fidelibos  lur- 
pitudo  passionis  ejus  veneralur.  Qui  a  somno  mor- 
lis  evigilans,  irrisorem  populum  Judaicuai  damnat, 
se  honorantes  ad  vilam  exaitat.  In  terlia  aetate  Jo- 
seph  ob  invidiam  a  fratribus  venditur^a  doniina  sua 
ob  castitatcm  incriminatur,  iu  carcerein  retruditur, 
de  carcere  eductus,  toli  ^Egypto  prajponilur.  Haec 
hydria  aquae  suavis  rcficit  uos  sapore  vini  duicitf^ 


»2^  DEFLORATIONES  SS. 

ris.  Josephqui  a  fralribus  distrabilur  est  Chrislus,  A 
i\n\  a  discipufo  Judaeis"  traditnr,  qui  a  Synagoga  ut 
ille  a  domina  reus  accusatur,  neci  damnatus  sepul- 
cro  clauditur,  de  baralhro  rediens  universo  «rli 
principatur.  In  quarla  Tlate  David  Goliain  pugnaiis 
superat,  et  SaIomon*tcinpIum  llierosoiyinis  ex  auro 
ctgommis  scdificat.  De  hujus  bydri^e  aqiia  diitie  vi- 
nuni  bibitur,  dum  tali  modo  accipilur.  Gulias  a  Da- 
vid  stcrnitur,  et  dialolus  a  Ghristo  in  crucc  vinci- 
tur.  Templum  in  Hierusalem  a  Salomune  auro  ct 
gemmis  construilur,  quia  Ecclesia  qux  est  tcmplum 
Dei  a  Christo  in  codIIs  cx  perfectis  coliigilur.  In 
quinta  aetaie  Jesus  sacerdos  cum  captivis  de  Baby- 
Jone  renieat,  et  ruinaro  templi  in  Hicrosolymis  re- 
a*dificai.  Haec  Hydria  aqnae  nos  vino  inebriat,  dum 
hxc  spiritaliter  gesta  insinuat.  Jesus  qui  a  Babylone 


PATRUM. 


LIB.  I. 


m 


cum  captivis  rcverlilur,  est  Josus  Ghristus  ?enis 
sacerdos,  qni,  ab  infenio  captivitatem  reducens,  aJ 
coclum  regreditur.  Ruina  lempli  ab  Jesu  in  Hieroso* 
lymis  reparalur,  et  ruina  angelicai  curiae  pei  Jesum 
Gbrislum  restauratur.  In  sexta  aetate  omnis  populus 
ad  Jesum  venit,  et  ipse  eos  aqua  abluens,  fideles  ab 
infidelibus  secernit.  Hujus  etiam  hydriae  aquae  sa- 
porem  vertit  nobis  Ghristus  in  vini  dulcorem.  Alti- 
tudo  populi  ad  Joannem,  et  eos  in  flumine  separaC, 
quia  omnis  popnlus  ad  Cbristum,  in  ultimis  con- 
gregatur,  et  ab  eo  per  Igneum  fluvium  fidelis  ab 
inlideli  segregatur.  Hunc,  charissimi,  debetis  dtli- 
gere  tofo  afiectu  menlis  qui  veslras  animas  recreat 
talibus  sacramentis,  qui  vos  ad  nuptias  suas  invita- 
vit  el  vino  aeternae  dulcedinis  quandoque  inebria- 
bit. 


DOMINICA.  TERTIA 

Secundum  Matthffiutn 


<  Guiu  descendissel  Jesas  de  monte,  secutae  sunt 
lurbae  muliae.  Et  ecce  leprosus  veniens  adorabat 
cum,  dicens  :  Doraine,  si  vis,  potes  me  roundare 
{MaUh.  viii).  >  Recte  post  doctrinam  fiunt  miracula, 
ut  per  viriutem  sermo  firmaretur.  (Beda.)  Lepro- 
6US,  secunduni  Marcum  genu  flectens  (Marc,  i),  ut 
Lucas  ait:  <  in  faciem  procidit  {Luc,  v),  >  quod  hu- 
militatis  est  et  pudoris,  ut  unusquisque  de  suse  vitae 
maculis  erubescat,  confessionem  verecundia  non  re- 
priinit,  sed  directo  vulnere  remedium  quacrit.  Volun- 
tati  Oomini  curationis  potestalem  Icprosus  tribuitynec 
quasi  incredulus  dubitat,sed  suaecolluvionis  conscius 
iton  praesumit  dicere  :  Munda  me  Dominc,  et  mun- 
dabor.  Dum  bic  a  lege  exclusus  se  Domini  potestate 
curari  postulat,  supra  lcgem  esse  gratiam  indicat. 
Sicut  enim  potestatis  auctorilas  iu  Domino,  ita  in 
isto  fidei  conslantia  dcclapatur. 

<  £i  extendens  manum  tetigit  eum  Jesus,  dicens : 
YolOy  mundara.Etconfestimmundataestlepraejus.  > 
£t  extendens  mtsericordiae  afiectu  manum  lepram 
tctigit,  ex  humilitate  docens  nos  nullum  spernere 
pro  aliqua  corporis  niaculatione.  Lex  taiigi  lepro» 
sos  prohibet.  Sed  de  co  non  erat  prohibitum,  qul 
Dominus  legis  cst.  Tetigit  igitur  non  quod  sine  ta- 
ctu  sanare  posset,  sed  ut  iiidicet  se  non  sub  lege 
esse,  imo  Dominum  legis  qui  non  timet  contagium, 
cum  potius  alios  lil)eret.  Ex  pietate  ait,  volo,  sanans 
co  genere  quo  fuerai  obsecraius,  cum  diceretur  ; 
Si  vis,  potes  nie  mundare,  imperando  subjunxit  : 
4  Mundare; »  in  quo  majestatis  aperitur  potentia. 

*Nihil  enim  medium  est  intcr  opus  Dei  et  praeceptum, 
<iuia  intcr  praeccptum  est  opus.  Dixit  enim,  et  facta 
sunt. 

<  £t  ail  illi  Jesus  :  Vide,  nemini  dixeris,  sed 
vade«  ostetide  te  sacerdoti ,  et  offer  munus  quod 
pnecepit  Moyses  iu  testimonium  illi.  i  Non  erat 
necesse  ut  sermonc  jactaret  quod  corpore  p*  a^fefe- 


B  bat.  Docet  Domiuus  non  esse  vulganda  nostra  licne- 
ficia,  scd  premenda,  ut  non  solum  a  mercede  aU- 
tincamus  pecuniae  sed  etiam  gnitiae.  Jactantia  quip- 
pe  vitala  facit  ne  lepra  possit  transire  in  medicum. 
lilcoetiam  imperatur  silentium,  quia  melius  f^«M 
magis  spontaneam  salutem  quaerere  quam  benefi« 
ciis  invitari.  Ostendere  se  sacerdoti  jubetur  lepro- 
sus,  ul  intelligeret  sacerdos  eum  non  legis  ordine» 
sed  gratia  Dei  curatum.  Offerre  sacrificium  praecipi* 
tur  ut  ostenderet  Dominus  se  non  legem  solvere» 
sed  implere  secundiim  legem  gradieiis »  el  supra  le- 
gem  sanans.  In  lege  ei  praeceptum  erat,  ut  mundati 
a  lepra  munera  offerrent  sacerdotibus  qua  re  hu» 
militer  ad  ipsos  mitiit.  Haec  oportebat  significanli» 
auferri  sacrificia  priusquam  vera  etiam  iu  illis  si* 

^  gnala  sacrificia  confirmata  essent  iu  Christo  et  Ec* 
clesia  contestatione  apostolorum  ct  fide  credeotiuou 
Offortur  in  testimonium  illis  qui  videnl  leprosum 
mundatum,  vel  quod  salvautur  a  lepra  peccaiorum 
et  offert  se  Deo,  si  credunt,  autsi  noncredunt,  in- 
excusabiles  crunt.  Vel  ita  :  Munus  quod  praecepii 
Moyses,  illisvidelicct  sacerdotibus  offerriin  testimo- 
niom  ,  id  est  in  signum  spiritualis  oblationis,  sicul 
curalio  Icprae  testatur  curationem  peccati.  Ulud  in» 
quam  munus  offert  non  solum  in  signo,  sed  iu  re » 
ul  lu  ipsc  a  sordibus  peccati  eraundatus  in  sacrifi- 
cium  Dei  transeas.  Moyses  enim  praecepit  testimo- 
nium  cujus  te  geris  effecturo.  IJbi  leprosus  niuii- 
datur  certus  non   exprimilur  locus,  ut  osiendatitr 

D  iion  unum  populum  alicujus  specialis  civitatis ,  scd 
multaritm  populos  fuisse  sanaC6s.  Quia  vero  lepro- 
sus  genus  huinanum  peccatis  languidum  typice  de- 
signat,  recte  in  Luca  plenus  Icpra  describitur  {Luc. 
v).  Omnes  enim  peccavcrunt  et  egenl  gloria  Dei 
(Rom.  iii).  Extensio  maiius  Salvatoris  signiiical  in- 
carnaiioncm  extensam  ad  salutem  hominuro.  Und<> 
iliud  alibi  :  Jain  vos  mundi  cstis  propter  sermunem 


(37 


WEllNERI  ABBATIS  S.  BLASII 


qiicin  locutus  sum  vobis  {Joan,  xiii).  Ipse  Cbristus  A  cidente  venient ,  et  recumbenl  cum  Abraliam  et 


est  sacerdos  in  aeternum ,  cui  omnes  a  prisci  erro- 
ris  varietate  mundali  debent  se  ostendere  confilen- 
do  quiatemplum  ejus  sunl,  et  oflerre  ei  sua  corpora 
hostiam  vivenlem. 

c  Cum  autem  introissel  Capbarnaum,  accessit  ad 
eum  centurio,  rogans  cum  et  dicens  :  Domine,  puer 
meus  jacetin  domo  paralyticus,  et  maietorquetur.i 
Non  est  contrarium  quod  Lucas  dicit  :  c  Misit  ad 
eum  seniores  Judaeos,  rogans  {Luc,  v),  i  sicutcum 
per  amicum  soleamus  pervenire  ad  aliquem.  Ye- 
rumtamen  non  negligeiiter  inruenda  est  etiam  Mat  • 
thei  mystica  solutio,  secundum  quam  scriptum  est 
m  Psalmo  :  c  Accedite  ad  eum  et  illuminamini 
(Psal,  xxxiii).  I  Itaque  flde  venit  centurio.  Dici  ta- 
men  potest  quod  etiam  corpore  venerit ,  et  seniori- 
bus  Jud»is  tanquam  familiaribus  Christi  quod  Lu- 
cas  expiicat  verbum  suuro  commiseril ,  ut  quotidie 
lieri  solet  ante  potentes.  Jacet  paralyticus,  torquetur 
acuta  scilicst  passione.  Haec  ita  expriniit,  ut  et 
animse  suae  angustias  indicel,  et  Chrisluinad  miscri- 
cordiam  commoveal.  Nuncdiscamuscommisccriser- 
vis,  ut  Lucas  ait;  mcriturus  erat  scrvus  si  non 
Domini  sui  flde  et  Cbrisli  pietate  redderetur  vitae. 
Sic  Ezcchias  rex,  cui  Dominus  ter  quinos  addidit 
annos. 

c  Ait  ilii  Jesus  :  Ego  veniam  ,  et  curabo  eum.  i 
Ad  sanandum  reguli  filium  ire  noluit ,  ne  divitias 
honorasse  videretur.  Ad  servum   ire  et  sensit,  ne 


Isaac  et  Jacob  in  regnum  coelorum.  Fiiii  autem 
regni  ejicientur  in  tenebras  exteriores  :  ibi  erit  fi^- 
tus  et  stridor  dentium.  i  Non  solummodo  iste  cen- 
turio  de  gentibus  recte  credit  in  Deum ,  sed  muUi 
gentiles  adhuc  venient  ad  rectam  crcduliiatem.  De 
nationibus  credituris  dicit  :  multi  venient  et  rc- 
quiescent  feliciter  epulaiuri.  Filios  autem  regni  di- 
cit  Judaeos  in  quibus  ante  regnavit  Deus.  Tenebrs 
stipersunt  interiores,  non  exteriores.  Scilicel  eileri(>- 
res  ideo  dictae  suut ,  quomodo  luroen  reliquit  q:}i 
a  Domino  foras  expellitur.  Ubi  dicit  fletus  el  slri- 
dor  denlium,  veram  ostendit  resurreclionem ,  cum 
fletus  sit  oculorum,  et  dentes  el  ossa. 

c  Et  dixit  Jesus  centurioni :  Vade,  et  sieut  crediiii- 
sti  Gat  tibi.  Et  sanatus  est  pucr  in  illa  hora.  i  Et  re- 
versus  est  centurio  in  domum  suam,  et  inveult  scr 
vum  qui  languerat  sanum  {Luc.  vii).  MeritumDomini 
famulo  suff^ragatur.  Intelligamus  centurionem  cor- 
pore  tandem  pervenisse  ad  Dominum,et  cuni  bisqui 
missi  fucrant  rediisse  domum,  cura  Dominus  dixeril 
ei :  Vade;  vel  sicut  per  nuntios  accessisse,  siceiper 
nuntios  reversus  fuisse  attendatur.  Divina  proyiden- 
tiaJudaei  missi  sunt,  ut  inexcusabiles  flerent,  si 
viso  miraculo  et  credente  gentili  viro  non  crederent 
Seniores  pro  centurione  et  sancli  pro  nobis  interce- 
dunt  ad  Dominum.  Milites  centurionis  possunt  in- 
teiligi  virtutes  naturales  quas  multi  secum  deferunt 
ad  Dominum  venientes.  De  quibus  in  laudem  Cor- 


servilem  conditionem  sprevisse  putaretur.  Sed  in  q  nelii  centurionis  dicitur  quia  c  erat  vir  justus  et 


'  tinere  verbo  eum  sanavit,  ne  putaretur  ire  ob  im- 
p::tenaain  et  non  ob  humiliiatem. 

c  Et  respondens  centurio  ait :  Domine ,  non  sum 
Jigiius  ut  intres  sub  tectum  meuro ,  sed  tantum  dic 
verbo,  et  sanabitur  puer  meus.  Nam  et  ego  sum  sub 
potestate  constilutus,  habens  sub  me  mililes,  et 
dico  huic  :  Vade  et  vadit;  et  alii :  Veni  et  venit; 
et  servo  meo  :  Fac  hoc  et  fucit.  i  Propter  vitae  geii- 
tilis  conscientiam  metuebat  gravari  Dominum.  Vi- 
dit  Dominus  fidem,  humilitatem,  prudentiam  centu- 
rionis  :  fidem,  quod  ex  gentibus  crcdidit ;  humiiita- 
tem ,  quod  se  judicavit  indignum  cujus  tectum  Do- 
niinus  intraret;  prudentiam  quod  divinitatem  cor- 
pore  tectam  agnovit.  Qua  prudentia  etiam  dixit 


timens  Deum  cum  omni  domo  sua,  faciens  eleemo- 
synas  multns  plcbi,et  deprecans  Deum  semper^icf. 
x).  I  Qui  autem  non  bene  utuntur  illis,  minime 
sunt  digni  visitatione  Dei.  Centurio  clectos  ex  gen- 
tibus  ostendit ,  qui  quasi  centenario  miKte  sti{.ali 
virtutum  spiritualium  sunt  perfectione  subiimes ,  et 
sola  seiernae  salutis  gaudia  sibi  suisque  requirunt. 
Numerus  enim  centenarius  qui  de  iaeva  transfertur 
ad  dexteram  coelestem  significat  vitam.  Unde  arca 
Noe  centum  annis  fabricata  est ;  Abrabam  cenie- 
narius  filium  promissionis  accepit ;  Isaac  sevil ,  et 
in  ipso  anno  ccntuplum  invenit;  atrium  tabcr- 
naculi  centum  cubitis  longum  fuit ;  in  centesiino 
psalmo,  misericordia  et  judicium  caiitantur  Domino.  i 


Homo  sum  elmilto  bomines,  sciens  Dominum  an-  D  Qu(B$tio  de  eo  :  $i  pares  sint  potestas  Dei  el  volunlai 


gelos  mitlere  posse.  Unde  sequitur 

cAudiens  autemJesus  miralus  est,  et  sequentil)us 
se  dixit  :  Amen,  aroen,  dico  vobis,  non  inveni  tan  • 
taiii  fidem  in  Israel.  i  Quod  Jesus  miratus  est,  nobis 
niirandum  significat,  quia  tales  motus ,  cum  de  Dco 
dicuntur,  non  perturl^ati  animi  signa  sunt,  sed  do- 
centis  niagistri.  De  praesentibus  dicit  :  Non  invcia 
tantam  fldem  in  Israel,  non  de  patriarchis  et  pvo- 
piietis,  nisi  tbrle  in  centurione  (idesgenlium  praep^- 
natur  Israeli.  Praesentibus  ideo  praeferlur  fides 
ccnturionis,  qiiia  illi  legis  prophetaramqiie  moni  - 
tis  edocti  erant ;  ipsc  autein  neroine  docenie  spoiite 
crcdidit. 

c  Dico  Rutem  vobis,  quod  multi  ab  Oriente  et  Oc- 


Dei, 

Quxritur  de  polestate  Dei ,  si  major  est  volanlate 
ejus.  Si  enim  plus  potest  Deus  quam  vult,  vidctur 
potestas  ejus  major  quam  voluntas  ejus.  Si  autcm 
potcstas  ejus  major  est  quam  voluntas  ejus  ,  vide- 
tur  in  eo  esse  insequale  aliquid ,  et  non  totus  sibi 
convenire  Dcus.  Quomodo  ergo  unum  est  toluui 
quod  est,  si  roajuset  minus  ibi  est?  Si  vero  idenicst 
illiot  velle  et  posse,eadcm  cst  potcstas  ejas,et  voinu- 
tas  ejus.  Si  auiem  idem  illi  est  ct  posse  et  velle,  quid- 
quid  vult  potest,  et  quidquid  potest  vult.  YuU  autem 
omne  quod  fccit,  quia  contra  voluntatein  nihil  facit, 
qui  voluntaric  facitquidquid  facit.Rursumomncquod 
vult  facit,  quia  ad  omnia  posse  adest,  cum  vclle  unn 


^^9  DEFLORATIONES  SS.  PATUUM.  -  LIB.  I. 

deest.  Si  ergo  amplius  non  potcsl  Deus  racerequam  A  ^jus  respicil    et  polcslas  cjus.   Sic   igilur 


8:0 

potc- 
8fas  divina  rcspcclu  aliquo  ad  alia  se  habet  quam 
Toluntas ,  quia  contra  volunlateni  iiihil  habet. 
Sed  dicunl:  Si  Deusaliquod  facere  polest  quod 
non  Yult,  aliquid  facere  polcst  contra  voluiitaiem 
suam;  si  autem  contra  voluntatem  aliquid  facere 
polest,  non  est  omnipotens,  qui  cogi  potest  invitus, 
et  duci  ad  id  quod  non  vult.  Sed  videte  quomodo 
coh.Treat.  Quod  dicunt,  quia  si  Deus  aliquid  potest 
quod  facore  non  vult,  crgo  contra  voluntateni  ali- 
quid  faCiTC  potest.  Contra  voliintatem  suani  quippc 
faceret,  si  faceret  quod  facerc  nollet:  non  autem 
idcirco,  quia  aliquid  facere  potest  quod  facerc  non 
vult,  contra  voluntatem  suam  faccre  potest,  quia  ^t 
id  fiicerei  quod  facere  potest,  et  non  vult,  jam  illild 
B  facere  vellet  quod  facercl,  sicut  modo,  quia  faecre 
nf)n  vult,  non  facil,  quod  tamcn  faccre  posset,  si 
vellet.  Sic  prxscientia  et  pnedestinalio  in  Deo,  si 
sccundum  respeclum  considerantur,  dissimiliter  se 
hal)ent,  cum  tamen  in  Deo  unum  sint.  Prsescientia 
enim  et  ad  mala  et  ad  bona  se  habet,  prsedcstiiia- 
tio  ad  bona  tantuin.  Omnia  qiiippe  futura  prsescivit, 
eiectos  autein  lantum  praedestinavit.  Similiter  et 
praedestinatio  quando  pro  dispositione  accipilur,  ii> 
respectu  tamen  priescienli:e  parificari  no:i  potest 
quia  prsescientia  Dei  et  ad  ca  qux  facturus  est  per- 
tinet  et  quac  permissurus,  pr%destinatio  autem  ad 
ea  qu!e  facturus  est  tantum.  Anibrosiiis  cnim  dicit: 
c  Prsedestinavit  Deus  impiorum  goliennani,  sed  non 


vuU,  ncqiic  ampHus  faccre  vuU  quam  facii,  constat 
procul  dubio,  quia  amplius  facere  non  potest  quam 
facit.  Si  potest  Dcus  plus  facere  quam  vult ,  potcst 
contra  volnntatem  suam  facere,  et  fac^re  quod  in 
voluntate  non  habct,  et  est  polestas  ejus  contraria 
voluntati  ejus.  Unde  consequens  esse  videlur ,  quia 
sicat  omne  quod  potest  et  vult,  facit,  sic  omne  quod 
facit  potest  et  vuU  sic  ;  omne  quod  potesl  vult,  sic 
omne  quod  vult  potest.  Sed  si  hoc  recipitur  qtiod 
Deus  alio  mo.lo,  vel  aliter  nihil  facere  possit  quani 
facit  ex  nccessitatc,  operatur  oinnia ,  et  ailigalur 
atque  constringitur  lege  opcruin  suorum ,  ut  do- 
minetur  ci  conditio  operis  sui.  Sed  hoc  nefas  est 
conGteri.  Quomoilo  ergo,  inquiunt,  idem  csl  Deo 
velle  et  possc,  si  n:ajor  cst  potestas  ejus  quam  vo- 
hintas.'  Yidetcqiiid  dicuiit.  Major,  iiiquiunt,  secun' 
duin  Yos  est  potoslas  Dei  quam  voluntas  ejns. 
Quare  ?  quia  dicitis  Deum  plus  possc  quam  velle. 
Intendite.  Si  idcirco  major  debet  dici  potcstns  qunin 
Yoluiitas  cjus,  quia  muiia  faccre  polest,  qu.x  faccre 
non  vult  :  ergo  et  voluntas  niajor  esse  dicalur  quam 
potestas,  quoni.iin  multa  quse  facerc  potest  non  facit, 
qcia  facere  non  vult ;  si  enim  poteslas  major  dici- 
tur,  qu';a  voluntatem  transcendit,et  voluntas  major 
dicatur,  quia  potestatem  constringit.  Sed  sicut  po- 
testas  non  coarctafur,  id  est  eo  quod  sinc  voluntate 
nihil  operatur,  ita  et  voluntas  non  superaluf  in  co 
qno«i  non  adomniaquse  in  polestate  sunt  dilalatur. 
Tria  sunl,affectus,  ei  effectus,  ct  respcclus.  Yoliin-  r  praedestliiavitimpiorum  culpam.i  Quodenimfactura» 


tas  igitur  et  potestas  tn  Deo,  affectu  et  effectu  unum 
sunty  sed  respectu  ad  unum  non  sunt.  QuomoJo 
liaec  duo  in  Dco  aflectu  unum  sunt?  qiiia  in  Chrislo 
iiec  voluntas  sine  potestate  est ,  nec  poteslas  sine 
voluntate.  Potestas  sine  voluntate  esset,  si  aliquam 
hsberet  potentiam  quam  habere  noUet.  Rursus  vo- 
lontas  sinc  potestate  esset,  si  aliqiiando  non  ex 
virtute,  sed  ex  innrmitate  aliquid  vellct.  Quia  ergo 
et  potestas  in  ipso  s^mper  est  voluntaria,  et  volun- 
tas  potestaliva ,  quoniam  quod  potest  omnc  posse 
vuU ,  et  quod  vult  omne,  ex  polestate  vull  :  idcirco 
in  Ghristo  nec  potestas  sine  voluntate  est,  ncc  vo- 
lunlas  sine  potestate. 

Simililer  in  effeclu  iiec  voluntas  a  polestate,  nec 
potestas  a  voluntate  ullatenus  separari  potest.Quid- 
quid  enim  Deus  voluntarie  facil ,  facit  et  potestate. 
Et  rursum  :  quidqnid  facit  potestate,  facil  et  volun- 
tale,  quia  omnia  quae  facil  et  voluntate,  et  potestate 
facit.  Ergo  in  omni  opere  3U0  Deus  et  voluiitalem 
et  potestatem  exercet,  nec  sc  dividiint  tn  opere  quas 
dividi  non  possunt  in  operante.  Sic  ergo  poteslas 
Dei  et  volunlas  et  affectu  in  ipso,  et  effjctu  per 
ipsum  indivisa  perseverant  respeclu  extra  ipsum 
dissimiiiter  sedeinonstrant.  Quia  enim  Dous  veraciter 
^nonomnequod  potest  velle  dicitur,  quia  niulta 
'  facere  potest  quje  faccre  non  vult ;  nihil  autem  fa- 
cere  volt  quod  facere  non  potest :  ideo  ad  qu%dam 
respicit  potestas  ejus  ad  qiijie  non  respicit  volunuis 
^us ;  ad  omnia  autcm  aJ  qu;e  respicil  voluntas 


fuil  praedestinavit ,  quod  autem  factut us  non  fuit, 
sed  permissurus,  non  praedestinavit,  sed  praesci-' 
vil. 

EXPOSITIO  DE  EODEH  EVANGEL10. 
c  Cum  descendisset  Jesus  de  monle,  sccutae  sont 
enm  turb»  mullae,  etc.  (Matlh.  viii).  >  Quia  voluil» 
fiatres  charissimi,  Christus  inter  homincs  habi» 
lare,  et  miraculis  potcniiam  suae  diviniiatis  osten- 
dere  in  factis  suis  nostram  credulitatem  myst'f  is 
iiiforroavit.  Paucis  discipulis  in  montc  Doniiiiua 
praedicaverat  nec  tunc  turbai  ad  eum  asccnderai.t. 
Descendit  Dominus  de  monte,  et  secuta*  sunt  eum 
turbae  mult«.  c  Et  ecce  kprosus  veniens  adorabat 
eum  dicens  :  Doroine,  si  vis,  potes  nie  mundarc.  1 
D  0  quanta  fides  leprosi  ?  Aiidierat  loprosus  iste  quia 
de  Deo  scriplum  erat:  c  Omnia  quiecunquc  voluil, 
Dominus  fccit  (Pzal.  cxxxiv).  >  Audierat  quideni 
quia  per  Eliseum  Naaman  principem  Syriae,  in  Jor- 
dane  tincrum,  a  lepra  mundavlt  Dominns,  et  qnia 
Dominus  omnia  fecil  sola  voluntate,  ait  ei :  c  Do- 
inine,  si  vis  potes  me  mundare.  »  Non  quidem  le 
opartcbat  jiibere,  scd  velle,  quia  et  voluntatem  tuam 
sequitur  potcstas.  Ergo  c  si  vis  potes  me  mundare. » 
Yideiis  itaque  Domiiius  vocantis  fidem,  ct  volun- 
tatcin  deprecaniis  ail :  Cum  ergo  petas  meam  vo- 
luntatem  el  ores  eam,  volo,  jubeo,  manum  impono. 
Cum  ait  :  Volo,se  vclle  osleudit;  cum  aU  :  Mundare, 
praicipit.  Cum  legilur  quoJ  extendens  roanum,  le 
tigitcum,  ostendit  qna  mauuin  apposuil.  Scd  qoa- 


S5l 


WERNERI  ABBATiS  S.  BLASH 


m 


re  letigil  leprosum,  cum  immuni!us  essct,  cum  sola  A  sui  qui  jaeet  quasi  paralyticus,  el  mak  torqueiur 

' ut  suse  animae  anguslias  demonstrarel,  et  Dominiim 

cominovisset.  i  Puer,  iuquit,  jacct  io  domo  (Maiih. 
VII i).  > 

Si  aliquis  quserat  quare  himc  non  attulisset,  sicut 
illi  alii  qui  parulylicos  in  lccto  attuleranl,  respondeo 
quia  non  esl  opus  illuin  omiiia  videiUi  in  conspe- 
ciuni  aflerre,  cujus  potentia  ubique  praesens  tsu 
Uaqiie  nianJal  ei  :  t  Puer  jacet  in  domo,  >  ac  si  di- 
ceret :  Non  esl  opus  ut  ante  te  feratur.  Cur  ergo  Do- 
minus  ail :  cE^o  veniam  et  curabo  eum  (ibid,),  cuin 
nun  petatadventum  ejus?Regulusquidamcujusfii:as 
infirmabatur  Gapharnaum,  roga\it  eum  ul  de&cen- 
dere:»  et  sanaretOliuin  cjus.  Gui  ait  Jesus :  Yade,  filius 
tuus  vivit  (Joan.  iv).  [Gregorius.]  Ad  servum  noo 


voluntate  nmndare  posset.  Voluit  enim  superbiam 
nostram  oslendere,  et  oLtundcre.  Ideo  non  abbor- 
ruit  carnem  leprosi,  ut  prodessct,  tractarc.  Quili- 
bel  eniffl  dives,qua:libei  superbia  inlirinum  ct  lurpi- 
tudintm  horrenda  suse  corruptionis  abborret  tan- 
gere,  dedignatur  videre,  nec  vult  per  commiscratio- 
uem  accedere.  Sed  bunc  Dominus  et  facto  el  dlgito 
objurgat.  Ecce  creator  coeli,  rcx  angclorum  descen- 
dil  in  mundum,  ut  langeret  leprosum.  Ac  si  diceret : 
Ecce  taiigere  vcni  eum  per  hiimiiilalem,  qui  vobis 
ftordet  per  superLiam  ;  non  sit  vtle  servo  quod  facit 
imperator.  Ait  enim  Salomon  :  Qui  despicil  paupe- 
rem,  exprobrat  faclori  ejus,  quia  ipse  fecit  nos,  et 
nou  ipsi  nos:  hic  tali  increpat  facto.  Diclo  increpabit 


superbos,  cum  dicil :  i  Infirmus  fui  :  et  noii  visi-  ^  petentis  venire  voluit,  ct  ad  filiuni   regis  persua- 


tasti  me  (Mailh.  xxv).  >  —  c  Et  coufestim  mundata 
est  lepra  ejus.  i 

Fecit  et  aliud  miraculum  in  eodem  Evangeliot 
ubt  signum  est  magnae  humilitatis.  Venit  ad  eum 
centurio  contiuuo  post  leprosi  mundationem,  et  ro- 
gavit  eum,  dicens:  c  Domine,  puer  meus  jacet  pa- 
ralyticus  in  domo,  et  oiale  torquetur.  Et  ait  illi 
Jesus :  Ego  veniam,  et  curabo  eum.  Et  respondens 
centurio,  ait :  Domine,  uon  sum  dignus  ut  intres  sub 
tcctum  meum,  sed  tautum  dic  verbo,  et  sanabitur 
puer  meus  (Matth,  viii].»  Gentilis  erat  centurioisle, 
et  multos  milites  subpolesiale  babuit.  Nuliam  legcm 
liftbebat,  quae  ei  condolere  proximo  praeciperet,  et 
tamen  dolet ;    non  de  lilio,  non  de  milite,  sed  de 


dcntis,  dcscendere  noluit.  Quarc  hoc,  fralres,  nisi 
quia  non  cst  personarum  acceptio  apud  Deum.  Nos 
honoramus  divitias  et  ad  divites  inflrmos  currimus; 
ad  pauperes  autem  ire  abhorremus.  Ecce  Rei  re- 
gnam  ad  servum  ire  non  dilTert,  el  ad  iUiuffl  regis 
ire  contendit.  Pauper  fuit  Ghristus  et  pauperes  di- 
lexit,  ut  pauperes  diviliis  suis  ditaret.  Dominus  ita- 
que  \oIuit  ire  ad  servum,  sed  centurio  mandat  e. : 
Non  sum  digiius.  Gur  non  sum  dignus?  Quia  gen- 
tilis  sum,  alicuigena  suni,  miles  sum,  gladio  accin- 
ctus  sum;  sanguinem  fundens,  non  sum  diguu» 
conspectui  tuo.  Hoc  revcrelur  iste  gentilis,  fraires 
cbarissimiy  quod  nuUus  miles  Ghrislianus.  Qui^  iial 
iiumundus,  nou   dicit :  Non  sum  dignus,  imo  te- 


servo.  Ghristiani   principes,  si  servos  suos  videant      nierarie  prsebebit  ei  sordidum  hospitlum,  et  in  eo 

recipit  eum.  Iste  vero  ait :  <  Non  sum  dignus  ut 
intres  sub  tecium  meum,  sed  tantum  dic  verbo  et 
sanabitur  puer  mcus. »  Gomparemus  utmmque  in- 
fttmul  leprosum  et  centurionem ,  videamus,  cttm 
ulriusquc  lides  inagua  esset,  qui  major  fuisset.  Dict 
leprosus:  c  Si'vis  potes  me  mundare.»  Ait  autcm 
centurio:  c  Dic  tantum  veibo  ct  sauabitur  pucr 
meus.>  iste  voluntateiu,  ille  jussionein  subliliuscou- 
sidcrat  divinas  polenliae,  sed  qui  per  solam  voluo- 
tatem  credit  esse  potentem,  majorem  lidem  habet, 
quia  uon  solum  in  jussionc,  sed  in  sola  credit  vo- 
luntate,  sed  tamcn  magna  cst  tides  centurionis  a 
mirabilis.  Ait  enim  :  Ego  credo,  quia  verbo  tuu  po- 


infirmari,  despiciuiit,  vilipenduist,  de  eis  nullani 
cnram  habent.  Geutilis  autem  iste  curam  magnam 
habens  de  servo,  niisit  senjores  Juda^oriim  ad  cob- 
lestem  medicum,  rogans  eum  ut  venir^^t  ct  sanarct 
servum  ejus,  quia  gentilis  et  alienigena  erat,  non 
est  ausus  ad  Domiuum  accedere  corporaliter,  ut  ait 
Lucas,  sed  misit  seniorcs  Jiidaeoruni  quasi  dome- 
sticos  qui  securius  eum  rogarent,  quasi  reputans  te 
indignum,  qui  per  poenitentiam  corpnris  non  ausus 
est  accedere,  tamen  acce.ssit  fide,  ei  ideo  dicitur  in 
Evangelio:  c  Accessit  ad  eum  centurio»  sinecor- 
pore,  lamen  fide  rogans  per  internuntios.  c  Jesus 
autem  ibat  cum  illis.  Et  cum  jam  non  longe  esset  a 


domo,  misit  ad  enm  centurio  amicos  suos  dicens :  d  ^rts  sanare.  Ego  euim  sum  inquit  bomo  solum- 


Noli  vexari ,  non  sum  enim  dignus,  etc.  (Lvc.  vii). 
Rogavit  tamen  ut  veniret,  sed  non  dioebat  hoc  de 
adventu  corporis,  sed  accessu  commiserationis. 
ftemotuserata  gentibus  per  idololatriam,  rogatur 
ut  accedat,  non  per  justitiam,  sed  per  miserieor- 
diam.  Legati  vero  intellexerunt  eum  dixisse  de  ad- 
ventu  corporis.  Rc^averunt  itaque  Judaei  ut  veuiret 
<  dicentes  quia  diguus  est  ut  hoc  illi  praestes.  Di-^ 
llgit  enim  gentem  nostram  et  Syuagogam  ipse  sedi- 
flcavit  nobis.  Quibus  ait  Dominus  :  Ego  veniam,  et 
curabo  eum.  Ibatque  cum  illis.  Audiens  ergo  cen- 
turio  quia  veniebat,  misit  iterum  amicos  dicens  : 
Noli  vexari  quia  non  sum  dignus,etc.  (ibid.).  i  Notate 
verba  fidelis  gentilis.  Mandat  ej  trcs  passioucs  servi 


modo,  et  tu  Deus.  Ego  sum  homo  habens  sub  po- 
testatc  mililes,  et  lu  angelos,  qui  faciunt  miracula ! 
c  Ego  dico  buic:  Vade  et  vadit,  et  alii :  Veni,  ti 
vcnil.  >  Non  est  hominis,  cui  parcnt  homines,  mullo 
magis  tibi  angeli  parebunt,  et  tota  natura,  quia  om- 
nia  potes.  Miralus  est  Ghristus  fidem  illius ,  ideo- 
que  sequentibusse  dixit  :  i  Non  inveni  tantam  fidem 
inlsrael.i  Judaicus  enimpopulus  quamvis  huncvi- 
disset  per  prophetas,  tamen  eum  non  cognov  t,  !»ed 
dicebat  omnia  miracula  eum  facere  in  Bcelzcbub 
(Luc.  xi).  Jairus  etiam  princeps  Israel  pro  filia  sua 
pctens  Deum,  non  dixit :  Dic  verbo ;  sed  c  veni  vc- 
lociter;  aniequam  moriatur  filiam  (Matth.  i%).  i 
Nicodemus  auoque  rcctor  Israel,  de  fidei  sacranieulo 


m  DEFLORATIONES  SS. 

audiens  ail:  c  Quomodo  potest  hoc  fieri?  >  (Joan»  A 

in.)  Maria  et  Martha  etiam  dixerunt  :  f  Domine, 

si  fuisses  liic  {Joan,  i),  >  quasi  absens  non  posset 

euro  salvare.  Itaque  c  non  inyeni  tanlam  fldem  in 

Israel.i  Ail  ergo  :  c  Sicut  credidisti,  fiat  tibi.  Etsa- 

natus  estpuer  in  illa  hora.t  Discite,  fratres,  in  istis 

aiiqnod  eiemplum  vitae  nostrae.  Descendit  Jesus  de 

monle,  quia  descendit  de  coelo.  Et  postquam  inter 

homiiies  voluit  conversari,  turhae  secutaft  sunt  eum, 

quia  ejus  vestigia  sunt  imitatae.  Scd  vciiiat  ergo  ad 

eum,  si  aliquis  leprosus  est.  Lepra  cnim,  fratres, 

peccata  criminalia  sunt,  quibus  anima  nostra  com- 


PATni3M.  -  LIB.  1  834 

maculata  est.  Si  ergo  aliquis  verum  lepra  ilta  irre- 
titus  est,  occurrat  vero  medico,  et  dicat :  c  Si  vis, 
potes  me  mund^rc.»  PncceptuiQ  erat  in  veteri  lege 
ut  si  aliquis  leprosus  esset,  extra  castra  ejiceretur, 
et  sanus  factus  ostenderet  se  sacerdoti.  Similiter 
qui  in  criminalibus  reus  est,  exira  Ecclesiam  Jebet 
esse,  et  per  sacerdotem  in  Ecclesiam  sanus  rccipi. 
Invitat  nos  Dominus  atl  humilitatem,  cum  servum 
visitare  cupiunt,  ne  pauper.despiciatbr.  Et  quia  bo- 
minus  in  paupere  honoratur,  paupcrem  Dominus 
honoravit.  i  Faciteergovohis  amicos  de  mammona 
iniquitatis  {Luc.  ivi).  > 


DOMINICA  OUARTA, 

SecuDdum  HatthfieuiD. 


c  Ascendente  Jesu  in  naviculam  secuti  sunt  eum  b 
discipuU  ejus  :  Et  ecce  motus  magnus  factus  est  in 
mari,  ita  ut  navicula  operiretur  fluctibus.  Ipse  vero 
erat  in  puppi,  super  cervical  dormiens  (Matth» 
Tiii).  >  Cervical  dic.turvel  pulvillus,  vel  quodlibet 
aliud  subslratum  cervici  recumbentis  ad  dormien- 
dum.  Navicula  videbatur  operiri  et  impleri  fluctibus, 
quare  tanio  magis  timor  conturbat  discipulos. 

c  £t  accesserunt  et  suscitaverunt  eum  dicentes  : 
Domine,  salva  nos,  perimus.  Et  dicit  .eis  Jesus  : 
Quid  timidl  jsiIs,  modicae  fldei?  Tunc  surgens  impe- 
ravit  vento  ct  mari.  Et  dixit :  Tace  et  obmutesce. 
Et  facta  est  iranquillitas  magna.  >  Licet  diversis 
terbis  evangelistai  narrent,  una  tamen  -sententia  est, 
et  toium  dici  potuit.  Dominatur  vento  et  mari,  de  quo 
dicitur  :  c  Tu  Dominaris  potestatis  maris  (Psal,  ^ 
Lxxxviii);  >  Nonerrorc  hacreticorum  imperavit  qui 
omnia  aniroantia  putant  animantia,  sed  majeslatequa 
Deo  sunt  sensibilia»  nobis  insensibilia.  Gujus  signi 
lypuai  in  JoTia  legimus,  quod  Dominus  caeteris  peri- 
clilantibus  secutus  est,  et  dormit  et  suscitatur,  et 
impcrio  ac  sacramento  passiouis  suae  liberat  susci- 
tantes.  Itaque  suae  personae  utramque  naturam  di- 
gnatus  est  osteudere  dormiens  ut  homo,  mare  coer- 
cens  ut  Deus. 

€  Porro  nomincsmirati  sunt,  diceiites  ad  invicem : 
Quis  aut  qualis  est  hic,  quia  ventis  imperat  et  mari,  et 
obediunt  ei.  >  Rectc  appellanttir  homines  qiiicunque 
potentiam  Salvaloris,  nondum  noverant,  sivc  naiitae 
excipiantur,  sive  alii  qui  in  navi  erant  sive  et  ipsi  ^ 
discipuU.  AUegorice  mare  accipitur  aestus  hujus  sae- 
cuii ;  navicula  passionis  arbor,  cujus  beneficio  fide- 
les  adjuli  mundi  fluctus  transccnduiit,  et  ad  iittus 
patriae  coelestis  perveniiint.  De  hoc  quod  discipuli 
cum  Domino  naviculam  ascendunt  alibi  significatio* 
nem  apcrit  dicens  :  Si  quis  vult  post  roe  venire  ab- 
neget  semetipsum  et  toUat  crucem  suam  et  sequatur 
me^  Discipulis  naviganlibus  Ghristus  dormit,  quia 
Gaciibns  in  spe  quietis  perpetua!  saeculum  calcan- 
tUwSf  et  poift  terga  certatim  mundi  fastus  jactanti- 
bus  lempus  Dominicae  passionis  advenit.  Uiide  Msr- 


cus  hoc  sero  gestum  fuisse  perhibet,  ut  veri  solis 
occubitum,  non  solum  Domini  dormitio,  sed  etiam 
ipsa  hora  significarct.  Quo  ascendente  puppim  cru- 
cis  ut  somnum  mortis  caperet,  fluctus  blaspheman- 
tium  daemoniacis  excitati  procellis  assurt^unt.  Qui- 
bus  non  ejus  patientia  turbatur,  sed  discipulorum 
imbecillitas  pcriclitatur.  Puppis  mortuis  pellibus  vi- 
V9S  contegit  et  fluctus  arcet,  et  ligno  solidatur,  quao 
innuunt  cruce  et  morte  Domini  Ecclesiam  salvari. 
Per  cervical  intellige  corpus  cui  divinitas,  sicut  ca- 
put  inclinata,  recumbit.  Suscitant  Dominum  discipuli 
ne  pereant,  quia  maiimis  votis  resurreciionem  quae 
rebaiit.  Ventum  resurgens  Dominus  increpavit,  quia 
diabolisuperbiamstravit,dum  cjusimperium  dcslru- 
lit.  Tempesiatem  aquae  cessare  fecit,  quia  rabiem 
clamantium  :  Si  Filius  Dei  est,  descendat  de  cruce 
{Maith.  ixvii),  labcfecit  Recte  arguuntur  qui  pnc- 
sente  Ghristo  timebant,  unde  post  resurrectionem 
etiam  audierunt  quaedam  ex  ipsis :  c  0  stulti  et  tardi 
corde  ad  credendum  in  omnibusquaelocutisunipro- 
phetae  {Luc.  xxiv).  >  Nobis  etiam  sxpe  navigantibus 
quasi  inter  aequoris  fremitus  obdormil  Dominus,  quan- 
do  intermediosvirtutum  nisus  crebrescente,  vel  im- 
mundorum  spirituum  vel  hominum  pravorum,  vcl  co- 
gitationum  impetu,  fidei  splendorobtenehrescit,  spei 
celsitttdocontabescit,  amoris  flamma  refrigescit.  Sed 
tuncnecesse  estadDeum  curramus,quatenus  ad  tran- 
quiiiitatem  nos  ducatct  portum  salutis  inthilgcat. 
De  mensura  ditigendi  Deum» 
•  'Nemiai  quidquam  debeatis,  ait  Aposlolus,  nisl  iit 
invicem  diligatis.  Qui  enim  diligit  proximum,  lericm 
impievit  {Rom,  xiii).  >  Quali  autem  mensura  Deus 
et  proxi:itUs  debeat  diligi,  diligentius  considc- 
randum  est  nobis.  De  monsura  dlligendi  Deum  Scri- 
ptura  nobis  inaiiifestat  cuin  dicit :  c  Diligcs  D.^minum 
Deum  tuuin  ex  toto  corde  tuo,  et  ex  lota  mente,  ci 
ex  tota  anima  tua  (Deut,  vi).>  Quasi  diceret  :Non 
tibi  praecipio  ut  tantum  diligas,  vel  tantum  Dcuin 
tuum.  Quantum  potes,  tantum  dilige  :  possibililas 
tua  erit  mensura  tua.  Quanto  plus  amas,  tanto  pl.is 
babes;  et  quanto  plus  habes,  tanto  felicior  es.  Ex* 


833 


WERNERI  ABBATiS  S.  BLASI1 


836 


tendere  ergo  cl  dilaiare  quantum  potes  ut  tolum  im-  A  inde  oriri  :  quod  non  leviter  explicare  possumui. 


pleatur  guod  in  te  est,  etiaro  si  non  totum  capiatur 
quod  in  illo  cst.  Noli  timcre  quasi  tibi  deficere  de- 
l)eat  ille,  si  niniis  capax  fueris.  Quanlumcunque 
poleris,  nunquam  tantuin  poteris  quantum  ipse  est. 
Sl  tantum  posses,  tantus  esses.  Nunc  autemcresce- 
re  in  illo  poles,  aequari  iili  non  poles.  Cresce  ergo 
et  profice.  Quanlo  raajor  eris  in  1)Oho;  tanto  meiior 
eris.  Si  summus  esses,  optimus  esses.  Nunc  quia 
summus  esse  non  potes,  potes  esse  in  summo.  Et 
magnum  tibi  lioc  est,  el  ex  lioc  tu  magnus  es,  si  in 
siimmo  es,  et  tanlo  utique  major  quanto  allior. 
Asccndis  autem,  cum  diligis.  Sursum  pergis  in  cba- 
ritate,  quia  cliaritas  sursum  ducit.  Sicut  ait  Aposto- 
lue  :  c  Adhuc  excellentiorem  viam  vobis  demonstra- 


Ecce  duo  sunt  quorum  alterum  perire  uecesse  est. 
Daiur  uni  optio  quod  velit  eligai  e  duobus  quorum 
alterum  omnino  evitari  non  possit.  Si  suam  salulem 
magis  eligit,  minus  proximum  diligit.'  Si  proximi 
salutem  magis  eligit,  Deum  minus  diligit  quam  pro- 
ximum,  a  quo  seperari  vult  propter  proximum.  Sed 
forte  quis  dicat  parem  dileclionem  facere  non  posse 
electionem  :  utrumque  aequaliter  velle,  et  ulrura:]iie 
^equalilcr  nolle,  nec  posse  alterum  alteri  prxrerre 
in  optione  quae  paria  omnimo  constant  iu  diieclione. 
Sic  ergo  forte  quis  hanc  objeclionem  evilare  couten- 
dat.  Sed  quid  dicemus?  Si  unum  aiiquem  homiDem 
tuum  diligere  debeo  quantum  meipsum,  uonne,  si 
duo  suut  aut  tres,  aut  quatuor,diiigereampIiusdebco 


—     _  -_,--,        __, — „,  _      ^ 

bo  (/  Cor,  xii).  >  Asceude  ergo,  dum  potes  :  modo  **  quam  meipsum.  Sic  vadunt  quaestiones  hominum. 


tempus  est  crescendi  et  proticiendi ;  postca,  cum 
Gon8ummal)untur  omnia,  slabis  in  eo  ad  quod  perve- 
neris.  Et  hoc  erit  summum  tuum  in  illo,  supra  quod 
non  transies  amplius ;  sed  summum  illius  uon  erit 
in  qao  propterea,  si  stas,  quasi  non  invenias  amplius 
quo  ciescas.  Idcirco  ascende,  dum  potes,  quantum 
potes  :  uunquam  nimis  potes,  ubi  nunquam  potes 
totum.  Dilige  Doroinum  Deum  luum  ex  toto  corde 
tuo,  et  ex  tota  aniuia  tua,  et  ex  tota  menle  tua,  ut 
cx  illo  totum  tuum  impleatur;  eliam  si  a  tuo  toto,  il- 
lius  non  capiaiur  tolum,  replette,  et  superabundal 
iu  se.  Si  vas  non  delicil  oleum  suiTicit.  Cor  tuum 
vas  est,  amor  illius  olcum.  Quandiu  vas  habes,  ille 


et  inquietant  homines  semetipsos  cogitatiouibus 
suis.  Dicunt  enim  :  Quod  meiius  est,  ampUus  dili- 
gendum  est.  Ponamus  tres  homiues,  unum  hioc, 
duos  inde.  Dico  quia  perire  necesse  est  aul  dnum 
istum,  aut  duos  illos.  Dic  ergo  lu  mihi :  Quid  eligis, 
qui  proximum  tuum  diligis  tanquam  teipsum?  Melius 
est  perire  unum  quam  duos,  quia  melius  est  salvare 
duos  quam  unum.  Ideo,  inquis,  magis  eligo  utpe- 
reat  unus  et  duo  salveniur.  Ergo  vis  ul  magis  sal- 
venturduo  isli  quam  ille  unus.  Noune  ergo  illud  ma  - 
gis  diligis,  quod  potiusesleligis  :  ita,  inquis,  omni- 
no  magis  diligo.  Vide  ergo  quid  scquatur.  Superius 
aulem  confessus  es  quia  lantum  diligis,  vel,  si  non 


iufundere  oleum  non  cessat  (i  V  Reg.  iv),  et  postea  q  diligis,    diligere  debes  proximum  tuum  quantum 

teipsum.  Si  ergo  tantum  diligis  unum  istuni  quan- 
tum  leipsum,  et  rursum  duos  islos  plus  diligis  quam 
teipsum,  pius  ilaque  duos  illos diligis  quam  teipsum. 
El  si  illos  duos  plus  diiigis  quam  toipsum,  quantum 
videtur  plus  dil<gt.s  illosiquani  Deum  propterquosse- 
parari  vis  abeo,  ut  Dcum  non  habeas,  nequediligas 
Deum  ut  pereas  tu,  ut  illi  salvi  fiant :  El  fortassis  ali- 
quis  aestimabit  ejusmodi  dilectionem  habuisse  Moy- 
sen,  qui  irascenli  Deo  pro  salute  proximorum  seop- 
ponens  ait :  i  Si  non  dimitlis  eis  hanc  noxiam,  deie 
me  delibroquem  scripsisti  (Exod.  xxxii).  i  ElApu 
slolus  pro  fratribus  anathema  esse  cupit  a  Chrislo, 
ul  illi  salvi  fianl  in  Christo  {Rom.  ix),  et  forlasse 
hocaliquis  etiam  ad  amorcm  Dei  perlinere  credal,  ut 
^  cum  tantuni  diligamus,  utgloriam  cjus  in  aliis  poliiis 
aiuplificari  quam  in  nobis  coarctari  cupiamus.  Ef 
propterea  pro  salute  multorum  nostram  nobls  por- 
ditionem  optandam,  ut  potius  muUi  salventur  et  m»s 
pereamus,  quam  multi  percant  et  uos  saivemur. 

Sed  considerate  quoniam  ordo  diiectionis  talis 
est,  ut  ante  se  diligat  homo  quam  proximuin  suum. 
cujus  dilectionem  a  sua  trahere  et  formare  jubeiur» 
cum  dicitur ;  i  Diliges  proximum  tuum  sicut  le- 
ipsum.  I  Si  eniin  proximum  suum  diligit  sicul  se- 
ipsum,  quomodoproximum  diligil,cumseipsuni  uon 
diligit.  Si  enini  proximum  suum  diligit  sicut  se- 
ipsum,  profeclu  hoc  illi  cupit  et  optat  quod  sibi.  Si 
autem  hoc  ilii  evenire  desiderat  quod  sihi,  quomodo 
iliius  saiutem  desideratqui  suam  perdilionem  opuu 


cum  tu  amplius  vas  non  habes,  ille  adhuc  amplius 
oleumhabet.  Proptcrea  noli  parcereilli,  cape  quan- 
tum  potes.  Dilige  quantum  suilicis,  quia  ille  non  de- 
flcit.  Diiige  ex  toto  corde  tuo,  et  ex  tota  anima  tua, 
et  ex  lota  mente  tua,  id  est  ex  tolo  intellectu  tuo, 
et  ex  toto  aiTectu  tuo,  et  ex  tota  merooria  tua.  Quan- 
lum  intelligis,  quantum  sapis,  quantum  sufficis, 
tautum  diiige.  Totum  cognitione  impleatur,  totum 
dilectione  afficiatur,  totum  memoria  teneatur.  Quan- 
tum  illuminaris,  tantum  aOiciaris,  ut  tolum  dulce 
sit  quidquid  de  iilo  iu  cognilionem  et  menioriam 
venit.  Si  recte  totum  probatur,  cur  non  totum  diii- 
gatur.  Quantum  ergo  innotescere  dignatur  nobis 
tantum  diligatur  a  nobis.  Totum  quod  capere  possi- 
rous  diligamus,  et  quantum  possumus. 

De  mensura  ditigendi  proximum, 
De  dilectione  proximi  dicit  nobis  Scriptura  :  i  Di- 
liges'  proximum  tuum  sicut  teipsum  (Levit,  xix).  > 
Quod  roandatum  tunc  profecto  implemus,  si  vera 
citra  id  quod  nobis  cupirous  bonum,  etiam  iili  cu- 
pianius.  In  quibus  enim  nosmelipsos  recte  diligi- 
mus  proximuni  nostrum,  sive  ad  necessitatem  cor* 
poiis,  sive  ad  animse  salulem,  sine  ficlioue  diligere 
et  quantum  rationabiliter  possurous,  adjuvare  de- 
berous.  Quserunt  autem  aliqui  si  id  quod  dictum  est, 
«  sicut  teipsum,  »  secundum  similitudinem  tantum, 
sivc  etiam  secundum  aequalitatem  inteiligendum  sit. 
Nani  si  proximos  nosiros  tantum  diligere  jubemur 
^uai.tum  uosmelipsos,  videtur  quiddam  scrupuiosum 


tel  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  I.  gTg 

Itaque  primum   seipsum  bene   diligerc  debet,  ut  A  est  quam  sibi  diligere  :  hoc  est  Tclle  illud  el  deftlde- 


postca  secutidum  se  benediligal  el  proximum  suum. 
Si  autera  se  pcrdere  vult  ul  salvum  fiiciat  proximum 
suum,  non  est  ordinata  dilectio,  quia  pro  anima 
siia  nullam  commutationem  dare  potcst  bomo.  Hoc 
enim  a  ifi  primum  requirit  Dcus,  nt  animam  tuam 
(ies  illi,  deinde  caetera  adjicias.  Si  quid  pro  isto  dare 
Tolueris  non  accipitur,  nisi  dederis  el  islud.  Pri- 
nium  istad,  reliqua  cum  isto.  Non  autem  dico  duo 
aut  tres  aul  quatuor  bomines,  sed  nec  totum  mun- 
dum  contra  animam  tuam  diligere  debes.  Si  enim 
aliquid  plus  quam  animam  tuam  diligis,  idipsum 
profecto  plus  quam  Deum  diligere  comprobaris,  quia 
animam  tuam  non  diligis  nisi  in  eo  solo,  quia 
bonum  illius  quod  Deus  est  diligis.  Idcirco  primum 


rare.  Quia  enim  omnis  qui  bonum  suum  diligit,  sibi 
diligit ;  et  rursum  quia  omnis  qui  Deum  diiigit, 
bonum  suum  diligit,  constat  profecto  quia  nenio 
Deum  diligit,  qui  sibi  illum  non  diligit ;  et  omnis 
qui  diligit  sibi  diligit,  quia  desiderat  et  habere  cupit 
quem  diligit. 

Item.  Quia  non  omnis  qui  bonum  alterius  diligit, 
illum  diligit  cujus  bonum  diligit,  quia  non  illi  dili- 
git  bonum  quod  diligit.  Distinxit  Scriptura  humanae 
menti,  secundum  ea  quae  in  humanis  divisa,  ali- 
quoties  inveniuntur,  id  quod  divina  inseparabile 
habent,  dicens  homini  ut,  postquam  Deum  diligeret, 
diligeret  et  proximum  suum,  non  quod  istud  sine 
isto  facere  possunt,  sed  ne  posse  putarent.  Primum 


dilige  animam  tuam,  diligendo  bonum  animae  tuse.  ^  ergo  dixit  ut  Deum  diligeret,  et  in  eo  ipse  dixil  ut 


Deinde  eliam  dilige  proximum  tuum  sicut  teipsum, 
diligendo  illi  bonum  quod  diligis  tibi.  Ilocest  enim 
illud  diligere,  bonum  illi  diligere.  Nam  bonum  illius 
diligere  posses,  etiam  si  illum  non  diligeres.  Posses 
enim  tibi  diligere,  aut  alteri  cuilibet,  et  non  illi,  et 
ita  illum  non  diligeres,  quamvis  Donum  illius  dili* 
geres,  quia  illi  non  diligcres.  Posses  diligere  equum 
illius,  domum  etagrum,  pccuniam  illius,  fortiludi- 
nem,  pulchritudinem  aut  sapientiam  illius,  quamvis 
illumnon  diligeres,  quia  tibidiligeres,  noD  illi.  Enim 
verum  bonum  non  poteras  diligere  tibi,  nisi  illud 
diligeres  et  cvperes  proximo  tuo. 
Distinxit  ergo  Scriptura  dilcctiouem  istam  sccun- 


sibi  diligeret,  quia  omnig  qui  bonum  suum  diligit, 
sibi  diligit.  Quia  non  omnis  qui  bonum  alterius  dili- 
git,  illi  diligit  cujus  bonum  diligit;  post  dilectionem 
Dei  slatim  subjunxit  dilectionera  proximi,  ut  hoc 
homo  proximo  suo  cupcret  diligendo  illum,  quod 
sibi  diligendo  Dcum.  Quod  majus  bonum  mibi  est, 
a  me  plus  diligendum  est,  quia  mihi  primum  insi- 
tum  est,  ut  diligam  bonum  meum  :  illud  maxime 
quod  verum  bonum  est,  el,  post  illud  et  secundum 
illud,  diligam  bonum  proximi  mei.  Secuudum  me  et 
post  me  aliquid  illi  debeo,  ante  me  vel  conira  me 
nihil.  Alioquin  nonstaret :  c  Diligesproximumtuum 
sicut  teipsum,  i    si  illum  diligerem,  odio  habens 


dum  illam  qua  in  aliis  et  de  aliis  bonus  est.  Dile-  ^  meipsum.  Secundum  hunc  itaque  modum  non  nisi 
clionem  primum  prsecipiens  homini,  ut  Deum  dili-  duo  sunt  praecepta  charitatis  :  prinium  de  dilectione 
gat,  intendens  utique  ut  in  eo  ipso  seipsum  diligat,  Dei,  in  quo  homo  veraciter  diligit  seipsum.  Secun* 
quia  diligere  seipsum  non  aliud  est  quam  bonum  dum  de  dilectione  proximi,  in  quo  proximum  diligit 
suum  diligere,  et  bonum  suum  diligere  non  aliud      sicut  seipsum. 


DOMINICA  OUINTA  POST  THEOPHANIAM. 


Secundum  Matth«eum. 


Respoiidens  Jesus  dixit :  i  Gonfiteor  tibi,  Pater 
Domine  coeli  et  terrae,  quia  abscondisti  haec  a  sa- 
pieutibus  et  prudeutibus  et  revelasti  ea  parvulis, 
etc.  (Malth,  xi).  > 

ExsuUans  de  Spiritu  sancto,  de  salute  humilium 

qiiibus  loqucbatur,  gratias  agit  et  exsultat  in  Palre 

qood  apostolis  adventus  sui  aperuit  sacrameiita, 

qiue  iguoraverunt  Scribae  et  PhariSt-ei,  qiii  sibi  sa- 

pienles  videbantur.  Unde  supra  :  <  Justificata  est 

saptentia  a  filiis  suis  (ibid,),  i  Confessio  non  scm- 

'*per  poenitentiam,  sed  aliquando  gratiarum  actionem 

sig^ificat.  (AncusTiNus.)  In    hoc    quod   ait  Paler  : 

osteadit  se  esse  genitum  a  Deo,  non  crcatum,  ut 

liscrctici  Uicunt;  in  hoc  quod  dicit :  Domine,  creato- 

rt*iu  coeli  ct  tcn^ae ,  pulchre  sapicntibus  et  prudenti- 

Imis,  non  insipientes  et  hebeles,  sed  parvulos,  id  est 

liumiles  opposuit  ut  probaret  se  tumorem  damnai  e, 

ikCM)  acumen  scientiae.  Humilitas  enim  clavis  est 

«cleiiiiaB.  De  qua  alibi  dicit :  c  Tulistis  clavcm  scicniiaR 


{Luc,  xi),  >  hoc  est  humilitatcm  fidei  Ghristi,  qua 
ad  divinitatis  ejus  agnitiouem  pervenire  poteratis. 

c  Etiam,  Pater,  quia  sic  fuit  placitum  aiite  te.  » 
Sensus  est :  Certe,  Pater,  haec  fecisii,  quia  sic  pla- 
cuit  ante  te,  id  est  in  conspectu  tuo.  His  verbis 
exempla  humilitatis  accipimus,  ne  temere  superna 
consilia  de  aliorum  vocatione  aliorumque  repiilsione 
praesumamus.  Non  enim  rationem  reddidit,  sed  sic 
Deo  placitum  dixil,  ostendens  quia  injustum  csse 
non  potest  quod  placuit  justo.  Unde  et  in  vinea  la- 
borantlbus  merccdcm  reddens  ait :  «  Yolo  et  huic 
novissimo  dare  sicutet  tibi  (MatilK  xx).»  In  cuiiclis 
ergo  a  Deo  dispositis  aperta  ratia  est ,  occultje  ju« 
stitia  volunlalis. 

f  Omnia  mihi  tradita  sunt  a  Patre  meo.  >  Ii'eo 
confiteor  Patri  quia  oinnia  mihi  tradidit  Pater.  Non 
dicit  omnia  de  elemcntis,  s«?d  de  his  qui  per  Ftlium 
accedunt  ad  Patrcm,  et  anle  erant  rebelles.  De  his 
omnibus  alias  dixit :  t  Domine,  quod  dai  mihi  Paler 


g59  WERNEm  ABBATIS  S.  BLASIl  m 

ad  me  wniel  (Joan.  vi).  »  Yfl  ita :  (Ambbosius.)  A  in  leniiatc  animi  jugiUsr  perseveranlcs  nuUum  te- 


CuiD  audis  omnia,  agnoscis  omnipolentem,  non  dc- 
colorem  iion  degenerem  Palris.Cum  autem  audis  Ira- 
dita,  connteris  Filium,  cui  per  naluram  unius  suh- 
stantiae  omnia  jure  sunt  propria,  non  dono  coilala, 
sed  per  gratiam.  >  Nota  quia  Christus  in  eo  quod 
homo  est ,  confitetur ,  id  est  gralias  agit  Patri, 
imo  iiidividuae  Trinitati.  In  boc  quod  ipse  est 
splendor  qui  de  Palre  splenduit,  supra  inlellcctiim, 
nuUas  refert  gratias,  licet  omnia  a  Palre  haheat, 
quia  per  naturam  hahel. 

<  Et  nemo  uovit  Filium  nisi  Pater,  neque  Pa- 
trem  quis  iiovit  nisi  Filius,  et  cui  voluerit  FiUus 
revelare  ?  >  Erubescat  Eunomius,  dicens  sc  plenam 
notltiam  hahere  de  Patre  et  Filio.  Non  ita  inteUigen- 


dunt,  et  sic  per  quietcm  mentis  invenient  landem 
sempitefnam  quietem  animahus  suis.  c  Jugam  enim 
meum  suave  est,  et  onus  meum  leve.>  (IIiurius.) 
Quid  jugo  Christi  suavius?  Quid  onere  levius?  Pro- 
habilem  fieri,  a  scelere  abstinere,  bonum  velle, 
malum  noUe,  amare  omnes,  odisse  uuUum,  jeterna 
conscqui  praesentibus  non  capi,  noUe  inferre  alteri 
quod  sibi  ipsi  perpeti  sit  molestum.  Licet  angusio 
initio  sit  arcu  via,  ut  alibi  dicit,  quae  ducit  ad  vium 
(Matih»  vii),  processu  tamen  temporis  ineflabili  dile- 
ciionis  dulcedine  dilatatur.  Jugum  tidei  suave  est 
comparatioue  legis,  quia  ihi  vulnerantur  pueri,  iiic 
lavantur  salvandi.  Onus  EvangcUi  leve  est,  quaulum 
ad  legem,  quia  ibi  adulterium  punitur  per  lapidi- 


dum  esl  hoc  quasi  Filius  a  nuUo  possit  sciri  nisi  a  B  lionem,  hic  purgalur  per  poenitentiam 


Patre  solo.  Pater  aulem  non  solum  a  Filio,  scd  ab 
eis  etiam  quibus  revelave)  il  Filius,  sed  utrumqiie 
reierendum  est  quod  ait,  el  an  [cui]  voluerit  Filius 
revelare,  ut  inteUigamus  utruinque  per  Fiiiuin  rcve- 
lari.  Vcrbo  enim  suo  Patt^r  se  declarat,  quia  mentis 
iiostrre  lumen  esl.  (IIilarius.)  Tradita  aiilem  FiUo 
non  alia  suiit,  quam  qux  in  eo  soli  Palri  nola  sunt. 
Nola  Verlm  Filio  soU  sunt  quae  Patris  sunt,  alque 
ita  in  hoc  mutuse,  cognilionis  secreto  dop  aliud  in 
FUio  ignorabile  exslilisse,  quam  quod  ip  Palre  igno- 
rabiic  sit.  Altende,  ubi  solus  Patcr,  FUiuin,  solusve 
FJIiusPatrem  nosse  dicilur,  non  nisi  creaturaruin 
lieri  exclusiouem.  Ncque  cnim  F.Uus  a  nolilia  sui 
ipsius  excipitur,  neque  Paler  qui  scipsum  cognoscat 


De  viiM  el  operibu$  malis.  De  virtutibus  qnoqHe  et 
opcribus  bonis. 

c  Venite  ad  me,  omnes  qui  hiboralis  et  onerali 

estis,etegorericiamvos(iran/i.xi).  » Laborefatigali, 

onerc  gravati,  inedia  macerati,  vcnite  ad  mc.  Qualis 

ad  qualein?  Clausi  ad  oslium,  aegroti  ad  mcdicuiit, 

naufragi  adportum;  adosUumluniinis,  ad  iiiedicum 

saiulis,  ad  portum  quictis;  ad  oslium,  tit  egressi 

veritatcm  vidcaiis ;  ad  mediciim,  ut  curatt  ad  sani- 

tatem  convalescatis ;  ad  portum,  ut  coUecti  post 

laborem  quiescaiis ;  vacui,  ut  lumine  veritatis  im- 

pleamini ;  laborantcs,  ut  quiete  adcpta  consulcmini; 

onerati  pcccatis,  ut  pondere  alioruin,  allevicmiui. 

Siint  cLcnim  sepiem  capitaUa  vitia,  sive  principalia 


excluditur,  et  Spiritus  sanctus  consubslauUalis  utri-  ^  sive  originalia,  quibus  peccatores  aggravantur  ct 

oncrantur.  Quse  idco  Scriptura  capitatia  vcl  princi- 
paUa,  vcl  origiiialia  nomiuat,  quia  rcUquoruoi  om  - 
nium  capul  suut,  ct  principium  ct  origo.  Oiniiia 
quippe  alia  abistis  scptem  vitiis  oriuntur.Hocaulem 
inlercssc  viilctur  iiilcr  peccata  ct  vitia,  quod  viiia 
sunt  corruptiones  animse,  ex  quibus,  si  ralione  non 
refrcr.cnlur  pcccata,  modu  aclus  injustitix  oriuntar^ 
Ante  aulcm  tentanti  vitio  conseiisus  adbibetur, 
actus  injustitiae  est :  quod  peccatum  dicitur.  llaqae 
vitium  cst  inlirmilas  spiritalis  corruptionis.  Pecca- 
tuin  autcm,  ex  corruptione  oriens  per  consensum 
est  actus  iiiiquilatis. 
Ilaquc  vitium  absque  consensuest  infirmius.  Cui, 


que  ab  utriusque  plena  coguitione  nequaqiiam 
separatur.  Unde  Paulus  :  «  Spiritus  sci  ulatur  omnia, 
etiam  profunda  Dei  (/  Cor.  ii).  i 

I  El  conversus  ad  discipulos  suos  dixit :  Vcnile 
ad  nie  omnes  qui  laboratis  et  oncrali  estis,  et  ego 
reficiam  vos.  » 

De  onere  peccati  dicit,  vcl  pressos  jugo  logis  in- 
vitat  ad  Evangelium.  Qua  rationc  est  Evangolii 
gratia  levior  lege,  cum  in  lege  adullcrium,  in  Evan- 
gelio  concupiscentia ;  ibi  homicidium,  hic  ira  pu- 
niatur?  In  lege  opera  requiruiilur,  iii  Evaugelio  vo- 
luntas.  Duse,  licet  afiectum  non  habcat,  prdemium, 
tamen  non  amillit,  ut,  si  virgo  non  voluntaio  cor- 


rumpatur,  apud  Evangelium  virgo  suscipitur,  apud  j^  in  quantum  iiinimilas  est,  misericordia  dehetur; 
lcgem  quasi  corrupta  rcpudiatur.  Laboratis  dicit, 
vei  in  legis  difiicullalibus,  vel  in  divitiis  acquii-endis. 
«  Reficiam  vos,  » id  cst  recrcabo  vos  exoncralos  pcr 
Evangelium  promitlcns  regnum  xtcrnum. 

I  Tollile  jugum  mcum  super  vos,  et  discite  a  me 
quia  mitis  sum  ct  IiumUis  cordeel  invcnictisrequiem 
aiiimabus  vestris.»  Jugum  diciturEvangelium  Chri- 
ti,  Judaeos  et  gcnles  in  una  fide  conjungens,  ui 
terram  cordis  sui  cxcolant  per  vomcrcm  sacri  elo- 
quU.  <  Toilile  ju^iim  mcum  supcr  vos, » in  supcriori 
scilicet  mentis  vesirse  in  honore  habcutcs.  Excmplo 
quoque  meo  discitc  miies  csse  cordc ,  et  humilcs 
spiritu,  ne  latcat  scrpcns  in  specie  columba:.  Hu- 
miles  quippe  neminem  contcmnunt,  miies  quoque 


praemiuu)  autetu  cl  corona,  in  quautum  ab  aciu 
iniquilatis  cohibctcr.  Cum  consensu.  vero  viUum 
culpa  fit,  ut  in  quaiitum  vitium  esl,  malum  csi; 
in  quantuin  voluularia  est ,  poena  dignum  est. 
Vilium  ergo  cst  in  corruptione  ,  peccatom  au- 
tem  cst  in  actione.  Actus  vero  peccati  solo  con- 
scnsu  perficitiir,  etiam  si  foris  opus  non  fucric,  quia 
quod  iniquilaUs  est,  per  consensum  pravum  iii  sola 
voluntate  compleiur,  etiam  tunc,  cuin  ab  eo  quod 
vull  perficieiido  foris  invila  restringitur.  Facii  cnim 
quod  suura  est  totum,  et  quod  amp4ius  non  facit 
suum  non  cst.  Noii  ab  ipsa  est  quod  ampiius  nou 
facil,  sed  cout  a  ipsam.  lla  in  solo  conscnsu  opus 
jtidicaiur,  cui  qridcm  id  quod  foris  est  opus,  lao- 


«il 

tuin 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  UB.  I. 


8ii 


in  malitia  ailjicit,  qnantum  ipsum  qui  iiiius  A  in  istis,  sicut  rapinx,  sacrilegia,  ct  incestus,  et  ca!* 


operatur,  uiotum  voluntatis  ad  uialitiam  accendit. 
Sic  ergo  vitia  origo  peccatorum  sunt»  cx  quibus 
itascuntur  opcra  iniquitatis,  qu%  quideni,  sicut  di- 
ctum  est,  absque  consensu  poenara  habent,  quia  cor- 
rupliosunt;  cuin  consensu  autem  cuipam,  quia  vo- 
luntaria  sunt.  In  quantum  enim  originalia  sunt, 
p(Rna  in  ipsis  exercetur ;  hi  quautum  TOluniaria,pce- 
ua  ipsis  debetur.  Sunt  autem  baec  :  prima,  superbia ; 
sccunda,  invidia ;  tertia,  ira ;  quarta,  acedia;  quinta, 
avarilia;  sexla,  gula;  septima,  luxuria.  Ex  his,  tria 
iiomioem  despoliant,  quarturo  spoliatum  flagellat, 
quinlum  flagellatum  ejicit,  sextum  ejecluni  seducit, 
8('ptimum  seductum  servituti  subjicit.  Superbia 
aufert  homini   Deum,  tnvidia   proximum,  ira  se- 


tera  talia.  Yeniaiia  suut,  sicut  ira  levis  et  trans- 
iloria,  risus  et  ejusmodi  quae  sine  deliberaiione 
agentium  contingunt,  sive  ex  negligentia  incaute, 
sive  ei  infirmitale  prxcipitantur.  Sed  intus  ha>c 
sciendum,  quod  bi  qui  ab  hujusmodi  vitiis  desipue- 
rint,  et  digne  pcenituerint,  sepiem  modis  a  Deo  sus  - 
cipianlur.  Primo  suscipicniur  ad  sponsionem,  se* 
cundo  ad  protectioneni,  tertio  ad  susientationcm, 
quarto  ad  recoDciliationem,  quinto  ad  approbatio- 
nem,  sexto  ad  consolationem,  septimo  ad  remune- 
rationem.  Primum  pugnaturos  contra  dialwluia 
suscipit  in  causa,  ut  quasi  spondeat  pro  eis,  quaii* 
do  confidit  in  eis,  quemadmodum  causam  beati  Job 
quasi   cujusdam    agonist»  sive  contra   diaboium 


ipsum;  acedia  spotiatum  flagellat,  avaritia  flagella-  B  defendendam  suscepit.  Quosdam  aut  quasi  limidos 


lum  rjicit,  gula  ejectum  seducil,  luxuria  seductum 

serviluli  subjicit.  Anima  rationalis  in  sanitate  sua 

vas  est  solidum  et  integrum,  nullara  habens  cor^ 

rupiionem  :  vitia  quaeque  venientia  in  eam,[hocmodo 

vitiant,  et  corrunipunt.  Per  superbiam  inflatur,  per 

invidiam  arescit,  per  iram  crepat,  per  acediam 

frangitur,  per  avaritiam  dispergitur,  per  gulam  infl- 

ciuir,  per  luxuriam  conculcalur  et  in  lutum  redi- 

gitur.  Supcrbia  est  amor  propriae  cxcellentia;,  invi* 

(lia  est  odium  felicitaiis  aliense,  ira  irrationabilis 

periurbatio  ineiitis,  acedia  est  ex  confusioue  men- 

tfs  nata.   TrisCitia  sive  taedium  est  amaritudo  aui* 

ini  imirjodcrata,  qua  jiicundilas  spiritalis  exstiu- 

guitur,  et  quodam  desperationis  principio  mens  in 


et  merces  a  pugna  fugientes  suscipit  ad  sustenta- 
tioiiem,ne  conterantur ;  alios  post  ruinam  surgenles 
suscipit  ad  reconciliationem,  ut  restituantur ;  alios 
jam  bene  agentes  suscipit  per  approbationero,  ut  re- 
munercntur ;  alios  per  bonaro  operationem  suscipit 
per  remunerationem,  ut  gloriflcentur ;  alios  inter 
operandum  fessos  suscipit  per  inlernam  aspiratio- 
nem,  ut  refocillenlur  et  consolentur. 

DiVISlO. 

Sicut  superius  diximus  aliud  vitium  essc,  atqiie 
aliud  peccaturo,  quod  ex  ipso  vitio  procedit,  ila  in- 
telligimus  aliud  esse  virtutes,  alque  aliud  opera 
justitise,  quse  ex  ipsis  oriuntur.  Virtus  eiiim  quasi 
qwedam  sanitas  est,  et  iniegrius  animae  rationDlis, 


semelipsa  subvcrtitur.    Avaritia  est  iinmoderatus  ^  cujiis  corruptio  vitium  vocatur.   Opus  vero  jusli* 


appetitus  habeiidi;  gula  immoderatus  appetitus 
edtndi ;  iuxuria  cst  concupiscentia  experiendae  vo- 
ii'p(atjs  nimia «  vei  concubilus  desiderium  supra 
modum,  vel  contra  rationeni  eflervens.  Superbiae 
duo  sunt  geiiera  :  unum  intus,  aliud  foris.  Intus 
Cbt  supcrbia,  foris  jactantia.  Supcrbia  in  elatioiie 
cordis;  jactantia  in  ostensioiie  operis.  Superbia,  in 
co  quod  sibi  placet,  alienuni  tcstiuKmium  despicit ; 
jaclantia  autem,  ut  niagis  sibi  placeat,  alienuni  te- 
siinir.nium  rcquVtit.  Propterca  jaclantia  per  lenita- 
tnii  blandani  so  simulat,  supcrbia  vero  in  timore 
se  crudelem  demonslrat ;  nam  timeri  vult,  jactantia 
vero  ainari.  El  utraquc  tarocn  in  eo  quod  appetunt, 


iiai  est  in  motu  menlis  rationalis,  qiiae  secundum 
Dominum  incedit,  a  cordis  concrplionc  surgens,  ct 
foris  usque  ad  actionis  corporalis  coinplctioncm 
procedens.  Virtutes  in  Scripiuris  plurimse  numc- 
rantur,  maxime  vero  qiise  in  Evangelio  quasi  qiiae- 
dain  antidota  vel  sanitates  contra  septeni  vitioruiu 
coiTiiptionem  sub  eodem  numero  disponuiitur  :  pri  - 
ma  est  humilitas,  secundamansueludo,  teriia  mentis 
compositio,  quarta  desiderium  justitiae,  quinta  mi- 
scricordia,  sexta  cordis  munditia,  scptima  pax 
mcntis  intema.  Homo  igitur  in  peccatis  jacens 
xgrotus  est,  vitia  vulnera,  Deus  medicus,  dona  san- 
cli  Spirilus  antidola,  virtutes  sanitatcs,  beatitudi- 


sibi  placens  fltvcrse,  diviso  licet  modo,  inordinale  q  nes  gaudia.  Per  dona  enim  Spiritus  sancti  vitia  sa- 


convincitur  gloriari.  Si  quis  igitur  superbiam  et 
jactanliam  sub  uno  computaverit  membro,  septem 
inveniel  Tilia  capitalia  ,  de  quibus  peccata  om- 
nia,  id  cst  iniquitatis  aclus  et  iiijusiitiae  opera  oriun- 
lur. 

Pcccala  autem  alia  venialia,  alia  criminalia  dicun- 
tur.  Venialia  sunt,  quae  nec  facile  vitari  possunt,  ut 
aliqnando  non  ilanl,  neqne  mullam  turpitudinem, 
vel  Uesionem  niagnam  habent,  si  flant.  Criminalia 
dicunCur  «luae  vel  Issionem  magnam  inducunt,  vel 
tupitudinem  ingerunt,  in  quibus  vel  Deus,  vel  pro- 
ximus  multum  oflbnditur,  vel  ipse  qui  fecit  macu- 
latur.  Talxa  sunt  homicidia  ,  adulteria,  perjuria, 
furUi,el  qu£e  liis  siinilia  adjiinguntur,  vel  continentur 

Patroi^.  clvh. 


nanlur :  sanitas  vitKTum  inlegritas  est  virtutum. 
Sanus  operatur,  operans  remuneratur.  Sicposl  vir- 
tules  opera  l)ona  sequuotur,  et  ex  virtutibus  opera 
l)Oiia  oriuutur.  Scx  opera  misericordiae  in  Evangeliu 
specialiter  a  Domino  enumenntur  (Matth,  xxv),  ui 
quibus  perfectio  bonoruro  operuro  signiflcatur.  Pri  • 
mum  est  esurientem  pascere,  sccundum  silienleui 
poiare,  lertium  hospitem  colligcre,  quartum  nudum 
vcstire,  quintum  infirmum  visitare,  sextum  ad  in« 
carceratum  et  clausum  venire.  In  his  enim  necessi* 
talibus  omnis  vita^  humanae  molestia  vel  comprehcii* 
dilur  vel  figuratur,  in  quibus  quisquis  propter  Dcnm 
pioximo  compaiitur,  misericordiam  a  Deo  in  sua 
ne^essitate  mcrclur. 

27 


8J5 


WERNERI  ABBATIS  S.  BI.ASII 


8i4 


DOMINICA  TERTIA  IN  SEPTUAGESLMA. 

Secundum  Matthaeum. 
^Simtle  est  regnum  coelorum  liomini  palrifamilias  A  tes,  et  dicit  iilis  :  Quid  hic  staiis  tota  dieoiio&i? 


qui  eziit  primo  manc  conducere  0])erarios  in  vineam 
suam,  *  etc.  {Matth.  xx.)  Regnum  coelorum,  id  est 
Chrisluft,  cui  comparalur  palerfamilias,  qui  primos 
fecit  novissimos,  el  novissimos  primos.  Ipse  enim 
ChristuSyVerus  palerfamilias,  lolius  humani  generis 
curam  habens,  omni  tempore  universos  ad  cuUuram 
viiieae  vocat.  Qui,  quando  non  agnoscitur,  in  se- 
creto  est,  sed  quando  :)gnoscitur  exiit  conduccre 
operarios,  ex  ooculk)  procodcns  ad  nolitiam.  Yinea 
autem  cstEeclesia,  quse  ab  Abel  juslo  usque  ad  ulii- 
mum  eiectum,qiia$i  tol  palmilcs  niiitit,  quot  sanctos 
profert.  Opeiarii  vero  «unt  praedicatorcs,  et  unus- 
quisque,  dura  iide  rccla  persislit  in  divinx  legis 
obedientia. 


Dicuut  ei :  Quia  nemo  nos  conduxit.  Dicit  iUis : 
Ite  et  vos  in  vineam  meam.  »  Priraa  hora,  volont 
Adam  missum  in  vineam  et  reliquos  patriarebas 
nsque  ad  Noe;  tertia,  ipsum  Noe  et  reiiquos  ad  cir- 
ciimcisionem  Abrahae;  scxta,  ab  Abraham  usque 
ad  Moysen,  quando  lex  daia  esl  :  nona,  Hoysen  et 
prophetas ;  undecima  apostolos  et  gentium  popu- 
lum,  qui  prius  stabat  tota  die  otiosus,  ideo  omm 
tempore  pro  salute  laborare  ncgligens.  Lex  quidem 
condttierat  Israel  dicens  :  c  Hoc  fac  ct  vives  (Deut. 
VI ;  Luc.  x),  >  sed  gentcs  nemo  conduxic.  Debituin 
namque  eral  per  orbem  terrarum  Evangelium  prxdi- 
ciri,  et  gentes  fidei  justillcatione  saivari.  Aliter 
mane  est  pueritia ;  terlia,  adolescenlia  proOciscens 


c  Conventione  aulem  facta  cum  operariis  ex  de-  B  in  altum  quasi  sol;  sexta,  juventus;  nona,  senecios; 


nario  diurno,  mis.t  eos  in  vineam  suam.  >  Conven- 
tio  fuit  confirmala  promissio  quod  ad  imaginem 
i)ei  e&sent  reformandi,  si  Ecclesiam  aediflcando 
Decalogi  mandatis  insislercnt.  In  denario  igitiir 
iiguram  regis  habenle,quijolim  per  x  nuinnios  compu* 
tabatur,  et  obedientlaepracmiuni,  ct  quia  exDccalogi 
observantia  operariis  dalur,  manifeste  significalur. 
c  Et  egressus  circa  horam  leriiam  vidit  alios  stan- 
tcs  in  foro  otiosos,  et  dixit  iilis  :  Ile  et  vos  in  vineam 
meam,  et  quod  juslum  fuerit  dabo  vobis.  llii  au- 
tem  abierunt.  >  Pcr  forum  mundus  accipitur,  in 
quo  calumniae,  injuriae,  contentiones,  divcrsorum 
negotiorum  difficultatcs,  scmper  tumulluosae ,  et  ubi 
omnia  sunt  venalia.  Peccatores  dicuntur  mortui, 
non  otiosi.  Sicut  enim  surdus  apud  Dominum  dici-  ^ 
lur  qui  non  audit  quae  Dci  sunt,  sed  quae  diaboli ; 
caccus,  pcr  cujus  oculos  diabolus  videt,  non  Deus: 
sic  qui  diaboio  vivil  mortuus  est  Deo.  Uaplor  non 
( st  otiosus,  sed  mortuus.  Ebriosus,  fornicarius  nou 
bunl  oliosi,  sed  mortui ;  ilic  autem  qui  nihil  tollit  est 
otiosus,  nisi  de  suis  det  impoteiitibus.  Vis  non  esse 
otiosus?  Nihil  tuilas,  et  de  luis  des  pro  Dco,  ut  non 
i.bi  vivas,  sed  Deo.  Vis  noii  esse  otiobus  ?  Jejuna  et 
ihi  pro  Deo  quod  manducare  debes  et  bibere.  Vis 
jion  esse  otiosus?  Si  sine  uxore  es  ne  quaesieris 
ijxorem,  sed  operare  vitam  castitatis.  Si  dicis  :  Non 
possum  abslinere,  osiendo  tibi  ut  et  uxorem  habeas, 
et  castitatis  vitain  cola6.  Absline  te  a  menstruata 


undecima,  decrepita  aetas.  Vidc'tur  itaque  prims 
horae  esse  operarios  Samuelem  et  Jercmiam,  Joan- 
nem  Daptislam ;  tertias,  illos  qui  a  ^mberlate  Deo 
servirc  coeperunt;  sextae,  qui  a  roatura  %tale;no- 
nx  qui  jam  declinante  xtatc  ad  senium ;  undeci- 
mx  qui  ultima  scncctute.  Torpeutes  ergo  usque 
ad  ullimam  aetatcm  reete  increpantur  de  oiio»  ut 
vel  in  ultimis  resipiscaut.  NuUus  quippe  conduxit 
tales,  licet  eis  vias  vitae  pr»dicaret,  quia  solius  Dei 
ost  intus  docere  oui  nondum  obcdieruiii. 

c  Cum  scro  autem  factiim  essct,  dicit  Don)ii;os 
vincae  procurntori  suo,>  hocest,  vcl  Palerdicil  Filio, 
vcl  Filius  Spiritui  sancto  :  <  Voca  operarioset  redtie 
illis  nicrcedem ,  incipiens  a  novissimis  usque  ad 
'  primos.  >  Considcra  quia  sero  non  alio  mm 
reddit  merccdem.  Ergo  aiihuc  stante  saicuio  islo, 
judicium  crit  propter  duas  rationes.  Priniuni  quia 
ventura  beatitudo  cst  inerces  justitiae,  de.nde  iie 
peccatores  videant  beatiludincm ,  dicente  pro- 
pheta  :  c  ToUatiir  impius  ne  videat  gloriam  Oei 
(Isa,  xxvi).  > 

c  Cum  vcnissent  ergo  qui  circa  undccimain  lionui 
vcnerant,  acceperunt  singulos  denarios.  >  Quanivis 
felicitatem  rcsurrectionis  omnes  justi  accepluri  sunl, 
tamcn  quia  alii  accipient  prius  unam,  alii  post  m\- 
tas,  illi  dicunlur  priores  accipere,  qui  prius  modi- 
cum  tcmporis  accapient.  Itaque  novissimi  in  labore 
erunt  primi  in  praemio ;  et  primi  in  labore,  novis- 


et  prwgnante,  crubcscere  faccre  quod  animalianon  ^  simi  in  praemio.  £t  quia  denarius  ille  viu  aicma 

est,  aequales  erunt  in  ilia  mercede  primi,  sicui  Abei, 
Noe,  taoquam  prima  vel  terliu  liora  vocati  ad  re- 
gnum;  et  novissimi  qui  ab  adventu  corporeo  Domini 
quasi  in  undecima  hora  sine  aliqua  tardiuie  prz- 
veniunt.  Meritorum  quidem  diversiute  fuigcbuui, 
alius  magis,  alius  minus ;  ideoque  paterfamilias  pw- 
misit  se  daturum  singulis  quod  justum  fueril.  Ve- 
riimiameo  aequalis  erii  viu  aeierna,  omnibus  nulii 


faciunt.  Duiuid  scrvus,  accipiens  mnain  a  domino 
suo,  audivit  :  c  Scrve  nequain  (  Matth.  viii ) ;  >  et 
utquid  inissus  esi  in  carccreni?  quia  iiiiiil  lucra- 
lus  6st  de  ea.  Si  ergo  ilie  n .in  erit  inipunis  in  die 
judtcii  qui  ol;osus  stelit  in  foro,  qu.d  faciet  pec- 
calor,  el  nijiani  suain  perilens?  <  lleruni  auiein  exiii 
ciica  sex  am  horam^  et  nonaiu,  ct  fucit  similiier« 
Lirca  uodeclmatn  vcro  ex.il  ct  invenit  alios  slan- 


m  DEFLORATIONES  SS.  PATR13M.  —  LIB,  I.  S4« 

longior  vel  brevior  quia  non  habebit  fiuem.  Sero  A  QuiJ  quaeris  amplius?  Yade,  pcrscvera  in  adepta  ju- 
ractum  est,  cuicunque  finis  viise  venit.  A  novissimii» 


denarios  palerfanulias  reddere  cccpit ;  qui  ad  para- 
disi  requiem  prius  lalronem  quani  Petrum  perduxiti 
Qui  latro  etsi  per  selatem  non  venil  ad  undecimam, 
venit  tamen  sero  pcr  pcenam.  Sic  aliquando  prius 
rcumnerantur  sero  venientes  qui  prius  de  corporibus 
exeuntquamquj  inpueritiis  vocati  sunt.  i  Venientes 
autem  prinii  arbitrati  sunt  quod  plus  essent  acccpturi. 
Acceperuntautemetiamipsisingulosdenarios.  >  Eam- 
dem  scilicet  Triuilatem  cum  gentibus  justiAcalis  ac- 
cipienl  retro  vocati,  conformaii  ciaritati  Gbristi. 
Cum  tamen  primo  veneruntqui  populusDei  ab  initio 
exstiteranty  arbilrati  sunt  quod  gcntcs,  prius  idolis 
i»crvicntes,  minusessent  accepturi. 


sliiia. 

<  Volo  auiem  et  huic  novissimo  dare  sicut  et  tibi^ 
An  nou  licet  mibi  quod  volo  facere?  An  oculus  tuuft 
nequam  est ,  quia  ego  bonus  sum  ?  i  Volo  ut  coac-* 
qualis  el  concorporalistibi  fiatpopulus  gentilis.Nonne 
poteslasestjudicis  veljustitiam  facere,  vel  miseri- 
cordiam  cui  vult  impendere.  Cave  ergo  ne  occasione 
bonitalis  invido  oculo  proximum  respicias.  Hihi 
autem  soli  invisibili  et  immortali  saeculoium  Rf gi 
secreta  mea  honor  et  gloria  et  saecula  sseculoruni* 
€  Sic  ennit  novissimi  primi :  et  primi  novissimi.  i 
Sic,  videlicet  ul  oslensum  csl,  aiquabuntur  novissi* 
mi  et  prinii.  Sicut  enim  in  corona  nec  initiuni  est, 
nec  finis  ;  iia  inier  snnctos,  quaiitum  ad  tempus,  iii 


f  Et  accipieiites  murmurabant  adversus  patrcmfa-.  ^  »"<>  s«cuIo  nemo  novissimus  dicilur,  ncmo  primus 


inilias,  dicentes  :  Ui  novissimi  una  hora  fecerunt,  et 
pares  illos  nobis  fccisti,  qui  portavimus  pondus 
diei  et  aeslus.i  Anliqui  quipostlonga  inferni  tempora 
ad  coelum  pervenerunt  quasi  post  murmurationem 
dcnariumaccipiunt.  Nos  autem  sine  murmuralione, 
quia  iijjx  ut  de  corpore  eximus,  sine  mora  prae- 
niium  :.ccipimus.  Et  notandum  quia  denariiis  non 
tolis  iniimul  accipitur,  sed  veri  cultores  spiritualis 
vineae  iia  hac  vita  ceiituplum,  deinde  ccelum,  et  post 
judicii  r^miinerationem  duplicem  stolam  habebunt. 
Dciiarium  igitur  accipientes,  non  ex  invidia  gratiae 
murmurant  advcrsus  novissimos  operarios,  sed  ex 
igiiorantiasecretorum  adversus  patrcmfamilias.  Ta 


<  Multi  enim  suntvocati,  pauci  vcro  electi.  i  Hoc 
uoii  ad  supa*iores  sanclos,  sed  ad  gentes  jDertiuci, 
quia  plures  ad  fidem  veniunt,  plures  Ecclcsias  paric- 
les  implent,  sed  ad  regnuni  pauci  perducuntur.  Ali- 
ter :  Nonnulli  per  piimos  intelligunt  non  solum  hO" 
nos,  sed  ct  quosdam  qui  coeperunt  in  vinea,  ct  iioii 
persoveraveiunt.  Ili  ex  invidia  novissimoruni  inur- 
muraiit;  velut  illi  qui  iniiio  nascenlis  Ecclesiae  vo- 
catisex  gentibus  se  praeferebant.  Ilaque  de  commu- 
niter  diclls  quaedaro  referuntur  ad  bonos,  ut  illud  : 
(  Volo  tibi  sicut  ci  huic  novissimo  dare.  i  Ad  alios 
vcro  falso  putantes  denarium  seaccepturos^quaedaiu 
pcrtineni,  ut  illud  :  «Et  accipientes  murmurabanl.  i 


lis  ergo  csl  pias  superiorum  iuquisitionis  murmura-  C  t^t<*einde:iAnocuIustuusneqiiamest,quiaegobonu» 


tio.  Quid  causae  est  quod  tamdiu  distulistl  ignem 
coeli  in  lcrraui  miltere  ct  accendcre.  Aut  quare  ad 
hoc  tempus  iion  rcservasli  nos.  Vel  novissimi  cur 
tempjra  noslra  nob.scum  non  habuerunt.  AuUunde 
fit  quod  novissimi  non  habuerunt  lempora  nostra, 
et  nos  tcnipora  novissima.  Quare  eliam  dispari  vo- 
cationi  par  datur  praemium.  Et  pluriina  in  hunc 
niodum  conqiierunlur.  Pondus  significat  opus  ju- 
stitix,  aestus  concupiscentiam  saeculi.  Hoc  ideo  dici- 
tur,  quia  olim  omnibus  bonis  mundus^prosperabatiir. 
Et  ideo  qiii  lunc  fuerunt  cum  majori  difficullate  ju- 
sliliam  scrvaverunt,quiafelicitas  mundi  impedimen- 
iuiu  est  aninix.  Muilum  ergo  lunc  erat  bonus  qui 
juslus  poleiat  esse  ;  muUum  veto  malus  qui  non 
fugit  ad  Dcum,  cuin  pluribus  adversitatibus  primi 
videai  mundum.  Pondus  etiani  possunt  inteiligi 
onerosa  mandata  lcgis,  lestus  vero  urens  error  ten* 
taiionum  quo  conflabant  maligni  spiritus  in  an- 
iiquos  ad  xmulationem  genlium  eos  irritantes. 

«  At  ille  rjspoiidcns,  uni  eorum  dixit :  Amice, 
noii  facio  tibi  injuriam.  Nonne  ex  denario  conveni- 
sti  mecum  ?  TuUc  qiiod  tuum  cst,  et  vade.  i 

Uiii  dicitur  rcspondisse,  quia  par  erat  iu  omnibos 
murmurandi  occasio.  Amicus  iste  proioplaslus  in- 
tclligiiur,et  illo  temporc  credentes.  Cumdicii  ex  de- 
nario ;  lalo  est  quasi  dicat :  Mercedem  promissam 
reci'pisii,  boc  est  imaginein  et  simiiitudinem  meam, 
non  aUerius  contortio  minnitur  libi  praemlura  meriti. 


sura? — Erunt,  inquit,  novissimi  primi,  et  primi  novi:y- 
simi :  i  quod  Judaei  de  capite  vertantur  in  caudam,  et 
nos  decaudamutemur  in  caput.  Unde  Moyscs  in  Deif- 
ieronomio :  c  Advena  qui  tecum  moralur  ascendct  su- 
per  te;  ille  erit  in  caput,  ct  tu  oris  in  caudani  {Deut. 
xxviTi).  I  Quod  tauicn  niulti  tam  novissimi  quam  priini 
reprobentur  terribili  scnlenlia  subditur  :  i  Multi  enim 
sunt  vocati  i  ad  fidein,c  pauci  veroelecti  i  ad  regnum. 
SERMO  LN  SEPTUAGESIMA. 
I  Lapidem  cali^inis  ct  umbrani  mortis  dlvidei 
lorrens  a  populo  peregrinante  {Job  xxviii).  i  Lapis 
est  durilia  Judaeoruiii,  caligo  infidelitas  eorum.  Bfors 
csl  diabolus,  umbra  ejusgentilis  populus.  Sicutenini 
uinbra  corpori  confonualiir,  iia  ipse  diabolum  imi-^ 
!  [)  lando  ei  consimilatur.  Popuhis  peregriiians  est  fl- 
delis  popiilus  in  hujus  vilae  exsilio  suspirans.  Tor« 
rens  est  igncus  fluvius  qui  a  facie  Domini  egreditur, 
per  quem  fidelis  populus  ab  infideli  in  ultimis  se-'' 
cerisitur.  Lapidem  ergo  caliginis,  ct  umbiam  morti» 
torrens  a  populo  peregrinante  dividet,  cum  igni» 
exlremi  jiuiicil  Judseos  in  fierAdia  duros,  ot  geiitileS' 
iii  malitia  diabulo  coiiformes,  a  Chriatiano  twpitlo 
iit  zizania  a  iritico  secludet,  et  camino  infernali  in- 
\oIvens,  igni  inexstinguibili  exuret,  et  patria  pa- 
radisi  populum  non  exsulem  In  aeterna  iabernaculuf 
rccipiet.  Peregrinator  atueni  hujus  vitae  ftdelfs  po- 
puli  prsesignabatur  in  populo  Judaico,  quosduioi 
servitio  longo  iempore  oppresserai  Pharao.  Oliui 
nainque  Hebraeus  populus  desceodit  in  ^gyptuiUy 


817 


WERNERl  ABDATIS  S.  DLASU 


M 


dum  eum  fames  afilixit,  sed  eiim  Pbarao  crudeli  A  Fioito  autem  mundi  termino,  cum  uxorei  ei  filios, 


scrviluli  addixit.  Qui  cuni  ad  Dominum  clamarent 
Moysen  eis  misit,  qui  mullis  plagis  ct  signis  iCgy- 
plum  percussit,  populum  Dci  per  mare  Rubrum  in 
lerram  fluentem  lac  et  mel  periluxit.  Per  i£gyptuoi 
hic  mundus  signiticatur,  in  quo  gcnus  humanum  a 
paradisi  patria  peregrinalur,  et  a  diabolo  gravi  op- 
pressionc  subjugatur.  Cui  nd  Deum  per  justos  vo- 
ciferanti,  Cbrislus  ad  liberandum  miltilur,  per 
quem  mundus  multis  miiaculis  concutilur,  populus 
per  maro  Rul)rum,  id  est  pcr  liaptismum,  ad  patriam 
parailisi  reduciiur,  ubi  mel  et  lac  exundat,  id  est 
afiluentia  omnium  bonorunt  cxuberat. 

ll:ec  pcregriiialio  nibiioniinus  pcr  eunidem  fopu- 
Inm  prxfigurabalur,  dum  in  Babylonica  caplivitato 


id  estcorpora  etopera  recipiunt,  tuncverumallelaia 
jubiiabunt,  quia  cum  corpore  et  anima  siuiul 
perenniter  in  gloria  exsultabunt. 

OIVIRIO. 

Quia  hodie,  charissimi,  canticum  Isetiti»  depo- 
suimus,  et  canticum  tristiti»sumpsimus,volovob\9 
dc  libris  geniilium  breviter  recitare  qualiter  melo- 
diam  delectalionum  mundi  debealis  declinare,  ut 
possitis  prius  cum  angeiis  dulcem  harmoniam  in 
ccelis  resonare.  Gemmam  namque  in  coeno  iu- 
ventam  debel  quilibet  de  luto  tollere,  ct  in  regiuro 
ornamcntum  ponere.  Ita  et  decet ,  si  a  nobis  qaid- 
quam  utile  in  libris  geiitilium  reperiatur,  ad  sedili- 
cationcm  Ecclesix  Cbristi  spousae  vertalur.  Sxculi 


pcr  Lxx  annos  morabatur.  Nabucbodoposor  etenim  ^  sapicntes  scribunt  tres  Sircncs  in  insula  maris  fuissc 


rex  Babyloniae,  llicrusalem  obsidcns,  deslruxit,  po- 
puliim  in  Babyloniam  caplivum  duxit,  qiii  ibi  lxs 
unnis  in  tristilia  babilabat,  canticum  loilitiie  non 
re.«onabat,  organa  ad  salioes  suspendit,  juxla  scdens 
flcvit.  Fiiiitis  Lxx  aiinis,  ad  Ilicrusalein  rcmeat,  Pa- 
scba  cum  gaudio  celebrat,  poslca  cum  uxoies  et 
iilii  veitcrunt,  dupiex  gaudlum  habucrunt.  li<£C  om- 
nia,  cbarissimi,  ad  pi-aesentem  dicm  respiciunt : 
baM;  oinnia  nostra  tempora  prscsignaveriint.  liicru- 
salcm  cst  paradiaus,  Nabucbudouosor  est  dbibolus, 
Babyloiiia  est  hic  inundus.  NabuchodonosorpopuUim 
iu  Babyioniam  caplivum  duxit,  et  diabolus  genus 
humaiiutn  in  bunc  mundum  seduxit,  ubi  organa  in 


et  suavissimam  cantilenam  divisis  modis  cecinisse. 
Una  quippe  voce,  altera  tibia,  tertia  lyra  caucbat. 
H»  habebant  facies  mulierum,  alas  et  ungues  vo- 
lucrum.  Omncs  nuves  praelereunlcs  sunvitaie  caD- 
tus  sistebanl,  nantas  somno  opprcssos  lacerabaut, 
r.avcs  salo  immergebant.  Cumquc  quidam  Vlyssfs 
nccessc  babcrei  ibi  prjetcrnavigaro,  jussil  se  aJ 
malum  navis  ligare,  sociis  autem  cuin  cera  anres 
obdurare,  etsic  periculum  illaesus  cvasit,  et  m 
fluctibtib  submersit.  llaec  sunt,  cbarissiroi,  myslica, 
quamvis  pcr  inimicos  Chrisii  sciipta.  Pcr  iiiai-c 
islud  saeculum  intellii|[itnr,  quod  coiitinuis  Iribula- 
tionumprocellis  volvitur.  Insula  estmuiidi  gauJii:m, 


salices  suspendit,  et  sedens  lacrymis  fluit.  Salices  ^  quod    crebris  doloribus    intercipitur,    sicut  lillus 


facUe  lcrrac  coalescent,  facile  incisse  reviiescunt. 
balices  sunt  raundi  amalores  qui  radices  suas  in 
terrena  miseruiit,  quibus  trans.loria  pro  voio 
aflluunt.  In  has  jtisli  organa  suspendunt,  qiiia  his 
gaudia  mnndi  relinquunt.  Deflent  sedcntes,  quia 
humilcs  corum  interituui  sunt  cum  inagiio  dolore 
gemcntes.  Pcr  organa  ctiam  coeleslis  doctrina  acci  - 
pitur  quae  in  salices  suspenditur,  dum  saecularibus 
doctrina  spiritalis  subtrahitur,  quia  ab  eis  contem- 
iiitur.  Per  lix  annos  quibus  popuhis  in  Babylonia 
afiligcbatur,  septem  miilia  annorum  intelliguntur, 
quibus  gcnus  humanum  in  hao  vita  peregriiiatur. 
Sicut  enim  seplem  priinis  dicbus  toia  creatura 
disponitur,  ita  per  septem  millia  annoruni  bic  mun- 


crcbris  undis  impctitur.  Tres  Sirenes,  qu«  snavi 
canlu  navigantes  demulccndo  in  s  miiium  vetiuui, 
sunt  tres  dclcctationes  quse  corda  hominum  ad 
vilia  moiliunt,  et  in  somnuni  mortis  ducunt.  Qus 
humana  voce  caniat,  est  avaritia,  qti^  suis  audito- 
ribus  hujuscemodi  modulatur  carmina :  Multaopor- 
tct  te  congregare,  ut  possimus  fainani  nominis 
tui  ubique  dibitare,  sepulchrum  quoque  Dommi  cl 
alia  ioca  lusirare,  ecclesias  resiaurare,  pauperes 
consanguineos.  tuos  adjuvare.  Tali  pcstlfero  caniu 
cor  avari  demulcet  usque  dum  euin  sopor  oppri- 
inet,  et  tunc  camem  ejiis  lacerat ;  navim  flurtus 
devorat,  quia  hic  iniser  violcnter  doloribus  a  vltiis 
suis  avellitur,  et  aetcriiffi  flammae  immergilur.  Quoi 


dus  cxtcndi  creditur.  Igitur  si  seplem  millia  anno-  D  canit  tibia,  est  jaclantia.  quse  suis  hsc  profert  rau« 


rum  in  septuagies  centcnos  annos  diviseris,  et  an- 
num  de  centum  anns  quasi  decimam  dederis,  lxx 
annos  habeliis.  Porro  si  de  sepluaginta  annis  diein 
pro  anno  decimabis,  lxx  dics  computabis.  lii  suiil 
isti  dies  quibus  Ecclcsia  alia  noii  rcsonat,  quia  lx:; 
annos  captlvUatis  ad  meinoriam  revocal,  qui  septeni 
millia  annorum  nostra:  peregrinationis  praesignant. 
Ideo  etiam  nunc  liber  Genesis  lcgitur,  in  quo  lapsus 
hominis  de  paradiso  in  huiic  mundum  describitur. 
Istud  teinpus  dicilur  Scptuagcsima,  quia  ab  hodier- 
na  die  usquc  in  sccuiidum  Pascbx  Sabbatum  suiit 
dies  Lxx,  quaudo  duo  cantantur  alleluia.  Populus 
ad  Hierusalem  reversus  cum  gaudio  exsuUat,  quia 
huclium  animx  nuiic  gaudium  Domini  intrabunt. 


tica  :  Juvenis  es  et  nobilis,  debcs   te    pncxlarum 
cxliibere  universis.  NuUi  inimicoruro  luoium  dc- 
bes  parcere,  sed  cinnes  quibus  prsevalere  potueriri 
occidere,  tunc   dicunt  te    Donum   esse     niiiiteiu. 
Alii  canit  baec:  Hierusalem  debes  pergcre,  niuUas 
eleemosynas  iribuere,  tunc  fles  famosus,  el  ab  oiii- 
nibus  diceris  bonus.  Conversis  autem  concinit  sic : 
Sicpc  debes  jcjunare,  sa;pe  orare,  alia  V0f!e  cantare, 
tuiic  audies  te  omnes  consono  ore  ut  sanctuin  lau- 
dare.  Talem  cantilenam  vano  cordi  insoiiaily  usque 
dum  miserum  a  bono  vacuum  vorago  morlis  devo- 
rat.  Quac  nielos  exprimit  lyra,  est  luxuria,  quu:  suis 
se(|uacibus  talia  praecinit  modiilamina  :  AdoJescens 
es,  potcris  cum  quibuslibct  pucUis  hidere,  postea  uk 


^*^  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  -  LIB.  I.  g^iO 

sencclutc    corngerc.  Hsec  insigni  forma  spiendel,  A  (lenlinumcrodiclura.Quaeaiileminlcntio  addcntiijm 

csset  videamus.  Iliorum  igilur  qui  seplimam  addi- 


lucc  niagnis  opibus  pollet  ;  hanc  si  habueris,  niag- 
num  proficuum  consequcris,  lamcn  animani  tuam 
benc  salvare  poteris.  Tali  inodo  permollit  cor  luxii- 
riosi,  usque  dura  repcnte  morte  pcrvcntum  absor- 
bel  turbo  Cocyti.  Facies  babebanl  mulierum,  quia 
nil  iia  mentem  bominis  adeo  alieiiat ,  quara  amor 
mulicruni.  Alas  babebant  volucriim,  quia  seniper 
est  inslabilc  dcsiderium  mundanoi  um.  Nam  nuiic 
hoc,  vcl  hoc  appetunl;  nunc  vcro  iliud  et  illiid  con- 
cupiscunt.  Uiigiics  eliam  habclaiit  voiucrum,  quia 
quos  ad  peccata  pcrtrahunl,  doloribiis  laceranles 
ad  inferni  cruciatus  delrahunt.  Ulysscs  dicilur  sa- 
piens.  Hic  ilLesus  praiiernavigal,  qnia  Chrislianus 


dcrunl  inlenlio  fuit  vii  aufcrre  Domiaicas:  undo 
remanent  xlii,  qiiae  etiam  apud  quosdam  celc- 
brabaniur.  Sed  oclavam  addenlium  inlcBiio  fuit 
viii  auferre  Dominicas  ,  et  viii  quintas  fcrias. 
Ablatis  his  xvi,  rcmancnt  xl,  ut  tolideni  jejuna- 
renl,  quot  et  Dominus.  Simililer  noiiam  addcntium 
fuil  iutcntio  ix  auferre  Dominicos  dies,  el  tot  qiiiii-- 
las  ferias,  ct  tot  Sabbala.  Dominicae  aufereLantur 
propter  resurrectionem,quinta5  feriae  propler  ascen- 
sionem,Sabbatanesabbizarentur  cum  Juda^is.  Qua- 
dragcsima  iiniiur  in  coena  Domini,  quod  celebratuni 
cst  typicum  Pasclia.  Quinquagesimaautem  in  priina 


popuius  v(?re  sapicns  in  navi  Ecclosiae  mare  hujus      feria,   ipso    resurrectionis  die ;  Sexagesima  feria 
s^cculi   siiiieniata^    Timor   Domini  sc  aJ  arborcm      * '---    --" -i       .    ».      .         « 


navis,  Id  est  ad  crucem  Christi,  ligal,  sociis  cera,  id 
est  mcarnatlone  Christi  auditt/m  obsigillat,  ut  a  vitiis 
ct  conciipiscentiis  cor  avertant  ct  sola  coBlestia  ap- 
pelant.  Sirencs  siibmerguntur,  quia  concupiscentiae 
ab  cjiis  vigore  spirilus  praemunitur.  Ipsi  ill;esi  eva- 
duiit  periculum,  quia  post  victoriam  ad  sanctorum 
perveniunt  gandium. 

SERMO  DE  SEPTUAGESIMA,  SEXAGESIMA  ET 
QULNQUAGESIMA. 
Charissimi,  lectio  hodierna  nos  admonet  qualiter 
vicioriani  obtincamus,  dc  qua  loquebamur  in  supe- 
rioribiis^  Dicitcnim  -. «  Nescilis  quod  hi  qui  in  sta- 
dio  Gurrunt,  omncs  quidem  currunt,  sedunusac- 


in  IV  fcria,  mediante  solcmni  Paschae ;  Septua- 
gcsima  in  vii  feria,  dcpositis  albis  veslibus.  Intcr 
Quadragesimam  ct  Quinquagesimam,  vidiessunt  ; 
inter  Quinquagesimam  et  Sexagesimam  vi ,  inter 
Sexagesiniam  ct  Sepiuagesimam  vi.  Et  vi  ter  ducti 
faciunt  xviii ;  in  quo  mysterium  rcperitur.  Nim  di  - 
visus  duplex  simplici  comparatiir.  Per  duplicem 
duplex  mors  nostra,  per  simplicem  simplex  mors 
Domini  designalur  ;  cujus  morte  simplici  nOsStr» 
inors  duplex  damnau  esi.  Si  enim  ille  duplicem  gus- 
tasset,  nos  a  nitUa  liberasset.  Inter  fioein  Quadra- 
gesimx  et  Quinquagesima^,  duo  sunt  dies  :  similiter 
et  in  caeteris.  Ter  enim  duo  faciunt  sex.  In  quo  prae- 
cedens  divisio,  pnccedensque  mysterium  reperitur. 


cipit  bravium  (/  Cor,  ix).  i  Mos  apud  Graecos  ser-  £  Veruin  si  sensum  spiritalium  scripturarum  genera- 


vabalur,  quod  prxMuiiim  aliquod  cursoribus  propo- 
nebalur,  quod  tamen  non  omnibus  currentibus,  sed 
soli  primitus  praevenicnli  dabatur.  Regnum  coelo- 
rum  nobis  In  pncmio  proponitur,  a.l  quod  nos  totis 
iriribus  currere  sacra  Scriptura  hortatur,  quia  non 
omnibus  per  fidem  currentibus,  sed  solis  bonis 
operlbus  in  finein  perseverantibus  donatur.  Alius 
nios  apud  cos  erat :  Nudi  oleo  peruncti  siroul  col- 
luefabanlur,  atque  vicforcs  auro  et  lauro  corona- 
bantur.  Nos,  dilectissimi,  oleo  chrismatis  peruncli 
snmus  ;  ideo  a  vitiis  nudi,  cum  diabolo  luctari  de- 
bemus,  qiiia  non  est  nobis  coUuetaiio  advcrsus 
carnem  et  sanguinem,  se J  adversus  vit  oi  uni  et  dic- 
uionum  infestationem(E/)//es«vi).  Si  crgo  lusuriam, 


lem  inspicias,  in  omnibus  inystcrium  reperitur. 
Dominica  in  Scptuagesima. 
i  Exiit  qui  seminat  seminare  seinen  suum,  ctc.  > 
MaUh.  xviii.)  Multa  in  parabolis  loqnilur,  quia 
si  ciincta  parabolice  loqiieretur,  absque  emolumento 
reccssissent  auditores.  Parabola  est  rerum  in  natura 
discrepantium  sub  aliqiia  similitudine  facta  compa- 
ratio.  Sator  qui  exiit  seminare,  ipse  Filiiis  Dei 
inleiligitur,  qui  exiens  de  sinu  Palris  venit  in  mun- 
dum  ad  seininandum  por  sc  ac  por  suos  hominibus 
verbumvcrilatisquodaptidPalreni  \idil.  lElduinse- 
ininat,  quoiJam  ceciderunt  secus  viain  et  conculcata 
sunt,  et  venerunt  volucres  cieli,  el  comederunt  ea.i 
Qu:cdam   cecidcrunt,  subaudis  grana  sive  semina» 


irani,  odiuin,  vel  aliud  vitium  viceninus,  coronam  ^  secus  vinm.    Via  csl  mens  malarum  cogitationum 


ex  auro  ct    lauro    habebimus,    quia  splendorem 

SBicrnzt  claritatts  in  vernanti  paradiso  recipiemus. 

Quare  autem  haec  Dominica  lxx,  scquens  lx,  item- 

que  alia  vocetor  l,  diligeiilcr  perilicendum  est.  Fer- 

tur  enim  Telesphorum,  Romanx  urbis  papam,septi- 

rr  ann  helidomadam  addidisse,  quam  a  sono  praecedcn- 

tls  iftiimeri,  scilicet  xl,  Quinquagesimam  nominavit. 

OcUivam  etiam  hebdomadam  viri    justi  addentes, 

bfraiiiter  non  ut  lx  sintdies  usque  ad  resurrectio- 

i»em,seda  sodo  pnecedentis  numeri  Sexagesiroam 

appellaverunt.  Alii  nonam  sepfimanam  addenles, 

a  sono  prioris  numeri  Septiiagesimam  nuncupave- 

t-iiiit.  Et  si   nunc  decima  addfretiir,  non  Decage- 

simae,  scd  Oetogesimse  noincn  sortiretur,  a  pr.-cce- 


sedulo  meatu  trila  et  arefacta.  Ubi  dupliciler  perit 
senien,  quia  iransitu  carnalium  cogitationum  cou- 
ciilcatur,  et  dasmones  con:eduntiIIud,  id  est  quadam 
delectalione  rapiunt  et  absorbcnt,  ut  nec  memoria 
mcns  (eneat  quod  ope  neglcxit.  Daemones  autem  vo- 
lucresca^Ii  appellanlur,  vel  quia  sunt  coelestis  et 
spiriiualis  naturse,  vcl  quia  |in  aere  habitant.  «  Alia 
autem  cccidcrunt  in  petrosa,  ubi  non  habebant  ter- 
ram  multam.  Et  continuo  exorta  sunt,  quia  non 
babebant  altitudinem  terrx.  Sole  autem  orto  sestua- 
verunt,  et  quia  non  habebant  radiceni  aruerunt.  » 
Scinina  qux  cadunt  in  petrosa,  id  cst  super  tcrram 
pelris  abundantem,  germinare  quidem  cito  queunt, 
sed  non  figitur   radix,  f[uia    tcrrae   alliludinem» 


^51 


WERXEUI  ABDATIS  S.  BLASlt 


85! 


Iioc  est  proriiiKlilatcm  non  liabet,  ct  idcirco  seslii  A  scd  et  in  factis  parabolas  css^",  id  estsignamysUca- 


solis  aresoit.  Petra  significat  hic  duritiam  proterva^ 
nientis,  t^rra  vero  lenitatem  aninisc  ohcdienlis,  sol 
outom  fervorem  persrciiloris.Caditergoseinen  verbi 
snper  petram  qiiando  dulcedine  proniissionnm  nio- 
vet  indomilum  cor,  r.ullo  verje  fidei  vomcre  penetra- 
tum.  Ulii  iion  invenit,  ut  Lucas  ait  (Luc.  xiii),humo- 
rem,  id  cst  virtulisamorem.  Gtstalim  exorlumeslper 
recordationem  tantummoilo,  non  por  eflicaciam, 
quoniam  non  habcbat  allitudinem  tcrr.nc  in  profiin- 
ditatem  boni  cordis,  ubi  solide  fundaretur.  Et 
quando  exortus  est  sol,  id  esl  aestus  persccuiionis  vcl 
cujuslibet  tribulationis,  exsestuavit,  id  csl  ad  siccita- 
lem  venil,  et  ex  tolo  cxaruit,  co  qiiod  firmi  desidcrii 
radicem  non  habebat.  Aliitiido  quippe  tcrroeest  pro- 
Mtas  animi  disriplinis  coelestibus  eriiditi  ct  in  tcn- 
tationibus  probati.  cAIia  aulem  cecidcrunl  in  spiuas, 
etcreverunlspinae,  et  sufrocavcrunt  ca.  i  Aliasemina 
ccciderunt  in  spinas,  hoc  est  inler  spiiias.  Cadit 
quoqiic  vcrbiim  Dci  inter  spinas,  cum  suscipllur  n 
corde  divitiarum  cura,  S(dlicitudo,  ct  lunc  muItipH- 
catsei  divitim  qiise  per  spinas  inteliiguntur,  occupanl 
mcntem,  ut  ftuctus  spirilualis  in  ea  proficcre  noii 
possil.  <  Alia  vcro  ccci(^crunt  in  lerram  bonam,  ct 
dabant  fructum,  aliud  ccntcsimum,  aliud  sexagcsi- 
inum,aliud  triccsimum.»  Sic  in  tcrra  mala  tres  fiierc 
divcrsilatcs,  sic  sunt  in  bona  Ircs.  Alius  eniin  bonus 
cst,  alius  melior,  ct  aIiusoptimus.|Cum  dcnarius  nu- 
meriis  |)ro  perfoclione  solf^ii  accipi,  quia  in  deccm 


rum  rcrum,  quas  pcrversi  non  peneCrant.  Scersum 
autem  discipulis  suis  disserebat  omnia.  Ilii  enim 
dignieranl  audire  mysteria  in  intirno  penelrabiii 
sapientiae ,  qui  remotis  cogitationum]  tumultibus  in 
solitudine  virtutum  permancbant.  dtieo  in  parabolis 
loqiior eis, quia  videntcs non  vidcnt, et aulicntcs non 
aiidiunt  ncquc  intclligunt,  ct  adimplctur  in  cis  pro- 
phetia  Isai:c  dicentis  ( J<a.  vi):  Auditu  audielis,clnon 
intclligctis  :  ct  videnles  vidclutis,  ct  non  vidchilis.» 
Videntcs  non  vidcnt,  lioc  csl,  inj^cnio  prxsumenics 
scvidere,  privantur  spirituali  iniellcclu  ;ciandicn- 
lcs  foris  non  auJiiinl  cordcquod  csl  non  iulclligerc. 
llnde  Isaias  :  Auditu  cxteriori  audiciis  pra.ilica- 
tionem  Christi  et  uon  inicliigctis,  vl  vidciiles  irc- 
*  quenlcr  vidcbilis  cxleriori  visu  niiraciita  cjus.  »a 
iion  vidcbitis  ociilo  inciilis.  i  liicrassaiuin  esl  cor 
populi  hujus,  ct  aurilius  graviicr  aii.Iicninl,  ci 
oculos  siios  clauscriinl,  iiequantlo  ociilis  vidcnnl, 
ct  auribus  audiaiit,cl  cot'deintclliganf,  ci  convcrian- 
tiir  ct  sanem  cos  {ibid,  ).i  .^biindanti.i  nialiiisdi- 
ciliir  incrassatiim  cor  Judxoi  um.  Quapri>pter  \\v^n\c. 
susccpcrunl  vcrba  Domini,  qiiod  fuit  gravilcrju- 
dirc.  Oculos  snos  claiisisse  diciinlur,  nc  arbii.rcmnr 
csse  culpam  natura^,  non  voluntaiis.  (^iim  oniiii 
possentcogitarcet  intcHigere,  aveiicrunl  pKrinvilia 
intuitum  mcnlis,  ct  ila  ipsi  sibi  raiisa  fiicruni  ul 
Deus  cos  descrciido  cxcsccarcl.  Undc  Joannes: « Pro- 
plcrca   non  potuei*unt  credcrc,  quia  dixit  Isaias: 


prxccptis  lcgis    custo^lia  continctur,    centcnarius  (^  Exc?ccavit  oculos  eorum  ul  non  vidoanl  (Joan.  xn; 


qoi  per  inulliplicatum  tlenariiim  surgil,  pro  magna 
prrfcclionc  ponitur.  Tcrra  crgo  bona  fructu  cenlu- 
plo  fecundatur,  quando  mite  cor  et  docile  per 
iimorem  proximi  attivam,  per  amorem  Dci  contem- 
plaiivam  adipiscilur  vitam  ct  spiritualium  ornatur 
pcrfcctionc  virtulum.  In  senario  aulem  numero  quia 
tnundi  ornatus  cxpletus  cst,  congriie  perfectio  boiise 
operationis ,  in  aJimplelione  Decalogi,  sexagesi- 
inusfrqctus  tntelligitur.  Tricesimus  vcro  fructus  in 
Ma  sancUc   Trinitatis   implctio  legis. 

Ihcc  diccns  cbmabat  :  i Qui  habet  aures  audicndi 
fiudiat.i  ULicunque  h.xc  admonilio  intcrponiturmys. 
ticum  csse,  ct  atte:ilius  quxrendum  oslendit,  qiiod 
dicitqr  :  qui  habet  aures  cordis,  id  cst  intelligentiam 


Jsa,  xi).iQuiapncdixit  fsaias,  in  spirilii  pncsciciilis 
omnia,  Judxorum  cxaecalioncm,  non  poterant  crc- 
dcre  :  non  quod  cx  ncccssiUile  non  possenl,  ct  ita 
niilla  culpa  csscl  cis,  sed  quia  nolcbant.  Non  poto- 
rant  crcdcro,  quia  Dei  ignorantes  juslitiamy  suam 
statuerc  voiebant.  Exca^cantur  ct  indurantur,  quia 
ncgando  divinum  adjutoriiim  non  adjuvariur.  Quod 
aulem  dicitur  non  posse  credcre,  ita  cst  cutpa  vo- 
luntatis  huroanse,  sicutquol  dicitur  Deum  seipsum 
non  pos.se  negare  (//  Tim.  ii),  laus  est  volunl«ilis 
divina*.  Nolcnles  igilur  oculos  cl  aurcs  nperire  ve- 
rilali,  merucrunt  ul  nunquam  vii!ra:tt  rciilis,  ei  non 
audiani  auribiis»  ct  non  intcHigant  corde  ;  quod  est 
neque  viderc,  ncque  audirc,  el  non  convertanlur  ad 


rncntis,  audiat,  hoc  c?>t  spirilualiter  hscc  vcrba  iiitel-  ^  poenitentiam  ,  el  non  sancntur  a  peccatis,  ut  inno- 

ligat.  c  Et  accedentes  discipuli  dixerunt  ei  :  Quarc 

in  parabolis  loqueris  eis.  Qui  rcspondens  a;l  illis  : 

Qui2i  vobisdatum  est  nosse  mysteria  regni  coelorum, 

illis  autem  non  est  datum.  i  Mysteria  regni  coclo- 

rum  in  secreta  Scripturarum  revelabuntur  vobis, 

qui  roecum  estis  ct  sequacibus  vestris  spirituali  in- 

iclligentia  introcuntibiis  ad  me,  c  illis  autcm  qui  foris 

suqt,  I  ut  Marcus  scribit  {Marc.  iv),c  in  parabolis  om- 

liia  fiunt.»  Foris  quippe  tlicens  non  solum  esse  ilios 

qui  neque  curabanl  intrare  navem,  nequecognoscere 

\i!riia:em,  seJ  ct  omnes  illis  similes  corporis  sensus 

lanlum  sequentcs,ut  nihil  spiritualiler  intclligant. 

7^:>ta,  ubi  dicilur  in    paraboris  omnia  tleri  his  qiii 

f';ril»  sunt.  i:;sinnaJ  nou  solum   in  vcrbis   DQniipi, 


centiam  recipiant.  Yel  ita  :  Ntm  paraholas  mulli 
audierunt,  quia  excxcati  crant,  ct  inde  excaecali, 
cum  supcrbia  incrassatum  cor  habebant.  Excaecatio 
vero  et  parabolarum  obscurilas  fuit  occasio  ne 
quando,  hoc  est,  ut  aHquando  salubrius  convcrte- 
renlur  per  illum,  qui  est  lcrribilis  in  consiUis  snper 
filios  homiiium  {PsaU  lxv),  quibus  vult  misercrnr, 
et  quos  vult  juste  deserit  {Rom.  ix).  Neii  quia  obscure 
dicta  non  inlenexerunt»  ideo  non  crediderunt  in 
eum,  ct  sic  crucilixerunt,  ct  sic  post  resurrcclio- 
nem  intcrriti  miraculis  de  rcatu  majoris  crimiiiis 
ctmipuncti  sunt.  Unde  acccpia  indulgcnlia  ainpUori 
flagiant  dilcciionc.  Dc  aliis  dicit  Dominus  (/  Cor. 
xiv)  :  c  Loquor  cis  io  aliis  linguis,  et  in   aliii  ia- 


g55  OEFLORATIONCS  SS 

biis»  >  mamfesta  scilicct  aposioloruin  doclrina,  « ct  A 
nec  sic  exau(!ient  me  ;  i  dc  his  vcro  dicerc  polcst, 
vcl  sic  exau  nenl  mc. 

De  Sepluagefia,  S^Xffgesima,  Quinquageiimaf  ac de 
Quadragesima, 

Soptuagenarius  eadem  perrectionnc  perfcctus  cst 

qua  et  quinquagenarius.  Deries  quippc   septcm  lxx 

fliunt.  Quadragenarius  ciim   sexagenario  vicinita- 

tem  halict,  eo  quod  confliclus  sine  perfcctione  bo- 

ni  opcris  et  pcrfeciio  sinc  conflictu  csse  non  po- 

test.  Quinquagenarius  similitcr  et  sepluagenarius 

vicinitatem  habent,  mcnlls  et  corporis  signiflcantes 

requiem.  Eniiu   sciiplum  cst :  c  Datx  sunl  snnctis 

stols  singul;£,  et  dictum  est  eis  :   Rcquiescitc  ct 

suslinete ,  doncc  impleatur  numcrus  fralrum  vc- 

strontm  (Apoc.  vi).  >  Singulas  stolai  eis  dauc  sunt,  ^ 

qui  mentis  modo  requiem  in  spe  habent.  Cum  vcro 

impletus  fueril  numerus  fratrum,  binae  stol:c  dabun- 

tiir,  quoniani  nienlis  et  corporis  tunc  rcquicm  pos- 

sidebunt,  sicut  scriptum  cst  :  c  In  terra  sua  duplicia 

possidebunt  {Deut,  xxi).  >  Scptuagesimam  namque 

obsenamus  in  figuram.Lxx  annorum,  perquosafllicti 

sunt  iiiii  Israel  iii  Babylone,  el  sicut  ipsi  anlequam 

Lxx  anni  flnirentur  parlim  redeuntcs,  aliquantuUim 

consolati  sunl,  sic  et  nos  diim,  finilis  lxx  diebus, 

luctum  poeniteiiliaB  licel  iion  plene  convcrtimus  in 

gaudium,  scilicet  in  die  resurrectionis  Dominicae, 

iicct  Scpluagcsima  nostra  usque  ad  sequens  Sah* 

balum  porrigatur.  Et  sictil  rilii  Isracl  ante  Scplua- 

gesimum  annuni  plcnam  pacein  non  hnbucrunt,  sic 

ncc  nos,  qna  mvis  ad  cucteslem  llicrusalcm  revcr- 

toinurper  ba[>lismum,  vcl  pcr  poRnitcntiam  Iil)erta- 

leni  plcnnm     rccipiemus  anlc   Sabbalum,  quando 

.tnimsc  sanclorum   rcquicm    actcrnam    percipiunt. 

JtTcmias  ostendit  Dominunn  nos  velle  ccssare  a  voce 

gaudii  qiinmiliu  in  Babylonc   fucrimus,  ila  diccns  : 

<  Fsi  ccssarc  faciam  a  vobis  voccs  gaudii  et  Ixtitiac 

(/iT.  vii).  >  Quaproptcr  alleluia  in  illo  tcmpore  non 

cantatur  apud    nos,  ct  dulcissimus   hymnus  an- 

gctonim,  Cioria  in  exceUis  Deo,  qu^e  canlica  sunt 

coeJcstia.   UhiIc  Joanncs  in  Apocalypsi :  <  Post  haec 

audivi   qnasi   vocem   inagnam  tubariim  mullarum 

/n  coclo  dicentium  :  Alicluia  {Apoc,  xtx),  >  sed  Ira- 

ctus  pro  alleluia  canilur,  qui  suavis  cst  auiibus  ; 

alleluiai  aulcm  proptcr  honorem  prim;£  linguie  esl  {} 

pr.Tclarius.  Pcr  i.xx  annos  captivitalis   quos  nos 

mutavimus  in  l\x  dies  jcjunium   erat  apud  Ju- 

dufos.  Uiide  Dominus  per  Zachariam  :  •  Cum  jejit- 

naretis  el  plangeretis  pcr  hos  lxx  annos  ,  nunquid 

Ji^juniuro  iejuriastis  mihi?  >  {Jac,  vii.)  Grasci  proxi- 

niam  bebdomadam  sanctificanl  suo  jcjunio.  Clerici 

i.ostrt,   auctore  Telcsphoro  papa,  qui  constltuit  vu 

hcbdomadarum  jejhoium  anie  Paschn,  tciiiam  suo. 

Pi*;icrcpior  lamcn  officii  in  superiori  Dominica,  quac 

vocatiir  Sepluagcsima,  majorem  mutationcm  rcqui- 

rri  quam  agamus.  Constitulione  ofllcii  sui  jcjunium 

in  trihulalione  intimavit  in  prima  oratione  missne 

dicens  :  <  Ut  qui jut^tepro  peccatis  nosiris  aflligimur«  > 

lii  Iiilioilu    dicit :  t  Circumdederuni  luc  gimilus 


PATHUM.  —  LiB.  I.  a54 

mortis,  dolorcs  inferni  {Psal.  xvii).  >  Proptcr  hos  do- 
iores  non  possumus  lu^tari  et  securi  esse,  sed  prsepa- 
rare  nos  debcmus  ad  bcllum,  iit  Apostolus  ait :  •  Om- 
nis  autem  qui  in  agone  conlcndit,  ab  omnibus  so 
abstinet  (/  Cor.  tx).  >  Juxta  Ambrosium,ab  hisom- 
nibus  quse  vitanda  eadcm  tradidit  disciplina  contra 
vitia,no]:is  luctamen  est.  Futurum  cst  bclluni ;  absti- 
ncamus  nos  ab  his  qua;  impediunt  pugnam  no- 
sram.  (Inde  videtur  nobis  praeceplor  oflicii  velle  tcin- 
pus  Septuagesim?e,  tempus  luctus  esse,  ut  Introiius 
indicatctGraduale.  Scxagenarius,quoniam  numcrus 
perfcclus  csl,  qui  n  scnnrio  nascitiir.  Scnarius  pcr- 
fectus  csf,  quia  pcrfectio  boni  opeiiscst.  Sex  cnini 
dicbus  opcratus  csl  Dcus,  ct  sexta  selaie  inunili  vc- 
nit,  etc^  Et  icclc  pcrfcclus  ost,  quia  hae  aiiiiiuc, 
qu3e  pcrfectae  in  bono  opcre  sunt,  pcr  liunc  nr.me- 
rum  dcsignantur.  Et  de  viro  pacifico  scriplum  est  • 
I  Scxaginta  rcgince  cl  ocloginta  concubinx,  et  a  lO'- 
lcscentularum  non  est  numcrus  {Cant,  vi).  i  llli 
enim  qui  in  perfcctione  boni  operis  consistunt  rc* 
giitae  vocantur.  llli  autcin  qui  mtnus  aliquod  a  per- 
fcctionc  sunt ,  nomiiie  conciibinn)  dcsignai:tur,  ct 
qui  in  fide  solummo<lo  sunt,  noinine  adolcscenlul»- 
niin  vocantur.  In  Sexagesima  circumdali  sunius 
iribulalioiiibus  quammaximis,  ac  si  non  esset  lo- 
cus  evadcndi.  Vcndidinms  nos  sub  peccato,  in  no- 
bis  non  est  virlus  solvcndi.  Uadedicitur  in  prima 
oratione:  <  Dens,  qui  conspicis,  quia  in  nullaiiosfra 
virtule  suhsistimus.  >  Indc  ciiam  quasi  dubitantes,  an 
Dominus  nobiscum  sit,  inlniroitu  dicimus  :  cExsur- 
gc,  quare  obdormis,  Doinine?  >  (Psal.  xuii.)  Iit  Epi- 
stola  confortamur  ab  Apostolo,  ut  viam  quxramus 
evadendidecapliviiatc,etdcspiciamus  dominos,  qui 
nos  ad  delendum  tencnt.  Dicit  indignando  super  cos 
qui  inalis  ocdunt :  cLibenter  suficriis  insipiente8,cuui 
sitis  ipsi  sapientes  (IJCor.  xi).  i  Indc  nos  de  tribu- 
lationeconsccndantes  ad  requirendum  proprium  Do- 
niinum  nostrnm,  dicimus  :  c  Sciant  gcntes,  quoniani 
nomen  tibi  Dcus  (//  Mach.  i).  >  Tractus  Commociiti 
oslendit  tcrram  commotam  conscicntia  pcccalorum. 
Post  tcrram  commotam  semen  inducitur.  In  Scplua- 
gcsima  increpali  sumns,quia  otiosi  stetimus,  inducti 
sumus  ad  vineam  coletidam  ;  in  Scxagcsima  aiileRt 
scmen  jacimus.  IliKC  procurrit  ad  qunrlam  fcriam  iu 
Pascha,  in  qua  sancll  ad  percipiendmn  regnom  vo- 
cantur.  Ad  quod  nos  per  Sexagesiinam  currcre 
oporlct.  Nnm  senarius  pcr  dcnariuin  duclus  lx  com- 
plct.  Denarius  autem  ad  n^crccdcm  opcrum  respicit, 
senarius  aJ  pcrfectiones,  scilicet  operum.  Si  quis 
igitur  pcr  perfeclioncm  mcrccJem  operum  requi- 
ril,  ipsc  percipiet  rcgnum  quod  nobis  proiuittitur 
in  quarta  feria  paschali. 

Divisia 
Quinquagcnnrius  nec  ininus  cst  pcrfectus  ea  quod 
a  septcnario  nascalur.  Seplics  enim  septcm  tiunt 
XLix.  Si  addas  unuii,  l  fiunt.  Quinquagesimus  aiv- 
nus  jubilcus  vocabaliir,  id  cst  annus  refflissionis, 
in  quo  omnis  posscssio  rcvcrtcbatur  ad  dominum 
prop:  ium,  et  luuc  omnis  scrvus  libcr  cjredieLalur: 


«.'r»  WERNERl  ABBATIS  S.  BLASll  SM 

nec  bos  ncc  asinus  operabaliir.  Et  si  aliquiJ  terra  A  totius  creaturae.  Iii  xi.  aliqua  pnrs  piign.x  perft<;aesi. 
sponte  ferrrt.  pauperibus  liibnebatur.  Quinquage- 
slina  in  tcrtio  gradu  consistit.  Antca  dubilabaraus 


uirum  propins  Doininus  nobiscum  esset,  jam  tene- 
inus  illum  el  dicimus :  i Eslo  mihi  in  Deuin  prolcclo* 
rem  etin  lociim  rcfugii  (P$al.  xxx).  i  Ipsum  precamur 
diiccin  minti^enoslracdiccndo:  cDnx  inihi  eriset  enii- 
Irics  me  (ibtd.),  i  Jam  in  expeditione  sumus.  Ur.de 
rt  Apostolus  nobis  indical  qiiibus  armis  muninmur  : 
« Nimc  aulem  mancnl  fides,  spcs,  chariias,  Iria 
I.xc  (/  Cor,  xiii).  I  De  quilus  dicit  in  aiia  Epistola : 
<  In  omnibiis  suincntrs  sciUum  fidei  {Ephes.M},  i  et 
reliqua.  Triumphalor  niilitiie  nostr»  Dc'us  est. 
Cui  dicitur  :  c  Tu  es  Dcus  qui  facis  mirabilia  (PsaL 
Lxxvi).  I  Tiaclus  vero  Domino  nos  prajcipit  servire, 
quia  iios  feelt  :  non  ci  cui  nosmctipsos  vendidimus. 
In  Lx  scminavimus,  in  l  fructum  colliginuis.  Qiiid 
cnim  c;£cus  aliquid  a  Domino  quxsivit,  nisi  ut  frue- 
rctur  lumine.  Friictum  quaesivit,  fruclum  invenit. 
Isla  luna  sjcundum  diem  Paschae  langit.  Sicut  autein 
senarius  pcrfcctionem  bonoriim  operum  demon- 
shat,  ita  quii.quagenarius  omnia  opera  bona  quse 
perficiiintur  per  v  sensus  corporis.  Quinquies  de- 
ccm,  L  fiuiil.  Si  quis  per  exteriorem  administra- 
tionem  x  verba  legis  complevit  in  Spirilu  sancto, 
non  dubitet  ad  consortium  pervcniendiim  csse  bea« 
tae  resurreciionis,  qux  cclebratur  in  Pascha  Do- 
mini.  Per  Sabbalum  vcnimus  ad  Dominicum  diera, 
sic  et  per  septiformem  Spiritum  legem  implemlo, 


Dicitnobis  qiiem  in  Qiiadragesima  prutectorcro  ihto. 
cavimus  :  c  Invot^bit  me  et  cgo  exaudiam  eum.  > 
ct  reliqua.  Epistola  iia  :  Tempore  accepto  exaudivi 
te  ;  el  in  Responsorio  :  Angclus  Domini,  custodi. 
In  Tractu  :  Scuto  veritatis  circumdali  suinus.  In 
Evangelio  ad  triumphum  tendimus  ,  ut  dicamns 
inimico  :  Vade,  Satanas,  in  interilum.  A  supradi- 
cta  Dominica  usque  ad  baptismuin  xlu  dies  coiDpu- 
lantur.  Tol  ecce  mansiones  fucrunt  filionim  Israol, 
quando  exieruot  de  terra  iCgypti  usque  ad  terram 
promissionis.  Prima  itaque  niansio  vocabalur  Ra- 
messe,id  est  molio  vel  tonitruum ;  ii,  Socbot,  ide&l  ta- 
bernaculum  ;  iii,£tham,  id  estfortitudo,  vcl  pcrfcclio; 
IV,  Phibahiroth,  id  est  os  nobilium  ;  v,  Mara,  id  est 
amaritudo  ;  vr,  Elim,  id  est  arieles  forics ;  vii, 
mare  Rubrum  ;  viii,  Sin,  id  est  rubus,  vel  odiuni, 
sive  adjutorium  ;  ix,  Depchapha,  id  est  pulsatiu ; 
x,  Aliis,  id  est  lirmamentum ;  xi,  Raphidim,  i«i  cst 
dissolutio  forlium  vel  remissio  manuum  ;  xii,  Siua, 
id  est  rufus ;  xiii,  Sepulcra  concupiscenlia^ ;  xiv, 
Aseroth,  id  est  vincula  vel  disciplina  ;  xv,  rieciima, 
id  est  sonitus  vel  junipcrus  ;  xvi,  Remonpbarcs, 
id  est  punici  mali  divisio  ;  xvii,  Lebria,  id  est  lale- 
rem  :  xviii,  Ressa  quod  vertitur  in  frenos;xix, 
Calla,  id  est  ccclesia  ;  xx,  Sephcr,  id  esl  pulciiri- 
tudo  ;  XXI,  arada,  id  est  miraculum  ;  xxii,  Mace- 
loth,  id  est  coctus  ;  xxiii ,  Thaad ,  id  est  pavor ; 
xxiv,  Thare,   id  est  militia  vcl  pastura  ;  xxv,  Mc- 


ad    resurrectionera.    Tres  gradus  sunt  officiorum  g  thcha,  id  est  dulcedo  ;  xxvi,  Esmona,  id  est  festiua- 


trium,  quia  intiximus  usque  ad  hunc  locum  :  Primiis 
continet  planctum  captivorum^  qni  esse  nolunt  sub 
dominlis  vitiorum.  Secundus  volunlatcm  fugae  dae- 
roonsirat,  dummodo  propriis  Dominus  velit  eos  sus- 
cipere  ac  non  a  so  repellere.  Tertius  consilium 
agit  quandb  fugiat  prxsumens  jam  de  susccplione. 
Bonum  consilium  adipiscitur  juxta  verba  Introitus. 
PiT^lmos  tres  gradus  niientium  ad  piignam,  simili- 
ter  dicimus  Ires  articulos  iriuinphi,  id  est  primam 
Sabbati,quarlamque,  et  septiniam.Per  eosdein  arti- 
culos  populus  Israel  ad  pienum  libertatem  pervenit. 
Nam  revisioprima  (acta  estsub  Zorobabel  duce  et 
Jesu  sacerdote  magno.  Secuuda  rcvisio  sub  Esdra, 
sicut  ab  eodem  scriptum  esl  ;  sed   nondum  muri 


tio  ;  xxvii,  Moseroth,idestvincuIum,  vel  discipiina 
saeculi ;  xxviii,  Banetacan,  id  cst  lilii  neccssitalis  ; 
XXIX,  Galgad,  id  est  nuntius  sive  accinctio  vel  oc- 
cisio  ;  XXX,  Hiethebata,  id  est  bonitas ;  xxxi,  Eb- 
rona,  id  est  transitus;  xxxii,  Asioiigaber,  id  esl 
ligna  viri  ;  xxxiii,  Sin,  quic  est  cades,  ideslsan- 
cta  ;  XXXIV,  Or  in  monte  ;  xxxv,  Salmona,  i«i  csl 
imaguncula  ;  xxxvi,  Phinon,  id  est  omnes  ;  x^ivii, 
Oboth,  id  cst  imago,  vel  phitones  ;  xxxviii,  llicba- 
run,  id  est  acervus  lapiduin  ;  xxxix,  Dibon,  id  est 
fortiter  ;  xl,  heiinondablataim,  id  est  contemplus 
balatarum ;  xli,  Abarum  in  montibus  contra  racieui 
Nabor,  id  est  in  montes  iranseuntium,  Nabor,  id  cst 
conciusio  ;  xlii,  in  campestribus  Moab  super  Jor- 


]lierusalemreaedificatisunt,etquircmanserantetde-  D  danem.  Hsec  suntxLii  mansiones  qusc  notaniuriu 


relicti  sunt  de  captivitale  in  atiliclione  erant.  Tertia 
revisio  facta  esl  sub  eodem,  sic  cnim  sci'iptiiin 
est :  f  Miserat  autem  rex  Drincipes  militum  et  equita- 
tus(//£8(ir.u),ietpauIo  post :  cEt  veni  Hterusalcm, 
ct  eram  ibi  tribus  diebns  (ibid,).  i  Postea  Neemias 
se  lificavit  tcmplum.  Quadragenarius  quoque  numerus 
signilicat  conQictuni  Ecclesiae.  Pcpfcctus  est  enim 
eo  quod  a  quatcrnariQ  nascatur,  quoe  pcrfcctio  cst 


XLK  diebus.  Tot  eliam  gcnerationes  Christi  cm 
Jochonia  bis  computato  et  eodcm  Christo.  Merito 
igitur  eodem  mansionum  numero  ad  ceelesleni  pa- 
triam  tenditur,  quo  filii  Israel  ad  tenam  promissio- 
nis  venerunt.  Et  merilo  qiii  ad  Christum  transeuiit, 
per  baplismum  eodem  numcro  ad  eum  pervo- 
niiint  ,  quo  Christus  ad  nos  pervenire  dignjtus 
est. 


DOMINICA    IN  QUINOUAGESIMA. 

Secundum  Lucam. 
.    I  Assuropsil  Jesus  duodeciin  discipulos  suos,  efc      summahuntur  omnia  qu;e  scripta  sunt  de  Filio  ):*> 
.ftit  illis  :  Ecce  a^ccudimus  Hicrosolyraani,  el  con-      ininis.  Tradetur  enim  genlibus,  ct  ilhulelur,  el  ila- 


8.'57  DEFLORATIONES  SS. 

gdlabitiir,  ct  conspii;>t!ir.  Et  postquamflogollavcrin  A 
occiiient  eum,  ct  tcrtia  die  rcsurgct  (Luc,  xyim).  * 
Si  apostoli  tolics  prxmoniti  de  morte  Domini,  tum 
cum  qiiando  compreiicnsus  cst  rcliquerunt,  quanto 
niagis  scan.lalizarentur,  si  prxmonili  noii  fuisseiit. 
Crebro  igitur  prsedixit  eis,  et  passionis  poenam,  et 
r  surrcctionisgloriam,ut  cum  moricnlem  ccrnereiit, 
etlam  resurrecturum  non  dubilarent.  Quod  ostendit 
proplictarum  prxsagiis  ad  destructionem  hxretico- 
rimi  in  Ecclcsia  ruturorum.  c  Et  ipsi  nibil  honim 
iiitellexerunt.  Eterat  verbum  istod  absconditum  ab 
cis,  et  nou  intelligebaiit  qux  dicebantur.  i 

Leginios  in  Evangelio  secundum  Joannem  {Joan. 

jii),  diccntem  :  c  Si  exallatus  fuero  a  terra,  omnia 

iraliam  ad  meipsum ,  «  respondisse  turbam   alquc  n 

disissc  .  f  Nos  audivimus  ex  lege,  quia  Christus 

niauct  in  aeternum,  et  quomodo  tii  dicis  :  Oporlet 

uxaltari  Filium  hominis.  >  Quid  esl  crgo  quod  disci- 

piili  lolies  sibi  replicatum  Dominic»  passionis  arca- 

nuin    ncqiicunt  [capere],  et  Judaei,  ad  unum^ver- 

buni    et  lam  obsciire  positum,  ut   hoc  expositione 

di^num  cvangelisla  dicat  ;  c  lloc  aulcm  diccbat,  in^ 

quit,  significaiis  qiia  morte  cssct  morituriis,  i  inox 

quia   crucis  exalL^tlio  signilicetur  intelligunt,  nisi 

quia  discipuli  cujus  vitam  maxime  desiderabant  vi- 

iiere,  ejits  inortcm  audire  non  poterant,  quem  non 

solum  hominem  irinoceiiicm,  sed  et  Deum  Tcrum 

sciebant.  Ilunc  nullutenus  mori  vel  posse  pulabant. 

Sci)  cum  de  passioiie  siia  eis  loquerelur,  putabant 

quoil  sibi  per  parabolas  1  iquerelur.  C 

<  FaCKU)]  cU  autom  cum  appropinquaret  Jerieho, 
accus  quidam  sedebat  secus  viam  mendicans.  £t 
cuni  audiret  lurbam  pneloreuntem,  interrogabat 
quid  hoc  csset.  Dixcrunt  autem  ci,  quia  Jesus  Na- 
zarenus  transirct.  i  Quod  Liicas  de  uno,  hoc  &Iat- 
ih;£us  de  duobus  csocis  dixil  ita  cxorsus  :  c  Egre- 
ilieiite,  iiiquiens,  Josu  ab  Jeiidto  sccuta  esi  eum 
tuiba  mulla  {Matlh,  x\).  i  5IuUi  lalroncs  erant  in 
Jericho,  qui  egredienlcs  dc  Uicrosolymis  in  Jcricho 
intcrficere  consueverant  et  vulncrare.  Et  idcirco 
Doniinus  cuin  discipulis  suis  venit  iiberare  vuliie- 
ratos. 

c  £t  ecce  duo  &£ci,  ex  quibiis  cratBarthimseus  filius 

Tiitnuei»  seilenles  secus  via*n,  audierunt  quia  Jesus  D 

Nazareisus  transiret,  et  cianiavcruntdicenles:  c  Do- 

iuine,  miscrere  nostri,  fili  David  {Maiih,  xx  ;  Marc.  * 

x).   »  Quod  Marcus  dealtcro  cxco  tacet,  ita  solvi- 

lur,  ut  illa  solutaest  quiestio  dediiobus  qui  lcgio- 

iieiii  dxiponum  paliebaiitur  in  regione  Ucncraseno- 

riim.  Nam  duorum  cxcoruin  unum  fuisse  famosissi- 

ii:tiin  iu  hoc  apparei,  quod  nomcn  etiam  palris  ejus 

coiijiuemorivii.  Lucas  vero  quamvis  omnino  eodcm 

nioJo  factum  de  C4£Co  commcmorat,  tamcn  in  alio 

cseeo  iiiteHigendum  osl  par  commemorarc  miracu- 

«  Turba  autem  inctcpabat  eos  ut  taccrent.  At 
ilii  niagis  clanabar.t  iliccntes  :  Domine,  mis:'iere 
liosiri,  nii   David.   i  Talis  cst  nalu:a  fii!oi,  quod 


PATRUM.  -  LIB.  I,  Sr>« 

quanto  magis  vetatur,  tco  magis  accenditur,  Virtus 
enim  fldei  secura  est  in  periculis. 

c  Et  stetit  Jesus  et  convocavit  eos  et  ait  :  Quld 
vultis  iit  faciam  vobis?  Dicunt  illi :  Dominc,  ut  apcrinii* 
tur  oculi  nostri.  i  Filius  DaviJ,  id  est  huniana  na- 
tura,caecos  illuminare  non  potest ;  Filius  autem  Dim, 
id  esldivina,  illiiminare  potest.  Ideo  interrogo  quid 
vultis.  Tunc  illi  jnin  non  dixerunt  :  Domine,  (ili 
David,  sed  tantiim :  c  Domiiie,  ut  aperiantur  oculi 
nostri.  i  Quamdiu  dixerunt  Gli  David,  suspensa  est 
sanitas ;  inox  ut  dixeruiit  tantummodo,  Domiiie,  iii- 
fusa  est.  Ad  hoc  ctiam  interrogat,  ut  cor  ad  oralio* 
nem  excitet,  quia  vult  a  nobis  hoc  peti  quod  pr.e- 
nosclt  a  se  concedi;  vel  idcirco  rcquirit  ut  crcda* 
mus  non  nisi  conlitentem  posse  salvari. 

c  Blisertus  autem  eorum  Jcsus  tetigit  ocnlos  ro- 
rum,  et  confestim  viderunt,  et  secuti  sunl  eum, 
magnificantes  Dominum.  Et  omnis  plebs,  ut  vidil, 
dcilit  iaudem  Domino.  i  Tctigit  oculos  eorum  cnr- 
naliter,  iiou  vcrbo,  quia  David  filinm  eum  dixe- 
runt;  sanavit  ut  Dcus,  quia  credideriint.  Tran«icns 
quippe  csecos  audit,  slans  vero  illuminat,  quia  piT 
humaniialem  suam  nostrx  occitati  compatitur;  sed 
perpotentiamdivinitatis  lumcn  iiobis  grali:e  infuu- 
dit.  Videt  autero  et  seqiiitur  praetereuntem  Jesiim, 
qui  bonum  qiiod  intelligit  intuitu  ejus  operatur.  Ilic 
lalis  et  prolicit  et  .alios  ad  laudem  Dei  accendit. 
Laudat  plebs  Deum,  non  solum  pro  impetrato  mu« 
nere  liicis,  scd  et  pro  merito  (Idci  impctrantis ; 
i.leo  non  solum  qiiod  potenter  et  misericordiler  illii» 
minat,  sed  quia  etiam  clamon^m  fi.ici  finniter  c?a- 
mantis  exaudit.  Typice  ca^(  i  appellantur,  qui  ncc> 
dum  dicerc  poterant  :  c  In  lumine  liio  videbimns 
lumen  {PmI,  xxxv).  i  Secus  viam  dicit,  quia  viJc- 
banlur  habcre  legis  notiliam,  scil  viam  qua;  ChristiiS 
cst  ignorabaiit.  Ilos  quidani  intclligunl  Pharis;cos 
ei  Sadducaeos ;  alii  vero  utrumqiie  popuIum,quorum 
alter  legem  scriptam,  alter  naturalem  haliebat.  Si 
cieci  rcferuntur  ad  Juda»os,  lune  per  turbam  intclli- 
g  ndi  sunt  ethnici ;  sin  ad  utrumque  populuin,  de 
utroque  populo  erat  turba.  Aliter  :  Secundum  (|i20S'* 
dani  cxci  sigiiiflcant  duos  populos  ex  gentihus, 
unum  ex  Cham,  alterum  ex  Japheth.  C:eci  erant 
quia  non  apparuerat  eis  lux  Unigeniti.  Audicrunf 
gcntes  de  iransitu  Jesu,  secundum  testimonia  prcH 
phetanim  annuntiantibus  apostolis.Cum  egressuses* 
set  ab  Jericho,  id  est  de  hoc  inundo;  Jericho  quippe 
iuna  interpretatur,  per  quam  defectus  nostra;  morta* 
liiatis  intclligitur.  Appropinquans  ergo  Dominus  Je« 
richo,  secundum  Lucam,  ca^co  Itimen  reddidit,  qiiia 
ante  passionem  populo  tanlum  Judaeorum  praulica- 
vit.  Proriciscens  ergo  de  Jericho  csecos  illuminavil, 
quia  prius  resurrectionem  et  ascensionem  pcr  apo- 
stolos  et  Juda^is  et  genlibus  xternae  Divinilatis»  et 
assumptx  iiumanilatis  arcana  patcfecit.  Qiiod  Mnr  • 
cus  Nnum  illuininatum  scribit,  ad  gcntium  salu- 
tetu  rcspicit,  quai  um  cxcilas  novissiina  erat.  M^.l- 
tha^us  rectc  duos  iiluminatos  scribens  Hebraeis » 
3cici'ai  ertim  notitiam  Dci  pcrvcnturam  ad  gcutes*. 


859 


WERNKRI  AIIBATIS  &   BLASIT 


Unde  etiain  asinnm  el  ptilluin  rerorl  simiil  addiiclos  A  ^ev.ns  apternae  ctarilalis  lumen  quod  amiserai  reoe- 


Doinino  (Matth.  xx),  cunt  caeleri  tres  evangelistse 
S(»laromodo  meutionem  faciunt  asini,  utpote  scri- 
bcntcs  Ecclesi»  gentium.  Vocal  Dominiis  secuiiduin 
Marcum  caBCum  clamantera  ad  se,  cuin  populo  gen- 
tiiim,  scientiam  veritatis  dosideranti,  pcr  sa^ctos 
praedicatores  verbum  lidci  commiltit.  Qui  didl  cuni 
proplieia  :  i  Accedite  ad  eum,  et  illuminamini  (Pml. 
xxxiii).  >  Et  iterutn  :  c  Surge,  qui  dormis,  et  exsur* 
ge  a  mortuis,  et  iliumiiiabit  tibi  Ciiristus  (Ephes, 
▼).  •  Per  vestimcntum  accipe  Tacultates,  et  retina- 
cnla  mundi. 

Beda  in  Lucam  :  Dnin  Conditor  nuster  appropin- 
quat  Jerieho,  csectis  ad  lumen  redit,  quia,  dum  Di- 
Vinitas  derecluro  nostrtR  cariiis  siiscipit.  humaniim 


p-.i.  Caecus  sedet  juxta  viam,  dum  incipit  credere  iD 
4psum  qui  dicit  :  i  Ego  sum  via  (Joan,  xrv).  i  Men- 
dicat  duin  rogat.  Unde  sequitur  :  c  Et  clamabat.  i 
Qui  Jesum  venientem  praecedunt  et  increpant,  tu- 
multinn  carnalium  vitiorum  designavii  qui  cogiia-  * 
tiones  nostras  dissipant,  et  voces  cordis  in  oratione 
peilurbant,  ne  Jcsus  cor  illuminare  accedat.  S^pe 
occuiTiint  cordi  phanlasmaia  peccatorum  quae  reci- 
mus  et  turbant  animum,  sed  tuncardentiusclamori 
orationis  insislcndum  est.  Unde  pbantasmata  occiir- 
runt,  aliquatenus  Jesum  iransire  sentimus;  cuic 
vero  orationi  vebementer  insislimus,  tiinc  uubis 
Jcsus  appr<»pinquat,  ct  sic  lux  amissa  reparatur. 


DOMmiCA   IN  QUINQUAGESIMA. 


c  QiiammagnamuUiludo  dulcedinis  tuae,  Domiiie,  B 
quaro  abscondisti  timentibus  tc  (Psal,  xxx).i  Vere, 
ebarissimi,  magna  et  ingcns  est  multitudo  dulcedi- 
nis,  qua  pcrfrupndo  justi  aflluunt  omnibus  deli- 
ciis.  Haec  dulcedo  iinnc  quidem  Deum  tiinentibus 
absconditur,  tunc  aittem  sperantibus  in  eum  perfici- 
tiir,  cum  in  gaudio  Domini  oculo  ad  oculum  Regem 
gloriae  indccorc  sno  videbunt,  et  ipsi  glorificati  ut 
sol  fulgebunt.  Ad  lianc  itaque  gloriflcationcm  per- 
veniendam,  scala  nobis  hodie  erigitur,  per  quam  a 
nddibus  cceli  culmen  attingitur.  H%c  autein  scala 
charitas  est,  per  quam  ad  coeli  fastigia  tendit  eccle* 
siae  humilitas.  Hiijiis  scalae  vcro  latera  sunt  geminae 
dilectionis,  Del  scilicct  et  proximi,  praecepta.  Porro 
graJus  qui  his  lateribus  inseruntur,  sunt  diversae 
virtutes  per  quas  charitatis  praecepta  comple-  ^ 
buninr,  per  quas  qui  recte  scandit  faciem  Domini, 
qnae  est  charilas,  in  jubilo  vidcbit.  Quindecim  autem 
gradus  texiintiir,  quia  per  quindecim  rnmos  cliari- 
tttis  coel^slia  petuiitur.  Uiide  et  in  Inmplo  Domini 
ad  sanctuarium  xv  gradibiis  ascendebatur,  quia 
scanrlens  in  bac  scata  ad  coelestis  (empli  sanctua- 
rium  Christum  sublevatnr.  Psalnii  qiioque  xv  gra*- 
dus  inscribuntur,  quibus  hnec  virtutes  instniuntur, 
por  quas  aethera  a  beatis  soanduntur  ;  xv  autem 
sunt  ter  quipqne,  quia  per  fidein  sanctae  Trinitatis 
oportet  no8  v  sensibus  nostris  opera  cliarilalis  im- 
plere.  Pninus  itaqiie  giaius  hujus  scalon  est  patien- 
tia,  hi  qua  animas  possidcri  docet  setcrna  Dei  sa- 
^/lontia.  In  hocgradn  scanilentcsgressum  lirmamns,  jv 
si  JiijuriHS  et  conlutiielias  patienter  pro  Christi 
amore  toleramus  ;  jam  opprobria  et  flagella  et 
ipsam  moitcm  pro  nobis  patientc^r  sustinuit,  et  se 
imi«antibus  pr.'emia  permanentis  gloriac  restituit. 
Secnndus  gradus  intexitur  benignitas,  pr^r  quam 
angolicre  societalis  acquiritnr  dignilas.  Huic  gradui 
grrssum  imprimimus,  si  pro  nialis  non  mala,  sed 
hona  retrihuiinns,  et  pi^oximis  nostris  necessaria, 
pro  posse  nos:r  ),bciiigneimpr»ndimus ;  quia  Cbristus 
suis  criicirixoril.us   pro  lualo  bonum,  scilicet  vilam 


.Tteriiam  pro  siia  passione  reddidit :  quain  suisquo- 
que  imilaloribus  tribuit.  Tertius  gradus  inseriuir 
piolns,  pcr  qiiam  supernorum  civium  adipiscitur 
diilris  satietas.  In  hoc  gradu  pia  mens  scandens 
exaltatur,  scd  aliorum  felicitat^m  non  aemulatur. 
c  Invidia  enim  diaholi  mors  iniravit  in  orbem  lerra- 
ruin;  imiUintnr  autcm  illum  qui  sunt  ex  parte  ejus 
(Sap.  u).  I  Quartus  gradus  innectitur  simplicitas, 
pt^r  quain  coelestis  gaudii  subitur  multipliciias.  Iti 
hiinc  grauum  pedem  poninius  ,  si  perperam  id  fraii- 
dulcnter  non  aganuis,  scilicct  si  fi.lci  servilio  itihil 
subtraliimus,  et  bona,  non  populi  favore,  scl  sob 
Dci  causa  facimus.  Quiiilus  gradus  scalas  inJitur 
huinililas,  perquam  attingitur  angelica  sublimitas. 
In  boc  gradii  scandens  mens  soUdatur,  si  deaccepla 
scientia  non  inflalur,  et  Domiiium  superbis  resistc- 
re,  humilibus  autom  darc  gratiam  rccordatur. 

Sextus  gradus  cst  roundi  contemptus,  per  quem 
superni  regni  acquiritur  census.  In  boc  gradu  ex- 
sullat  anima  gloriosn,  si  non  est  arobitiosa,  quia 
potentes  potenter  patientur  tormenta  (Sap.  vi).  Si 
autem  Domino  placuerit  docere  :  c  Amice,  ascend« 
superius  (Luc.  xiv),  i  non   renuat  subire  leve  Do- 
roini  onus,.  ut  possit  prodesse  verbo  el  exemplo 
fratribus.  Septinlus  gradiis  ponitur  voluntaria  paii- 
pertas,  pro  qua  gloriae  et  divitiarum  in  domo  Do- 
mini  accipitur  ubertas.  In  bunc  gradum  Ogit  hoiiio 
vestigia,  si  non  quaerit  quae  sibi  solummodo,  sed 
quse  omnibus  sunt  utilia  et  ad  laudem  Clirisli  per- 
tinentia.  Hic  talis  scandat  laetus,  quta  paravtt  iu 
dulcedine  sua  pauperi  Deus  (Psal.  lxvii).   Ociavus 
gradus  est  pax,  quae  aeternae  lucis  est  fax.  In  boc 
gradu  mens  roboratur,  si  nec  verbis  nec  factis  ab 
aiiqiio  irritatur,  et  si  corpus  aniinae  in  Dei  serviiio 
subjugalur,  et  anima  spiritui  concordans  Domiuo 
Deo  jugiter  famulatur.   In  boc  gradu  fmslti,  beati 
dicuntur,  quoniam  Olii  Dei  vocabuntur  {Matih.  v). 
Nonus  gradus  scribitur  bonitas,  per  quam  Iniratur 
vitae  CQcIestis  jucunditas.  In  hune  homo  scandil  gra- 
dum,  $i  non  solum  non  facit,  sed  nec  eogitat  ma- 


m  DEFLORATIONES  SS. 

lum.  Decimus  (i^dus  est  spiritale  gaudlum,  per  A 
quoJ  pertingitur  ad  angelorum  conlubernium.  In 
hunc  gratlum  l.neleinr  liomo  se  ascendisse,  si  non 
gaudet  super  iniquilate,  si  non  gauiiet  super  niiua 
ioiroici,  nec  de  malis  quae  eveniuut  aliis ;  congaudet 
aulcm  veriiati  (/  Cor,  xiii),  scilicet  omnibus  gestis 
ad  honorem  Cliristi,  qui  est  veritas  et  viUe  prap- 
mium  et  plenum  omnium  gaudium.  Unde  decimus 
gradus  localur  suftercntla,  per  quam  supernsD  glo- 
ri?e  adipiscitur  emincntia.  Ilunc  gradum  scandere 
animns  arripiet,  si  omitia  mundi  adversa  pro  Chri- 
sto  suffert.  In  lioc  gradu  constituti,  beati  scribun- 
tur,  si  persecutionem  pro  justitia  patiuntur,  quo- 
niam  regnum  sortiuntur  Dei. 

Duodecimus  gradus  dicitur  essc  fides ,  quae  bomi- 
nes  eOicit  angelis  concivcs.  Per  hunc  gradum  bomo  D 
gressum  premit,  si  cuneta  de  Dco  et  iclerna  vita 
pie  dicta  vei  scripta  fidcliter  credit,  quia  est  im- 
possibile  sinc  fide  Deo  placcre  (Hebr.  ii)*  Tertius 
dccimus  gradus  annectilur  spes,  quse  non  confundit 
praeslolantcs  spirilales  res.  lu  bunc  gradum  pedes 
mens  sancta  levat,  si  omnia  bona  de  futura  vita 
sperat.  Quartus  decimus  sequitur  ionganimitas,  per 
quam  impetralur  angclorum  aN)nalilas.  Ilunc  gra- 
dum  quililict  scandens  apprehendet,  si  omnos  pro- 
missiones  Dei  sequaiiimiier  sustinet,  si  onus  Domini 
tamdiu  bajulat,  quousque  ipse  veniens,  jugiim  de 
collo  ejus  cxcutiat,  et  eum  a  labore  ccssare,  et  in 
reqiiie  recuml)ere  faciat.  Quintus  dccimus  gi^adus 
ullimus,  ponitur  perseverantia,  perquam  paradisiacae  ^ 
amoenitatis  capiuntur  prata  virentia.  In  hunc  gra- 
dum  mens  alta  petens  se  pervenisse  congaudeat,  si 
de  Dei  misericordia  nunquam  desperanda  excidat. 
c  Qui  enim  perseveravifrit  usqne  in  finem,  hic  sal- 
vus  erit  (Matth.  xxiv).  i  Qui  per  hos  omnes  gradus 
rite  scandet,  hunc  Dominus  charitas  in  cellaria 
xtornx  dulccdinis  introducet.  Ilsec  scala,  charissi- 
mi,  per  timorem  erigitur,  per  quem  charitas  ad 
fiummum  dcduela,  ipsa  ut  filiiis  in  haereditatem  Do» 
mini  introdiidtur.  Tinior  vero  ut  scrvus  foras  ojici- 
lur  (/  Jcan,  iv).  Scicndum  autem  quod  duo  motiis 
sqnt  cordis ,  qnibus  anima  rationalitcr  ad  omnc 
quoJ  facit,  a^'enduin  iinpellitur.  Unus  cst  timor, 
;iltcr  ainor.  Il;ec  duo,  cum  bona  sunt,  omne  boiium 
elDciunt.  Per  tiinorcin  eiiim  mala  caventur;  per  ^^ 
amorcm  lor.a  excrcentur.  Cum  aulem  mala  suiit,  om- 
iiiiim  maloriim  causa  existunt.  Pcr  timorcm  cnim 
malum  a  bono  recediiur;  per  amorcin  veru  malum 
mala  perpctrantur.  Suiit  crgo  duo  hatc  quasi  porlae 
dua,  per  quam  mors  ct  vita  ingrediuntur.  Mors 
qtiidem,  cuni  apcriuntur  ad  malum ;  vila  autem, 
cuin  ad  Lonum  reseranlur. 

De  timore  et  a*nore  Dei, 

Timor  est  effcctus  mentis  quo  inovctur  ut  supe- 

rii>ri  cedat  :  amore  enim  accedit,  timore  receJit. 

Si    in  justitia  perstilissct  homo ,  cx  voliintale  ^ub- 

jicorotur  meliori'  nunc  autetn  cx  necessilatc  6ul>- 

jieitur  fortiori.  Ha^.c  est  poena  iila  timoris,  cx  qiia 

fr/rvjjjj  nomtnalur,  quandn  qui  voluiitalr  prins  inc- 


PATUUM.  —  LIB.  I.  m 

liori  subjici  nolttit,  nunr  noccssilatc  fortiori  subjici- 
tor,  quia  profecto  prjenatn  tunc  charitas  foras  mU- 
tit  (/  Joan,  iv),  quamto  subjeclionem  voluntariaiii 
facit.  Quanlo  magis  cpcscit  charitas,  taiito  magis 
crescit  voluntas;  qoanlo  magis  crescit  voluntas, 
lanto  magis  decrcscit  necessitas,  et  jam  perfccta 
charilate  amat,  ad  reverentiam  meliorem  voluiita* 
rius,  non  timet  ad  poenam  forliorem  invitus. 
Qu»ritur  dc  Christo  homine  quomodo  timorem  Do- 
inini  habuerit,  sed  facile  est  demonstrare  quomodo 
volunlarie  Patri,  in  quantum  ipsc  homo  erat,  sibt 
superiori,  subjiciebat,  et  sponlanca  revcrcniia  cede- 
bat  illi  quein  superiorem  cognoscebat ,  dicens  : 
f  Pater  major  me  est  {Joan.  xiv).  >  Sicut  igitur  amor 
cum  sit  motus  mentis  natiiraliter  unu<«,  secundum 
diversas  qualitates  diversa  nomina  sortilur,  et  dici' 
tur  aliquando  cupiditas,  quando  scilicct  ad  mundutn 
est,  quaiido  vero  ad  Deum  charitas  :  sic  timor  cum 
sit  inutus  mentis  naturaliter  unus,  secundum  diver- 
sos  tamen  motus  habetur,  vel  opcratur,  divcrsls 
nominibus  significatur.  Qualuor  sanc  timores  sacra 
S«Tipturu  discernit,  servilem,  mundanum,  initia- 
lem,  filialem.  Servilis  timor  cst  pro  cvitanda  (wena 
abstinere  a  malo,  retenta  voluntatc  mala.  Bfundanus 
timor  cst  pro  evitanda  poena  abstincre  a  bono,  re- 
tenta  voluntate  bona.  Inilialis  vero  tinior  est,  pro 
evitanda  pcena  cura  perverso  opere  etiam  pravat 
cogitationes  resecare.  Filialis  liinor  est  bono  firmi- 
tcr  adhxrere,  quia  illud  amillrre  nolis.  Ex  his 
quatuor  duo  mali  sunt,  id  est  servtiis  et  mundanus  : 
duo  vcro  boni,  id  est  initialis  et  filialis.  Serviiis  ti 
mor  poenam  quae  ab  hominibus  infcrtur  mctuil :  iJ  • 
circo  ei  sufiicit  cessare  a  malo  opere,  quia  ad  ocu- 
lum  famulatur;  et  rcatum  conscientiae  non  mctuit» 
homiiiibus  pLiccre  volens.  Mundanus  vero  tiinor, 
honiinibus  placcre  non  quxrcns,  lamen  displicere 
metuens,  et  ipse  fingens  quod  non  est;  tam  mendav 
in  neganda  veritate  quain  faliax  in  falsitatc  te- 
gcnda,  et  uterque  in  vcritate  offcntlit  :  altcr,  quia 
limide  negat  quod  cst;  altcr,  quia  pcrverse  sileat 
qiiod  non  est.  Inttial.is  ve.o  tiinor,  quia  eam  qua 
Dcu£  comminalur  po^nam,  detlinare  salagit,  ncqua- 
quam  sibi  sufiiccre  videt,  ut  ab  illicita  se  operatiune 
contincat,  quia  ci  qiii  cor  inltiotur,  non  cst  s^tis  ail 
probationem  rI  innoccns  fucrit  aclio,  nisi  euam 
ipsa  cordis  cogilalio  anlc  ejus  oculos  sincera  atquc 
impollula  appareat.  Quia  ergo  illl  displicere  mctuit 
qiii  videt  totuin,  ad  pcrfeclam  innocenliam  coram 
co  nccesse  cssc  consi.lcral,  ut  mundct  totum,  ct 
idco  iste  timor  iuilialis  dicltur,  quia  sub  hce  p  r 
bonam  voluiilatem,  ct  virluiis  initiura  capit  cl  rinenu 
Necduoi  lamen  perfectio  est,  qnia  dum  aliud  agitur, 
et  aliud  iiitendilur,  ipsum  adlinc  propter  se  bonu:n 
non  ainittatur.  Tuiic  acccJit  cbaritas,  ct  it:trat  p.*r 
timorem  istum.  Qui  dum  monslral  quod  fugere  de- 
beamus  periculum,  quodammoJo  app<Here  ct  dcsi  • 
dcrare  facit  prscsiilium.  Convcilil  cor  ad  Dcum,  iit 
qumlammodo  dc  ipso  fugial  a*!  ipsuin,  lioc  cst  dum 
ia\et  habcre   irulum ,  slultat   bal^cre   propitima. 


r>5  WEl(>i£Kl  ABBATIS   S.  BLASII  m 

Ilunc  seq-jilur  limor  (Hialls  qui  ei  succedente  chari-  A  partcro  declinare  stalus  vit»  mutabilis.  Sed  cum 
tate  nascitur,  ut  ipsuni  timere  nihil  aliud  sit,  quam  mutabilitas  nulla  erit,  tunc  nuila  ex  incerto  siispi- 
degiistatum  in  charitale  l)onum  jam  nolle  amittere,  cionis  poBua  inerit,  el  tunc  timor  quodammodo  sine 
et  hic  quidem  timor  aliquid  poeiiae  adjunctum  hal)ct,  timoreerit,  ubi  etde  slabilitate  certi  erimu$,et  tanien 
dum  in  certoambnlamus,etpotest  inutramqucadhuc     reverentiam  Creatori  exhibere  non  deMstimus. 


DOiMlNIGA  IN  QUADRAGESIMA. 

Secundum  Matthfleum. 


i  Ouctus  est  Jesus  in  deserliim  ut  tcntaretur  a 
dirtholo,  etc  •  (Matth.  iv.)  Gonsiille  Lucas  priino  po- 
6uit  :  c  Jesus  autcm  pleniis  Spiritu  saiicto  rcgressus 
ab  Jordanc  (Luc.  iv)  i  ne  duhilaretur  a  qiio  spiritu 
ductus  ruerit  in  desertuin  secun  luiii  Mnttho^um,  vcl 
expulsus  seciindum  Marcum.  Prorul  diibio  non  vir- 
lute  mali  spiritus  Jesus  ngitiir  lii  de.seilua),  sel  vo- 
unlatc  sui spirilus, ut  sternnl advcrsa:  ium.  Verc  enim 
et  absquc  ulla  quicstione  convcniciiier  accipitur, 
ut  a  sanclo  Spiritu  in  desertum  duclus  crcdatur 
ut  illuc  eum  suus  spiritus  duccrct,  ubi  hunc  ad  ten- 
tandum  spiritus  nialigiius  inveiiiret.  Ubi  nunc  prae- 
monstralur,  ut  post  baptisinuin  accing.'.inur  fo:  titcr 
conlra  diabolum,  relictis  inundi  illijcebris,  el  socie- 
tate  pravonim.  c  Et  cuin  jejunasset  qua  irn^inla  dic* 
bus  et  qiiadraginta  noctibus,  postea  esuriit.  •Obtulit 
sc  lontatori  qiiailraginta  dicbus  ct  quadrnginta  no- 
ctibus  ul  indicet  quia  sivc  hicprospera  blandiantur, 
qiiod  ad  dies  pcrlinet,  sive  adversa  feriant,  quod 
nociis  (igune  congruit,  scmper  ridelibus  adest  ad- 
vcrsarius  non  cessans  eos  impedire  tentando.  Esu- 
riit  torpore,  ut  diabolo  tribuerelur  tentandi  occ.^tsio, 
ct  vincerelur  ab  hoinine,  cujus  morte  ei  calamita- 
tibus  gloriabnlur.  Movel;atur  diaboliis  xl  dierum  je- 
junio,  scielat  tcitidem  diebus  aquas  abyssi  cffusas, 
expluratam  reproinissionis  terram,  Moysi  legem  a 
Dco  datam,  filios  Jsrael  lotidem  annls  in  eremo  parte 
angelorum  vixissc.  Gum  vero  sensit  post  jejunium 
esurii-c  Dotniiium,  qiioJ  non  de  Moyse  vel  Elia  lcj^i- 
tur,  ut  post  jejuuia  esurirent,  accessit  tentando 
longe  vcmotus  inalitise  volo.  Oecem  sunt  prxcepta 
legis,  el  quadriperlilus  est  mundus,  quod  sfgnificat 
jain  Ghristi  graliaoi  jam  diffusam  per  roundum,  qui 
jejunavitspatio  XLdierum.  In  quojejunioquasi  cla- 
mabat :  c  Abstinctevos  a  desideriis  liujus  sxculi  ( f 
Petr.  ii).  I  In  comestione  et  bibitione  posl  resurrectio- 
nem  velut  clainabat :  c  Ecce  ego  vobiscum  sum  usque 
ad  consummationem  saecuK  (Matlh.  xxviii).  »  Unde 
quamvis  nondum  gloriemut*,  tamen  sperando  jam 
pascimur.  Gongrue  jejunium  Quadragesimse  siatu- 
tum  est  ciim  fine  Dominics  passionis,  quod  signi- 
dcat  nos  debcrea  mundi  amicitia  continere,  ul  Denm 
seqni  valeamus.  In  abstin^nlia  autem  quadragena- 
riiis  numerus  custoditur,  quia  virtus  Decalogi  per 
qualuor  libros  Evangelii  impletur,  cum  Evangeiium 
cusloditur ,  vel  quia  per  Dccalogum  Deum  et  proxi- 
nium  diligere  praBcipimur,  et  motu  corporis,  quod  ex 
qiinluor  subsisru  elemenlis,  charitas  Dei  et  proximi 
violaiur,  aiUc  ad  dilueiida  pcccala  in  quadraqcna- 


rium  numerum  lempus  poenitentirv^  surgit.  c  Et  ae- 
cedens  tentator  dixit  ei  :  Si  Filius  Dci  es,  dic  ut  la- 
pides  isti  panes  fiant.  Qui  respondens  dixit :  Scri- 
pluin  est :  Non  in  solo  pane  vivit  honio,sed  in  omni 
verbo  quod  procedit  de  ore  Dei.  >  Credidit  aliqiiand« 

B  diabolus  debellalorem  suum  venissc  in  mundum, 
sicul  pcr  obsessum  homineni  dixit :  c  Quid  nobis 
ct  tihi,  Fili  Dei.  Yenisli  antc  lempus  torquerc  nos 
(Mallh.  VI ii).  •  Dcinde  et  non  illum  essc  dub  tavit, 
morlalia  pntiendo.  Scriplum  est,  dixit  Dominos, 
qtiia  himiilitale,  non  potentia  proposuerat  vincere 
diabolum.  Intendebat  dasmonuin  priiiccps  et  muta- 
tione  Inpidum  iii  panes  virtutem  |)ote$tat;s  in  Deo 
agnoscere,  et  in  homiiie  ex  oblcctauie:ilo  cibi  pa- 
tientiam  esuritionis  illuderc.  Veruin  Domiiius,  dc 
Deiiteronoinio  lestimonium  sumens  osteiidil  non  in 
pane  hoc  solitario,  sed  in  verbo  Dcf  aliinouiaHi 
xtcrnitatis  esse  sperandam.  Tribus  mo;!is  tenlalio 
fit,  suggeslione,  delectalione,  consensu.  Ghristus  aa- 
tem  suggestione  sola  tentatus  est,  quia  deleclatio 

^  peccati  mentem  ejus  non  momordit.  Non  fuit  iiidi- 
gnum  tentari  illi  qui  occidi  vcnerat,  ut  sua  tcnia- 
tione  nostras  vinceret,  sicut  sua  uiorte  noslra  tullt 
peccata. 

Tunc  assumpsit  eum  Diabolus  in  sanclam  cm- 
tatem,  et  statuit  eum  supra  pinnaculum  lempii.  • 
Non  est  miium  si  se  permisit  ab  illo  assomi,  etdaci 
et  statui,  qui  se  protulit  a  membris  illius  cruciiigi. 
Potestautcm  sic  intelligi :  Assumpsit  eum  diabolus, 
id  est  tentando  invasii,  et  statuit  euin  supra  pin- 
naculum  templi.  Ideo  occasio  luit,  qiiare  Dominiis 
a  suo  spirilu  sit  ductus  et  statutus  iilic.  Pinna  vel 
pinnaculumestfastigium^  id  est  summilas.  Solibant 
enim  antiqui,  sicut  adhnc  iit  in  pluribus  locis,  su- 

U  periora  domorum  vel  temploruin  facere  plano  sche- 
mate,  ut  ilu  possent  stare  et  agcre  quod  vellent. 
Unde  Dominus  ad  apostolos :  <  Quod  in  aure  audilis 
praedicate  super  tecta  (Matth.  x).  >  Sanctam  antm 
civitatcm  Hierusalem  dicebant  in  qua  templum  et 
cultus  Dei  secundum  legem  Moysi  habebatur. 

c  Et  dixit  ei :  Si  filius  Dci  es,  mitte  te  deorsnm. 
Scriptum  estenim:  Quia  angelis  suis  mandaTil  de 
te,  et  in  manibus  tollent  te,  ne  iorte  olTendasad  la- 
pidem  pedem  tuum.  i  In  omnibus  tentationibus  hoc 
agit  diabolus,  ut  inteltigat  si  Filius  Dci  sit.  Scd  Do- 
minus  sic  rcsponsionem  lemperat  ut  eum  reltnqwit 
ambiguum.  Dicens,  <  mitte  tedeorsum,  >qui  onines 
percipitare  satagit,  infirmus  ostenditur  :  nam  per- 
suaderepotcst,  priecipitare  nonpotcst.  Testimonium 


805  DEFLORATIONES  SS 

autem  quod  inducit  non  d«  Christo  lantuin  sed  ci  de  A 
otnni  viro  sancloprophetia  esi.  ilierouynius  psalnio 
xc  sic  exponit :  f  Qtiicunqueduas  naluras  Dei  ct  ho- 
minis  perfectas  crediderit  in  Salvatore,  hic  angeliiis 
manibus  vallalus,  ad  lapidem,  id  est  ad  Chriatuni, 
non  offendit  pedem  suum,  qui  lapis  esl  offensionis 
et  petra  scandali.  >  Augustinus  in  eodem  psaimo  : 
I  In  manibus  angelorum  sublatns  est  Dominus, 
quando  assuraptusest  iii  ccel u m  (ilc;.  i),  non  quia,  si 
noii  porlarcnt,  ruiturus  erat,  sed  qnia  cbscqueban- 
tur  Regi.  Quod  si  dicas  :  Meliorcs  sunt  qui  porlant 
quani  qui  portalur,  respondebo :  Bene  meliora  suKt 
jumenta  bominibus.  Tacnit  auteni  tergiversalor 
de  sui  conculcalioue,  nou  subjungens  Fiiiuni  Dei  su- 
per  aspidem  et  basiliscum  ambulaturum  et  concul- 
caturuin  leonem  el  draconem.  Ait  illi  Jcsus  rursum : 
I  Scriptum  est :  Non  tcntabis  Dominum  Dotim  luum.  i 
Veris  Scripturarum  frangit  cliptusfalsasdiaboli  sagit- 
tas  de  Scripturis,  qui  vel  falsa  proponit  vei  veris 
falsa  persuadere  conatur.  Tesiimonia  de  Deuterono- 
mio  proluiit  Dominus,  ut  sedcm  legis  sacrameiila 
monstraret.  Suggerebatur  ei  quasi  homini  ut  signo 
aliquo  exploraret  quantum  apud  Dciim  valeret.  Sed, 
sicut  scriptum  est,  homo  nc  Deuiii  teutare  audeat, 
quando  babet  quid  laciat,  ut  qnod  cavere  oportcnt 
evadat.  Indeest  illud  :  i  Si  vos  peisecuti  fuerint  in 
uoa  civitate,  fugite  in  aliani  (Mauh.  x).  i  Postqiiam 
vero  defecit  bumanh  provideislia,  si  iioino  se  totum 
committit  divinae  potenti»,  i.on  esl  dicenda  teiitalio. 
Nqoc  auteui  poterat  Christus  aliter  de  lemplo  (iisce-  q 
dere  quam  per  jactantiam  se  pascipitare. 

c  Iterum  assumpsit  eum  dial>olus  inmoutemexcel- 
uim  valde,  et  ostendit  ei  oinuia  regna  mundi  et  glo- 
riam  corum,  et  dixit  ei :  liaec  omnia  tibi  dabo,  si 
cadens  adoraveris  me.  i  In  montem,  id  est  supra 
montem,  oslendit  regna,  non  quod  visuiu  cjus, 
qui  omnia  videt,  ampliiicaverit,  sed  quantum  iu  se 
iuii^  verbo  et  promissione  ostendit  vanitatem  hu- 
manspompae  quam  amabat,  speciosam,  suadcus 
Domiiio  ut  videlicet  sic  euiii  sibi  6ubjic<.ret.  Beiie, 
quod  Luca&commemorat,in  momento  temporis  teni- 
|>oralia  monstrantur»  quia  cilo  cauunt  humanae  po- 
testates  :  dicens,  c  ilxc  oninia  tibi  dabo,  i  supcrLc 
loquitur,  non.quod  omnia  regna  dare  posset.  l^roci* 
dciis  adoraveris  dictum  est,  quia  adoralurus  diabo-  D 
lum,  ante  corruit,  Nola  quia  omnis  potcslas  et  or- 
dinatio  potestatum  a  Domino  est,  sed  a  malo  po- 
lestatis  ambilio.  Potestas  itaque  diabolo  ad  tcinpus 
promissa  non  mala  est,  sed  is  qui  ambiendo  luale 
uUiur  poiestate  malus  est.  c  Tuiic  dicit  ei  Jesus : 
Vade,  Satanas.  Scriptum  est  eniin  :  Doiniiium  Deuifi 
tuum  adorabis,  et  illi  soli  servies.i  Non,  ut  quidaui 
pulaiit,  Satanas  et  Petrus  cadem  senteiiiia  dainnan- 
turiPetroeniro  dicit:  cVade  retro»  Satanas  (Mauk. 
jk vk),  I  id  e&t  sequere  me,  qui  contrarius  es  voluntati 
mcx,  Hic  non  dicitur  retro,  ut  subaudiatur,  vade  in 
ignemaetenum.Omni  bomini  scriptum  esiDcum  ado- 
rareei<(ue  soli  ^rvire.  Graece  latria  dtcitur  servitus 
.iiia  qiuc  soU  convenit  Deo,  non  crcaturx.  Unde  ido- 


PATIIUM.  —  LIB.  I.  W6 

lolatrae  nuncupanturlii  qui  sacrtflcia  iiuaeunidcliont 
Domino  idolis  impendunt.  Dulia  aulein  cst  scrviuts 
commuuis  sivc  Deo  sive  homini.  Undc  ct  scrvus  di  • 
citurLatinc,  quod  dulos  dicitur  Grxtc.  Jubcinur 
crgo  per  charitatem  servirc  invicem,  quod  Giaxe 
est  dulium,  et  Domino  soli  quod  Gra^a'  est  latriuni. 
c  Et  consummaia  omni  tentationc  tuiic  reliquit 
cum  diabolus  usque  ad  lcmpus.  Erat  quoque  cuin 
bestiis,et  ecce  angcli  accesserunt  ct  niinistrabant 
ci.  I  Consunimatam  omnem  tcnlalionem  dicit,  qtiia 
histribus  tcntationibus  continentur  origiiies  omniuin 
vitiorum,  Joannc  attcstantc,qui  ait :  cOmnequoJ  in 
mundo  est,  concupisccniia  carnis  cst,et  coiicupiscen* 
tia  oculorum  et  supi^rbia  viiae  (/  Joan.  ii).  i  Et  in 
evangelica  parahola  Iribus  reprobi  iiegoliis  ab 
a^ternae  vilae  dapibus  excliidunlur.  c  Primus  dixit: 
Yillaro  emi,  ctc.  Alter  dixit :  Juga  bouin  cnii,  elc. 
Alius  dixit :  Uxorem  duxi  {Luc.  xiv).  i  Uxoris  appe- 
titus  ad  concupiscentiam  pcrtinet,  sicut  gtilam.  VJIai 
ciuptio,  ad  avariliamctsuperbiam.  Probatio  quin- 
que  juguni  refertur  ad  concupiscentiam  oculorum 
ubi  curiosiias  Cst  et  vaiia  gloria.  Triplici  telohostit 
qiiotidie  arma  dcfensionis  opponc,  ut  concupi&ccn« 
tia  caruis  pcllatur  jejuiiio,  avaritia  elecmosynis» 
jactantia  precibus.  Aiitiquuin  liomiiiem  superavil 
diabolus  gula,  inveiito  pomo.  Vana  gioria  snperavil 
ei/ni,  dicens  :  c  Eritis  sicut  dii  (Gju,  tii).  >  Avari- 
tia  etiam  siiperavit  euin,  quainlo  dixit  c  scicntca 
Lonum  et  maium  (ibid.),  i  Avariiia  cnim  recte  di^ 
citur  subliniilas  ainlilionis.  Sic  ctiam  tentavit  Do- 
minum,  sed  victus  recessit.  David  Goliath  tribut 
lapidibuB  de  torrente  postravit ;  Cbristus  diabolum 
trilius  testimoniis  de  lege.  Qu;b  autcni  tcntationum 
prinia  fucrit,  quae  media,  qux  ultiina.  et  in  qua 
forma  tcntator  accesserit,  an  in  sua  propria,  an 
spccie  liominis  assumpia,  non  luultum  refert  igno^ 
rare.  Reliquit  Dominum  diaboius  usquc  ad  teinpus 
postea  per  Judaeos  apcrte  cuni  impugnaturus.  Sie 
ctiam  quando  noii  pra&valet  in  tentationc  a  no- 
bis  lecedit  usqiie  ad  aliud  lcnipus.  inter  bestias  Do- 
minns  coniinoraUir,  ul  homo,  ininisterio  .uiitur  an- 
gelico,  ut  Dcus.  Et  nos  cnm  in  crcmo  sancue  con- 
versatioiiis  bcstialcs  bomiiium  niorcs  toterarous» 
ininisteriiini  angclorum  mcremur;  a  qiiihus  cor* 
pore  soiuti  ad  aelerna  gaiidia  iraitsfcramur. 

SERMO  DE    TENTATIONE    DIABOLR  A  ET  D£ 
ALIIS    QLATUOU    TENTATlOMIiUS. 

Multis  tentationum  calamitalibus  mcns  justi  in 
hac  vita  puisatur,  Eteniui  ct  optai  ab  hoc  sxeulo  fun- 
ditus  evelli,  quo  ct  aerumnis  careat,  ct  fixam  iilam 
sccuritatcm  invcniat.  lutcr  cas  piKuas  qu»si  justiis 
iii  corpore  patitur,  alquc  cas  quibusmciile  por  frau- 
dem  diaboli  tolcrat  multum  intcrci>t.  Nam  graviut 
fcrl  qiias  intcrius  lugct,  quam  cas  quas  exterius 
Siistinet.  Ilas  enim  ct  loco  evitat  et  tcmpoi-c;  illas 
iicc  loco  evitare  potost  nec  leinporc.  Nou  am|iliiiB 
electos  teiitat  diabolus  quain  Dci  voluntas  perniit- 
tit.  Tcnlaudo  autcm  sauclorum  profcctibus  serut 


g«7  WERNEAl  ABBATIS  S.  BLASII  863 

Elsi  uolens,  lamcn  saiuloriim  uliliuti  servit  diahO' A  sanctiutis  et  virtutis,  ea  quae  sancta   sont  dc- 


lus,  quando  eos  lcntaliotiibiis  suis  non  dccipit,  sed 
potlus  eruiSit.  Nam  tentaiiones,  quas  ille  ad  huma- 
iium  interilum  movot,  iiaerdum  Chrisius  ad  exerci- 
tium  virtutum  salui)ri  iitililale  convertit.  insidiae 
diaboli  atque  asluti%,  qnamvis  huc  atque  illuc  qu»- 
rentes  quem  devorent,  difTundanlur,  a  potestale  di- 
vina  tainen  non  egrcdiuntur,  ne  tantum  noceant 
quantum  malitiose  contendunt.  Nam  quomodo  san- 
ctorum  virtus  tanta  tolerare  quivisset,  si  supcrna  d'.- 
spensalio  pio  moderamiitc  nequitium  dsmonuni  r.on 
frenaretur.  Et  licct  diabolustentationcni  justo  scm- 
per  inferre  cuptat,  tamen  si  a  Deo  potestatem  non 
accipit,  nullatenus  adipisci  potcbt  quod  appctit.  Ante 
oiniiis  voluntas  diaboli  iiijusta  est,  et  tainen,  permit 


struit,  quando  et  qui  decipitur  sua  detriinenta  non 
sentit,  sed  tanquam  sint  virtutes  quap  sunt  vitia  se- 
ctatur  ct  diligit.  In  oculis  carnalium  diaboliis  lcrri- 
biiis  cst,  in  oculis  elcctorum  terror  ejus  vilis  est. 
Ab  incredulis  ul  leo  timetur,  a  fortibus  in  fide  ut 
vcrmis  conlemnitur,  ad  niomentum  oslensus  rep»i- 
lilur.  Qui  suggestiones  diaboli  nou  rccipit  iniquas, 
in  iiisidias  uiintme  transit.  Nani  facile  in  conse- 
qucnti  operum  rei^ellitiir,  si  prima  oblectamenta 
illius  re spuantur.  Diabolus  enim  serpens  est  luiiri- 
cus,  cujiis  si  capiti,  id  cst  primae  suggestloni,  non 
rcsistitur,  totus  iiiterna  c.^rdis,  dum  consentit, 
illabiiur.  Tenlationum  diabolicaruro  initia  fragilia 
sunt.  Qua  si  non  caventur,  sed  per  usum  iucojisu& 


lenteDeo,omnispotestasjuslaesl.ExseenimleHtaie '^  l"4li"em  transeunt,    in   novissimo  foititer  conva- 

qtioslibet  iiijuste  appetit,  sed  eos  qui  tentandi  sunl, 

nonuisi  juste  tentari  Deus  permittit.   Uiide  et  iii 

libris  Regum  de  diabolo  scriptum  est  qtiia  c  spiri- 

tus  Domini  roalus  irruebat  in  Saul  (i  Reg.  xviii),  i 

ubi  justc  quaeritur :  Si  Domini,  cur  malus  ?  si  ma- 

lus,  curDomini?  Sed  duobus  \crbi%  comprchciisa 

est  et  Dei  poleslas  justa,  et  diaboli  volunlas  iiijusla. 

Nam  spiritus  nialiis  per  nequissimam  voluntalcm, 

et  idem   spiritus  Domini  pcr  acceplam  justissimam 

potestatcm.  Diabolus  non  cst  immissor,  sed  incen- 

tor  potius  viliorum.  Neque  ciiim  alibi  concupiscen- 

tiae  fonicnla  succendit,  nisi  ubi  prius  pravae  cogi- 

tationis  delcctaiioiieni   asiiexirit.  Quain   si  sperni 

ubcrius  aspcxerit ,  sine   dubio  illc  confusus  discc- 

dit,    slaliniiiiie    ff-anguntur  jacula  concupjsceiiliac 

cjus,  conteniptaquc  jacciit,  et  sine  iucc  faces  illius 

exstinguuntur.  Sollicite  hostis  insidias  intelligerc 

paritcr  et  cavei-e  Dei  servum  oportet,  sicqiie  inno- 

ceiitia  viue  existcrc   siiiiplicem,  ut  tamen   opor- 

teat  cum  simplicilale  prudentem  csse.  Qui  pradeii- 

tiam  simplicitali  non  niiscct,  jiixta  proplictam  {0^6, 

vii)  coluiuba  est  seducta,  non  iiabcns  cor. 

Sed  ideo  coluinba  cst,  quia  siinplex  esl;  ideo 
autem  cor  non  habens,  quia  ignara  prudcnli»  cst. 
Saepe  fraus  Satanse  sanctorum  cordibus  ap«iritur, 
quando  pcr  specicm  boiii,  angelum  se  simuLns  lu- 
cis  dum  nitilur  clectos  decipei*c,  dctegilur  atque 
contemnitur.  Sic  ct  verba  fallacis  doctrinx    Deus 


lescunt,  iu  ut  nunquam  aut  cuni  difficuLate  vuican- 
tur. 

DIVIS10. 

Cum  in  tota  vita  dialolus  praevaricare  bominem 
cnpiat»aroplius  taroen  in  fliie  roolitur  decipere.Proia- 
dc  quamvis  sit  justus ,  tamen  necesse  est  ut  in  hac 
vita  nunqiiam  sit  sccurus,  sed  scmper  huinills  la- 
veat,  scniperque,  ne  in  fine  corruat,  soliicitus  per- 
tiinescat.  Diabolus  suis  fautoribus  blanditur,  Dei 
scivis  vero  niolitiir  teiilamciita  contraria  secundoin 
exempla  Dumini,  qui  se  post  baplismum  passus  est 
a  diabolo  pcrtcntari.  DiaLolus  sanctos  onines  non 
tcnendo  possidet,  sed  tantando  perseciuitur.  Nam 
quia  in  eis  intrinsecus  nonrcgnat,contiaeosextriii- 
secus  pugiiat,  et  qui  inlerius  aiuisil  Doiniiium,  ex- 
terius  commovet  bcllum.  Tunc  contra  eum  quem 
possidet  diabolus  acrius  saevit,  qiiaiido  se  virtute  ab 
eo  expellendum  cogiioscit.  Eteiiim  ct  imroundus  spi- 
ritus  tunc  gravius  decerpit  piierum  in  quobabitabat 
(MaUh,  XII),  quando  ad  Cliristi  impicrum  exire  ab 
eo  coaclus  est.  Quod  factum  et  ad  Job  verba  respi- 
cit>  ubi  iii  novissjuis  Vehcmoth  caudam  suam  quasi 
cedrus  slring  t  {Job  xl).  PIus  diabolus  contra  ros 
diversis  tentationibus  insistil,  qui  possunt  et  aliis 
siia  utilitate  prodesse,  ut,  dum  illi  iiupcdiuntor,  ncu 
perliciant  quod  doceiidi  sunt.  EJaligni  spirilus  hoc 
quod  intra  nos  inuiidare  cupimus,  sine  intermissio- 
ne  tentant  ilerum  sordidare.  Sancli  autcm  praesa^^o 


sanctos  facit  iiitelligcre,  quatcnus  diabolicum  crro-  0  ^pii^i^ti  eorum  insidias  pra^cognoscunt ,  ct  quidquid 


reni  interius  cognoscant,  ulsollicite  caveant.  Discre- 
tio  sanclorum  lanta  esse  dcbet,  ut  inter  bonum  et 
malum  praediti  lalione  dijudiccnt,  ue  eos  diabolus 
pcr  speclem  boni  fallat.  Tuncenim  bene  de  sc  judi- 
cant  sancti  quando  Deus  rallacia  daeinonum  lcnla- 
menta  facit  inteUigerc.  Multidecipiuntura  diabolo  ct 
ignoranl  sese  esse  dcccptos,  prophetas  Oseai  ti^sti- 
inonio  dcclarante :  c  Coniederunt  >  inquit,  i  aiieni 
robur  ejus,  ct  ipse  ignoravil  (Ose.  vii).  i  Ailicni 
namque  maligni  spiritus  significantur,  qui  virtutcs 
roentiscomediint;  sed  hoccorda  ncgligentium  iion 
inlellexerunt.  Tanquam  inermis  diaboius  vincitur, 
quando  de  aperta  iniquitate  bominero  depi*avare 
conatur.  Armatus  verbo  tunc  incedit,  dum  per  speni 


in  seinetipsis  terreiium  sentiunt  indesineDteroperi- 
bus  sanctis  exhauriunt,  ut  de  inliiuis  puri  invcnian- 
tur.  Eodcm  blandiinento  decipiuntur  nunc  per  dia- 
bolum  bomincs  quo  protopiasti  in  paradiso  sunt 
decepti.  Midlis  enim  vitiorum  praestigiis  mei.les 
rcproborum  pcrtentando  dchiJit.  Nunc  en  m  pro- 
roissis  decipit,  nuiic  rcbus  transitoriis  quasi  neces- 
sariis  illicit.  Nunc  ciiiin  ipsa  inferni  supplic.a  qua- 
si  levia  ac  transitoria  suggerit,  quatcnus  roii>ero- 
rum  corda  in  cupiditatelasciviaquedisselvatsecnro- 
4|ue  ad  tartara  ducat.  Argumenta  leutationuro  ma- 
laruinque  cogitationum,scminaquae  in  corda  horoi- 
num  diabolus  fundit,  ita  saepe  undique  capiaiit  et 
iinplicant  inentem,  ut  ex  qua  pa:te  evadei-e  quisqua 


^9  DEFLORATiONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  L  «70 

leDiaYerit,  sine  perieitlo  cxirc  iiou  possil :  vcluli  si  \  apud  homines  electi ,  apud  Deum  fenuni  exuiuiit. 
jures  lioc  facere ;  quod  si  fcceris  pccces  ;  si  ikon 


feceris,  reus  perjurii  sis.  In  tanto  ergo  mali  di«cri- 
mine  ut  evadcndi  aditus  pateat,  minora  potius  eli- 
geiida  sunt,  ut  majora  vitentur.  Diabolus  quando  deci- 
pere  [  ult]  quemquam,  prius  naluram  uniuscujusque 
inlendii»  et  inde  se  applical  unde  aplum  bominem 
ad  peccandum  inspeierit.  £x  ea  parte  homines 
leniat,  qua  eos  per  exercentem  liuniorem  faciie  in- 
clinare  ad  vitia  conspicit,  ut  secundum  humoris 
ronsparsionein  adhibeat  tentationem.  Lege  Balaam 
qui  in  figura  diaboli  contra  populum  Dei  ex  ea  par- 
le  prsecepil  pcrniciosos  praetcndere  laqueos,  ex  qua 
faciiitts  sensit  eos  esse  lapsuros  {Num,  xxiu).  Nam 
et  quia  alicubi  deducit,  non  eam  per  aliam  partein 


Tum  diabolus  jam  dcglutisse  dicitor  quem  jam  per- 
fecto  scelere  devorasse  videtur.  Euin  vero  quem 
non  degiutivit  operis  pcrfectioiie,  sed  tentationum 
iliecebris  nioidet  ut  devoret,  adbuc  quasi  in  iiia- 
xilla  mandit.  Unde  et  Paulus  haLel  stimulos  carnis 
quibus  humilietur,  non  habet  peccandi  pcrfectio- 
nein  qua  deghitiaturl  Os  diaboli  verba  ejus  sunt; 
verba  vcro  ojus  inspirationcs  occultae  sunt,  quibus 
corda  hominum  alloquens  occuUis  urit  cupiditati- 
bu«.  Quidam  ob  incorrigibilem  iuiquitatem ,  quia 
sponlc  non  corriguntur,  iminundis  spiritibus  ve- 
xandi  traduntur  ul  arrlpiendicosdaemonescorpora- 
liter  habeant  potcstatem,  terroribusque  eorum  afflicti 
humilientur,  et  poenileant  ac  salventur.   Sicut  et 


mittit,  nisi  ubi  ejus  impetum  intendit.  Nullus  cul-  D  Apostolus  Corinthiis  sciibeiis  dicit :  c  Trailite  hu- 


pam  non  existimet,  quam  ex  propria  passione  sus- 
linet,  sed  quantum  valet  conlra  id  qiiod  tolerat 
pugnet.  Nam  si  consparsioiii  cedilur,  tentaiioni  vel 
vilio  nequaquam  lesistitur.  IJeo  diabolus  in  sacris 
eloquiis  Vehemuth,  id  est  animal,  dicitur,  quia  de 
coelis  Upsusad  terras  cecidit ;  ideo  Leviathan,  id  esl 
serpens  de  aquis,  dicitur,  quia  in  hujus  sxculi  mare 
volubili  versaturastutia.  Avis  proplerea  nominatur, 
quia  per  superbiam  ad  aita  susiollitur.  Et  recte  his 
vocabulis  tribus  appellatur  qui  pro  suo  merito  ae- 
rem  quasiavispro  carcere  meruit,  terram  brutum 
animal  comedit,  serpens  ut  in  bujus  saecuH  mare  in- 
saiia  jactatur  fluctuatione.  Ex  eo  enim  quod  per 
inerobra  sua  diaboius  operatur,  sortitur  vocabula, 
iui  ut  quod  singuli  agunt  iiicitante  illo,  ipse  nomine- 
tur  ex  eo.  (luem  eoim  non  decipit  diabolus  unde 
aaimal  est,  hoc  est  per  carnis  iuxuriam,  tentat  un- 
de  serpens  cst,  hoc  est  cupiditatis  ac  nocendi  mali- 
tia;  quem  autem  nec  sic  decipit  ^  insidiatur  ei  un- 
de  avis  est,  hoc  est  superbiae  ruina.  Unde  enim  do- 
los  praeparat,  quousqiie  inveniat  viam,  per  quam 
incautum  dccipiat. 

DIVISIO. 

Aliud  est  intrare  diabolum  in  mentem  cujusquam, 
aliud  vero  inhabitare.  Nam  in  coida  sauctorum  in- 
grcditur  duin  lualas  suggestiones  insinuat,  sed  non 
itihabilat  iii  eis,  quia  iu  suo  curpore  non  eos  tra- 
ducil.  Qui  vero  in  coipore  cjus  suut,  ipsos  inhabi- 
t^:,  quia  ipsi  sunt  tcinplum  ejus. 
mcniibus  electorum  diabolus,  non  aulem  iu  eis 
rcquiescit,  sicul  incordibus  rcproboruin.  Nam  ca- 
lore  liUci  mox  cxcitatur,  ut  exeat  ab  clectis.  Non- 
nulii,  quos  jam  avido  oie  diabolus  devoraveral, 
rursnsdivini  judicti  occulta  miserationc  ub  ejus 
ore  diripiunlur,  et  saluti  restituuiitur.  Nam  Siepe 
multos,  quos  antiquus  bostis  luxurias  cosiio  mersos 
tcnuit,  potentia  diviua  per  poenilentiam  ab  ejus 
faucibus  traxit.  Quomodo  de  bonorum  iuteritu  pro- 
piieta  dicit  eleclos  esse  diaboli  escam  {Habac.  i), 
(lum  alibi  scripium  est  de  illo :  c  Fenum  ut  bos 
corocdet  {Job  xl),  i  nisi  quod  in  oculis  Dci  fcnoin 
suui,  qui  elcctus  cibus  secundum  homines  viden- 
lur.  Ac  per  hoc  qui  de  bonorura  numero  pereunt, 


G 


jusmoili  Satansein  interitum  carnis,  utspiritus  sal- 
vus  sit  (/  Cor.  v).  >  Ulile  est  enini  quosdam  pec- 
cantes,  ut  aniiuae  salventur,  Satanae  corporaliter 
df  puiari,  quatenus  ex  prsseiiti  coneplioiie  futurum 
juJiciuin  timeant ,  et  de  caetero  delinquere  ca- 
vcaiit.  Quidatn  autein  polestati  daeinonum  ad  emeiif- 
datioiiem  depotantnr ;  quidam  vero  dcspecti  ad  so- 
lam  perditionem  traduiitur.  Nonnuuquam  diabolus 
aJvcrsus  homiiiem  justum  aut  tribulatioiies  cordis 
iili  exaggerat,  aut  doiorcs  corporis  suscitat.  Hinc 
est  qiiod  Apostoius  ait  :  i  Datus  cst  m  hi  stimulus 
carnis  mese  aiigelus  Satanae,  ut  me  colaphizet  (// 
Cor.  xii).  >  Saepe  justi  menlein  variis  vexatiooum 
doloribus  vis  daemonum  cruciat,  uudc  inlerdum  us^ 
que  ad  dcsperationis  angustiam  coarctatur.  Perma- 
neuti  autem  in  Dei  amore  aiiimae  et  ipsa  taiis  angu- 
slia  ad  meritum  proficit.  Nani  sive  in  animo,sive  in 
corpore  per  instinctum  immundorum  spirituum  qui- 
lil)et  justus  adversa  patiatur,  ex  Dei  itaque  pcrmissu 
id  palitur.  Quod  si  hoc  ipsum  ad  Dei  gloriam  bum^ 
lis  referat,  et  dicat :  i  Si  bona  suscepiinus  de  manu 
Domini,  mala  autcm  quare  non  sustineamus  (/06 1)»  > 
isle  non  separalur  a  1-eo,  sed  conjungitur»  quaii 
bcl  atroci  augusiia  torqueatur.  Multa  justusadversa 
in  anima  patitur,  instigalione  dxmunum,  sed  ta- 
libus  tentatueniis  peiire  vitae  aetcrnse  non  potest, 
quia  pius  Dominus  ad  damiiationem  culpae  nou  re- 
putat  quod  de  suae  majestalis  permissu  nolens  quae 
Etsi  subripiat  q  patilur  portat.  Nam  ibi  peccamus,  ubi  cupidiutem 
vcl  voluntatem  deflectimus.  Ubi  vcro  violenter  addi- 
cimur,  etsi  facinus  aut  flagitium  iion  est,  miser.a 
tamen  pro  flagitio  el  facinore  est.  Sed  qiiia  Deum 
pro  irrigata  budat  miseria,  commissa  procul  dubio 
evacuat  facinoi  a. 

Pr.Tteroa  videudum  quod  quatuor  sunt  leutationo/t 
de.  quibus  in  psalino  centcsimo  sexto  :  i  Conlilc- 
inini  Domino,  >  cujus  secundus  vei^us  est  :  t  Dl- 
canl  qui  redempti  sunt  a  Domino.  Conflteatitur  Do- 
miiio  misericorditecjus,  et  mirabilia  ejus  fiiiis  liouii- 
num,>  quater  reperiliir.  quoiiurocro,  juvanto  Doiuiuo 
quanlum  scrutari  valuimus,  tentaliones  quaJuor  si- 
gnificantur.  Ab  uis  ergo  quisijuc  ii-ielitus  ciipitur 
oer  eiim  cui  omne  gcnu  fleciiiur.  Esi  igia»r  prima 


S7t  WlilRNERI  ABBATIS  S.  BLASfl  Vi 

teiiUitio  crroris  el  famis  :  errons  quia  Iii  ignorantia  A  tio  .  qua  Tocatur  periculum  in  regimiiie  rcrum 


se  liomo  inrenit ,  famis,  quia  veiitatem  iioscere  cu- 
pit,  et  ea  satiari  appclit.  Qua  lentatione  cum  fati- 
gatus  quis  fuerit.  et  cordead  Dcum  clamaverit,  ad 
viain  (t Jei  perveuict,  per  quam  ad  civitatcm  quietis 
pergere  incipiet.  Perducitur  itaque  ad  Ghristum, 
qui  dicit  :  t  Ego  sum  via  (Joan,  xiv).  i  Quapropter 
ab  errorc  ac  fame  iiberatus,  ct  ad  viam  qux  Cliri- 
stus  cst  perductus  dicat :  c  Coniiteantur  Domino 
niisf^ricordiae  cjus  ct  mirabilia  ejus  filiis  bominum.  i 
1I;gc  est  prima  tentalio,  a  qua  proliciens  liberatur, 
Christo  sibi  propitio.  S.^cunda  tentatio  est,  cum  ci- 
bum  veritatis  accepcrit  ct  in  via,  quae  Christus  est, 
positus  fiierit,  audit :  Bene  vive,  et  sicut  actx^pisti 
ac  nosti,  mcliorari  salage.  Sed  de  se  praesumens, 
dum  confligere  adversus  vilia  conatur,  ob  suae  prae- 
sumplionis  superbiam  superatur.  Sicut  ergo  erroris 
et  famis  prima  fuit  tentatio,  ila  secunda  est  difficul- 
tatis  iii  bene  operaiido.  Propterea  cxclamet  ad  Do- 
inimiin,  tali  difiicultate  gravatus  :  nam  clamaiis  ad 
euiu  lil)crabUur  de  nccessitaiibus.  Rumpet  enim  vin« 
cula  diiricultatis,  et  constiiuet  operarium  suum  in 
opcralione  %quitatis.  iiicipiet  ergo  ei  jam  esse  fa- 
cile  quod  fuerat  difficile,  scilicet  bene  facere,  et  a 
malis  omiiibus  abslincre,  et  fiet  facultas  quod  fue- 
rat  difficultas.  IIoc  vcro  sine  diffitultate  Doniinus 
potuit  pra^stare,  sed  si  hoc  absque  difficultate  ha< 
lieremiis,  largitorem  liujiis  boni  non  agnosceremus. 
Nostris  enim  viribus  hoc  tribueremus,  et  Dcum 
coUalorem  hujus  gratiae  non  sentiremus  Et  quia  ^ 
humana  fragilitas  quod  sibi  cst  pra^ceplum,  licet  ve- 
lit,  per  se  iion  valet  ducere  ad  efiectuin,  dicat  item 
cum  Psalmista  :  c  Conliteantur  Domino  misericor- 
diae  ejus,  et  mirabilia  ejus  filiis  hominum.  i  Ha;c 
est  secunda  tentaiio  :  difficultas  vincendarum  con- 
cupiscentiarum. 

Posl  bas  duas  tentaliones,  tertla  hominem  exci- 
pii :  ei  vero  loquor  qui  has  duas  jam  transiit.  Nam 
duse  istae  sunt  multis  notae.  Quis  cnim  uescit  se  ad 
veriiatem  ab  ignorantia  venisse,  ad  verbum  fidei  a 
fame  sapientiae?  Haec  vero  tertia  est  taedium  verbi 
divini,  scilicet  taedium  orandi,  legendi,  vigilandi,  et 
aliorum  quibus  posset  ad  melius  provehi;  et  tantum 
incurrai  iiiterdum  periculum,  ut  nil  de  prius  bene 


publicarura.  Nemo  vero  putet  hanc  tentationem  aJ 
solos  pcrtinerc  pnelatos,  qiiia  omncs  in  navi  por- 
tantur,  et  qiii  operantur,  et  qui  gnbernantur,  et 
simul  in  mari  periclitantur,  et  simui  in  portu  sal- 
vaiitur.  Quatuor  baec  tcntaliones  iii  psalnio  ponun- 
tur,  quae  per  auatuor  c  Confiteanlur  i  intelligaa- 
tur. 

ITEM  SERMO  DE  QUADRAGESIMA. 
Charissimi,  cum  de  paradiso  expulsi  sumus,  di- 
ctum  est  nobis  :  c  Pulvis  es,  et  iii  pulveicm  reveitc- 
ris  {Gen,  iii).  i  Ul  ergo  redire  possimus,  et  poeni- 
teiitiam,  in  capite  jejunii,  in  cinere  et  cilicio  egi- 
mus.  Pulvis  quippe  suinus  etcinis,  et  verinis  po- 
trcdo  filius  hominis.  Kt  quia  repatriare  contendi- 
B  mus,  hostes,  id  est  daemones,  iter  salutls  iiobis 
obsidere  novimus,  ideo  arma  spiritalia,  quod  esi 
oratio,  humiliatio,  afflictio,  sustollimus,  ut  contra 
spiriialla  ncquitiae  pugnare,  ct  omnia  tcla  igni^  ne- 
quissimi  hosiis  eislinguere  possimus.  Cum  enim 
illa  die  processionem  cum  crucibus  fecimus,  qnasi 
hostibus  armati  ad  pugnam  obviam  ivimus.  Uiide 
el  per  litaniam  sanrtos  in  adjutorium  nostrumin- 
vocamus,  quatonus  virilitcr  dccertare,  et  in  ccplcsti 
aula  triumphare  valeamus.  Quarta  aetate  muFHJl 
acdificavit  Salomon  Domiiio  templiim  vii  annis. 
Quod  dcstructum  a  Babyl)iiii$  rexdificatum  cst 
a  Jesu  sacerdolc  xlvi  annis.  Salonion  est  Cbri- 
stus,  templum  Ecclesia.  IIoc  templum  vii  aunis 
a  SaI(»mone  aedificatur,  quia  Ecclcsia  vii  douis  Spi- 
rilus  sancti  a  Christo  informalur.  A  Babyloniis  de- 
stiuitur,  quia  a  daemonibus  variis  viliis  subruiiur. 
Sed  iteruin  ab  Jesu  xlvi  nnnis  reahlificatur,  quia 
hisxLVi  dielus  Ecclesia  in  tomplum  Deo  coaHfifica- 
tur.  Itaque  a  capile  jejunii  usqiie  in  Pasclia,  xlvi 
dies  conipnJanlur.  Templuin  qiioque  corporis  Chri- 
sti  xLvi  anr.is  aedificatur  :  cui  Ecclesia  incorporatur. 
Maria  quippe  xii  annoruin  cxstitit,  dum  Chrislimi 
genuit.  Cliristus  vero  xxxiv  annorum  fait,  dum 
morte  solulus  corruit  :  qui  anni  simul  juncli  xlti 
fiunt ;  tolque  dies  a  capite  jejunii  usque  in  Pasclia 
existunt,  qua  die  Christus  tcmplum  corporis  sni 
restituit,  quod  prius  impulsio  Judaeoruin  solvii. 
Ideo  quaria  feria  jejuniuin  iiichoamus,  quia  Chri- 


gestis  faciat  eum  securum ;  sed  pro  taedio  se  tiroeat  D  stum  suum  jejunium  qiiarta  fcria   inchoassc  prse- 


periluruin.  Slcut  enim  fastidito  cibo  corporali  cor- 
pas  perimitur,  ita  fastidito  spiritali  victa  anima  peri* 
ditalur.  Etenim  rursus  clamat  ad  Dominum  et  iibe- 
ratur,  et  inde  sequitur  ut  confiteatur.  Ecce  splendi- 
ficatis  tenebris,  et  difficultatibus  veterum  consuetu  • 
dinum  superatis  et  repulso  laedio  verbi  Dei,  talis 
jam  apius  est  qui  ad  regimen  Ecciesiarum  del)cat 
provehi.  Sed  quanto  magis  exaitatur,  tanto  amplins 
periclitatur.  Tunc  enim  insnrgit  tcnipestas  maris , 
Ecclesiam  quatienlis  et  gubernatorem  turbaniis.  Et 
sic  periclitatur,  modo  ascendendo  usque  ad  coelos 
sperando,  interdum  descendendo  ad  abyssos  dcspe- 
lando.  Item  clamat  ad  Dominum,  et  lil)eratur,  et 
ideo  mcritou^  prius  confitetur.  lixc  estqaarta  t:^nla- 


dicamus,  quem  secunda  feria  haptizalum  non  igno- 
ramus,  cui  per  jejunium  incorporari  dcsiJcranius; 
cl  Salomoncm  qui  quarta  selaie  mundi  teniplum  in 
figura  Ecclcsiae  conslruxit  similamus,  in  qua  nnnc 
coaedificari  a  Chiisio  optarnus.  idco  islis  qiialuor 
diebus  a  capite  jejnnii  jejiinatur,  quia  Ecclesia  a 
qiialuor  plagis  mundi  in  sedificium  tcmpli  Douiini 
congregatiir. 

Dciiide  XL  diebus  jrjunatur,  quia  per  quatuor 
Evangelia  et  x  legis  prsecepta,  hoc  tcmplum  in  Cliri- 
sto  consnmmatur,  quia  non  vcnitsolvere  legcm.soJ 
implere.  Isla  qiiadragesiina  cst  Christianorum  rar- 
rina.  ^wm  muUa  in  anno  committimus  quae  p^rii- 
nent  ad  cariinam,  el  ideo  Ecclesla  staluit  i,*  pro 


173  DEFLORATIONES  SS. 

his  jejonemus  hanc  xl.  Est  eliam  decima  viUe  no- 

strse.  Sicut  cnim  de  aliis  rebtis,  ila  decimam  debe- 

mus  (lare  de  diebos.  Annus  namqoe  ccclx  diebus 

conslat.  Et  cum  nos  de  ista  quadragesima ,  exceptis 

Deminicis  diebus,  xxxti  dies  absliiiemus,  quasi  de- 

clmBm  de  diebus  persoWimus.  Lex  quoque  x  prse- 

cepiis  completur,  et  annns   quatuor  temporibus, 

sdliect  vere,  xstate,  autumno  et  hieme  volviiur  : 

et  liomo  quatuor  elementis,  id  estigne,  aere,  aqua, 

tem  perficitur.  Qtii  ergo  quatuor  nostri  corporis 

qualitatibus  in  quatuor  anni  temporibus  contra  Dei 

pnecepia  decem  fecimus,  justum  est  itt  his  quatcr- 

denis  diebus  Dco  nostro  satisfaciamus.  Hoc  autem 

ideo  circa  passionem  Domini  agimus ;  quia,  si  com- 

patimur,  et  conregnabimus.  Scire  autein  debemus, 

dilectissimi,  unde  dies  xl  sint  instituti.  Cum  Do- 

roinus  populum  suum  de  jugo  Pharaonis  cnpuit, 

XL  annos  eum  per  desertum  duxit,  panem  coeU  eis 

pluit  qui  omne  dciectamentum  habuit,  aquam  de 

peira  produxit,  quae  saporem  mellis  et  olei  prsebuit, 

Teslimenta  iilorum  non  sunt  vetustate  attrita,  nec 

uaculata  sordibus,  ct  non  erat  in  tribubus  eoruro 


PATRUM.  —  LIB.  I  «n 

A  infirmus.  Tn  nocie  prasccssit  ^os  angelus  Domhii  In 
columna  ignis,  et  repolit  ab  eis  horrorcm  noctis ; 
in  die  vero  protexit  eos  in  nube  ab  xsXu  caloris.  Qui 
post  xLii  mansiones  inlraTerunt  iu  terrain  repro- 
missiouis.  Si  xl  annis  dicm  pro  anno  decimahis,  xl 
dies  computabis.  Hi  sunt  isti  xl  dies  quos  observat 
populus  Ghristianus,  quem  de  opprcssione  diaboli 
redemit  Dominns,  qucm  per  custodiam  dcccm  prns- 
ceptorum  ct  it  ETangeliorum  de  corpore  suo  pa- 
scit,  sanguinem  de  latere  suo,  ui  aqtiam  de  pctra 
producit.  Quae  petra  bis  virga  percussa  est,  scilicet 
caro  Christi  duobus  lignis  cnicis  afllixa.  Qui  potus 
dat  saporem  mellis  et  olci,  quia  oleo  misericordiae 
vulnera  peccatorum  nostroruin  sanat,  et  melle 
seternae  dulcedinis  nos  satiat.  Et  si  Tcstimenta  quio 

■^  in  baptismo  suscepimus  vitiis  non  alteruntiir,  nec 
peccatis  poiluuntiir,  tunc  praecedit  nos  igue  sancli 
Spiritus  in  noctc  htijus  tenebrosae  vitae,  in  dio 
vero  judicii  protcget  nos  nube  sua  humanilatis 
ab  aeteml  incendii  ardore  Jcsus  Christus  Domious 
nostcr. 


DOMINICA  SECUNDA   IN  QUADRAGESIMA. 

Secundam  Matth«eum. 
c  Egressus  Jesus  secessit  in  partes  Tyri  et  Sldo-  G  sibi  contrarius  videretur,  cain  dixisset  :  <  In  irittii 


us.  Elecce  mulier  Chanansea  gentilis,  Syro-Phce- 
Jiissa  gcnere,  clamavit  dicens  :  iMisereremei»  Do- 
nune,  fili  David.  Filia  mea  male  a  daemonio  vexa- 
!ur,  etc.  {Matth^  xv).  i  Chananaei  terras  in  quibus 
Judxa  est  incoiucrunt.  Qui  vel  bello  cousumpti,  vel 
in  loca  vicina  dispersi ,  vci  in  servitutem  condilione 
(leviciorum  subjccti,  iiomen  tamen  sine  patria  sede 
cireumferunt.  £x  illa  crgo  dispersione  inter  caetera 
cor.tigii,quod  h^c  Chananaea  quaeestSyro-Phoenissa 
genere,  hic  est  ex  Syris  et  Phocnicibus  orta.  Gen- 
tilis  itaque  esl,  et  si  Jud^is  adinista  proselytorum 
formam  praeferat.  Merito  uamque  existimatur  ex 
lege  cognovisse  qiiod  Cbrislum  et  Dominum  et  Da- 
vld  Filiuni   conntetur.  Typice  autem  signiiicat  £c- 


gentium  ne  abieritis  (Matik,  x).  i  £t  ne  OGeasionem 
daret  calumniatoribusy  perfectam  salutem  geatiuin 
resurrectionis  tempori  leservans.  Pro  Cbanaim 
discipuli  rogabant  nesdentes  mysterla  Oomini  vel 
misericordia  cooimoti»  vel  importunitate  ejus  ca« 
rere  cupientes. 

c  Jesus  autem  respondens  ait :  Non  snro  missus 
nisi  ad  oves  qus  perierani  domus  Israel.  >  Hoc  dixit 
quod  prifflum  missiis  sit  ad  Israel,  quem  negligen^ 
tem  Evangclium  dimissurus  erat  et  transituras  ad 
gcntcs. 

4  Ai  illa  venit  et  adoravit  eum  dieens  :  Do^ 
mine,adjttva  me.  Qui  dixii :  Siiie  priua  satiari  fiilos. 
INon  est  enim  bonum  sumere  panem  flliorum  el 


clesiam  de  gciitibus,  qu£  pro  ftlia  rogat,  cum  pro  D  mittere  canibus.  »  Tale  est  quod  dicit.  Futurum  esi 


aniraabus  nondum  crcdeiilibus  supernae  pietatis 
misencordiam  supplicat  ut  a  fraudibus  diaboli  sol- 
veotur.  Beiie,  juxta  Matthaeum  de  iinibus  suis 
egrcssa  fuit,  et  juxta  Msrcum  ad  pedes  Domini  pro- 
cidit  (Marc,  yii),  ut  ex  utroque  coUigatur  quando  ilU 
recte  pro  errantibus  orant  qui  priscas  suae  perlidiae 
mansiones  relinquuut,  et  in  Ecclesiam  se  pia  devo- 
liooe  (ransferunt. 

t  Jesus  autcm  non  respondit  ei  verbum.  Et  ac- 
cedentes  discipuli  ejus  rogabant  eumdicentes  :  Di- 
mitte  caniy  quia  damat  post  nos.  »  Post  ambulan- 
lem  Dominum  mulier  Chananxa  deprecatorias  vo* 
ces  emiiiit,  et  prius  in  domo  ad  pedes  ejus  procidit» 
ui  Marcus  comniemorat.  Quod  aulcm  Dominus  nou 
respondit  ei  non  fuit  de  supercilio  superbiae,  sed  na 
PATmoL.  CLVII. 


ut  ei  vos  genles  salntem  consequamini,  sed  prius 
oportet  saliem  aliquos  Jud«os,  qui  antiqua  electioRe 
(ilii  Dei  nominantur,  paue  ccBli  refici»  et  sic  tan* 
dem  genlibus  vitae  pabula  ministrari.  Canes  dieun- 
tur  ethnici  propier  idololalriam^  qui  esui  tanguini» 
dediti  et  cadaveribus  roortuorum,  feruntur  in  ra« 
biem.  0  mira  conversiol  Quondain  Israel  erat  filius» 
nos  canes.  £t  poslca  dictum  est  do  eo  :  <  Cir- 
cumdederunt  me  caoes  mulii  (P$aL  xxi).  > 

€  At  illa  dixit  :  Etiaro,  Domioe  :  nam  et  .catelii 
edunt  de  micis  quae  cadunt  de  roensa  dominonim 
suorum.  »  Sensus  est :  Certe,  Domine,  verum  est 
quod  dicis,  non  esse  bonum  panero  fiiiorum  mittere 
canibus,  sed  ideo  non  desisto  precari  tuam  miseri- 
cordiam,  quam  mihi  secundum  similitudiuem  panis 

28 


873 


WERNERI  ABBATIS  S.  BLASH 


STO 


et  eanum  conveDienCer  facere  potes ;  nam  el  pro  A  hts  pedibus  dicilur :  i  In  mari  via  tua  et  semita 


eiijm,  id  est  certe  catclli  edunt  de  inicis.  Ergo  si 
sam  indigna  cui  intcgrum  panem  praebeas,  saltem 
da  mihi  filise  mese  sanitalem,  quasi  micam  compa- 
ratione  multoium  mirabilium  quse  fecisti.  Mystice 
mcQsa  cst  Scripiura  sacra,  panem  vilae  ministrans. 
Hinc  Ecclesia  dicit  :  i  Parasli  in  conspectu  meo 
Biensaro  {P$al.  xxii).  •  Mica  sunt  inlcrna  mysteria 
Scripturarum  ,  quibus  hunulium  corda  reliciun- 
tur,  juxta  illud  :  t  Adipe  frunienli  saliat  le  (Psat. 
cxLvii).  >  Non  ergo  crustas  edunt  calelii,  quia  versi 
ad  fidem  de  gentibus  non  litlcrse  superficiem,  sed 
spiritualem  requirunt,  meduUain,  et  hoc  sub  mensa 
dominorum,  dum  verbis  sacri  eloquii  huuiililer  sul>- 
diti  officia  cordis  et  corporis  supponunt  ad  iraplenda 


iuae  in  aqnis  multis  {Psal.  lxxvi).  i  Et  alibi :  <  Ada- 
ravimus  in  ioco,  iibi  steterunt  pedes  ejus  (Pso/. 
cxxxi).  I  His  pedibus  venit  Christus  ad  nos.  Uode 
dicitnr :  c  Misericordia  ct  veritas  obviaveruDt  sitl 
(Psa/.  Lxxxiv).  >  Fructus  hujus  osculiremissioest 
peccatoruin.  Hunc  conseqiiitur  civis  sui  adulier, 
proditor  et  homicida  David ,  cui  dixit  Nathan : 
«  Transtulil  Deiis  peccatum  tuuin  (III  Reg,  xn).i 
Sic  Deo  pedes  osculatus  est  publicanus',  qui  rediit 
in  domum  suam  justificatus.  Hxc  vesligia  felici- 
ter  deosculata  est  i£lhiopissa  illa  fainosissima 
Maria  Magdalena,  de  qua  ejecit  et  Jesus  seplem 
dxmonia,  cui  et  dixit  :  i  Remittuntur  tibi  peccata 
(Luc,  vii).  >  In  ciijus  persona  dicitur  in  Canticis : 


praecepta.  Yel  Domini  mensse  possunt  intelligi  Scri-  B  <  Nigra  sum  •  per  culpam,  <  formosa  >  per  gra 


pturarum  compositores  scu  interpreies.  El  lunc  ait 
iili : 

<  0  mulier,  magna  est  lides  tua.  Fiat  tibi  sicut 
Tis.  Et  sanata  est  filia  ejus  ex  illa  hora.  >  Sub  per- 
sona  mulieris  Chananitidis  magna  fides  Eccicsiae, 
magna  patientia  et  humilitas  pta^icatur,  quae  cre- 
didit  posse  sanari  filiam,  et  toties  contempla  passa 
est  in  precibus  perseverare,  et  humilitate  se  non 
canibus,  sed  catulis  comparavit.  Quapropier  libe- 
rata  est  filia.  Ubi  dalur  exemplum  cathechizandi 
eC  baptizandi  infantes,  qui  per  fidem  et  confessio- 
nem  parentum  liberantur  in  baptismo  a  diabolo. 
Quod  autem  Dominus  puerum  centurionis  et  filiam 
Ghananaeae,  non  veniens  ad  eos  sanat,  significat  gen*^ 
les,  adquas  non  venit,  per  poeniteutiam  corporis 
salvandas  per  verbum  suum. 

SERMO  D£  TRIBUS  OSCULIS 

PEDUM»    MANUUM,    ORIS   ET    DE    LAfilO    SUPERIOItl    ET 
IKFERIORl. 

<  Osculetur  mc  osculo  oris  sui  (Cant.  i).  i  Tria 
sunt  oscula  :  de  quihus  videndum  est  unde  noini- 
nentur,  unde  sumantur,  quis  fructus  inde  per- 
veniat,  quibus  personis  vel  meritis  unumquodque 
congruat.  Primum  vocatur  propitiatorium  vel  re- 
conciliatorium,  secundum  promeritoriura  vel  re- 
muneratoriuro,  tertium  divinum  vel  contempla- 
torium.  Primum  sumitur  nd  pedes,  secundum  ad 
manus,  terlium  ad  os.  Primum  convenit  rationa- 


tiam   (Cant.  i).  In    his  osculis    ubi  gratiam  po- 
suimus  et  consimiiibus  ponuntur  inimici  Domini 
scabellum  pedum  ejus.  Manus  Domini  sunt  mu- 
nificentiaetbenevolentiainquibusab  omnibus  di/Tert 
Deus,  exceilentem  habens   pro  omnibus  copiam  et 
liberatissimam  voluntatem   largiendi.   De  benevo- 
ientia  ejus  dicit  Apostolus  :  <  Qui  vult  omnes  sal- 
vos  fieri  (/  Tim.  ii).  i  ^De  munificentia  dicit  pro- 
pheta  :  <  Aperis  tu  manuratuam,etimples  omneani* 
mal  benedictione  (PsaL  cxliv).  i  0  medicibilis  lar- 
gitas  et  liberalitas !    ut   soi  irradiat,  ut  ros  irro- 
rat,  ut  fons  gratis  irrigat,  qui  pluit  supcrjustos 
et  injustos.  Non    sufllcit  pcdes  Domini  deosculari 
a  roalis  ccssando,  nisi  et  osciilemur   manus  ejus 
bene  promerendo.  Unde  dicit  Psalmista  :  <  Declina 
amaloet  i  consequenter  <  fac  bonum(P«iii!.  x.xx\i).  > 
Et   Isaias  :  <  Quiescite  agere   perverse  i  e(  dcinde 
<  Discite  bene  facere  (Isa.  i).  >  Et  estcongruus  ordo, 
ut  cum  Domiiii  sui  ofiensam   incvirril,  ad  pedes 
cjus  procidat,  plorctquc  coram   Doiiiino  qiii   fe- 
cit  eum  ;  postquam  Domini  gratiam  habuerit,  ac- 
cedat  et  subserviat  manibus    porrigendo,  Cbristi 
roinistris  subscrviendo,   el  sic  pro    nieiitis  dona- 
bitur,  accipiens  benediclionem  a  Domino,  ctmi- 
sericordiam   a  Deo  salutari  suo.   Uudeet  frucius 
hujus  osculi   est  profeclus,  et  collalio  virtutuni. 
Post  duo  oscula  in  quibus  est  criniinum  condo- 
nalio  et  meritorum   collatio,    rcstat   illorum    tcr- 


biliter  poenitentibus,   et  in  gratiam   Dei  redire  vo-  d  tium  et  dulce  oris  osculum,  ubi  fclici  aniinae  prx- 


lentibns.  Pedes  Domini  quibus  osculandi  reconci- 
lianda  sunt  roisericordia  et  judicium,  quse  incu- 
tiunt  hominl  spem  et  timorem,  ne  vel  poeniteniiam 
negligat  per  praesun^^tioncro,  solam  attendensroi- 
sericordiam,  secundum  illud:  <Misericordia  Domini 
plena  est  terra  (Psal.  xxxii) ;  i  et  :  <  Miserationes 
ejus  super  orania  operaejus  (Psal.  cxliv).  i  vel 
indurescat  in  desperationem,  solam  pensans  justi- 
iiam,  secundum  iltud:  <  Quis  novit  fpotestatem  irae 
tuae,  et  prae  timore  tuo,  irara  tuam  dinumerare? 
{Psal.  Lxxxix.)  I  Sed  utrumque  pedem  deosculctur 
dicens  cum  propheta  :  <  Misericordiam  et  judicium 
cantabotibi,  Domine  (Psa/.  c),  i  et  <Universae  vias 
&omisii  misericordia  et  veritas  (Psal,  xxiv).  i  De 


statur  jucunda  divinae  faciei  contcinplatio.  De  qu^ 
dicilur :  <  Osculctur  me  osculo  oris  sui.  >  0$  Dei 
est  Yerbum,    Dei   Filius.    Undc  propbeta  :  «  Os 
ejus  ad  iracundiam  provocavirous(7/ire;i.    i).  i  in 
quo  omnia  creavit,  sicut  dicilur  :  <  Ipse  dixlt  et 
facta  sunt  {Psal.  cxlviii)  >  ct :  <  Scmel  loculus  esi 
Deus  (Psal.  lxi)  :  i  qui  etnobis  locutus  est,  quando 
paterni  cordis  arcana  aperuit.  In    huinanis  rebus 
adeo  nuUa  res  dulcis  est  ut  ainor  inter  sponsum  ct 
sponsam,  qma   propter  hunc  duo  una  caro   efii- 
ciuntur.  Similitcr  iiulla  conjunctio  inlelligitur  taiQ 
districta,  et  sic  proxima,  ut  spiritus  creati   et  in- 
creati,  quia  ibi   de  duobus  unus  spiritus  cflicitur. 
Sponsa  itaquc  amorc  laii2i'ucns,  sponsum    sitieAS, 


S77 


DEFLORATIONES  8S. 


dileciionein  non  suslinens,  non  imperative«  sed  A 
votive  et  aestuanti  desiderio  exoplat.'  Unde  et  dicit : 
<  Osculetur  me  osculo  oris  sui.  t  Duo  sunl  lahia 
sponsae  :  labium  inferius  voluntas,  quae  appetitus 
dicitur;  ct  consensualltas,  quam  habemus  com- 
rouocro  cum  animalibus.  Labium  superius  est  ralio. 
Itcrum,  duo  sunt  labia  Spousi  :  labium  inferius 
intelligentia,  quandolabium  coujungitur  voiuntati,  ut 
iniclligat  quidem  libere  velle  et  appetere,  et  dicat : 
Prius  cupicbam  carnalia,  nunc  vero  <  concupivit 
aniraa  mea  desiderare  juslificationes  tuas  in  omni 
tempore  (PsaL  cxvui).  Superius  labium  Sponsi  est 
sapientia,  quam  langit  ratiout  nibil  prxter  Deum 
sapiat ,    sicque  buae  scnsualilati  prseesse  et  domi- 


PATKUM.  -^  LIB.  I.  878 

naripr£valeai,etex  ista  sapientia  gustans  dulcedincm 
Dei  cum  propheta  dicit :  <  Gustate  et  videte  quo- 
niam  suavis  est  Dominus  {PsaL  xxxiii).  >  Reliquum 
est  videre  quibus  personis  in  Ecclesia  vel  meritis  ' 
in  aniaia  haec  singula  oscula  conveniant*  Provolutus 
est  ad  pedes  Job,  radens  saniem  testa,  id  est  cor- 
ruptionem  peccati  dura  poeuitentia.  Osculum  kd 
manus  suscipiens  est  Estber,  cui  ad  regem  in- 
troeunti  aurea  virga,  id  est  divina  ciementia  et 
virtutum  promotio  de  manu  benefici  largitoris 
porrigitur.  Pertingens  ad  osculum  oris  est  Moyses, 
qui  in  monte  cum  Domino  commoratur,  etoread 
os  loquitur,  vel  Maria,  quae  verbum  ex  ore  Jesu 
aure  intenta  audire  expetit. 


DOMINICA  TERTIA- 

Secundum  Lur4im. 


<  Erat  Jesus  ejiciens  dxmonium ,  et  erat  illud 

EiuHim.   Et  cum  cjecisset  dremonium,  locutus  est 

mulus,  et  admiraUe  sunt  turbac  diccntes  :  Nunquid 

apparuit  sic  in  Isracl.  Nuiiquid  iste  est  iilius  Da- 

vid,  etc.  (Luc.  xi)  ?  >  Ac  si  dicant  turbxlfidelcs : 

Non  tantum  cst  (ilius  David  iste,    sed  etiam  Fi- 

iins  Dei.    In  Gra;co  melius  sonat  surdum  quam 

mntum ;  sed  Scriplura    altcrum   accipit    indiffe- 

renter  pro  altcro.  Egressis  autem,  subaudis  de  hoc 

sa^culo,  obtulerunt  Domino  pra^.dicatores  mulum, 

scilicet   populum   mulum,  qui  nibil  adbuc  erat  io- 

culus  de  gloria  Dei,  quod  non  babuerat  praedicato- 

res.  IKc  populus   \ntcliigitur  luisse  de  gentibus  : 

unde  et  sequitur  admiralio  turl)arum  de  ipsis  di- 

cenlibus  nunquam  sic  apparuissc  in    Israci,  scili- 

cct  ut  tot  inde  siniul  convcrterentur  ad  Cbristia- 

nisinum. 

c  Pharisnei  autcm  dicebant :  In  Beelzebub  prin- 

ope  daenioniorum  liic  ejicit  daiinones.  >  Turbis  mi- 

nus   erudilis   facta  Domini  mirantibus,  Scribse  et 

Pbai  issei  sinistra  inlcrpretatione  de  faclis  Domini 

laborabant  attribuentes  miracula  ejus  Beelzebub, 

<iuod  deus  erat  Accaron.   Beel  ipse  est  Baal.  Ze- 

Lub  autem   niusca    vocalur.    Haec  juxta  quxdam 

luendosa  exemplaria,  /,  littera,  vel  d  in   iine  esl 

nominis  legenda.  Sed  b,  beel,  zebub,  aut  vir  mu- 

scarum^  sivc  habens  muscas  interpretalur,  ob  sor- 

des  videlicet  immolatilii  cruoris,  ex  cujus  spur- 

cissimoritu  vel  nomine  principem  daemoniorum  co- 

^iiominabant.  Nota  quod  Ninus,  rex  conditor  Ni- 

nives  fieio  patri  statuam  consecravit,  eique  divinos 

lionores  constituit.  Cujus  simulacri  similitudinem 

Ciialdsei  suscipientes,  Bel  vocabanl.  Inde  Paixstiiii 

&us€ipientes,Baal  dicebanl.  Moabit^eBeelpbcgor,  Jii- 

^^\  autem,  unius  Dei  cultorcs  propter,  derisionem 

S^f^tiuin,  Bcelzebub  appolIal)aiit,  assercntes  in  lioc 

*''^ulacfo  priiicipem  dasmouioruin  babitare. 

«  Ipse  aulem  ut  vidit  cogilatimes  eoruin  dixit 


B  eis.  i  Omne  regnum  in  seipsum  divisum  deso* 
labitur,  et  domus  divisa  adversns  se  non  stabit.  » 
Ad  cogitationes  Pharisaeorum  respondit  ut  vel  sic 
compellerentur  credere.  Juxta  lilleram  patet  quod 
omne  regnum  solidum  et  firmum,  si  per  partes 
dividitur,  cum  alii  ab  aliis  vel  piiuiuntur  vel  per- 
imuntur,  in  solitudinem  redigitur,  vacuatum  ab 
habitatoribus.  Cadere  quoque  ratio  est  domus  sivo 
civilas.  Quod  Matthseus  ponit.  Concordia  namqne 
parvae  res  crescunt;  discordia  maximae  dihbuntur. 
Quo  autem  haec  spirilualiter  attendantur,  exponil, 
c  Si  autem  el  Satanas  in  seipsum  divisus  esl^ 
quomodo  stabit  regnum  ipsius.  i  Non  potest  stare» 
sed  finem  habet,  quia  dicitis  in  Bcelzebub  ejicere 
me  daemonia.  Eligant  quod  veliiit.  Si  Sataiias  Sa* 

^  tanam  uon  potest  ejicere ,  nihil  contra  Dominum 
dicunt.  Si  autein  polest,  recedaiit  a  regno  ejus, 
quod  divisum  stare  non  potest  ne  in  ruina  ejus 
pariter  invoivautur.  *  Si  autem  ego  i^  Beel/ebub 
ejicio  daemonia,  filii  vestri  in  quo  ejiciunt  ?  Ideo 
ipsi  judices  vestri  erunt.  >  Filios  Judaeorum  vei 
exorcistas  gentis  illius  significant,  vel  apostolos  cx 
eorum  stirpe  generalos.  Quasi  dicat :  Si  in  filiis 
vestris  expulsiouem  dxmonuniDeo  attribuitis^quare. 
in  me  non  idem  facitis  ?  ApostoIi,qui  sunt  ignobilia 
et  contemptibilia  hujus  mundi  ,  in  quibus  uon 
lualignitas,  sed  meae  virtutis  simplicilas  apparet, 
testes  mei  eruiit,  quod  in  Spiritu  sancto  ejicio  da^ 
monia.  Et  erunt  vestri  judices  de  boc  quod  mihi 
iinponitis  per  Beelzebub  operari.  Yel  exorcistae, 
qui  filii  vestri  sunt  et  daemones  fugant  ab  obscs- 
sis  judices  vestri  erunt,  non  potestaie  ut  mei  di- 
scipuli,  sed  comparalione,  dum  ilii  expuisioncin 
daemonum  Deo  assignant,  vos  Beelzebub  principe 
daemoniorum. 

c  Porro,  si  in  digilo  Dei  cjicio  daemonia,  pix)fecto 
pervenit  in  vos  regnum  Dei.  >  Si  ego  in  Spiritu 
Dei  ejicio  daemones,  nec  alitcr  possuut  filil  vcstii 


S:9  WEUNERI  ABBATIS  S.  BLASII  S«0 

ejicere,  procul  dubio  peryenit  in  vos  regnum  Dei,  A  gnilionem,  eam  dcprehendens,  postealigat,  abope- 


quo  subvertilur  regnum  diaboli,  cum  quo  et  vos 
subvcrtimini.  Regnum  Dei  cst  potestas  qua  domi- 
nantur  impii  el  a  fidelibus  secernuntur.  Yei  ita  : 
Regnum  Dei  vel  seipsum  signiflcat,  de  quo  alibi 
dicit :  I  Regnum  Dei  inlra  vos  est  {Luc,  xvii)  ;  i 
et  c  Medius  stat  inter  vos  quem  vos  ncscitis  {Joan. 
i).  I  Vel  regnum  Scriptura:  ablatum  Judxis  et  tra- 
ditum  nobis,  vel  regnum  coelorum  quasi  dicat  : 
Si  in  spiritu  Dei  ejicio  dsemonia,  sinc  dubio  scia- 
tis  adilum  regni  coelestis  palefactum  credentibus. 
Digitus  Dei  est  quem  confessi  sunt  Magi|  qui  cou- 
tra  Moysen  et  Aaron  signa  faciebant  dicentes  ; 
f  Digitus  Dei  esl  iste  {Exod.  vin),  >  quo  et  tabulae 
lapideae  scriptse  sunt  in  monte  Sina.  Ipse  enim 
scripsit  qui  scribenda  dictavit.  Manus  et  brachium  ^ 
Dei  Filius  ejus  est,  et  digilus  ejus  Spiritus  san- 
ctus.  Qui  digitus  dicitur  propter  partilionem  do- 
norum  qui  in  eo  dantur  ,  unicuique  propria  , 
live  hominum,  sive  angelorum.  In  nullis  enim  nicm« 
bris  apparet  magis  partitio  quam  in  digitis.  Sic- 
ut  autem  digitus  cum  manu  vel  brachio;  manus 
vero  vel  brachium  cum  corpore  unum  sunt  in  na- 
lura,  ita  Pater,  et  Filius,  et  Spiritus  sanclus,  Ires 
quidem  sunt  person%,  u»a  autem  subslantia  divi- 
nitatis.  Digiti  vero  Dei  pluraliter  sancti  intellignn- 
tur  proph^tae,  per  quos  Spiritus  sanctus  libros  le- 
gis  ac  propheiarum  sua  inspirbtione  describit.  De 
qoibus  inpsalmo  scriptumest: «  Yidebocoelos  tuos, 
opera  digitorum  tuorum  {Psal.  viit).  >  Per  coelos  ^ 
enim  libros  legis  ac  prophetarum,  per  digitos  vero 
Banctos,  ut  dictum  est,  prophetas  mysiice  insi- 
nuavit. 

cAutquomodo  potest  quisquam  intrare  in  domum 
fortis,  et  vasaejusdiriperein  quibus  confidebat,  nisi 
prius  alligaverit  fortem,  el  tunc  deroum  vasa  illius 
diripiat  ?>  OstenditDominiis  permanifestam  parabo- 
lam,  quiavirtutedivinitatis  homines  a  daemonio  libe- 
ranlur.  Forlisestdiabolus,  doinus  illius  roundus,  in 
maligno  positusin  quo  usque.ad  adventum  Salvatoris 
quasi  pacato  imperio  sine  contradictione  quiesce- 
bat.  Unde  Dominus  :  c  Venit  princeps  mundi  hujus 
et  in  ine  non  habet  quidquam  {Joan.  xiv).  >  Kt  ite- 
rum  :  c  Nunc  princeps  hujns  mundi  ejicietur  foras 


re  cohibens,  deinde  flagellal,  quia  pravus  effectas 
quasi  duris  quibusdam  flagellis  c^ditur,  quandoper 
studium  disciplinae  ab  eo  quod  appelit  refrenatur. 
Novissime  quasi  membris  in  crucem  cxtensis  eidi- 
visis  a  se  clavis  conflgitur,  quando  divisis  a  se  tI- 
tiis  timore  Dei  animus  penelratur.  Uuando  simul 
sunt  viiia,  fortiora  sunt,  qux  ab  alterutro  se  niu- 
niunt,  ut  gula  luxuriam,  pompa  superbiam,  etc. 
Divide  illa  et  ab  invicem  disjunge,  et  sicconGge  ti- 
more  Dei  carnes  tuas,  etmalitia  in  tc  morialur.  Non 
autem  mirerissi  sapientia  malilise  facit  quod  amali- 
tia  ipsa  prius  sustinuit.  Prius  malitia  cruciGxit  sa* 
pientiam;  postea  sapientia  praevalens  cruciOxit  mt- 
liliam. 

c  Qui  non  est  mecum  est  contra  roe;  et  quinon 
congregat  mecum,  spargit.  >  Hoc  consequenter  non 
ad  hsereticus,  sed  ad  diabolum  refertur,  cujus  opera 
Saivatoris  operibus  comparari  nequeunt.  lile  enini 
cupit  animas  homtnum  tenere  captivas  quas  Do- 
ininus  liberat.  Ille  trahit  ad  vitia,  Dominus  revocat 
ad  virlules.  Qtiomodo  ergo  concordant  quorumopera 
divisa  sunt?Qui  non  colligit,  hoc  est  qui  non  con- 
gregat  oves  meas  mecum,  dispergit,  hoc  estdissi- 
pat  eas  a  coetu  fiJeliuni.  Hic  insinuat,  quia  non  ba- 
bens  Spiritiim  sanctuin,  qui  non  cum  illo  congrej^at, 
quomodo  unquam  suh  ejus  nominccoiigreKet?  dic 
omnino  nos  compulit  intelligere  non  alibi  posse 
fieri  remissionem  peccatorum  nisi  in  Christicoo- 
gregatione  quse  non  spargit. 

c  Cum  immundus  spiritus  exierit  ab  homine,am- 
buiatperloca  aridaquaerens  requiirm,  etnoninTenil.> 
Possunt  hxc  non  inconvenienler  accipi  dequolibtt 
haeretico  vel  schismatico,  vel  etram  malo  Calhortco. 
Dc  quo  ciim  tempore  baplismatis  spirilus  iinmun- 
dus  cxierit  ambuiat  per  loca  inaqnosa,  id  cst 
circuit  corda  fidelium  expurgala  a  mollilie  fluxae 
cogitationis.  Requiein  qua^rit  et  non  inveuit ,  qaia 
caslas  mentes  inhabitare  non  potest ,  nec  quiescere 
nisi  in  pravo  corde.  Unde  Dominus  de  illo  inqtjl : 
c  Sub  umbra  dormit,  in  secrcto  calami  et  locis  hu- 
mentibiis  {Job  lx).  >  In  umbra  insihuat  teiiebrosas 
coiiscientins;  in  calamo  qui  foris  est  nitidus ,  et 
intus  vacuiii»  est,  mentes  siniulatrices ;  in  locis  hu- 


{Joan.  xii).  >  F^irtior  illo  fuit   ipse   Dominus  qui  j)  mentibus  las^civas  el  niolles.  Tunc  dicit :  c  Revertar 


arma  ejus  abstulit,  id  est  astutias  ct  dolos  nequi- 
tix  spirrtalis.  £t  sic  adimendo  potestatem  a  sedu- 
ctione  electorum  compescerc  coegit,  quod  fuii  alli- 
gare  fortem.  Spolia  seu  vasa  sunt  homines  ab  eo 
decepti,  quae  victor  Christus  distribuit.  Qiiod  est  in- 
stgne  triumphantis,  quia  captivam  ducens  captivi- 
latem  dedit  dona  homiiiibus  {Ephes,  iv),  quosdam 
apostolos,  alios  evangelistas,  hos  prophetas,  alios 
pastores  ordinans  et  doctores.  Fortis  ergo  domum 
fuitdiripere,  ereptos  a  diabolo  Ecclesiae  adunare,  et 
perdislinctasgraduum  dignitales  promovere.  Atrium 
quod  foriis  armatus  custodit,  est  cor ;  fortis  arma- 
4u8  malitia  ;  fortior  supen^eniens,  sapientla  ;  arma, 
meaifara.  Sapientia  primum  naliiiaro  capit  per  co- 


in  domuin  meain  unde  exivi.  >  Rcverlarad  iUius 
conscienliuin,  unde  in  baptismo  ejectus  fueram, 
et  prislin^ni  possessionem  consueto  uiodo  mihl 
subjiciam. 

cEt  veniens  invenit  vacantemscopis  mundatam  et 
ornatam.  >  Vacantem,  scilicet  a  bonis  actibus  pcr 
negligentiam  ,  inundatam  a  vitiis  pristinis  per  ba- 
ptismi  gratiam,  ornatam  stmulatis  virtutibus  per 
hypocrisim. 

c  Tunc  vadil  el  assumit  sepleni  alios  spiritus  ne- 
quiores  se,  et  intrantes  habitaiit  tbi.  >  Per  seplem 
spiritus  universa  vitia  designat  quae  merito  dlcun- 
tur  nequiora  diabolo  comparatione  prioris  inbabita- 
tionis.  Cum  cnim  diabolus  malus  sit  cl  malos  fai- 


8S1  DEFI.OUATIONES  SS.  PATRUM.  — LIB.  L  8W 

cial  anie    bapiismum   qiuTciinquc  posi  bapiisma  A  g-^^nl*  Toia  profccto    Yila  coelestis  perfectio  duo 
aivc  piavilaie  li.rrctica  seii  iniiiulana  cupiililate  arrl- 


pucrimiox  cum  in  omnium  vilioriim  ima  proslcrnit. 
El  non  sohim  lialicbit  scptcin  vilia  VII  spirilalibus 
viriiiiibiis  contraiia,  scil  pcr  liypocrisim  ipsas  scr- 
viiuics  liabcrc  simuinbil.  (  El  (iunt  iiovissima  ho- 
niiuis  illius  pojora  prioribus.i  Mclius  quippe  crat  ci 
viam  Ycriialis  non  cognosccrc  quam  post  agnitio- 
ncin  rclrorsuni  convorti.  Iloc  in  Jticla  traililorc  ct 
Sinione  Miigo  spccialitcr  lcginius  implctum.  Quiil 
ikYC  parabola  inlcmlat,  rinis  cjus  iiisinuat.  i  Sic 
crunt  ct  gencratiorii  liuic  pcssima^,  i  id  cst  quod 
de  uiio  S|)ecialiicr  uarravi,  lioc  cvcnict  in  gcntc 
Iiiijus  populi.  Imniitndus  spirilus  a  Judxis  cxivit 
quando   Icgcm  acccpcruiit  et   transivit  ad  gcnlcs. 


biis  bis  comprcbcnditur,  ut  vcrbum  Dei  audiamus 
ct  raciamns. 

SERMO  DE  PECCATO 

ET     CO.NFESSIONE     PECCATI. 

Duobiis  modis  pcccatum  comniittitur,  id  est  auK 
amorc  cupiditalis,  aut  roctu  limoris ,  dum  vcl 
quisquc  vult  adipisci  quod  cupit ,  vel  timet  nn  in- 
currat  quod  mctuil.  Quatuor  modis  committitur 
pcccatum  in  corde,  qiiatuor  ct  pcrpctratur  in  opei-e. 
Admittitur  in  cordc  suggcstione  dxmonum,  delecta- 
tione  carnis,  conscnsionc  mcntis,  defensionc  ela- 
tioiiis.  Committitur  in  opcre,  nunc  latcntcr,  nunc 
palam,  nunc  consuetudine,  nunc  dcsperatione.  In 
istis  ergo  gradibus  ct  corde  dclinquitur ,  et  opere 


Scd  cum  poslca  cuin  incrcdentibus  genlibus  locuni  B  roalitia  pcrpctratur.  Tribus  modis  pcccatum  geritur, 


non  iuvcnircl,  revcrsus  cst  ad  Judxos,  vacanles  a 
Chrislo,  et  snpcrfluis  obscrvationibus  lcgis  niunda- 
tos  prout  pulabanl,  atque  ornaios.Ut  autem  firmius 
dcinceps  possidcal ,  assumil  univcrsitalcm  dicmo- 
iium.  Pejus  crgo  modofaciunt  Jud:ci,  majori  nume- 
ro  d.Tinonum  possessi  quam  prius,  quia  roinus 
cratCbristumvciiturumnon  credcre  quaiu  poslquam 
vcnit  non  susciperc. 

i  Faclum  csl  autem,  cum  bxc  diccrct,  cxtollcns 

vocem  quxdam  mulicr  de  turba  dixil  illi  :  Beatua 

rentcr  qui  tc  portavit  ct  ubera  ,  etc.  i  Alagnoi  devo- 

1'onisetndci  ostcnditur  liaccmulier,  qux,  Pharisneis 

blaspbcmantibus  Doniinum,  tanta  sinceritate  ejus 

incariiationcm    confitctur,   ut  ct   pccnitentium  et 

futiiroruni  conlundat  perfidiam.  Si  eniin  caro  Yerbi 

I>ei  a  carnc  virginis  malris  esset  extranea,  ut  multi 

Itxrciici  dixerunt,  siiie  causa  venit  qui  eum  porta- 

Tit,  ct  ubcra  qu»  eum  laclaverunt  bcatiflcarcntur. 

Uiido  dicit  Aposlolus  contra  bxrcticos,  i  Quia  mi- 

sti  Dcus  Filium  suum  factum  ex  muliere ,  factum 

sub  legc  {Cal,  iv).  i  Nec  audiendi  sunt  qui  lcgcn- 

dum  putaiit  natum  cx  muliere,  non  factum.Alioquin 

\enis  Filius  lioininis  non  essct  nisi  ex  matrc  car- 

iicin  traxisset.  Sccundum  physicos  quoque  ex  eo« 

dein  fi)iitc  ct  lac  niitricndis,  el  scincn  procreandis 

pucris  cmanat.  Ergo  dc  semiiic  Yirginis  poluit  con- 

cipi  qui  cjus  laclc  potuit  nutriri.   llacc  niulier  ty- 

puin  gessit  Ecclesi;e   credcniis  Cliristum ,'  verum 


boc  est  ignorantia  ,  infirmitate ,  industria,  pcriculo 
autcm  pceiiarum  diviso.  Ignorantix  namque  modo 
pcccavit  in  paradiso  Eva ,  sicut  Apostolus  dicit : 
f  Vir  non  cst  scductus,  sed  mullcr  seducta  in  pra:- 
varicationefuit  (1  7tm.  ii).  i  Ergo  Eva  peccaviiigno- 
rantia,  Adam  induslria,  quia  non  scductus  scd 
sciens  prudensque  pcccavit.  Qui  vero  scducitur 
quod  conscnliat,  evidenter  ignorat.  De  infirmitate 
autein  Pelrus  dcliquit,  quoniam  ad  melum  intcrro- 
gantis  ancilla!  Chrislum  negavit.  Gravius  est  infir- 
niitate  quam  ignorantla  qucmque  dclinquere,  cujus- 
quc  industria  quam  infirmilate  pcccaic  Industria 
iiamque  pcccat  qui  studio  ac  dcliberatione  mentis 
■lalum  agit ;  infirmitate  autem  qui  casu  vcl  prs- 
:  ^  cipitatione  dclinquit.  Nequius  auiem  ct  de  industria 
pcccant,  qui  non  solum  iion  beno  vivunt,  scd 
adliuc  cl  bene  viventes,  si  possunt,  a  vcritate  di- 
vcrtunt.  Sunt  ei  qui  ignoraiitcs  peccant,  ct  sunt  qui 
scientes.  Sunt  ctiam  qui  per  ignoranti:»  excusatio- 
ncni  scire  nolunt ,  ut  minus  culpabiles  liabcantur. 
Qui  tamcn  scipsos  iion  muniunt  sed  magis  dcci- 
piunt.  Nescire  simpliciler  ad  ignorantiam  pertinet; 
noluisse  vero  scire  ad  contuniacem  supcrbiam.  Vo* 
luntatem  quippe  propriam  Deum  vclle  ncscire,  quod 
aliud  est  quam  vclle  Deum  superbicado  contemnere? 
Ncmo  igiiur  se  de  ignorantia  excusct ,  quia  Deus 
non  solum  cos  judicat  qui  a  cognitioae  sua  rever- 
tuiitur  sed  ctiam  illos  qui  nescienint.  Hacc  de  pec- 


Doniiiium,  ct  vcruni  homincm ,  naluin  fuisse.  Vere  [>  cato.  Quid  autcra  de  cunfessione  peccali  doctoret. 


Lcaia  parcrs  Christi,  qiise  sicui  quidam  ait  :  <  Eiii- 

xa  pucrpora  Rcgem ,  qui  coelum  tcrramque  tcnet 

l>er  sicctila.  i  Cujiis  nomcn  et  xu^rno  complcctcns 

oninia  gyro  tin|)ciMum  sinc  fiiie  inanct.  Qua;  ventre 

bcalo  gaudia  roalris  liabcns  cuni  virginilalis  honore« 

iiecpiiniani  siinilevisa  est,  nec  Iiabcre  sequeiitcin. 

At  ille  dixit :   <  Quinimo   :   boali  qui  audiunt 

vcibiiiu  Dci  ct  cuslodiunl  iliud.  i  Pulchre  Salvator 

AUeslationi   mulieris   annuit,  non   inalrcm   suam 

^iUunimo«!o  asscvcrans  CdSC  U^atam  ,  scd  ctiani 

<»aiiiesqui  se  Vcrbuni  Dci  audilu  fidei  coiicipiunt 

^*^      boni  o|)cris  custodia  cuiii  in  curde  proxiiiioruni 

l^^^nuni  ct  nutriiinl.  Qua  .sentcnti?.  Judxus  clum 

/*^^rculii,    qui    Filiuni    Dci    Christmn    css**   iic- 


scntiant,  nunc  quoque  videndum  erit. 

Multam  itaque  dicunt  csse  maiitiam  hominis.. 
Neino  qiiando  inale  agere  vuLt,  auctoritatem  qua^rit. 
Quando  dicimus  bominibus  ut  bona  faciant,  et  ut 
confiicantur  mala  qnx  feceront,  dicuiit  nobis :  Dato 
auctoritatem.  Quse  Scriplura  hoc  nobis  pnccipit, 
ut  confitcamur  pcccala  nostra?  Si  ergo  Scriptura 
peccata  confitcri  non  pra^cipit ,  respoiuicte  modo  sl 
Scriplurain  habciis  (\nx  pcccaia  taccre  jubeat.  Si 
ergo  confiteri  non  vuliis,  cum  anctoritatem  confiten-» 
di  non  babetis,quare  taccre  vultis,  cum  auctorilatem 
tacendi  iioii  hal>ctis.  Taincn  quia  auctoritatem  quoe- 
litis, accipiic  aucloritalcin.  Aiitiqua  Icx  pcccata  con- 
fitcri  juUt,  cl  homincs  ad  sarcrdoics  miltit^ut  cou&^ 


«85 


WEIINERI  ABBATIS  S.  BLAS!! 


S84 


Aeanlur  peccala  sua ,  ul  imlulgentiani  accipianl 
\Num,  v).  illic  crgo  prxvaricatio  legis  confessionc 
ict  oblationc  aboletur ,  quando  adhuc  umbra  ruit; 
|el  adbuc  confessio  criminis  poenam  potlus  timerc 
ilcbuit  quam  misericonliam  exspeclare.  Si  haecau- 
ictoritas  non  sufficit,  audite  Scripturara,  alibi  mani- 
feste  dicentem  :  c  Qui  abscondit  scelera  sua  non  ju- 
'stiiicabitur  (Prov,  xxvni).  i  Quid  est  enim  abscon- 
dere,  nisi  tacere  et  confiteri  nolle.  Nam  qui  scelera 
flua  pcr  impudentiam  prave  agendi  manifestant,non 
juslincationem  mercntur,  sed  damnationem.  Igitur 
tcgcnda  sunt  mala  quantum  pertinet  ad  impuden- 
tiam  pravi  operis,  ct  revelanda  sunt  per  humilita- 
lem  confessionis.  Vultis  adliuc  scirc  pcriculum  laci- 
turnilatis,  et  utilitatem  confessionis.  c  Quoniam 
tacui,  •  inquit  Psalmistn  c.inveteraverunt  ossa  mca, 
dum  clamarem  tola  die  {PsaL  xkxi).  i  Et  iterunr: 
<  Delictum  mcum  cognitum  tibi  feci ,  ct  injuslitiam 
meam  non  abscondi.  Dixi  :  Confilebor  advcrsum 
Tne  injustiiiam  Domiiio,  et  tu  reniisisti  impiclatcm 
mcam  pcccati  mei  (ibid.).  >  Vidc  ergo  et  consi- 
dcra  :  si  taces  pcccata  tua,  invetcrantur;  et  si  con- 
Jllcris,  condonantur.  Sed  dicis  :  Ecce  dico  pocca- 
tum  mcum ,  sed  Deo,  non  homini.  Scripturam  sc- 
quor.  Illa  mihi  dicit  ut  Deo  confitear  peccatum 
meum ,  non  mc  ad  hominem  mittit  :  in  quo  salus 
non  est,  sed  illuc  trahit  confessi(mem,  unde  pro- 
mittit  remissionem  :  c  Dixi  :  Confitebor  adversum 
me  injustitiam  meam  Domino,  et  tu  remisisti  im- 
pietatem  peccati  mei.i  Quid  facit  homo?  Audi  quod 
facit.  Nonne  ille  homu  fuit,  qni  dixit  :  c  Fili,  di- 
mittuntur  tibi  peccala  tua  (Matth.  ix).  >  Et  vcrum 
cst,  qula  illc  homo  fuitqui  hoc  dixit.  Et  proplerea 
qui  illum  hominem  esseviderunt,  Doum  autem  non 
cognoverunt,  murmuraverunt  intcr  se  dicentes  : 
4  Quis  est  hic  qui  etiam  peccata  dimittit?  (ibid.)  > 
Scicbant  enim  quia  peccata  diniitterc  Dei  erat,  scd 
nesciebant  quia  quod  Dei  crat ,  homo  a  Deo  accc- 
perat.  Et  ille  quidem  homo  quod  habebat,  inquan- 
lum  homo  erat,  ideo  habebat,  quia  acceperat ;  in- 
«luantum  vero  Deus  erat  homo,  idem  ipsum  habe- 
Lat,  et  non  acceperat.  Propterea  autem  voluit  acci- 
pcre  atiquando  in  humanitate  quod  semper  habuit 
in  deitate,  ut  e  victno  bomini  appropinquaret  in 
eoquod  liominis  erat:et  in  eo  ipsoquod  hominiserat 
homiiii  exhibcret  quod  Dci  erat.  In  eo  namque  quod 
Lominis  erat  familiarius,  homini  jungebatur  ;  ineo 
vero  quod  Dci  erat  potcntius  in  homine  operabalur* 
Propterea  dixit :  c  Ut  sciatis  quia  Filius  hominis  ha- 
bct  potcslalcm  in  tcrra  dimittendi  peccata,  tunc  a't 
paralytico :  Surge  et  ambula  (ibid.).  >  Ostendit  quod 
vidcrc  potcrant,  ut  per  hoc  crederent  quod vidcre  non 
poterant,  Propter  Iioc  ergo  Deus  factus  est  homo, 
ut  sc  ad  eonfabulandum  homini  proximum  ac  fa- 
miliarem  exhiberct ,  ut  in  una  cadeitiiiue  persona 
ct  suiim  genus  homo  invcnirct  cui  fiducialiter  infir- 
mitatem  suam  revelaret ,  et  supra  homincm  Deum 
credens  de  accepia  ab  illo  rcmissione  pcccalorura 
suDruni  non  difli-lprct. 


DIVISIO. 

Ut  dispensalionis  giaiia  largius  muUiplicarelur, 
Dlmis   homo  hoinines ,    qui    puii    liomines  eraiil, 
participes  fecit  polestatis  sux  ut  implertrnt  officiutu 
ejus  pocnilenlium  confessionem  suscipieiido,  ct  po- 
tcslatem  ejus  exercerent  posnitenlibus  et  confitenli- 
bus  peccata  remiltcndo.   c  Accipite,  inquit,  Spiri- 
tiim  sanclum  :  quorum  remiserilis  peccata  :  rerail- 
tuntur  eis,  et  quorum   retinueritis  retenta   crunt 
(Joan.  xx).  >  Ergo  Christus  homo  discipulis  suis, 
vicein  cjus  agentibus  in  terra,  potestatem  dcdildi- 
mitlcndi  pcccata.    Sed  dicis  foitassis  :  Quarc  nou 
similiter  Christus  praceptum  dedit  hominibiis  pec- 
cata   sua  confilcndi,  sicut  discipulis  potestalcm  dfc- 
dit  confitentium  peccata  dimittendi?  Audi  quare:vo- 
luit  Christus,  ut  a  lemeiipso  surgeres,  ut  nonquasi 
cxtorta  vcl  coacta  videreiur  confessio  tua.  Idcirco 
quod  ad  se  pcrtinuitofficium  suum   discipulis  suis 
peragendum  injunxit,utmedicorum  more  aegros  ad 
se  venientes  exciperent  et  sanarent.  Medieis  diiit  ut 
curarent,  sed  infirmis  non  dixit  ut  ad  medicos  cu- 
randi  venirent.  Hoc  quasi  certum  esse  voluil,  quod 
xgri  libenter  salutem  quaererent,  ct  se  curandoi 
oflerrcnt,  si   medicos  invenirent.  Propterea  solos 
roedicos  monuit.  Infirmum  cnim  suus  morbus  suffi- 
cieiiter  admonct  neque  opus  prxcepto  hoc,  si  do- 
let.  Tamen  ipsi  medici  postea ,  quia  ncgligentes  in 
curatione  sua  aegros  invenerunt ,  eos   ad  salulem 
qugerendam  etadmonitione  sua  excitaverunt  et  pra- 
cepto  attraxerunt.  c  Confitemioi,   inquit  apostolus 
Jacobus,  alterutrum  peccata  vestra,  ct  oratc  pro  in- 
vicem  utsalvemiui  (Jac.  v).  >  Quid  esl  allenilrum  ? 
id  est  allcr  alt^ri,  homo  homini.  Non  soloi  hoflio 
Deo,  sicut  verus  il!e  confessor  ait  :   c  Dixi  coBftie- 
bor  advcrsum  me  injustitiam  meam  Domino,elc.iTa 
remisisli  impietalempeccati  mei,  scilicet  homo  ho* 
mini  proptcr  Dcum.  PIus  cnim  facit  qui  servo  hu* 
milialur  propler  Dcum  quam  qui  ipsi  Deo  hurailia- 
lur.  Propterea  c  Confitemini  alterutrum  peccaia  ve- 
stra.  •  Quid  csl  allcrutrura?  Non  tamen  unusquis- 
que  unicuique,  sed  alterutrum,  hoc   est  inter  vos 
homines  hominibus,  oves  pasloriluis,  subjecti  prae- 
latis;  hi  qui  peccata  habent  his  qui  peccata  dimit- 
tere  potestatem  habent.    Debilum  quidem  erai  ut 
confessionem  facturi  ad  illum  iretis  qui  est  super 
vos.  Nuncautem,pro  indulgcnliaedispensalione.con- 
ceditur   ut  peccata  ad  invicem  vobis  conliteainini 
inter  vos.  Ille  quidem  qui  solus  confessionem  acci- 
peret  confcssionem  non  faceret,   quia  pcccaia  non 
haberet.  Hi  autem   qui  peccatorum  confessioiicra 
accipiunt,  et  confitentibus  peccata  sua  diniillunU 
neccssc  habcnt  ut  et  ipsipeccata  suaconfiteaniur,ui 
poeniientibusetconfitentibus  peccata  sua  dimiltantur. 

Propterea  crgo  coiifitemini  alterutrura  pcccata  vc- 
straet  orate  pro  invicem.  Ad  quid?  Utsalvemiiu  : 
confitemini  ut  salvcmini.  Quid  est  confitcDnni  vX 
salvemini  ?  Hoc  est  non  salvemini,  nisi  confileamini. 
Hsec  fortassis  tu  aiidire  noluisli ,  qui  latebras  quae- 
ris  et   abscondis  scelera  tua   ut  non  justificeri» 


m  DEFLORATIONES  bS. 

Non  tibi  plaoel  qiiod  dicitur  quia  hi  qui  noluiit  con-  Ji 
fiteri  peccata  sua  salvari  non  possunt.  Propterea 
fortassis  conaris  ad  aliud  dicluni  aposioli  intor- 
quere,  ut  inlelligatur  confitenlibus  quidcm  pro< 
roisisse  salvalionein,  tamen  non  confitentibus  non 
negasse  justificationem.  Audi  ergo.  Augustiuus  dicit: 
iNon  potest  quis  justificari  a  peccato  nisi  confessus 
fucrit  ante  pcccatum.  i  Itcm,  Beda  in  eadem  epi- 
stola  Jacobi,  de  qua  superius  testimonium  sumpsi- 
mus :  c  Sine  confcssione,  iuquit,  ncqueuntdimitti pec- 
cata.  >  Si  in  hoc  illa  discretio  esse  dicilur,  ut  quoti- 
diana  leviaque  peccata  alterutrum  coaequalibus  conll- 
teamur,  ut  orationibus  invicem  salvemur.Porro  gra- 
vioris  leprse  immuDditiam  sacerdoli  pandamus  et 
ad  ejus  arbilrium  justificari  curemus.  »  Videte  quo- 
modo  concordant  testimonia  veritatis.  Est  qu«-  ^ 
dametcommunisin  Ecclesia  poenitentia,  quam  quo« 
tidie  adinviccm  facimus,  in,  qna  oratione  fusa  prO 
inviceiu  pro  quolidiauis  et  levioribus  peccatis  iii- 
dulgentiam  et  remissionem  consequamur;  gravioris 
autem  culpae  reatum  singulari  confessione  sacer- 
doii  aperimus ,  et  secundum  ejus  consilium ,  rou« 
iiere  satisfaclionis  oblato,  indulgentiam  peccati  ob- 
tiiiemus.  Seddicis:  Si  salvari  non  potest  homo  nisi 
coiifiteatur  pcccata  sua,  quid  est  quod  scriptum 
invenitur :  c  Lacrymae  lavant  delictum  quod  ore 
pudor  est  conflteri.  Inveniuntur  enim  quaedamejus- 
modi  dicta,  et  rapiunt  ea  homines  gaudentes,  non 
quia  veritaiem  capiant  in  eis ,  sed  quia  malitiara 
suam  defendere  volunt  ex  eis.  Dicunt  enim  : 
Quid  nos  constringitis ;  quid  nos  arclatis?  Pudenda 
sunt  facta  nostra,  non  nos  pcrmitlit  verecundia  elo- 
qui ,  erubescimus  confitcri  quod  fecimus.  Quod 
possumus  tamen  facimus ,  cor  contrilum  et  hurai- 
iiatumoffcrimus,  dolemus  proeoquod  male  egiinus, 
lacrymas  fuiidimus,  cariiis  ma.ceraiione  rcatuid 
punimus.  QuiJ  verba  quaeritis,  ubi  opcra  boiia 
saiit?  Haberous  Scrlpturam  consolantem  nos  et 
dicenicm  :  c  Lacrymx  lavant  dclictuin,  quod^  ore 
puUorest  confitcri.  i  Non  maliiia  excusamus,  sed 
verecundiasparcimus.  Qiiod  ergo  dicere  homini  eru- 
bcbcinms  dicimus  Deo,  qui  nou  improperat.  IIu- 
jusmodi  ergo  occasionibusquacrunthomines  excusa- 
iionem  corpori  suo,  cl  pervertere  conanlur  Scri- 
pturas,  quia  perversi  sunt  ipsi  j^ 

DIVISIO. 

Quld  est,  quod  Scriptura  dixit  lacrymx  lavaiit 

delictum,  quod  ore  pudor  est  confitcri.  Nunquid 

ideo  dixit :  si  crubescis  confileri  peccatum  tuuin, 

quod  tibi  sufliciat,  si  tantuiu  lacrymaris,  etiam  si 

non  confitearis?  Nonne  multo  melius  est  ut  Scriptu- 

i"am  hoc  potius  dicere  voluisse  intelligas  quod  la- 

orymae,   ex  intiina  cordis  contritione  prolatae  illa 

^tiam  peccala  lavare  possunt,  quia  sinc  pudore  et 

'^erecundia  ore  profiteri  non  possunt.  Quid  ergo? 

^i  pudenda  pcccata  lacrymae  lavant^  ibi  tacendum 

^  ^t,  ubi  divinuinauxilium  maximenecessarlum  est.. 

^-^uo  multo  magis  ibi  confitcndum  est^  ut  humilitas 

^^nfessionis  lacrymas  adatigeat  contritionis.  Simi- 


PATRUM.  —  LIB.  L  18« 

liler  cum  dicitur  tibi  :  Si  bomini  erubescis  dicere 
peccatum  tuum ,  ut  dicas  Deo  qui  non  improperat, 
non  tibi  dicitur  :  Si  erubcscis  dicere  homini,  ut 
homini,  non  dicas,  sed  Deo,  sed  mansuetudo  Dei  tibi 
deinonstratur,  qui  lam  mitis  et  suavis  est  omnibus 
ad  se  confugientibus,  ut  improprium  ab  ipso»  ali-^ 
quid  te  formidare  non  oporteat,  etiam  si  talia  fu&r 
rint  peccata  tua,  ut  ea  te  homini  roanifestare  sine 
erubescentia  non  posse  contingat.  1n  eo  enim  de 
qno  erubescis  cum  homini  dicis,  erubescere  te  non 
oportet  cum  Deo  dicis  quia  non  impropcrat  dicenti, 
sed  condonat  confiteiiti.  Dic  ergo  homiiii  ut  salu- 
briter  ad  tcmpus  confundaris  corameo,ut  ista  con- 
fusio  gloriam  tibi  postmodum  adducat,  et  fiduciam 
praestet,  ne  improperium  timcas ,  cum  manifestari 
coeperis  coram  Deo.  Tameii  ne  forte  diceret  cogi- 
tatio  tua  :  Si  tam  grave  est  homini  revelare  pcc  - 
cata,  et  si  erubescimus  ita  coram  hoinine,  quid 
faciemus  ante  Dominum,  cujus  majestatem  decli- 
nare  non  possumus,  neque  judicium  effugere.  Ne 
igilur  sic  de  Deo  cogitando  temelipsum  desperes, 
ostenditur  tibi  mansueludo  Dei  erga  pcenitentes  et 
confitentes,  quod  peccata  omnia  et  poenitentibus 
condonat,  et  confitentibus  non  improperat.  Sic  ergo 
accipe  quod  dictum  est.  Dic  Deo  qui  non  imprope- 
rat.  Quasi  dicerel :  Etiam  si  erubcscas  coram  homi- 
ne,  ne  erubcscas  coram  Deo,  quoniam  Dominus  mi- 
tior  homine  est  et  maiisuetior,  et  est  patiens  mise- 
ris,  ut  non  improperet.  Secundum  hunc  ilaque  mo- 
duin  non  tibi  dicitur  ut  peccala  tua  homini  non 
dicas,  sed  ut  in  his  etiam  quae  corain  homine  eru- 
l)escenda    sunt ,   de    Dei  pielatc  confidas  (Cury- 

60ST.). 

Opponis  adhuc  lacrymris  illas  Petri  quas  tcgis. 
{Malth.  11,  6),  confessionem  non  legis  lacrymie- 
lavant  dclictum  quod  orc  pudor  esl  conffteri.  Has 
crgo  lacrymas  opponis,  non  quia  amas  compun- 
ctionem,  sed  quiafugis  confessionem.  Dicis  ergo  qniai 
lacrymas  Pciii  legis,  salisfaclionem  non  legis.  Au- 
disti  qiiia  fleverlt,  sed  quid  dixerit  non  audisti. 
Idco  lacrymac  lavant  dclictum,  quod  ore  pudor  est 
confiteri.  Qui  ergo  :  Hoc  tibi  dici  putas  ut  quia  Pe- 
trus  lacrymatus  legitur,  confcssus  non  legitiir ;  tu  sL 
lacrymaris,  non  confitearis.  Nonne  multo  mclius  est 
ut  illud  potius  hic  demonstrari  intelligas,  quia  si  il- 
lic  tantum  lacrymae  valucnint  ubi  confessionem 
oris  non  habuerunt,quaulo  inagis,  si  verie  fucrint  : 
nec  valcnt  ubi  cuiii  cordis  contrilione  et  ctiam- 
oris  confessioiiem  habent.  IIoc  cnim  tibi  demoii- 
stratur,  cum  subdilur  prius  flcndum,  postca  confi- 
lendum.  IIoc  siquiilein  ad  vcrilalem  confessionis 
speclat,  ul  priiis  compiingaris,  postca  cpiifitcaris.. 
Nain  sunt  quidain  sicut  impudeiiles  ad  faticiidum^ 
sic  iiiverecundiaddicendum.  Qui  quoniam  turpilu- 
dineia  suam  in  fuciendo  noii  vident,  verecundiam  in 
dicendo  non  habent.  Quibus  utique  per  pioplietam 
diciUir  :  i  Froiis  muILeris  merctricis  facia  csl  tibi : 
ncscivisli  erubcscere  (Jer,  iii).  >  Isti  nonnuuquam 
fiinc  aliqiio  conipunclionis  inolu,  sine  aliquo  tiiuo- 


8S7  WEnNERU  ABBATIS  S.  BLASII  IS8 

ris  vel  amoris  Dei  atlactu  pro  sola  coobueludine  A  et  kunen  uon  sic  verecundart  ut  taceat.  Hoc  iMsne 

novit  peccatrii  illa  mulier  quas  et  venit,  ut  pec- 


explenda  ad  dicenda  peccata,  sua  sc  ingerunt  xsti- 
mantes  se  propter  solum  verborum  prolationem  a 
debjto  peccatorum  suorum  absolvi.  Quibns  recte 
dicitur  :  Prius  flendum,  poslea  confilendum.  In 
confessioue  namque  pcccatorum  hominem  el  vere- 
cundarl  opertet,  ut  kumiliter  qux  fecit  agnoscat, 


cala  sua  se  abscondere  noUe  ostenderet  (Luc.  vii) : 
et  tamen  non  ante,  sed  retro  stetit,  ut  verecundiam 
turpitudinis  sux  se  altendere  demonslraret.  Pro- 
pter  boc  recte  dicltur  :  Prius  flendum,  postea  coo- 
filendum. 


DOMIINIGA  m  MEDIA  QUADRAGESIMiG. 


cAbiil  Jesus  trans  mareGalilxae.qnod  est  Tiberia- 
dis  {Joan.  vi).i  Audiens  Jcsus  quia  Joannes  Baplisia 
decollatus  esset,  secessit  a  patria  sua  in  qua  tunc 
iporabatur  in  navicula  in  locum  desertum  seorsum. 

<  Et  cum  audissent  turbae  secuue  sunt  eum  pe- 
destres  de  civitatibus.  Et  exiens  vidit  turbam  muU 
tam,  et  misertus  est  ejus,  et  curavit  languidos  eo- 
rum.  I  Bene  dictum  est  secessit,  non  fugit,  ut 
ostendatur  magis  eum  persecutiones  vitare  quam 
timere.  Opportunum  namque  tempus  suae  passionis 
exspectans,  et  vitahat  ne  homicidlo  de  Joanne  jun« 
geretur  homicidium  de  se.  Vel  ideo  secessit,  ut  nobis 
prxberet  exemplum  vitandaa  temeritaiis,  ultro  tra- 
dendum  se.  Non  enim  omnes  eadem  constantia 
perseverant  in  tormentisquase  torquendos  oflbrunt. 
Petendo  eliam  soliludinem  turbarum  flde  an  sequi 
curent  explorat,  et  probatam  digna  mercede  remu- 
nerat.  Turbae  autcm  non  jumentis,  non  vehiculis, 
sed  proprio  labore  pedum  iter  deserti  arripiunt, 
et  salulis  desiderium  ostendunt.  Rursus  ipse  exci- 
piendo  fatigatos,  docendo  inscios,  sanando  aegrotos, 
recreando  jejunos,  quantum  de  notione  credentium 
delectetur  insinuat.  Aliter  postquam  apud  Judaeos 
prophetia  vocem  perdidit,  transiit  ad  deserlum  Ec- 
clesiae,  quae  viro  carebat.  Turb«  relinquebant  civi- 
tates,  iil  est  pristinas  conversationes  et  dogmatum 
varietates.  Quod  dicit  exiens  significat  quod  turbae 
habucrint  voluniatem  eundi  ad  eum,  scilicet  vires 
non  habuerunt,et  ideo  Salvator  obviam  pergit. 

f  Vespere  autem  facto  accedentes  duodecim  dixe- 
runt  illi :  Dimitte  tu  rbas,  u  teuntes  in  castella  villasquo, 
qu;e  clrca  sunt  divertant,  et  inveniant  escas,  quia  hic 
in  deserto  ioco  sumus.  Jesus  autem  dixit  illis  :  Non 
habent  necesse  ire,  date  illis  vos  manducare.i  Pro- 
vocat  apostolos  ad  fractionem  panum ,  nt ,  illis  te- 
fitantibus  se  non  habere,  magnitudo  signi  notilior 
fiat,  simul  insinuans,  quia  quotidie  per  eos  sumus 
pascendi.  Quid  enim  agunt  Peirus  et  Paulus  per 
cpistolas,  nisi  ut  mentes  nostras  alimentis  ccelesti- 
kus  pascant?  In  vespere  turbas  reficit,  quia  in  fine 
sseculi  propinquitate  cum  sol  justitiae  pro  nobis  oc- 
cubuil,  a  diutina  spiritualis  inedise  famc  sumus  libe- 
lali.  Nola  ordincm  rayslerii.  Posl  dcfeclum  legis 


B  evangelicus  cibus  incipit,  sed  prius  per  remissionen 
peccatorum  vulneribus  medicina  tribuitur,etposlca 
mensae  coelestis  alimonia  expenditur.  Non  est  igitur 
necesse  ut  quaeramus  escas  in  villis  el  casteiiis, 
hoc  est  ne  deseramus  panem  vitae,  pretio  studii  et 
laboris,  emeiites  philosophorum  doctrinas  suis  ra- 
tionibus  munitas,  quaruni  pastu  delectemur.  Qoud 
autem  discipuli  desertum  dicunt  esse  iocum,  ligurat 
Judaeos  murmuiantesde  conversione  gentium.  Uinc 
Isaias  in  eorum  voce  :  c  Ecce  gentes  quasi  slilla  si- 
tuhe  (Isa,  xl).  »  Item  :  <  Omnes  gentes  quasi  oon 
sint,  sic  sunt  coram  eo  (ibid.). 

i  Rcspondit  ei  Philippus :  Ducentorum  denariorom 
panes  nou  sufliciunt  eis  ut  unusquisque  modicuin 
quid  accipiat.  Etdicit  eis.Quot  panes  habetis?  Dicit 

C  ei  unus  ex  discipulis  ejus,  Andreas  frater  Siroonis 
Petri :  Est  puer  unus  hic  qui  habet  quinque  panes 
hordeaceos  ct  duos  pisces.  Sed  haec  quid  sunt  inter 
tantos  ?  Nisi  forte  nos  eamus  et  emamus  in  omnem 
hauc  turbam  escas.  Qui  ait  eis  :  Afierte  illos  mihi 
huc.  Et  praecepit  illis  ut  accumbere  lacerent  oinnes 
secundnm  conlubernia  supra  viride  feuum.  Et  dis- 
cubuerunt  in  partes  per  centenos  et  pcr  quinquage- 
nos.  I  Quaesierat  Dominus  a  Philippo  tentans  eum, 
quod  Joannes  commemorat,  unde  esca  dari  posset 
turbae?Etenim  quia  ignorantia  p<:puli  erat  in  lege; 
quandiu  enim  legitur  Moyses :  Velamen  posiluni  est 
super  corda  eorum,  piopterea  tentatio  illa  Domini 
ignorantiam  discipuli  demonstrabat.  Eadem  quippe 
simplicitale  qua  Philippus,    loquitur  et  Andreas. 

^  Sed  Dominus  ostendit  gratuitas  credenti  populo 
se  largiri  cscas  eadcm  benigna  potestate  qua  gratis 
redimcndo  sanat.  Puer  ferens  panes  cum  piscibus 
unus  de  discipulis  fuil,  vel  forte  aliquis  de  turba. 
Quod  autem  Philippus  vel  Andreas  singularitcr 
dicitur  apud  Joannem,  hoc  alii  evangelistse  disci- 
pulos  pluraliter  dixisse  refcrunt,  intelligentes  ihhiid 
prae  caeteris  loqui  vel  ponentcs  pluralent  nun>eruci 
pro  singulari.  Contubernia  intelligc  diversas  homi- 
num  socielates,  qui  de  diversis  villis  venerant,  juxla 
quod  milites  in  eodcm  tabernaculo  socictatenn  ha- 
benlcsdici  solent  contubernales.  Qiiinqucpanes  sirat 
quioqucIibriMoysi,quia  in  opibus  legis  tanfiuam  ex 


DErLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  I. 


m 


paiie  ei-al  viva.  Pcr  lcgem  eRini  divina;  alernilalis  A  docloribus  myslice  fldelilus  cxponnnlur.  Per  duo6 


cognitio,  mandi  crealio,  cursus  labentis  sxculi,  et 

vera  Dco  servicndi  religio  kumano  gencri  innotuit. 

In  duobus  piscibus  intelliguntur  psalmi  ct  prophe- 

li£  tcniperantes  austcrum  saporem  legis,quiaerudi- 

ttiin  in  iege  Dei  populum  de  promissione  Dominicae 

incarnalidnis  novae  gratis    dulcedine   pascebani, 

quasi  in  virtute  aquae  spem  confoventcs  humanse 

yiisei,  liinc  est  quod  Domiuus  post  resurrcctionem 

ait:  <  Oporlcbat  implcri  omnia  quse  scripla  sunt  in 

lege  Moysi,  et  prophctis  ct  psalmis  dc  me  {Lue, 

xxiv).  I  Hic  quoquc  prxcipicns  sibi  aflcrri  pancs  el 

pisc(*s,  niystice  praecepil   intdlcctum  Testamcnti 

Yeteris  act  se  refcrri.  ficne  auiem  pcr  aquatilia  figu- 

ranlur  prophctaiHes  de  nostro  sevo,  in  quo  populus 

fidclium  sine  aquis  baptismi  vivere  nullatcnus  po« 

lest.  Pancs  vero  hordcace^uernnt ,  qui  cibus  est 

rnsticorum,  qiiia  nidibus  auditoribas  quasi  gros- 

cior:)  coniniittenda  sunt  pracccpta.  Animalis  cnim 

hoino  non  pcrcipit  ea  qux  suni  spirilus  Dci.  Uiide 

Dominus  unicuique  pro  juribus  dona  tribuens  et 

semper  ad  pcrfecliora  provocans,  primo  quinque 

panibusquinquemil(iarcHcil,secandosepiempanibu8 

quatuor  millia  horoinuni, tertie  discipulis  suap  carnis 

et  sanguinis  mystcrium  credit,  ad  uUimum  dat  ut 

edaiU  et  bibant  8uper  raensam  suam  in  regno  suo. 

Yel  i(a  :  Hordeacci  erant  panes,  qtiia  ad  Velus  Te- 

stamcntum  pertinebant,  ei  sicutvix  pervcnilur  ad 

meduilara  hordci,  ita  Vetus  Tesiamentum  Teslitur 

tcgminccarnaliura,  sed  saucial,  cmn  intus  perveni- 

tur.  Duo  autem   pisces  qui  saporem  dabant  pani 

suavem,  sunt  duae  pcrson»  sacerdoiis  ct  regis  qui- 

bus  populus  Israel  regebatur,  ut  per  eas  consilio- 

rum  moderamen   acciperet.  QuiUiis  inter   turbas 

fluctuantis  sieculi,  more  piscium   quassatis,  nec 

deGcientibus,  Hgurabatur  Chrisius  verus  sacerdos 

et  rector.  Puer  portans  est  popuiiis  illc,  pucrilis  in 

sensu,  nec  manducans,  qui  quasi  onus  clausa  por- 

tabat,  nec  alios  pascens.  Item  per  quinque  panes 

Scriptura  et  excmpla  Palrum,  in  quinquc  sefatibus 

degentium,    intelliguntur,  quibus  quotidie   Hdclcs 

abunde  reficiuntur.   In  prima  xlate  Enoch   pane 

scripti  nos  reficil,  dum  Domiuuin  cum  millibus  san- 

ctorum  ad  judicium  venturum  scribit.  Pane  exenipli 


quoquc  pisces  du«  personic,  regisvidclicetetsacerdo- 
tis  designantur,  qu;e  sola;  in  Vctcri  Testamcnto  oleo 
saiicto  uiigcbanlur.  Chrislus  autcm  fidclcs  in  salo 
sscculi  ut  pisces  latcntes  per  piscatorcs  apostolos 
rete  fidei  ccpit,  et  cunctos  olco  cbrismatis  in  reges 
ct  in  sacerdotes  ungere  fecit.  Pcr  albam  nainquc  in 
baptismateacceptam,  sacerdolium;  pcr  mitram  voro 
capiti  impositam  desigiiatur  diadcina  rcgium.  Se- 
quitur : 

c  Sedhaec  quid  inter  tantos?>Ac  si  dicatur  :  Per- 
muitis  alimenta  petituris  supra  ontnem  scnsum 
corporis,  omncmque  iittcram,  quid  prodcst  littera 
vetus?  Quia  carnaliter  sapiebant  et  in  spc  carnali 
quiesccbant,  quibus  lex  teinporalia  promiserat, 
B  prsecipitur  superviride  fenumjacere  :  cOmnis  cnlm 
caro  fenum,  et  claritas  huininis  sicut  flos  fcni  (Isa» 
xl).»  Discumbit  ergo  superrcniim  qui  carncin  suam 
calcat,  et  flores  illius  quasi  arens  fenuin  conterit 
sxculi  vohiptates  sibi  siibjiciens.  Diversi  discubitus 
convivantium  diversos  significant  conventus  Eccle- 
siarum.  Quinquagcni  aulem  discumbunt,  quia  adhuc 
in  poDuitentia  positi  auditum  verbi  percipiunt.Nam 
quinquagenarius  numerus  poenitentix  et  remissio- 
nis  est.  Centcni  vcro  discuutbunt,  quia  per  pceni- 
tenli.nm  quinquagcnarii  ad  perfectum  centcsiini  nu- 
meri  culinen  asccndentcs,  in  solo  jam  vitae  xtcrnae 
desiderio  suspirant. 

c  Acceptis  autem  quinque  panibus  et  duobus  pis- 
cibus  respexit  in  cQcIuni,  ct  bcnedixit  illis,  fregit, 
e(  distribnit  discipulis  ;  discipuli  autcm  turbis.  Et 
manducaverunt  omneset  saturati  sunt.  Tulerunt 
reliqiiias  duodecim  cophinos  fragincntorum  plenos. 
Manducanlium  autem  fuit  nuinerus  quasi  quinquo 
millia  virorum,  exccptis  mulieribus  et  parvulis.  »  In 
coelum  Dominus  respexit,  honorcm  Patris  a  quo 
ipse  erai  confessus,  ui  qui  adesscnt  intelligerent  a 
quo  tantae  virtuiis  accepisset  efTectum,  dirigcntes  et 
ipsi  illucoculos  mcntis.  Si  pancs  non  frangcrciitur» 
non  alerant  tantam  turbam.  Sic  et  lex,  si  non  ape* 
riretur,  non  pasceret  multos»  quos  apcria  pascit. 
Unusquisqiic  apostolorum  de  rcliquiis  implet  co- 
pbinuni  suum,  ut  vel  habcat  unde  postca  gcntibus 
cibos  praebeat,  vei  ex  reliquiis  vero.s  fuisse  panes 


nos  saliat  dum  eum  ob  juslitiam  Deo  placuisse,  et  o  doceat.  Quinque  millia  virorum,  id  est  perfectorum. 

Sexus  fragilis  et  minor  astas  indigni  sunt  nuinero. 


in  paradisuni  raptum  fuisse  Scriptura  commemo- 
rai.  In  secunda  .Tlate  panis  nobis  per  Abraham 
ministratiir,  dumlitterasHebraeasrepcrisse,  transada 
abinitioscripsisse,  astroiiomiam  in  iEgypto  docuisse, 
ac  Deo  in  omiiibus  obedisse  narratur.  In  tertia  actate 
per  Moysen  copiose  i*eficimur,  duni  decem  pracceplis 
per  ejus  scripta  instruimur,  et  ipse  super  omnes 
horoiiies  mansiietissimus  fuisse  et  multis  signis  ful- 
sisse  describitur.  In  qiiarta  setatc  David,  Salomon  et 
orones  pene  prophetae  iios  dulci  pane  saiiant,  dura 
Qos  myslicis  scriptis  et  faclis  informant.  1n  quinta 
setalc  Esdras  nos  pane  salurat,  dum  legem  incensam 
reiterat,  ei  templum  dcstructum  rexdificat.  Hi  pancs 
turbis  disiribuuntur,  dum  horum  scripta  et  facta  a 


Uiide  et  in  Numcrorum  libro  quotics  sacerdotcs,  ci 
Levitae  et  turbae  pugnantium  describuntur,  scrvi,  et 
miUieres  et  parvuli,et  ignobilc  vulgus  prcetcrniiltun- 
lur.  Non  nova  crcat  Salvalor  cibaria,  sed  praesen- 
tibus  benedicit,  quta  in  carne  vcniens,  non  alia 
praedicai,  sed  propbctiae  dicla  mysteriis  gratiae  gra- 
vida  demonstrat.  Uiidc  scquitur  quia  fregit,  id  esi 
clausa  sacrameiita  legis  ct  prophctarum  patefccit. 
Panes  frangcndo  multiplicantur,  quia  multi  iibri 
facti  suni  cxponendu  legem.  Fraiigens  distribuit 
discipulis,  et  illi  pnefractum  frangcntes,  distribuunt 
turbis,  quia  sanctis  doctoribus  apcruit  scnsum  ui 
intclligcrent  Scripturas,  cl  intclieclas  auditoribui 


891 


WEKNEW  ABBATIS  S.  BLASU 


m 


tolo  orbe  ridclilcr  dispcngaverunt.  Qiiod  turbis  su-  A  dit.  Conlinuo  eniin  lactu  parentis  animatam  OTum 


|)ercst  discipuli  lollunl,  quia  mysteria  quiea  rudibus 
uon  capiuntur,  a  perfectis  inquinintur.  Sunt  enim 
fragmenta  qux  populus  non  potuit  nranducarc,quav 
dam  secretiora  intelligcniia^,  quibus  impleti  sunt. 
aposloli  quasicopbini  duodecim.  Per  copbinos  apo* 
stoli  (igurantur,  el  per  apostolos  cbori  sequcntium 
doctorum  foris  quidcm  hominibus  dcspecti,  sed  in- 
tus  ad  alenda  bumilium  corda  cibis  salutaribus  cu- 
inulati.  Sulent  enim  opera  servilia  gcri  copbinis. 
Scd  Dominus  copbinos  fragmentis  implevit,  qui,  ut 
fortiora  confundcret,  inGrma  mundi  eligit.  Apostoli 
duodecim  copbinos  de  fragmentis  manducantium 
impleverunt,  dum  in  sexta  .'etate  scripta  priorum 
8ua  doctrina  disseruerunt.  Copbinus  de  gracili  vi 


cecidit,  el  piscis  exivit.  Cujus  deinde  quam  para 
et  inviolala  successio,  nullus  alteri  sed  gencri  suo 
miscetur  tbymailus  tbyniallu,  iupiis  lupo.  Scorporiia 
(^uoquc  caslitatem  immaculati  connubii  genori  suo 
scrvat.  Itaque  babct  pudicitiam  generis  sui,  «od 
venenum  gcncris  sui  non  babct.  Non  enim  perculit 
scorp.iina,  sed  rencit. 

De  scaro.  Scarus  inter  pisces  ruDiinarc  perhibe- 
tur,  ut  ferunt  quibus  aut  eventus  aut  usus  Tuit,  aut 
siudium  talia  coniprebendere.  San«  ncc  ipsi  a  suis 
potentiae  cvascre  violentiam,  et  avaritiae  potenlio- 
rum  subjecti,  ubique  inferiorcs  sunt.  Quisque  infir' 
mior  eo  praedx  patet.  Ct  pleriquc  quidcm  licrhis 
pascuntur,  ac  minutis  vcrmibus.   Sunt  tamcn  qui 


mine  contexilur,  et  ordoapostolicus  de  bumiii  stirpe  "  inviccm  sc  devorant,  et  sua  carne  pascuntur.  Minpr 


eligitur.  Hic  reliquias  edcntium  congregat,  quia  lit- 
teram  popularibus  erogat,mysiica  sapientibusreser- 
vat.  Etquia  quinque  sunt  sensus  cxterioris  hominis 
quinque  millia  virorum  secuti  Dominum  dcsignant 
eos  qui  in  sseculo  bene  noverunt  uti  cxlerioribus 
qux  possidcnt.  Qui  rcctc  quinque  panibus  aluntur, 
quia  tales  nccessc  cst  institui  Icgalibus  adbuc  prac- 
ceptis.  Nnm  qui  mundo  ad  integrum  rcnuntiant,  ct 
quatuor  sunt  inillia,  et  septem  panibus  rcfecti,  boc 
est  et  evangeiica  rcfectione  sublimes  et  spiritnali 
gratia  docti.  Ciijus  significationis  causa,  reor  in  in- 
troitu  tabernaculi  quinque  columnas  deauratas  jus- 
sas  fieri   {Exod.  xxxvi) ;  anlc  oraculum  vero,  id  est 


apud  illos  esca  majoris  est,  rursus  ipse  major  a  va- 
lidiore  invaditiir,  ct  iit  esca  alterius,  piTdalor 
alieni.  Itaque  usu  venit  ut,  cum  ipsc  alium  dcvora- 
verit,  ab  alio  devorctur,  et  in  unuiu  vcntrem  uterque 
veniat  cum  voraiore  proprio  devoratus,  litque  si- 
militcr  in  uno  viscere  priedx  vindictaniue  consor- 
lium.  Et  ipsis  poslca  sponte  hxc  accrevii  injuria, 
sicut  in  nobis  non  ex  nalura  coepit,  sed  ex  avarilia, 
aul,  quia  ad  usum  bominum  dati  Kunt,  in  signum 
quoquc  facti  sunt,  ut  in  bis  nostrorum  morum  vitia 
videremus,  et  caveremus  excmpla,  ne  quis  potcn- 
tior  inferiorem  invaderct,  daturus  in  se  poleiaiori 
exempium  injuriae.  Itaque  qui  alterum   IxJit,  sfoi 


Sancta  sanctorum  quatuor,  quia  incipientijus  per  ^  laqueum  parat  in  quem  ipse  incidat.  El  tupiscisos 


legem  castigantur,  ne  peccent,  perfecti  per  gratiam 
admonentur,  ul  Dco  devotius  vivant. 

c  llli  ergo  bomin^^s,  cum  vidissent  quod  fecerat 
si^num,  dicebant :  Quia  bic  est  vere  Propheta  qui 
venturus  est  in  mundum.  Jesus  ergo,  cum  cogno- 
visset,  quia  vcnturi  essent  ut  raperent  eum,  et  face- 
rent  eum  rcgem,  fugit.  i  Kccte  scnserunt  tantum 
propbelam  per  salutis  prreconia  vcnturum  csse  in 
mundum,  id  est  ad  communem  boininum  cognitio- 
nem.  Discipuli  ct  turbse  crcdentes  in  Dominum,  pu- 
taverumillumsic  vcnissc,  ut  jani  rcgnaret,  et  hoc 
est  vellc  rap^re  ct  regcm  facere,  prccvonire  tcmpus 
ejus  quod  ipse  apud  se  occultabat  usquc  in  (incin 
sxculi.  Undc  ilhid  :  <  Non  cst  vestrum  nosse  tein- 


qui  visccra  invadis  aliena,  qui  dcmergis  inlirinum, 
qui  credcntcin  perscqueris  usque  in  profuiiduin. 
Cave  nc,  duni  illum  scqueris,  incidas  ipse  in  vali- 
diorem  et  deducat  te  in  alienas  insidias,  qui  luas 
vitat,  priusque  tuam  exspeclct  a:ruinnani,  qui  ic 
pei-sequente  propriam  ruformidabai, 

De  ceto,  Ceti  sunt  marinae  bellux.  Qu%  si  supe^ 
natant  fluctibus  ad  mare  insulas  putes,  monies 
altisslmos  summis  ad  coelum  verticibus  eroinere. 
Quse  non  in  acta  nec  in  littoribus,  scd  in  Atlaiitici 
maris  profundo  dicuntur  vidcri,  nl  eorum  conspectu 
naiitae  a  navigandi  in  illis  !ocis  prsesumptione  revo- 
centur,nec  sccrcta  elcmentorum  adirc  sinesupreaiJB 
terrore  morlis  usurpent.    Pbysiologus   autcm   de 


pora  vel  momcnla  (.lc(.  i).  i  Fugiens  aulcm  nobis  D  ccio  dicit;  quoniam,sitamen  creditur,  duasnaturas 


cxemplum  monstravit,  ut  in  bonis  quae  agimus 
humani  favoris  retributioncm  vilemus,  siinulquo 
insinuat  quod  altitiido  sua  non  potcst  intelligi. 
liem  quccdam  de  piicibus, 
Quo!nodo  dc  quinque  panibus  cvangelicis  quaedam 
allegorice  perstrinximus  libet  quoque  allqua  coin- 
mcmorare  de  piscibus,  cum  beatus  Ambrosius 
(in  [lexaemeron)i\\c\i  diversa  generapiscium  diversos 
csus  babere.  Alii  enim  ova  generant,  alii  vivos 
parlunt,  atque  formatos,  et  qui  ova  generant,  noii 
Fildos  lexunt,  nt  aves,  non  diuturni  fotus  laborem 
induunt,  non  cum  molestia  sui  nutriunt.  Cecidit 
Ovum  quod  aqiia  gremio  quodain  natura^  sua:  quasi 
liutrix  blaiida  stiscepit,  el  animal  celeri  folu  reddi  • 


babct.  Piima  esl,  si  esuricrit,  aperil  os  suum ; et 
maximus  odor  et  suavis  exil  ex  ore  ejus,  ita  ut 
minorcs  pisces  jiicuiidenlur  ejus  suavitale,  et  cou- 
gregenlur  omnes  in  orc  ejus,  et,  cum  iroploluin 
fuerit  os  cjus,  claudil  os  piscis,  et  glutit  eos.  Magiii 
aulem  pisces  et  perfecti  non  appropinquant  saliein 
ori  ejus.  Secunda  vcro  nalura  esl  ejus,  ul  exliii)cal 
se  iii  modum  insuI;B.  Navigaiites  autem  suspicaniur 
insulam  esse.  Ligant  naves  suas  ad.  eam,  eldum 
accendcrit  ignein  super  eam  ad  coquendum,  aiqu  * 
ad  calcfacicndum  se  sentiens  ignem  dimergil  se  m 
profundum  et  Irabit  post  se  naves  ligatas.  Ibcc  tic 
bistoria  ceti.  Nunc  qnoque' jungcnda  est  signilicatia 
ipsius.   Viribus  cst   Zabulus  quasi   cctus  cer[>oro 


m  DEFLORATIONES  SS. 

magnus.  Ut  monstrant  magtii  quos  facit  ille  magi.  A 
Mentes  cunctorum  quae  suiit  ubique  virorum.  Esurit 
aUtue  silil,  quosque  potest  perimit.  Sed  modicos 
fidei  trahit  in  dulcedine  verbi,  namque  lide  fir- 
mos  non  trabit  ille  viros.  In  quo  quisquisconfidit; 
vel  specie  certam  sibi  mittit.  Ad  stygia  tunc  rapitur 
quam  roale  decipitur. 

Be  murena  et  vipera,    Vipcr   est  nequissimum 

genus  bestis  ct  super  orane    quod  serpentini  ge- 

nerisestastuiior,  ubi  coeundi  cupiditatem  assumpse- 

rilmurenamaritima,  notam  sibirequirif  copulam  vel 

novnni    pgieparat  ,    progressaque   ad   littus  sibilo 

teslilicala  prjcsentiam  sui  ad  conjugalem  amplexum 

illani  evocat.   Murcna  autem  invitata  non  deest,  et 

venenatse  serpenti  expctitos  usus  suse  impartit  con- 

juoctlonis.  Quid   sibi  vult    sermo  hujusniodi  nisi  D 

fercndos  esse  mores  conjugum?  et  si  absens  est, 

cjus  opperiendam  praesenliam,  licetsit  asper,  fallax, 

iucondituSylubricus,  temulentus.Quid  pejus  veneno, 

quod  in  conjugc  murena  non  refugil?  Vocata  non 

decst«  et  serpentis  lubricum  sedula  charilate  com- 

plecillur.  lile  tua  roala  portat,  et  levitatis  femineae 

faciiitatero,  tu  virum  tuum  non  potes,  mulier,  susti- 

ncrc.  Adam  per  Evam  decepius  est  {Gen,  in),  non 

£va  per  Adara.   Quem  vocavit  ad  culpam  mulier 

jusium  est  ut  eum  gubernatorem  assumat,  ne  iie- 

ruai  feminea  facilitate  labatur.  Sed  horridus  et  in- 

cuUus  est.  Sed  semel  placuit :  Numquid   vir  fre- 

quenter  est  cligcndus  ?  Gomparem  suum  et  bos  re- 

quiril,  et  equus  dlligit,  et  si  mutctur  aiius,  trahere 

jugum  nescit :  compar  alterius  vci  ad  se  non  lutum 

pulat,  tu  jugalem  repudias  tuura,  et   putas  esse 

niuiandum,  et  si  uuo  deserit  die,  suspicaris  ruina- 

km,  et  statim  incognita  causa  quasi  cognitam  pu- 

doris  exsequeris  injuiiara.  Vipera  absenlcm  requi- 

rlt,  absentem  vocat,.et  blando  proclamat  sibilo,  al- 

que  ubi   adventare  comparem  scnscrit,  venenum 

evomit,  revcrentiam  mariio   deferens   vcrceundala 

iiuptialem  gratiam,  lu  mulier,  advenicntem  de  lon- 

ginquo  marituni,  contumeliis  repellis. 

De  pohjpo.  Polypus  piscis,  id  est  muhipes :  plu- 

rimos  cnini   ncxus  habct.  Iste  ingeniosus  hamum 

appetens,  braucbiis  compleclilur,  non  morsu  :  nec 

prius  dimillit  quam  escani  circumroscrit.  Vadoso 

aulem  in  liilore  petrani  naclus  afligitur  ei ;  atque  d 

ncbuloso  ingenio  colorem  subit,  et  simili  specie 

terga  oblutus  plurimos  piscium  sinc  ulla  suspicione 

fraudis  allapsos,  dum  non  pr9*cavcnt  et  saxum  opi- 

naiuur,  casibus  furtivx  artis  includit,  et  sinu  quo- 

dam  sux   carnis    intercipit.  Sic   spontanea  venit 

praida,  et  talibus  capitur  argumentis  :  qualia  sunt 

eoruin  qui  ingenium  suura  sicpe  commutant,  et  di- 

versas  nocendi  artes  movent,  ut  singulorum  mentes 

6CA$usque  penenient,    cum    continenlibus   conli- 

cemiam  pra^dicantcs,  in  coitu  intcmperantium  tan- 

qiiam  devii  ab  sludio  caslitatis,  el  dcmersi  intem- 

P^ranliae    volulabris,  nt  qui  cos  audiunt  aut  ^idcnt, 

incaula   facilitate  se  credanl,   eoque  citius  labun- 

*"^*»  dum  dislirgucrr  non  noi  unl,  ncc  cavclur  quod 


PATRUM.  -  LIB.  I.  m 

noccat,  dum  gravior  sit  et  magis  noxia  improbitas» 
benignitatis  obumbrata  velamine.  Et  ideo  cavendi 
sunt  qu<e  crines  su£  fraudis  et  brachia  longe  late-i 
que  dispergunt,  vel  specicm  induunt  multiformeni. 
£t  isti  enim  polypi  sunt  nexus  plurimos  habentes 
et  callidorum  ingeniorum  vestigia,  quibus  irretire 
possunt  quidquid  in  scopulos  suae  fraudis  inci- 
derit. 

De  cancro,  Cancros  vocari  quasi  conchae,  crura 
habentes,  inimica  ostreis  animalia;  eorum  enim 
carnibus  vivunt  roiro  ingenio.  Namquc  validani 
testam  ejus  aperire  non  potest,  explorat  quando 
ostrea  claustra  testarum  aperiat,  tunc  cancerla- 
tenter  lapillos  injicit,  atque  impedita  conclusione 
ostreae  carnes  erodit.  Tradunt  quidam  decem  can- 
cris  cum  ocimi  manipulo  alligatis  omnes  qui  ibi 
sunt  scorpiones  ad  eum  locum  coituros.  Sunt  ergo 
homines  qui  cancri  usu  in  alienae  usum  circum- 
scriptionis  irrepant,  et  inflrmitatem  propriae  virtutis 
astu  quodam  suffuiciant,  fratri  dolum  nectant  et 
alterius  pascantur  aerumna.  Tu  autem  propriis  esto 
contentus,  et  aliena  te  damna  non  pascant.  Bonus 
cibus  est  simplicitas  innocentiae  su%  bona  habens, 
insidiari  nescit  alienis,  nec  avaritiae  suae  face  in- 
ardescit,  cui  lucrum  omne  ad  virlutum  dispendium 
est,  ad  cupiditatem  incendium.  £t  ideo  beala  est  si 
lK)na  sua  noverit  cum  veritate  paupertas,  et  emnf 
bus  praeferenda  thesauris,  quia  melius  cst  exiguum 
cum  Dei  timore,  quani  thesauri  magni  sine  timore 
ejus  {Prov.  xv).  Ulamur  ergo  ingenio  ad  qiixren- 
dam  gratiam  etsalutem  tueiidam,  iion  ad  ali^nain  cir- 
cumscribendam  innocentiam.  Licel  nobis  uti  exem- 
plis  maritimis  ad  profectum  nostrx  saiutis,  non  ad 
alienum  periculum. 

De  echino.  Echinus  istc  terrenus,  quem  vulgo 
ericium  vocant,  si  quid  insidiarum  perscnserit, 
spinis  suis  claudilur,  atque  in  sua  se  colligit  arma, 
ut  quicunquc  eum  conliiigcndum  putaverit  vulne- 
rclur.  Idemque  echinus  tulura  prsevidcns,  gcminas 
sibi  respirandi  vias  munit,  ut  quando  borcam  flnlu- 
rum  coUcgcrit  seplcnLrionalem  obslruat;  quando 
noto  cognoverit  detegi  aeris  nubila  ad  scplentriona- 
lem  se  confcrat,  ut  flalus  declinct  obvios,  et  e  rc- 
gione  nocituros.  Haec  de  echino  lerreno.  De  echino 
aiilcni  marino  dicitur  quod  sit  aniinal  cxiguum,vilc 
ac  despicabilc ;  inariliinum  plerumque  index  fulur<c 
tempestalis,  aut  tranquillitatis  annuntius  solct  esso 
navigantibus.  Dcniquc  cura  prooellam  ventonim 
piu'senserit,  calculum  validum  arripit,  euinque  ve- 
lut  saburram  vehil,  et  lanquam  anchoram  trahit,  nc 
excuiiatur  fluctibus.  llaque  non  suis  se  liberat  viri- 
bus  sed  alieno  slabilit  et  regit  pondere.  Quo  indi- 
tio,  naul3B  velut  signum  futuraj  perturbalionis  ca- 
pessunt,  et  sibi  pra^cavcnt  uc  eos  imparatos  lurbo 
improvisus  inveuiat.  SiCpe  honiines  confusioncm 
aeris  vident,  el  saepe  fallunlur  quod  pleruroqiJC  eam 
sine  tempcslaie  disciiliant;  echinus  non  fallilur  : 
echinum  sua  neqiiaquarn  &igun  prietereunt.  Und« 
exi-^uo  asiiniali  tanla  i.tionr;a,  ul  fulura  pricnr.ntiel? 


805  WKRNERl  ABBATIS  S.  BLASll  «33 

Quo  magis  in  eo  nihil  est,  quo  lanlam  habet  pru-  A  campo,  et  occurrens  regibus  arrideal,  odorelur  bel- 


deniiam.  Credo  quod  per  induigentiam  Domini 
rcrum  omnium,  id  quoque  pnescienliae  munus 
acceperit.  Etenim  si  fenum  Deus  sic  vestit  ut  mire- 
iniir,  si  pascil  volatilia,  si  paravit  corvis  escam, 
piilli  enim  ejus  ad  Deum  clamant.  Simulieribusdedit 
lexiurae  sapientiam,  si  arancam,  quae  tam  subliiiler 
ac  docte  laxos  casses  suspendit  in  foribus  sapientise, 
non  reiiquit  Immunem,  si  ipsc  virtutem  equo  dedit, 
et  solvit  de  cervice  ejus  formidinem  ut  exsuitet  in 


lum  eminus,  excilelur  sono  tubae,  si  haec  irraiiona- 
bilia  pieraque  et  alia  inscnsibilia  ul  fenum»  ul  lilia 
replevit  sua  dispositione  sapieniiae,  quid  dubilamui 
quod  eliam  in  echinum  contuleril  hujus  graiiam 
praiscienliae.  Nihilenim  inexploralum,  nihil  enira 
indissimulatum  reiinquit.  Omnia  videt  qui  pascit 
omnia :  omnia  replel  Sapientia  quae  omnia  in  sapien- 
tia  fecit. 


DOMINICA   DE  PASSIONE 


c  Quisexvobis  arguet  medepeccato  (Joan,  viii).  > 
Non  dedignatur  ex  ratione  oslendere  se  peccalorem 
non  esse.  i  Si  verilatem  dico ,  quare  non  credilis 
mihi  ?  Qui  cst  ex  Deo,  verba  Dei  audit.  Propterea 
vos  non  auditis,  quia  ex  Deo  non  eslis.  >  Sunt  non- 
nulli  qui  prsecepla  Dei  nec  aure  corporis  percipere 
dignantur,et  sunt  nonnuiii  qui  percipiunl,  sed  nuiio 
mentis  desiderio  compiectunlur,  et  sunt  nonnulli 
qui  libenter  audicndo  compunguntur  sed  posllacry- 
mas  ad  iniquitntem  redcunt.  Hi  profocto  ve.  ba  Dei 
non  audiunt,  quia  ea  cxercere  iii  opcre  conlemnunl. 
Licet  Igitur  omnes  sunt  fiiii  Dei  per  naturam,  quod 
oslendunt  parabolae  de  (iiio  frugi  et  prodigo;  de 
duobus  (iliis  invitalis  ad  vineam,  iili  tamen  sunt  ex 
diai)olo  pervitlum,  quiu  verba  Dei  non  diiigunt.  Qui 
Ycro  rcnascuntur  ex  Deo  generalionis  adoptionc, 
audiunt  verbum  Dei  et  cuslodiunt. 

c  Responderunt  igilur  Judaei,  et  dixeruut  ei  : 
Nonne  benc  dicimus  nos  quia  Samaritanus  es  tu  et 
dxmonium  habes?  >  Receperant  Samaritani  Domi- 
num,  quando  locutus  est  mulieri  ad  fontem,  et  cum 
eis  conversaius  erat.  Vocant  igitur  eum  Judaei  Sa- 
maritanum  quasi  peccatorcm,  quia  peccatores  iilos 
reputabant,  nec  eis  coutebantur. 

«  Respondit  Jesus :  Flgo  daemonium  non  habeo, 
sed  honorifico  Patrem  meum,  et  vos  inhonorastis 
me.  I  Allerum  de  duobus  objectis  negavit.  Samari- 
tanus  enira  interpretatur  cnslos  :  et  cuslodem  se 
essenon  negavit.  Non  enim  dormitat  qui  custodit 
Israei  {Psal.  cxx).  Et  nisi  Dominus  custodierit  ci- 
vitatem  frustra  vigilat  qui.  custodit  eam  (PsaL 
cxxvi).  Non  conturaeiiosa  verba  respondit  qui  vere 
respondere  posset  :  Yos  dxmonium  habetis.  Sed 
superbia  nostra  hic  confunditur.  Jam  quid  nobis  ex 
hoc  innuilur,  nisi  ut  eo  tempore  quo  a  proximis 
falsas  conluraelias  accepimus  eorum  etiam  verba 
mala  taceamus,  ne  mysterium  nostrse  correptionis 
arma  veriamus  furoris. 

«  Ego  gloriam  meara  non  quxro,  est  qui  (fuserat 
et  juJicei.  »  Non  qu«ro  gloriam  sicul  simula- 
tores  qui  quxrunt  videri  quod  non  sunl.  Esl  Pater 
qiii  quxrit  gloriam  meam,  et  judicet,  id  est  discer- 
iial  a  gloria  vcstra,  quia  vos  secundum  sseculum 
gloriamini,  non  ego;  scd  ca  gloria  quam  habui 
apud  Patrem   antequam  mundus  e&sct,  qu?e  cst  ab 


B  humana  inflatione  discreia.  Secundum  poenale  JB- 
dicium  Pater  non  judicat  quemquam,  sed  omnejc- 
dicium  dedit  Filio ;  secunduni  judicium  discrelionis 
judicat  ut  in  psalmo  :  «  Judica  me  Deus  {Psal, 
XLii).  >  Hujus  judicii  expositio  sequitur :  <  Et  dis- 
cerne,  inquit,  causam  meam  de  gente  non  s.iiicta 
{ibid.),  >  Similiter  duas  lentaliones  intelligimus, 
qiiarum  una  decipit,  allera  piobat.  Nam  scriplum 
est :  «  Deus  ncminem  tentat  {Jac,  i).  >  Et  ilcrom 
sciiptum  est  :  «  Tentat  vos  Dominus  Deus  vesier, 
ut  sciat  si  diligatis  eum  {Deut,  xiii).  i  Vt  sciat  di- 
ctum  est  pro  scire  faciat.  Job  latcbat  se,  sed  Deun 
non.  Admisil  Deus  lenlatorem,  et  fecit  eura  sni  co- 
giiitorcm.  Sic  ct  duo  timores  sunt :  servilis,  cum 
times  ne  paliaris  poenam  ;  castus,  cum  times  ne 
C  amiltas  justitiam.  Allerum  perfecta  charitas  foras 
mittil  timorem  {Joan,  iv) ;  alterum  ser>*at,  nos  anie 
Dcum  permanens  in  sxculum  sseculi.  Nam  el  mu- 
licr  adultera  timet  ne  vir  ejus  veniat,  casta,  ne  vir 
ejus  abscedat. 

«  Amen,  amen  dico  vobis,  si  quis  scrroonem  meuni 
servaverit  mortem  non  vidcnit  in  seternum.  >  Excm- 
plo  suo  nos  admonet  ne,  cum  malorum  pcrversitas 
crescit,  praedicare  cessemus,  quia  et  boni  meliorcs 
per  contunieiias  fiunt  et  reprobi  de  benelicio  pe- 
jores. 

«  Dixeruntergo  Judaei  :  Nunc  cognoscimus  quia 
daemoniura  habes.  Abraham  mortuus  cst  et  pro- 
pbetae,  et  tu  dicis  :  Si  quis  sermonem  meum  s«r 
|v  vaverit,  mortem  nongustabitinaelernum.i  De  morte 
sccunda,  morte  gehennae  ,  morte  damnalionis  ccim 
diabolo  dicit,  quia  necAbraham  mortuus  est,  nec 
prophetae.  I!li  enim  mortiii  sunt,  et  vivunt ;  isti 
vivebant  et  mortui  crant.  Mortem  videre  vel  gustire 
cst  eam  exporiri. 

«  Nunquid  tu  major  es  patre  nostro  Abrahani, 
qui  mortuus  est.  Et  prophet;»  mortui  sunt.  Quem 
teipsum  facis?  Rcspoiidil  Jesus  :  Si  rgo  glorifico 
incipsum  gloria  mca  nihil  est.  Est  Pater  nieus  qui 
glorificat  me,  quem  vos  dicilisquia  Deus  vester  esL, 
ct  non  cognovistis  eum.  Ego  autem  novi  eum.  Et 
si  dixero  quia  non  scio  eum,  ero  similis  vobis, 
mciidax.  Sed  scio  cuin,  et  sermoncm  ejus  servo.  > 
Scrmoncm  Patris  ut  Filiusloquebatur  :  ct  ipse  eral 
Vcrbum  Patris,  qui  hominibus  loquebatur.  Si  ergo 


597  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  I  898 

cognovissent  Palrcm.Filiumejiis  recepisscnt .  quem  A  babuit.  Itaque  quantum  in  ipsa  fuit,  non  debuil  su- 


voi  Patris  glorilicabat  in  baptismatc,  in  monte,  ct 
m  aliis  hujusmodi.  Idco  contra  boc  quod  dicunt : 
Quem  tcipsuni  facis,  refert  gloriani  suam  ad  Palrem 
(licens  :  Si  ego  solus  sine  Patre  glorifico  meipsum, 
s/cut  simuiatorcs,  gloria  mea  nlbil  est. 

•  Abraliam  paler  vesler  exsultavit  ut  viderol 
diem  meum  :  et  vidit,  et  gavisus  est.  >  Credens  ex- 
sultavit  sporando,  ul  vidcret  intelligendo.  Quod  ait 
dieni  meum,  incertum  potest  csse  unde  dixerit, 
atrum  dicm  Domini  temporatcm  in  carne,  an  diem 
qm  nescit  ortum  nec  occasum  :  Sed  utrumque 
Abraham  vidit.  Quando  enim  misit  servum  suum 
pctere  uioreni  (ilio  suo  Isaac,  ait  :  •  Pone  manum 
tuam  sub  femore  meo,  et  jura  per  Deum  casM  {Gen 


stinere  poenam,  quoniam  jam  non  liabuit  culpam. 
Poterat  ergo  juste  Salvalor  in  carne  sua,  quam  sine 
cnlpa  assumpsit,  poenam  morlalitatis,  passibililalis- 
que  inrirmilateiu,  non  assumpsi.sse;  sed  eam  non 
solum  siiper  id  quod  nos  sumus  mortalcs,  quia  pcc- 
cator  non  crat,  sed  super  id  etiain  quod  primus 
homo  ante  peccatum  fuil,  quia  probandus  non  erat 
a  prima  conceplione  gloriam  immorta!ilalis  in- 
duisse.  Primus  quippe  bomo  quia  probaiidus  erat, 
talis  esse  debuit,  qui  ct  peccare  et  non  pcccare  po- 
tuissels  ut  voluiitatis  noii  necessitatis  cssct  ulrum* 
quc.  Neque  enim  vel  obedienti  meritum,  vcl  non 
obedienti  culpa  esse  poiuissel,  nisi  et  obedientia , 
et  pra^varicatio  volunuria   fu  sset.  Itaque  quia  ad 


xxiv).  I  Quid  boc  sibi  vull  nisi  quia  significabalur  de  ^  probationem  est  uirumquevoluntas  ejus  exspectaba- 


gencre  Abraha;  Deum  coeli  venturiim  in  carne.  Qui 
reprehendunt  caruem  Christi,  reprebendunt  factum 
Abrahae.  Abraham  diem  Domini  vidit,  cum  in  figu- 
ra  summa  Trinitaiis  tres  angelos  hospilio  suscepit. 

<  Dixerunt  Judxi  ad  eum  :  Quinquaginta^  annos 
nondum  habes,  et  Abraham  vidisti?  Dixit  cis  Jesus : 
Amcn,  amcn  dico  vobis,  Hntequam  Abraham  fieret 
egosum.  >  Nonaitfui;  sed  sum,  quia  Divinilas 
tcmpns  non  habet.  Ab  intuitu  carnis,  ad  divinila- 
tem  trabii;  sed,duri  ui  Iapides,putant  hoc  esse  blas- 
pbemiam. 

c  Tulerunt  ergo  lapides  «t  jacerent  in  eum.  Je- 
sns  autem  abscondit  se,  et  exivii  de  templo.  >  Qucm 


tur,  ad  uirumque  ei  possibilitas  prsestabatur.  Quia 
ergo  peccandi  el  nun  peccandi  possibilitatem  ha* 
buit,  oportebat  ut  et  moriendi  ct  non  inoriendi  pos* 
stbilitatem  haberet.  Sl  enim  ex  necessitate  immo> 
falis  fuisset,  etiain  praevaricator  et  peccator  mori 
non  poluissct,  atque  ita  inobedieiitia  poenani  debi- 
tani  non  hal.cret.  Nec  se  recognosccret  aliquando 
peccaldr,  si  inortuus  intus  semper  foris  viveret. 

liein  :  si  ex  necessilate  morialis  fuisset,  etiam 
inoliedienlia  persistens  mori  debuisset,  et  injuste 
siiie  culpa  punirctur,  si  non  peccans  morcretur. 
Quapropter  quia  probafldus  eral  et  utrum  inobc* 
dientia  persislcrctexspeciabatur,caro  quoque  illius 


intelligere  non  potcrant  obruere  quaerebant  :  sed  C  s^^""*'"'"  aliquid  mortalis  erat,  quia  polerat  non 


Dominus  se  rindicare  noluit,  quia  pati  venerat.  El 
ideo  se  abscondit  ut  daret  nobis  excmplum  dare  !o- 
c(im  irae,  vel  idoo  ut  oslenderei  quia  ipsa  veritas 
eisabsconditur,  qui  ejus  verba  sequi  contemnunr, 
ec  fugit  nientein,  quia  non  invenit  humilem.  Nota 
quia  inconsiderate  Jud;ei  dixcrunt  ad  Dominum  : 
Qainqiiaginta  annos  nondnm  habes?  Sunt  qui  fin- 
gunt  ab  incarnatione  usque  ad  passionem  muUo 
piaresannos  qiiam  ex  historlis  colligamus. 

SERMO 

BE  CARNE  QUAil  YeRBUM  ASSVMPSIT  :  QIJALIS  FUERIT  j 
SECC^DIIM  PASSIBILITATEU  ET  AFFECTUS. 

Dc  carne  Verbi  commemorare  oportet,  quia  illam 


mori,  quatenusex  eo  quod  inori  poterat  moreretur  fi 
peccaret,  et  cx  eo  simtliter,  quia  non  mori  poto- 
rat,  non  moreretur,  si  in  obedientia  perscverarct. 
Christusaulem,  quia  hoino  perfectus  a  principio  ei 
probatus  inventus  est  ad  perfectionem  vel  ad  pro* 
balioiiem,  expectatus  non  cst,  et  idcirco  sicut  libe- 
rum  arbitrium  habuit,  nec  tamen  ita  iii  peccarQ 
posset  ila  quoqiie  et  immortalitatein,  quantum  in  se 
eral,  habere  debuit,  et  iia  ut  mori  omiiino  non  pos- 
sct.  Unde  constat  quod  Christo  homini  a  principio 
non  solum  illa  immortalitas  debebatur,  quam  primus 
homo  habuit  ante  pra*varicationein,  sed  illa  qiioque 
quam  nunc  secundus  habet  post  resurreclionein,  uC 
videliceC  sicut  ex  consortio  Doitatis  spiritu  confir- 


abipsa  conceplione  Spiritus  sancti  operailone  iu  d  matus  erat  ad  veritatem,  ut  peccare  non  possei,  ila 

ifluiidatam  crediinus,  uteani  Verbum  ipsum  liberum 

prorsus  et  immuncm  ab  omni  peccalo  assumeret, 

pcena  tantuni  peccato  [voluiitatc,  non  necessitate  as- 

sumentts,  remanenle,  ut  dum  ista  in  Salvatore  sine 

culpa  paterctur,  illa  qua  in  salvandis  proculpa  poena 

obnoxia  fuerant  liberaretur.  De  hac  pcena  passibi- 

iilatissive  mortalitatis  qua^runtquidam  quomodo  in 

carnc  SalvaCoriserat.  Sed  facileestscirequomodocaro 

iiia  quandiii   in  massa  gcncris  humani  sub  origi- 

nali   debiio   foit,  poenam  quoqiie  praevaricationis 

qtia^  Cotum  Cenebatur  in  loto  ipso  ex  necessitate  su- 

.stinuit.  Postquam  vero  a  loto  ipso  singularitcr  di- 

visa  est,  uC  iiec  in  ipso  esset,  nec  cum  ipso  in  causa 

uarciciparec,  jani  nibil  penxdebuit,  quia  culpae  nihil 


quoque  ex  meriCo  virtutis  carne  confirmatus  esseC 
ad  incorruptionem,  ut  mori  non  possct.  Sed  qtiia 
caro  peccatrix  a  pcena  peccali  liberari  non  potuit, 
nisi  ejus  caro  qu^  sine  peccato  fuit,  pnteretiir  in- 
firmitatem  passibilitatis  et  mortalitalis  in  carne  as- 
sumpia,  reliiiuic  potestate,  sustinuit  voluntate,  non 
passus  est  necessilate.  De  scnsu  aulem  passionis 
in  carne  Christi  quidam  malesensisse  iuveniunCiir, 
asserentes  carnem  illam,  in  omnibus  his  quai  in  ea 
et  circa  eam  exhibita  sunl  passionis  genera,  simili- 
tudiiiem  quidem  passionis  et  doloris  suscepisse,  sed 
nulluin  omnino  dolorero  auC  passionem  sustinuisse* 
Sed  non  atlendunt  quanta  absurditas  ejusmodi  as* 
sertiottcm  consequalur.  Quoroodoenim  in  Christo 


09D  WERNEIU  ABBATIS  S.  BLASIl  W« 

\cra  compassiofuU,  si  vera  passio  non  fuit?  Quo-  A  victor  existeret,  quatenus  et  sibi  lenUlionem  viiio- 

t  Vcre  laiiguorcs 


inodo  stabit  quod  dicil  propliela 
nostros  ipse  tulit,  ot  dolores  uoslros  ipse  portavit 
{Jsa,  Lin).  I  Si  Chrislus  in  cruce  dolorem  passus 
lion  fuil ,  quare  lanlopere  calicem  passionis  irans- 
fiMTi  a  se  poslulavil?  (Matlli,  xxvi.)  Quidsibivo- 
iuit  sanguis  ille  desudans,  angustiam  iraminentis 
inortis  contestatus?  Quid  sibi  voluit  quod  ipse  Cliri- 
slus  in  infirmitaie,  secundum  quam  caro  passionem 
timuit,  et  votuntate,  secandum  quam  spiritus  prom- 
ptus  fuit,  exponens  ait :  c  Spiritus^qiiidem  promplus 
est,  caro  autem  infirma  ?  i  (Ibid.)  isti  ergo  qui  ne- 
gant  in  Salvatore  secundum  iiifirmitatem  carnis  ve- 
ram  fuisse  passionem,  quantum  in  se  est,  eam  quae 
por  passionem  Chrisli  facta  est,  conviucuntur  ne- 
gare  rpdemplionem. 

Sunt  alii  qui  non  minori  dementia  de  afifectibus 
Iiumanis  in  Christo,  secundum  quos  veritatem  na- 
tiirae  cum  humanilate  suscepit ;  quidam  non  solum 
falsa,  sed  borrenda  etiam  blasphemare  non  limue- 
runt.  Quia  enim  Aposlolus  ait :  i  Non  habemus  poii- 
lificem,  qui  non  possit  compati  infirmitatibus  no- 
8tris,*tentalum  autem  per  omnia  (Hebr.  iv).  »  As 
serunt  humanum  efiectum  in  Chrislo  molus  vitio- 
rum  sensisse  absque  consensu  tamen  rationis,  se- 
cunduin  concupiscendi  infirmitatem  quam  nos,  qui 
peccatores  sumus,  ex  illa  originali  corruptione  in 
carnc,  quam  porlamus,  illicilos  appetilus  et  motus 
concupiscentix  surgenlis  et  vitii  tentautis  delecta- 


runi  superaiido  praeniium  justitiae  acquireri^l,  ct 
nobis  in  tcnlalione  posilis  resisiendi  et  vinccp.di  ia 
semctipso  exemplum  formarel.  Sed  absit  a  sensu 
Christiano  ut  ullam  iii  carne  sacrosaucia  Agai 
vernaculi  inordinatai  delcctalioiiis  el  concupisceniia 
illicilai  illationem  aliquo  modo  fuisse,  aut  dicat,  m 
credat,  quia  si  ullani  pravae  delectalionis  radicem 
aiit  motum  concupiscendi  inordinalum  in  illafui&se 
diceremus,  profecto  abomiii  initio  liberam  negaie- 
inus.  Quoniodo  autem  vitium  mundarel,  si  viiium 
portaret?  Motus  quidem  inordinalus  ex  infirmi- 
tale  concupiscendi  surgcns  cum  ipsa  corruplioae, 
de  qua  oritur  non  solum  poena  est,  scd  culpa  :  quia 
tamen  iu  baplizatis  ad  damnationein  non  impuuiur, 
B  quia  pcr  graliam  novae  regeneralionts  cxcusalur, 
sicut  dicit  Apostolus  :  c  Jam  nihil  damnationis  est 
his  qui  sunt  in  Christo  Jesu  (liom.  viii).  >  Uxc  la- 
men  corruptio  per  graliam  sacramenli  non  quidem 
accipit  ut  culpa  non  sit,  sed  ut  damnabilis  uon  sit ; 
quia  si  culpa  omnino  non  esset,  nen  haberet  excu- 
sari,  quia  non  debent  impulari.  Quapropter  iliam 
iiifirniitatem  bumanae  nalurx,  quai  poena  est,solttm 
cum  susceptioiie  carnis  Chrislum  assumpsisse  ve- 
raciter  dicimus  :  illam  vero,  quae  sic  pcena  est,  ot 
etiam  cuipa  sit,  nuUatenus  admisisse  indubitanter 
aflirmainus.  Neque  enim  sic  victorem  vitiorum  di- 
cere  volumus,  ut  euin  ipsa  qux  vinceret  vitia  por- 
tasse   aliquando  ac   sensisse   dicamus.  Propterea 


lionem,  eliain  iuviti,  solemus  sentire.  Nos  autem  ^  enim  pcF  solam  poenam  infirmari  consensit,  ul  eos 
«r^^i.io  M«;..««  r-k ..:..#..«,   :«   «  ^i.....— :^      qui  in  culpa  ct  in  poena  aegrotabaut,  primum  aculpa 


molus  idcirco  Chrislum  in  carne  su:*  voluntarie 
sustinuisse,  ul  quasi  illis  tentantibus  resisteudo 


justificaret,  el  postea  a  poena  liberaret. 


DOMINICA  m  PALMIS 


c  Cum  appropinquassent  Hierosolymis ,  et  ve- 
nissent  Bethphage  ad  montem  Oliveli,  tunc  Jesus 
inisit  duos  discipulos,  dicens  eis  :  lle  in  castellum 
quod  contra  vos  cst,  et  statim  invenietis  asinam 
alligatam,  et  pullum  ejus  cuin  ea  alligatum,  cui  ne- 
mo  unquam  hominem  sedit,  solvite  illum  el  addu- 
citc  mihi.  Et  si  quis  vobis  aliquid  dixerit,  dicite  ei 
quia  Dominus  operam  ejus  desiderat  et  confesliin 
dimittet  eos  (Matih,  xxi).  i  Bethphage  saccrdotuni 
viculus  erat  et  confessionis  portabat  typum,  qiiia 
domus  buccm  interpretalur.  Pulchre  ergo  refertur 
situs  in  nionle  Oliveti,  cum  sit  olei  natura  lucismi* 
nistrare  el  laborum  dolorumquo  solamen,  quia  con- 
fitentes  peccala  sna  Christo  adhxrent,  qui  nos  un- 
ciione  spiritali  et  scientiaj  luce  refovct.  Ne  auteni 
absconderctur  civitas  supra  montem  hunc  posit», 
iniltil  discipulos  in  castellum,  quod  conlra  eos  est, 
ul  pcr  illos  totius  contra  posili  orbis  muniliones 
penetrel.  Asina  cl  pullus  Judxi  sunt,  et  gentes  pro- 
pter  quasdam  siinilitudincs.  Est  enim  hoc  animal 
icimundum,  et  prae  ca^teris  juM>enlis  stullum,  el  in- 
firmum,  ct  iguobile,  et  oneriferum.  Sic  fuerunt  ho- 
niiues  ante  Chrislura.  Ligali  eliam  a  dialolo  crant, 


nec  sua  virtute  evadere  poterant.  Nam  sicul  naWs, 
fracto  gubernaculo,  illuc  ducitur  quo  lempestas  im- 
pellit,  sic  homo  divinae  gratia:  auxilio  perdito  per 
peccalum  non  quod  vull  agit,  sed  quod  diabolus.  Et 
sicut  primum  in  poteslate  est  popuii  facere  sibi  re- 
gem  quem  vult,  factum  autem  de  regno  expellcre 
jam  non  est  in  poteslale  ejus,  et  ita  voluntas  populi 
in  necessitatem  coiivertitur.  SIc  homo,  prinsquam 
D  peccet,  liberum  habct  arbitrium,  utrum  velit  esse 
sub  regno  diaboli.  Cum  autem  peccando  ei  subjuga- 
tur  non  potestde  potestate  ejus  exire,  quia  voluntas 
est  conversa  in  necessitatera.  Hoc  cst  quod  pe^ca- 
tores  solent  dicere  :  Yellemus  esse  sancti,  sed  ncn 
possumus.  Yerum  dicunt,  sed  non  habent  excusa- 
tionem,  quia  primum  potuerunt  non  essc  sub  potc- 
state  diaboli,  de  qua  nisi  solus  Deus  neino  pclest 
eripere.  Populo  quidera  nationum  perfidiae  viiicuiis 
irretito  nenio  unquam  hominum  sedit,  id  est  nullus 
doctor  frenum  correctionis  contulit,  quo  vel  lin- 
guam  a  inalo  cohibere  vel  \n  viara  vitoe  cogeretur  ire. 
Sederel  naroqiie  ille  homo  id  est  ad  utilitatem  ejus 
requiesceret  docendo,  si  quisrationabiliuscjusstul- 
titiara  reprimendo  corrigeret.  Unde  non  innneriit) 


Ml 


DEFLORATIOiNES  SS.  PATRUM.  -  LIB.  I 


m 


duo  discipuli,  duo  ordines  prredicatorum  inlcUigun-  A  lis,  quibus  turpiludo  nostrie  carnis  tegitur;  liisprius 


tnr,  Jud;eis  vidciicel  et  genlil)us  missorum.  Quidam 

voro  islos  duos  inleliigunt  Polrum  el  Piiilippum, 

quoniani  ipsi  primum  gentcs  addiixerunt  ad  Cliri- 

sliim,  Pliiiippus  Samariam  quasi  asinam;  Pctrus 

Cornelium   quasi  Samariae  pullum..  Bini  vocantur 

aposloii,  l)ini  mittuntur,  quia  cltarilas  non  esl  in 

uno.  Undc  scriptum  est :  c  Yx  soli  (EccUi,  iv).  > 

Duo  educunt  ilebrxos  de  ^gypto.  Duo  portant  bo- 

Irum  de  saiicu  terra,  ul  seiuper  pr;epositi  jungant 

operi  scientiam.  Duo  mandala  de  duobus  proferant 

labulis.   Duobus  fonlibus  abluantur  et  abluant,  et 

duohus  rectibus  arcam  Domini  portent,  ct  inter  duo 

cherubim  Dominum  agnoscant;  spiritu  el  mentc 

psallentes  :  <  Selvite,  Inquit,  pcr  |doctrinam  et  per 


iiudi  populi,  sed  modo  pcr  apostolos  ornati,  Chri- 
stum  sessorem  habent,  ut  non  rcgnet  peccalum  iu 
lasciva  carne,  sed  justida  et  pa\  ct  gaudium  in  Spi< 
ritu  sancto. 

(  Hoc  autcm  tolum  factum  est,  ut  adimpleretur 
quod  dictum  est  pcr  proptictam  diccniem  :  Dicite 
filix  Sion  :  Ecce  rex  tuus  venit  tibi  mansuetus,  se- 
dens  supcr  pullum  asinae  subjugalis.  i  IIoc  in  pro- 
pheta  Zacharia  scriptum  est,  a  cujus  sentent  a  Mat- 
tha:us  et  Joanncs  mininie  recedunt,  etsi  vcrba  po- 
nant  divcrsa.  £t  quia  ipsa  est  Uierusalem,  qux  Sion 
iiliam  Sion  dicit  bonos  in  illo  cxco  populo.  Dicite  ei, 
prsedicatores,  ne  tiroeat,  sed  exsultans  agnoscat  re- 
gem  suum,  mentes  regentem,  et  ad  regnum  coelo- 


niiracula.  i  Acsi  diccret:  <  Quo^cunque  solverilis  in  ^  rum  perduccntem,  ne  cum  reprobis  dicat :  c  Non 

terra  erunt  soluta  et  in  ccciis  {Matth.  xviii).  >  Alieni 

Mliganl  ut  possdcant;  Christus  solvit  ut  teneat. 

1  Coufestiin  dimittct  eos  Dominus,  »  vidclicet  qui 

jurc  cicationis  desiderat  utomnis  creatura  suo  ser- 

Titio  mancipetur.  Primo  homines  vocanlur  per  do- 

ctrinam  ct  miracula  aposlolorum,  dcinde  dimittit 

eos  Dominus  in  arbitrio  suo,  ut  vel  in  (ide  qua  vo- 

cati  sunt  remaneant,  vel  in  antiquas  consuetudines 

redeant,  Judsei  videlicet  in  suas  superstitiones  gene- 

rulcs,  gentiles  vero  in  spurcUias   suas;  nam  quod 

vocati  sunius  Dei  est.  Quod  autem   digne  invoca- 

(ioiic  vivimus,  nimirum  pariter  et  Dci  cst.  £t  hoc 

i-st  quod  ait :  Dimlltct  eos,  non  ad  diaboluin,  sed 

kD  arbilrio  suou 


habcmus  regem  nisi  Csesarcm  (Joan.  xix).>  Man- 
suetus  venit  non  sedens  in  curru  aureo  purpura  ful- 
gens,  nec  super  equum  discordi:e  amatorem,  sed 
super  bestiam  pacis  amicam.  Secundum  litteram  in 
parvo  itinere  utrumque  auimal  non  videtur  sedista 
Dominus,  sed  magis  competii  ut  pullo  usus  sil  td 
sedendum,  asina  ducia  libera.  Mystice;aulem  super 
populum  ulrumque  sub  dominio  ejus  humiUatum 
sedit,  Petro  et  Paulo  missis  ad  eos.  Quia  ergo  lasci- 
vus  et  indomilus  gentilis  populus  credidit  exeinplo 
fulclium  de  Synagoga,  quae  jugum  legis  traxerat, 
bcne  refertur  pullus  fuissc  liiius  asinae  subjugaas. 
Considera  quia  sicut  boc  genus  jumenli,  si  quid 
errat,  in  simplicitate  errat,  et  non  in  asperitate,  ita 


«  Euntcs  aulein  discipuii  fecerunt  sicut  pr.Tecepit  ^  homines  qui  crediderunt  in  Christum  ex  utroque 


iilis  Jcsus.  SolveiUibus  aulem  illis  dixerunt  domiui 
ejus  ad  eos :  Quid  solviiis  pullum?  lili  dixcrunl  : 
Quia  Dominonecessarius  est.  £t  dimiserunt  eis.  £t 
iluxerunt  puUum  ad  Jesum,  et  jactantes  vestimcnta 
6ua  supra  puUuui^  ct  eum  desuper  sedere  feccrunl.  > 
Marcus  scribit  pullum  anle  januam  foris  in  bivio 
ligatum  et  inventum  (Marr.  \i).  Janua  est  ipse  qui 
ait  :  €  £go  sum  ostium  ovium  :  per  me  si  quis  in> 
iroierit  sahuibilur,  et  pascua  invcnict  (Joan.  x).  > 
His  paseuis  popuUis  genlium  carebat,  dum  extra 
januam,  in  bivio  iigalus  stabat.  Recte  in  bivio,  quia 
iion  unam  ftdei  viam  tenebat,  scd  dubios  calles  er- 
roni  us  scquci)alur.  in  bivio  slabat  qui  in  libertate 


populo  antc  Christum,  non  in  inalitia,  sed  in  igno- 
ranlia  peccaverunt. 

«  £unte  autem  illo,  multi  substerncbant  vcsti- 
mcnta  sua  in  via  :  alii  autcm  caidebant  ramos  de 
arboribus.et  sterncbanlin  via.>Videquoniam  super 
jumcntum  aposioli  posuerunt  veslimenla  sua,  sub 
peilibus  vcro  castcri  jumqnli.  Mandatis  enim  apo- 
stolorum  sternuntur  Chrisliani  et  aclornanlur,  legis 
autcmmandata  concuIcant,idest  circumcisionem  ct 
cxteras  consuetudines  Judaicas.  Vesliinenta  nam- 
que  turb»  sunt  legis  mandata ,  in  via,  id  cst  in 
Chriuo  a  Christianis  conculcata.  Turba  enim  qua 
vcstimenta  sua  stcrnebat  in  via  cretlentes  sunt  ex 


arbilrii  inter  mortem  et  vilam   dubitabat.   Mullos  ^  circumcisione,  quividentesetagnoscentesChristum, 


quippe  Doniinus  habebat,  quia  per  multa  dogmata 

variis  erroribus  raplatus,   quot  vitiis   deserviebat, 

Sot  ilxmones  cum  passidcbanl.  Sed  dominatnm  sibi 

^indicarc  non  polerant  quos  dominos  fecerat  iiou 

Miiiiura,  sed  ciiipa;  et  ideo  cum   Dominus  dicitur, 

»jnus  agnoscitur  :  nain  et  si  niulli  dii  et  mulli  do- 

t  nini.  gcneraUler  lainen  uniis  Dcus  et  unus  Domi- 

iaus.  Qui  ergo  in  solvendo  puUo    contradixerunt, 

«Uiliio  Domini  nominc,  quiescunt,  qiiia  magistri  er- 

rorum,  quidocloiibus  Christi  obsistcbant,  eiUcnus 

s"as  tcncbras  defenderunl,  donec  iniracuiisaUeslan- 

*»i>us  Dei  virtiis  einicuii.  Sic  ergo  liber  credeuliiim 

P<»pulus  qui  Deum  corde  porlet  adducitur.   Vestcs 

fipoMoloruui  sunt  prajcepla  divina  ct  gralia  spcciu- 


gloriam  quam  habebant  ex  lege,  dejeccrunt  in  ler- 
ram,  seipsos  humiliantes,  et  cum  Apostoio  dicen- 
tes  :  Quae  mihi  fuerunt  lucra,  h^ec  cxistimavi  pro- 
pterChristumdetrimenta,eiarbitror  siercora  esse,  ut 
Cbristum  lucrifaciam  (P/ii/ipp.  iii).  Qui  autera  ramos 
cacdebant  de  arboribus,  sunt  crcdentcs  cl  eruditi 
docloreSy  qui  ex  proplietis  accipientes  cxcmpla 
quasi  de  arboribus  ramos  ante  gentilem  populuiu 
slravcrunt  in  via,  id  estin  Christo,  ut  sine  oflendi- 
culo  intjarcl  iii  sanctuarium  Dei.  Vcl  ita  :  Salvator 
jumcnto  insidens  Hierosolymam  tcndit,  non  solum 
qiiando  cujusque  iideUs  anima  reger.s  ad  pacem 
intiinaj  visionis  ducit,  sed  etiain  cum  sanct»  Kccle- 
six  univcrsaliter  providr^t  ct  cam  in  supcrnae  pacii 


m  WERXCIU  ABBATIS  S.  BLASll  KI4 

dosJdenum  accendit.  Pedes  jumenli  sunt  exlpemi  A  Quem  anle  fideles  crediderunl  ventumm.hunc  no$ 


quos  ad  judicandum  constituil  Apostolus ,  qui  et  si 
non  sintdorsum  inquoscditDeus,tameninstruuntur 
cum  militibus  a  Joanne.  Multi  quippc  sternunt  vcs- 
timenta  in  viam,  quia  exercitus  martyrum  corpora 
$ua  animarum,  vicum  tegumenta  pro  Domino  danl, 
quo  sequentibus  electis  callem  faciant  recte  vivcndi. 
In  via  denique  stcrnunt  vestimenta,  qui  corpora 
gua  edomant  ut  Doinino  iter  ad  mentem  parent, 
Tel  exempla  bona  sequentibus  prscbeant.  Frondes 
vero  vel  ramos  de  arboribus  caedunt,  qui  Patrum 
sententias  vel  exempla  earpunt,  el  in  via  Dei  ad  au- 
ditoris  animum  venientis  humiii  praidicationc  sub- 
mittunt.  Jusli  namque  ut  palma  florebunt,  augusli 
in  radicibus,  lati  in  floribus  et  fructibus,  quoniam 
bonus  odor  Clirisli  sunt,  et  sternunt  viam  manda- 
torum  Dei  bona  fama. 

(  Et  cum  jam  appropinquarel  ad  descensum  mon- 
tis  Oliveti  coeperunt  onines  turbx  desccndentium 
gaudentes  laudarc  Dominum  vocemagna.  1  Desccn- 
denle  Domino  de  monte  Oiiveii,  id  est  huniiliante 
se  ad  infirmitatcm  nostrai  carnis,  cum  sit  in  forma 
Dei.  Cum  illo  descendunt  turbsc,  id  est  humiliantur 
8ub  manu  ejus  qui  misericordia  indigent,  ut  ab  eo 
exaltentur. 

«  TurbcTR  autem  quse  prajcedcbant,  et  quje  scque- 
bantur,  chmabant  dicentes :  Hosanna  fiiio  David,  Be- 
nedictus  qui  vcnit  rex  in  nomine  Domini.  Pax  in 
coelo  et  gloria  in  excelsis.  >  Bcncdictus  qui  vcnit 


venisse  credimus.  In  ejus  quippe  laude  ccBlcsiia  et 
terrena  concinunt,  qiiia  quo  nasccnte  coelestes  viiu 
tutes  decantant  gloiia  ih  excelsis  Deo,  ct  in  ierr) 
pax  hominibus,  eodem  mundi  principc  Iriumphator 
mortales  vicem  Uudis  rependunt ,  dicentes :  Pax  in 
coelo  et  gloria  in  excelsis.  Turb;c  quippe  refecta», 
de  quinque  panibus  el  duobus  piscibus  votuerunt 
rapere  Jesum  et  constituere  regem,  sed  ipse  fugitio 
roontero.  Nunc  autem  non  reprimit  voccs  eorum 
qui  regnuro  David  rcstaurandum  in  eo  coucinunt. 
In  qui)  apte  docet  quod  aeterni  imperii  rex  csset 
in  coelis,  non  tantum  in  tcrris.  Ad  quoii  per  con- 
temptum  mortis,  etgloriam  resurrectionis,  et  trium- 
phum  ascensionis  perveniret.  Hinc  post  resurrec- 
tionem  ail  discipulis  :c  Data  est  mihi  omnis  potestas 
in  coelo  et  in  terra  {Matth.  xxviii).  >  Consonat  laos 
turbae  voci  Gabrielis,  qui  ail  matri  Domini .  c  Hic 
erit  Magntis  et  Filius  'Altissimi  vocabUur,  et  dabit 
illi  Dominus  Deus  sedem  patris  David  ejus,  e(  re- 
gnabit  in  domo  Jacob  in  aetcrnum  (Luc.  i).  >  Recle 
ergo  clamant  :  <  Hosanna  in  excelsis,  id  eslsaWa 
uos  in  coelcstibus,  ubi  sciUcetomnegenusibiflecle- 
tur,  coelestiuro,  terrestrium  et  infernorum  (P/ti- 
lipp,  11).  I 

Notandum  quod  hosanna  Hebraiciim  verbun 
compositum  est  ex  corruptoet  integro.  Salvanam- 
que  sive  salvifica  apud  cos  dicitur  bosi  et  anoa  e>t 
inlerjectio  deprccanlis.   Denique  in  psalmo  cxvii, 


regnum  patrls  nostri  David  :  Hosanna  in  excelsis.  q  ubi  lxx  interprctes  translalcrunt :  0  Domine,  sai- 


Pra^cedunt  propheUe,  sequuntur  apostoli.  Abyssus 
abyssum  invocat  (Psal.  xli),  id  est  lex  Icgcm  alte- 
rara.  Prxcessit  Judaicus  populus,  secutus  est  gen- 
tiles.  Hoinines  fi Jelcs  clamant  filio  David  :  ilosan- 
na  :  quod  Latine  dicitur  saliis,  quia  crcdunt  David 
fiiium  Dci  filium,  uniim  filium  salvare  tcrrenos, 
ut  justi  in  angelorum  ruinain  xdificentur.  Confi- 
tentur  etiam  bcnedictum  qui  veuit  in  noininc  Do- 
raini,  id  est  Patris  sui,  quoniam  Fiiius  de  Patre 
suscipit  nomcn,  et  Patcr  de  Filio.  Bcnediclio  quse  fit 
in  Deo  confessio  sola  est  et  laudatio  bonorum  quae 
proistita  est  ab  co.  Benedictio  vcro  quie  fit  a  Dco 
in  nobis  impletur,  dum  ejus  bencficiis  implemur. 


vuitt  mc  fac,  in  iiebrseo  scriptuni  esi  :  Anna  ado- 
nai,  hosi  auna.  Quod  interpres  nosler  Hieronymus 
diligentius  elucidans  ita  transtulit  :  <  Obsecro,  Do- 
mine,  salva,  obsecro.  1  ivlem  namqne  signilicat,  o 
Doinine,  per  interjectionem  obsecranlis,  quod  ob- 
secro  Duniine  per  ipsum  verbum  obsecrationis. 
Hosanna  itaque  salva,  obsecro  significat,  consumpta 
vocali,  quaj  verbum  anteeedens  tenninat  cum  per- 
fecie  dicitur  hosi.  Quod  nietrici  scaiidendis  versibus 
synalinpham  vocant,  quamvis  scriplam  litteraoi 
scandentcs  transiliant.  In  hoc  aiitem  verbo  Uosanna, 
littera  non  scribitur,  sed  sensu  loqucntium  salvo 
funditus  intermittitur. 


m  DIE  PALMARUM. 


<  Dicilc  filiai  Sion  :  Eccc  Rcx  tuus  vcnit  tibi  man- 
siictus,  scdens  super  asinam  et  pullum  subjugalcm 
(Zachar,  ix).  Mandat  vobis  rcx  co^.lcstis,  fralrcs  cha- 
rissimi,  per  prophctam  Znchariain,  gaudium  sui 
adventus.  Yenit  ad  rcconcirialioncin  Dominus,  qiii 
ex  pcccalo  priini  parcnlis  vobis  fuerat  alienus. 
£t  aniequani  venirct,  praemisit  legalos,  prophetas, 
palriarchas,  diccnseis  :  <  Dicite  fili;e  Sion,i  id  est 
annuntiate  Ccclcsix  mcx.  Quam  filiam  Sion  ideo 
vocat,  quia  filia  speculationis  ct  delectationis  debct 
csse.  Sion  enim  speculatio  interprelatur  :  qiiic  a  spi- 
nlualibus  hosiibus  debet  sibi  providerc.  Scd  quid 


D  dicat  subjungit :  «  Ecce  rex  tuus  Tenit.  >  Bcces- 
serat  DominQs  per  peccatum  ab  fiuniano  geoere, 
qui  proximus  ei  fuerat  rationabiliter  vivenli.  Sed 
qui  recesserat  per  injustiliara  nostram ,  venit  pt^r 
inisericordiam  suam.  Per  visceraeniro  misericordiie 
Dei,  visitavit  nos  oriens  ex  alto  (Luc.  i).  inclinavit 
co&loset  descendit,  et  caligo  sub  pedibus  ejus  (Psd. 
xvii)-  Inciinavit  coelos,  id  est  humiliavit  coeiestia, 
scilicet  Deitatcm,  et  ipsos  angelos  per  commiseratiO' 
nem,  quam  habuit  de  reparatione  humaai  generis : 
et  ipse  descendit  uniendo  sibi  humanam  naturam. 
Inclinati  sunt  anffeli,  cum  accedentes  ad   Deuifl, 


9t»5 


DEFLOftATIONES  SS.  PATRUM.  •-  LIB.  I. 


908 


niiiiistralKint  eL  Sod  quamvis  humiiis,  qnamvis  par-  A  quasi  vilis  ei  contemptibilis  extra  civitatcm  ejectua 


ticeps  nostnir  fragililatis,  tamen  caligo,  i<i  est  obca>- 
catio  mundanorum  fuit  sub  pedibus  ejus,  id  cst 
pleiiarie  subjecta ;  et  eum  fortis  miles  ad  pugiiam 
venisset,  in  sole  posuit  tabernaculum  suum  (PsaL 
XVIII ).  Tabernaculitm  Glirisli  iliud  inteliigitur  in 
quo  miUtavii  Deo  Patri,  illud  posuit,  id  est  consti- 
luit  in  sole,  hoc  esl  in  Virgine,  qu^e  fuit  pulcbra 
ut  luna  I  elccta  ut  sol.  Luiia,  quia  illuminahs  tene* 
bras  noais;  sol  quia  sola  pne  caeteris  calore  Spiritus 
fancti  inarsit. 

Parato  itaque  tabemaculo  suo,  procedens  de  tha- 
lamo  suo,  tanqoam  sponsus  {ibid,)  Ecclesin;  factus 
esl;percarnisconjunctionem.  Procedens»  inquam,de 
tliaiamo  suo,  id  est  de  utero  virginali,  exsultavit  ut  n 
gigas,  id  est  ut  fortis,  ut'inviucibilis  ad  currendam 
Tiam  militise  sux;   et  venit  ad  bcllandum  contra 
principem  hujus  mundi,  dicens  :  «  Nnnc  princcps 
faujus  mundi  ejicictur  foras  {Joan.  xii),  i  scilicet  a 
nteniibus  homtnum,  in  quibus  regnabat  prius.  Elc- 
gil  aiitem  paucos  secum  et  paupercs,  ut  ait  Aposto* 
lus  :  €  Elegit  quse  stulta  sunt  mundi   ut  confundat 
sapicntes,  et  inlirma  mundi   ut  confundat  fortia 
(f  CoT.  i).  I  Quidenim  Petrus,  quid  Andreas,  nisi 
insjpienles  et  ignobiles  ?  Et  tamcn  de  iiiis  paucis, 
unus  succubuit,  id  est  Judas,  qui  eum  iradidit.  Ju- 
das  enim  cupidus  erat  et  fur  et  loculos  Iiabens,  ea 
qiise  miliebantur  portabat  {Joan,  xii).   iste  videns 
Mariam  unguentum  pretiosum  supcr  caput  Domini 
fttJisso,  ait :  Utqiiid  perditiohaecTPotuitenim  istud  C 
veiitttidari  mullo  et  dari  paoperibus  {Matilh  xxvi). 
Itaque  ahiit  ad    summos  sacerdotes,   ut  prodcret 
eum.  Infeiix  Judas !  Damnum  credebat  se  habere  in 
effusione  unguentl :  voluitque  recompensare  pretio 
nafcislri.  Sed  cum  summa  miscricordia  discipulum 
enantem   vellel  corripere,  dicebat  :  c  Qui  intingit 
necum  nianum  in  paropside,  hic  me  traditurus  est 
(i6id.),>  nl  cum  sciret,cum  cognoscere  cogitationes 
saas,  pcenileret.  Aliis  autcm  manus  rctrabentibns  Ju- 
das  impudentia,  qua  proditurus  erat  Doroinum,  roa« 
num  cum  Magistro  in  catinum  misit,  ut  audacia 
ftua   bonam  conscientiam    mentireu  Et  cum  Do- 
loinus  diccret :«  Unus  ex  vobis  tradet  me  {ibid,) ;  > 
ei  alii  diccrent :  cNunqulJ  ego  som  Dominc?  >  {ibid,) 
Jadas  ail  :  «  Nunquid  ego  sum  Rabbi?   >   {ibid,)  D 
Hi  vocabant  Dominum,  ille  magislrum,  quia  vole- 
bat  peccalum,  quod  conceperat,  in  hoc  verbo  quod 
dixerat,  Magister,  diminuere.  Minus  enim  videba- 
tur  traderc  Magislroro  quam  Dominoro.  Sed  hunc 
I>ominus  patientia  superavit,  quia  eum  |>ertulit :  ei 
«fuamvis  noveiit  eum  proditorem,  tameii  lavare  el 
pedes  non  abnoit.  Traditus  est  itaque  Dominus  Ju- 
daeis  et  extra  portam  passus  est  ab  cis,  ul  sanctifl- 
caret  per  suum  ianguinem  populum.  «    Exeamus 
igiiihr  ad  eum  extra  castra,  improperiura  ejus  por* 
eanies  {Hebr.  xin).  > 

Recordari  igitur  dehemiis  quantum  Improperium 
pro  nobis  passus  est  Dominus,  quia,  cura  ad  tur- 
pcxD  doceretormortcm,  cxira  cWitotem  ejtctos  cst, 
?ATtLOU  CLVU. 


est,  ct  crucem  suam  portavit  ct  inter  lairones  cru- 
ciQxus  esl  in  loco  Calvarias,  et  ubi  rei  decollabantur,' 
interfectus  est.  Sed  curo  p*  ava  intentione  bsec  fecis-^ 
sent  Judxi,  pius  Dominus  magna  dispensatione  haeo 
Iria  Geri  voluit  :  non  solum  enim  in  hoc  genere 
mortis  voluit  dare  redcroptionem  hominibus,  sed 
etiam  vitam  noslram  informare.  Non  eniin  sine 
causa  voluit  polius  cruciflgi  quam  lapidari,  vel  alio 
gciicre  supplicii  puniri,  scd  ut  aliquid  debeat  in 
ejcctione  et  crucifixione  a  nobis  inlelligi,  docet  Apo- 
stolus  cum  dicit :  •  Exeamus  ad  eum  extra  castra,  >  | 
etc.  Yideamus  igitur  quomodo  debeamus  cxire» 
et  a  quibus  castris,  el  quod  improperium  portare. 
Quandiu  in  morlali  boc  corpore  surous,  a  Donrino 
peregrinarour.  Sumns  enim  in  bis  corporibus  quasi 
in  castris,  bcllantes  contra  spiritualein  inimicum. 
Scd  in  his  castris,  id  est  in  carne  delectandum  non 
est,  quia  ut  ait  Apostolus  :  «  Debitorcs  surous  non 
carni  ut  secundum  carncm  vivamos.  Si  enim  se- 
cunduro  carncro  vixerilis,  moricmini  {liom.  vni).  > 
Exeunduro  ergo  est  ab  his  caslris,  ut  non  subjicia- 
mur  dominio  carnis;  debet  enim  scrvire,  non  im- 
perare.  Undc  Apostolus  : «  Gastigo  corpus  rocum,  cl 
in  servitiitem  redigo  (/  Cor.  ix),  >  vel  subjicio,  iU 
est  ut  serviat  animae.  IIoc  exire  est  illud,  quod  Do- 
minus  in  Evangelio  ait :  «  Qui  vult  venire  post  me, 
abncget  semetipsuro  etc.  (Malth,  xvi).  >  Abnegare 
deberous  in  nobis  ipsis,  non  quod  ibi  fecit  Deus» 
sed  nos  faciinus.  Quodcunque  Donuro  haberous  a 
Deo  est,  quodcunque  rnalum  ab  bomine.  Ergo  qui 
furabatur,  jam  non  furelur.. 

Audistis  quid  esi  exirc  extra  castra,  modo  videa- 
mus  quid  sit  poriarc  iroproperium  Chrisli.  Hoo 
idem  cst»  qr.od  in  illo  Dominico  dicitur  :  «  Et  lollas 
crucem  suam  {ibid,).  >  Quid  est  tollcre  crucem  Do* 
mini  ?  Dominus  idco  voluit  boc  gcnus  tormenti  eli- 
gcre,  ut  inde  sumarous  exemplum  vcl  fcrmam  viuc. 
Sicnt  enim  crucilixus  non  potest  mambra  sua  ad 
aliquas  actiones  dirigere,  eodem  modo  vetcrcm  ho* 
minem  cum  vitiis  et  concupiscentiis  nostris  debe^ 
mus  crucingere,  ut  neque  pcs,  nequc  manus,  neque 
aliud  membrum,  possit  aliquam  failaciam  peragere 
nec  cogiiare.  Tollamus  ergo  crucem  hanc,  et  In  no- 
biscruciflgamus  vitia.  Nunc  igitur  exeamus,  fratr^s, 
Ghristo  obviani  cum  palmis,  id  est  victoriis  habitis 
super  diabolo  et  opibus  ejus,  et  cum  floribus  virtu- 
tum.  Oflerat  alius  floi*em  dilcctionis,  quae  principalis 
est  radix  omniuro  virtutuni.  De  qua  ait  Gregorius  : 
(  Sicut  roulti  arboris  rami,cx  una  radice  prodeunt, 
sic  multae  virtulcs  ex  una  cbaritate  generantur,  > 
Alius  oflerat  florem  virginitatis  et  lilium  caslilalis. 
H;£C  est  iila  virtus  quae  comroendavit  Joannem, 
quem  diligcbat  Jesus,  quia  virgo  eleclus  est  a  Do- 
roino,  quem  ipse  laudat  in  Apocalypsi  :  <  Ui  suni 
qui  cuin  miilieribusnon  s^uiit^coinquinaii,  >  ctc.  {Apoe. 
xiv).  Alius  sit  pnedilus  flore  humilitats,  iinitalus 
enm  qui  ait  : «  Disqite  a  me  quia  mitts  sum  et 
humilis  corde  {Matth.  xi).  >  Aliuro  dccorctflot  mise- 

29 


W7 


WERNERl  ABBATIS  S.  BLASll 


90fl 


rlcordi»,  qoia  «  beati  misericordes ,  quoniam  ipsi  x  excipit.  Quibus  stipatus  templum  ingrediens  emen- 


miserlconliam  onscqiienlur.  »  Alitis  teneat  ramuni 
pcenitentix,quia  c  l^cali  qiiifecerunt  poDnilcntiam,» 
e!c.  Alius  concrcmct  thura  oralionum,  dicendo  : 
f  Dirigatur  oralio  niea,  etc.  (PsaL  csl).  »  Alius 
pascal iii  Ginisto  pauperem,  reminisccns  illuil  Evan- 
geiicum  :  «  Quoti  uni  rx  niinimis  mcis  fecistis,  etc. 
{Manh,  XXV}.  »  Et  nullus  ita  acccdat  vacuus  ante 
Don:inum,  ut  mcreanlur  omnes  a^quari,  et  ut  eos 
srtpersedens  ducerc  et  regere  ad  palmas  ilitTusa- 
Ivm  digneiur.  Igitur  ingrediente  Domino  cum  turbis 
c<vitatem,  turha  puerorum  ac  totum  vulgus  cum 
palmis  obviam  proruit,  et  regem  glorio;  cum  hymnis 


tes  ct  vendenics  columl:as  de  illo  cum  fliigeliis  cjfr. 
cil,  ct  templum  sui  corporis  dissoiveniluui,  scj 
post  iriiiuum  rexdincandum  praedixit.  In  lempio 
itaquc  multa  signa  racicbat,  et  lurbas  qualiJie  c(e- 
Isstia  docebat.  Yerum  quia  blc  <iics  exeuiplo  iilius 
populi  ah  universa  Ecdesia  ium  paiuiis  ei  fluriiHis 
cclcbratur,  dits  palmarum  nuncupatur.  Feria  au- 
tem  quarla  a  Juda  tradilur;  feria  quiuia  paniset 
vinum  in  corpuset  sanguinem  ejus  nobis  confidtur; 
feria  scxta  pro  salute  ouinium  cruciGgitur;  sabijaio 
ta  sepulcro  requievit;  Dominica  a  morte  resurgeos 
vitam  et  gaudium  omnibus  iu  s^speraiitibus  deJii. 


m  CCENA  DOMINI. 

Secundam  Joannem. 


€  Ante  dicm  feslum  Pascbse  scicns  Jcsus,  quia 
vcnit  liora  ejus  ut  transeal  ex  hoc  mundo  ad  Pa- 
trem,  cumdilcxisset  suos  in  finem  dilcxit  cos  (Joan. 
xii).  >  Pascha  transitus  dicitur,  quia  Dominus  pcr 
A^ljyplum  iransiii,  pcrculicus  primogcuila  cjus,  ct 
Filios  Israel  iihcrans,  el  quia  tilii  Israel  transic- 
runl  illa  nocte  de  iEgyplia  servituie.  Quod  signiQ- 
catDominumtransiturum  dc  hoc  mundo  ad  Patrem, 
ct  fidcles  ejiis  de  temporalibus  ad  coeljstia.  <  In 
llnem  dilexit  suos,  » id  est  in  seipsum.  <  Fiiiis  cnim 
legis,  ait  Apostoius,  cst  Christus  (Rom.  x).  »  Finis 
quousquc  feliciter  camus,  non  ubi  infclicilcr  perca- 
nuis.  Yel  in  (inem,  id  est  in  mortem,  iion  quoj 
inorte  terminctur  Christi  (lilcciio,  scd  in  lantum 
dilexil  qu:)(i  usque  ad  mortcin  dileclio  cum  per- 
duxeril.  in  quo  excmplum  dedit,  ut  omncs  in  Dei 
\erilale  pernianeanl  usque  in  fincm. 

<  Surgit  a  coena  ct  ponit  vestimonta  sua.  Et  cum 
accepissct  linteum,  prxcinxit  se.  Dciude  misit 
aquain  in  pelvim  et  coipit  lavare  pedes  discipulo- 
rum,  ct  exlcrgere  linieo  quo  crat  pnEcinctus.  »  Ex 
magna  huinilltate  non  deiignalus  cst  lavare  pedcs 
ini  etiam  cujus  manus  ]am  pra^vidcLat  in  scelsrc. 
Quld  miinjm,  si  posuil  vestimcnta,  qui  cum  in  for* 
ina  Dci  esset  seinetipsum  cxinanivit?  (Philipp.  ii.) 
Qnid  mirum,  si  prnccinxit  se  lintco,  qui  rormam 
servi  accipiens  hahitu  inventus  est  ut  honio?  (ibid.) 
Quid  mirum,  si  misil  aquara  in  pelvim,  unde  lava- 
ret  pedcs  discipulorum,  qui  in  terram  sanguincm 
fudit,  quo  imuiunditiain  diluerel  pcccatoruni?  Quid 
,  niirum,  si  lintco  quo  crat  praecinclus  podos  quos 
lavefftt  tersit,  qui  carne  qua  cral  inclulus  cvange- 
listarura'  vestigia  confirniavil? 

Vcnit  ergo  ad  Simonem  Pclrum,  ct  dlcit  ci  Pc- 
trus  :  <  Domine,  tu  mihi  lavas  pedes!  •  Non  cst  in- 
tdligendum  quod  post  aliquos  veiiisset  ad  Petruin, 
scd  ab  illo  iucepit  lavalio.  Expavcscit  crgo  primus 
•fosiolorum  quod  Deus  lavet  honiini  pedes. 

c  Respondit  Jesus,  ct  dicit  ci  :  Quod  ego  facin, 
oeftcis  inodo,  scies  aulem  postca.  Dicit  cl  Pelrus  : 


B  Non  iavabis  mihi  pedes  in  aeteriiuni*  »  boc  est  out- 
quam  lavahis.  Siciit  est  homo  huniilis  ad  umtn* 
dum^  ita  servus  non  suscipiendo  servitium. 

<  Respondit  ei  Jesus  :  Si  non  lavero  te  non  ka- 
bebis  partem  roccum.  »  Te  dicit  pro  solis  peditws. 
Qui  non  lavatur  pcr  i;aplismum  et  ccnfcssioncn 
pcenitcntix,  iioa  habet  paricni  cum  Jesu. 

<  Dlxit  ci  Simon  Pctrus  ;  Domine,  uon  lantum 
pcdcs  incos,  scd  ct  inanus  et  caput. »  Tcrritus  ex 
Domini  rcspoiisione  de  periculo  salutis  totum  se 
oHert  ad  abincnduin  lurbalus  aniore  et  tiinore. 

<  Dicit  ei  Jcsus  :  Qui  lolus  e.4  non  indiget  nisi 
ut  pedes  lavet,  sciiicet  est  mundus  totus.  >  hiielli'' 
gcnduin  est  prxter  pedes.  Totus  homo  ai^iiilur  lu 
baplisino,  sed  tamcn  cum  in  rebus  huinanis  postc^a 

^  vivitur,  iiiimani  afTectus,  sinc  quil:us  iionviMiur^ 
quasi  pedcs  sunt,  quia  si  dixeriinus  pcccatum  noa 
babenius,  mentimur  (/  Joan,  i).  Quotlilic  igilur  la- 
vat  nobis  pedes  qui  quolidie  intci  pcllat  pro  nobis. 
Unde  ctiam  quotidie  dicimus  :  <  Dimltte  noLis  de* 
bila  nostra  (Malih,  vi).  >  Et  in  Cantico  canticorum : 
<  Lavi  pedes  meos,  quomoJo  inquinaboillos?  (tani, 
v).  )  Timeant  inquinare  pcdessuos,  qiii  surripieul« 
ainore  bumaua:  laudis,  placerc  hominibus  alTectanu 
Notandnm  quia  eriavit  Pctrus,  ne  nos  errarerous, 
cum  se  totum  lavaudum  Deo  oLtulit.  Quem  Deus 
corrcxit  ostendcns  scmci  baptizatum  non  csse  ro- 
haplizandum. 

<  Et  vos  mundi  eslis,  scd  non  omiies*  Sciebat 
^  cnim  quisnam  cssct  qui  tradcrct  eum.    Pro;  terra 

dixit :  Non  cstis  mundi  onines.  Postquam  ergo  lavU 
pcdcs  coruin,  acccpil  vestimenla  sua.  £t  cum  rccu- 
buissct,  iterum  dixit  eis :  Scitis  quid  feceriin  vobis?i 
Iloc  vuil  aperire  quod  Pctro  dixerat  :  <  Scies 
aulem  postca. » Mysticc  coena,  in  qua  cum  discipulis 
Domiiuu  recubuit,  signifieat  tcinpus  universum 
quo  ipse  corporalitcr  in  Ecclcsia  demoralus»  et  da- 
pibusverbi  saluiaris  ac  miraculorum  dulcediuc  cuo- 
clos  fidcles  pavit,  ct  fide  ac  dilectione  auiiientium 
ipse  pristub.est.  Surrexitergo  a  c(ttua,  et  posuil  vesti* 


t09 


r»Ll  LOftATlONES  SS.  PATnLM. 


Lin. 


m 


nienta  siia  qiiando  membm  torporis  dcposuil  in  A  mcdore  ci  iHiinolare,  cl  umbram  rci  fulurx  tandia 


cruce.  Linieo  prxclnxii  se,  quando  sua  mcmbra 
circurodedii  passtonis  exercitio.  Solum  naniquc  pcr 
linteum  quod  muiurario  laborc  conficilur,  aflliclio 
passionis  figuratur. 

c  Misit  aquam  in  pclvim,  >  ctc.  Dcfunctus  in 
crucc  aquain  cum  sanguinc  dc  lalcrc  suo  fundit, 
qnibus  crcdcntcs  mundarc  ci  sanclificarc  dignatur. 

Postquam  lavit  pcdcs,  accepit  vcstimcnta  snaf  ct 
rcctimbciis  apeniit  cis  mystcrium  lavationis,  quia 
postqiiam  paticndo  in  crucc  lavacruni  rcmissionis 
nobis  coiisccravit,  accepit  mcmbra  jani  inimorialin, 
et  posi  resurrcctionem  exposuil  eis  utililatcm  suu: 
passionis. 

« Vos  vocatis  mc,  ftlagistcr  ct  Domine,  ei  bcnc  di- 
citis,  suin  cleniin.  Si  crgo  ego  Invi  pcJcs  vcsiros 
Doniiiius  ct  Magiitcr,  ct  vos  dcbctis  altcr  alterius 
lavarc  pcdcs.  »  Et  adlitlcram  ct  ad  inyslicuni  scii- 
suin  lioc  dcbcnuis  iniplcri :  ad  liiteram,  iit  |k.t  ctia- 
lilaieiu  scrviainus  inviccm,  niin  solum  in  l.ivaiido 
|K.\lc»  rratruui,  scil  ct  iii  omnibus  nccrsbitaiibns  ad- 
jiivaiiilo ;  ad  niyslicuni  inicllor intn,  ul  sicnl  tllc  no- 
bjs  |HA^iiilenlibiis  pccrata  diinillit,  ila  ct  iios  diinit- 
t:iiuu»  fratrilius.  Kt  sicut  illc  lavit  iios  a  pcccaiis 
iiiii.-r|»cli;iiMlo  |t;itrcni  pro  nobis,  ita  ct  iios  orcinus 
pro  fralribiis. 

c  Kxemplnni  cnim  dcdi  vobis,  ui  qiicmadmodum 
rgo  fcvi  vobis,  ila  ct  vos  faciatis.  »  lloc  csi  {ictcrc 
i|u«mI  ncsciclins  quando  lavari  palcs  noii  siiicbas. 


scrvarc,  doncc  iinmolaiio  vcri  Agni  ficrcL  liaque 
antc  tcmpus  passioiiis  siix,  voluit  Pascba  vctus 
cuni  discipiilis  cclebrarc,  ct  agiium  comcdcre; 
dciiidc  vetcribCis  lii^iiris  fiiiein  dare.  Po«t  cccuam 
igitur  agni,  novuni  P.isclia  liiiiio  vctcri  constituit,ct 
discipulis  cor|ius  siiiim  ct  3aiij:uineni  (lislribuil.  Si 
eniin  prius  darel  cotpus  suiiui,  ct  dciiidc  agnitm, 
non  vidcRiur  vclus  Pascba  linissc,  pio|itci'  noviinu 
Acccpit  iiaquc  paiieiii,  ot  bcnedi\it,  cl  dcdit  illis; 
poslea  caliccni.  Sciciiduin  quia  lol.i  natura  biiiiuna 
in  aniina  ct  corpurc  crat  ioitu|i1;i.  Opmiuit  cijjo 
ut  Deo,  qiii  vcuiebat  ulriiinquc  liberare,  uiiitviur 
uterquc,  ut  aniiiia  per  aiiiinaui,  corpiis  pcr  corptis 
conipetcntcr  libcrarcttir. 

Idcoeliatii  in  allari^ad  uirumqucrcprxscutandiini 
paiieni  d  vitiuin  apponiinus,  ul  |>cr  panem  corpus 
lacliini  ct  a  iioIhs  tligiic  acceptum  noslrum  cor- 
pus  C(u*p()ri  Clirisli  in  iniinorlarualc  ct  impassibili- 
laic  quandoquc  confornianduin  crcdaiiuis;  ct  si« 
Uiilitcr  pcr  viiiuni  in  saiiguincm  convcrsuin,  ct  si- 
mititcr  a  nobis  susccpluin,  aninias  uostras  aiiitnas 
Cliristi  crcdamus  conformcs  flcri  in  nniiido,  duin 
vivinius,  ctin  gloria,  dum  rcsurgcmus;  ct  cum  ani- 
ina  Cliristi  ad  aliquid  corporcum,  sicul  corptis  pcr 
paneni  repncscnlaiida  cssct  (7),  nihil  invciitiim  in 
omnibus  creaturis  suis  csl,  pcr  qiiid  viciiiius  re- 
prxscntarcttir  quatn  pcr  sanguincmy  qiii  scdcs 
ipsius  aniinx  dicitur.  Scd  quia  sanguinem   quasi 


lioc   libi  postea  scicnduiu  |H.Tntisit  Doniiniis.  il^i  q  bonibile  naturx  bumanx  sumcrc  vidcbalur,  idco 


c<fiisii<iiido  apnd  plerosquc,  ut  cum  sc  iiiviceni 
ho>|»ilio  suscipiunl,  |)cdcs  sibi  laveiit.Ubi  a|uid 
saticios  li;pc  consuctudo  iion  est,  corde  faciunt ;  scd 
melius  cst  ut  manibus  iial  quod  Cbrislus  fcctl.  In 
qao  ailmoneinur  ul  confessi  iii\  iccm  dclicta  iiostra« 
oremus  pro  nobis,  sicut  Ch:  islus  inlcriicllai  pro 
nobis. 

SERMO  IN  COI^NA  DOMIM. 
fl  Dominus  nostor  Jcsus  Cbristus  noctc  in  qtta 
tradebatur  accepit  paneni,  ct  graiias  agcns  frcgil  ct 
dixit :  Accipite  et  manducatc ;  lioc  cst  corpus  mcum, 
qood  pro  vobis  tradctur,  hoc  facite  iii  mcam  com- 
lueinoralioncm.  Similitcr  ct  caliccm,  postquam  ccc* 
naTit  diccns  :  lltc  est  calix,  novum  tcstamcntuin  in 


viiium  pcr  sanguincm  posilum  cst  aJ  dcslguationem 
animx*.  Ncc  tatncn  intclligcndum  cst,  quod  iii  san- 
guinc  solam  animam,  et  non  corpus,  vcriii  ac- 
ccptlonc  sanguinis  tolam  animam  cl  non  totum  cor- 
pus,  qitamvis  scparalim  corpus,  ct  separatim 
sanguincm,  non  tamcn  bis,  sed  scincl  Cbrislum  ac- 
cipiinus.  Scd  iste  mos,  ila  scparalitn  acciplendip 
inde  in  Ecclcsia  inolevit,  quod  Chrislus  iii  cocna 
discipulis  scparatim  dcdit,  ut  per  hoc  intclligcrent, 
aniin»  et  corpori  Chrisli  dcberi  conformari.  Trina 
iiaquc  refectione  Dcus  animain  fitUlem  pascitx 
per  vcrbtim,  pcr  sacramciitum,  pcr  spiritum. 
Qtiando  nos  pcr  vcrba  sua  et  saeraincuia  rcllcit» 
favum  nobis  cdendum  proponit;  quando  vero  intus 


ineo  sanguine,  boc  facitc,  quoilcscunque  bibitis  iii  p  pcr  spiritum  suum  nos  rcllcit,  mcl  nobis  guslandum 


lueam  commcmoralionem.  Quoticscunque  cnlm 
manducabitis  pancm  bunc,  et  caliccm  bibelis,  mor- 
tcm  Domini  anminliabitis  donec  veniat  (/Cor.  xi).  > 
Imniinente,  fratres  cbarissimi,  Domini  passionis  ar- 
Uculo,  qiiando  jam  pene  erat  in  ipsa  t:*aditionc,  Do- 
miuosqui  priuslegales  observantias  ct  sacrificia 
tenuerat,  quae  omnia  flgura  fuerant  incarnationis  ct 
passionisChristi,  vcntcnte  veritatc,  voluit  uinbtani 
de^tniere.  Agnus  immolatos  in  antiqua  lcge,  etalix 
liostia;  immobndum  verum  agnum  in  cruce  pr.e- 
ii^uralant.   Voluit  igitur  agnum  flgurativum  co- 

<7)  De  consec,  dist.  ii,  Pams.  IV  Sent.  dist. 
II  ^   cap.  Sub  Alia^  et  Sed  quare. 

ifijf^  eonsec.  Dist.  ii,   %n  caliee^  et  :v  Scti. 


clTundit  (8).  Sed  etboc  notandum  quia  aqr.a  in  sa- 
cramcnto  Ideo  ponilur  rum  vino,  ut  aqua  cum  san- 
gulue  qux  dc  latere  Cbrisli  fluxit  lepraesentetur. 
Qiiaeaqua  signiflcat  populum,  vel  baptismum,  in 
quo  populiis  per  cflusloncni  sanguinis  Cbrisil 
mundatur.  Nec  dubiiaudum,  quin  panis  pcr  sac:'a 
Ycrba  l)euedic;ioQls  ssicerdolis,  vcrsum  in  eorpus 
Domini  convertatiir,  iia  ut  substantia  panis  non  vc- 
maneat;  sed  colorem  et  saporem  panis  remanere,  ct 
sub  una  (9)  spccie  veram  Chrisli  corporis  subslau- 
tlam  latere.  Nam  si  in  ea  qualitate  ia  qua  rcvcra 

dist.  11,  cap,  qua  de  conseer. 
(9)  De  cousccr,  dist.  in,  cap.  .\<M 


WEICfLAI  ADBATIS  S.  BLASU  m 

Tivum  Iiominem  animus  hominis  A  Hodic  cosiiavit  Dominus  cum  discipulis  suis  (l/a/(j^. 


esc  appareret 

ftbhorrcret  as&umcre.  Unde  cum  Dominus  dicercl: 

tNisi  manducaverilis  carnem  Filli  hominis,  eti)ibe- 

ritis  ejus  sanguinem,  >  etc,  [Joan,  vi),  haec  audien- 

les  quidam  abierunt  retrorsum,  abliorrentes  ct  pu- 

tanteseum  sub  bac  specie  quseisapparcbat  jul)cro 

^oniedi. 

Debet  crgo  neccssario  Cliristianus  credere,  ma- 
ntbus  sacerdolis  cujiislibet  el  tantummodo  ordincm 
sacerdotii  habenlis  sive  boni  seu  mali,  xqualiler 
per  verba  poteslaliva  benedictionis,  corpus  Domlni 
posse  consecrari,  et  Spiriium  snnctum  inconsccra- 
tione  illa  adesse.  Hxc  oblatio  corporis  Chrisii,  nt 
Angustinns  testatur,  ideo  quotidie  ileratur,  (10) 
licet  Cbrislus  semel  passus  sit,  quia  quutidic  caili- 
mus  in  peccatis,  sine  quibus  riiorlalis  inllrmilas  vi- 
vere  non  potest.  In  specie  vero  panis  invisibilc  de 
cgbIo  descendit,  et  unioncm  corporis  in  capito,  in 
spccie  panis  voluit  designari,  sicut  ait  Aposlolus : 
c  Unus  panis,  ununi  corpus  sumus  omncs,  qui  de 
uno  pane  participamur  (/  Cor,  x).  »  Sicut  cnim  ex 
divcrsis  granis  unus  panis  Qt,  sic  ex  diversis  mcm  • 
bris,  nos  unum  corpus  Chrisii,  unionc  spel,  lidci, 
etcUaritatis  elTicimur.  Uaque  qui  corpori  Christi 
suum  sic  membrum  uniri  vnlt  pane  coelesli,  cum 
aliis  participet.  Fregil  enim  Deus  panem  ct  dcdit 
618,  quia  quod  unum  est,  ab  omnibus  voluit  partici- 
pari,  diccns :  Accipite  per  conronuitatem,  et  comc- 
^ite  ipsum  sacramentuni.  IIoc  facile  in  meanicomiuc- 


xxvi).  Ilodie  trauidil  iiliscorpus  et  sanguincm  suum. 
Hodic  gloria  Palri  ct  Filio  non  canitur.  Hodie  coq* 
secratur  tribits  niodis  olcum  triuni  oOiciorum. 
Ilodie  rcscrvatur  corpus  Doinini  usqiio  iii  cnsli* 
num,  rclicitiir  qiioqiic  in  conimenioratione  rcrectio- 
nis  Christi.  Hodic  lavaninr  pcdcs  fratrum  et  pavio 
mcnta  ccclcsix.  llodic  nndantur  allaria  usqucin 
Sabbato  sanclo.  Hodic  po^nilCLtcs  vciiiunt  ad  abso- 
lutloncin ;  cl  illud  mvstcrinm  quod  liodie  lit,  pcr 
totum  obscrvatiir  aiiiiimi  :  scd  liodie  adimpleiur, 
ct  hodic  inchoatur.  Hodic  illa  rcs  cfficitur  qux  per 
totum  annum  non  rccnpcratur,  si  dimittitur.  Et 
idco  dics  ista  magna  ei  consccrabilis  est  Domino,  e( 
plcna  Idctitia  ct  exsuUationc,  Per  tres  dics  coDti- 
^  nuos,  id  est  quintam,  scxlnin  septimamque  fcriam 
Iriduanam  sepulturam  Domini  celebramos :  ac  pcr 
hoc  nt  compagiiieniur  bumiliiati  sepuUurae  cjusdi- 
inittiinus  cxcclsa  nostra,  id  est  gloria  « atri  el  Fiiio, 
ct  campanarum  signa,  ct  alla  hiijusmodi.  Quiuiani 
aut  feriam  scxtx  scplimasqne  ideo  aJjunginms  pro 
triduo  adimplcndo,  quia  Doininica  nox,  quaro  Do- 
niiniissiia  resurre^aipne  consecravit,  qus  p;  rtiiiel  aJ 
initiumsequentis  Dominici  diei,  cum  magna  glori^ 
cclcbraliir.  In  eadem  quoque  dic  consecratur  oleun 
ad  Iria  otlicia,  oleum  ad  innrmos,  ad  ncopbytosi 
clirisma  quoque  uiide  connrniantur  homincspdst 
baplisinum,  ct  undc  ipsuin  bapiistnuiii  consecra- 
tur,  per  qiiod  homincs  salvantur  ( H ).  Potest  tamea 


morationem  {Mattli.  xxvi).  Accipiendo  corpus  ct  ^  Deus  sine  oleo  inlirnios  sanare,  sauctificarc  quoqoe 


sanguincm  habcamus  passionis  inemoriam,  ut  sicut 
pro  nobis  inortuus  est,  ita  pro  eo,  si  nccessc  sit, 
moriamur.  £t  dc  calice  siiniliter,  quem  vooavit  No- 
'vvm  Tcstaiiientum,  id  est  novam  promissionero, 
qaia  per  iUuin  sanguincm  non  solum  temporalia 
promUtebat,  sed  etiain  xtcrna.  Et  hscc  coramemo- 
raiio  debet  Oeri,  doncc  vcniat,  id  est  usque  ad 
Ilnem  sasculi,  qiiando  scilicet  venict  ad  judicium. 
8ed  videte  qnid  seqnitur:  i  Quicunque  manduca* 
yerit  panem  vcl  bibcrit  calicem  Domini  indigne, 
reus  erit  corporis  Doniini.  Probet  autcm  scipsitm 
bomo,  ct  sic  de  pane  iUo  edat,  et  de  calice  bihat 
(/  Cor.  XI).  >  Indignus  cst  criminaU  peccato  i»'reli- 
lus,  vel  in  volnntate  criminaUum  faciendorum  rcma- 
nens.  Probet  autem  seipsum  non  comparatione  aiio- 
rum,  scd  \)er  se  solom,  qualis  sit  considerans,  qiiia 
<  qui  mandpcat  ct  bibit  UnJigne,  judiciuni  sibi  nian- 
ducatci  bibit  (i^}<i.),  >  id  est  damnationcm  mandu- 
cat.  Ideo  intcr  vos  muUi  inlirini  sunt  quos  Doini- 
nitsproi*tcr  corpussuum  indignc  assuniplum  in  hac 
vita  febribus  ct  aliis  inlirmitatibus  punit,  et  eliam 
(quod  est  pejus)  dormiunt  inuUi  in  morlem,  sicut 
Qosadhuc  vidcmus,  quodpost  Pasclia  saepius  acco- 
dit  morlalitas. 

ITEM  SERMO   IN   COENA  DOMINi. 
Fratres,  istadiesquam  hmlie  celebrauius  magna 
est  etexceisa,  et  nulla  major  per  lotam   annum. 

(40)  De  consec.  dist.  ii,  Uirumf  etcap.  Jteratur^ 
IV  Sent.  disi.  xii,  ImiUutum 


suos,  d%iiionesqiiC  cffugare :  polcst  ipiritalc  olcum 
tribuerc  sinc  corporali;  sed  propter  animalcs  »giio- 
tur  visibilia,  ut  invisibilia  faeiUus  capiantnr.  Si  quit 
dixerit :  Si  poiest,qnare  tanto  studloobservalurcui- 
tus  consccrationis  olci?  Respondebitur:  Nunnc  an- 
tiqui  justi  polueruni  Deo   placcre  sine  circnmci- 
sione?  Potuerunt  utique.  Sed  postquam  eis  prx- 
ceptum  fuit  ut  circumciderentur,   nisi  circuincide- 
rentur,   peccali  vineulis  tenebamur,  ui  Augasli»vs 
Selcucio  tcslaiur.  ApostoU  quippe  hnc  arie,  id  cst 
oleo    utcbantur,  in    redinlegraUone    infirroorum; 
apostolici  autcni  viri  in  consignatione   neophyto- 
rum.  Unde  Evaiigelium  dicil    dc    aposlois:cEt 
ungebant    olco     mulios  ;cgrotos,    et   sauabantur 
j>  {Marc.  vi).  i  Itcm  Bjda  :   Patet  ab  ipsis  aposlolis 
hunc    sanct^  Ecclesiae    morcm  traditum  essc  ut 
energumeni  vel  alii  quilihet  aegroii  ungantur  oIm) 
pontiilcali   bencdiclione.    Dc  oleo  quod  infuiiditur 
super  ncophytos  non  aliquid  tale  legimus,  setl  te- 
nemus  apostolicam  consuetudincm  et  aQCtoritiiiem, 
quam    accepiinus  a    Romana  Ecciesia.   Nam  nios 
apostoli  Dei  et  instiiuta  inajorum  pro  lege  teneiiiia 
sunt,  ut  Augustinus   Casular.o  presbyicro   testa- 
tur  :  Oleum  pro  infirmo  consecratur  in  ipsonfii- 
cio  consecrationis  corporis  et  sanguinis   Doniiiti, 
anlcquam  dicatur  :  Pcr  qucm  lia;c  oninia,  Dominc, 
scinper  bona  crcas.    Novissima  oratio  consecrailo- 

(H)  De  consccr.,  disl.  iii,  LUlerii,  et  iv  seat-,  dist 
ixiii,  c.  1. 


M  DEFLOHATIONES  SS. 

Dis  Oominlci  corpons  ex  Tolo  pcenitentium  fit,  de  ^ 
quibus  dioitur:  <  Sacrincium  Domino  spiritus  con- 
tribulatus  {P$aL  l).  >  Gongroe  in  ea  consccratur 
oleum  pro  poenilentibus,  ubi  eoium  sacrilkium 
Deo  oflertnr.  Gonsecratio  chrismatis  dicilur  princi- 
palis,  qui.^  ad  ejiis  unctionem  principalis  spirilus 
iribuitur.  Gonsecralur  in  eo  loco,  iibi  paccm  inter 
nos  solemus  dare,  hoc  esl  opus  gratix  Domini,  ut 
pax  el  concordia  rcgnet  in  noliis.  Nam  ut  Isi- 
donis  ait :  t  Olca  est  arbor  pacis  insignis.  > 

Seqnitur  exorcismus  olei.  (Jt  Isidorus  ait : 
Exorcismus  Graece,  Latine  conjuratio,  seu  sermo 
lucrepationis,  est  contra  diabolum,  ut  discedat  : 
rl  coiicludit  sic  :  Per  Dominum  nostrum  Jesum, 
Christum,  qui  Tenturus  est.  Itto  unguntur  catechu- 
raeni,  ut  per  hanc  unctionem  non  possit  diabolus  B 
repedare.  Videndum  estquid  opcretur  Spiritus  san- 
ctus  in  singulis.  Exorcisinus  olei  jubet  recedere 
diabolum  a  catechumeno,  qui  adhucpro  moriuode* 
putatur,  quia  nondnm  est  baplizalus.  Ghrismalis 
uncilo  sanclificat  jam  ^ivenlem  ex  moniiis.  Oleiim 
pro  iofirmo  medelain  prxstat  sauciatis.  Reservatur 
In  eadem  die  corpus  Domini  usque  in  craslinum. 
In  Parasceve  enim  non  conficitur  corpiis  Domini. 
Necesse  est  cnim,  ut  hi  quibus  est  voluntas  com- 
municandiy  habeant  sacrificium  ex  priori  die.  Sunt 
enim  qni  quotidie  (12)  eucbaristiam  sumere  volunt. 
Nann,  juxta  Augustinum ,  neuter  culpandus  esl, 
tcl  qui  honorando  non  audet  ullo  die  pneiermit- 
terc.  Deiiide  transiiur  ad  conviviuni ,  ex  quo  coena  ^ 
Domini  vocaiur.  Unde  Isidorus  :  Goena  Dominica 
dicia  est,  co  qiiod  in  eo  die  Salvalor  Pascha  cum 
discipuiis  suis  fecit.  Viili  quemdam  religiosum  ca 
die  primo  aliquid  sumere  de  cibo,  et*  postea  lavare 
pe^les  peregriiiorum,  et  sic  transire  ad  niensam. 
Domini  nosiri  exemplo  co  die  lavamus,  non  solum 
pedes  fratruni,  sed  ctiara  pavimenta  ecclesiae  ad 
paschalem  fcstivitatcm  ornanda.  Pracipitur  in  Ro- 
mano  ordine  ut,  a  qiiinta  feri:i  usque  in  Sabbato 
sanclo,  nu;1a  sint  altaria.  Qiiod  non  aliiid  sigiiifl- 
eat,  ni  fallor,  nist  fiigam  aposlolorum.  Veslimenla 
altaris  Ghrisli  siint,  de  quibusdictum  est:  c  Et  re- 
licto  eo  omnes  fugeninl  {Matt/i.  xxvi).  >  Iii  ipsa  die 
pcccalores  qui  propler  peccata  sua  et  crimina  pro- 
jecli  fucranl  degremio  sanctae  Ecclcsiap,  pcractapoQ-  d 
iiilcnlia,  jubeiile  episcopo  scu  presbylero,  ubicun- 
qiie  sint,  ad  matrem  Ecclesiam  rcverliintur,  el  cum 
mngiiogautiio  et  helitia  a J  rcmissioiiem  peccatorum 
redcunl.  In  bis  omnibus  cognoscimus  praesentem 
diem  valJc  consccralum  esse  rcmissioni  peccato- 
rum.  Non  cnim  putamus  praesenti  quintai  fcria  for- 
tuilu  hxc  arcidere. 

Nos  scioli  interim  dicamus  quid  nobis  vidcatur, 
rationis  habcrc,  quod  in  ipso  die  voluil  Dominus 
pedeslavare,  cujusexemplo  nos  p<?des  ct  cailera  la- 
vamus.  Qu»  lavatio  remissioncm  peccatorum  sigiii- 
ficat.  Quaproptcr  et  poenitcntes  cadcm  die   ad  iba- 

(12)  De  consec.  dist.  ii,  Quotidie^  et  iv  Sent,  dist. 
zir,  cap.  Jnilttutum 


PATRUM.  —  LIB,  I;  eu 

nus  sacerdotum  recurrunt.  Et  cur  eadem  die  olewn 
consecratur?  Ghrislus  unclus  oleo  laetilia?  In  flue 
quintx  aetatis  venitad  nos,  ut  consortes  faceret  regnl 
Sui.  Unde  et  hffc  unctio  conficilur  in  quinta  feria. 
Sic  delatus  cst  quidam  niodus  unciionis  a  nativilato 
Doinini,  secundum  Isaiam  el  Evangelium  in  specie 
columba^,  usque  ad  baptismum  quamvis  ab  iiiilio 
ex  quocoepit  homo  fieri,  credamus  unctioncm  in 
Jesu  spiritalem  manere.  Non  discrepat  ab  hac  ra- 
tioiie,quoJ  qiiinta  feria  consecralur  olcum ,  etunclio 
servalur  usque  ad  baptisinum  nostrum.  Lex  non  soN 
vebat  peccata,  sed  puniebat.  Ghrisius  inquinla  feiia 
veteri  Icgi  fincm  dat,  ut  Bjda  narrat  super  Lucam^ 
ct  peccata  absolvit.  IJipsum  in  prima  oratione 
tnissa;  sonat  sacerdos  dicendo  :  Ua  nobis  ablato  ve- 
tustatis  errore,  resurreciionis  sux  gratiam  largia- 
tur.  AfTert  et  olenm,  qiio  ungantur  sui  consor- 
tcs,  de  quibus  dicil  Petrus:  i  Vos  estis  genus  ele- 
ctum,  regale  sacerJotium  (/  Petr.  ii).  i  Igitur  cum 
ex  his  oranibus  tanta  laetitia  sit  hodiernoe  dici  et, 
sicuf  scimiis  et  sxpe  videmus  lantam  in  tcrris  lae- 
iitlam  de  peccatoiis  absolulione  et  poenitentia,  multd 
roagis  credendum  esl,  in  coelis  gaudium  esse  ct  Ix« 
liliam  coram  Dco  el  angelis  ejus,  sicut  ipse  dicit, 
qui  diem  et  bominem  constituit:  c  Gaudium  cst  ii 
coelo  coi-am  angelis  Dei  super  uno  pcccaiore  pceni^ 
tentiam  agenie  (Luc,  xv).  i 

De  separatione  anima!  et  eorporis  in  Christo, 
Quidam  putaverunt  in  morte  divinilalem  a  Ghri« 
Slo  homine  recessisse,  ct  inortem  hominis  alia4 
quani  separatioiiem  divinitatis  a  carne  non  foisse* 
Inveniunt  enira  quaedam  verba^  in  quibus  ita  dictual 
esse  videtur  :  et  invenientes  ejusmodi  iitlerae  adh»^ 
rent,  non  perlingentes  ad  spirilum.  Beatus  Ambro- 
sius  tale  aliquiJ  videtur  dicere  in  Expositione  psal« 
mi  illius,  qirein  ipse  Dominus  in  passione  de  s6 
scriptumesseostcndit :  cDeus  meus,  Deus  meus,  «t 
qiiid  mc  dereliquisii?  (Psal.  xxx.)  i  Super  hunc  lo- 
cum  Ambrosius  (15)  ila  dicit :  tlainat  homo  se- 
parationc  divinitalis  moriturus,  et  alia  quxdain 
quasi  ad  ipsum  probanJum  adducta :  quia  scilicet 
Deus  viia  cst,  et  ubi  vita  fuit,  niors  essc  non  po- 
tuit;  ac  propterea  nisi  vila  prius  reccssisset  mors 
venire  non  potuisset.  i  Scriptum  quippe  est  quia 
Jesus  clanians  magna  voce  dixit :  c  Deus  meus, 
Deus  meus,  ut  quid  dereliquisii  me  (Matth,  xxvii).  % 
Clamat  honio  se  dercnctum  a  Domino,  et  conque- 
ritur  Dcum  a  se  recessisse,  et  quasi  ideo  se  mori- 
turumesse,  quod  Deus  abipso  recesserit.  Ide6  dixil^ 
qiiia  clamat  homo  scparatione  divinitatis  moritti- 
rus.  Sed  videte  quid  dicitur;  si  enim  agitur  de  illa 
separatione  divinitatis  pro  qua  Gbristus  bomo  in 
cruce  claniabat,  illa  utique  jara  facta  erai.  Noti 
enim  dererniquendum ,  sed  dcrclicturo  jam  se  prota- 
siatur  dicens'.  cDeus  meus  ut  quid  dercHquisti  me?i 
Si  ergo  de  illa  separatione  divinitatis  agltur,  jam 
recesserat  Deus,  quando  bomo  in  cniee  pendeoSf 

(15)  1  Sent.  dis.  xxi,  cap.  I. 


m 


WTUNEHI  ABBATIS  9.  HLASn 


9}« 


dcrclictum  sca  f)eo  vocircrabatur,  ct  uliquc.adliuc  A  ralione  diTiiiiiatis  morituruin  clauiasse  afllriual,st 


Christus  in  carne  vivcbat,  quando  sic  Dcus  ab  eo 
recesserai.  Rcspondcant  ergo.  Si  mors  esse  non  po- 
tcral  nisi  prius  vita  disccdcret,  quomodo  vita  mane- 
re  potuil,  postquam  vi(a  reccsserat.  Jam  enim  sic 
rcccsserat  Dcus,  et  adhuc  Christiis  vivus  in  cruce 
pciidebat,  cum  se  dercliclum  causal^atur.  Si  ergo 
in  hac  recessione  Dei,  et  in  hac  divinilalis  scpara- 
tione  illam  quac  inler  divinitatem  et  bumanilatcm 
conslabat  unionem  pcrsonse  solulam  dicunt,  fuit 
quoJdain  tempus  qiiando  Christus  adhuc  viviis 
homo  erat  el  Deus  non  erat.  Sedquis  hoc  dical? 
Quis  sanac  Hdei  concordaiis  non  abborrcat  Deo  im* 
poncre  qua^  assumplum  homiiiem  usquc  ad  mor- 
lcm  qudem  comilando  perduxit,  et  in  morte,  quan- 


do  majon  periculo  jam  immincnte,  majus  aiixllium     dereliquil  ul  rercdcrel.  Vado  per  viam, 

nccessarium  erat ,  deseruit.  Quare  ergo  tanlopere 

merccnariis  impropcrat,  quod  lupo  venicnle  oves 

quas  cuslodirc  debuerant,  fugiciites  descrunt,  cum 

ipseunicam  illam  ovem,  etagnumilhimovis  Yirginis 

filiuin ,  quem  nou  solum  custodicndum,  sed  ctiam 

giorificanduin  suscepit,  lupo  veniente,  deseruit?  Ovis 

priiis  dc  pastore  secura,  venicnlc  lupo  non  tiinuit  di- 

cens :  c  Yciiit  princcps  mundi  hiijus,  et  in  ine  iion 

babet  quidqiiam  (Joan,  xiv).  i 

Nunc  auiem  a  pasiore  derelicta  causando  ei  con- 
querendo  clainat :  <  Quare  dereliquisti  me?  »  So- 
lus  homo  fuit,  et  Deiis  non  fuit,  et  jani  Dous  homo 
non  fuit,  quia  jam  ab  homiiic  recesscrat  Dcus; 
ncc  homo  Dcus  fuit,  quia  adhuc  vivus  in   cruce  q  coiiccssrral,  siculscriptiiincst:  cNon  haberesiniM 


Deosab  homine  non  recesserat?Quid  ergo?Non  poUiit 
divinitas  humanitatem,  etiam  secundum  aliqnid  dc- 
seruisse,  In  quantum  videlicet  cam  polestati  hiimi- 
corum  ad  lempus  iion  dcfendtl;  et  secundum  aliquid 
non  descruisse,  in  quantum  scilicet  tunc  etiani  ab 
ea  per  prssenllam  majestalis  non  rccessit?  Dercii- 
qiiil  illuin,  sed  illam  non  dereliquit.  Dereliquit 
illls,  sed  sibi  non  dereliquit.  Dereliquit,  quia  auxi- 
liutn  noii  contulit;  sed  non  dcreliquit,  quiapraeseo- 
tiam  non  abstulit.  Subtraxil  protectionem ;  sed 
non  scparavit  unionem.  Scpamvil  se  foris,  ct  ad 
dcfcnsionem  contra  inimicos  non  adesset ;  sed  non 
separavit  se  intus,  ut  illi  ad  unionem  personie  dc»- 
Sftl.  Sic  crgo  dereliquit,  ut  non  adjuvaret;  sednoo 

mecQm  fer- 
gis,  partter  amhulamus.  Sccurus  suin,  quasi  ami- 
cuin  meum  babeus.  Yenit  hostis  mcus  et  imiees 
inermem  ct  resistere  non  valentem,  vulneribusaffi- 
cit.  Tu  me  plagari  ccrnens,  nihil  moveris;  sed|to- 
tienter  sustines,  el  stas  juxla,  quasi  non  curans 
vulnera  mea,  etjdico:  c  l)t  quid  dcrcliquisti  me?» 
(Matth,  \xvii.)  Adhuc  slas  juxta  me,  et  causorlc 
reccssisse  a  nie.  Jnxia  es  loco;  sed  longe  auxiKo. 
Jiixla  fuisli,  quando  pra^scntem  exhibuisti  in  dile- 
clione;  longc  factus  cs,  quando  in  periciilis  consli- 
luto  le  subtraxisti  a  compassione.  Sic  ergo  bumani- 
las  a  divin.tate  in  passione  se  dereliclain  clamabat, 
quia  eam  iniinicorum  polestati  ad  cnicifigciKlnm 


f  endens,  a  Deo  dcrclictus  est.  Jam  non  soluin  ergo 
]'i  morte,  scd  ante  morteni  diviiiilas  ab  homiiie  re- 
cesserat,  quando  homo  adhuc  homo  a  se  recessisse 
i>eum  »ac  per  hoc,  ut  isti  aiunt,  Dcum  se  non  esse 
plangebal.  Quis  hoc  dicat?  Quomodo  ergo,  inqiiiunt, 
inielligendum  cst  quod  Christus  se  a  Dco  dereli- 
clum  essc  clamat,  et  quod  Scriptura  hominem  scpa- 


polcslatem,  nisi  tibi  datum  fuisset  desuper  (Joflii. 
xix).  >  Quam  tamcn  mortein,  quia  non  pro  sua  ini- 
quilate,  sed  pro  nostra  rcdemplione  suslinuit,  in  cruce 
pcndens  quare  sil  derclicta,  requirtt,  non  quaslad- 
versus  Deum  de  pcena  murmurans;  sed  nobis  in- 
nocentiam  suam  in  pceua  demonstrans  cinsam 
qua:rebat,  quod  peccatum  nesciebat. 


IN  DIE  SANCTO  PASCHJE. 


Sociinilnm  Marcura. 


f  Maria  Magdalena  et  Maria  Jacobi  et  Salome 
emerunt  aromata,  ut  venientes  ungerent  Jcsum 
(Marc  xvi).  i  In  Evangelio  Lucsr  scriplum  est,  quod 
€  revertcntcs  monumi-nto  paraverunt  aromata  et 
ungucntn.  £t  Sabbato  quidem  siluerunt  secundum 
mandatum  (Luc.  xxiii).  i  Mandatum  erat  apud  Ju- 
dflBos  ut  Sabbati  silentium  a  vespera  usque  ad  ve- 
speram,  id  est  a  solis  ocrasu  usque  ad  solis  occa- 
sum,  scrvaretur.  Quod  et  niulicres  fcccrunl,  quae 
visa  scpuUura  Domiui  emcrunl  aromala  in  Para* 
sccve  aiite  solis  occasum ,  vcl  in  Sabbaio  post  oc* 
casuin  solis,  el  praeparaverunt  aromala,  ut  mane 
corpus  Doniini  ungercnl.  Recordantcs  crgo  fidcles 
fiopullurara  Domiiii*  qu:isi  aromala  paruTtt,  si  aJ 
opcrn  quibus  Chrislus  dclcaalur  se  converlant.  £t 
bubL-ato  quidcra  silent  vcnturi  post  SaUhalum  cum 


D  mulieribus  ad  Dominum,  quia  fiiiita  praeparatione 
praBsenlis  viue,  in  requie  gaudcnt  cxspecUrc  dicm 
rcsurrectionis,  el  tunc  Christo  ofierre  spiriialcs  ac- 
tiones  quasi  aromata  redolentes.  Scxla  die  CacUis 
est  homo,  Sabbato  quievil  Deus  (Gen.  i).  Wco  sextt 
die  Jesus  pro  hoinine  morilur.   Unde  et  dixit: 
i  Consummatum  est  (Joan,  xtx).  i  Id  csl,  seiUi  dic 
opus  pro  redemptlone  mundi  expleiuin  csl,  et  in 
Sabbato  requievit  iii  sepulcro.  Ua  et  nos  in  bac 
sexta  .Tlale  pro  Domino  pali  debemus,  ct  in  srpii- 
ina,  qu»  est  mortuorum,  in  secreta  pace  quiescerc, 
donec  octava  rcsurreciionis  veniat.  In    sepLnia  dic 
vesperam  habuisse  non  lcgitur,  quia  in  illo  saecolo 
requies  animarum  nullo  moerore  consumitur,  sed 
gaudio  futura^  resurrectionis  augetur. 
<  Vcfiperc  aittcm  Sabbati  quae  lucescii  in  priiBa« 


017 


DEFLORATIONES  SS. 


Sabbaii,  cum  adhoc  ienebrsc  essent,  wnU  Maria  A 
Maj?dalcna,  ct  allera  Maria,  ei  Salome  ad  roonumcn- 
lam,  porlanle»  qna  paraverunl  aromaia.  •  Noroine 
vcsperis  «oclcm  cleaignal,  a  parle  loluni  inlelligens. 
Vesperenim  principiuni  noctls  esl.  Idco  non  ait :  Qui 
JHCescit,  sed  q«ie  lucescil,  secundum  intcllecinm  re- 
lalionein  fjiciens  aJ  noctem,  qua  in  auroia  dici 
Domtnicu  teiminalur.  £a  vero  causa  iiitelligitur 
CDm.lem  nociem  sic  nppcllassf,  quia  jam  a  vcsperc 
Itccbat  eis  parare  et  afliTre  aromala  transaclo  Sab- 
balo.  Ordinator  temporum  ulliina  nociis  liujus  par- 
le  surrexit.  Quid  est  aliud  resurgere  Dci  Filiuin, 
nisi  reviviscere,  id  est  ex  morle  ad  vitam  redlre, 
Hac  nccte  |)er  mysterium  rcsuncctionis  Domini 
temporuni  ordo  inulalus  est.  Apiissiine  quondani 
uox  sequeLalur  diera  (Cen,  i) ;  quia  homo  a  iucc  pa-  K 
radisi  peccando  iapsus  in  linjus  saeculi  icnebras 
«runmasque  decidit ;  apti&sime  nunc  dies  sequiiur 
noctem,  quia  pcr  lidein  resurrcctionis  a  peccali  tc- 
nebris,  et  ninbra  mortis  ad  lucan  vitx  Cbiislo  lar- 
giente  reduciinur. 

Ilhid  ergo  quoil  dicitur,  Dominum  fuisse  tribus 
d!ehos  et  tribns  noctibus  in  corde  terr^,  sicut  Jo- 
iias  fuil  in  veiitre  ceti  (Matlh.  xu),  restat  ut  hoc 
inoJo  toqueiiiliquo  a  parte  lotum  inielligilur  acci- 
piamus,  videlicet  per  extreroam  partem  diei  para- 
sccTcm,  quo  scpuUus  est  Dominus,  totani  diem  cum 
sua  noclc  jam  prxterita,  et  per  noctem  sequentem, 
SabLaium  tcriium  diem  lolum.  Piima  aulem  Sab- 
bali  sivc  uiia  SaljLati,  vel  SabLatorum  dies  Domini-  C 
ca  inteltigcnda  cst,  quia  oiniiis  hcbilomada  in  Sabba- 
lum  ct  in  priiiiam,  ct  iii  sccuiidain,  ct  in  tert'am, 
et  in  quartam,  ct  in  quiiitam,  et  in  sc.xtam  Sabbati 
dividiiur.  Ipsa  ct.am  hcbdoinada  cx  pr;T^rogativa  Sab- 
baii  nonnunquaro  Sabbatum  diccLalur,  ul  ibi :  i  Je- 
juno  bis  in  Sabbato  {Luc.  xviii).  i  IJ  est  in  scpii- 
mana. 

f  Et  orto  jain  sole  dicebant  ad  invicem :  Quis  rc- 
volvei  nobis  lapidem  ab  ostio  minumcuti?  Crat 
quippe  magnus  valde.  i  Orto  jam  sole,  id  cst  cum 
cofluni  ab  orieniis  parte  jam  albesceret,  quoJ  non  fit 
u;ique  nisi  soHk  orientis  vicinilalc.  £jn$  cnim  cst  ilh 
fulgor,  qui  noniine  auroneappellari  solet.  Quod  mn- 
licres  valile  diluculo  vcncrunt,  magnus  fci  vor  invc-  D 
iiiendi  Doininuni  ostendilnr.  Mvstice  vero  nohis  da- 
lur  exeniplum,  ut  discussis  viliorum  lenebrls,  ad 
Domini  corpns  acccdamus.  Nam  sepulcrum  aliarc 
Dominicuni  signilicat,  in  qno  carnis  cjus  ac  sangul- 
nis  inysteria  cclcbrantur.  Aromata  autein,  quae  inu- 
liercs  defentnl,  odorcm  virlutum  et  suavitntem  ora- 
tionum  Bigiiincant,  cum  qiiibus  allari  dcbcmiis  ap- 
propinquare.Qua&autem  mulieres  lio:  essent  le^itur 
quod  una  Maria  soror  Lazari  fuissct,  allcra  vcro 
Slaria  mater  Jacobi,  postea  Hierosoiymoruni  cptsco- 
pi ;  tei  ti:i  quoque  Maria  sorur  inatris  Doinir.i  uxor 
Salomxl.  Ila^  tres  cuin  prcliosis  ungueiUis  ad  mo- 
nninenium  venicbant,  qitibus  Dominumy  ne  a  vernil- 
tms  corruniperctur,  ungere  volcbant.  Viso  vcro  an- 


PATRljM.  -  UB.  L  91?' 

gclo  nimio  pavore  consternaatur,  led  blaftde  ab  an- 
gelo  consolantur.  Sequilur : 

c  Et  cccc  lcrrsft  moliis  fnctus  cst  magnus.  Ango* 
lus  enim  Domini  dcsceiidit  de  coelo.  Et  acccdena 
revolvit  lapidem.  i  Angelus  rcvolvit  lapidem  non 
ut  cgressuro  Domino  januam  pandercl,  sed  ut 
cgrcssus  cjus  facti  indiciiim  prxstarct.  Qui  cniin 
claiiso  utcro  mortalis  cxiit,  immortalis  jam  factiis 
sopiilcro  exirc  poluil,  ct  cxiil.  Quod  autem  terra: 
inotus  resurgente  Domino  sicut  ct  moriente  faclus 
csl  niagnus,  significal,  terrcna  corda  et  coelesti  spc 
dejccla,  per  fidem  passionis  ac  resurrectionis  ejus 
conculienda  aJ  poeniicntiam,  ac  saluberrimo  pa- 
vore  permoia  ad  vitain  sublinianda  perpctuam.  La- 
pidis  autcm  rcvolutio  rescrala  insinuat  sacramcn- 
torum,  quse  velamine  lilter»  tegebantur.  Lcx  enim 
in  lapidc  scripla  est  cujus  ablalo  tegmine,  gloria 
resurrcctionis  ostcnsa  cst. 

(  £t  respicientes  viderunt  rcvolutum  lapidem  a 
monumcnto ,  et  angelum  scdcntcm  supcr  eum. 
Erat  autcm  aspcclus  cjus  sicut  fulgur,  vcslimenta 
ejus  sicut  nix.  i  Quia  Dcus  ct  tciribilis  cst  pecca- 
torrbus  ct  blandus  juslis,  rccle  sic  angelus  dcmon- 
stratur,  ut  dc  sua  specie  ct  tciTcrct  rcprobos,  ct 
mulcerct  pios.  In  fulgurc  enini  tcrror  timoris  est, 
in  nive  Llandiincntum  caiidoris.  Candor  etcnim  vc« 
Siis  angelicx  noslrae  fcslivilaiis  gaudia  nunliavit. 
Illu  cteiiiiii  Domiiii  rcsurrcctio  et  nos  aJ  vilam  im« 
mortalllaiis  rcduxit,  ct  angclorum  iiumerum  rcsti- 
tuens  coBlesiis  patriic  da:nna  reparavit.  Scdebalergo 
rognai.lcm  indicans,  qui  in  iialivilaic  staado,  bella- 
tiiium  signavcrat.  Spdcbatsu)>cr  lapiJcmquomonu- 
incntum  claudcLalur,  ut  clausira  infcrorum  suitc- 
rala  docerct.  Sedebat,  ul  Marcus  dctcrminal,  in  dcx- 
tiis  (Marc.  xvi),  id  cst,  ad  mcridlanam  partcm  loci 
iilius,  ubi  fuerat  corpusDoinini.  Corpus  enim  Do^ 
mini,  rcsupinum  jaccns,  capul  habebat  aJ  occasmn^ 
dcxieram  liaLcbat  ad  auslrum  :  quid  aulem  pcr  si- 
nistram,  nisi  vita  pra^scns;  quid  pcr  dcxteram,  nisi 
vita  pcrpclua  signatur  ?  Unde  illud  :  <  La^va  eJL.8 
sub  capiic  meo,  et  dcxlcra  illius  amplcxabitur  me 
(Cant,  ii).  I  Quia  igitur  redcmplor  nosler  jam  pr^ 
sentis  vitsecorruptioiicm  transicrat,  recte  angelus, 
quia  nuutiare  perennem  cjus  vitain  venerat,  in  dex- 
tora  sedcbat.  Sinislram  crgo  Deus,  ij  esl  prosperi- 
talcm  vitx  pncseiitis,  quasi  sub  capite  Ecclesias 
posuit  :  quum  iiitcntionc  sunimi  anioris  prcmit. 
DcxLcra  vcro  Dci  eain  amplectitur,  quia  sub  uelerna 
e^us  beatiiudine  lota  dcvotione  continclur 

i  Prse  timore  autcm  cjiis  cxtciTiilsuntcustodes,et 
facti  sunt  vcluli  morlui.  Rcspondcns  aulcin  angelus 
dixit  mulicribus  :  Nolite  timcre,  vos.  Seio  cnim 
quod  Jusum.,  qui  crucillxus  cst,.  quseiitis.  No:i  rst 
hic,surrcxit  cniui  sicuLdixil^  Venitc  et  vidote  locum 
ubi  pDsiius  crat  Dominus^  i  Ac  si  dical  :  Si  ver- 
Lum  non  credilis,  vacuo  sepulcro  credilc.  Angclus 
no:i  conso!atur  custoJcs»  scJ  inulieres.  In  incredulo, 
inquit,  perscveret  pavor  ;  ca-tcrum  vos,  quia  Je- 
sum  quoeritis,  audilc  quoJ  rcsunexlt.  P;iiYcant  iUi 


910  IVERN£RI  AfiBATfft  S.  BI.AStt  f^ 

qui  non  aonant  adventtini  supernorum  civium»  per-  A  bemus.  AJ  coii«pectuin  angjeiorum  vuitaio  decltta. 


timescant  qui  carnaiibus  presfii  deBideriis  ad  eorum 
Rocielatem  se  pertingere  possc  desperant.  Yos  au- 
tem  cur  timelis  quas  vestros  concives  videtis.  <  Non 
f  st  liic  >  diciiur  per  praesentiam  carnis  qui  nunquaro 
decst  per  prsescntiam  majestatis.  Radlx  amara  cru- 
cis  evanuit,  flos  vil»  cum  fructibus  erupit,  id  est 
lui  jacuit  in  mortc  resurrcxit  in  gluria.  Corpus 
Jesu  mortuuni  non  invcnitur,  sed  vivum  evangcli- 
zatur,  quia  ctsi  cognovimus  sccundum  carncm,  scd 
jam  nunc  noii  novimus  (//  Cor,  v). 

<  Et  factum  est  dum  mente  conslernatae  essent  do 
Isto,  ecce  duo  viri  steterunt  juita  illas  in  veste 
fulgenti.  I 

Angeli  non  snlum  vcrbu  sed  eliam  fulgentihabitu 


gloriam  annuntiont  triumphantis.  Mulieres  angelos  ^  nis  et  spiritus  absolvit 

vident,quxcumaromaiil)us  venerunt,quia  illaimen- 

tes  supcnios  cives  aspiciunt  quai  cum  aromalibus 

ad  Deum  per  sancla  desidcria  proOciscuntur.  Mente 

consternaUE  erant,  quia  et  magnuin  lapidem  revo- 

lulum  slupcbant,  et  corpus  non  inventum  dolebant. 

Dicitur  autcm  hoc  monumentuni  Domini,  quod  do- 

mus  rotunda  fucrit,  et  secundum  Malibxum  et  Mar  • 

cum  de  sultjacente  petra  excisa  tantx  altitudinis,  ut 

intus  consislens  bomo  vii  nianu   extenta  culraen 

possct  allingerc.   Quse  habet  introitum  ab  oriente 

cui  lapis  ille  magitus  impositus  est.  In  cujus  mo- 

numenti  parte  aquilonari  scpulcrum  ipsuin,  boc  est 

locus  Dominici  corporis,  de  eadem  pelra  factum 


mus  in  terram,  cum  superoiorum  gaudia  coqiem- 
plantes,  nos  cinerem  esse  recolimus,  sicut  beatus 
Abraham  inquit  :  c  Loquar  ad  Dominum  meum, 
cum  sim  pulvis  el  cinis  {Gen.  xviii).  >  Notaquia 
sancUti  mulieres  non  in  terram  cecidisse,  sed  tuI- 
tuin  dicujitur  inciinasse  :  unde  mos  ecclesiasiicos 
obiinuit  ut  vel  in  memoriaro  Dominicx  resurreeiio- 
nis,  vei  in  spem  nostrae,  omnibus  Dominicis  dicbas 
ct  toto  quinquagesimo  teropore,  non  fleiis  geuibus, 
fit'd  declinantes  in  terraro  vuitibus  oremus.  Noo 
immerilo  una  die  et  duabus  noctibus  in  sepnlcro 
jacuit  Dominub,  quia  luceni  suae  simplx  loortis  te* 
nebris  dupl»  nostrx  mortis  adjunxit.  Ipse  quippe 
sola  carne  mortem  susccpit,  et  duas  noslras  car- 


f  £l  cito  euntes,  diciie  discipulis  cjus  rQuiasur- 
rexit  a  mortuis.  Et  ecce  prascedct  vos  iti  Galibeam. 
Ibieum  videbitis :  ccce  pnedixi  voLis.  >  Mulieribosdi- 
ciiur  ut  nuiitieut  apostolis  vitam  resurgeulero,  quia 
per  muliercm  mors  fuerat  annuntlata.  Marcusao- 
tem  dicit  :  c  Ite,  dicite  discipulis  ejus  et  Peiro 
(Mare,  xvi).  i  Qusrendum  est  cur  Petnis  designe- 
tur  ex  nomine.  Si  eniro  hunc  angelus  nominalun 
non  exprimeret,  quia  Magistrum  iM^averat,  \enire 
inter  discipulos  non  auderet.  Vocatur  ergo  ex  no- 
mine  Petriis,  ne  desperet  ex  negationc.  Qua  in  re 
nobis  considerandum  est  cur  Dominus  eum,  quen 
cunctse  Ecclesi»  prxferre  disposuerat,  ancillasvo- 


cst,  scptem  habens  pedes  longitudinis,  trium  vero  r  ^^^^  perliiuescere  permisit.   Quod  actum  magna 


palmoium  mensura  coctcro  pavimento  altius  eini- 
iiens.  Qui  vidclicct  locus  non  desuper,  sed  a  latcre 
ineridiano,  per  totum  paiulus  est,  unde  corpus  in- 
fcrebatur.  Color  autem  ejusdem  monumenii  ac  io- 
culi,  rubicundo  et  albo  dicitur  esse  permistus  :  boc 
ilaque  novum  sepulcrum  Doinini,  potest  Marix  vir- 
ginalcm  uteruin  dcmunstrare;  saxumque  magnum 
nslio  appositum  oslendere  non  absque  anxilio  plu* 
rimorumsepulcrorum  potuissereserare(«ir).  Sicut  in 
Marise  ulero  nomo  anteiIlum,nemo  post  illum  coiw 
ccptus  est;  ita  in  hoc  monumcnto  nemo  antc,  ncmo 
post  sepultus  cst.  Sciendum  quoque  quod  sicut  an« 
geli  leguntur  astitisse  sepulcro  Salvaturis,  ita  crc- 
dcndi  sunt  asliiisse  mysieriis  corporis  Doniini  tem- 


pietalis  disponsatione  cognoscimus,  utisqyi  sum- 
inus  crat  pastor  fulurus  Ccclesise  in  sua  culpa  di- 
sceret  qualiter  aliis  misereri  debuisset.  Prius  iia- 
que  eum  oslendit  sibi,  et  tunc  praeposuil  cseteris» 
ut  cx  sua  infirroitate  agnosceret  qu.nm  niiserico^ 
diter  alieua  iniirma  tolcraret.  GaliL-ea  aiitem 
transmigraiio  facta  interpretatur.  £t  jaro  Rodcmplor 
a  passione  ad  resurrectionem,  a  morte  ad  vitam,  a 
poena  ad  gloriam,  a  corruptione  ad  incorruptionen 
transmigraverat.  Post  resurreclionem  in  Galitea  a 
discipulis  Dominus  videtur,  qiiia  rcsurreclioBisejss 
gloriam  post  l»)ti  videbimus,  si  inodo  a  vitiis  ad  vir* 
tiilum  celsiludinero  transniigrcmus  :  vei  ita  :  Prs- 
cedit  eos  in  Galilxam,  hoc  est  in  volutabrum  gen- 


pore  consccrationis.  Unde  Apostotus  inonet  niulie-  D  tium,  ubi  ante  error  erat  et  lubricnm,  et  firmopede 


rcs  in  ecclesia  velari  proptcr  angelos  (/  Cor,  xi). 

c  Cum  limerent  autem  et  declinarent  vultum  in  ter- 
ram,  dixerunt  ad  illas :  Quid  quxritis  vivenlem  cum 
inoriuis  ?  Non  cst  bic,  sed  surrexit.  Uecordamini 
qualiter  locutus  est  vobis,  cum  adhuc  in  Galilxa  es- 
ect,  dicens  :  Q:iia  oportet  Filium  honiinis  tradi  in 
inaiuis  hominum  peccatorum,  ct  crucifigi,  et  tertia 
die  resun;ere.  >  Iinpossibile  non  neri  quod  dixit  et 
coiislat  cum  inter  discipulos  ct  fcmiiias  quae  eum 
scquebantur,  Dominus  se  resurrecturum  praedixit. 
Quare  ergo  jani  rcsuscitatum  qug&nint  cum  mor- 
luis,  idcst  in  nionumento,  qui  locus  proprius  est 
inortuorum.  Nos  exeinplo  fcminarum  quoties  ec- 
clcsiam  intramus.  cum  oinni  hunitiitate  ingredt  de- 


vestigium  non  ponehanl.  Prsterea  videnda  suntdi- 
cta  Uieronymi  contra  Heividium  cx  lestiraonits  qua* 
tuor  evangelistarum,  dc  tribus  sororibus  filiarum 
Annae  matris  beatx  Mariae.  Sancla  Maria  nuiter  Do- 
mini  et  Maria  mater  Jacobi,  Alplnci  et  Joseph,  et 
Maria  niater  fitiorum  Zebedo^i  {Marc.  xvi),  scilioet 
Majoris  Jacobi,  et  Jobannis  evaiigelist»  tres  sorores 
fucrunt.  Maria  nialer  Doroini,  fliia  Joachim  et 
Ann;ie  fuit ,  et  Cletiphas  frater  Josepb  eaindein  An* 
nam  acccpit  iixorem,  defuncto  Joachim,  et  gencra- 
vit  ex  ea  filiam  quam  vocavit  Mariaiu.  Hanc  Ua- 
riani  Cleophas  et  Anna  dodeiunt  cuidain,  Alpheo 
'nomine:  uiide  ille  Minor  Jacolras  et  frater  Dooiiiu 
dictus,  iiatus  fuit,eC  dicitur  Jacobus  Alpha^i  a  paire. 


n\  DEFIX^RATIO^ES  8S.  FATHDII:  -  LlB.  I.  m 

Deipoimvh  aotem  Cleoplias  QliaBmm  suani,  lelli-  A  eant  nostras  duas  mortes,  unam  eorporis,  aheram 
cetsanctam  Mariam  matrem  Domint  Tirginem,  Jo- 


Wfh  fratri  siio,  qui  ejus  Tirginitatis  inlegcrrime  cu- 
stos  et  solatium  fuit  et  connutrilor.  Morluo  auiem 
Cleopha,  quidam  Salome  aceepit  ipsam  Annam  et 
gcneraTit  ex  ea  filialn  teriiam,  etiam  Mariam  no- 
mine  :  quam  Zebedseus  accepit  uxorem,  et  genuit  ex 
eaJaeobumetJohannem.  Undeita  estinteillgendum : 
Maria  Jarobi,  subaodis  mater ;  et  Salome,  sobauditur  > 
filia.  Tres  ergo  viros  Anna  habuit,  Joacbim,  Cleo- 
phain,  et  Salome. 

SEItMO  DE  RESURRECTIONE  DOMINI. 
Cum  caeterae  festiviiates  in  recordailone  renim 
goatariini  laMitia  spiritali  lideiium  mentcs  aOiciant, 
in  Christi  resurrectione  simili  ratione  corda  siinul 


anim».  Dies  autem  designat  suam  mortenn,  qu» 
fuit  lux  nostrarum  morttum.  Uitam  abstulit,  alte- 
ram  ad  exercltium  electis  reliquit  :  quam  denjao 
veniens  exterminabit.  Ipsius  vero  anima  in  coele- 
stem  paradisum  post  mortem  transierat,  sicut  latroni 
dixerat :  c  Hodie,  inquiens,  mecum  eris  in  paradiso 
(Luc,  xxiii).  »  Media  autein  nocte  resurrcctioniSt 
qoa  bora  angelus  ifigyplum  devastavil,  ea  hora,  id 
est  media  nocte  Cliristus  infernum  descendit  et  de« 
spoliavil.  Intcr  baec  noundum  quot  inferni  sunt. 
Sunt  itaque  duo  inferni  :  umis  superior,  alter  infe- 
rior.  Superior ,  infirma  pars  faujus  mundi ,  qo» 
plena  est  pcenis.  Nam  bic  exundat  uimius  aestus» 
niagnum  frigus,  sitis,  fames ;  varii  dolores  corporis. 


Ixtanturct  corpora  ;  quia  Chrislo  resurgcnte  liomo  B  ut  verbera  animi,  timor,  scilicet  vel  verecundia;  de 


noster  intcrior  a  morte  peccali  conresuscitaius  est, 
et  exteriori  spes  suae  resorrei^tionis  per  baptismi 
argiimenlum  conHrmata  est.  Merito  ergo  olerque 
jelatur,  qnia  uterque  Christo  conrcsuscitatur  :  in.- 
lerior  in  rc,  a  corrupiione  scilicet  pcrcati ;  exlerior 
Tcro,  in  spe  futurae  scilicet  resurreciionis.  Scd  vi- 
denduni  si  Christus  cujus  rcsurrectione  Ixtamur, 
esset  passibilis,  vel  mortalis.  Igilur  passio  vel  mors 
peccatl  pana  est,  sed  ipse  absque  peccato  vixii. 
£x  boe  secundum  iiaturam  impassibilis  et  immorta- 
lis  fuit»  sed  secundum  potentiam  uirumque  esse  vo- 
luil,  passibilis  scilicet  ct  mortalis.  .Mortuus  itaqtie 
esi  pro  obedientla  Patris,  ut  dicitur  :  i  Factus  est 
obediens  PulH  usque  ad  morlem,  (Phiiipp.  ii).  i 


his  dicitur  :  c  Educ  de  carcere  animam  meam  {P$aL 
cxLi),  »  boc  est  ab  inferno  vitam  meam.  Inferior 
autem  locus  spiritalis,  ubi  ignis  inexsttngoibilis.  De 
quo  dicitur:  c  Eruisti  aiiimam  mcam  ex  infenio 
infcriori  {Pial.  xxix),  »  qui  sub  terra  esse  dicitur. 
Et  sicut  corpora  peccaiilium  tcrra  cooperiunlur,  iia 
animae  peccantium  sub  lerra  iii  infcrno  scpeliuntur» 
nt  de  divite  dicitur  :  c  Sepultus  est  in  infemo  {Luc. 
xvi).  >  In  quo  ix  specialcs  poen»  esse  leguntur. 
Prima  ignis  qui  ita  scmel  aecensus  ut  si  lotam 
mare  influeret  non  exslinguereiur.  Sic  istum  mate- 
rialcm  quoque  vincit  igncm,  utiste  ignem  depiclom. 
Ardet  et  non  lucct.  Sccunda  poena  cst  intolcrabtlo 
frigus,  de  quo  diciiur  :  Si  igneus  mons  immtttere- 


De  Iioc  qosrciiduin  quoquc  est  si  Pater  mortem  ab  ^  lu^,  in  glacicm  vcrterelur.  De  hts  duabus  dicitur  : 


co  exegeril.  Mininic.  Scd  cur  occideritnt  cura  iu- 
daei  ?  Quia  justitiam  vivendo  ct  verilajcm  docendo 
iiMlccIinabiliter  tcnuit.  Ilanc  obcdientiam  humani- 
tas  diviniiati  debuit,  lianc  Deos  ab  omni  rationali 
crcatura  exigit.  QuomoJo  autem  apud  Deum  justum 
fuit,  quod  optimom  pro  impio  dedit?  Quia  pessimus 
ftimplicem  hominem  seduxerat,  justum  erat  ut 
o|>iinras  pro  eo  obsos  fieret,  ut  pessimum  revince- 
rei  et  innocenl^in  pristiiiae  libcrtati  rcstitucrcl. 
Vahiil  aittPin  mors  Christi  ad  exhaurienda  omnia 
pcccata.  Transccndit  etiam  infinite.  Quod  sic  proba- 
lnr.  Ilaquc  si  Cliristiis  coram  tc  slarct ,  et  eum  Do^* 
mimm  majcstatis  scircs,  etaliqois  diccret  :  Inier- 


t  Fletus  et  stridor  dentium  {Manh.  Tiii).,f  Tertia 
vermes  immortales,  id  esl  serpentes  et  dracones, 
visu  et  sibilo  hbrribilcs  :  qui  ut  pisces  in  aqoa,  iU 
vivunt  in  flamma.  Quarta  est  fetor  incomparabilis. 
Quinta,  flagra  csedcntium,  ut  mallei  ferrum  perco* 
ticntium.  Sexta  teiiebne  palpabiles,  ut  dicitur  : 
4  Terra  lcneArarum  ubi  nullus  ordo,  scd  scmpiter- 
nus  horror  inhabitat  {Job  x>.  >  Sopliina,  confusio 
pcccalorum,  qua  omnia  ibi  omnibus  patcnt,  et  ss 
aliscondcre  non  valent.  Ociava,  horribilis  visio  d«- 
nionum  ct  draconuni  qiios  igncin  scinttllare  vident, 
cl  miserabilis  clamor  flentiuin  ct  tnsultaniium.  Nona 
sunt  igiiea  vincula  quibiis  singulis  mcmbris  con- 


flce  hunc    aut  totus  niundus    interibit ,    iHier-  |^  siringuutur.  Quare  auiem  lot  iniscrias  paiiuntur? 


ficeres  evm  ut  salvares  muuduni  ?  Ncquaqoam. 
Qiiare  ?  Qoia  ejiis  vita  longe  dignior  videretur,  quam 
iiifliiiti  ninndi,  et  tale  piaculum  viderer  commitlere 
qitod  innumcrus  nutndus  non  posset  cspiare.  Sicut 
crgo  vita  cjus  digiiior  inflnitis  mundis,  ita  mors 
idco  ionge  prctiosior  fuit,  innumcrabilibus  niondis ; 
ideo  sofl^ecit  ad  redcmptionem  oiimium. 

Qaot  autein  lioras  fiiit  mortous?  Qiiadraginta. 

Qttsre?  Ut  quatoor  partcs  qux  in  Dccalogo  legis 

erant  moriux  vivillcarei.  Qui  vero  cruciflxeninl 

eom?  Quia  pro  Jiidxis  et  gentibus  raori  voluit,  Jn< 

fli&  roorlem  ejos  eonsiliati  suni,  pagani  autcm  ero- 

ciHxcniRi  eum.  Ipsc  itaqoc  Cbristus  duas  noetes  d 

unam  iKem  jaeuerat  In  sepolcro.  Doo*  uoctcs  signifl  • 


Quia    consortiom  ix   ordinum  ncglcxerunt,  jast6 
novem  tormcntls  adjici  mcrebunlur. 

Et  quia  htc  in  ignc  concirpiscentiarumexarserunt, 
justc  ibi  ignc  ardcbunt;  quia  vcro  veste  nuptiali,  id 
cst  charitatc  hic  carcbant,  ibi  nierito  frigorc  stri* 
debunl.  Dicnntur  namqiic  extcriiis  ignc  caiidcrc, 
inicrius  frigere,  ut  glacics  in  hicme,  sicul  dicitur : 
f  Transeunt  ab  aquis  nivium  ad  calorem  iHnmiro 
(Job  xxiv).  >  Et>quia  invidia  el  odium  bic  cos  ut 
vernies  corroseront,  merilo  eos  ibi  vernies  morde- 
bonl;  qol  aotem  bic  fctore  luxuriae  dulcitcr  dclcct»* 
bamur,  juste  IIn  potrido  fetore  atrociter  cruciantur. 
Et  quia  hie  dlseipKnam  reeipere  nohierunt,  et  cum 
homlnibus  flagellari  pod  meneronl»  kleo  ibi  sfns 


<t5  WEWERl  ABDATIS  S.  BtASil  9S4 

cessatrone  loris  tundoiitnr,  sicut  dJcltnr :  f  Snnt  A  Maios  etiam  otnnes  In  umtmi  eoc^oscnnt,  ut  et 
parata  Jiuiicia  blasptiematoribus ,   et   perciitient«s 
mallei  slnltorum  corporibns,  »  qu:a  tenebras  Titio- 
nim  hic  amnverunt,  et  ad  lucem  Cliristum  venire 


nolucrunt,  ideo  borridis  tenebris  ibt  obscurabuntur, 
sicul  dicitur  :  c  In  n^ternnm  nun  videbnnt.  »  £t  quia 
hic  pcccata  coiiflteri  despcxeiuiit,  qu»  fi^cere  non 
erukuerunt,  ideo  oniniiius  ibi  iiudis  ct  apertis  pcr- 
petuo  conrundeiitur.  Quia  hic  bona  videie  ei  audire 
dedignabantur,  juslc  ibi  tcrribili  visu  ct  miseiabili 
auditu  replebunlur.  £t  quia  hic  pcr  singula  vilia 
crant  diflluxf,  justc  eruiit  ibi  per  siiigulu  meinhra 
caicnis  constricii.  c  Oplanl  mori,  ct  rngiei  niors  ab 
eis  (Apoc,  ix).  »  Siquidcin  ct  capila  suiit  eis  dcor- 
sum  mersa,  dorsa  adinvicem  versa,  pedes  sursum 
erecti,  et  undique  distenti.  Heii !  quotl  unquam  na- 
tus  cst  homo,  qtii  lali  plcciitur  supplicio.  Qni  antem 
membra  sunt  diaholi,  snperbi,  itividi,  rraudulenti, 
invidi,  gulosi,  ebriosi,  liixuriosi,  homicid;e,  crude- 
IttS,  fures,  pr.vdones,  latroiics,  immundi,  avari, 
ftdulieri,  rornicatoies,  mciulaces,  p^^rjuri,  hlaspltomi, 
maleQci,  detractores,  discordes,  qni  in  his  rucrinlde- 
tcnii,  ibunt  in  pratilicla  supplicia,  nunonam  rcditii- 
ri.  In  quibus  qitoque  pcenis  et  justi  mulos  videbunt, 
ntmagisgauJeaiit  qiiod  has  cvaserunl.  Mali  eliam 
anlc  judicium  viJebiint  bonos  in  gioria,  ul  magis 
dolcant  qtioJ  haiic  neglexenint.  Posl  juJiciuin  au- 
tein  boni  quidcm  seinper  videbniit  malos  in  pcRnis; 
mali  vero  nunquam  amplins  videbunt  bonus.  Citm 


propler  qtiod  merilum  unusquisque  ibi  sit,  sciant. 
Mali  quoque  maloscognosconl  et  bonos  qnos  vident, 
in  tantum  ut  etiani  iiomina  illornin  sciant,  m 
divcs  Abrahse  et  Lazari.  lllic  qnoqiie  aniin%  pro 
caris  suis  hoc  modo,  videlicet  ot  jtisli  omit  pro  liis 
quos  in  Domlno  amaverunt,  vcl  pro  his  qtii  eosin- 
vocabunt,  ut  a  malo  serveiitur,  et  a  moiuli  tpnu- 
mentis  libercntur,  et  si  in  crrore  sttnt,  ut  rorri- 
gantur  et  eis  celerius  assocfentur.  O.'do  illonim 
est  desidcrlum  corum.  QiiidipiiJ  cniin  desidorant, 
sine  duhitartone  percipieiit.  llloriini  orare  esieiiaia 
crnciatus  con>oris  vel  beiie  gosla  pro  Christo  re- 
pra*sentare.  Non  lamcn  aliqtiid  oranl,  nisi  <}uod 
Dens  ipse  dispnsiiil  racere.  Alioqtiiii  incassnin  ora- 
'  rent.  liom  Angusiinus  ad  llesychinrn  :  Mitiii,  i» 
qu;esiioneni  addiicunt  si  animae  sanrtonin)  prms 
8upplicantiumaodiunt;et  cn:n  ad  interceileiiilum  iu- 
vocantnr,  sivola  posinlantinmad  ipsorum  iisqneco- 
gnitionein  perveni:int?  Diflleile  esf  jodicarc  delroclio- 
mini.  Quoino^io  eiani  seienlia  nost  a  cerla  eswpwliiil 
deipsis,qnieain(;uaMi  d<^  nobis  hnhenl  stienliani,  m 
ca})cre  possnniiis,  nec  invesiigare.  II oc  unumccrtnm 
esl,  aniinas  sa!icl(M'utn,  iii  secivio  divinse  conietn- 
plaiionis  coti!  lilnlas  eorum  i|iiiv  fo.is  ajuntor  t;tR- 
luni  sci  c  qiia  tiiin  illis,  vel  al  gauJiuin.  vel  rolris 
ad  anxilinm  prodesse  ronstal.  fla'  ent  pleniim  gau- 
diuin?  Nt^qunquain.  (GRF.coRtns.)  Sicui  enini  Yota;i, 
ad  cmivivinin   veiiientes  de  sna  susceprtoiie  sonl 


autem  boni  ita  malos  viderini  torqijeri,  non  ex  hoc  ^  licli,  dc  absculibus  amicis  soljicili,  cnni  auleni 


•jolent.  Licct  paler  vidcat  rilium,  aut  filins  patreni 
inpoena;  aut  maler  liliam,  vcl  fllia  matrein  ibi  con- 
spiciat,  ant  vir  uxorcm,  aut  ttxor  mariiutn,  non 
aolum  non  dolent,  sed  ita  est  eis  deleclabile  hoc  vi- 
dcre,  sicut  nobis  cuin  videriuius  pisces  in  gurglte 
ludere,  ut  dicilur  :  <  Laclabitur  jusius,  cum  viiient 
vindictam  peccatorum  {i*$aL  xsxvii).  »  Scii  quam- 
vis  eos  videant  in  poenis,  tamen  non  oiant  p  o  eis. 
Mam  c^ntra  Deuin  sentircnl,  si  pro  daronatis  ora- 
rcnL  lu  cnim  Deo  uuiti  snnt,  quod  eis  Dei  judicia 
per  omnia  placebuni  :  ideo  et  in  eis  gatidcbunt. 
H»c  de  inrcrno  inferiori,  nunc  autem  de  superiori 
yidendum  est. 

DIVISIO. 


ncs  stinul  conveniiint  amplius  gaudehnnt :  ila  ani- 
m»  jnstoruni  dc  sua  niinc  gloria  quidein  i;e(aflOir, 
dc  absenlia  autem  nustra  sollicilat;tur.  Cutn  au* 
tem  corpora  receperint,  et  onines  in  ttnum  convenc- 
rinl,  tuncplenumgaudiuin  habcbiini.  Anima!  quo(|ue 
justorum  sciiint  omnia  qua)  liic  geritnlur.  Qti;c  au- 
tem  in  iKniiis  sunt,  nesciunt,  nisi  quie  eis  angeii  vel 
sancli  rcrcrunl.  Qui  veio  in  iuferno  sunt  non  plus 
quid  agatur  hic  norunt,  qiiam  vivi  sciunt  quiJ  ibi 
geratur.  Ut  autem  prophcue  olim  qu;cdam  ecm- 
runt  qiix  alii  ignoravcrunt,  non  iamea  oniuia  :  iu 
qiiasdam  auiin;e  intcr  malos,  quieJam  sciunt  (|tix 
alii  nesciunt,  quamvis  non  omnia,  q;i?e  taineaeis 
vel  diviiiiius  revelan!ur,  vel  cis  a  morientibns  cl  il- 
Justi  inqno  inreriio  crant  antc  adventiim  Christi?  D  ^^^  venicntibus  nuntiantur.  Possuutai.^parereqnanHio 


In  supcriori,  lii  loco  qtiodain  jiincto  inferiori,  in  quo 
poterant  alterutrumconspicere.  Qui  ibicrant,  quain- 
vis.carercnt  snpplicio,  videbatur  eis  se  es.He  iii  inrer- 
no,  cum  essent  separaii  a  regno;  illis  aulein  qui 
eranl  in  inferiori,  videbalur  rcfrigcriuin  paradisi  : 
nnde  et  divcs  rogabat  a  Lazaro  guiiam  super  se 
sliJari  (Luc.  xvi).  ihbcbant  aliquam  ibi  poenani 
quasdam  tanlum  lenebras,  sicut  dicilur  :  c  Itabi^ 
taiiUbus  in  rcgione  umbnB  mortis,  lux  orta  eis  {I$a. 
ix).  »  Q  iilam  quoque  cx  eis  crant  in  qiiibusdam 
poenis.  Yk<icndum  quoque  si  e.t  aniinxe  justorum 
iii  illa  vita  se  recognoscant.  Justorum  etenim  ani-" 
mx  omnes  justos  cogooscunt,  et  nomine  et  gcnere 
et  mcrita  ipeprami  quasi  sompor  ciim  eis  Fuis&ent. 


volunt,  ct  quibiis  volunt?  Aninnr.  saitclorum  appa* 
rentquando  xoltint,  et  qnibtis  volunl,  sive  vigilan- 
ttbus,  scu  durmientibus.  Qine  antcin  in  pceais  saril 
non  apparcnt  nisi  ab  angeiis  pcrmiilaiitur,  ut  pro 
libcralione  sna  rogent,  aut  libeiaLc  gaudium  suum 
amicis  nuntient.  Qu»  autem  in  inferno  suiit,  nuHi 
apparcrc  possunt.  Si  autcm  aliquando  vide  .tur  ap- 
parere,  sive  in  somnis,  sive  vigilaniibus,  non  ipsx, 
sed  dsemones  creduniur  iii  illoruiM  specie,  qni  etiam 
se  in  angclos  lucis  transOgnrant,  ut  decipiant.  Si 
autcm  veiAcitcr  contingit,  pro  alicajits  merito  flt>v( 
pancto  Martino  anima  lalronis  apparuii ,  ubi  allare 
destruxit;  aut  pro  adroouitione,  ut  aniroa  Bcnedicti 
papfic  in  rooostro  apparuit»  eujus  capiit  ot  cauda 


^  DEFLORATIOMES  6S. 

tsiniis,  inedieUit  ursns  fuit.  In  qtia  aiitem  forraa  A 
apparcnt?  In  huroana,  corpore  assumpto  de  aere. 

De  immortalilate  qnoque  animac  dicit  beains  Au- 

giistinus  :  Anima  honiinis  immortalis  est  secundum 

quemdam  moiuni  suum,  non  tamen  omni  modo 

sicot  Deus,  de  quo  dictum  est,  quia  solus  liabcat 

iromortalilnlem  (/  Ttm.  vi).   Nam  de  animee  mor- 

tibus  sacra  Scriptura  multa  comniemorat.  Undc  et 

illud  est  :  <  Sine  mortuos  sepelire  mortiins  suos 

(Malih,  Yiii).  >  Ita  vero  moritur  alienala  a  vita  Del, 

iit  tamen  in  natura  sua  vivere  non  omnino  desistal : 

i(a  morlalii  ex  aliqua  causa  invcnilur,  ul  etiam  im- 

niortalis  non  sine  ralione  dicalur.  Non  esl  pars  Dei 

anima.  Si  enim  hoc  esset,  omnino  incommutabills 

ct  incorruplibilis  esset.  Mem  si  esset,  nec  deticeret 

in  dotcrius,  ncc  proiiccrct  in  mclius,  nec  aliquid  ^ 

in  semelipsa  inciperet  habere  quod  non  babebat, 

qnantum  ad  ipsius  aflectiones  iiertinct.  Hiec  b<>a- 

tus  Augustinus.  Cassiodonis  vero  sic  ait :  Singu- 

hriler  aiitem  Oeus  immortalls  est,  singu!ariler  ju- 

stus,  siiigulariter  potens,  singulariter  bonus,  sin- 

golariler  sanctus»  quoniam  licet  isla  vel  siniilia  bis 

hominibus  vel  angelis  inessc  dicantur,  nuUa  tamcn 

ad  altitudincm  ejus  revercnd.T  potcstalis  attingun- 

ttir.  Solus  oinnipotens  Dcus  cst,  cui  hoc  est  csse 

quod  sapcre,  hoc  posse  quod  vivere,  hoc  vcilc  quod 

facere.  Et  roerilo  quando  univorsa,  qnn  vcrc  bona 

sunt,  nun  ad  illum  veniunl  ut  inde  proflciant,  sed 

ab  ipso  proecdunt.  Qunpropter  bxc  anima,  quam 

diximus,  non  intdligenda  cst  pars  Dei,  qiiia  coiiver-  q 

libilisest;  neqoe  angeloruro,  qula  carni  sociabilis 

est;  neque  ex  aere,  neque  ex  aqua,  neque  ex  terra, 

neque  ei  els  qiix  mulua  sit;i  complexione  jungon- 

tur,  sed  sinnplex,  et  ex  propria  natura  el  ab  aliis 

spiritfbas  discreta.  Consiat  crgo  animam  in  hoc 

nundo  stabili  et  variabili  voluntate  converli  bona- 

mmqne  rentm   esse  amissibile  ac  receptibile ;  nec 

uno  voluntalis  siiae  rigore  suhsislere,  sed  etiam 

contra  dispositum  suum  muUiplici  se  conversione 

mutare.  Nunc  sciendutn  est,  b»c  immorlalis  aniroa 

qnemadmodum  dcgere  scnliatur.  Yivit  in  se  post 

buJQs  ssecnli  amissionem,  non  reflantespintu,  sicut 

corpus ;  sed  xquali  roobilitate,  quae  illi  a;iributa 

est,  pura,  sublilis,  velox,  cita,  aeteniay  videl,  audit, 

taiigil,  ac  reliquis  seiisibus  eflicacius  valel ;  noii  jam  D 

ex  partibos  sois  ba^c  intelligens,  sed  .omnia  spiri- 

tuoliter  ex  toto  cognosceus.  Haec  de  anima  sufiiciant 

dicia. 

DIVISIO. 

Venit  Dominus  ad  iufemum  superiorero  nascendo, 
ui  liberaret  oppressos  a  diabolo ;  dcscendit  ad  intt* 
riorem  moricndo,  ut  redimeret  captivos  a  tyranno, 
utdicitur  :  c  Diccns  his  qui  vincti  sunl  :  Exile;  et 
bis  qiii  iw  tencbris  :  Revelamini  (/««.  xlix).  i  Vin- 
cios  vocat  qui  eranl  in  pcenis;  alios  vero  in  tene- 
bris.  Quos  omnes  ea  bora  qua  angelus  i£gypturo 
devastaTit,  et  ea  bora  qua  electos  suos  in  judicio  de 
boc  miindo  liberabit :  ea  bora  scilim  media  nocte 
rfsurrect\ofils  ^  Chrifjtus  ii>f?rnum  d<*spoIiavit,  et 


rATROM.—  LID.  1.  m 

cam'triumpho  inde  rediens,  rapios  tnde  In  paradiso 
collocavit,  corpus  in  sepnlcro  visitavit,  qnod  de 
mortuis  excitavit.  Quidam  sentiunt  quod  ab  hora 
roortis  usque  ad  horaro  rcsurrcctionis  in  infcnio 
cum  eieclis  ftierit,  et  inde  curo  eis  abiens  resur- 
rexerit.  Qtiare  autero  non  statim  post  mortem  re- 
surrexerit  liaec  causa  fuit,  scilicet  ne  aliqui  dicerent 
eum  non  roortuum  fiiisse,  sed  in  torinemis  obstu- 
puisse.  Si  autem  post  mulium  teropus  resurrexissct, 
esset  dubium  an  ipse  essct.  Cur  ergo  tam  cilo  sur- 
rexit?  Ul  citius  suos  consolarctur,  qui  de  sua  niorte 
tristabaiUur.  Quareautcm  in  prima  die  hebdomaihe? 
Ut  ea  die  munduro  intiovaret  qna  eum  creaverat. 
Cur  tertia  die  passionis?  Ut  eos  qui  tribus  teropo- 
ribus  ante  legcro,  sub  lcge,  sub  gratia,  in  peccatls 
niorlui  erant  sublevaret,  et  ut  nos  qui  factis,  dictis, 
cogitalionihus  labimur,  per  ffdem  sancla;  Trinita- 
tis  rcsurgamus.  Surrexit  itaque  Cbrislus  tcrtia  a 
mortuis  die,  ut  nobis  exemplum  cssel  fulurae  re- 
surrectionis,  qu.T  erit  cum  novissima  tulia  Insontie- 
rit  (/  Cor.  xv).  Quid  est  novissima  tuba?  Ciim  Do- 
minus  daret  legem  in  monte,  audita  esl  voi  tnba^. 
Ita  angeti,  ad  hoc  conslituti  corporlbus  et  tubis  de 
aere  sumptis,  tcrribile  judicium  Dei,  sonilu  tubao 
mundo  intonant,  iit  dicilur  r  <  Canet  eniin  IuIki  (/ 
Cor,  xv),  »  cl  itemro  :  •  Pcriil  rocmoria  eorum  cvm 
Bonilo  {P$aL  ix).  >  El  allisona  voce  moTlul»  c^* 
mal :  Surgite,  utdicilnr  :  <  Media  nocte  clantor  fa- 
ctus  cst  (Mtttth.  xxv).  I  Ad  quatn  vocein  omnes 
roorttii,  boni  et  ronli  in  icto  ocoli,  id  cst  quani  cilo 
oculuin  possis  aperlre,  resurgunt,  imo  aperto 
oculo  luceni  videre. 

Quae  est  rcsnrrectio  priroa  ?  Sicut  sunt  du«  mor- 
tes,  ita  sunl  duae  resurrectiones  :  una  animarum» 
altera  corporom.  Cnro  bomo  peccal,  anima  mori- 
tur,  quia  a  vita,  id  est  a  Deo  deseritur,  et  in  corporo 
quasi  in  sepulcro  sepelitur.  Cuin  vero  per  pceniten- 
tiam  ad  viiam  Domini  redit,  quasi  a  roorie  resiir- 
git.  Alia  autem  resurreclio  ent  corporam.  Qua  die? 
In  die  Pascbae,  ea  bora  qua  Cbristus  resurrexit. 
Erit  aliquis  tunc  in  niundo  ?  fta  plenos  erit  bominl- 
bus  ut  est  bodie,  qui  ila  sunl  operanles  ut  bodie. 
Quiilam  arant,  quidam  navigant,  quidam  aMliflcant, 
quidam  aliud  et  aliud  faciunt.  Quid  de  illis  flet  T 
Justi  cum  rcsurgunt,  roox  ab  angolis  in  aera  ob- 
viam  Cbristo  rapiuiitur  (/  Cor.  xv),  et  in  ipso  raptu 
moriuntur,  et  reviviscunt.  Reprobi  vero  de  ipso  ter- 
rore  moriuntur,  et  confestim  reviviscent  et  hoc  est 
judicare  vivos  et  mortuos.  Resurgent  qni  in  matri- 
bus  sunt  morlui  ?  Quotqnoi  vitalem  spiritum  rcce- 
pcrunt,  resurgent.  Qua  a^tate,  vel  qua  mensura? 
Qna  erant.  Cum  essent  xxx  annorum  vel  rutari 
erant,  si  ante  non  moriebantur.  Aliquando  lupu' 
devorat  bominem,  et  caro  hominis  verlitur  in  suan) 
carncm,  lupiim  vero  ursus,  ursum  leo,  qiiomodo  cx 
his  rcsurgit  homo  ?  Quod  fuit  caro  hominis  resnr- 
get,  quod  besliarum  remanet.  Scit  enlro  liene  se- 
ccrnere  qui  scivit  cuncta  cx  nihilo  condere.  Sive 
ergo  membratiin  &  be stiis,  sive  a  pisclbus,  seu  a  vo^ 


W  WEIlNEni  ABBATIS  S.  BLASIt  MS 

locrlbus  detorentnr,  omneft  in  resurrectione  rcfor-  A  lionem  ab  aliis  segrcgatus,  in  fletibus  permaneb»!; 


mabuntur  :  In  tanlnm  ul  nec  capillus  de  eis  pereat 
{Luc,  \u).  Si  capitli  et  ungues  pra^cisi  in  locnm 
suum  rcdeunt,  nonne  derormes  erunt  ?  Non  est  in- 
telligenduni  quod  sint  redituri  in  priorem  locum. 
Sed  sicut  figulus  si  vas  noverit  factum,  frangat,  et 
de  eodem  liito  aliud  faciat,  non  altendens  quod  prius 
ansa  \el  fundus  fuerit,  ita  formator  Deus  de  eadem 
niatcria  aliud  corpus  huic  valde  simile  reformabit, 
cui  omnis  dcformitas  et  infirmilas  absit,  et  omnis 
integiilas  cl  decor  adsil ,  quamvis  unumquodque 
mcmbrum  Deus  in  suum  locum  decenier  restaurare 
possit.  Qui  bic  habuerimt  bina  capila  vel  phira 
mcmbra,  vel  quibus  defucrunt  aliqiia,  aut  pingues 
Tci  macri  fuerunt,  rcsurgent  tales?  Qui  bicduo  ca 


septimo,  duobus  in  via  Emmaus,  ut  itcrum  Lucas 
loquilor;  octavo,  omnibus  |annis  clausis  in  sero, 
ut  Joannes  describif ;  nono  in  oclava  die,  qiianJo 
eum  T1)omas  palpavit;  decimo  ad  mare  Tibcriadis; 
undecimoin  monte  Gaiikeae;  duodecimo  reeumben- 
libus  XI  discipulis. 

Haec  suiit  gaudia  noslne  festiviiatis  qux  Christas 
sua  resurrectione  contulit  nobis.  Igiiur  (str)  si  veruffl 
Pascha  cclcbrare  volumus,  si  qtiod  rerum  et  tem- 
porum  mysteriis  significamus,  vita  et  moribus  le- 
ncamus  semper.  Idcirco  enim  sanctum  Pascha  allris 
VII  diel)us  celebramus,  ut  munditiam  corpnris,  et 
Isetitiam  resiirrectionls  semper  habere  mereamur. 
Unde  per  Sapienliam  dicilur  :  f  0:nni  lemporc  sint 


pita  habuerunt  duo  etiam  corpora  resurgeiit,  ut  ^  tua  vestimenia  alba,  et  oleum  de  capile  luonun- 


unaqureque  anima  habeat  corpus  suum,  cui  nihil 
indccens,  nihit  deforme  adhaBreat,  et  omnia  membra 
sana  et  integra  omni  pulcbritudine  plena  hal>eat. 
Quod  senlitur  de  abortivis  ?  In  quantum  est  scmen 
resurget  in  patre ;  in  quaniuin  sanguis  malris  ro- 
siirgctin  niatre.  Qualia  corpora  habebunl?  Immor- 
talia  et  incurniptibilia,  splendida  ut  vitrum  praeluci- 
duni.  Roprobiqtiamvis  similiteriininortalia,  qunmvis 
sine  flne  dolentia,  habebunl  etiam  incorrupiibilia 
in  hoc,  quamvis  omnibus  poenis  afliciantur,  non 
consumuniur ;  et  sicul  illorum  corpora  immortalia 
ii:corruptibilia  et  spIcndiJa,  ita  ct  islorum  immor- 
.  jlia»  iiicorruptibilia  ct  tencbrosa.  Ilas  duas  rcsur- 


quam  dertcial  (Eccle,  ix).  »  Quod  est  dicerc  :  Niin- 
quam  munditia  a  corpore,  nunqiiam  Ixlitia  spiri- 
talis  absit  a  corde.  Hoc  idem  signincabai,  cum  Jii- 
daicus  populus  post  esum  agnt  septcm  diebus  azy- 
mis  vescitnr  :  quod  Aposlolus  in  re  significala  ila 
inlerpretatur  :  t  Expurgale  velus  fennentum,  ctc. 
(/  Cor.  v.)  I  Ac  si  dicat  :  Ut  ad  eclcbrandum  ve- 
rum  Pasclia  ei  edendum  carncm  vcri  Agiti  et  imnii- 
culali  silis  idonei,  expurgnlc  vetus  fernientoin,  e(c. 
Tolle  vetus  pcccattim ,  ul  sitis  nova  consiwrsio 
{ibid.),  id  csl  novilalcm  vila;  rccuperclis,  quam 
in  lavacro  baptismi  acrepisiis.  Cum  enim  popu- 
lus  ad  lidcm  vonicns  cntlicchizatur  tiuasi  molilur. 


rectioncs,  animarum,  scilicct  ct  corporum,  Chri- p  Et  sicut  divcrsilas  granorum  pcr  molam  ad  unani- 


ius  sua  nobis  resurrectione  commeitdavit. 

Vbi  atUem  manserii  illos  xl  dies  post  rcBurrectio- 
tum^  de  hoc  qnaritur.  Grcditur  cnim  quod  in  ter- 
reno  paradiso  cum  Elia  et  Enoch,  ct  cum  his  qui 
ciim  co  surrexeranl,  quae  dicuntur  suscitati  ut  I.a- 
zarus,  mansilarct.  Christianus  doctor  eximius(Chry- 
sostomns)  dicit,  licet  monumenla  aperta  in  morie 
CUrisli  fuisseut  (Mallh.  xwii),  tamen  morlui  cx  eis 
non  resurrcxerint,  nisi  posl  Domiiium  resurgcnlem, 
ut  sit  primogcnitus  cx  mortiiis  {Hom.  viii).  Nullus 
ciiim  antc  Chrislum  immorlalis  resurrcxit,  sed  om- 
ucs  ileruin  nioiiui  sunl  tit  Lazarus.  Isli  auteni  qui 
cum  Christo  surrcxcrunt ,  immorialcs  rcsiirrcxc- 
rutit,  et,  co  ascciidciite,  cum    ipso  asccndcriint. 


mitatcm  C(igi(ur,sic  divcrsitaspopulorum  pcrinsim- 
ciioncm  in  qtiamdam  unanimilalcm  aduirntiir.  Sed 
nondum  cst  convcrsio.  Acccdil  uqua  et  fit  panis, 
sicul  alto  loco  dicit  Apnslolus  :  <  Unus  paius , 
unum  corpus  suinus  in  Cltristo  qtiicunqnc  dc  panc 
ejus  edimus,  cl  calice  bibinius  (/  Cor,  x).  i 

Sicut  olini  circumcisio  qiiantum  ad  ciTtHrtum 
rcmissioiiis  pcccalortim  baplisnii  vicem  gcrelnl, 
marcaulcmrnbrum  ojusdcm  bapiismi  siinililudincm 
et  liguram  pr.efercbat,  ila  agiius  paschalts,  ctijus 
carncsn  poptitu  cdcbanlur,  clsan^uinc  poslcsdunio- 
rtim  sigiinbanUir  {Exod.  xii),  in  llgiira  sacranicnti 
corpovjs  Christi  prtcccssil.  P<»sl([uam  atilcm  vcrilas 
vciiit,  signiim  c  nicdio  siihhaum  csl :  ex  quo  jam 


Qualcm  formam  habuit  Christus  post  vesurrcctio-  D  noii  cral  rcs  qu:c  fnitira  sigiiiricarcliir,  scil  qu.i; 


iiem  ?  Septics  splcndtdiorcm  qiiam  sol.  Quali  forma 
viderunt  rum  sui  ?  Tali  nl  ante  cum  vidcra  consuc- 
vcraiit.  App:iruit  vcstitus?  Vestcs  cx  acrc  assuinpsc- 
rat,  qu:c  eo  nsccndcntc,  in  acrcni  cvanucrunt.  Qao- 
ties  apparuil?  Duodecies ;  ci  prima  die  oclics  : 
Primo,  Joscph  ab  Arimathca  carcere  in  quo  posittis 
crat,  eo  quod  cum  scpclivcrat,  ui  Scriptiira  Nl- 
codcmi  dcclarat;  sccumlo,  matri  sux,  ul  Sedulius 
Dianifcstat;  tcitio,  Blariie  Magdalettsc,  ul  Mnrcits 
asscrit ;  quarto,  dtiobus  a  scpidcro  rcvcrlctitibiis,  ut 
Mattlncus  pandit;  quinto,  Jacobo,  ut  Pauliis  tcsla- 
lur,  qui  sc  in  scxla  fcria  dcvovcrat  non  nTandu- 
caturum,  doncc  videret  Chri.Uum  vivum;  sexto, 
quc^ufi  Pctro,  u*.  Luc»s  fatctur,  qiii  propicr  iicga- 


pncscns  perttipcrciiir.  Mansil  lanicii  ftgura  qunmiHu 
rcs  noiidiiin  fuit;  ct  cxhibitum  prius  cst  in  simiiiiu- 
dinc  quo^l  postinodum  complcndtim  cral  iii  vrrilalc. 
if!gyptus  mundus,  cxtcrminalor  diabolus,  Agnus 
Chiistus,  sanguis  agui  passio  Christi,  doiiins  ani- 
maruni  corpora,  domus  cogitationuin  cortla.  ll;cc 
sanguine  tingimus  pcr  passionis  lidcni;  illa  san- 
guinc  tingimus  pcr  passionis  imitJilioucm,  cruds 
signum  iiitus  ct  foris  opponentes  coiitra  adversarias 
potcsiates.  Dcniquc  cariics  agnicomediinus,qiiaiido, 
in  sacramenlo  vcrura  corpus  cjus  sumendo,  per 
ndcin  cl  dilcctioncm  Chrislo  incorporamur.  Alibi. 
QuoJ  manducalur  incorporalur.QuandoantemClffi- 
sti  ( a!0  n»andiKaiur,  mm  qui  manducatur,  sc»l  qai 


9^9  DCFLOIUTIONES  SS.  PATRDM,  -  UB.  I 

mandac9t  ei  quero  manducat  incorporatur.  Idclrco  A 


m 


Toluit  Ciiristus  a  nol>i8  manducari,  ut  nos  sibl  in- 
corporaret,  hoo  e$t  sacramentum  corporis  Glirisli, 
et  res  sacramenli  corporis  Cliristi.  Qul  manducat  et 
incorporatur  sacramentum  habet ,  et  rcm  sacra- 
menti.  Qui  manducat  et  non  incorporatur,  sacra* 
mentum  hal^t,  sed  rem  sacramenti  non  hal)et. 
gic  qui  incorporatur,  etiam  si  manducare  non  con« 


tingit,  rem  sacramentl  habet,  quamvis  sacramentttni 
non  habeat.  Qui  sumit»  sacramentum  habet.  0»« 
credit  et  diligit,  rem  sacramenti  habet.  Melius  ergo 
est  illi »  qui  credit  et  diiigil,  etiam  si  sumere  el 
manducare  non  possit,  quam  illc  qui  sumit  et  man- 
ducat,  et  non  credlt,  nec  dillgit;  vei  si  credit,  noo 
diligit. 


FERIA  SECUNDA  PASCHiE. 

Secundum  Lucam. 


Duo  ex  discipulis  Jesu  ibant  ipsa  dic  in  castellum. 
quo4l  erat  in  spatio  sladiorum  lx  ab  Hierusalem» 
noniine  Emmaus.  El  ipsi  ioquebantur  adlnvicem 
dc  liis  omnibus  quae  accidcrant  (Luc.  xxiv). 

Narrant  graeci  scriptores  giganlcm  IJcrculcm  uno 
ftnhelitu  cxxv  passus  cucurrissc.  Quibus  consliierit 
explctis,  et  asiando  bujusmoJi  spaiium,  stadium 
Tocavit.  Est  auteni  stadium  octava  pars  miliarii, 
et  Lx  sladia  vii  conficiunt  milliaria,  et  medictatem 
octavi.  Quae  in  summa  redacta,  leugas  tres  conU- 
ciunt,  et  dodran  quartx.  Itaque  lx  stadia  vu  passug 
et  quingentos  signiflcant.  Quod  spatium  itincris  bene 
congruit  eis  qui  de  morte  ac  sepultura  Salvatoria 
eerii,  dubii  de  resurrectione  gradiebanlur.  Nam  re- 
surrcctionem  quse  post  scptimam  sabbati  facta  est, 
octavo  numcro  contineri  quis  ambigit?  Discipuli 
ergo  qni  de  Domino  loquentes  incedebant  sextum 
incepti  itineris  milliarium  compleverunt,  quia  illum 
sine  querela  vivenlcm  usque  ad  roortem,  quam  scxla 
Sabbati  subiity  pervenisse  dclebant.  Compleverunt 
et  septimum,  quia  hunc  in  sepulcro  quievisse  non 
dubiubant.  Verum  oclavum  minime  peregerunt, 
quia  resurrectionis  gloriam  non  pcrfecle  credebant. 
Emmaus  esl  Nicopolis  civilas  insignis  Paleitinae, 
quae  post  cxpugnationem  Judaex  sub  Marco  Aurelio 
Aiitonio  principe  restaurau,  cum  statu  mutavit  et 
noHien. 

€  £t  factum  est  dum  fabularentur,  et  secum  quse- 
rerent,  appropinquans  ibat  cum  illis.  Oculi  eorum 
tenebantur,  ne  cum  agnoscerent.  i  Fabularonlur  ac- 
cips  pro  loquercntur.  Qusererent  verbo,  hoc  est  in* 
quirerent  Scripturas  de  Ghristo.  Loquentes  de  se 
Doininus  appropinquans  comilalur,  ut  et  fidem  re- 
surreetionis  mentibus  coruni  incendat,  e(  quod  se 
promiscrat  faclurum  impleat:  lUbi  sunt  duo  vcl  trcs 
con^regati  in  uomtne  meo,  ibi  sum  in  mcdio  eorum 
(Malth,  xviii).  >  Apparull  quidem ,  sed  spcciem 
quam  recognoscerciit  non  ostendit.  Sicut  ipsi  et 
iialus  amabant,  et  tamen  dubitabant,  sic  et  ipse 
foris  et  prxsens  adest,  et  quis  sit  non  ostendit.  De  se 
ergo  ioquentibus  prassentiam  exhibet,  sed  de  dubi- 
taniibus  spccicm  cognitionis  aufiTt.  Hinc  Augustinus 
Paulino  episcopo  in  epistola  itla,  Quod  de  penen* 
tipne  tam  prospera  fratris  et  compresbyleri  nostri  : 
€  loquisitio  tua  solctmulios  moverc,  quomodo  Domi- 


B  nus  post  resurrectionem  quibusdam  utriusque  sexu» 
hominibus  et  agnltus  non  sit,  et  agnitus  sit.  Ubi 
primum  quaeri  solet  utrum  in  ejus  corporeau  potius 
in  illorum  oculis  alitiuid  factuin  sit  quo  non  possit 
agnosci.  Legiiur  enim :  i  Tencl)antur  oculi  eorum 
ne  agnoscerent  eum.  >  Alibi  aperte  dicitur  :  c  appa- 
ruit  iUis  in  alia  eOigie  (Marc,  xvi).  > 

Sed  cur  non  movet  quod  in  transfiguralionc  ante 
passionem  vultus  ejus  splendidus  fuit  ut  sol,  et  post 
resurrectionem  movet  aliquatenus  iineamenta  mu- 
tata  esbCy  ut  non  posset  agnosci.  Ei  rursum  sic  tunc 
prisiinum  colorem,  sic  et  post  resurrcctionem  pri- 
stina  lineameuta  revocasse.  Illi  tres  discipuli  ante 
quorum  oculos  transliguratus  est  in  montCf  con  eum 
agnoscerent  si  talis  ad  eos  aliunde  venisset.  Si 
G  quis  juveoem  videret  qucro  non  nisi  infantulum 
vidisset,  non  utique  agnosceret.  An  ad  lineamenta . 
mutanda  non  potest  celeriter  Domini  potestas  quod 
potest  per  annorum  moras  hominis  xias  ? 

c  £t  ait  ad  illoa  :  Qui  sunt  hi  sermones  quo» 
confertis  ad  invicem  ambulantes  ct  estis  tristes?  £t 
respondens  unus,  cui  nomen  Cleophas,  dixit  ci :  Ta 
solus  peregrinus  es  in  Hierusalcm,  et  non  cogno  • 
visti  quae  facta  sunt  in  illa  his  diebus?  QuibuB 
ille  dixit :  Quae?  et  dixerunt :  De  Jesu  Nazareno, 
qui  fuit  vir  propheta  potcns  in  opere  et  sermoue 
coram  Deo  et  omni  populo ;  et  quomodo  tradiderunt 
eum  sumini  sacerdotes  et  principes  nostri  in  dam- 
nationem  mortis,  et  crucillxerunt  eum.  Nos  nulcm 
^  sperabamus  quia  esset  redempturus  Isracl.  >  Socius 
Cleopha,  vocabatur  Amaon,  teste  Ambrosio  ia 
Lucam.  Peregrinum  putant  quem  non  agnoscunt* 
£t  vere  peregrinus  erat  eis  a  quorum  fragiiitale  pcr 
gloriam  resnrrectionis  jam  longe  stabat,  a  quorum 
fide  rcsurrectionis  ejus  ne&cia  exlraneus  permane- 
bat.  Propheum  quidem  et  magnum  fatontur,  sed 
Filium  Dei  tacent,  vel  quia  id  noiidum  perfecte  cre- 
dunt,  vel  et  sl  credunt,  timcnt  Iradi  in  manus  Ju« 
d<eorum,  nescientcs  cum  quo  loquuntur.  QuoJam- 
modo  etiam  redarguuut  seipsos  quod  in  illo  redem- 
ptionem  speraverant,  quem  mortuum  viderant,  nec 
rcsurreeturum  vidcbaut.  £t  maxime  dolcbant  «eum 
sine  culpa  occisum  quem  innoceniem  noveranl,  et 
cx  boc  tristes  incedebant. 

c  £t  nuRC  Huper  omnla  tcrtla  dlee  est  hodie,  quod 


951  WERNERl  ABRATIS  S.  BLA9II  O 

Ikbc  (acta  sunt.  Sed  ti  mulieres  qaaDdam  ex  nostris  A  ^t  aperti  sunt  ocati  eorom,  ei  cognoTerant  enro, 


terruerunt  iu>s,  quae  ante  luceni  venerant  ail  mona- 
meutura,  ct  ihui  iuvcnio  corpore  ejus  \enentnt, 
diceiiles  se  ctiara  visiones  augelorum  vidisse,  quas 
dicttiit  eum  viveie.  Ei  abierunt  quidam  ex  nostris 
ad  mtinumentuin,  et  ila  iuvoueruut  sicut  mulieres 
dixe.uiit;  ipsimi  vero  iiou  iuveneruiit.  i  £x  hac  serie 
sarratiouis  alleiide  inulieies  visioncs  angcloruin 
prius  vidisse;  dciiide  Pelruni  et  Juaimeiu  ad  inoiiu* 
mentum  Gucurrisse.  A  mulieribus  ila:iue  visioncm 
refereiilibus  lerrili  fugerunt,  qui  de  nou  inveiilo 
corpore  plus  moestiliain  susceperunl  quaiu  de  uuu* 
tiata  resurrcclione  gaudio  rccrcareiilur. 

c  Et  ipse  dixit.ad  cos  :  0  slulti  ct  tardi  ad  crc- 
dendum   in   omnibus  quae  loculi  suiit  piopheta:. 


et  ipse  evaiioit  ex  ocuiis  eorum.  >  Deum  quem  io 
expositione  Seripturac  non  cogiioverunt  in  panb 
fractione  cognoscunt.  Audiendo  illuintnati  non  suni, 
sed  faciendo,  quia  scriptum  est:  c  Non  auditores 
lcgis  jiisti  sunt  apiid  Deuni,  sed  factores  (Aom.  ii).> 
Qui  ergo  vull  audila  intclligcrc,  festinet  jain  tntelle- 
cla  opere  i.nplere.  Sublrahitur  a  canuilibus  ocnlis 
species  iu[irmiiatis,  ut  menlibus  incipiat  apparere 
gloria  resurrectionis.  Unde  suliditur  : 

c  Et  dixerunt  adinvicem :  Noiinc  cor  nosirum 
ardciis  eral  in  nobis,  duin  laqueretur  in  via,  et  ape- 
riret  nobid  Sci*ipturas?  >  Ex  audito  sermone  Domiui 
cor  prius  torpore  incredulit;ilis  et  tiiuoris  frigiJum, 
igne  Spirilus  saticti  cst  acccnsum  ut  superno  desi- 


No»ne  baec  oporluit  pali  Chrislum  et  inlrare  in  glo*  U  derio  ardeal,  et  ad  crcdendani  veritatem  sc  extendaL 


nam  suam  ?  Et  incipieiis  a  Moyse  et  omnibus  pro- 
phctis  iiiterpretabaiur  iilis  in  omnibus  Scripluras, 
qua3  de  ipso  ei  ant.  >  Ilic  gcmina  hos  bumil  aiidi 
iieccssitas  incumbil,  qui  nec  in  Scripturis  quanlum 
opoitet  cdtcti,  iicc  adiuiplcnda  qiue  itovi:nus,  quan- 
tam  decet,  sunius  iiiteuli.  Nain  si  Moyscs  elprophcUB 
de  Chrislo  locuti  sttiit,  et  euin  per  passioiiem  glo- 
riam  intralurum  piaedixeruisl,  qttoiiiodo  gluriutur 
se  Chrisliaiium  csse,  qui  neqtte  Scripturas,  quantum 
arJ  Christum  pcrtinent  invesligat,  neque  gloriam 
cfuam  cunt  Christo  habere  cupit,  per  passiones  at- 
tingere  desiderat. 

c  Et  appropinquaverunt  cast^lo  quo  ibant;  et 
ipse  se  fitixil  lougiu2>  ire.  Et  cocgcrunt  illuin  dicen- 
les :  Maiie  r.otiscum,  dottiine,  quoniani  advespe- 
rascit,  ct  inciinala  est  jatn  dies.  Et  intra^it  cum 
iliis.  >  Scrlpturai  sacrai  mysteria  quse  de  se  eraiit, 
IMis  duobus  Doniinus  aperuit,  et  tamen,  quia  adliuc 
ici  eorum  cordibus  peregrintis  cral  a  lide,  ire  se  lon- 
gius  linxit.  Fin;:ere  namque  componere  dicimus. 
Uiide  et  coiiiposUores  luti  ngtilos  vocanius.  Nihil 
eium  siuiplex  verilas  per  dupliciialem  fecii,  sed 
talein  se  eis  cxbibuit  in  corpore  qtialis  upud  illos 
erat  iu  ntenle.  Probandi  er.*nl :  si  huuc  quein  iion- 
duni ut  Deum  diligebant,  saUein  ut  pcregiiitum  dili- 
{^reut.  Ei  quia  extranei  a  charttate  iion  polcrant 
esse  hi  cum  quibus  Veritas  gradielatur,  eiini  ad 
liOspilinm  ut  pere<;rinum  vocaiit,   iino  coegerunt 


Quot  prjcceptis  instruilur  bonio  quasi  tot  facibus 
inflammatur.  Verunitaincn  noti  coguoverui;t  eui», 
doncc  iii  fractione  panis.  Certe  niysterii  causa  fa- 
ctum  est,  ut  eis  in  illo  cfligirs  ostenderclur  qnani 
iion  cognoscerent  nisi  in  fraciione  panis,  iie  quis- 
quun:  se  Christum  agnovisse  arbilretur,  si  cjus  cor- 
poris  pat  liccps  non  est :  quod  est  Ecclesia,  cujus 
unitateinin  sacrantento  paniscommendatApostoIas 
diccns  :  c  unus  panis,  unum  coipus  niuUi  sumas 
(i  Cor,  x).  >  Tuiic  cnitn  vere  cognoscimus  cum  p:*r 
sacramenlum  Ecclesias  cum  pro  nobis  morluuni 
esse  et  rcvixisse  flddiler  intelligamos.  Non  iiicon- 
grucitter  accipiinus  boc  impedimeiilum  in  oculis 

,  eorutn  a  Saiana  vcnisse,  i:e  agnosccretor  Jesns. 

'  Sed  lainen  a  Christo  facla  est  promissio  usqoe  ad 
panein,  ut  nunc  intcUigalur  a  nobis  remoreri  inipe- 
diinentum  iniiiiicum,  cum  in  Ecclesia  dignc  ifltelli- 
gimus  mysterium  sacramenti  corporis  et  sanguinis 
Doniini. 

c  Et  surgentes  eadem  hora  rcgrcssi  sunt  Uiemsa- 
lem  ;  et  inveneruiitcongregatos  undecim,  et  cos  qui 
cuin  ipsis  craiit,  dicentes  :  Quod  suiTexit  Dominas 
vci*e,  et  apparuit  Simonl.  Et  ipsi  nanabaiit  qux 
gesla  erant  in  via,  et  quoiiiodo  cognoverunt  euia 
in  fractione  panis.  Nec  illis  crediderunt.  »  Notanduoi 
quia  aliqui  fuerunt  ibi  qui  non  credidcniut  illis  duo* 
bns,  sed  hi  quibus  jam  Domiiius  apparuerat  profe* 
cto  crediderunt  eis.  Sicul  cx  mulieribus  Marix  Ua- 


ctim.  Ex  qiio  colligitur,  quia  peregriui  non  solum  ^  gdalenae,  ila  ex  viris  Petro  visus  cst  priiiio.  Quoi 

iiivitandi  suitt,  sed  cliam  ad  hospUium  trahendi.  si  non  dicat  evangelista,  quando  veJ  ubi  factumest, 

'  c  £t  factuin  est,  dum  recumberet  cum  iliis,  accc- 

pit  paoem  et  lienedixit,  qc  fregit,  et  porrigebat  illig. 


tainen  quia  sit,  iiou  tacet. 


FERIA  TERTIA. 


Secundum  Lucain. 


.<  Stetit  Jesus  in  medio  discipulorum  suoruni, 
el  dixit  cis :  Pax  vobis.  Ego  siim ;  nolite  tiniere 
{Luc,  xxiv).  >  51oli  coiporis,  ubi  diviniias  eial, 
osUa  chiusa  noo  obstiteruiit.  Et  prociM  dubio  iulel- 


ligendum  quod  indc  Tliomas  exicrat,  antequam  Dt>- 
niinus  apparuisset  aliis. 

c  Coiiiurbali  vero  et  exterriti   existimabant  9i 
vlsum  vldere.  »Xredebant  apostoli,  sed  iioo  turU- 


953  D£FL0RAT1<^£S  SS.   PaTHUM.  --  UB.  1.  m 

Lantur :  prlmo,  quia  patteorum  opinioncm  senten-  A     «  Adliuc  autejn  illis  non  credenlibus  et  roirautlbus 


tia  majoris  partis  eicludit;  deniquc  quia  Petrus, 
et  81  credit  resuscitatum,  turbavi  potuit,  quod  ciau- 
sis  osliis  Dominus  cum  corpore  se  iniprovisus  in  • 
fuderlt.  Putantergosespii-ilum  vidcre;  non  carnem, 
quia  non  credunl,  vel  tertio  di«)  potuisse  veram 
canicm  de  sepulcro  resurgere,  vel  rcsuscitatum 
dausis  januis  ad  eos  posse  penetrare. 

c  Et  dixit  cis  :  Quid  turbati  cstis,  et  cogilationes 
asccndunt  in  cord^f  vestra?  i  Gogitaliones  ilias  non 
desupcr  de8ccndcrunt,  sed  de  imo  oirdis  ascendc- 
luiit»  sicut  herba  mala  de  terra.  Fidem  quam  in 
vobis  plantavi  exigo,  quod  ex  vobis  exortuin  est 
condemiio.  Si  non  est  veritas  resur.ectionis,  pcr- 
ditus  est  fructus  passionis. 


prae  gaudio  dixit :  Habetis  bic  alicuid  quod  maiidu- 
cetur  ?  At  ilii  obtulerunt  ri  partem  piscis  assi  ct  fa- 
Tum  meiiis.  Et  cuin  mandiicasset  corani  eis,  su- 
mens  rcltquias  dedit  illis.  t  Pic  scicndiiin  cst :  Post 
resurrectionem  Doniint  cibi  quos  suuipsit  niillum 
saginae  ailjumenlum  ei  pra^buerunl,  sed  quoniodo 
in  ignem  missa  aqua  absumitur,  ita  mox  coroesli 
spiritaii  ejus  virtute  sunt  assumpti.  Piofcclosieutiion 
indiguit  cibo  post  resurrectionem,  sic  nee  no»  in^ 
digebimus;  sed  veram  vitam  volutt  o&tendere,  nou 
imaginariam.  Aliter  enim  absorbet  aqiiam  terra 
siliens,  aliter  exsiccat  solis  radius  candens.  lila 
absorbet  indigentia ;  isle  exsiccat  potentia.  Pisci^ 
assus  signiAcat  mediatorem,  nimirum  qui  latere 


€  Videte  manus  meas  et  pedes  quia  ego  ipsc  sum.  B  dignatus  est  in  aquis  buinani  geiiei  is,  et  capi  voluiC 


Paipale  et  videte,  quia  spirilus  carnem  et  ossa  non 
babcl,  sicut  me  viditis  babere.  £t  cum  bacc  dixis- 
set,  osiendit  eis  manus,  ct  pedcs  et  latus.  >  Ad  du- 
bitantium  corda  sananda  vuliierum  sunt  scrvata 
vestigia.  Multis  itaquc  docuinentis  persuadet  re- 
surrectionem,  praebendo  se  ct  ocul.s  videiMlum  ct 
manibus  coiilrectaiidum.  Qui  dum  palpanda  ossa 
canicmqut  monstrat,  suium  suac  vcl  noslr»  resur* 
lectionis  stgiiiOcat,  in  qua  corpus  nimirum  ei  suLtilc 
erit  per  eflectum  spiritalis  potcutio;,  et  palpabile 
per  veritatcm  naturae.  UiHte  bcatus  Job  :  f  £t  lur- 
sum  circuiitdabur  pclle  mea,  ct  in  carne  lu^a  vi- 
debo  Deuin  (Job  xix).  >  £t  scltMiduin  q^ia  bicut 
discipulis  dignatus  esl  Ooiuinus  pandero  loca  cla- 
voruni  ct  lancea;,  iia  in  dic  juilicii  monstiabii  et 
eadem  judicia  sua;  passionis  et  ipsam  paritcr  cru- 
ccm,  ut  confundal  supcrborum  iiitidel.talein.  Ob 
multas  quippe  causas  voluit  cicalrices  iu  corpore 
suo  remanere  :  Prinia  causa  luil  ul  astruerct  di&ci- 
pulis  (idein  resurreclionis ;  secunda,  ut  Patri  pro 
noths  supplicans,  quale  gcnus  morlis  perlulit  pro 
homiiie  sempcr  ostendat  ;  terlia,  ut  misericor- 
diam  suam  nobis  innovaret  talibus  iuilic.is ;  quarla, 
uiin  die  judiciiostendat  periidis  quani  juste  debeant 
damiiari  igiiibus  aeternis.  Si  quis  miles  fortissimos, 
jubente  suo  rege,  pro  saluie  su»  genlis  hostcni  in- 
terficerct  multis  vulneribus  acceptis,  ct  spoiia  suae 
genti  reportarct  ab  bosle  supeialo,  et  interrogaret 


laquio  mottis,  et  as&aii  trilulatioiie  passionis.  Sed 
qui  piscis  assiis  fuit  iii  passione,  favus  inellis  exsU- 
tit  in  rcsuiTCclione.  Favus  est  mcl  in  cera,  id  est 
dulcedo  divinUalis  in  humanilale.  In  cibo  suo  pisci 
asso  conjungere  favunt  voluii,  quia  illi  s  i:i  suo  cor- 
pore  ad  aeternani  requ  cm  suscipit :  qiii  cuin  Irc 
IriLulatioues  scntiiiiil,  ab  ainore  ii»lern'J!  dulcediiiis 
noii  rcce(!unt.  Qui  bic  pro  Dco  quasi  pi.>c!s  assau- 
tur,  iilic  qua^i  favo  vera  dulcedine  satiaLuntur. 

c  Et  dixit  ad  ecs  :  lla*c  sunt  verla  qn»  loculus 
suin  ad  vos  cnm  adbuc  e.^siin  vobiscum,  quouiani 
iiccesse  est  inipleri  oniitia  quse  scripta  sunt  iu  lege 
Moysi,  et  propbelis,  cl  psalniis  de  iiie.  >  Cuni  aJbiic 
,  esseiu  \obiscuiii»  sulauuis  in  carne  moriali,  locutiia 
'  suni  verLa  boic,  scilicet  quouiain  neccsse  cst  iiu- 
pleri  qu»  scripta  sunt  de  ine.  Vide  quoii.odo  tullt 
DoniHius  omues  ainbages.  Visus  est,  lactiis  est, 
manducavit,  Scripturas  proposiiit  et  exposuit.  Tuse 
aperu.t  illis  seiisuiu  ut  iiiUlligercnl  Scriptiiras. 

f  £t  dixil  eis  :  Quoinodo  sic  scnptiini  cst,  ct  slc 
oportebal  Cbristuni  pati,  et  icsuigcre  a  uiortuis 
lcrlia  die,  et  pra:dicari  in  nomine  ejus  pwnitet.tiaiu 
et  rcmissionetn  peccatoium  in  onines  gciites,  in- 
clpiens  ab  llierusalein.  i  Couiiuendata  i»ui  <otp<»rii 
verilale  coinmendat  unit;item  EccleMa;,  vuit  proidi- 
cari  poenitentiam  et  remissiouem  peccaioruiu  in 
omnes  gentes,  ila  ut  praMlicaturi  iiici|>eieiti  ab 
Uierosolyiuis :  non  sobintmodo  prasdicanles  Judaiis, 


a  medico  an  ita  vellet  curari  ut  vest«gia  vulucrum  j}  scd  etiam  praidicatio  extenderetur  ad  geniium  er 
uiilla  apparereul,  an  ita  potius  ut  cicatrices  rcma^      rorcs. 


nerent  sine  aliqua  dcforniitate,  ipse  respondercl  se 
^ellcsanari,  ita  ut  in  co  manerent  signa  Uiunipbi, 
si  hoc  absque  cnrporis  defonnilate  possct  fleri.  Sic 
profecto  fecit  Domiiius.  Non  ergo  ex  ImpGtcntia 
curandi  cicatrices  servavit,  scd  ut  perpctuum  vi- 
ctoriae  sux  circuinferret  triunipbum. 


t  Vos  autem  testes  cstis  horum,  et  ego  mitto 
promissum  Patris  mei  in  vos.  >  Vos  qui  vtdistis  ct 
audistis,  horum  quae  prae<licanda  sunt  tesu^s  cstis, 
ut  sufllciatis  ad  teslandum,   miltam  vohis  pruuiis 
sum  Patris,  id  est  gratiam  Spiritus  sar.cti. 


DOMINICA  IN  OCTAVA  PASCHiE. 

Secundum  Lucam. 
c  Cum  esaet  sero  die  iUo  una  Sabbatorum,  et     fores  esse!:t  clausae  ubi  eraat  discipuii  cougregaii» 


m 


WERNERI  ABBATIS  S.  BLASII 


m 


propter  meium  Judaeorum,  TcnU  Jesus,  et  steUt  in  A  E^  &icttt  nna  est  cliaritas  et  duo  prxcepla,  ita  aoiis 

^edio  eorum  iJoati.  xx).  »  Quid  mirum  si,  januis 

cUusis,  post  rcsiirrectioncm  suam  in  a^ternuro  jam 

victurus  iiitravit,  qui  moriturus  veniens  non  aperto 

mero  Virginis  exivil  ?  Sed  quia  ad  iliud  corpus  quod 

Yideri  poterat  fides  inluenliuiu  dubilabal,  oslendit 

cis  prolinus  manus  ct  latus.  Palpandam   carneni 

praebuit,  quam  clausis  januis  inlroduxit.  Clavus  ci 

nanus  fixerat,  lancea  laius  aperuerat  ubi  ad  dubi- 

tontium  corda  saiianda  vulneruin  servata  siint  vc- 

stigia.  Qua  in  re  duo  mira,  et,  juxia  bumanam  ra- 

tionem  sibi  valde  contraria,  ostcndit,  dum  post  rc- 

gurrectionem  suam  corpus  suum  et  incorruplibile 

ct  tamcii  palpabilc  dcmoiistravit.  Nam  et  corrumpi 

neccssc  cst  quod  palpalur,  et  paipari  non  potest 


Spiritus  et  duo  data.  Ante  tanien  discipulorum  men- 
tibus  inerat  Spirilus  sanctus  ad  fidem;  seJ  iioo 
ita  maniresle,  ut  post  resurrectioncm.  Unde  iliud : 
<  Nondum  erat  Spiritus  datus,  quia  Jesus  non- 
diim  fuerat  glorificatus  {Joan,  vii).  t  llDje  et 
per  Moysen  dicilur  :  c  Suxerunt  mel  de  peira, 
oleumquc  de  firma  petra  {Deu(.  xxxii).  >  Nibil  ule 
juxta  bistoriam  legilur,  si  tota  scries  yetcris  Testa- 
menti  recensealur.  Scd  quia  secundum  Paiilun 
pelra  erat  Cbristiis,  mel  de  petra  suxerunt  qoi  Re- 
demploris  miracula  vidcrunt.  Oieum  vero  de  finna 
pelra  suxerunl,  qui  post  resurreclionem  ejos  effa- 
sione  sancli  Spiritus  ungi  mcrueriint.  Infirma  p<y 
tra  dedit  mel,  cum  adbuc  esset  mortalis,  vera  petra 


quod  nou  corrunipilur.  Sed  miro  modo  atque  in-  B  oleum  fudit  cum  posl  resurrectionem  fuil  impassi- 
aestimabili  Itcdeinplor  noster  et  incorruplibile  post     bilis. 


resurrcctioiicm  et  palpabile  corpus  exhibuit,  ut, 
monstrando  incorruplibilc  invilarct  ad  prsemium, 
pra:bendo  palpabilc  formaret  ad  fidcm.  Et  incor- 
ruptibilem  se  ergo  ct  palpabilcm  demonstravit,  ul 
prtifcclo  essc  post  rcsurrcciioncm  ostenderct  cor- 
pus  suum  ct  cjusdem  natunc,  et  allerius  gloriae. 

f  Ei  dixit  eis  :  Pax  vobis.  i  Pacem  ofiercbat  qui 
proptcr  pacem  venit.  Et  quibus  anlea  dixil :  i  Pacein 
rciinquo  vobis,  paccm  meam  do  vobis  {Joan,  xiv),  > 
modo  dicit :  c  Pax  vobis  »  quia  pacem  in  nasccnte 
Cbristo  aiigeli  pra^dicavcrunt  niuiido. 

<  £t  cum  lioc  dixissct,  ostcndit  eis  manus  ct  lalus. 
Gavisi  sunt  ergo  discipuli  viso  Domino.  Dixil  cis  , 
ilenim  :  Pax  vobis.  »  Iteralio  conlirmatio  cst.  Dat 
pacein  eniin  supcr  pacem,  sicut  promisit  per  pro- 
pbetani.  Ycl  idco  itcratur,  ul  monstret  pacificala  per 
anum  sanguinem  quae  *n  coelo  (fl  qu»  in  tcrra. 

c  Slcut  inisit  me  Pat«r,  ct  cgo  mitlo  vos.  »  Sicut 
nisit  nie  Pater  Deus  Dcum,  ct  ego  mitto  vos  hoino 
homines.  Patcr  amando  Filium  misit  eum  pati,  ( t 
Dottiinus  anians  apostolos  misil  cos,  non  ad  mundi 
gaudium,  sed  ad  passioiiem.  Milti  ctiam  Filium  a 
Patrejuxta  naliiram  divinam  polest  intclligi.  £o 
euim  modo  a  Palre  Filius  mitlilur  quo  generatur. 
Si  enim  roissio,  solummodo  incarnatio  dcl)erct 
iolelligi,  nullo  modo  Spiritus  sancius  diceretur  iniir- 
lii  qui  nequaquam  incarnalu^  est.    Sed  ejus  niissio 


c  Tbomas  autem  unus  ex  duodecim,  qui  dicitor 
Didymus,  non  erat  cnm  eis  quando  venit  Jesus. 
Dixerunt  ergo  ei  alii  discipuli  :  Yidimus  Dominuin. 
Ble  autem  dixit  eis  :  Nisi  videro  in  manibus  ejus 
fixuram  clavorum,  et  mitiam  digiium  meum  iu 
locum  clavorum,  ct  mitlam  manum  meam  in  laiui 
ejus,  non  credam.  »  Non  casu  sed  diviiia  dispensa- 
tione  gestum  est,  ut  ille  discipulus  lunc  deesset, 
post  autem  dubilans  palparct,  el  palpans  crederei. 
PIus  enim  infidelitas  Tbomae  aJ  fidem  nobis  profuii 
quam  fides  credeniium,  quia  dum  ad  fidem  palpandf 
ducitur,  nosira  mens  in  fidc  solidatur. 
,  c  Ei  post  dics  octo  iterum  eraiit  discipuli  ejus  intus 
*  et.Tbomas  cum  eis,  venit  Jesus  januis  dausis,  stetit 
in  medio,ctdixit :  Pax  vobis.  Dcinde  dixiiTiiofflae : 
lufer  digitum  tuum  buc,  et  vide  manus  meas;  et  af- 
fer  manum  tuam,  et  miile  iii  latus  nieum,  ct  noli 
esse  incredulus  sed  fidclis.  »  Cotpus  Domini  iulra- 
vit  ad  discipulos  januis  ciausis,  quod  per  nativila- 
tcm  clauso  cxiit  utero  Yirginis :  Nec  mirum  si  iu 
sctcrnum  victurus  ad  discipulos  intravit,  f,ui  mori- 
turus  clauso  Yirginis  utcro  cxivjt.  Duo  niira  juxia 
bumanam  ralionem  sibi  valde  contraria  Dominus 
ostendit,  dum  post  rcsurrcctionein  corpiis  suuiu  iii' 
corruptibilectpalpabilcdomonsiraviL  Nam  et  cor- 
rumpi  neccsse  est  quod  palpalur,  et  palpari  non 
polest,  quod  non  corrumpilur.  Sed  mlro  modo  Ki- 


ipsa  processio  est  a  Pa.tre  et  Filio.  Sicut  itaquc  q  demplor  noslcr  se  inonstrando  iucorrupiibilem  a|>- 


Bpirilbs  mitli  dicitur  qui  proccdit,  ila  Filius  qui 
gpneratur. 

c  Iloc  cum  dixissct,  insufilavit  et  dixit  eis  :  Ac- 
cipite  Spiritum  sanctum.  Quoruro  remi^criiis  pec- 
cata  rcmiUuntur  cis,  ct  quorum  reiinueriiis  relcnta 
sunt.  »  Insufllando  significavii  Spirilum  sanctuni 
non  Patris  solius  essc  Spiritum  sed  et  suuni.  Ec- 
clesiai  charitas  qus  pcr  Spiritum  sunctum  datur  in 
cordibus  noslris  participum  suorum  peccata  diinit- 
tit,  Qorum  autem,  qtii  non  sunt  ejus  participes,  tenet, 
Et  idco  postca  quam  dixit,  Accipite  Spiritum  saii- 
ctum,  continuo  de  peccatorum  remissione  ac  relen- 
tatioiic  subjccit.  In  terra  quippe  datur  Spiritiis,  ut 
diiigatur  pi*oximus;  e  coelo  auicm  ut  diligatur  Dcus. 


paruil,  ut  nos  invilarct  ad  praeinium,  et  palpainlcin 
se  pra;buit  ut  formarel  ad  fidem.  Divinum  factom 
non  cst  miral)ile  mulium,  si  ratione  capi  qucdt, 
aut  ratione  probari.  Ilaec  fidei  meritis  est  coogrua 
vis  ratioitis. 

c  Rcspondit  Thomas  et  dixt  ei  :  Dominus  meos 
et  Dcus  nieus.  »  Yidebal  boininem  et  taiigebat  et 
confilebalur  Deum,  quem  non  videbat  neque  tange- 
bat.  Dicit  ei  iesus :  c  Quia  vidisli  me  credidisti. » 
Aliud  vidit  et  aliud  credldit :  homincm  vidit,  et 
Deum  confessus  est.  Non  ait  teiigisti,  sed  c  vidisti, » 
quia  generalis  quodam  modo  sensus  est  visiii; 
nam  per  allos  quatuor  nominari  solet  ot  cum  di- 
cimus :  Audi  et  vide,  quam  bene  sokiet^  Olfac,  et 


937  DEFLORATIONES  SS. 

\ide   quam  bene  oleat.  Gusla  et  >ide  quain  benc  a 
sapial,  tange  ei  vide  quain  bene  caleal.  Dnde  el  bic 
Dominns  inquil : 

<  Infcr  digitum  tuum  huc,  et  vide  manus  meas,  i 
boc  est  tange  et  vide.  Vidit  ergo  solummodo  in- 
Uiendo,  sive  etiam  tangendo.  Dici  enim  polesl  iion 
ausuni  tunc  fuisse  discipulum  tangere  Dominnm. 
Nou  enim  scriptum  csl :  Tetigit  Thomas,  sed  quia 
vidit  et  credidit. 

ctieati  quinon  viderunt  elcrediderunl.i  Commen- 
dat  tidero  gentium,  sed  prseleriti  lemporis  usus  est 
verbis  ut  ille  qui  id  quod  crut  futurum  in  sua  no- 
verat  praDdesliualione  jam  factum.  Sciendum  est 
illum  vcre  credere  qui  fidem  coinplet  opere.  De  bis 
autein  qui  fidem  nomine  tenus  retinent,  Paitlus 
dtcit :  c  Gonfitenlur  se  nosse  Deum,  factis  auiem  B 
negant  (7t/.  i).  i  £t  Jacobus  :  c  Fides  sine  opeiibus 
inortua  est  (icc.  ii).  i 

c  MuUa  quidem  ct  alia  signa  fecit  Jesus  in  con- 
spectu  discipulorum  suorum,  qiiae  non  scripla  sunt 
in  libro  hoc.  Ii;ec  autem  scripla  sunt  ul  credalis 
quia  Jesus  esl  Ghrislus  Filius  Dei,  et  ul  credenlcs 
vitam  habeatis  in  noinine  ejus.  i  Quasi  finem  libri 
ponit  evangelista  ad  magr.am  commendalionem  sa- 
cramenti  seculur^e  narrationis,  facicns  ei  quodam- 
modo  emincntiorem  lociim. 

SERMO  IN  OCTAVA  PASClJiE. 

Tres  dies  sunt  invisibilis  lucis,  quibus-illuslratur 
interius  spiritalis  vit»  cursus.  Primus  dies  esi 
timor,  secundus  dics  est  vcritas,  tertius  dies  cst  ^ 
charitas.  Primus  dies  solem  suum  habet  polentiam ; 
secundus  soleni  suum  babet  sapientiara ;  tertius  sulem 
suum  babet  benignitatcin.  Potentia  ad  Patrem,  sa- 
pientia  ad  Filium,  benignitas  ad  Spiritum  sanctum 
pcrlinet.  Atii  sunt  dies  nostri,  quos  habemus  cxte- 
niis;  aiii,  quos  interius.  Dies  noslri  exteriores, 
eiiam  cum  nolumus,  transeunt.  Dies  vero  inlerioies 
si  volumus,  in  xie  num  i)crniaiiere  possunt.  Eccc 
tres  diessunt:  dics  timoris,  qui  nianifestat  inalum; 
dies  veritatis,  qut  aufcrt  nialtim;  dies  cliarilatis,  qui 
resiituit  bonum.  Dies  veriiatis  clarificat  diem  tinio- 
ris;  dies  charilatis  clarilicat  et  diem  timoris  et 
d.em  vcritatis,  donec  pcrfecta  fuerit  charlias,  et 
perfecle  manifestetur  omnis  veritas,  et  timor  poente 
transeatur  in  tiniorem  reverenlix.  De  his  diebus  f) 
locntus  cst  Osee  propliela,  dicens :  c  Viviticabit  nos 
pf  ius  duos  dies,  in  die  tertia  suscilabit  nos  {Ose. 
vi).  I  Nam  quaiiter  Domiiius  iiosier  Jesus  Ghristus 
per  humanitaiem  quam  assunipserat,  tertia  die  re- 
surgens  a  raorluis  in  se  nos  vivificaverit  et  suscila- 
\erit,  audivimus  et  gavisi  sunms.  Sed  dignum  vaide 
C3t  ut  recompeiiscmus  ei  beneficium  suum ,  et 
quemadmodum  nos  in  ipso  tertia  die  resurgenie 
resurrexerimus,  itaet  nos  pro  ipso  el  per  ipsum  ler- 
lia  die  resurgentes,  eum  in  nobis  resurgere  facia- 
mus.  Nec  eredendum  est  quin  a  nobis  sibi  ipse 
veiit  retribui  quod  prior  ipse  voluit  impertiri.  Sicut 
^rgo  ipse,  ut  nostram  in  se  et  per  se  salutem  opera- 
retur,  trcs  dies  habere  voluit,  ita  et  nobis,  ut 
Patiiol.  CLVII. 


PATRCM.  —  LIB.  L 


•jSS 


nostrani  iii  nobis  per  ipsum  salutem  opercmur,  tres 
dies  dedit.  Qui  tres  dics,  eliam  in  illa  »ve,  quse 
phcenix  appellalur,  dcsignantur.  De  qua  dicit  physio- 
logus  quia,  cum  inipleveiil  deccm  annos  vitse  sux. 
intrat  in  ligna  LiLani,  el  replet  ambas  alas  suas 
diversis  aromatibus  ejusdem  ligni,  facicnsque  variis 
de  pigincntis  nidum,  congregat  sarmentorum  acer- 
vum  maximum,  sub  domum  ponciis,  accedensqui^^ 
ad  aerem,  solis  ignem  atlrabit  secum  et  inccndit 
sarmeiita,  ac  ingreditur  nidum  suum  mense  Hariio 
et  comburit  se  ipsum,  et  cinis  primo  die  vertitur  in 
vermem ,  secunda  die  in  volucrem,  tertia  die  in 
pristinum  statum.  Hic  itaque  phoenix,  qui  post  lon- 
gam  aetatem  decom  annorum  igne  consumitur  lu  ci- 
nerem,  ac  deinde  vertilur  in  vermem,  et  postremum 
restauraiur  in  statum  priorem,  designat  illum  de 
quo  Propheta  :  c  Ego,  inquit,  sum  vermis  ct  non 
homo  {Psal.  xxi).  •  Cur  lolius  Dominus  ctealur^e 
vermiculo  se  voluerit  comparari  in  passione  et  iii 
sepultura  sua,  possomus  hoc  quidem  huniilitati 
primitus  assignare,  quae  sanctorum  virtus  esl  mavi- 
raa,  sicut  sanctus  Moyses  ante  Deum  animai  se  irra- 
tionale  profitetur  ;  David  se  pulicem  sa^pe  comme- 
morat :  scd  magis  lllud  accipiendum  puto,  quoniam 
vermis  nulla  extrinsecus  admistione  alieni  corporis, 
sed  de  sola  et  pura  terra  procreatur :  ideo  illum 
coniparatum  Domino,  quoniam  et  ipse  Salvator  de 
sola  et  pura  Maria  generalur. 

Lcgimus  ct  in  libris  Moysi  de  manna  vermiculos 
procreaios  {Exod,  xvi).  Digna  plane  el  jusla  com- 
paratio.  Siquidem  de  nianna  vermiculus  nascltur  ct 
Dominus  Ghristus  de  Virgine  procreatur;  quin  po- 
tius ipsam  Mariam  mannam  disei  im,  quia  est  subtilis, 
splendida,  suavis  et  virgo.  Quae  velut  coelitus  ve- 
niens,  cunctis  Ecclesiarum  poculis  cibuin  dulcioreui 
melle  defluxit.  Qui  cibus  erat  Chiislus,  qui  in  pas- 
sione  ila  opprobriis  decoctus,  quasi  in  vermem  est 
redaclus.  Sed  nunc  ad  historiam  redcamus  avi^. 
Quingenli  itaque  si  per  dccenum  multlplicantur,  v 
niillia  faciunt.  Fuerunt  aulcm  ab  Adam  usquc  ad 
Ghristum  v  millia  annorum.  Quo  longo  lempan', 
cum  per  praivaricationem  Adae  pene  mundus  deper- 
iret  tolus,  de  Virglne  nascitur  Ghristns  qui  dum 
duabus  alis,  Dei  scilicct  dilectione  ac  proxinii ,  cnl- 
legissel diversft  aromata sanctarum virlutum, conipi- 
suitsibi  ex  eisin  cordibus  hominum  quasinidum^id 
esl  mansiunculam.  Gui  dum  sacram  supponerci, 
hoc  esl  aridam  vel  mordacem  infidelilalein  Judaeo- 
rum,  quam  in  se  excitabat  ex  opibus  justiiiae  quns 
fecerat,  inlantam  exaiserunt  nequiliam,  ut,  in  mtnse 
Martio  feria  vi,  igne  passionis  eum  consumerent,  e». 
quasi  in  cinerem  verlercnt,  dum  pro  niundl  saluie 
illum  crucifigerenl.  Deindein  srpiilcro  ponitur,  ct 
quasi  vcrmis  iii  terra,  sic  die  sccundo  in  tuinulo 
occultatur.  Tcrtia  vero  die,  sicul  phocnix  in  prioreui 
statum  renovatur,  ita  et  Christus  de  mortalitale  ad 
immorlalitatem  resuscilalur.  Aliter :  Phocnix  dicitur 
rubeus,  elesl  Christiis  de  quo  dicitur :  c  Quis  esl  iste 
qui   vcnit  de  £dcm,  liiiclis    veslibus   de  Bobra? 


m 


WERNERI  A6BATIS  S.  BLASll 


940 


(ha.  LXiii.)  I  Edom,  quod  dicilur  rufu$  est  Esau  A  Christus  voluit  ligAri,  crucifigi,  per  IridQuni  (|Hie>€e« 


appellatus,  propter  rufum  pulmenhiin  quo  a  fratre 
suo  Jacob  est  cibalus.  A  quo  dicla  cst  regio  Iduma^a 
in  qua  capul  regni  erat  civitas  Bosra.  In  hac  Job 
regnavit,  qui  sua  intirmilate  Cbristi  passionem 
praBfiguravit.  Chrislns  de  Edom  venit,  duma  genti- 
bus  passus»  caro  rjus  sanguine  rubuit.  Vestis  ejus 
in  liosra  tingitur,  dum  in  Hierosolymam,  quae  caput 
regni  fuit,  vcstis  ejus  sanguine  aspergitur.  Hic  ut 
phGenis  sarmenta  odoriferarum  arborum  in  nidum 
collegit,  dum  scriptis  prophetarum  Hierosolymam 
replevit.  Eisdem  vero  sarmentis  conburilur,  dum 
secuiidum  dicta  prophetarum  in  Hierosolymam  igne 
passionis  consumitur.  Tertia  die  avis  reparatur, 
quia  Christus    terlia  die  a  Patre   suscitatiir.  lilud 


re,  sic  nos  debemus  sensus  nostros,  qui  suut  poeri 
sine  paedagogo,  eqiius  currens  sine  auriga  et  freno, 
a  veterana  consuetudine  prohtbere,  et  clavis  justiiia; 
in  cruce  pcenitentiae,  immobiles  valde  et  inseo&i- 
biles  ac  mortuos  efBcere  ut  mundo  cruciiigamor  in 
nobis.  Multi  crucifiguntar  mundo  noo  raundus 
ipsis  :  lales  et  dcspecti  sunt  rouiido,  sed  ipsi  aroant 
niundum.  Hi  mundo  mortui  sunt,  sed  non  mundus 
ipsis.  Paulus  ut  purgamentum  mundi  erat,  nec  de 
mundo  curabat.  Und<i  ait ;  f  Miiii  niundus  crud* 
fixus  est  et  ego  mundo  {Galat,  vi).  >  Qui  sic  cum 
Christo  crucifigitur,  Clirislo  consepclitur,  ut  agal 
spirilalem  sabbalismuni.  Hasc  est  sancta  reqiiies 
qiiam  praecepit  Dominus  observari.  Haec  est  prima 


autem  quod  gestum  est  in  Chrislo,  non  tantum  re-  ^  dia;la,  scilicet  declinare  a  malo.  Tristitiam  Dominic« 


medium,  sed  etiam  fuil  sacramentum.  Oporluit  igi  - 
tur  ut  visibiliter  foris  fierct,  quatenus  illud  quod 
iii  nobis  invisibililer  Heri  debuit,  signiffcaret.  Dies 
ejus  extrinsccus  fuerunt  nostri  :  dics  intrinsccus 
qusereiidi  sunt.  Tres  ergo  dics  babeinus  inlrinse- 
cus,  quibus  illuminatur  anima  nostra.  Ad  primum 
diem  mors  pertinct,  ad  sccundum  sepultura,  ad  ter- 
tium  resurrcclio. 

Igitur  in  his  tribus  diebus  iiolaiUur  eliam  tres 
dixtae  medicinales,  quob  sunt  conlra  morbos  veier- 
ncsos  salubre  antidulum,  contra  quadriduanum 
Lazarum  supcrcoeiesie  balsamum.  Has  ituri  sunt 
qui  Domiiio  sunt  sacrificaturi.  Hoc  itcr  praeceptum 


passionis  secuta  est  gloria  et  gaudium  resnrrectio- 
nis  :  cui  et  nos  conresurgamus,  ut  in  <  novItateviUe 
ambulemus  {Rom.  vi). »  Haec  est  secunda  diaeta,bo€ 
est  facere  boniim.  Tertia  diaela  est  cum  Doinino  ascei> 
dere,  ut  quo  prsecessitcaput,  sequantur  et  membra, 
quo!  sursum  sunt  quaerendoel  sapiendo.  Hanedi^eu»» 
facit  justus  quando  superna  contemplando,  exprimil 
allerum  Paulum  vel  allcrum    Martinum,  diceos: 

<  Cupio  dissolvi,  el  esse  curo  Christo  {Phiiipp,  i).  i 
Qiiod  est  <  et  iiihabita  in  saBCuIutn  saeculi  {Pial. 
xxxvi).  I  Si  has  diaelas  quas  D:ivid  in  boc  versu  : 

<  Declina  a  malo  et  fac  bonuin ,  et'  inhabita  in 
sflp.culum   &:eculi  {thid,),  >   commemorat,   proces- 


est  filiis  Israel  irc  ut  sacrificarent  Domino,  ciiin  ^  seris,  sacrificium  Domiuo  offers,  qui  noii  aliud  a  le 


eruercntur  cx  iCgyplo.  Mundus  isle  est  relinquen- 
dus  non  loco,  sed  animo,  non  pnssibus  proficiscendo, 
sed  actibus  proficiendo.  Haruni  Irium  diictarum 
menlionem  facit  saccrdos  orans  pro  se  et  pro  po- 
pulo,  ubi  dicii :  <  Mcmores  divinae  passioiiis  tua^, 
nec  non  gloriosa»  resurreclionis  ab  inferis,  ci  ascen- 
sionis  in  caJum.  i  Sane  ducatum  hujus  religonis 
couseciavii  Chrislus  cnpiit  noslrum  iribus  diebus 
mortis,  resuriectionis,  ascensionis.  Passio,  crucifi- 
xio,  srpullurn,  toium  est  uiia  d.xtn.  Siciil  enim 


nisile,qui  non  aliud  nisise  dedit  pro  te.  Ycl  bx  ires 
dixt;e  sunt  trcs  processus  quorum  primus  esl  rclin* 
quere  peccandi  consuetudinem  .  hanc  conccdil  nou 
mullum  timens  parti  sux.  Secunda  descrere  actum 
peccatum,  et  hanc  conc^dit  Pharao  scJ  invitus  ei 
timeus.  Resiat  tcrlia  difiicillima,  ipsam  quoque  cogi 
expellere  qux  esl  recordatio  afiectuosa.  Si  haitc 
disctam  invito  adversario  nostro  processeriiuui, 
ipsum  cuin  omni  niililia  iii  nihilum  redigeraus. 


DOMINICA  I   POST  OCTAVAS  PASCHiE. 


(  Ego  sum  pastor  bonus.  Bonus  paslor  animain 
siiaro  dat  pro  ovibus  suis  {Joan.  x).  i  Non  ex  acci- 
denti  sed  cssentialiter  est  bonus,  qui  formam  boni- 
tatisquam  iniiteniur  adjuiigit,  dicens:  <Bonuspasior 
aiiimam  suam  dat  pro  ovibus  suis.  i  Fccit  quod 
inonuit,  ostendit  quod  jussit;  animam  posuil,  ut  in 
sacrario  nostro  corpus  suuin  et  sanguinem  verteret, 
et  oves  quas  redimerat  carnis  suae  alimonto  saliart-t. 
Primum  est  exteriora  nostra  roisericordiier  ovibiis 
impendere;  postrcroum,  si  nccessc  sit,  pro  eisdem 
niori.  UndeJoanncs  in  Epistola  sua :  <SicutChristus 
animam  suam  pro  nobis  posuit,  sic  ci  nos  debemus 
pro  fratribus  poncrc  (/  Joan.  in).  •  Hoc  est  proprium 


D  pastoris  ad  dilTerentiaro  mercenarii  vel  furff.  Qm- 
cunque  praepositi  Ecclesiae  sunt  filii  sunt  pastor^.  Si 
paslores  quomodo  unus  pastor,  nisi  quia  suntomnes 
membra  unius  pnsloris,  cujus  sunt  oves  proprixt 
<  Mercenarius  autem,  'et  qui  non  est  paslor, 
cujus  non  sunt  oves propriae,  vidit  lupuro  venientem, 
ct  dimiliit  oves  et  fugit,  et  lupus  rapit  et  dispergit 
oves.  Mercenarius  aulem  fugit,  quia  mercena- 
rius  est,  et  iion  periinct  ad  eum  dc  ovibus.  i  Qui* 
cunque  pracposilus  Ecclcsiic  qnsprit  temporalia  cora- 
moda,  et  non  ea  qux  sunt  Cbristi,  mercenarios 
est.  De  talibus  dicit  Dominus:  <  Amcn  dico  vobis,  r<^ 
ceperunl  mcrcedem  suam  (Mauk.  vi).  i  Mercena* 


m 


DEFLORATIONES  SS. 


rii    autem    necessarii    sunt ,   qiiia  per  eos    irox  A 
Cbristi  auditur.  Audile  Domiuuin  monslrantem  mer- 
cenarios. 

i  Scribae,  inquil,  et  Pliarisasi  super  calbedram 
Moysi  sederunt ;  quse  dicuut  facite  ;  qu«  autem  fa- 
ciunt  facere  nolite  (Mattli.  xxiii).  i  Quid  aliud  dixit, 
nisi  Per  mercenarios  Tocem  pastoris  audile  ?  NuUus 
enim  mercenarius  ausus  est  dicere  populo  Cbristi : 
Tua  quaere,  non  quse  Jesu  Cbrisli.  Inde  ergo  laedit, 
unde  mala  facit,  nou  unde  bona  dicit.  Botrum  car- 
pe,  spinam  cave.  Uoirus  aliquando  conseritur  spi- 
nis,  et  portat  spiiia  non  suum  fructum,  quando 
spinis  palmes  incumbit.  Cathedra  Bloysi  vilis  erat, 
Pbarisseorum  mores  spinae,  doclrina  vera  per  malos, 
palmes  in  scpe,  et  botrus  inter  spinas.  Caute  elige,  ne 
dum  quxris  fructum  laceres  mundum  [manum?],  et  B 
cum  aiidis  bona  dicentem,  ne  imiteris  mala  facieii 
tem.  Quaidicunl  facite,  eligiie  uvas ;  quae  autem  fa« 
ciuut  facere  nolite,  cavete  spinas.  Audite  Apostolum 
dc  merceiiariis  loquentem  :  i  Quid  eiiim  duin  oinni 
niodo  sive  occasione,  sive  veritate  Chrisii  annun- 
tietur  ?  (P/if/fp.  I.)  >  Veritas,  idest  Christus  a  mer- 
cenariis  occasione ,  a  liliis  veriiate  annuntialur. 
Filii  aeternam  hxreditatem  prius  patienter  exspe- 
ctant,  mercenarii  temporalem  mercedem  fesliiiau- 
ter  exoptant.  Merceuarius  ilaque  est  qui  locum  pa- 
sto:-is  tenet,  sed  lucrum  animarum  non  quasrit,  quia 
terrenis  commodis  inbiat,  et  horiore  pnelationis 
gaudet.  Utrum  tamen  mercenarius  sit,  non  bcne 
dignoscitur,  nisi  cum  iupus  accedit,  qui  indicat  quo  ^ 
auimo  grex  a  quoque  custodiatur.  Venit  autem  lu- 
pus  cum  qullibet  injustus  et  raptor  fldelcs  oppri- 
niit.  Fugitergo  qui  pasLor  esse  videbatur,  et  non 
erat,  non  mutaiido  iocuin,  scd  subtrahendo  sola- 
lium.  Tacel  enim,  et  non  audet  resistere  injustilix. 
Dcqiio  per  prophelaia  dicitur:  c  Non  ascendislis 
ex  adverso,  ncqne  opposuistis  murum  pro  domo 
Isracl,  ut  slaretis  in  praelio  in  die  Domiiii  (Ezech. 
xiii).  »  Ex  adverso  ascendere  est  pravis  libera  ra- 
tione  contraire.  Hurum  opponere  et  stare  in  pra;lio 
in  die  Domini  pro  dorno  Israei  est,  cum  et  auctori- 
taie  justitiae  fideles  contra  perversorum  injustitiam 
vindicamus.  Est  etiam  malignus  spiritus  lupus 
mentes  non  corpora  dilanians,  caulas  fidclium  assi- 
dae  circuiens.  De  quo  dicitur :  Et  dispergit  oves.  p 
Tunc  enim  dispcrgitcum  alium  ad  luxuriam  pertra- 
bit,  alium  in  avaritiam  accendit,  aliuiu  in  superbiam 
crigit :  bunc  invidia  stimulat,  iUum  fallacia  sup- 
planUt.  Quasi  ergo  lupus  gregem  dissipat,  cum  ^^ 
deles  diabolds  per  tentationes  necat.  Mercunarius 
autem  videns  lupum  fugit,  quia  mercenarius  est  et 
non  diligit  in  ovibus  Cbristum,  sed  iac  et  lanam  : 
peccantem  non  libere  audet  argucre,  excommuni- 
candum  uon  audet  excommunicare,  ne  perdat  commo- 
ditatem  huroanae  amicitia^,  et  ne  incurrat  molestiam 
humanarum  amicitiaruin.  Fugit  ergo  quia  tacet, 
tacet  quia  timet ;  fuga  animi  limor  est,  ne  perdat 
<|ucnidiIigil.Corporestat:spiritufugit.  Quodille  non 
faciel)at  qui  dicebat  :  <  Et  si  corpore  abseiis  sum, 


PATKUM.  —  UB  1  m 

scd  spirltu  vobiscuiu  sum  (Ctloss,  ii).  >  Pastores 
igitur  non  sibi  fugiunt  si  cedunt  persecutioni,  ut 
ipse  Apostolus  submissus  in  sporta  per  muruin. 
Ovcs  namque  pastori  in  coelo  sedenti  oralionibus 
commeudabat,  sc  autcm  utililati  earum  fugiendo 
servabat,  sicut  quoJam  loco  ail :  <  Manere  in  carne 
necessarium  propter  vos  (Phitip,  i).  i  Ab  ipso  nam- 
quc  omnes  audieraiit :  <  Si  vos  persecuti  fuerint  iu 
una  civiiate,  fugite  in  aliam  (Matlh,  x).  i  In  mer- 
cenario  ergo  reprehenditur ,  non  corporis  fuga , 
sed  mentis,  et  quod  sua  quiei  il,  noii  qua)  Jt  su  Chri- 
sti. 

<  Ego  sum  pastor  bonus,  et  cognosco  meas  ei  co- 
gnoscunt  me  nieae.i  Cognosco  meas,  id  est  diligo;  et 
mese  diiigunt  me.  In  bonis  cst  oslium,  ostiarius,  pa- 
sior,  oves.  In  malisfures;  latronos  ,  niercenarius, 
lupus.  Dominus  dicit  se  esse  osiium  et  pastorcm. 
Sed  si  consideremus  proprietaies,  Chrislusnec  pa- 
stor  est ,  nec  ostrum,  similitudinc  autcm  et  pastoi\ 
et  ostium,  et  ovis.  Tanquam  enim  ovis  ad  iinino- 
landum  ductus  est.  Janua  est  in  capile,  pastor  iu 
corpore.  Dixit  Petro:  <  Pasce  oves  meas  (Joau. 
xxi).  I  Quasi  diceret :  Quid  mihi  dabis,  quia  anias 
me  ?  Hoc  da  mibi :  Si  amas  mc ,  pasce  oves  lueas. 
Per  januam  iiitra  ;  nam  qui  ex  alia  parte  ascendit» 
ille  fur  est  et  iatro.  Iii  his  pcrsonis  invenies  quos 
diligas,  quos  toleres,  iiuos  caveas.  Diiigendus  cst 
pastor,  tolerandus  est  merccnarius,  cavcndus  est 
latro.  Mercenarius  enim  canonice  inlrat,  vera  do- 
eet,  quamvis  intentione  sinistra.  Fur  vcro  male  in- 
trat,  falsa  docet,  et  ideo  est  alienus. 

<  Sicut  novit  me  Pater,  et  ego  agnosco  Patreni.  i 
Quod  Filius  agnoscit  Patrcm  per  se ,  et  ^eum  nento 
videt  nisi  per  Filium,  manifestum  est  ex  hoc  capi- 
tulo  ct  ex  ejus  canonicis  capituiis. 

<  Ei  animam  meam  poiio  pro  ovibus  meis.  >  Hxc 
esl  probatio  dilectionis  ad  Patrcm  et  ad  oves.  Sic 
et  Petrus  tertio  conlitcns  amorem  jubetur  pasceie 
oves,  et  pro  eis  mori.  .Tenctc,  quia  Chrislus  cst  vcr- 
bum,  anima,  caro.  Non  defuerunt  hxrctici  Appoih- 
narist»  dicti ,  qui  ausi  sunt  dogmatizare  quod  Chri- 
sius  non  esset  nisi  Verbum,  ct  caro  sine  anima. 

<  Et  alias  oves  habeo  qu»  non  sunt  ex  boc  ovili^ 
et  illas  oportct  me  adducere,  et  vocem  meam  au- 
dient,  et  iiet  uuum  ovile  et  uiius  pastor.  i  Ununi 
ovile  est  iinitas  in  Christo.  Unde  Paulus :  <  Ipse  est 
pax  nostra,  qui  fecit  utraque  uiium  (Ephet.  ii).  > 
Ex  boc  ovili  dictum  est  de  illis  qui  salvandi  erant 
in  Israel,  de  quibus  Dominus  dixit:  <  Non  suni 
missus  nisi  ad  oves  qu^  perieru:.t  doinus  Isra  :l 
(Matth,  xv).  1  Uoc  ideo  dixit,  quia  praisenliam  cor- 
poralem  non  exhibuit,  nisi  popuio  illi ;  ad  genlcs 
enim  non  pcrrexit,  sed  misit  suos  in  quibus  ipse 
Ipcutus  est. 

SERMO    DE   PASTOIUBUS    ET    MERCEiNARIiS 
ATQUE  SUBJECTIS. 

<  Pastor  bonus  animam  suam  ponit  pro  o\ibus 
suis  (Joan,  x).  >  Sicut  pervigtlat  pastor  qui  conlra 
beslias  oves  ciisiodire  solct,  ila  ct  Dei  sarordos  su- 


945 


WEaNEIU  ABBATIS  S.  BLASll 


944 


pra  gregeni  Christi  sollicitus  esse  debet,  ne  inimi-  A  non  eineitdare.  Dormitando  vero  oculus  ad  plenissi- 


cus  V0i9tct,  ne  persecutor  impclal,  ne  poteiitiori^ 
cujusQuecupiditas  vitam  paupenim  inquietet.  Pravi 
pastores  non  habent  curam  de  ovibus;  sed,  sicut  1e- 
gitur  iu  Evangelio  de  mercenariis,  videiil  lupum 
venientem  et  fugiunt.  Tunc  enim  fiiginnt,  quando 
poientibus  tacent,  et  malis  resislere  metuunt.  Scire 
f tenim  praelati  debenl,  quia,  si  perveisa  unquam 
perpctrant,  toi  morlibus  digni  sunt,  quol  ad  subdi- 
tus  suos  perditionis  cxempla  transmillunt.  Uiide  ne~ 
cesse  est  ut  tanto  se  cautius  a  cnlpa  cuslodiant, 
quanto  per  prava  qsise  faciunt  non  soli  inoriuntur. 
Admonendisunt  illi,  scilicetsubjecti,nedistrictiuspu- 
niaiUur,  si  absohili  reperiri  ncquiverint  saltem  de 
se ;  isti  scilicet  pra^lnli,  ne  subditorum  erratibus 
jiidiccntur,  etiam  si  scjam  dc  sesccuros  iiivenianl; 
illi  ut  tanlo  circa  se  sollicitius  vivant ,  quanlo  eos 
aliena  cura  non  inplical ;  isli  vero  ut  sic  aliorum 
curas  expieant,  quatenus  et  suas  agcre  non  desi- 
btant,  et  sic  in  propria  sollicitudine  fervcant,  nt  a 
coinmissorum  cusiodia  minime  torpescant.  Illi  eniin 
sibimet  vacanti  dicilur  :  t  Yade  ad  formicam,  etcon- 
sidern  vias  ejus,  piger,  et  disce  sapientiam  {Prov, 
vi).»  Islc  autem  terribililer  admonetur,  cum  diciiur : 
<  Fili  mi,  si  spoponderis  pro  amico  luo,  defixistj 
;^ud  extraneuro  mauum  tuam ,  ct  illaqueatns 
<*s  v£rbis  oris  tui ,  et  captus  propriis  sermonibus 
{ibid,),  >  Sponderc  namque  pro  amico  est  aiie- 
iiam  aiiimam   in  periculo  suas  conversationis  ac- 


mum  ducilur  somnuin,  quia,  dum  plerunique  qui 
prseest,  roalum  quod  cogno^cit  non  resecal,  ad  boc 
quandoque  negligentiie  suae  merito  pervenit,  ut 
qnod  a  subjectis  delinquitur  nec  cognoscat. 

Admonendi  sunt  ilaqiie  qui  prxsunt,  ut  per  cir- 
cnmspectioiiis  studium  coeli  animalia  ficri  coiilen-' 
dant ;  ocnlos  pervigiles  intus  et  in  circuitu  habeant. 
(Gregorius.)  Oslensa  qnippe  co&li  animalla  in  cir- 
cuitu  et  inlus  ocuUs  plena  describuntiir  (Exech,  v), 
dignumque  esl  ut  cuncti  qui  pra^sunt  intus  atque 
in  circuitu  oculos  habcant,  quatenus  et  interno  jii- 
dici  in  semetipsis  placcre  stiideant,  ct  exempla  vil» 
exterius prj^bt^iits,  ca  quae  in  aliis  sunt  corrigenrla 
doprehendant.  Adinoiiendi  sunt  subditi,  ne  pnrpo- 
sitorum  suorum  viiam  temere  judicent,  si  quid  eos 
fojlasse  gerere  reprchcnsibililer  vident,  ne  uiide 
recte  niala  redarguunt,  inde  pcr  elaltonis  iropulsum 
in  profundiora  merganlur.  Admonendi  sunt  ne,ciiDi 
culpas  prsepositorum  considerant,  contra  eos  au- 
daciores  fiaiit,  sed  s:c  i\  qua  valde  sunt  eorum 
prava  apud  semetipsos  opera  praepositorum  dijiidi- 
cent,  ul  tamen  divino  constricli  tiroore  ferre  sub 
cis  jiigum  rcvcrentiae  non  recnsent.  Quod  melius 
oslendimus,  si  David  factum  ad  medium  deduca- 
miis.  Saul  quippe  persecutor  ctim  ad  purgandum 
venlrcm  speluncam  fuisset  ingressus,  illic  lm\A 
cum  viris  suis  inerat  (/  Reg,  xxiv),  qui  jam  lam 
longo  temporc  persecutionis  ejus  mala  lolerabai. 


ripcro.  (  Gregorhjs.  )  Unde  et    apud   exlraneum  ^  Cumque  eum  viri  ad  feriendum  Saulem  accendereDi, 


deftgitur,  quia  apud  curam  solliciludinis  quse  ante 
dcerat  mens  ligatur.  Verbis  oris  sui  illaqueatus 
est,  ac  propriis  sermonibus  capius,  quia,duni  com- 
missis  sibi  cogitur  bona  dicere,  ipsuin  prins  ne- 
ccsse  <:^t  quae  dixcrit  custodire.  Illaquealur  igitur 
verbis  oris  sui,  dum  ratione  exigenle  constringitur, 
ne  ejus  vita  ad  aliud  quain  admonet  relaxctur,  Undc 
apud  dislriclum  judicem  cogitur  tauta  in  opcre  ex- 
solvere,  quanta  eum  constat  aliis  voce  praecepisse. 
Ubi  et  bene  mox  exhortalio  subdilur,  ut  dicatur  : 
<  Fac  ergo  quod  dico,  fili  mi;  el  lemetipsum  libera, 
qiiia  incidisti  in  mannm  proximi  tui.  Discurrc,  fe- 
stina  ;  suscila  amicuin  tuum,  ne  dcderis  oculis  tuis 
somnum,   nec  dormitent  palpebrae  tua?   (ib\d.),  i 


frcgiteos  responsionibus,  quia  manum  mittere  in 
Christum  Domini  non  dcberent.  Qui  tamen  occulle 
surrexil,  cl  oram  cblamidis  ejus  abseidit.  Quid  enim 
per  Saulein,  imi  inali  rectores;  quid  vcro  per  Da- 
vid,  nisi  boni  snbditi  designanlur?  Saulem  igilur 
ventrem  purgare  est  pravos  pr«Tpos;lo3,  boc  esi 
mercenarios  conceptam  in  corde  malitiam  usqnc 
ad  opera  miseri  odoris  extcndere,  et  cogitata  apud 
sc  noxia  faciis  extcrioribus  exsequendo  roonslrare. 
Quein  tamen  David  ferirenoIuit,quia  pi£  subditonim 
mciiles  ab  omni  se  pesle  obtreclationis  abslinenles, 
prxpositorum  vitam  ntillo  lingux  gladlo  perculiunt, 
etiam  cum  de  imperfectionc  reprcheiidunt.  0«'  cl 
si  quando  pro  infirmitate  sese  abslincre  vix  possool 


Quisquis  enim  atiis  in  cxemplo  ad  viveiidum  pry-  D  ui  non  extrema  quxdam,  alque  exterioraprxposi- 


ponitur,  non  soluin  ut  ipse  evigilel,  sed  ctium  ut 
aniicum  suscitet  admonetur.  Ei  namque  vigilare 
bene  vivendo  non  suflicit,  si  non  et  illuin  cui  pra:- 
csta  peccati  lorpore  disjungit.  Bene  auicm  dicitur : 
•  Ne  deileris  somnuin  tuis  oculis,  nec  dormitent 
^lpebra:  tua;.  >  Somnum  quippe  oculis  dare  est 
inientione  cessante,  subditorum  curam  omnino 
negligere.  Palpebrae  vero  dormitant,  cum  cogilalio- 
i.cs  nostrae  ca  quae  in  subditis  argucnda  cognoscunt, 
pinguedine  deprimcnte  dissimulaut.  Plene  enim 
'•onnire  esl  commissorum  acta  nescir«  nec  corri- 
gere.  Non  aulein  dormire,  sed  dorinitare  est,  qux 
..iiidcro  reprebendenda  sunt  cognoscere,  sed  lamiMi 
propter  mentis  tiedium  digiiis  ca    iiicrepaiionibus 


torum  mala,  sed  tamen  humiliter  loquantur,  quasi 
orain  clamidis  silenter  inciduiit,  videlicet  dum  prse!ai£ 
dignitali  saltem  innoxi^  et  latcnter  derogant,  quasi 
rcgis  superpositi  veslem  fuedaiit.  Sed  tamen  ad  se- 
metipsos  redeunt,  seqiie  vehemenlissimc  de  tenuis- 
simi  verbi  laceratione  reprehendunt.  Unde  beneillic 
scriptum  est :  <Po<;t  ha:c  David  percussit  cor  suum  eo 
quod  abscidisset  oram  chlamidis  Saul  (t6t(/.)  i  FacU 
quippe  praepositorum  oris  gladio  fericnda  non  sunt, 
etiam  cum  recte  reprehcndenda  judicantur.  Si  quamlo 
vcro  contra  eos  velin  minimis  linguabitor  [liuguaia- 
bitur?J,  necesse  est  ut  pcr  afQictionem  poiniteotiaf 
cor  prematur,  quaienus  ad  scinetipsum  redeat,  ct  cuui 
piicposilae  potcslati  dcliquerit,  ejus  conii a  sc  j«di- 


945  DEFLORATIONE^  SS.  PATRUM.  —  L!B.  K  f4G 

ciuiii  a  quo  »ibi  prselata  esl  perhorrescal.  Nam  cuin  a  contra  se  et  Aaron  conqueri  populum  cogiiovisset 
pnBposilis  deliuquiinus,  ejus  ordinationi  qui  eos  ail :  «  Nos  enim  quid  sumus  ?  nec  conlra  iios  cst 
ftiobis  praeiulit  obviamus.  Unde  Moyses  quoque  cum      niurmur  veslrum,sed  conlra  Dominum  [Exod,  xvi).  > 


DOMINICA   II   POST  OCTAVAS  PASCHiE. 

Secuiidum  Joanncin 


f  Modlicuni  et  jam  non  videbilis  me ,  et  iierum 
modicum,  et  videbitis  me,  quia  vado  ad  Palrem. 
Dixenint  ergo  ex  discipulis  cjus  ad  inviccin  :  Quid 
esi  boc  quod  dicit  modicum,  et  non  videbilis  mo, 
et  iterum ,  modicum  ct  videbitis  me,  ct  quia  vado 
adPatrem?Dicebanl  ergo :  Quid  est  boc  quod  dicit, 
modicum?  Nescimus  quid  loquitur  (Joan.  xvi).  i 
Hoc  eos  roovebal,  quia  dixit,  Modicum.  Sed  post- 
ea  manifestum  fuit.  Nam  post  paululum  passus 
est,  etnon  viderunt  eum;  rursus  post  paululum 
resurrexit,  ct  vidcrunt  eum.  Vel  ita  :  Modico  tem- 
pore  non  viderunt  eum,  duni  requievil  in  monu- 
ineuto,  et  modico  tempore  viderunt  eum  quando 
eii  apparuit  xl  diebus  post  resurrectionem. 
Propter  ea  modico  tempore  videbitis  me  quia  vado 
ad  Patrem,  deposita  mortalitate  bumanam  naturani 
Gcelis  Inferens.  Quod  aulem  ait :  <  Et  jam  non  vi- 
debitis  me,  >  sic  accipiendum  est  quoroodo  superius 
ait :  (  De  justitia  vero  quia  ad  Patrem  vado,  et 
jam  non  vidcbitis  me  (ibid,),  i  quia  scilicet  morta- 
lem  eum  non  amplius  viderent. 

<  Cognovit  autom  Jcaus  quia  volebant  euro  inter- 
rogare,  et  dixit :  De  boc  quaeriiis  inter  vos,  quia 
dixi  :  Modicum  el  non  videbilis  me ,  et  iterum 
modicum,  et  videbilis  me.  Amen,  amcn  dico  vobis 
quia  plorabitis  et  flebitis  vos,  mundus  autcm  gau« 
debit.  Vosaulem  contristabimini,  sed  tristilia  vestra 
verlelur  in  gaudium.  i  Contristaii  sunt  de  morte 
Domini,  sed  mox  de  resurrectionc  Ixtati.  Mundus 
autem  signilicat  bic  inimicos,  a  quibus  occissus 
esl  Cbristus. 

f  Mulier  cum  parit  trlstiliam  babct,  quia  vcnit 
liora  cjus.Cam  auiem  peperit  puerumjam  non  me- 
minit  pressurae  propler  gnudium,  quia  nalus  cst 
bomo  in  mundum.iPartus  gaudio  comparalur,  tuiic 
magis  quando  non  puella,  sed  puer  nascitur.  Gau- 
dium  ipse  est  Cbristus,  de  quo  Aposlolus  :  <  Cliri- 
stus,  inquil,  resurgens  a  mortuis  jam  non  moritur 
(Rom.  vi).  I 

<  Et  vos  nunc  quidem  tristttiam  habetis,  Iterum 
autem  videbo  vos,  et  gaudebit  cor  vestruin.  El  gj^u- 
dium  vestrum  nemo  tollet  a  vobis.  i  Dominus  ex- 
ponit  paradigma  quod  de  miiliere  proposuit.  Tri- 
stitiani  enim  babuerunt  apo<itoIi  passo  Doiniuo, 
sed  peracta  resurreclionis  gloria  gavisi  sunlvis* 
Domino.  £t  gaudium  corum  non  tollilur  ab  eis, 
quia,  et  si  postmoduin  persecutioncs  pro  Chrisli  no- 
mine  ac  lormenta  passi  sunt,  spc  taincii  resurre- 
ctionis  et  visionis  illius  accensi ,  Iii)cnter  adversa 
auxuuc  fcrobaiU,  imo  gaudium  cxisiimabanl  cuin 


in  tentaliones  varias  iucidereiit.  Qiiod  aulem  ait: 
Iterum  autem  videbo  vos,  et  gaudebil  ror  vestrum, 
sic  intelligitur  :  Eripiam  vos  ab  advcrsartis,  coro* 
nabo  vos    vlctores ,  probabo    ine  semper  vidisse 

-^  vos  certantcs.  Et  in  illo  dic  no:i  rogabitis  me  quid- 
quam.  In  die  visionis  xternse  non  pctetis,  vel  non 
interrogabitis,  quia  lunc  crit  plena  cognitio  et  suAh 
cientia.  Hoc  verbum  quod  est  rogare  non  solam 
petere,  verumctiam  inlerrogare  signiflcat,  ct  Grae- 
cucn  unde  boc  translalum  est,  tale  habet  verbum 
quod  utriimquc  possit  intclligi.  Ergo  amblguum 
cst.  Possunt  hxc  ct  ila  exponi,  ut  in  discipulis 
universa;  loquatur  Ecclesiae  Dominus,  velutibi  : 
<  Ecce  ego  vobiscum  sum  usque  ad  consummatio» 
iicm  sa^culi  (Maiih.  xxviii).  i  Modicum  et  jam  non 
videbitis  nie,  et  ad  boc  refertur,  quia  vado  ad  Pa- 
trcm.  Eundo  scilicet  ad  Patrem,subtrabam  corpora- 
)em  visionem,  ut  fructuose  credat  Ecclesia.  <  £t 
iterum  modicum  et  videbitis  me  i  aMcrna  vislotie: 

Q  Modicum  secundum  hanc  sententiam  intelliga  hiijus 
pervolantis  sxculi  tempus.  Plorabitis,  inquit,  quia 
plorant  omnes  boni  in  seruipnis  htijus  vit»,  sed 
mnndi  amatores  gaudcnt.  Mulierem  dicimus  sanctam 
Ecclesiam  propter  fecunditatem  bonorum  operum» 
cl  quia  spirituales  Domino  filios  gignerenon  desinit» 
qui  nunquam  inmundi  tentationibus  excrceri  desistit, 
quandiu  in  mundo  spirilalium  virtutum  profe^ 
ctibus  insistit.  At  cum  dcvicto  laborum  certamlne 
ad  palmam  pervenerit,  jam  non  metninit  pressur» 
praecedcntis  proptcr  gaudium  percept»  retributio- 
nis.  <  Non  sunt  enim  condignae  passiones  hujus  tem- 
poris  ad  futuram  gloriam  (Rom,  viii),  quando  Deo 
similes  erimus,  et  videbimus  eum  sicuti  est  (/  Joan, 
tii),  I  ut  ait  Apostolus  in  epislola  sua.  Nunc  parturit 

^  Ecclcsia  gemendo(Kom.  vin),tuncparictlselando.  El 
ideo  masculum,  qiiia  ad  fruclum  contcmplationig 
cunclaoflicia  rcleruntur  aclionis.  £t  sicut  mulier  nata 
in  bunc  mundum  homine  laetatur,  ita  Ecclesia  nato 
in  vitam  futoram  populo  exsultalione  rcplelur.  Pro 
qua  nativitaie  multum  laborans  et  gemens  in  praB« 
senli  quasi  parturicns  dolet.  Nec  novuni  cuique^ 
dehcret  vidcri,  si  natus  dicatur  qui  ex  hac  vita. 
uiigravcrit.  Quomodo  cnim  nasci  dicitur  cum  quis 
de  ulero  matris  egrcditur,  ita  etiam  potest  nalus 
appcilari,  qui  solutus  a  vinculis  carnis  ad  lucem 
sublimatur  xternam.  Unde  mos  ecclesiasticus  obti- 
liuit  ut  dies  martyrum  sive  confessorum  Cbristi| 
in  qnibus  dc  saH^uIo  transierunt,  Notales  vocite- 
mus,  corumque  solemnia  non  funebria,  sed  uata* 
litia  dicanlur.  Scquitur  : 


947 


WERNERI  ABBATIS  S.  BLASll 


m 


<Etvosquidemt:istitianihal)etis.i  OmnisEccIesia  A  sponsum  est  Uoysi  verum  est,  quia  nemo  polese 


l)er  hujus  vitae  labores  et  angustias  ad  selcrna 
praemia  coelcstium  gandiorum  tendit,quiai  per  mul- 
tas  tribulationes,  ut  ait  Apostolus,  oporlct  nos  inlrare 
in  regnum  Dei  (icr.xiv).  >  Dicens  Dominus  iterum 
c  et  videbo  vos  i  secundum  promittit  adventum,  in 
quo  universam  vidcbit  Ecclesiam  ad  remuneran- 
dum  ex  integro.  Et  quiain  plenitudine  illius  gaudii 
non  rogabimus  modo,  petendum  est  ut  illuc  pcr- 
veuiamus. 

SERMO  DE  VISIONE  DEI. 

Si  quaeris  utrum  Deus  possit  videri,  respondco  : 

Potest.   Si  quseris  unde  sciam,    respondeo  :  Quia 

in  verissima  Scriptura  legitur  :  <  Beati  mundo  cor- 

dCy  quoniam  ipsi  Deum  videbunt  {Malth.  v),  >  et 


videre  faciem  Dei,  et  vivere  {Exod.  xxxiii);  id  esl 
nemo  potest  enm  in  bac  vita  vivens  videre  sicat 
est.  Nam  multi  vidcrunt,  sed  quod  voluntas  elc- 
git,  non  quod  natura  furmavit.  Si  quaeris  qoomodo 
eum  vidit  vel  Cain  sceleralus,  quando  de  suo  sce- 
iere  ab  illo  interrogalus  et  judicatus  est ;  tcI  ipse 
etiam  diabolus,  quando  venit  cum  angelis  nt  co- 
ram  illo  assisteret;  vel «  beati  mundicordcs,  quo- 
niam  ipsi  Deum  videbunt  {MaUh,  v),  •  respondeo: 
—  hoc  non  esse  consequtns,  ut  etiam  videant  Deum 
qui  voces  ab  eo  factas  aliquando  audiunt.  Ne- 
que  enim  viderui^t  quando  dixit  ad-  Fiiium  : «  Et 
clarificavi,  et  iterum  cIari(Ical)o  {Joan,  xii),  > 
Yenimtamen  non  esse  mirandum,  si  aliquando 


c«etera  talia.   Si  quaeris    quomodo  invisibilis  sii  B  eliam  non  roundieordes  vidcant  Dcum  in   specie 


dictus,  si  videri  potest,  respondeo  invisibilem  esse 
natura.  Videlur  autem,  cum  vult,  sicut  vult.  PIu- 
rimis  enim  visus  est  non  sicuti  est,  sed  quali  spe- 
cie  illi  placuit  apparere.  Quid  est  ergo  quod  ea- 
dcm  dUii  auctoriias  :  <  Dcum  nemo  vidit  unquam 
(Joan.  iv).  I  Et  quod  amplius  planius  explicans  : 
<  Quem  nemo,  inquit,  hominum  vidit,  nec  vidcre 
potest  (/  Joan,  iv).  >  Quomodo  ergo  vidit  Deum  Abra- 
ham,  Isaac,  Jacob,  Job,  Moyses,  Michaeas,  Isaias, 
£t  si  qui  alii  sunt.  de  quibus  veracissima  Scri- 
ptura  testatur  quod  Deum  nemo  hominum  un- 
quam  vidit,  ncc  videre  potest.  Magna  quaestio  est, 
quomodo  non  silcontrariuro  quod  loi  antiqui  Dcum 
viderunt,  si  Deum  nemo  vidit  uiiquam,  quia  nemo  ^ 
hominum  vidit,  ncc,  videre  polcst.  Certe  refelli 
non  potcst,  dicit  Ambrosius,  vel  Patrem  vel  Filium, 
vel  certe  Spiritum  sancturo,  si  tamen  est  sancti  Spi- 
ritus  visio,  ea  specie  vidcre  [videri?J,  quam  vokintas 
elegerit,  non  natura  formaverit.  Quoniam  Spiritum 
quoque  visum  accipimus  in  columba,  ct  ideo  Deuiu 
nemo  vidit  unquani,  quia  cain  quse  in  Dco  habi- 
tat  plenitudinem  deitatis,  nemo  aspexit,  nemo 
mente  aut  ocuiis  coniprchendit.  Dnde  Moyses  ait 
Deo,  eum  quo  amicus  araico,  facie  ad  faciem  lo- 
quebatur :  <  Si  inveui  gratiam  ante  te,  ostende 
inihi  temetipsuui  {Exod,  xxxiv).  i  Quid  ergo?  illc, 
non  crat  ipse.  Si  non  esset  ipse,  non  ei  diceret, 
Ostende  mihi  teroctipsuin,  sed,  Oslende  mihi  Deum. 


quam  voluntas  ejus  fcGedt,  latente  invisibili,  et 
apud  se  incommutablH  manente  natura.  —  Si  qus- 
ris  utrum  eliam  sicati  diclum  est  aliquando  possil 
videri,  respondco  :  Filiis  hoc  esse  promissuni,  de 
quibus  dictum  :  <  Scimus  quia,  cum  apparuerii, 
similes  ci  erimus,  quoniam  vidcbimus  eum  sicuii 
est  {Joan,  iii).  >  Non  enim  quaeritur  quomodo  vi- 
deatur  Deus,  noii  ea  specie,  qua  in  islo  s%culo 
voluit  quibusdam  apparere,  sej  quomodo  videa- 
tur  in  illo  regno,  ubi  eum  filii  ejus  vidcbunt  sicuii 
est.  Tunc  quippe  satiabitur  in  bonis  desidoiium 
eorum.  Non  cnim  iiidigni  Deum  videbunt,  dc  qut- 
bus  diclum  est :  <  ToUatur  impius,  ne  vidcat  cla- 
rl^atem  Dei.  >  Quibus  etiam  dicelur  :  <  ItP,  iu  ig- 
nem  aetcrnum,  qui  praeparatus  est  diabolo  etan- 
gelis  Cjus  {Matih,  xxv).  Promisil  Deus  se  osleii- 
surum  dilectoribus  suis,  cum  Patre  ununi  Deani, 
non  quomodo  in  hoc  Sicculo  in  corpore  visus  est 
a  bonis  et  inalis,  et  in  judicio  enim  fularo,  quo 
sic  vcnturus  cst,  quomodo  visus  est  iens  in  coe- 
luin,  lioc  est  in  eadem  forma  filii  hominis.  Eam- 
dem  itaqiie  formam  videbunt,  quibus  dicturus  est: 
i  Esurivi,  et  iion  dedislis  mihi manducare  (ib\d.),i 
ct  quia  Judan  videbuni  in  quem  pupugeruut  {Apt, 
]),  non  illam  Dei  formam,  in  qua  non  arbilra- 
tus  cst  rapinam  esse  aequalis  Deo  {Philipp,  ii). 
In  illa  die  tunc  vidcbunt  Deum,-qui  videbuiit 
sicut  est.   Nec  ideo  vidcbunt,  quia  pauperes  spi- 


Et  tamen  si  ejus  naluram  substantiamque  conspi-  d  vilu  in  hac  vita  fuerunt,  quia  niites,  quia  lugcn- 


ceret,  multo  roinus  diceret :  Ostende  niihi  temct- 
ipsuni.  Ipse  ergo  erat  in  ca  spccie,  qua  apparere 
voluerat.  Non  autem  ipse  apparcbat  in  natura 
propria,  quam  Moyses  videre  cupicbat.  Ea  quippe 
promiititur  sanclis  in  alia  vita.    Undc  quod   re- 


tes,  et  caelera;  sed  quia  mundo  sunl  cordc.  Quo 
mundo  corde  videbitur,  qui  ncc  in  loco  videlur,  nec 
oculis  corporalibus  videtur,  ncc  conscribilur  visu, 
ncc  lactu  lenetur,  nec  auditur  afTaiu,  iicc  seniilur 
incessu. 


DOMINICA  TERTIA. 

Secunduni  Joannem. 


<  Vado  ad  eum  qui  me  misit,  ct  ncmo  cx  vo- 
bis  iiitcrrogat  me  :  Quo  vadis  ?  »  {Joan,  xvi.)  Si- 
gnificat  se  tam  manifesle  iturum,  ut  non  opus  fo- 


ret  interrogare  quo  iret.  Yidebunt  cniin  innube 
ascendcntem,  certi  de  gloria,  qui  prius  pi-^dicta 
passione  quresierant  :  Dominc,  quo  vadis^ 


949 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  l 


m 


Sed  quia  hxc  iociitus  sum  vobis,  tristUia  ini-  A  futurum  judicium,  ne  cuni  principe  mundi  judiccii- 


plevit  cor  vcstruni.  >  Contristabalur  huinanus  af- 
feclus,  quia  carnalis  dcsolabatur  afiectus  vei  aspe- 
ctus.  i  Sed  ego  veritatem  dico  vobis  :  Expedit  vo- 
bis  ul  ego  vadam.  Si  enim  non  abiero,  Faracletus  non 
veniet  ad  vos.  Si  dulcm  abiero,  niittam  eum  ad 
vos.  I  Si  alimcnla  lenera  quibus  vos  alui  non 
subtraxero,  soiidtmi  cibum  non  esurielis.  Si  car- 
nali  carnaliter  adhxseritis,  capaces  spiiitus  non 
erilis.  Sensuscst:  Non  potestis  planc  capere  Spiri- 
tum  quandiu  secundum  carnein  sum  vobiscum. 
Unde  illequi  acceperat  Spiriluin,  iiiquii :  <  Et  si 
Doverimus  secundum  carnem  Cliristum ;  sed  nunc 
jam  non  novimus  (//  Cor^  v).  > 
f  £t  cum  venerit  ille  arguct  mundum  de  peccato 


tur.  Glaret  quia  Filius  Dci  cum  esset  in  inundo 
arguebat  mundum,  id  est  sectatores  niuiidi  de  pec^ 
cato  suae  incredulitatis  ;  de  jusliiia,  quia  eum  iini- 
tari  nolebant ;  de  judicio,  quia  dinbohim,  qui  jam 
jndicatus  et  condemnatus  crat,  scqucrentur.  Sed 
non  sine  causa  Spirilum  cum  vcnirct,  hoc  idcm 
dicit  aclurum,  quia  per  ejus  inspiralionem  cor- 
roborandus  erat  animus  discipuloruin  ,  nc  mun- 
dum,  qui  contra  se  fremebat,  argucrc  timcrent. 
Judicatus  est  diabolus  a  Doniino,  cum  et  ipse  d<T- 
monia  ejiccret,  et  discipulis  darct  potcslatt  m  cal- 
candi  superomnem  virtutem  inimici. 

c  Adhuc  mulla  habeo  vobis  diccrc  ;  sed  non 
poteslis  portare  modo.  >  Non  cst  contra  ad  lioc  qirod 


cl  de  justilia  ct  de  judicio.  *  (Augiistinus.)  Hoc  esl  B  superius  dixit,  <  omnia  quae  audivi  a  Palre  meo  nota 

dabit  voLis,    timoie  depolso,  libcrtatem  argucndi. 

Jiiseparabilia    sunt  opera  Trinitatis,  sed  sigillafitn 

comimnJuntur  person^e,  ut  sine  confusione,  et  uni- 

las  iiitclligatur  el  Irinitas. 
c  De  peccato  quidem  quia  non  credunt  in  me. 

Dc  justitia  vero,  iiuia  ad  Patrem  vado,  et  jam  non 

vidcbiLis  ine.  >  Si  aliquando  juslus  arguilur  de  pcc- 

calo,  arguitur  noii  de  justitia.  Ilinc  scriptum  est : 

c  Non  est  justus  in  tcrra  :  qui  faciat  bonum,  et 

non  pcccct   (Eccle,  vii).  >  Itcm  :  i  Noli  cflici  justus 

niuUuin  (ibid.).  >  Non  est  hic  nolata  justilia  sapien- 

tis,  sed  superbia   praesumentis.  Qui  enim  fit   mul- 

tum  justus,  ipso  nimio   fit  injustus.  Blultum  autcm 

facii  justum  qui  dicit  se  non  haberc  peccatum,  aut 

qui  se  putat  non  gralia  Dei,  sed  sua  voluntate  ef-  ^ 

i\c\  justum.  Arguitur  itaque  mundus  de  peccato, 
quia  non  credil  in  Christum  ;  arguilur  de  justitia 
quoruindann  crcdcnlium  ;  nam  fidelium  comparalio 
est  infldeliuin  vitupcralio.  Sensus  est :  Erit  vestra 
justitia  qua  roundus  arguitur,  quia  ad  Patrem  vado, 
et  jam  noii  videbitis  ine,  quia  in  eum  qucm  non 
vidcbitis  credctis.  Quando  autem  roe  videbitis,  vi- 
debilis  ine  iion  huinilem  ut  modo,  sed  excclsum  ; 
Don  inorlalcm,  scd  scinpiternum ;  non  judicandum, 
sed  joiiicaturum  :  et  de  hac  fide  vestra  idcm  justi- 
tia  arguet  Spiritus  sanctus  incrcdulos.  Idemjn  se- 
cundo  iibro  Dc  baptismo  parvulorum.  Quae  est  isla 
jusiitia,  qna,  cum  eum  non  vidcrent,  mundus  ar- 
gueretur,  iiisi  ea  qiia  justus  ex  fide,  et  qua  nos 
iion  respicientes  quae  videntur,  scd  quoe  non  viden- 
lur  spiritu  ct  Ude,  spem  justitise  evspectamus  ?  <  Dc 
judicio  aulem  quia  princeps  hujus  mundi  jam  ju- 
dicatus  cst.  >  Princcps  mundi  est  diabolus,  de  quo 
alibi :  c  Ecce  venit  princeps  bujus  mundi,  et  iiime 
non  habet  quidquam  {Joan.  xiv).  >  Mundus  acci- 
pilur  ct  in  bono  et  in  malo.  Nam  sicut  arbor  foiiis 
et  pomis,  area  pallis  et  granis,  ita  (idelibus  et  infi- 
delibus  pienus  est  niundus.  Judicalus  cst  diabolus, 
id  est  judicio  ignis  xterni  destinatus.  Judicio  ar- 
guiiur  mundus,  quando  cum  suo  principe  judica- 
tui*.  Crcdant  itaquc  homines,  ne  arguantur.  Tians- 
cant  In  numerum  fidelium,  ne  arguantur  de  justilia 
coiuiii  quos  jnslificatos   non  iinilanlur.  Cavcant 


feci  vobls  {Joan.  xv),  >  quia  simile  est  illi  prophe- 
tico  :  Qui  fecit  qux  fiitura  sunt. 

<  Cum  antem  venerir  Spiritus  vcritatis  docebit 
vos  omnem  veritatem.  >  Quidam  codices  habent : 
c  Deducct  vos  in  omiii  veritate.  >  Liide  illud  :  c  Dc^ 
duc  me,  Domine,  in  via  lua,  ct  ingrediar  in  veri- 
tate  tua  (PsaL  lxxxv).  •  Noii  arbitror  haiic  veritatem 
posse  complcri  in  hac  vita.  Unde  Aposlolus:  <  Nonc 
ex  parle  cognosco,  tiiiic  aulcm  cognoscam  sicul  ct 
ego  cognitus  sum  (/  Cor.  xiii).  >  Quis  cnim  homo 
sicut  angcli  sapit  Ttinilatcni.  Quxiilur  ulrum  spi- 
rituaies  homines  aliquid  habeant  in  doctrina  quod 
carnalibus  taceant,  et  spiritaiibus  dicant.  Si  dixe- 
rimus  non^  officielur   iilud  Apostoii  ad  Corinthios : 

<  Non  polui  vobis  loqui ,  quasi  spiritalibus ,  sed 
quasi  carnaiibus  (/  Cor.  iii).  >  Si  auiem  dixerimii» 
habent ,  timendum  cst  nc  sub  hac  occasione  in 
occiiltis  nefaria  doccani.  Iloc  igitur  praecognito, 
qiiod  ca  quae  simu!  audiunt  spirilales  alque  carnalcs 
quiquc  pro  suo  modo  capiunt,  illi  ut  cibi  solida- 
roentum,  isti  ut  lactis  alimcnlum,  in  iila  intclliv[itur 
necessitas,  ut  aliqua  secrcta  doctrinae  taceantur 
fideiibus  parvulis,  seorsum  dicenda  intelligentiori- 
bus  ?  Quod  enim  ail  Apostolus,  ita  iiitelligendum 
cst :  Non  potuistis  capere  qiise*  loqucbar  quasi  spi* 
ritales,  sed  quasi   carnales.  Unde  ait  ad  ilebraeos  : 

<  Facti  estis  opus  babentes  lacte,  non  soiido  cibo 
{Hebr.  v).  >  Ex  quo  fil  ut  spirituales  ista  carnalibus 
noii  omnino  taceaut  propter  Catholicam  fidem,  quaa 
omnibus  prxdicanda  cst ;  nec  tamcn  sic  desiderant 
ut  volentes  eara  perducere  ad  inlelligentiam,  sermo- 
ncm  vertant  in  faslidium  cnpacibus.  Ipse  homo 
Christus  sincerum  lac  dicitur  parvulorum,  qui  cnm 
bcne  a  spirilualibus  capitur,invenitur  solhlus  cibuh, 
ct  Dominus  angelorum.  Proinde  nec  sic  parvult 
sunt  lactandi,  ut  semper  non  intclligant  Dcum, 
nec  sic  ablactandi  ut  descraiit  homincin  Chri- 
stum. 

c  Non  enim  ioquetur  a  semetipso,  sed  quaecum- 
qiie  audiet  ioqoetur.  >  Et  Filius  et  Spiritus  sanctus 
sequales  sunt  Patri.  Quid  autem  intersit  inter  pro- 
ccdere  et  nasci,  el  longum  est  dissererc,  ct  teinera- 
rium  diffinire :  qnia  si  quid  mens  iude  comprehcndic. 


9:;i 


WERNERf  ABBATIS  S.  BLASII 


m 


liiij(use  tamen  difficillinitiin  est  explicare,  quaiiliis-  A  Palrc  acc4»pit  Spiriiussanctus  unde  acccpil  Filiiis : 

Spintus  sancius  de  Palre  arccpit  procedcndo,  Fiiius 
nascendo.  Paler  de  iiullo  nalus  est,  dc  ntiUo  pro- 
cessit.Et  sicutPatergenuitFilium,  viia  scillcet  vilam, 
slc  ci  dedit  vitam  procedere  de  illo.  siciil  proccdit 
de  ipso.  Nascilur  a  Patre  veritas,  procedit  ab  ulro- 
que  cbaritas  ad  sanctificandam  creaturam.  Nascitiir 
a  Patre  sapicntia ;  exit  ab  utroque  ad  crealuras 
bencvolenlia.  Nascitur  a  Palre  consiliiim  ;  exil 
ab  utroque  ad  creaturas  dilectionis  benclicium.  Na* 
scilnra  Paire  \erbum  ;  pervenit  ab  utroque  beiii- 
gnilatis  donuro.  Splenduita  Patre  splendor  xternus* 
processit  ab  utroque  bon»  volunlatis  affectus.  Cunt 
igitur  tota  Trinilas  sit  Spiritus,  id  esl  incorporca 
natura,  Spiiitus  sanctiis  sigillatim  dicitur  Spiri- 
tus,  tanquam  Patris  et  Filii  spiranien,  seu  spiracii- 
lum.  Inspiralur  onim  Spiviius  sanctus  a  Patre  ct 
Filio  ad  sanctificandum,  nec  venit  sine  Patre  et 
Filio,  quia  Trinitas  indivisa  est.  Proccdil  aeteruali- 
ter  Spiritus  a  Patre  etFilio  per  efiectum  distribuendi 
donationes  :  procedit,  inspiratur,  mittitur  ex  tem- 
pore  pcr  infusionem  gratiarum.  Uxc  inspiralio, 
haec  temporalis  processio  ,  sive  missio  qootidic 
iit,  dum  quottdie  diversis  diversa  dona  confenin- 
tur. 

<  Omnia  quxcunquc  Pater  liabet,  nica  sunt.  i 
Sci.sus  est  :  Id  ipsuin  quod  Pater  esi,  in  meesl,  et 
ego  ex  illo  ;  ila  quod  Pater  Filii  est  Pater,  et  Filius 
Psuiis est  Filius. 

f  Propterca  dixi  qtiia  de  meo  nccipiet,  et  annun- 
liabit  vo!)is.i  Dixi  quia  de  eodem  sunt  (sic)  procedere 
Spiritus  sanctus  quo  el  ego  genilus,  iie  puletur 
Spirilus  minor  me,  vel  natus  de  roe^  sicuC  ego  de 
Patie. 

SERMO  DE  TRIBLS  DIEBUS  PASSIOMS, 
RESURRECTIONIS  ET  ASCENSIOXIS. 

Egregius  psalmista  David  commemoralionem  fa- 
ciens  trium  diorum,  scilicet  passionts,  resurreciio- 
nis  atquc  asa^nsionis,  sic  ait  in  psalinis  :  <  Similis 
racUis  sum  pcUicano  soliludinis,  faciiis  sum  sicut 
nyclicorax  in  domicilio.  Vigilavi,  et  faclus  sum 
sicul  passer  solitarius  in  tccto  {Psal,  ci).  i  Pellica- 
nus  avis  iEgyptiaca  est,  deserta  qu^erens,  maxime 
tamen  babitans  in  desertis  ripis  Nili  fiuminis.  Rxc 


libet  prxsit  doclor  ,  quantuslibet  assit  audiior. 
Sensus  esl :  <  Non  loquetur  a  semelipso,  i  quia  non 
est  a  semetipso.  Ab  illo  ergo  audiet  a  quo  procedit. 
Audire  iili  scire  est  ;  scire  vero  esse.  Non  *moveat 
quod  verbum  fuluri  temporis  posilum  est,  quia  in 
co  quod  sempiternum  cst ,  cujuslibet  tcmporis  ver- 
Imm  ponalur,  non  mendacilcr  ponitur.  Qiiamvis 
enim  nalura  cst,  illa  incommutabilis  est,  et  non 
rcipsa  fiiit  et  erit,  sed  tantum  est.  Inde  iilud  :  «  Ego 
siim  qui  sum,  et  qiii  cst  misit  me  ad  vos  (Exod, 
iii);  I  tamen  propter  mulabililatem  temporum  in 
quo  versalur  nostra  mutabililas  non  mendaciter  di- 
cimus  et  fuit,  et  est,  et  erit. 

<  Et  quae  ventura  sunt ,  annunliabit  vobis.  i 
Multi  babiierunt  spirituni  propheticc  ,  sed  quia  ^ 
r.onnulli  inlinnos  curanl,  mortuos  suscitant,  d;r- 
nionibiis  imperant  ,  nec  tamen  futura  cogno- 
ftcunt,  potest  sic  accipl,qiiia  Spiritiis  adveniens 
ventnra  nuntiaret,  reducens  ad  memoriani  Raiidia 
coclestia. 

<  Ille  me  clarillcabit,  quia  de  meo  accipict,  et 
aiinuntiabit  vobis.  i  Quasi  dicat  :  Ista  omnia  faciet 
D(  us  per  Spiritum,  id  est  per  bonitalem  suam.  Me 
<  Inrifirabit  auferendo  vobis  timorem  ,  et  dando 
amorero  ardenliorem.  Quod  ipsi  factiiri  erant  in 
$piritusancto,hoc  euindem  Spirituin  dixit  esse  factn- 
ruin,ut  illud:  <Non  cniro  vos  estis  qui  loquimini,  sed 
Spiritus  Patris  vestri  qui  loquitur  in  vobis  (Matth, 
x).  »  Verbum  Grsecum  quod  est  doxasse  {  Jija-  q 
eu),  Latini  interprotcs,  alius  glorificabit,  posue- 
runt.  Nain  doxa  unde  dictum  est  doxasse,  et  cla- 
rilas  interpretatur  et  gloria»  Et  quia  gloria  facit 
claros,  el  clarilas  gloriosos,  quod  utroque  verbo 
significatur,  idem  est.  Gloria  est  frequeiis  de  aliquo 
lama  cum  Inudc,  qiirc  Christo  de  scipso  non  ma- 
gnum  conlulit  aliquid,  scd  mundo.  Bonum  enim 
laudari  non  laudalo,  sed  laudanlibus  prodest.  GIo- 
ria  falsa  triplex  cst  :  in  rebus,  in  hominibus,  in 
ulrisquc.  In  rebus  fallitur  qui  putat  id  verum  esse 
qiiod  nialuni  est.  In  !:oininibus  siniiliter.  In  utris- 
que  quando  et  vitium  virtus  putatur,  et  ipse  qiii 
propler  hoc  laudalur  non  habet  quod  pulatjr,  sive 
bonus  sit  sive  mahis.  Donare  quip^e  suas  res  hi- 


strionibus  vitium  estimmane,  nim  virlus.  Et  scitis  D  ^^vis  puilos  suos,  dum  illos  chariu.«  tractare  cupit. 


de  talibus  quam  sit  frcquens  fama  cuin  jaude,  ui 
illud  :  <  Laudatur  peccator  in  desideriis  animae 
(iitse  (Psal»  ix).  1  Laudatores  talium  non  in  homini- 
lius  falluntiir,  sed  in  rebus.  Maluro  est  eniro  quod 
bonum  esse  credunt.  Ipsi  vero  ^itiosi  talos  sunt 
quales  cernuntur.  Laudatorcs  hypocrilarum  non 
folluntur  in  rebus,  sed  in  hoiniiiiljus.  Laudatores 
aiitem  illorvm  qui  creduntur  liberarc  patriani 
inagicis  arlibus,  in  iitroquc  falluntur.  Vcra  gloria 
non  bcatificat  jusluni,  sed  lamen  gloriandum  est, 
quia  justa  diligiint.  Vcra  gloria  est  iii  Catholica 
Ecclosia.  Undc  Propheta  :  i  Exaltare  siipcr  coelos, 
el  siiper  oroncin  tcrrain  gloria  tua  (Psal,  \.\\),  i 
l*e    nico,  iiiqi  it   Filius,  accrpit   Spiritus,  qnia  de 


rostro  perimit,  poslca  super  eos  phingit,  et  in  tan> 
tum  sc  alis  ct  rostro  vulnerat  quod  in  tertia  die 
sanguiupm  fuiulit.  Quo  mox  ut  irrotantur,  revi- 
viscunt  pulli.  Hoc  autem  Domiiio  nostro  Jcsu  Chri- 
s!o  non  disconvenil,  qui  avis  cst  soliluilinis,  quia 
solus  de  Virginc  nntus,  solussine  dclcctatlonccoii- 
crplus,  el  siiie  dolore  nnlus.  Qtii  piillos  siios«  id  est 
liomincs  a  sc  fact')s  justo  judicio  suo  iuterfecit,  ct 
siipcr  cos  planxit,  quia  pro  cis  intirmari  voluit  : 
posl  lcgem  nulcin,  id  est  in  tcmpore  gratix,  quod 
qiiasi  dics  lcrtia  esi,  quanlum  ad  illud  teinpus  quod 
ante  legem  et  sub  loge  sangiiine  suo  fuso  in  crucc, 
ipsos  vivifica\il.  Et  sicut  pellicano  suliludinis  Chri- 
blus  bimilis  factus  fueral,  ila  ctiain  faclus  fueral 


953 


DKFLOUATIONES  SS. 


ityclicorax  liabitans  in  domicilio.  Nyclicorax  est  A 
avis  vulilans  in  tenebris.  Domiciliuin  aulcm  est  de- 
slructuin  aedificium,  ubi  soli  parictes  sunt.  Avi 
nycticoraci  Cbristus  coniparalur,  cum  post  crucem 
in  domicilium  sepulcri  ponitur,  ac  pcr  aliquot  ho- 
ras  iliic  inhabitare  docetur.  Deiude  t^erlia  die  vigi- 
lavit,  et  r^ctus  est  sicut  passcr  solitarius  in  tecto, 
quia  curo  in  passione  dormisset  ,  ac  deinde  a 
mnrtc  rrsurrexisset  factus  est  sicut  passer  avotans, 
hoc  esl  in  coDlum  asc«indens,  uLi  quasi  solita- 
ri us  in  lecto,  id  est  in  coclo  ad  dcx(eram  Patris  re- 
sidot. 

Isti  sunt  il!i  tres  dies,  e\  quibus  illuminatur  ani- 
mn.  Sed  primus  dies  est  timor,  secundus  veritas, 
u^rtius  estcharitas.  Dies  timoris  cst  dies  potenliae, 
qui  esl  Palris;  dies  veritatis  est  dies  sapientia) ,  ^ 
boc  csl  Fitii ;  dies  chantatis  est  dics  bcnignitatis, 
Id  est  dics  Spiritus  sancti.  Dics  quidem  Patris,  et 
dies  Fiiii,  et  dies  Spirilus  sancti,  in  claritate  divi- 
nitaiis,  unus  dies  est;  sed  in  nostr»  illuminalione 
mexilis,  quasi  alium  diem  Pater,  alium  diem  Filius, 
alium  diem  Spirilus  sanctus  habet ,  non  quod  ul- 
latenus  credendum  sit  trinitatem,  quae  insoparabilis 
csi  natura,  in  operalione  posse  scparari,  sed  ut 
dislinctio  personarum  iu  distinclione  operum  valeat 
inlelligi.  Qiiando  ergo  potcntia  Dci ,  considerata 
in  admiratione,  cor  noslrum  excitat,  dics  Patris 
esi.  Quando  vero  sapienlia  Dei  inspccta  agnitione 
veritatis,  cor  noslrum  illuminat  :  dies  Filii  est. 
Quando  autcm  benignitas  Dei  atlenta  ad  amorem  q 
cor  nostruro  inflammat  :  dics  est  Spiritus  sancti. 
Potentia  terrct ,  sapientia  illuminat ,  benignitas 
lactillcat.  In  die  potentiae  per  tiroorem  moriraur ;  in 
die  sapientix  |per  contemplationcm  veritatis  a  stre* 
pilu  mundi  sepelimur;  in  die  bcnignitatis  per  aroo- 
rem  et  dcsiderium  aelernorum  bonoVuro  resurgimus. 
Itaque  in  die  polentia^,  sexto  die  Christus  morluus 
esl ;  soplimo  die  in  scpulcro  jacuit ;  nclavo  die  ut 
lco  resurrexit.  De  quo  leone  fertur  quod  apertis 
oculis  dormiat,  et  cauda  sua  vestigia  delcal,  ne  a 
vcnatoribus  inveniri  qucat.  Ita  Dominus  Jesus,  leo 
de  tribu  Juda,  dormivit,  et  somnum  mortis  cepit  in 
bumanitale;  sed  vigilavit  in  divinitate.  Mysterium 
uostne  reparationis  carne  sic  cclavit,quod  a  da^mo- 
iiibus  in  persecutionibus  iudagari  non  valuit.  Dici-  ^ 
|iir  etiam  quod  Ica^na  catuloi  suos  roortuos  fun- 
dal,  et  ipsi  ad  vocem  patris  rugienlis  die  tertio  sur- 
gant.  Slc  triduo  Christus  qui  in  scpulcro  jacuit 
liiortuus,  die  tertia  surrexit.  Patris  voce  expergc- 
factus,  sicut  olim  de  eo  prxdixit  Jacob  patriarcha 
l>raecipuus  :  t  Juda  dormiet  ut  catulus  leonis  :  quis 
f  uscitabit  euro?  Ad  praedam,  fili  mi,  descendisti. 
l^a vabit  in  viuo  stolaro  suam,  et  in  sanguinc  olivae 
pallium  suum  {Gen,  xlix).  >  Domiuus  de  tribr  Juda 


PATRUM.  —  LIB.  I.  OVi 

ut  catulus  leonis  dormivit  curo  triduo  in  sepulcru 
deliiuit  :  quem  Pater  tertia  die  suscitavit.  Ad  prs- 
dam  desceiidit,  cum  ad  inferna  descendens  furti 
altigato  spolia  ejus  diripuit.  In  vino  stolam  lavil, 
cum  corpus  suum  sanguine  maduit.  In  sanguine  oli- 
viB  palliom  suum  lavit,  cum  Ecclesiam  oleo  chri- 
smatis  sanctificavit. 

Est  alia  bellua  quoque  quam  crocodilum  dicunt, 
vicenorum  pedum  iii  longitudine.  Hxc  interdum  in 
aquis,  nocte  vero  moratur  in  terris ;  praetereuntcs 
invadit,  lacerat,  devorat,  in  sole  apcrlo  ore  dor- 
miens  recubat.  Quis  itaque  per  crocodilum,  nisi 
diabolus,  declaratur,  qui  aute  Christi  adventum  in- 
fluxis  cordibus  gentiliuro,  nunc  aulem  in  aridis 
menlibus  Judsorum  versatur.  Hic  prsetercuntcs  de^ 
vorant,  quia  cunctos  ante  Cbristi  passionem  obeun- 
tes  ad  tartira  rapiebat.  Sed  adliuc  aperto  ore  fiuenla 
Jordanis  absorbere  inhiat,  quia  avidus  baptizatos 
etiam  devorare  festinat.  Est  et  alia  beslia,  nominc 
enidrus,  spinis  repletus  velut  ericius.  Ila^c  lulo  sc 
involvens  aperturo  os  crocodili  ingreditur  ,  roox- 
que  ab  eo  deglutitur.  Quae  cuncta  interna  ejus  spi- 
nis  terebrat,  et  enecata  bestia  viva  remeat.  Bestiola 
spinosa  est  Christi  caro,  nostris  roiseriis  aerumnosa. 
Ilaec  se  luto  involvit  duro  opprobriis  roortis  succu- 
buit.  Belluae  os  ingreditur,  duro  insatiabili  inferno 
devoratur.  Sed  interna  belluae  eviscerat,  et  victrix 
egreditur,  qula  Christus  infernum  despoliat,  et  cum 
aliis  a  morte  resurgens,  victor  ad  astra  revertitur. 
Et  quoroodo  Lazarus  mortuus  resurrexit,  resurrexe- 
runt  multa  corpora,  ut  Dominum  ostendereiit  re- 
surgentcm,  et  tum  monumenta  aperta  siint :  scd 
non  aiite  resurrexerunt  quain  Dominus  ut  esset 
primogenitus  resurrectionis  ex  mortuis.«lntravcrunt 
itaque  sanctam  civitatem  (Matih.  xxvii).  >  Sanclam 
civitatem  dixit  aut  coelestem  Hierusalein,  iii  qua 
visi  suntj  aut  terrestrem,  quae  aiite  sancta  a  fuit 
propter  templum,  etsancta  sanctorum,  et  ad  distin- 
ctionem  aliarum  urbium,  in  quibus  idola  colcbantur. 
Blultisapparuerunt,  his  videlicetquividorcmerucrunt* 
(Rehiciijs.)  Ili  creduntur  cum  Domino  asccndente 
asccndisse  tantum  simul  curo  corpore.  Igitur  ut  prae- 
fatum  est,  sicut  in  die  potenliae  sexta  die  Christus  mor- 
tuus  est,  septimadie  in  sepulcro  jacuit,  octava  die 
rcsurrexit,  ita  simili  modo  primum  potentia  in  dic 
suo  per  timorero  nos  a  carnalibus  dcsideriis  foris 
occidat,  deinde  sapicntia  in  die  suo  intus  in  abs- 
condito  Gonteroplationis  scpeliat;  postremo  bcni- 
gnitas  in  die  suo  per  desideriuin  dlvini  amorisvivifi* 
catos  exsurgere  faclat,  quia  sextus  ad  laborem,  sc- 
ptimus,  ad  requiem,  ociavus  pertinet  ad  resurrectio- 
nem.  Quam  nobis  miscricorditer  tribuere  dignetur 
Dominus  noster  Jesus  Christus,  qui  pro  nobis  mor 
tuus  vivit  et  regnat  Deus  per  omnla,  etc. 


055 


WERNERl  AUBATIS  S.  BLASII 


95  i) 


DOMINICA  QUARTA. 

Secundum  Joanncm. 


c  Amen,  amen  dico  vobis,  si  qiiid  pclierilis  Pa- 
trcm  in  nomine  meo,  dabit  vobis  (Joan,  xvi).  > 
Quidqtiid  pelilur  conlra  saluteni,  noii  petilurin  no- 
ininc  Salvatoris.  Cum  dicit,  in  nomine  meo,  non 
vult  intelligi  de  dono,  sed  de  soni  significalione. 
Unde  qui  male  sentit  de  Christo,  non  petit  in  nomine 
ejus ,  etiam  si  ejus  proferat  nomen ;  qui  vero , 
recle  sentiendo  de  ilio,  petit  saiutem  sempiternam, 
vel  aliquid  pertinens  ad  illam,  accipit,  quoniam  de- 
bet  accipere.  Nec  illi  quicdam  negantur,  quia  ut  con- 
gruo  tempore  dcntur,  differuntur.  > 

c  Usque  modo  non  petistis  quidquam  in  nomine 
meo  :  pctite,  et  accipietis,  utjgaudium  vestrum  sit 
plenum.  >  Quidquid  aliud  petilur  qnam  vita  beala, 
vel  qiiod  ad  eam  perlinet,  niliil  est  in  tant^  rei  com- 
paratione.  Duobus  modis  potest  intelligi,  t  usque 
inodo  non  petistis  quidqiiam  in  nomine  meo,  >  vel 
quia  nou  novistis  noinen  meum  sicut  est  cogno- 
scendum,  vel  quia  pro  nihilo  habendum  est  quid- 
quid  aiiud  petistis  in  comparatione  tantae  rei,  quam 
petcre  debuislis  :  quomodo  autem  possint  petere  ple- 
nuni  gaudium  subdit ,  quoniam  de  animalibus 
quod  sunt,  facient  spiritalcs  ut  abjectis  imaginatio- 
nibiis  corporum  puritatc  mentis  sincera*  cohaereant 
luci. 

«  Haec  in  Proverbiis  locutus  sum  vobis.  >  llomo 
animalis  quaecumque  aiidit  de  Dei  naiura  carna- 
litcr  cogitat,  non  spiritualiter.  £t  ideo  siinl  ilii  pro- 
vcrbia  quae  audit  de  incorporea  Dci  subslanlia ;  nou 
quod  ea  tanquam  proverbia  depntct,  sed  quia  sic 
cogilat  quomodo  ilii  qui  proverbia  audiunt  et  non 
iiitclligunt.  Spiritalis  antem  homo  in  nomine  ejus 
petit,  quia  ipsum  ejusdem  substantiae  cum  Pati*e 
esse  intelligit.  Spiritales  homines  vanitatem  et  fig- 
menta  lanquam  importunas  muscas  abigunt,  et 
int(Tnis  aspectibus,  utcunque  incorporcum,  cogno- 
scunt. 

<  Yenit  hora  cuni  jam  non  in  proverbiis  loquar 
▼obis,  sed  palam  dc  Patre  nuntiabovobis.  >  IUam  ni- 
mirum  horam  sigiiificat,  qua  eis  Spiritus  sancti 
gratiam  daturus  erat.  Possumus  etiam  horam  quam 
pillicetur  in  futura  vita  intelligere,  inqua  palam 
de  Patre,  annuutiabit  electis,  id  estostendet  Patrem. 
Ubiveraciter  innomine  petuntelecti  dum  pro  nostra 
fragilitate  intercedunt,  quatenus  ad  suae  salvationis 
sortem  pertingamus.  Bene  dicitur  in  illo  die,  quia 
ibi  non  sunt  lenebrae  pressurarum,  sed  lux  sempi- 
terna.  Possunt  idem  spiritus  electorum  In  iila  cce- 
lesti  civitate  etiam  per  se  petere,  quia  tempus  uui- 
▼ersalis  judicii  venire  desiderant,  ut  etiam  corporjim 
beatltudinem  recipiant.  Unde  Joannea  ait  :  <  Yidi 
sub  altare  Dei  auimas  occisorum  propter  Yerbum 
13ei,  et  propter  tcstimonium  quod  habebant,  et  clara 
voce  dicclant :  <  Usqucquo,  Dominc,  sanctus  cl  \e- 


A  rus,  non  judicas  et  vindicas  sanguinem  nostrum  do 
his  qui  habitant  in  terra  {Apoc.  vi).  >  Ubi  coutinoo 
subinfertur  :  <  Et  datae  sunt  illis  singulaestoiaealhae, 
et  dictum  est  iliis  ut  requiescerent  tempus  adhuc 
modicum,  donec  iropleretur  numerus  fratrum  eo- 
rum  {ibid.).  >  Singulas  quippe  stolas  nunc  halteut 
animae  cum  sola  sua  felicitate  fruuntur,  binas  tunc 
accipient  cum  impleto  in  fine  numero  fratruro  cor- 
porum  quoque  immortalium  receptatione  I;£tabun- 
lur. 

<  IUo  die  in  nomine  ineo  potctis.  Et  non  dico  vobii 
quiaego  rogabo  Patrem  devobis.  >  IIoc  dicit  propler 
consubstantialem  Pairi  diviiiitatem  in  qua  simul 
audiunt  rogantes,  simulqiie  rogata  douam  Paler 
et  Fiiius,   quod  non  patet  nisi  oculis  spirttalibus. 

^  Quod  vero  Petro  ait  :  <  Ego  autem  rogavi  pro  te  ut 
non  deficiat  fides  tua  {Lue,  xsii),  et  quod  de  iiJo 
Joannes  ait  :  <  Advocatum  habemus  apud  Palrem 
Ji^sum  Christum  (/  Joan.  ii),  >  ad  buniauitniem 
respicit.  Vel  ita  :  Non  rogabo  pro  vobis,  quia  po- 
tius  implebo  quoJ  hucusque  rogavi.  Quomodo  ro- 
gavit?  quia  noiidum  ascenderat.  Si  cnim  non  asccn- 
disset  nuUa  certitudo  ascendendi  remansissct.  Nutic 
aiitem  sedens  bumanitas  ad  dexteram  Patiisccrti- 
tudo  et  arrha  est,  quod  et  nos  ascendemus.  Hiuc 
nieronymus  in  Epislolam  ad  Romaiios  :  Soleni  Aria- 
ni  calumniam  movere  dicentcs  quod  qui  inferpella- 
tiir,  inlerpellantc  sit  niajor.  Quibus  respondemluin 
Cii  Dcum,  oblivionem  non  paii  ut  proipsiscommo- 

^  neatur  semper  quos  elegit ,  scd  in  hoc  interpeUarc 
cura  dicitur  {Rom.  viii),  dum  semper  Palrihominein, 
quem  suscepit,  quasi  nostrum  pignus  osteiidit  el 
ofiert  ut  verus  pontifex  et  a;ternus. 

<  Ipse  enim  Paier  amat  vos,  quia  vos  me  amasiis 
et  credidislis,  quia  ego  a  Deo  exivi.  Amat  nosPa- 
ter,  quia  nos  amamus  Filiuin,  cum  a  Patre  et  Fi- 
lio  accipimus,  ut  ainemus  Patrem  et  Fiiium,  dau 
charitate,  per  Spiritum,  quomodo  ipsum  amarous 
cum  Patre  et  FiUo.  Prior  amans  facit  in  oobis  quod 
ametur. 

<  Exivi  a  Patre,  et  veni  in  munduro,  iterum  reliR- 
quo  mundum  et  vado  ad  Patrem.  >  Exiit  a  Palre,  quia 
de  illo  cst ;  et  carne  assumpta  venit  visibiiis  in  mun- 
dum,  non  tamen  deserens  Palrem.  ReUquit  mundum 

D  corporaU  discessione,  non  gul)ernalione  pnescotiae. 
Yadit  ad  Patrem,  quia  humanitalem  ad  invisibUia 
paternae  majestatis  adduxit.  Reliquit  mundum,  quia 
ab  aspectu  amatorum  mundi  quod  viderunt  abstn- 
lit.  Redit  ad  Patrcm,  quia  amatoribus  suis  &e  Patri 
aequalem  credendum  docuit.  * 

<  Dicunt  ei  discipuli  ejus  :  Ecce  uunc  palam  lo- 
queris,  et  proverbium  nuUum  dicis.  Nunc  8<:imas 
quia  scis  omnia,  et  non  opua  est  tibi  ut  quis  le  ia* 
terrogct.  In  Iioc  credimusj  quia  a  Deo  cxisli.  »  Pt- 


957 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  L 


m 


laiu  loqui  putabanl  cujus  mysteria  comprelieiidere  A  busnoctis  tenebris  ea  quaeaspiciebatur  subtraliitttr. 


iion  valebant.  Aperte  ostenduHt  quia  Doininus  lo- 
quebatur  de  liis  quae  illos  dolectabat  audire,  et  quae 
inlcrrogarc  volebant.  Unde  Dcuro  esse  credebant. 
Apertuin  namque  divinitatis  iiidicium  est  cogita* 
tionuin  nosse  secrela. 

De  ordine  resurgendi^  et  qualiter  aut  qualia  re$ur- 
gant  corpora, 

Propbcta  Isaias  :  f  Resurgent,  inquit,  morlui ;  et 
rcsurgent  qui  crant  in  sepulcris  (ha,  xxvi).  i  Utide 
Apostolus  :  t  Ipse  Dominus  in  jussu,  et  in  voce  Ar- 
changcli,  et  in  tuba  Dci  dcscendct  de  c(£lo,  et  moitui 
qtii  in  Cbristo  sunt  resurgent  primi.  Dcindc  nos  vi- 
venles,qui  reliqui  sun\us,siiuiliter  cum  iliis  rapieinur 
in  nubibus  obvi:im  Cbristo  in  aera,  et  ita  cum  Domino 


et  quasi  quotidie  resurgit  dura  lux  ablata,  oculis 
suppressa,  iteruin  nocte  reparatur.  Per  inomenta 
quoque  temporum  cernimus  arbusta  viridilatem  fo- 
liorum  amitlcre,  a  fructuum  prolatlone  ccssarc.  £t 
ecce  quasi  exareseente  subito  ligno,  vclut  quadani 
resurrectione  veuiente,  videmus  folia  eruinpcre,  fru- 
ctus  grandescere,  et  totam  arborem  redivivo  decore 
vostiri.  Sed  ecce  resurrcctioiicm  audio ;  effectum  ta- 
men  ipsius  rcsurrcctionis  cxquiro.  Credo  namqne 
qiiod  resurrecturus  siim,  sed  volo  ut  audiam  quali- 
ter.  Sciendum  quippe  mihi  est  utrum  in  quodam  alio 
siibtili  fortasse  vel  aerio,  an  in  eo  quo  maneo  cor- 
porc  surgam.  Sed  si  in  aerio  corpore  surrexero, 
jam  ego  non  cro  qui  resurgo.  Nam  quomodo  est  vera 


erimus  (//  Thess.w),  i  Ilaic  verba  apostolica  resurre-     resurrectio,  si  vera  non  potuerit  caro  essc  care 


ctioncm  morluoruni  futuram,  quando  vcniet  utique 
Christus  ad  vlvos  et  mortuos  jodicandos,  praeclaris- 
simcosteuduiit.  Scd  qujeri  solet  utrum  illi  quos  hic 
viventes  invcnlurus  est  Christus,  quorum  personas  in 
sc,  alque  illos  qui  tunc  secum  vivebant  transligurabat 
Apostolus,  nunquam  omnino  moriluri  sunt,  an  ipso 
tomporis  puncto  quo  cum  resurgentibus  rapientur 
iu  nuhiiius  obviatn  Christo  in  aera  ad  immortaliUiteiu 
])cr  morlem  mira  celeritate  transibunt.  Si  ergo  san- 
clos  qui  rcpcricntur,  Chrisio  venienie,  viventes, 
eique  obviam  rapieiilur,  credidcrimus  in  eodcm  raptu 
de  mortalibus  coiporibus  exituros,  et  ad  eadem 
niox  immorlalia  rediluros,  nullas  iii  verbis  apostoli 


Aperta  ergo  ratio  suggerit  quia,  si  vera  caro  non 
fuerit,  procul  dubio  resurrectio  vcra  non  erit.  Ne- 
que  enim  recta  resurrcctio  dict  potcst  ubi  non  surgit 
quod  ceciderit.  Unde  etiam  Redemptor  noster  dubi- 
tantibus  de  sua  resurrectionediscipulis  ostendit  ma- 
nus  et  latus;  palpanda  ossa  et  cariiem  praebuit,  di- 
cens  :  c  Palpate  ct  videtc  quia  Spiritus  carnem  et 
ossa  non  habet,  sicut  me  videsis  babcre  (Luc. 
xxii).  > 

Jam  vero  de  resiirrcctionc  carnis,  non  sicut  qui- 
dam  revixerunt,  ilerumque  sunt  mortui,  sed  in 
xternamvit^m  sicutChristi  ipsius  resurrectio,  quem- 
aJmodum  possibiliter  sit  disputare,  et  in  omnibus 


paticmurangustias,sivcubidicit:  «Tuquodseiuinas  p  quaestionibus  qiia;  dc  hac  re  muveri  solent  satisfa- 


iion  viviOcabilur,  nisi  prius  moriatur  (/  €or,  xv) ;  i 
sive  ubi  diclt:  «  Omnes  resurgemus,  aut  omnesdor- 
mieraus  (ibid.),  i  quia  nec  illi  per  immortalitatem  vi- 
vificabuntur ,  nisi  quamlibet  paululum,  tamen  ante 
inorianlur.  Ac  per  boc  a  resurrcctione  non  erunt. 
alieiii  quam  dormitione  prxccdunt,  quamvis  brevis- 
sima,  non  tamen  nulla.  Quomodo  autem  intcUigcii- 
dum  sil  quod  scriptum  est  :  Vivos  ct  mortuos 
Deus  judicabit,  videiidum  crit.  Duobus  modis  acci- 
pitur,  quod  vivos  et  mortuos  judicabit,  sive  mortuos 
[vivos]  intelligiinus  quos  hic  nondum  mortuos,  sed 
adhuc  in  ista  carne  viventes  inventurus  est  ejus  ad-* 
ventus;  sive  mortuos  qui  de  corpore  priusquam 
veniat  cxierunt  vcl  cxittiri  sunt;  seu  vivos  juslos  et 


cere  non  invenio.  Rcsurrccturam  tamcn  omnium 
carnem  quicunque  nati  sumus,  et  nascuntur,  et 
uorlui  sunt  ct  morientur  iiullomodo  Chrislianus 
dubitare  debet.  Unde  primo  occurrit  de  abortivis 
fctibus  quxstio  qui  jam  quidcm  nati  sunt  in  uterls 
Hiatrum,  scd  nondum  ita  nati,  ut  jam  possint  rena- 
sci.  Si  rcsurrccturos  eos  dixcrimus,  de  his  qui  jam 
f«rmati  sunt,  tolerari  potest  utrumque  quod  dici- 
tur.  Iiiformes  vcro  abortivos  quis  non  proclivius 
pcrire  arbitretur,  sicut  semina  quse  conccpta  non 
fuerint?  Scd  negare  quis  audeat,  ctsi  afllrmare  non 
audeat,  id  acturam  rcsurrectioncm  ,  ut  quidquid 
furmse  defuit  impleatur,  atque  ita  ut  sit  pcrfectio 
quce  accessura  erattempore,  quemadmodum  non  erit 


mortuos  injustos.  quomodo  justi  judicabunt,  et  in-  D  viliata  qua  accesscrit  temporc,  ut  neque  in  eo  quod 

aptum  et  incongruum  dics  allaturi  fuerant,  nalura 
fraiidctur,  neque  ineo  quod  adversum  ctcontrarium, 
dies  attulerit  natura  turpctur;  scd  tntcgrctur  quod 
nondura  eral  integrum,  sicut  restaurabilur,  quod 
noiidum  fuerat  vitiatum.  Supcr  hoc  stjlicct  dc  ab- 
ortivis  ct  monstris  utrum  resiirgant,  et  qualia  rcsiH- 
gant ,  scrupulosissime  quidem  inter  doctissiiuos 
quxri  solet,  et  disputari  potcst.  Quod  ulrum  ab  ho-: 
mine  invcniri  possit  ignoro,  quando  incipit  homoin 
utero  vivcre,  utruin  sit  quaedam  vita  occulta,  qu« 
nondum  motibus  vivcntis  appareat ;  nam  negare  vi- 
xisse  pucrpcria,  qusc  proptcrea  membratim  cxsecan- 
tur  ct  cjiciuntur  ex  uleris  pnegnanlium,  ne  matrcni 
qiioquc  si  mortua  ibi  relinquantur  occidaut,  impu* 


justi  judicabuntur? 

Resurrectionem  quoquc  corporum,  qualiter  aut 
qualia  resurgant,  nonnulli  posse  lleri  dcsperaiit,  cum 
hoc  considerant,  quod  spirilus  a  carne  solvitur, 
quod  caro  in  putredincm  vertilur,  quod  putredo  in 
pulverera  rcdigitur,  quod  pulvis  in  elemcnlis  solvi- 
inr,  ut  nequaquam  ab  humanis  oculis  vidcatur,  ct, 
tium  arida  ossa  inspiciunt,  bsec  vcstiri  carnibus  rur- 
sumque  advitam  viridesccre  posscdiOiduntur;  etqui 
resurrcctionis  fidem  ex  obedicntia  non  tencnt,  cciie 
Jianc  ex  ratione  tcnere  dehucrunt.  Quid  enim  quoti- 
4iio,  nisi  rcsurrcctionem  nostram  in  elenicntis  mun- 
dus  imitattir?  Per  quotidiana  quippe  momcnla  lux 
ij)sa  tcmporalis  quasi  moritur,  duui  supcrvcnienti- 


m 


WEUNKHI  ABBATIS  S.  BLASll 


9G0 


deiilia  nimia  vilcliir.  Ex  quo  aulcm  incipilhomo  vi-  A  revocelur,  cinante  ariiricis  providentia  ne  quiit  111-. 

decens  fial.  Nec  illud  est  consequens  ut  idco  diversa 
stalura  sil  reviviscentiuni  singulorum,  quia  ruemiit 
diversa  vivenlium,  aul   macri  cum  eadem  macie. 
aut  pingues  cum  eadem  pinguedine  reviviscant.  Sed 
si  lioc  est  in  consilio  Creatoris,  ut  in  effigie  sua  cu-' 
juscunque  proprietas  et  discernibilis  similitudo  scr- 
velur,  in  csetcris  autem  corporis  Imnis  aequaliacun- 
cta  reddanlur,   ila  modificabitur  illa  in  unoqiioque 
materies,  ut  nec  aliquid  ex  ca  pereat,  el  quoJ  alicui 
defiierit  ipse  supplcat,  qui  et  de  nihilo  potuit  quoJ 
voluit  opcrari.  Si  autem  in  corporibus  resurgeiilittm 
rationabilis  inaequalitas  erit,sic  est  vocum  in  quibus 
iniplctur  cantus  :  hoc  iiet  de  materia  corporis  sui, 
quod  ct  hoininem  reddat  angelicis  coBtibiis,  ct  niiiil 
**  iiiconvenicns  eorum    ingerat  sensibus.  Indeconini 
quippe  aliquid  ibi  non  erit ;  seJ  quidquid  fuluruni 
esl,  iioc  dccebil,  quia  nec  ruiuruni  est,  si  non  dea^- 
bil.  Excinpluin  siipradictorum  :  Si   cnim  staluam 
fotcst  artifex  homo,  quam  propter  aliquam  causam 
drformem  fcceral,  constare,  et  pulcherrimaro  red- 
deie,  ita  ut  nihil  substantiae,  sed  sola  derormitas 
pcreat :  ac  si  quid  in  illa  forma  priorc  non  decen- 
ter  exstabat ,  ncc  parilitati  pretium  coDgruebat,  nec 
de  toto  unde  fecerat  amputare  aique  separare ;  sed 
ita  conspergere  universo  atque  miscere,  ut  nec  foedi- 
tatem  faciat,  ncc  miuuat  quantilatem,  quod  de  Om- 
nipotente  sentiendum  est? 
Item  Augustinus  De  civilate  Dei  :  Quod  iHfantct 
r  non  in  eadem  statura  qui  mortui  $unt  resurgent.  Quid 
ergo  dicturi  sumus  de  infantibus,  nisi  quia  in  ea  re- 
surrecturi  sunl  corporis  exiguitale  quaeniortui;  sed 
quod  eis  tardius  accessurum  erat  teuipore,  boc  sunt 
illo  die  opere  Dei  roiro  alque  celerrimo  receptiiri. 
In  sententia  quippe  Domini  ubi  ait :  c  CapiUus  capitis 
vcstri  non  peribit (Luc.  xxi),  i  diclum  nondefuturum 
csse  quod  fuit,  non  autem  negatum  est  adfuturum 
quod  defuit.  Defuit  autem  infanti  mortuo  perfcctt 
quantitas  sui  corporis.  Perfectio  quippe  infanli  deest, 
utique  perfectio  corporalis  magnitudinis  qua:,  cum 
accesserit,  jam  statura  longior  esse  non  possiL  Huuc 
perfectionis  modum  sicut  habent  omnes  ut  cum  iilo 
concipiautur  atque  nascantur ;  sed  babent  in  ratioiic 
noH  mole,  sicut  ipsa  membra  jam  omnia  sunt  laten- 


vere,  exillo  utiquejam  mori  polest.  Mortuus  vcro 
ubicunqiie  mors  illi  potuit  evenire,  quomodo  ad  re- 
£urrcctionem  mortuonim  non  pcrtineat,  rcperire 
iion  possnm.  Ncque  eniin  monstra  qiiae  nascunlur  et 
vivunt,  quamlibct  cito  moriaiitur,  aut  rcsurrcctura 
negabunlur,  aut  vitiala  resurrectura  credenda  sunt; 
ac  non  potius  correcta  emendataque  nalura.  Absit 
enini  ut  illum  bimenibrem  qiii  nnper  natus  csi  in 
oricnle,  de  quo,  fratres  dilectissinii,  qui  ciim  vide- 
runt  retuleriint,  et  beatus  Hieronvnius  presbyter 
scriptura  rcliquit.  Absir,  iiiqunm,  tii  unum  dupli- 
cem  hominem,  ac  non  potius  duos  bomiiies,  quod 
futurum  fuerat,  si  gcmiiii  nascereiitur,  rcsurreclu- 
ros  aeslimcmus!  Ita  et  cielcra  quae  singuli  quiqiic 
partus  vel  amplius,  vcl  minus  aliquid  habendo,  qua- 
dain  nimia  deformilate  monstra  dicuntur  :  ad  hu- 
manae  nalurx'  figuram  rcsurrectionc  revocabunlur, 
ita  ut  singuheanimae,  singula  suacorpora  obtineant, 
iiullis  cohaerentibus  ctiam  quiccunque  cohxrentia 
natn  fuerant;  sed  seorsum  sibi  singulis  sua  membra 
gestantibus  quibus  humani  corporis  complebitur  in- 
tcgritas.  Non  perit  Deo  terrena  materies  de  qua  mor- 
talium  creatur  oaro,  sed  in  quemlibct  piilverem  ci- 
neremve  solvatur,  in  quoslibet  alitus  aurasque  diffu- 
gial,  in  quamcunque  aliorum  substantiam,  vel  in  ipsa 
elementavertatur,  in  quorumcunquc  animalium  vcl 
hoininum  cedat  cibum,  carnem  quoque  mutetur, 
illi  animae  puncto  temporis  redit ,  quae  illa  prinii- 
tus,  utiiomo  fieret,  crescerct,  animavit. 
De  modo  resurreclionis. 
Meinbrorum  omnium  reformator,  ut  Augustinus 
dicit  De  civitate  Dei  iii  libro,  non  soluin  ex  leira, 
veruin  etiam  ex  aliorum  elementorum  secretissimo 
sinu,  quodilapsa  cadavera  recesserunt,  in  ipsis  pun- 
cto  reddcnda  et  redeunte  grandia  promiltitur  (<tc). 
Ipsa  itaque  materles  lerrena,quaedescendente  anima 
fit  cadaver,  non  ita  resurrectione  reparabitur,  ut  ea 
quae  dilabuutur,  et  in  alias  atque  alias  aliarum  re- 
ruro  species  formasquc  vertuntur,  quamvis  ad  cor- 
pus  redeant  unde  dilapsae  sunt,  ad  easdem  quoque 
corporis  partes,  ubi  fuenint,  necesse  sit  redire.  Alio- 
quin  si  capillis  redit  quod  tam  crebra  tonsura  de- 
traxit,  si  unguibus,  quod  toties  dempsit  exsectio, 


immoderata  et  indecens  cogitantibus,  et  ideo  resur-  D  ter  in  semine,  cuni  etiam  natis  nonnulla  adhuc  de^ 


rectionero  carnis  non  credentibus  occurrii  informi- 
tas.  Sed  qneroadmodum  sistatua  cujuslibetvolubilis 
mctalli  aut  in  igne  liquesceret,  aut  contereretur  in 
pulverem,  aut  confunderetur  in  massaro,  et  eam  ve- 
lit  artifex  rursus  ex  iilius  materiae  quantitate  repa* 
rare,  nihil  interesset  ad  ejus  integritatero,  quae  par- 
ticula  roateriaecuicvnque  roembro  statuae  redderetur, 
dum  tamen  lotum  cx  quo  consiituta  fuerat  restituta 
resumeret.  Ita  Deus  mirabillter  atque  inelTabiiiter 
artifex  de  toto  quo  caro  uostra  constilerat,  eam  mi- 
rabili  et  ineffabili  celeritate  restituet;  nec  altquid  at- 
liaebit  ad  ejus  rei  integritatcin  utrum  capilii  ad  ca- 
pillos  redcant,  aut  ungues,  an  quidquid  eorum  per- 
icrat  mutetur  in  carnem  et  in  partes  alias  corporis 


sint,  sicut  dentes ,  aut  si  qnid  ejusmodi.  In  qua  ra- 
tione  uniuscujusque  materiae  indita  corporali ,  jam 
quodammodo,  ut  ita  dicam,  liroatura  videtur  esse 
quod  non  est,  iroo  quod  latet;  sed  accessu  temporis 
erit,  vel  potius  apparebit.  In  hac  ergo  infans  jam 
brevis  aut  loiigus  est  qui  longus  brevisve  fotunis 
esl.  Restat  ergo  ut  suam  recipiat  quisque  menso- 
ram  qualem  habuit  in  juventiile,  etiam  si  senex  e^i 
mortuus,  vel  fuerat  habiturus,  si  ante  defunctus,  ut 
nec  ultra  nec  infra  juvenilem  formam  resurgaut  cor* 
pora  roortuoruro ;  sed  in  ea  aetale  et  robore  usquc 
ad  quam  bicChristum  pervenisse  c<^novimiis.  Circa 
XXX  quippc  annos  diffinierunt  esse  etiam  saDCuli  bu^ 
jus  doctissimi  homines  juventutem,  qu»  cnm  fueril 


c|61  .  DEFLORATIONER  $S. 

spatio  proprio  terminala,  et  non  jain  hominem  iii  A 
detriiijeiila  verjjcre  gravioris  ac  senilis  aelatis,  ct 
ideo  non  esse  (iictum  in  mensuram  corporis,  vel  in 
mensuram  slatnrae,  sed  in  mensuram  (etatis  pte- 
nitudinis  Christi  (Ephes,  iv).  lllud  etiam  quod 
Aposlolus  ait,  «  prxdeslinatos  conformes  imaginis 
Filii  Dci  (Uom.  viii)  •  poiesl  sic  accipi,  ut  quemad- 
iiiodum  nobis  ille  mortalitaie,  ita  et  ms  illi  efTicia- 
niur  iiiiinortalitate  conformes.  Sic  autem  in  his  ver- 
bis  qua  forma  resurrectura  sint  corpora  siimus  ad- 
monili,  sicut  iila  mensura,  ita  et  ista  conformalio 
non  quantitatis  inlelligenda  est,  sed  aelatis.  Resur- 
gent  itaque  oiiines  magni  corpore,  quales  erant  vel 
futuri  eraiit  juvenili  xtate.  Si  quis  vero  in  eo  cor- 
poris  modo  in  quo  defunctus  est  resurrecturum 
unumquemqtie  contendit,  noii  est  cum  illo  laboriosa  ' 
contradictione  pngnandum. 

Ilcm  Augustinus  in  Enchiridione  :  17/nfm  repro- 
bonm  corpora  cum  vitiis  suis  resurgant,  Quicun- 
quc  ab  ilia  pcrditionis  massa,  quae  facta  est  pcr  lio- 
mincin  primum,  non  liberantur  per  tinum  Mediato- 
rem  Dci  et  hominum,  resurgent  quidcm  etiam  ipsi 
unusquisque  cum  sua,  sed  ut  cum  diaholo  et  ange- 
lis  ejus  pnniantur.  Utrum  sanc  ipsi  cnm  v  tiis  suis 


PATMJM. 


LIB  I. 


m 


et  deformitatibus  corporura  suorum  resurgant  qui 
cunque  in  eis  deformia  et  vitiosa  membra  gestave- 
rnnt,  inquircndo  laborare  quid  opiis  esl?  Neque 
enini  faligare  nos  dchet  incerta  eorum  vel  habitudo 
vel  pulchritudo,  quorum  erll  certa  et  sempiterna 
damnalio.  Nec  moveat  quomodo  erit  in  eis  corpus 
incorruplibile,  si  dolere  poterit,  aut  qiiomodo  cor- 
ruptibile,  si  non  poterit.  Non  enim  est  vera  vita, 
nisi  ubi  felicllcr  vivitur;  nec  vcra,  nisi  ubi  in- 
corruplio  :  salus  nnllo  dolore  currumpitur.  Ubi 
aulem  infclix  mori  non  sinilur,  el,  ut  ita  dicam, 
mors  ipsa  iicn  moritur,  et  |ubi  dolor  perpetuus  non 
interimitar;  sed  aflligit  ipsa  corruptio,  et  non  flni* 
tur  :  h^ec  in  Scripturis  sanctis  secuiida  mors  dlci- 
tur.  Haec  prinia  tamen  qiia  suum  corpus  anima 
relinqiiere  cogitur ;  nec  sccuuda,  qua  pcenale  cor- 
pus  anima  rclinqnere  non  perniiltiliir,  homini  ac- 
Cidissct ,  si  nenio  peccassct.  Afitissima  saiie  otii- 
nium  pccna  erit  eoriim  qui  prxter  peccatum ,  quod 
originale  traxerunt,  nulluin  insupcr  addiderunt,  ct 
in  caetcris  quoi  addideruiit,  tanlo  quisque  ibi  tolera- 
biliorcm  hahehit  damnationem,  qiianto  hic  bahcbit 
mino:*cm  iiiiqtiitntem.  i 


IN  ROGATIONIBDS. 

Secundum  Luoam. 


I  Quis  vestrum  habebit  amicum,  et  ibit  ad  illum 

iii  media  nocte,  et  diccl  illi  :  Aniice,  cominotla  niihi 

tres  panes.  qtioiiiam  amicus  meus  vcnit  de  via  ad 

mc,  et  non  habeo  qtiod  ponam  anle  illum.  Et  ille 

(leinias  dical  :  Noli  mihi    roolcstus  esse.  Jam  o- 

alinm  clausuin  cst,  et  pueri  mei  mecum  sunl  in  cu- 

blli.  Non  possum  surgerc  et  dare   tihi.  Et  si   ille 

porseveraveril  pulsans,  dico  vobis,  et  si  non  dabit 

illi  surgens,  eo  quod  ainieus  sit,  propler  iinprohita- 

tem  tainen  ejits  surget,  et  dabit  illi  quotquot  habet 

necessarlos  (Luc,  xi).  »  Quidam  ibi  faciunl  iiiterro- 

^ationem  :  i  Non  possum  surgere  etdare  tibi»>  sed 

eiiam  tolum  capituluin  sub  uno  versu  sic  iegi  ;>otest : 

Qufs  lioino  csi  I  si  quis  vcctrum  habebit  ainicum, 

eic,  et  si  ilit;  dointus  dicat  :  Noli   mihi  molestus 

esse,  elc.,  et   si  ille  perseveravcrit  pulsans,  ctc,  > 

nisi    Sahator   qui   iion    roodo  forinara  orationis , 

sed  instantiam  frequeiitiamqiie  tradidit  oraiidi  us- 

(|uead  siraililudincm  improhitatis?  Usus  est  exem- 

plo  a  contrario,  sicut  de  illo  judice  qui  nec  Deuin 

tl  i.ehat,  nec  horoines  reverehatur,  et  tanieii  taedio 

victus  viudicavit  viduam  (Luc,  xviii).  Veuit  araicus 

de  via,  de  vita  hujus  sieculi  raala,   non  inveiiiens 

Yerilaieni  qua  beatus  Aat.  Venitad  te  Christianum, 

et  dicit  :  Redde  niihi  rationem,  ei  liam  Chiistianus. 

hiterrogat  lc   qnod   forsitan  nescis,  et  noii  est  tibi 

undc  reficias  esurienleni,  sed  cuin  vis  docere  coge* 

ris  disccre.  Ubi  dtsces ,  nisi  in    doniinicis  libris? 

SeJ  forlassis  in  llbrls  ohscurc  positiini  est  quod  tc 


C  inlerrogal,  et  tu  Puulum  vel  Petrum  non  sineris  in- 
terrogare,  quia  jain  requiescit  ista  familia  cum  Do- 
mino  suo.  Media  nox  est  valida  ignorantia.  Non 
kleo  dcsemidus  est  amicus  esuriens,  qui  te  urget, 
sed  pulsare  debes  ad  ipsum  Domiiium,  cum  quo  ca* 
piens  familia  requiescil.  Qui  si  dtffert  dare ,  \u\i 
lamen  :  sed  vult  ul  amplius  desidcrcs  dilatum,  ne 
vilescat  cito  datnm.  Cum  autcm  perveneris  ad  in- 
telligentiani  Trinilatis ,  habes  tres  panes  unde 
pascas  ainicum  pi  regrinum.  Nil  melius  quam  seipsum 
dal  tibi  Dcus.  Vei  ila  :  Ainicu&  qui  venit  de  via  no- 
ster  est  animiis,  qiii  toties  a  nobis  recedit  quoties 
ad  appetenda  terrena  foris  vagatur.  Redit  vero  ctc- 
leslique  alimonia  refici  desiderat,  cum  in  se  rever- 
sus  superr.a  ac  splritalia  coepcrit  incditari.  De  quo 
pelens  pulchrc  aJjiingit  non  se  habere  quod  ponat 

<  ante  iilum,  quando  in  tautum  secutus  cst  sxcala- 
ria,  ut  nec  sibi  pabuluni  habeat  divini  verbi,  nec 
alteri  a  se  petenti.  Et  quia  nec  a  se  nec  ab  alio  yalei 
habcre  doctrinam,  nisi  pcr  gratiam  Doi,  a  Deo  iie- 
crsse  est  cuin  flagitare  in  nocte  tribuiationis  tres 
panes,  id  csl  inteiligentiam  Triuitatis,  qua  praescn- 
tis  vit;e  consolentur  iaborcs.  Oslium  amici  intelli- 
gentia  est  divini  sennonis,  qux  ciausa  est  oroni 
non  intelligcnti,  doncc  aperiatur  ei.  Uiide  Aposto- 
lus  ,  aperiti  sibi  orat  ad  luqucnduro  mysterium 
Christi  (Coloss.  iv).  iNoli  mihimoIestuscsse.>Qua8i 
Deus  dical  :  Si  vis  recipcre  «piod  pctis,  uoli  uiiki 
auiplius   nilcsliam  iisfrne.  Noli ,  ut  hactcnus  fe- 


965 


WERNERl  AUBATIS  S.  DLASII 


96  i 


cifttl,  me  8«cuUribus  poslponcrc.  Reverlere  ad  me,  A  ail.  i  dabil  Spirilum  bonum  >  pro  quo  MaUbseus  p»>- 


fl.cgo  revcriar  ad  le.  Peie  ut  dcbcs, ei  ego  libi 
plus  dabo  quam  spcres.  cNon  possumsurgcre,»  hoc 
esl  non  possum  lc  ailjuvarc  pcr  jusiiiiam,  nisi  pcUs 
pcr  fidem  reclam.  Snrgerc  Dei  ailjulortum  cjus  csl. 
Quamvis  Dominus  non  dct  pelcnli,  adjuvans  illico 
eum,  ideo  quod  amicus  cjus  sil,  sccundum  boc 
quod  crcatura  cjus  est,  non  lamen  propicrca  iulcl- 
ligcnduscst  ncgurc  miscricordiam,  sed  diflcrre  ad 
gratiorcm  reccptionem,  ct  ad  inculcandam  petilio* 
iicm.  Unde  sequitur  :  c  Proptcr  improbitatcm  ta- 
men  ejus,  »  hoc  cst  propter  instaiitiam  petitioiiis 
ejus,  #^adjuvabit  cum,  et  dabit  illi  neccssaria.  > 
Yull  Dcus  Gdelitcr  pcti  a  se  quod  disposuit  petcnti- 
bus  erogare. 

f  Et  cgo  vobis  dico  :  Pclite  ct  dabitur  vobis, 
quxrite  et  invcniclis ,  pulsate  et  aperictur  vobis.  > 
Quasi  aliquis  dlccrct :  Quid  sanctum  vctas  nos  dare 
canibus,  cum  adhiic  nihil  sciaraus?  Idco  hortalur 
pctcre  spirilalia  qui  cariialia  supra  vctuerat  postu* 
lari.  Petitio  pci  tinct  ad  impclrandam  sanitatcm  fir- 
mitatemquc  aninii,  ul  ca  quse  praecipiuittur  implere 
possimus.  Inquisitio  ad  inveniendam  veritatcm, 
pulsatio  ad  possessioncm.  Ad  hsec  tria  mauife- 
slanda  ponamus  aliqucm  infirmls  pcdibus  ambulare 
iion  posse.  Prius  ergo  sanandus  cst,  ct  ad  hoc  perti- 
iict  pcterc.  Sed  qiiid  prodest  jam  possc  ambuiare, 
61  Titkm  nescit.  Nt)n  perveniet  qiio  vult :  ad  hcc 
pertinct  qusp.iere.  Si  vcro  locum  ubi   vuit  habilare 


suit,  «  dabit  bona  (A/an/i.  vti),  >  ostendit  Spiriuim 
sanctum  distribulorcm  omnium  bonorum  spiritaa- 
lium.  ( AiTGusTiKLs. )  Mystice  panis  iDtclIigitur 
charitas  propter  appctitiim  tam  ncccssarium,  nisine 
illai  caetcra  nihil  sint,  sicut  sine  pane  inops  est 
mcnsa.  Cui  contraria  osl  cordis  duritia  quam  lapidi 
coinpara^it.  Pfscis  cst  fiJes  invisibilium.  Sicutenim 
piscis  sub  tcgumcnto  aquarum  nascitur,  vivit  ct 
aliliir  :  ila  fidcs,  qiix  in  Dcum  cst,  in  corde  invisibi- 
litcr  gignitur,  invisibiti  gratia  Spiritus  per  aqiias 
baplismi  consccratur,  invisibili  auxilio  divinae  pro- 
tcctionis  iic  dcficiat  nutritur,  invisibili  pratmiorum 
iiituilu  bciie  operatur.  Quod  etiam  fldes  hujas 
niuiidi  fluctibus  circumlatrata  non  frangtlur,  rcclc 
^  pisci  comparatur.  Cui  contrarium  posuit  scrpcnteiu 
proptcr  veiiena  infidclitatis ,  quae  eiiam  primo 
homini  male  suadcndo  proscminavit.  Spcs  ovo 
comparatur  :  nondum  enim  pcrvcnit  ad  rcm,  sic- 
ut  OYum  nonditm  est  pullus,  sed  foveiido  spera- 
tiir.  Cui  contrarium  jtosuit  scorpioncm,  ciiius  acu- 
leus  vrnenatus  rctro  timcndus  est,  slcut  spci  coik- 
trarium  cst  retro  respiccre  cum  spes  in  antciiort 
bona  cxtendatur. 

SEUMO  IN   UOGATIONIBUS. 

c  Oculi  Doniini  super  justos ,  et  aures  ejas  in 

prcccse:)rum  {PsaL  xxxni).  •  Qui  a  malo  declitiant, 

foruicationes,  adiiitcria,  perjuria,  furta,  falsa  tcsti* 

monia,  et  his  similia  dcvitant.  £t  qui  bona  Taciunt 


clausumiiivenerit,nonprodcriteiambulasscacpervc-  G  Deosua,  ct  hominibus  soivunt  sua.Iii  justi  sunt  :et 


nisse,  nisi  sibi  aperialur:  ad  hoc  pcrtinct  pusare. 

«  Bisenim  quipctit  accipit,  et  qui  quxrit  invcuit, 
et  pulsanti  aperictiti*.  >  Juxla  parabolam  postulantis 
amici  perscveranlia  opus  est  ut  accipiaraus  quod 
in  iide  orando  petimus,  inveniamus  quod  spe  recte 
vivcndo  qiiaerimus,  aperiatur  id  ad  quod  charitate 
pulsamus.  Cui  autem  non  datur  apparet,  quia  bcne 
noik  petitur.  Petamus  itaque  et  pulscmus  januam 
Christi,  de  qua  dictum  est :  c  Hscc  porla  Domini ; 
justi  iiitrabunt  per  eam(P5a/.cxvii).  >  Utcuni  iiitra- 
iFerimus,  aperiant  nobis  thesauri  absconditi  in  Chri- 
sto  Jcsu,  in  quo  cst  omnis  scientia. 

<  Aut  quis  ex  vobis  homo,  qitcin  si  pctierit  filius 
8UUS  panem,  nunquid   lapidcm  porrigetei?  Aut  si 


supcr  hos  oculi  misericordi;c  Dei  rcspicimtt,  et  au- 
rcs  ejus  ad  prcccs  eorum,  qiiia,  antequam  invoci^nt 
cuin,  dicet  eis :  Ecce  adsunu  c  Yullus  aiitem  Do- 
mini  super  facientcs  mala  (ibid,).  >  Ad  qnid !  <  Ut 
pcrdat  de  terra  memoriam  eoram  (iMd.).  >  Jusii 
ergo  a  Dco  respici  et  ab  co  cxaudii  i  gaudeant,  et  in 
mclius  proOciant;  mci  autcm  consimilcs,  sciiicct 
in  criminibus  fctentes,  peccata  deseranl,  et  ad  ora* 
tioiiis  inunimen  confugiant,  et  se  ettam  exaudiendos 
sciant.  Tribus  autem  modis  orationes  nostrae  impe* 
diuiilur  quod  a  Deo  non  exaudiuntur.  Qui  orat  ut 
de  inimicis  suis  ulciscatur,  hic  non  cxauditnr,  sed 
oratio  cjus  in  peccatum  coiivcrtitur  {PsaL  cviii^. 
Qui  odium  in  corde  retinct,  et  in  se  peccanli  non 


piscem  pctit,  nunquid  serpentem  porrigct  ci?  Aut  si  ^  dimiltit,  hunc  orantem  Dcus  nou  cxaudiei.  Quicii- 


ovuin  peticrit,  nunquid  porrigct  ei  scorpiottem  ?  > 
Pctcndi  confidentiam  prsebct,  et  qiiid  pctendum  sit 
explanat  a  roiiioribus  ad  mayora,  sicut  supeiius  de 
volaliiibus  coeli  ct  liliis. 

c  Si  ergo  vos  cum  sitis  mali ,  nostis  bona  dala 
dare  filiis  vestris,  quaiito  magis  Pater  vester,  qui  in 
coeiis  cst,  dabit  bona  pctcittibus  se«  >  Malos  vocat 
saeculi  amatores  quorum  dona  sccundum  settsum 
eonim  dicenda  sunl  bona.  Yel  boiia  suiit  naturaliter 
omnia  quae  Deus  fccit. 

c  Si  ergo  nos  cum  simus  mall  dare  novimus 
quod  petimur,  quanto  magis  Deus.  >  Apostolos  malos 
dixit  vel  humanum  geniis  sub  pcrsona  apostolorum 
ad  comparationcm  divinic  clcmcntix*.  Quod  Lucas 


minalia  pcccata  perpctrat,  ct  in  his  dclcctabilittr 
perseverat,  bic  incassum  prcces  fuiidit,  quia  Ikns 
pcccalorcs  non  audit  (ioaii.  ix).  Unde  per  prophe- 
tam  dicitur  :  c  Aurcs  Dei  non  sunt  aggravat»  nt 
non  audiat,  scd  peccata  vcslra  obstant  ne  vosexaii- 
diat.  >  llein  idem  :  c  Propter  pcccata  nostra,  Domiiie, 
opposuisti  libi  nubem,  ne  transeat  oratio  {Thren. 
iit).  >  Pcccatum  qiiippe  grave  cst  ut  plumburo,  ci  idt  o 
pcrtrahit  homincm  in  baratbri  profundum.  Sicul 
eniin  rota  in  monte  dcmittitur,  ct  per  praecipitiiisn 
ad  ima  convallis  devolvitur,  sic  anima  sponte  Doiim 
deserens  ctin  iniquitatcm  proruens,nunquaDi  in  iiiio 
lapsu  morabitar,  scd  «emper  uitcrius  ad  detcrioiM 
prolubitur ,  ct  pcccafum  quod    citius  poniitcnlia 


^^^  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  -  LIB.  I.  90« 

iion  diluit,  mox  aliud  suo  pondere  trahii,  eide  pec-  A  beant,   necesse  est  ut  veilium  Dei  in  eis  aresc^L 

Quod  aulem  spinae  sufTocaiit,  sunt  hi  quibus  divi- 


calo  in  peccatum  cailil,  usque  dum  in  profundum 
nialorum  veiierit,  inde  in  xlernse  mortis  puleum 
proruit.  Supcr  cujus  os  lapis  daronatioiiis  ponitur, 
usque  duni  redJat  novissimum  qiiadraiitem  exire 
non  promittilur. 

Devolis  ergo  precibus,  charissimi,  a  Deo  poscite, 
f  ne  vos  absorbeat  profundum,  ncque  urgeatsuper 
vos  puteus  os  suum  (Psal,  lxviii).  •  —  i  Fugite  mundi 
etcarnis  desideria,quge  suntdaemonumservitia;quai- 
rile  Dominuro,  et  vivet  anima  veslra  {ibid,).  >  Pro- 
pheia  namque  vidit  ubi  mulier  in  amphora  sedens 
in  mari  natabal,  quam  massa  plumbi  gravabat.  Et 
eccc  (luae  muliercs  alalae  amphoram  cum  muliere 
levabant ,  et  eam   in   terram   Babyloiiis  ducebant 


liae,  voluplales,  vitae  sollicitudines  aures  a  verbo  Da 
obdurant.  Quod  autem  in  terram  bonam  cadens  fru- 
ctiftcat,  est  multitudo  fidelium,  quae  verbo  Dei  obe- 
diens,  bonis  actibus  insudat.  Conjugati  tricesimum 
fructum  referunt,  dum  fldem  sanctae  Trinitatis  De- 
calogo  legis  perficiiint.  Gonlinentes  vero  sexagesi* 
mum  proferunt,  dum  haec  actualiter  el  spirilaliier 
implerc  salagunt.  Virgincs  autem  centesimum  fe- 
runt,  cum  Deo  corpore  et  spiritu  piaccre  pcrfecie 
contonduiit. 

llunc,  charissimi,  debetis  brevtter  auscultare  unde 
decretuiii  sit  istis  diebus  cruces  portare.  Fertiir 
quod  tcrra  siccitate,  homines  vero  et  animanlia  la- 


(Zach.  v).  Marc  turbulentum  est  boc  saeculum  adver-  B  buerunt  mortalitate ;  insuper  ferilas  ursorum,  Iiipo- 


siiaiibus  proccUosum.  Mulicr  quae  in  amphora  na- 
fal  esl  anima  noslra,  quae  corpori  praesideiis  in  pe- 
riciiiis  saeculi  laborat.  Quam  massa  plumbi  gravai, 
qnia  aiiimam  nostram  gravis  iniquitas  onerat.  Duae 
inulicrcs,  qua;  amphoram  cum  muliere  levant,  sunt 
diio  vilia,  snpcrbia  scilicet  el  luxuria,  quae  animam 
noslram  el  corpus  noslrum  ad  illicita  mollilicant. 
Superbia  enim  animam  in  elalioncm  erigit ;  luxii- 
ria  vero  carnem  in  immunditiam  deprimit.  Mox  duni 
spiritus  in  superbiam  exlollilur,  illico  caro  in  luxu- 
riam  niergilur.  Ilae  alatae  describuntur,  quia  iii- 
stabiles  redduntur  qui  eas  sequunlur.  Amphorara 
cum  fnulierc  in  lerram  fiabvlonis,  quod  fo«/u«iodi- 
cilur,  ducunl,quia  sibi  cunscntienlcs  duplici  con- 
fusione  induunt,  dum  el  hic  coram  horainibfls  in 
corpore  confunduntur ,  ct  in  futuro  in  atiima 
slerna  confusioiie  puniuntur,  sicul  dicitur  :  i  Ope- 
rienlur  duplici  confusione,  sicul  diploide  {Psai. 
cviii).  f  Igilur,  charissimi,  sbperbiam  et  luxuriam 
cxsecramini,  atque  in  Domino  delectainini,  ct  dabit 
Yobis  pctitiones  cordis  veslri  {Psai.  xxxvi). 

DlVIStO. 

Quia  confluxlstis  bodie,  verbum  Dei  intenle  au- 
dire  dcbelis.  Ipse  Dominus  noster  dicit :  Quidam 
semen  suum  seminare  exiit,  et  dutn  seminat.  aliud 
sccus  viam  cadetis  conculcatur  et  a  volucribus  de- 
voralur;  aliud  supra  pctrain  prosiliens,  nalutn 
aruit,  quia  humorem  non  habuit.  Aliud  spinis  com- 


riim  et  aliarum  bestiarum  plurimos  devaslavit 
qiiarum  multiludo,  passim  civitates  et  villas  ingre- 
dicns,  rarvulos  in  cunis  ctiara  dilaceravit.  Eo  tcm- 
pore,  Mainertus  episcopus  Yiennensem  Ecclesiara 
regebat.  Qui  convocato  populo  triduo  jejunare^ 
oraro,  cruccs  portare  monebat,  ut  misericordia  Dei, 
qux  Ninivitas  per  triduanum  jcjunium  liberassct  a 
subvcrsione,  populo  suo  subveniret  in  pracsenli  af- 
flictione.  Quo  facto  plaga  sedalur,  gaudiura  et  ab- 
uiidantia  rerum  afllictis  donatur.  Porro  ilie  dics  qui 
major  lilania  dicitur,  ea  de  causa  inslitutus  legitiir. 
Tyberis  plus  solito  inundavit,  B(:mam  ingredirns 
maximas  regiones  in  ea  occupavit,  ecclesias  diruit, 
multa  aedificia  cum  popiilo  subvcrlit.  Per  ciijr.s 
alveum  ingens  draco  cum  magna  multiludine  ser- 
pentium  mare  ingreditur  :  cum  quibus  omniLus  ibi- 
dem  suflbcatur.  Qui  in  liltus  projecti  aerem  sua  pu- 
tredine  corrupcriint,  et  gravem  mortalltatcm  humano 
gcncri  intulerunt.  Sagittae  namque  ca^Iitus  venire 
conspiciebantur,  de  quibus  ingtiina  hominnm  tacia 
sincmora  moriebantur.  Primitus  papa  Pelagius  mo- 
ritur;  deinde  popnlus  Romanus  pene  totus  subiia 
roorte  cousumitur.  Greggrius  ilaque  episcopus  lo-< 
vatur  qui  populum  jcjunare,  crtices  portare  et  orare 
hortalur.  Quoddumdevoleperagunt,pIaga  cessal,ct 
populus  pace  Dei  exsullat.  Unde  slatutum  est  ut 
eadem  dies  annuatim  in  ecclcsia  agalur  cum  jeju- 
niorum  et  litaniarum  celebraiione,  quatenus  nos 


mcndatur  et  a  spinis  suffbcatur.  Aliud  iu  bonam  ^  Deus  et  animalia  noslra  custodiat  a  mortalilate.  Et 

terram  cecidit,  et  aliud  iricesimum,  aliud  sexagesi- 

niani,aliud  centesimumfructumobluIit(J/a/</i.  xiii). 

Qiii  scmeu  seminat,  est  sacerdos,  qui  verbum  Dei 

praedicat ;  ager  in  quo  semen  spargitur,  sunt  vestra 

corda  in  quibus  verbum  Dei  jacitur.  Semcn  in  via 

jactum,  el  a  praetereuntibus  conculcatum,  a  volucri- 

bu&  devoralum,  designat  eos  qui  verbum  Dei  perci- 

piunt,  scd  saecularibus  negotiis  et  roundanis  deside- 

rlis  intenli  illud  quasi  proierunt,  et  daemones  a  mc* 

moria  eorum  toUunt,  el  nullum  pietatis  fructum 

reTerunt.  Supra  petram  autcm  cadens  et  ibi  arc- 

ftcens  duricordes  designat,  qui,  quamvis  vcrbum 

i>ci  aliquando  avide  audiant,  in  malitia  tamen  per- 

dunnif  et  cum  humorcm  supcrnac  graliae  non  ha- 


quia  ssepe  boc  lempore  ex  inclcmentia  aeris  solct 
evenire,  quod  jacta  seroina  usibus  nostris  possunt 
deperire,  deoMftum  est  ut  tsti  dics  eodem  ritu,  sci- 
licet  cum  jejuniis  et  Htaniis  peragantur,  ut  totius 
amii  fructus  nobis  ab  omni  infortunio  custodiantur. 
El  ul  piits  Dominus  det  nobis  flduciam  impetrandi, 
horiatur  nos  ad  studium  oraiidi.  Dicit  enim  :  i  Si 
quis  media  nocte  panes  ab  amico  pelat ,  qnos 
ante  amicum  suum  de  via  venientem  ponat,  si  ei 
proptcr  amicitiam  non  tribuat,  propter  iuiprobita- 
tem  ejtis  qui  poscit  exhibeat  {Luc.  xi).  i  Amicus 
hic  cst  Deus,  qui  nos  dilcxit  et  Unigenitum  suum 
pro  nobis  tradidit.  Ab  hoc  media  nocte  panem  pe* 
tiiniis,  dum  in  tribulalionc  ejus  auxilium  qua^iitnus* 


,)G7  WERNERI  ABBATIS  ».  BLASll  ^ 

El  si  noois  propler  p«ccala  iioslra  suhvenire  lardal,  A  Elias  non  possel  ron  igcre  praedicalionc,  clausll  ei 
misericordiam  suam  no-      cajliim  annis  tribus  el  mensibus  sex  oralione  {Jae. 


iamen  si  persevcravimus, 
bis  praprogal.  Alsque  dubio  aulem  nos  exaiidiri 
noscamus,  si  inslanti  precc  pelimus,  si  inlcnla 
menie  quairimus,  si  iacrvmis  puisaraus.  Qui  eniin 
patrcm  panem  pelil,  nuUo  niodo  ei  lapidem  dabil. 
El  qui  a  patre  piscem  exigil,  minime  serpenteni  ac- 
cipil.  Et  si  ovum  poscit,  nunquam  ei  scorpionem 
porrigit  ?  Pcr  panem,  qui  cor  bominis  conlirmat, 
cbarilas  declaralur,  per  quam  homo  in  virlutibus 
corroboratur.  Per  pisccni,  qui  pulsu  fluctuum  nu- 
iritur,  lides  intelligilur,  quse  proceliis  persecutio- 
num  ad  incrementa  perducilur.  Per  ovum  de  quo 
fetus  cxspcclalur,  spcs  indicatur,  per  quam  fulura 
licatitu;Io  speratur.  Porro  per  lapidcm  cordis  duri- 


v).  Pluvia  vero  a  coelo  inhibila  silibunda  tellus 
elanguit  marcida,  el  cultoribus  suis  minalur  famis 
discrimina.  Fainc  ilaque  urgenlc,  populus  ad  col- 
tum  vivi  et  veri  Dei  compellitur  et  crante  Elia  terra 
abundanti  imbre  perfunditur,  et  converso  popu!© 
copia  rerum  redditur.  En  per  orationem  unius  bo- 
niinis  coeluin  omni  popuio  claudilur,  et  rursum  co 
orante  rccluditur. 

Quodam  etiam  lempore  ob  peccala  Iiominum 
arva  siccilale  arescunt,  et  corda  muliorum  timore 
famis  labescunt.  Quibus  jcjunantibus,  et  crucos 
cum  litaniis  porlantibus  quidam  patrum  occurrit, 
causam  afllictionis  inquirit.  Qui  cum  siccitatein  re- 


lia,pcr  serpciitcm  vencniferum  animal  malitia;  per  ^  sponderent,  dixit :  Cur  non  orarenl?  Qui  cum  affir- 


bcorpioncm  vcro,  qiii  cauda  percutit,  accipitur  pec- 
catoruin  vindictn.  Qiii  crgo  a  Deo  cbaritatem  po- 
stulat,  nunquam  eum  in  malis  indurat,  et  qui  fidem 
ab  eo  poscit,  nuUo  modo  cum  in  malitia  pcrmancre 
sinit.  Qui  veio  spcm  ab  co  rogat,  ncquaquam  ei 
supplicium  irrogat.  Pcr  paiicm  quoquc  fi  uctus,  qui 
nunc  iu  Iicrba  surgil,  accipitur;  |>er  o\um,  fctus 
animalium  iiilclligilur ;  pcr  piscem  quidquid  jam 
cst  quo  qiiisquc  nutritur  iunuitur.  Pro  quibus  opor- 
tcl  ut  dileclio  vestra  preces  Domino  fuiidat,  quale- 
nus  liic  a  lapidc  grandinis,  a  scrpenlc  roortalilatis, 
a  scorpione  lempestatis  custodiat. 
uivisio* 
Multa,  cliarissimi,  haltemus  cxcropla  quud  mul-  q 
luni  valet  dcprecatio  justi  assidua  {Jac.  v).  Cuin 
populus  quinque  civitatum  horrendis  flagitiis  irain 
Dei  siipcr  se  provocasset,  Abraham  Dcum  rogavit 
ut  cis  parcerel,  si  decem  justos  inter  eos  inveni- 
ret.  Dominus  auteni  dixit,  si  dcccm  juslos  iii  iliis 
quinque  regnis  reperii-et,  aliis  omnibus  intcr  cos 
diniitlerct ;  iiisuper  loca  non  subvcrteret.  Sed  quia 
non  nisi  unus  justus  est  inventiis,  hic  solus  cst 
creptus.  Peiitapolis  vero  cuin  populo  igne  ct  sul- 
phure  subvertitur,  cl  uxor  justi,  nuae  eum  corpora- 
liter  tantuin  comitabatur,cumSodomitis  aiilcm  mo- 
rabatur  mente ,  in  staluam  salis  convcrtitur  {Gen. 
vix).  Hinc  datiir  inleliigi  quod  jiislorum  cohaljita* 
tio  est  pravorum  in  hac  vila  sustentatio,  dum  per 


mareiit  se  plurimum  orando  lahorasse,  et  parum 
impetrasse,  dixit :  Si  intente  peterent,  utique  pelila 
acciperent.  Slansque  coram  omnibus,  maiius  ad 
orationem  extendit,  ct  ad  prima  verba  precanlis 
pluvia  descendir,  terraquc  diu  negatum  fruclum 
agricolis  impendil.  Qiiidam  eliam  monai-hus  erat 
in  oratione  assiduus.  Unus  vero  dsemonuin  a  Ju- 
liano  inificratore  pro  quodam  responso  iniltiiar; 
sed  ejusdem  viri  prccibus  xx  diebus  in  uno  locoli- 
gilur  ;  dciiide  vacuiisad  regcm  rcvertitur.  Dumilk 
causam  morac  inquireiet,  ait :  Et  tardavi,  et  imper- 
fecto  iiegoiio  repcdavi.  Nani  cum  niihi  perilluui 
uionaciium  esset  transitus,  orationibus  illius  sum 
impe^itus.  Cumque  pia^stolarer  si  forte  oralioiieni 
riiiiret,  ut  mihi  prseterire  licerct,  iile  linein  noii  Te- 
cit  precibus,  et  ego  ulira  ire  iion  \alens,  reversus 
sum  vacuus.  Julianus  auteni  minabatur  ei  suppli- 
rium,  sed  ipse  non  multo  post  bello  occisus,  subiit 
aeternum.  Penset,quaeso,  dilectio  vestra,quantum  ^e 
dilataverit  hujus  viri  oratio.  Certe  diabolus  poiost 
per  aera  transvolare,  polest  terras  penetrare,  polcst 
ctiain  mare transmeare.  Sed  hujus  oralio  sese  sorsum 
ad  coelum  porrigens  traiisitum  ei  per  aera  iubibuit, 
deorsum  se  ad  tartara  extendens  perlransire  probi- 
biiit,  flnes  orbis  utrinque  atlingens  in  neutra  parte 
transfugam  spiritum  a  refiiga  homine  praetergredi 
permisit.  Et  revera  hic  homo  corpus  aliquando  cibo 
interdum  soinno  reficiebat ;  sed  loia  intentiocordis 


illorum  oraliones  ullra  dextera  liberatur,  ne  eorui-y  D  sui  sicad  Deum  jugiter  asccndebat  quod  oninisaclio 
pravitas,  ut  increlur,  subito    in  perditionein   sub-  *  ^J^^  oratio  erat. 


wergatur.  Cum  vero  justi  tolluntur,  mox  impli  ad 
tormenta  rapiunlur  :  sic  Sodoma  periit  p:)stquam 
Lot  inde  oxiit.  Cuin  populus  Dei  per  Mtjysen  de 
i^gyplo  educitur,  ab  hostibus  iu  via  arinis  invadi- 
lur.  Moyses  aulem  in  monle  cxtensis  manibus  ora- 
hat,  et  Isracl  hosles  superabat.  Si  vcro  Moyses  ma- 
nus  reraisil,  Amalcc  devicit  {Exod,  xvii).  Hinc  pa- 
tet  quQd  illc  plus  cgit  precibus  quam  armis  populus. 
Nani  vicloriam  oblinuit  orando,  quam  populus 
Adipisci  uon  vaiuit  pugnando.  Similiier  Samuel  ho- 
5tes  precibus  depulit,  quos  exercitus  armis  pellere 
non  potuit.  Populus  olim  a  lege  et  cultu  Dei  aver- 
titur  et  ad   idololalriam  convertitur.  Quem  cuin 


DIVISIO. 

Charissimi,  omnes  justi  ab  initio  mundi,  qui  regna 
vitae  merucrunlbeaiae  ita  orando  obtiiiuerunl.  Omms 
namque  justi  orationi  studuisse  leguntur,  et  ideo 
pro  quo  oraverunt,  pleno  gaudio  hodie  perrruuD 
tur.  llaque  et  iios  freqiicnter  orationi  incumbamu.s 
ut  cum  eis  plenum  gaudium  adipisci  valeamus.  bi 
nomine  autem  Jesu  omnia  pelamus,  si  picces  uo- 
stras  exaudiri  opiamus.  In  noniine  Jesu  Pa- 
Irein  poscimus,  si  tantum  animae  salutaria,  et  cor- 
poris  neccssaria  petiinus.  Orantes  vero  debcmus 
de  mcrilis  nostris  diCTiderc,  de  ejus  miscricur- 
dia  prsesumcre,  quia  ipse  dixit  :  cAmendicovo- 


m  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  UB.  I.  970 

bls,  quidquid  orantcs  petitis,  credite  quia  accipie-  A  dum  anzii  de  terrenis  et  .sollicili  de  caducls,  quia 

bsreditabil  bomo  Termes,  bestias  el  serpentes.  Ro- 


tis,  et  fiet  Tobis.  Si  duo  ex '  vobis  coosenserint,  de 
oroni  re  quacunque  petierint,  flet  a  Patre  meo 
(Matih.  xviti).!  Omnes  ergo  unanimes  in  oraiione 
eslote,  corda  cum  manibus  ad  Deum  levate,  pro 
oiunibus  vivis  et  defunctis,  etqui  in  aliqua  pressura 
sunt  orate.  Si  enim  pro  tota  Ecclcsia  utpote  pro 
matrevestra  oretis,  tota  Ecclesia  supplicatpro  vobis, 
ut  puta  pro  suis  fiiiis.  Si  autem  pro  defunctis  ora- 
tis,  vos  ipsos  liioeratis,  quia  si  in  gaudio  sunt,  ipsi 
rogant  ut  celerius  ad  eos  veniatis;  si  vero  in  suppil- 
cio,  postulant  ut  nnnquam  illuc  veniatis.  Deniqne 
qui  orat,  Domino  confabulatur,  ct  ideo  necesse  est 
ut  qui  fideliter  pelit,  assequatur.  Et  cum  ipse  dicat : 
4  Ubi  duovel  tres  cpngregati  fuerint  in  nomine  meo, 


gate  outemDcum,  ut  ab  his  necessitatibusTOseroat» 
alque  illuc,  ubi  fais  non  indigeatis,  transferaC:  ubi 
non  esurient,  neque  sitient  amplius,  et  ubi  animx 
requiescunl  a  suis  laboribus,  et  ubi  vacant  et  videiit 
quoniam  ipse  est  Deus,  in  cujus  visione  reficiun- 
tur  angelici  coetus ;  ut  hoc  petamus  ab  ipso  edocti 
sumus  :  c  Pelite,  inquit,  et  accipietis,  ut  gaudium 
vestrum  sil  pleuum  {Joan.  xvi).  >  Omne  hcqus  raundl 
gaudium  est  fallax  et  moerore  plenum.  Si  enim 
quis  de  speciosa  conjuge  Ixtatur,  morte  interve- 
niente  tristatur.  Si  de  eharis  natis  jucundatuft 
morbo  afiectis,  vel  morte  ablatis,  contristatur.  Si 
de  possessione,  vel  pecuuia  gaudet,  aliquo  infor- 


ibi  suminmedio  eorum  {Matih*  xviii),»  quanto  ma-  B  tunio  amissis  moeret.  Illud  autem  verum  et  plenum 


gis  credendus  est  bodie  interesse  tantae  multitudini 
tn  nomine  ejus  congregat?)  ad  postulanda  sufi^ragia 
satictorum?Gum  igitur  largitor  omnium  bonorum  sit 
in  medio  vestrum  in  nomiiie  ejus  congregaiorum, 
ipsum  piis  precibus  invocate,  lacrymis  et  eieemosy- 
DispuIsate,utYobis  cuncta  corporis  etanimaeneces- 
saria  tribuat,  et  de  necessiutibus  vestris  vos  eruat. 
Licet  multse  sint  necessitates,  quinque  tamen  sunc 
principales,  quae  si  non  remediis  dcpellantur,  ho- 
mines  per  eas  morte  pcriclitantur,  Ex  necessitate 
enim  bomo  comedit,  quia  si  non  comedit,  fame  mo« 
ritur.  Ex  necessitate  bibit,  quia  si  nou  bibit,  siti 
moritur.  Ex  neccssitate  digerit,  quod  si  non  fece- 


gaudium  est  omnibus  fidelibus  totis  votis  optandum, 
ubi  in  gaudio  Domini  super  omnia  bona  sua  consti- 
tuuntur,  et  aeterux  visionis  claritate  perpetuo  per- 
fruuntur,  et  ubi  angelorum  omnium  gloria  potiun- 
tur,  omniumque  sanctorum  contuoernium  sortiun- 
tur,  et  hoc  gaodium  nunquam^^toUetur  ab  eis  iii 
«vum.  Propterea  mulier  nunc  cum  parit,;tristiliam 
habet,  cum  autem  peperit  puerum,  jam  pressura 
minimememinit,  propter  gaudium  qaod  homo  natus 
est  in  mundum  {Joan.  xvi).  Haecmulier  est  Ecclesiav 
quae  nunc  in  tristitia  laborat,  ut  populuiu  fidelem 
Ghristo  pariat.  Gum  autem  post  resurrectionem 
seternae  vitae  peperit,  jam  pressur^e  hujus  vitae  non 


rit,  constipatione  moritur.  Ex  necessilate  corpus  ^  meminit,proptergaudium  incflabilequodtuncomni- 


somiio  reticitur,  quod  si  neglexerit,  lassitudine  de- 
ficit.  £x  necessitate  vestitur,  quod  si  praetermiserit, 
Irigore  et  ardore  perimitur. 

Hinc  esC  CoCum  quod  laboramus,  ut  nobis  in  his 
necessicaCibussubveniamus.c  Primum,  iuquic,  qua^- 
rile  regnum  Dei,  et  justitiamejus,et  haecomnia  ad- 
jicientur  Tobis  {Matth.  vi).  >  Et  ue  sitis  ultra  mo- 


)ius  fiiiis  suis  dabitur  plenum,  quia  tunc  justi  sicuC 
sol  fulgebunt,  ec  aequales  angelis  erunt.  Gharissimi» 
quando  crux  ante  nos  portatur  nos  scquimur,  ita 
exeropla  crucifixiGhristisequamur,  utper  triumphum 
yictoriosae  crucis  ad  illa  gaudia  pervenire  merea- 
mur  quae  oculus  uon  vidit»  et  auris  non  audivil 
(/  Cor.  II). 


IN    ASCENSIONE  JDOMINL 

Secundum  Marcum. 


f  Rccumbentibus  undecim  discipulis,apparuit  illis 
lesus,et  esprobravit  incredulilatem  iIiorum,etduri- 
Uam  cordis,  quia  his  qui  viderant  eum  resurrexisse 
non  crediderunt  {Marc,  xvi).>  Undecim  discipuli,  ut 
Matthaeus  scribit,  abierunt  in  Galilaeam  in  monlem, 
ubi  consiituerat  iliis  Jesus.  Et  videntes  euin  adorave- 
runt;  quidam  autein  dubiiaverunt  {Matth.  xx\w). 
In  roontc  apparuit,utsigni(icaret  corpus  assumptum 
jam  soper  omnia  terrena  sublcvatum.  Quare  autem 
spccialiter  se  in  Galiiaeam  praecessurum  et  ibi  viden- 
dum  praedixit,  cum  neque  ibi  solum,  neque  ibi 
primum  visus  sit?  Quia  Galilaca  transmigratio  facta 
vcl  revelatio  dicitur,  et  utraque  inlerprctatio  ad 
unum  finem  respicit :  signiGcat  quod  sicul  Ghristus 
de  morte  venit  ad  vilam,  ita  sequaces  de  morte 
transmigrant  ad  vitam,et  in  speciem  suae  divinit^tis 
Patml.  CLVir. 


D  eum  contcmp1antessineflneconaudant.Guicoiigruit 
revclatio,  qua  quocunque  modo  revelamus  ad  eum 
viam  nostram  et  cjus  vestigia  sequimur,  gloriam 
Domini  speculantes  in  eamdem  imaginem  transfor- 
mamur.  Quidam  autem  dubitaverunt  propter  boc 
quod  Lucas  ait  :  c  Goiiturbati  vero  et  conterrici 
existimabant  se  visum  [spiritum]  videre  {Lt^e. 
xxiv).i  Marcus  autem  ait-.cEtexprobravit  ineredu- 
litatemet  duritiam  cordis,quia  his  qui  viderauc  eum 
resurrexisse  non  crediderunt. » Increpavit  discipulos, 
cum  eos  corporaliter  foret  relicturus,  ut  verba,  quas 
revertens  dicebat,  in  corde  audientium  arctius  im- 
prcssa  remanerent.  fixprobrat  incredulitatem  et 
duritiam  cordis,  ut  succedat  oreduiitas  et  cDr.car« 
neum  charitate  plenum.  Hinc  est  quod  caterv«  mar- 
tyrum  mortem  hujus  saeculi  libeoter  airectaiit^4|uia 

«1 


in  WERr^Elil  AbBATIS  S.  BLASU  m 

Tolunt  pro  temporali  interttu  perpetuo  se  esse  tU  A  buit  (Acf.  tii).  Sed^  namque  judictritisest,  stare 
cturos  :  beatissima  transmigraiio  ex  hoc  saeculo  in     Tero  pugnantis  est  vel  adjUTantis. 


xternitalem. 

f  Eldixit  eis :  Eunles  in  mundum  uniTersum  prae- 
dicale  ETangelium  omni  creatui-ae.  i  Omni  crea- 
turae  non  dicilur  pro  insensalis  tcI  brulis  animali- 
bus,  sed  omnis  crealurae  nomine  signiAcatur 
homo  habens  esse  cum  lapidibus,  TiTere  cum  arbo- 
ribus,  seniire  cum  animalibus,  intelligere  cum  an- 
gelo,  constare  ex  calido  et  frigido,  humido  et  arido, 
quia  minormundus  homo  esl.Cum  ergoomniscrea- 
turae  aliquid  habeat  homo,  omni  crcalurae  praedica- 
tur  ETangelium,  cum  homini  praedicatur,  propter 
quem  cuncta  creala  sunt,  et  cui  cuncta  sunt  aliquo 
modo  simiiia ;  tcI  per  omnem  creaturam  potest  ^ 
designari  natio  gentium.  Antea  enim  dictum  erat^ 
€  In  Tiam  gentium  ne  abieritis  {Malih,  x). »  Cum 
discipuios  ad  praedicandum  Yeritas  roittit,  gr^na 
€eminisin  mundo  spargit,et  pauca  mitlit  iu  semine, 
idt  multarum  messium  fruges  recipiat  ex  uostra 
fide.  Sequitur : 

iQuicre<]ideritetbaptizatusfuerit,  salTuscrit;  qui 
yero  non  crediderit  condemnabitur.  i  Quid  hic  dici- 
mus  de  parTulis,  qui  per  aetatem  adhuc  credere  non 
Talent?  De  majoribus  nulla  quaestio  est.  Per  alios 
igilur  parTuIi  credunt  in  Ccclesia,  sicut  ex  aiiis  tra- 
hunt  peccata  quae  illis  in  baptismo  remittuntur. 

f  Signa  autem  eos  qui  crediderint,  haec  sequen- 


f  Uli  autem  profecti  praedicaTerunt  ubique,  fico 
cooperante,  et  sermonem  confirmante  sequentibns 
signis.  I  Praeceptum  obedieniia,  obedientiam  signa 
comitantur.  Legimus  quod  Elias  sit  raptus  in  coelum 
(^YReg.  ii),  sedaliud  cstcoelumaereum>aliudaethe- 
reum.  llludenim  eslterrae  proximum,  quiaper  iilud 
aTCS  ToHtant.  Ergo  raptus  est  Elias  in  acreum,  ut  re- 
penle  ducerelur  in  quamdamsecreiam  rcgiunemter* 
rae,  ubi  usque  ad  Unem  Titae  viTat,  et  iunc  inde  redeai, 
et  moriatur.  Non  enim  CTasii  mortemi  sed  disiulit. 
Redemptor  autem  nosler  noa  distulit,  sed  superaTit, 
et  gloriam  resurrectionis  ascendendo  declaraTit. 
Curru  ascendit  Elias,  ui  homo  purus,  indigens  ad- 
jutorio,  per  angelos  enim  facla  suni  illa  adjumenta 
et  oslensa.  Redemptor  autem  noster  nec  curru  nec 
angelis  legitur  subieTatus,  sed  propria  Tirtute. 

Enoch  quoque  translatus  ad  aereum  coelum  Do* 
minicam  ascensionem  designaTit,  sicut  Joseph  Ten- 
ditionem.  Ascensionis  ergo  suae  Dominus  tesles 
habuit :  unum  anle  legem,  ct  alterum  sublege.  Ordo 
in  utraque  sublcTatione  per  quaedam  incrementa 
disiinguilur  :  nam  Enoch  translatus,  Elias  subTe- 
ctus  memorantur,  ui  poslmodum  Tcniret  qai  nec 
translatus  uec  subveclus ,  coelum  aethereum  sua 
Tirtute  penetraret.  Pensate  ergo  quomodo  crevit 
munditia  sanclitatis,  quod  aperte  ostenilitur  in  fa- 
mulis  et  Domino.  Translatus  est  Enoch,  et  per  co- 


iur  :  In  nomine  meo^daemonia  ejicient,  iinguis  lo-  q  itum  genitus  et  per  coitum  generatus,  uxorem  enim 

quentur  noTis,  serpentes  tollent';  ct  si  mortiferum      •••■--  — 

qnid  biberint,  non  eis  nocebit.  Super  aegros  manus 

imponent,  et  bene  habebunt.  i  Nunquid  quia  haec 

signa  non  facimus,  non  credimus  ?  Hsec  in  exordio 

Ecclesiae  fuerunt  necessaria,  ut  iides  credentium  mi* 

raculis  nutrirelur.Nosenim  cum  arbusta'plantamus, 

iandiu  eis  aquam  fundimus,  quousque  in  terra  con- 

Talescant.  Hinc  Paulus  :f  Linguae  in  signum  suntnon 

fldelibus,  sed  inAdeiibus  (/ Cor.  xit).  i  Sancta  tamen 

Ecclesia  quotidie  spiritaliler  facit  quod  tunc  per 

apostolos   corporaliter  faciebat.   Sacerdotes  enim 

per  exorcismi  graiiam,  manus  credentibus  impo- 

nenies,  daemonia  ejiciunt»  et  Adeles  saecularia  Tcrba 

relinquentes  Condiloris  sui  iaudesinsonant,  quod 


habuit  et  lilios.  Raptus  est  Elias,  per  coitum  genitus, 
sed  non  per  coilum  generans ;  neque  euim  u j(orefi& 
habuit  nec  filios.  Assumptus  est  aiitem  Dominus 
neque  per  coitum  generans,  ncque  per  coitum  gc~ 
neratus. 

SERMO  IN  ASCENSIONE  DOMIM. 
Hodie,  fratres  charissimi,  cst  Ascensionis  Do- 
mini  jucunda  festivitas.  Ilodie  destructa  esthumaiii 
generis  captivitas  ;  hodie  secunda  Tictoria  Christi 
completa  est ;  hodie  triumphalia  vcxilia  ejus  erignn- 
iur,  de  despoliatione  sua  dolet  cum  principe  boo 
tartarus.  De  restauratione  damni  sui  gaudet  caele- 
slis  exercitus.  Hodie  ilia  caro,  quae  de  terris  suble- 
Tata  est,  ad  dexteram  Patris  collocata  est,  quia 


esl  linguis  noTis  loqui.  Qui  etiam  dum  bonis  ex-  D  omni  creaturae  prselata  est,  et  omnis  principatus  ei 


hortationibus  malitiam  de  alienis  cordifous  aufe- 
runt,  serpentes  tollunt.  Et  dum  pestiferas  audiunt 
snasiones,  sed  tamen  ad  operationem  praTam  mi- 
nime  pertrahuntur,  mortiferum  quidem  bibunt,  sed 
non  eis  nocet.  Dum  aulcm  Titam  infirmorum  in  fide 
exemplo  suae  operationis  roborant,  super  xgros 
manus  imponunt.  Ergo  tanto  majora  sunt  roiracula, 
quanto  per  haec  non  eorpora  sed  animae  suscitantur. 
«£i  Dominus  quidem  Jesus,  postquam  locutus  est 
eis,  benedixit  iliis,  etrecessit  ah  eis,  et  assumpius 
est  in  coelum,  et  sedit  a  dextris  Dei.  i  Quia  Redem- 
ptor  noster  nunc  oqfmia  judicat,  et  tandem  judex 
olim  Tenturus  est,  Marcus  eum  sedere  describit ; 
Stephanus  Tero  stantem  Tidit,  quem  adjutorem  ha- 


potestas  aute  eam  curTata  est.  Hodie  itaque  via 
noTa,  de  qua  dicit  Aposlolus  (Hebr.  x),  initiata  esl, 
quia  per  carnem  Christi  aditus  coeli,  per  quem  nulla 
prius  caro  transierat,  reseratus  est.  Hodie  aperiio 
libri  perfecta  est,  quem  nemo  potuit  aperire  nist 
Agnusqui  occisus  est  (Apoc.T),  quando  sacrameDta 
ejus  rcTclata  sunt  cum  eis  quae  in  lege  et  propbelia 
iuTeniuntur  de  Christo.  Hodie  quoque  completa  est, 
consummata  dispensatio  humanitaiis  ejus.  Desc^n- 
dit  primo  Omnipotens,  ut  nostr»  particeps  fieret 
naturae,  postremo  ascendit,  ut  suae  nos  partif^pes 
faceret  gloriae.  Dcscendit,  ui  nos  exaltarei;  ascen- 
dit,  ut  nos  secum  asceudere  faceret. 
Sed  Tidtndum  est  quare  iion  stalim  post  Aseen- 


975  *  DEPLORATIONES  SS. 

sioiiem»  sed  post  deoem  dies  miserit  aposiolis  Spi-  A 
rituro  safielum  (Act.  ii).  Ob  tres  uiique  causas  : 
primo,  ut  apostoli  jejuniis  et  orationibus  se  aptos 
cssc  adventui  preepararent  ejus;  secundo,  quod  hi 
SpiriCum  sanctum  perciperent,  qui  decem  praecepta 
eiplerent ;  tertio,  quod  in  quinquagesimo  die  a  re- 
surrectione,  sicut  populus  Dei  post  liberationem  ab 
i£gypto»  quinquagesimo  die  accepit  legem  timoris, 
ita  populus  fidelium  post  liberationem  suam  a  mundo 
quinquagesimo  die  acciperet  legem  amoris.  In  jn- 
bilaeo  etiam,  id  est  quinquagesimo  anno,  recepit 
popuius  amissam  libcrtatem  et  haereditatem ;  et 
hac  die  recepit  populus  Christtanus  amissam 
libertatem  et  paradisi  haereditatem.  Habet  itaque 
Christusnuncplenum  gaudium;quodammodo  habet, 
quodammodo  non  habet ;  quantum  ad  sui  personam  B 
plentssimum;  quantum  ad  corpus  suum,  quod  est 
Ecclesia,  adhuc  minime.  A  Judaeis  cnim  adhiic 
blasphematur,  a  gentibtis  subsannalur,  ab  haereticis 
dilaceratiir,  a  malis  Chrislianis  impugnatur,  a  sa- 
cerdoiibus  luxuriae  deditis,  et  ob  hoc  publice  ana- 
thematizatis,  vilipcnditur.  In  membris  etiam  suis 
quotidie  patitur.  Cumhxcomnia  ad  se  coUegerit, 
lunc  plenum  gaudium  habebit.  Quomodo  vero  est 
Ecclesia  ejus  corpus,  ct  electi  membra  ?  Sicut  cor- 
pus  capiti  inhaeret  ct  ab  eo  rregitur,  ita  Ecclesia 
per  sacramentum  corporis  Christi  ei  conjungitur, 
imo  unum  cum  eo  efOciiur,  a  quo  omnes  justi  in 
suo  ordine  ut  membra  a  capite  gubernantur.  Cujus 
capitis  oculi  prophetae,  qui  futura  pneviderunt;  san- 
cti  apostoli,  qui  alios  de  via  erroris  ad  lumeu  justi- 
Uae  deduxerunt.  Aures  sunt  obedientes,  nares  sunt 
discreti ;  flegma  quod  pef  nares  ejicitur  haeretici, 
qni  judicio  discretorum  de  capite  Christi  emungun- 
tur.  Os  sanctos  doctores,  dentes  sacrae  Scripturae 
expositores,  manus  Ecclesiae  defensores,  pedes  agri- 
cobp  Ecclesiam  pascentes.  Porro  fimus,  qui  de  ven- 
tre  egeritur,  sunt  immundi  et  luxuriosi  altaris  mi- 
nistri^  et  alii  infra  Ecclesiam  facinorosi,  qui  ven- 
trcro  matris  Ecclesi»  onerant,  quos  per  mortis  cge- 
stiouem  daemones  ut  porci  devorant.  Igitur  quia  in 
ascensione  Domini  induli  sumus  corporali  cjus  prae- 
scDtia,  ad  aeternam  visionem  ejus  tota  intenlione 
festinemus. 

DIVISIO  p 

Doroinicam  ascensionem  Habacuc  prophcta  prae» 
Tidens  ait :  <  Elevatus  est  sol,  et  luna  sletit  in  or- 
dine  suo  {Habae.  v).  >  Cum  enim  Dominus  in  mundo 
cum  discipuUs  moraretur  suis,  apostoli  in  praesen- 
tia  Domini  confidenies,  non  ad  coelesiia  aspirabant, 
sed,  posiquam  se  Domiuus  ab  eorum  oculis  absen- 
utvit,  et  in  coelum  ascendit.  Quo  Dominus  ascende* 
rat,  milites  inhiando  cupiunt  ascendere.  Uaec  enim 
consuetudo  iuter  nos  est  ut  familia  regem  praeceden- 
tcm  scqui  desidefet.  Unde  ail  Ecciesia  in  Canticis: 
t  Trahe  me  post  te  {Cant.  i).  i  Trahi  eiiim  deside- 
raibat  ad  Regem  ascendentem,  postquam  caniil  con  - 
ftolatione  ejns  praesentiae.  Ideo  elevatus  esl  soi,  qui 
BllumiDal  omnem   homiiiem   venientem   in   hunc 


PATRUM.—  LIB.  I.  07i 

mundum  (Joan,  i),  ad  ccelestia,  quia  per  ascensio* 
nem  ejus  luna  stetit  in  ordine.  Luna  Ecclesia  dici- 
tur,  quia  sicutluna  lumen  recipit  a  soie,  itaEccIe- 
siae  defectus  aChristo  illuminatiir,  et  sicut  luna  pa- 
titur  aliquando  eclipsim,  ita  Ecclcsia  inler  mundana 
tolerat.  Sed  haec  luna  post  asc«'iisionem  Christi  ste- 
lil  in  ordine  suo.  Stetit,  quia  in  prxdicatione  ex- 
crevlt,  quia  ad  tribulationes  paliendas  cxarsit.  Tunc 
Petrus,  qui  ad  vocem  ostiariae  siicctibuit,  ad  vocem 
Ncronis  rcsistentts  non  reccssit.  Haec  ascensio  est 
unus  de  sallibtis  Domini,  de  quibus  facil  menlionem 
Salomon  in  Canticis  :  «  Ecce  venict  saliens  in  mon- 
tibus,  et  transiliens  montcs  (Cant.  n).  •  Salicns  ve- 
nit,  qui  venicndo  ad  redemplioncm  nostram  quos- 
dam  saltus  dedit  de  coclo,  veniens  in  utcro  Virginis, 
de  utero  in  pracsepium,  de  praescpio  venit  in  crucem, 
de  cruce  venit  in  scpulcrum,  de  sepulcro  rediit  iti 
Goelum.  Unde  ait  Propheta  :  c  Exsultavit  ut  gigas» » 
etc.  (Psal.  xviii.)  Hanc  exsultationem  alibi  deno* 
lavit :  «  De  torrente  in  via  bibet  (Psal.  cix).  >  In 
mundo  erat  torrens  mortis  defluens  a  peccato  primi 
parcntis.  De  his  in  via  bibit,  quia  mortem  in  trans- 
itu  gustavit,  atque  ideo  exaltavit  caput,  quia  hoc 
quod  moricndo  in  sepulcro  posuit,  resurgendo  supcr 
angeios  levavit.  Levavit  super  angelos  post  resurre* 
ctionem  humanam  naturam,  quae  prius  erat  minor 
angelis.  Unde  scriptum  est  :  c  Minuisti  eum  paulo 
minus  ab  angelis  (Psat.  viii).  i  Quandiu  enim  pas- 
sibilis  fuit  et  mortalis,  minor  fuit  angelica  natura, 
quae  immortalis  est.  Sed  postquam  Deus  Paterglo- 
ria  resurrectionis  et  honore  immortalitatis  eum  co- 
ronavit,  qui  prius  minor  erat,  super  angelos  cst 
factus. 

Cum  igitur  angcli  humanam  naturam  angelica) 
praelatam  viderent,  qiii  prius  ab  hominibus  se  ad- 
orari  patiebantur,  ab  humano  genere  ita  exaltato  se 
adorari  postca  timuerunt.  Abral>am  adoravit  ange- 
lum  cum  tres  vidit,  et  unuin  adoravil,  nec  prohibuit 
(Gen.  xviii).  Yoluit  adorare  Joannes  angclum  poit 
resurrectionem,  ncc  ab  angclo  permissus  est  (Aftoc. 
xix).  Despiciebant  hominem  prius  quem  videbant 
culpa  sua  exsulatum  ;  honoraverunt  hominis  natu- 
ram,  quam  videbant  super  se  exaltatam.  Sciebant 
quidem  hominem  factum  esse  ante  peccatum  adre- 
stauralioncm  angelicae  legionis,  qua  ccciderat,  sed 
redemptionem  ejus  pcr  Filium  ignorabant.  In  prin- 
cipioenim  mundifecit  Deus  angelum  quemdam  prae- 
cellentem  aliis,  valde  spcciosum  et  sapientem  De 
quo  postea  per  Prophetnm  :  <  Tu  signaculum  simili- 
tudinis  Dei,  plenus  sapientia,  et  perfectus  dccore, 
in  deliciis  paradisi  Dei  fuisti  (Eteeh.  xxviii).  •  In  eo 
enim  erat  subtilior  natura,  in  lllo  imago  Dei  firto- 
rum,  quod  insinuatur  cum  dicitur  -  « Omnis  lapis 
pretiosus  operimenluin  tuum  (t^td.),iqaianovem  oi^ 
dinibus  iUe  primus  angelus  ornatus  el  opertus  fuit, 
dum  cunctis  agminibus  angeloium  praelatus  esl  ci 
eorum  comparatione  ciarior  fuit.  Sed  ille  versus  iii 
superbiam,  ex  nimiaclaritatedixit :  «  Ascendam  in 
ca4um,  ponatn  sedem  meam  ad  aquilonem»  el  ero 


97S  WERNEKl  ABBATIS  S.  BLASH  970 

similis  Altissfmo  {ha.  xiv).  >  Fuerunt  enim  conscn-  A  homo  locum  sumrol  angeli  suppleyit.  Alii  Tero  bo- 
tieotes  ei  ex  angelis  alii ;  qui,  cura  Deo  similes  vo^ 


iebant  Geri  el  impares  angelis,  roinores  effecti  sunt. 
Et  primus  ille  angelus  et  sui  complices  de  coelo, 
aliis  bonis  spiriUbus  remanentibus,  cecideruni,  ita 
quod  de  singulis  novem  ordinibus  angelorum  cecidisse 
credatur.  Itaque  cum  essent  oclo  ordines,  de  nono 
decimus  factus  est,  qui  periit,  et  ad  locum  illorum 
supplendum  factus  cst  homo.  Qui  nisi  pcccasset, 
omnes  salvi  fuissent,  et  angelis  similes  et  imroorta- 
les  essent.  Nisi  enim  peccaret  Adam  in  paradiso,  vi- 
veret  de  fructu  arborum,  et  filios  sine  concupiscen- 
tia  generaret,  et  tamen  unusquisque  in  terra  per- 
maneret.  donec  ad  terminum  constitutum.  Qualiter 
autem  gignereut,    si   in  paradiso   permansissent  ? 


roines  inferiores  inferioram  ordinum  niinam  restau- 
raverunt.  Itaque  Ghrislus  secundum  humanitatem 
etiam  super  orones  creaturas  est.  Undc  ait  Psalmi- 
sta  :  c  Omnia  subjecisti  sub  pedibus  ejus  (PsaL 
viii).  »  Sed  Deus  major  est  et  superior  eo  homine, 
Pater  vcro  et  Filius  et  Spiritus  sanctus,  secundum 
divinitatem  est.  Unde  Apostolus  ait :  <  Tunc  ipse 
Filius  subjectus  erit  illi  qui  subjecit  sibi  oronia 
(f  Cor.  xv).  I  Hominuro  autem  aliorum  alii  aliis  pro 
merilis  superiores  erunt  cum  aliis  positi.  Unde  io 
Evangelio  :  c  In  doroo  Patris  mei  roansiones  mulla 
stint  {Joan.  xiv). »  Et  aiibi :  c  Et  erunt  omnes  aequa- 
les  angelis  {Luc.  xx).  >  Si  quaeritis  quot  salvi  erunt, 
vel  quot  aniroae  ad  coelum  perveniant,  audite  Aoga- 


Queroadmodum  roanus  manui,  ita  sine  concupiscen-  B  gtinuro  :  <  Quot  angeli  ibi  reroanserunt,*.tanta  illuc 


tia  jungerentur ;  et  sicui  oculus  se  leval  ad  viden- 
dum,  ita  sine  deiectatione  illud  sensibile  membrum 
perageret  officium  suum,  sicque  sine  dolore  absque 
sorde  parerent.  Esset  infans  ita  debilis  et  non  lo- 
quens,  ul  nunc?  Mox  ut  nasceretur  ambularet,  et  ab- 
solute  loqueretur,  et  contra  singulos  defectus  de 
lignis  ibi  positis  uteretur,  el  praefixo  a  Deo  tempore 
de  ligno  vitse  ederet,  et  sic  in  uuo  statu  postrooduro 
perroaneret.  Et  tandiu  debuerunt  essein  paradiso, 
quousque  implerelur  numerus  angelorum  qui  ccci- 
derant,  el  ille  numerus  electorum  qui  eral  iinplen- 
dus,  si  angeli  non  cecidissent.  Quomodo  autem  pos- 
set  paradisus  omnes  capere  ?  Sicut  nuuc  generatio 
por  mortcm,  id  est  rooricndo,  prdeterit,  et  generatio 


ascensura  creditur  multitudo  horainum,  et  singuM 
singulis  ordinibus  angelorum  associabuntur,  proat 
in  roeritis  a  Deo  discernuntur,  sicut  scriptum  est 
in  prophcta  :  Staluit  termino$  gentium  tecundum 
numerum  ftliorum  Dei  {Deut,  xxu).  Hxc  est  crgo 
iila  dies,  fratrcs  charissimi,  in  qua  ruina  angeloroffl 
restaurata  cst,  in  qua  angelorum  militia  consortio 
hominucn  laetata  est.  Haec  est  illa  festivitas  qux  foni 
omnium  festivitatum  est  aliarum,  sine  qua  utilitas 
oroniuro  periret.  Nisi  enim  esset  asccnsus  in  ccduffl, 
cassa  esset  nativitas,  infructuosa  passio,  inutilis 
resurreclio.  Haec  est  lanta  quod  tn  tempore  Siivestri 
papae  in  honore  ascensionis,  quinta  feria,  per  singu- 
las  hebdomadas  ita  celebris  habebatur,  sicut  nonc 


per  vilam,  id  est  nascendo,  advenit,  ita  tunc  paren-  ^  Dominica  dies  in  merouriaro  resurrectionis.  Congra- 


tes  in  meliorem  staturo  assuroerentur;  filii  vero  prae- 
finito  teroporequodcreditur  circa  triginta  annos  post 
esuro  ligni  vitae  suis  posteris  cederent,  et  ad  extre- 
muro  omoes  pariler  angelis  in  coelis  coaequarentur,  et 
in  coelum  vivi  transferrenlur.  Sed  peccanlc  horoino 
ingressa  est  mors  in  mundum,  periit  iroroortalitas, 
pcriit  ascensus  in  coelum.  Sed  Deus  suroroae-roiseri- 
cordiae  hominem,  homo  facius,  redemit;  per  mortero 
suam  mortem  nostram  destruxit,  per  rcsurrectio- 
nem  iramortalitatem  rccuperavit,  per  ascensionem 
aditum  nobis  in  coelum  fecit,  et  ipse  Dominicus 


tulemur  angelis,  qui  hodiema  die  cum  magnogau- 
dio  occurrenles  regati  Filio  ascendenti  ad  Patrem. 
Dixerunt  enim  :  c  Quis  est  iste  Rex  gloriae?)  {P$al, 
XXIII. )  Alii  Dominum  comitantes  rcsponderanl : 
c  Dominus  fortis  ct  potens,  Dominuspotens  in  prae- 
lio  {ibid.) ;  >  et  vere  exstilit  Filius  regis.  Sed  quid 
valet  Iil)eratio  sociorum,  nisi  efficiamur  socii  eorum? 
Laboremus,  charissimi,  ut  sicut  sumus  eodemsan- 
guine  redempti,  ita  eodem  praemio  ascensionis  si- 
mus  rerounerandi ,  prsstante  ipso  Domino  nostro 
Jesu  Christo. 


DOMINICA   POST    ASCENSIONEM. 

Secundum  Joannem . 


Cum  venerit  Paracletus,  quem  ego  mittam  vobis  a 
Patrc,  Spintum  veriiatis  qui  a  Patre  procedit,  ille 
testimonium  perhibebit  dc  me  {Joan,  xv).  >  Yenit 
in  die  Pentecostes  Spiritus  sanctus  in  centum  viginti 
homines  congregatos,  inquibuset  apostoli  omnes 
erant.  Qui  cum  linguis  loquerentur,  plures  ex  his 
qui  aderant  tanto  miraculo  stupefacti  et  loquentes 
Petro  corde  compuncti  conversi  sunt  et  induigen- 
tiam  perccperunt.  Hoc  ergo  intueus  Dominus  loqu^ 
batur  tanquam  diceret :  Odio  rae  habuerunt,  sed 
tale  de  me  Paracletus  testimonium  pcrhibebit,  ut 


Dplaresex  eiftfaeiat  in  me  ettdm.  Venit  %itritQ$ 
sanctus  sponte^  ut  i>eQ&  mittit  eum  Filius  a  Patre,  ad 
quem  refert,  etquod  ipse  de  iilo  est,  et  quod  S{nri- 
tus  ab  utroque  procedit.  Sic  de  Filio  dictum  per 
prophetaro  :  c  Coelom  et  terram  ego  impleo  (Jer. 
xxiii).>  Quo  missiis  est  nisi  ubi  erat?  Si  de  Palre, 
ubi  potuit  esse  sine  sspientia  sua,  c  qua  attiogit  a 
fine  usque  adAnem?.>  {Sap.  vni.)  Sed  neque  sine 
Spiritu  suo  usquam  esse  potoit.  Ergoet  S|»ritus 
sanetusmissus  est  ubi  erat.  Unde  Psaimisia :  t  Qoo 
ibo  a^iritutuoi  ct  quo  a  iade  taa  fi^^att?>  (PuU. 


•77  DEFLORATIONES  SS. 

cxxxviii.)  PaUr  nusqtiam  lcgiiur  missus.  Quseri  A 
solei  cur  SpiriAus  in  ignc  appaniit,  cur  in  Igno 
gimul  ct  ling\|ris,  cur  aliquaudo  in  columba,  ali- 
quando  in  igiic  roonslraiur ;  cur  super  Fitium  Dei  in 
ipecie  colujinto,  ct  supcr  discipulos  in  igne  appa^ 
ruit?  Bsest  qualuor  proposita  vidcamus.  Spiritus  in 
Igne  moiAstratur,  quia  Apostolus  ait :  c  I>cus  noster 
ignis  consuracns  cst  {Hebr,  xii).  >  Verum  estt  quia 
{tcr  \iunc  rubigo  pcccatorum  cousuroitur.  De  hoc 
ilgne  Veritas  dicil :  c  Ignem  veni  mittere  in  terram» 
letquid  volo  nisi  ut  ardeat?  i  (Luc.  xii;  Act.  ii.) 
Terrain  dicit  corda  terrena,  quae  infima  congerendo, 
a  malignis  spiritibus  conculcantur.  In  igneis  iinguis 
moDStratus  est,.  quia  lingua  verbo  congruit,  et  Ver- 
bum»  quod  est  Dei  Filius,  una  est  substantia  ia 
Spiritu  sancto.  Vel  ideo  in  linguis,  quia  sicut  per  B 
Unguam  procedit  verbum,  ita  qui  sancto  Spiritu 
tangitur,  Dei  Unigenitum  confitetur;  vel  ideo  in 
igneis  tiuguiSy  quia  quos  replet,  ardentes  et  loquen- 
les  facit ;  qui  enim  Deum  amando  prxdicant,  corda 
audientium  inflammant.  Aliquando  in  columba,  ali- 
quando  in  igne  monstratur,  quia  quos  replet,  sim» 
plices  et  ard^tes  faciL  Non  enim  placet  Deo  aut 
sinplicilas  sine  zelo,aut  iste  sine  illa.  Unde  Veritas : 
I  Eslote  prudentes  sicut  serpentes  ,  ct  simplices 
sicut  columb»  {Matlh,  x).  >  Prudentiam  serpentis 
exponit  Paulus»  dicens  :  <  Nolite  poeri  effici  sensi- 
bus  (i  Cor.  xiv).\  De  simplicitate  ctiam  columbae 
dicit :  c  Sed  malilia  parvuli  estote  {ibid,).  i  In  Do- 
mino  per  columbam,  in  discipuUs  per  ignem  appa-  ^ 
ruit,  quia  justus  judcx  noluit  peccatores  ferire,  sed 
mansueie  corrigere.  Hi  autcm  qui  sinipliciter  suni 
boroined,  et  ideo  peccatores,  debuerunt  spiritualiter 
contra  ipsos  accendi  et  per  pcenitentiam  salvari. 

c  Et  vos  testimonium  perhibebitis  quia  ab  initio 
mecum  estis  {Joan,  xiii).  •  Ab  initio  sciiicet  pr«- 
dicationis  meae.  Dabit  vobis  loquendi  fiduciani 
cbaritas  diffusa  in  cordibus  vestris  per  Spiritum 
sanctum.  Hanc  Petrus  nondum  habebat,  quando  ne^ 
gavit  Dominum.  Spuritus  sanctus  perhibebit  in  cor-* 
dibas  vestris,  vos  autem  in  vocibus  vestris^  ut  imr 
pleatur  illud :  c  In  omnem  terram  exivitsonuseoruni 
{P$al,  xviii).!  c  Haec  locutus  sum  vobis  ut  non  scan-. 
dalizemini.  Absque  synagogis  facient  vos  {Joan,^ 
xvi).i  Exprimit  quae  passuri  erant.  Hoc  dctermiuat  0 
quia  Judxi  non  reciperent  eum,  el  idco  expcUerent 
eos  qui  de  eo  praedicarent.  Sed  praedixit  de  Spirir 
lu  qui  confirmabit,  ut  non  sit  iUis  scandalum , 
quia  pax  multa  diligentibus  Icgem  Dei,  quse  cst  ipsa 
charitas. 

c  Sed  veiMt  bora  ut  omnis  qui  interficit  vos  ar- 
bitretur  obsequium  se  prsstare  Deu  (ibid.),  >  Quasi 
dicat  :  Extra  synagogas  facient  vos,  sed  nolite 
soUtodinem  formidare.  Separati  quippe  a  congre- 
gatione  eorum  totin  nomiiiemeo  congregabitis,  ut  iUi 
metueutes  ne  templum  et  lex  eorum  deserantur,  in- 
tcrficient  vos,  arbitrantes  sc  bene  facere.  Ecee  quod 
ait  Apoatoios  :  <  Zelom  Dei  babent,  sed  non  seoun- 
Uum  scy^iam  {Rom,  x),i— c  £t  b»c  facieot  vobis, 


PATRUM.  -  LIB.  I.  97» 

quia  non  noverunt  Patrem  neque  me.  Sed  haec  lo^ 
cuius  sum  vobis,  utcum  venerit  bora  eorum  remini^ 
scamini  quia  ego  dixi  vobis  (Joan,  xvi).  >  Ideo  prae-; 
dixi  ne  ignaros  improvisa  turbarent ,  scilicet  pro* 
visa  paticntcr  ferantur^  cum  vcnerit  hora  tenebrosa 
maloruni. 

De  decem  de$cenitonibu$Chri$ti^etoctQ  a9cen$ionibu9 
animw, 

Iii  libro  quarlo  Regum  legitur  quia  cum  Ezechia^ 
rex  usque  ad  roortem  aegroiaret,  Isaias  propheta 
ad  eum  intraverit ,  et  ei  a  DominA  diceret  quia  sa-i 
nari  deberet.  Cui  iUe  :  c  Quod  erit  signum,  quia  Do- 
miuus  me  curabit?  Ad  haec  Isaias  :  Hoc  erit,  inquit,^ 
signum  a  Domino :  Vis  ut  ascendat  umbra  decem  li- 
neiSy  an  ut  revertatur  totidem  gradibus?  Ei  ait  Eze- 
chias :  Volo  ut  revertatur  et  desccndat  in  horologio  re- 
trorsum  decem  (/  V  Reg,  xx ;  I$a,  xxxviu).  >  Quod  et 
ita  couligit.  Quod  Ezechias  pro  signo  coiiferendae  sib^ 
saiutis  petiit,  ut  Sol  retroiret  perdccem  lineas  horolo- 
gii,  quas  jam  transierat,  significatdecem  ordines  tcm- 
porum,  per  quos  Christus,  sol  justiliae,  quasi  umbram. 
legis  descendit,  et  quasi  quosdam  saltus  dedit,  pcr 
quos  iterum  post  resttrrectionem  ascendit.  Primus 
gradus  descensionis  ejus  fuit  de  Deo  in  augeluiu» 
quia  ipse  fuit  magni  consilii  Angelus ;  secundus 
descensionis  ejus  gradus  de  angelo  in  patriarchas ; 
tertius,  in  legis  datione ;  quartusin  Jesu  Nave,  ut 
populum  In  terram  repromissionis  introduceret ; 
quintus,  in  judices,  quia  eum  populuro  per  eos  ju- 
dicabat  et  regebat;  sextus,  in  reges  Judaeorum,, 
quia  in  .eis  ipse  regnavit ;  septimus,  in  propheus, 
quia  per  eos  nuntiatus  est;  octavus,  inpontifices^ 
quia  ipse  est  summus  sacerdos  Palris ;  nonus ,  in 
bominem;  decimus,  in  passionem.  Pcrhos  deccm 
gradu&  quasi  pcr  umbram  legis  priscae  Christus  dc- 
scendit,  et  omnem  umbram  legis  radio  veritaiis 
Ulustravit»  obscura  revelans ,  clausa  rescrans,  ct 
omnia  tecta  denudans.  Denique  sicut  Chrislus  his 
decem  gradibus  ad  homines  descendit,  ita  ct  Chri- 
Stus  per  sanclos  suos  homincs  octo  gradibus  ad 
Deum  ascendere  docuit.  Ezechiel  namque  de  aedifi- 
cio  loqucns  in  moute  constitulo,  ait :  c  In  octo  gra- 
dibus  ascensus  ejus  {Ezech,  xl).  i  Pcirus  quoque 
octo  virtutum  gradus  numcrat  :  fidem,  virtutem,, 
scientiam ,  abstinenUam,  palienUam,  pietatem„ 
fraternitatis  aroorem,  charitatcm ;  quibus  fugientea 
mundialis  concupiscentiae  coniiptioncm  ad  coeleslo 
regnum  quasi  de  valle  lacryroarum  ad  locum  anima- 
rum  ,  sciUcet  paradisum,  ascenderc  debemus.  Ait 
itaque  :  Fugientes  ejus  qua;  in  mundo  esl  concupi- 
scentiae  corruptioneni ,  nc  videUcet  corruinpaminv 
a  concupiscenlia ,  curam  omucm  subinfercntes  ^ 
ut  in  solo  Deo  sit  omnis  cura  vcstra ,  et  in  occullo 
cordis  ne  sitis  moiies  et  dissoluti ;  ministraic  in 
fide  vera  virtutem,  in  servili  et  humiU  modo  oslen- 
dite  fratribus  vestris  consianUam  boua^  conversatio- 
ois,  quae  fidei  subjungenda  est,  ne  sine  operibua 
fides  mortua  sit»  et  ut  aUos  vestro  exemplo  in  bonak 
conversatione  confirmeiis.  In  virtute  aQtem  sciei^ 


079 


WERNERI  ABBATIS  S.  BLASII 


fbxn,  id  est  discite  in  bona  conTersatione  bonum  A  tas;  taroen  meiobra  suae  carnis  leviora  portat  ani- 


facere»  spe  aeternorum,  non  temporalium.  In  scien- 
tla  aatero  abstinentiaro.  Cnm  bona  facere  didiceri- 
tis,  spe  vitje  aeteruae  mox  a  n.alis  abstinete,  et  in 
cogitatione  et  in  opere,  ne  in  vacuum  scienlia  coelc- 
stium  decedat,  si  se  ab  illecebris  saeculi  aliquos  non 
coerceat.  In  abstinentia  auiem  palientiam  ,  ul  qoi 
a  votuptatibus  mundi  se  continet ,  adversa  ejus 
sustineat.  In  patientia  autem  pietatem ,  ut  erga  eos 
qnos  toleratis,  pie  solliciti  sitis ;  in  pietale  autem, 
fraternitatis  amorem,  ut  non  alterius  rci  intuitu 
opera  pietatis  adversariis  impendalis,  nisi  fraterna; 
dilectionis,  ut  pro  eis  oretis,  ut  convertantur  qui  do- 
ctrina  vestra  vel  incrcpationibus  noluerunt  con- 
verti.  In  fraternitalis  autem  amore  charitatcm,  sci- 
licct  Oei,  quae  merito-  amori  fraternitatis  adjungi- 
lur,  quia  nec  Deus  sine  proximo ,  nec  proximus 
sine  Deo  diligitur ;  qui  enim  Deum  non  diligtt,  pro  • 
ximum  tanquam  scipsum  non  diligit,  quia  nec  se  • 
ipsum  diligit.  Est  quippe  impius  ct  iniquus.  Qui 
autem  diligit  iniquilatem  ,  plane  non  diligit ,  sed 
odit  animam  suam.  Diligamus  nos  itaque  invicem, 
sicut  nos  Ghristus.  Ideo  proptcr  Deum  habendnm , 
et  quidquid  aliud  prxcipit  facicmus,  ut  ipsius  ad- 
jutorio  per  has  octo  ascensioncs  ad  eum  ascenda- 
mus.  Inter  haec  videndum  est  quomodo  terrena 
corpora  in  ca:Io  maiieant. 

Jtem  quomodo  lerrena  corpora  in  ccsto  maneant. 

Necesseest,  aiunt  quidaro,  ut  terrena   corpora 


ma,  cum  in  sanitale  robusla  sunt,  qoam  in  ianguo 
.  re  cnm  macra  sunt,  et  cum  aliis  gestantibos  onero- 
sior  sit  sanus  et  validus  quam  cxilis  et  morbidos  : 
ipse  tamen  ad  suum  corpus  movenduni  atque  por- 
tandum  agiiior  est ,  cum  in  bona  \aletudine  plus 
habet  molis  quam  cum  in  pesle  vci  in  fame  miiii- 
mum  roboris.  Tantum  valet  etiani  in  habendis  ter- 
rcnis  corporibus,  quanivis  adhuc  corroptibiiibas 
atque  mortalibus,  non  quantitatis  pondos ,  sed  ten- 
tiUionis  niodos.  Et  quis  verbis  explicat  quanlum 
distat  inter  praesenlcm,  quam  dicimus  sauitatem  ct 
immortalitatem  futuram?  Non  ita  redarguant  no- 
stram  quidem  philosophi  de  corporum  ponderibus. 
Est  enim  sic  hinc  sursum  versus  :  terra  prima,  aqua 
^  secunda,  aer  tertius,  coeliim  quartom,ut  8oper  om- 
nia  animae  sit  natura.  Nam  et  Aristoteles  qoartum 
corpus  eam  dixit  esse,  et  Plato  noltum.  Si  quartum 
esset,  certe  superius  esset  caetcris.  Cum  ven)  oullura 
esl,  multomagis  superat  omnia.  lii  terrenoergo  quid 
facit  corpore?  In  hac  niole  quid  agit  subtilior  om- 
iiibus?inhoc  pondere  quid  agit  levipr  omnibus? 
In  hac  tarditate  quid  agit  celcrior  omnibus?  itane 
per  hujus  tam  excellentis  natune  meritum  iion 
poteriteffici,utcorpus  ejus  levetnr  in  ccclum?  Etcoo 
valeat  nuiic  natura  corporom  terrenoi  uro  depromere 
alas  deorsum,  aliquando  et  animae  ievare  sursom 
terrena  corpora  non  valebunt  ?  Postremo  si  ita  est 
clementoruni  ordo  dispositus.  ut  secuiidum  Plaronein 


naturale  pondus  vcl  in   terra  teneal  vel  cogat  ad      duobus  mediis,  id  est  aere  et  aqua ,  duo  extrcmn 


lerram.  Et  ideo  in  ccelo  esse  non  possunt.  Primi 
quippe  iiii  homines  in  tcrra  erant  nemorosa  aique 
fructucsa  ,  quie  paradisi  nomen  obtinuit.  Et  de 
ponderibus  ctementorum  sicargumentatur.  (August.) 
Quomodo  scilicet  inagistro  Platone  didicerunt  mun- 
di  duo  corpora  maxima  atque  poslrema  duobus 
mediis,  aere  scilicet  et  aqua,  essc  copulata  atque 
conjuncta,ac  per  hoc  inquiuntquoniam  terraabhinc 
sursum  versus  est  prima ;  secunda  aqua  super  ter- 
raro;  tertius  aer  super  aquam;  quarturo  super  ae- 
rem  coelum.  Non  polcst  esse  terrenuin  corpus  in 
coelo.  Momentis  enim  propriis  ut  ordinem  suuin 
teneant  clementa  librantur.  Ecce  qualibus  argumen- 
tis  oinuipotentiae  Dei  humana  contradicit  infirmitas, 


ignis  et  teria  jungantur,  coeli  quoque  obtineant  illa 
summi  tocum.  Hxc  auteni  sunt  vuhit  roiidamentuoi 
imi  mundi,  et  idco  in  coeio  non  potcst  csse  terra.  Cur 
est  ignis  in  terra?  Secunditm  hanc  qoipperatiooem, 
ita  ista  duo  elementa  in  locis  propriis,  imo  ac  sum- 
mo,  terra  et  ignis  esse  debuerunt,  ut  quemadmoduni 
nolunt  in  summo  esse  posse  quod  imi  est,  ita  nec 
in  imo  esse  posse  quod  summi  est.  Sicut  ergo  nul- 
laro  putaut  vel  esse  vei  fuiuram  esse  particolani 
terrae  in  coelo ,  ita  nullam  particulam  videre  debui- 
mus  ignis  in  terra^  Nunc  vero  non  solom  iu  lerris. 
verum  etiam  sub  terris  ita  cst.  Ut  enim  erucleni 
verticcs  montium  propter  quod  in  usibus  hominum 
ct  esse  ignem  iu  terra ,  et  nasci  videmus  ex  terra. 


quam  possidet  vanitas.  Quid  ergo  faciunt  in  aerc  D  quandoque  et  delignisetde  lapidibus  nascitor.qui 


terrena  tot  corpora,  cum  a  terra  sit  aer  tertius,nisi 
forte  qui  per  plumarum  et  poenarum  levltatcm  do- 
navit  aviuro  terrenis  corporibus ,  ut  portentur  in 
aere,  immortalibus  factis  corporibus  bominum, 
non  poterit  dare  yirtutem  qua  in  coelo  ctiam  va- 
leant  habitare?  Nam  cum  terrenorum  corporum, 
sicut  onera  gestaiido  sentire  consueviinus ,  quia 
quanto  major  est  quaniitas,  tanto  flt  major  et  gravi- 


sunt  corpora  sine  dubitatione  terrena.  Cur  ergo  vo- 
lunt  ut  credamus  naturam  corporum  terrenorum 
aliquando  iucorruptibilem,  factam  coclo  convenientem 
futuram  ,  sicut  nunc  ignis  corruptibilis  his  conve- 
nit  tcrris?  Nihil  asseruntex  ponderibus  atque  ordi- 
ne  elenientorum,  unde  omnipotenti  Deo,  qnoroi- 
nus  faciat  corpora  nostra  talia,  ut  etiam  in  coelo 
possint  habitare,  praescribant. 


IN  DIE  SANCTO  PENTECOSTES. 

Secundum  Joannem. 


t  Si  quis  diU^t  me,  sermonera  meuro  senrabtt,  et 
Patsr  roeus  dUiget  eum,  ct  ad  eumveniemas,  et 


mansionem  apiid  eum  faciemos.  Qui  non  diiigit 

me,  sermones  ineos  noo  seryat  {Joan,  xiv).  >  Judas 


m  EFLOIUTIONES  SS. 

qui  Domlno  dizft :  i  Domine,  quid  factam  est 
quia  nobis  manirestatunis  es  te  ipsum,  et  non  mun« 
do  (ibid.)  ?  >  non  est  ille  Iscariotes ,  scilicet  iste  cu- 
|us  Epistola  inter  Scripturas  canonicas  legitur. 
Et  Dominus  respondit  ei  :  i  Si  quis  diligitme.i 
etc,  ut  ostenderet  ei  quia  per  dilectionem  discer- 
nitar  gens  sancu  a  non  sancta.  Charitas  enim 
facit  unanimes  in  domo  in  qua  faciunt  Pater  et 
Filius  mansionem,  qui  donant  et  ipsam  dilectio- 
nem.  Erit  itaque  in  sterna  gloria  visio  et  mansio 
non  transitoria,  sed  setema;  et  haec  erit  manifesta- 
tio  de  qua  itle  qassierat.  Yenit  autem  Deus  ad  ho- 
roinem,  dum  homo  Tcnit  ad  Deum.  Venit  liomo  cre- 
dendo,  obediendo,  intuendo,  capiendo ;  Deus  venit 
subveniendo,  illumhiando,  implcndo.  Yerumtamen 
in  quonimdam  corda  venit,  et  mansionem  ibi  non 
facit,  qaia  per  compunctionem  Dei  respectom  per- 
cipiunt,  sed  interpretatione  deficiunt. 

c  Et  sermonem  quem  audistis  non  est  meus,  sed 
fjus  qui  misit  me  Patris.»  Non  eslFilius  minor  Pa- 
ire,  et  non  est  a  seipso.  Nec  istud  est  contrarium  ad 
boc  quod  dixit:  i  Qui  non  diligit  nie,  sermones 
meos  non  servat  (Joan  xiv).  >  Et  fortasse  propter 
aliquam  dislinctionem  pluraiiter  dicit  sermones.  Hic 
autem  sermonem  dicit  esse  Patris  Yerbum,  quod 
erat  in  principio. 

€  llaec  locutus  som  vobis  apud  vos  manens.  > 
Adbuc  manens  corporaK  praesentia  cito  vobis  au- 
ferenda  dixi  de  spiritali  mansione.  Illa  in  aeternum 
beatificat  liberatos  :  haec  in  tempore  visitat  liberau- 
do8. 

c  Paracletus  autem  Spiritus  sanctus,  quem  mit- 
tet  Pater  in  nomine  meo,  ille  vos  docebit  omnia,  et 
suggeret  vobis  omnia  qtiaecunque  dixero  vobis.  >  In 
nomine  meo,  id  est  in  notilia  mei,,  vidclicct  confiteu- 
ttbus  me  mittet  Pater  Spii  itum.  Yel  ita  :  Mittet  in 
nomine  meo,  id  est  ad  glorificationem  mei  in  di- 
lectoribus  meis ;  yel,  in  nominc  meo,  hoc  est  in 
nomine  Deitatis,  qaia  unus  Deus  sumus  ego  et  Pater 
et  Spiritus  sanctus.  Ubi  docet  Spiritus  sanctus, 
docct  Pater  et  Filius.  Sed  quoniam  Trinitas  est, 
oportebat  singulas  insinuari  personas.  Paracletus 
interpretatur  advocatu$^  quia  qoos  repleverit  ex< 
orantes  facit.  Unde  Paulus :  i  Ipse  Spiritus  postulat 
pro  nobis  gemitibus  inenarrabilibus  {Rom,  viii).  > 
Non  ut  minor  postulat,  sed  nos  ad  postulandum 
inllaromat.  Idem  Spiritus  vocatur  et  Gonsolator, 
quia  dum  poenitentibqs  viam  praeparat,  a  tristitia 
mentem  levat.  Quare  dicit,  c  suggeret?  >  cum  suggc- 
rere  soleat  minorisesse,  qula  suggerere  aliquandodi- 
citur  subministrare,  ut  hic,  non  quod  nobis  scientiam 
ab  imo  inferat^sed  aboccullo.  Aqgustinusnonhabet, 
suggeret  vobis  omnia,  sed,'commemorabit  vobis  om- 
nia.  Et  itaexpouit :  c  Intelligere  debemus  quod  jube- 
niur  non  obliyisci  salul)errimos  roonilus  ad  gratiam 
pertinere,  quod  nos  commemorat  Spiritus.  > 

c  Pacem  rclinquo  vobis,  pacem  meam  do  vobis. 
Njn  quomodo  inundus  dat,  ego  do  vobis.  >  hurus 
ai  Pat:-eui,  scquentibus  reKnquo,  perveiiientlbus  do. 


PATRUM.  —  LIB.  1.  9» 

A  Hoc  est  qaod  legimus  apod  propbeUim  :  c  Paoem 
soper  paoem.»  Pacem  nobis  relinquitin  hoc  saeculo 
qjia  hostem  vincamas,  qua  invicem  nos  diligamus. 
Pacem  suam  nobis  dabit  in  futuro,  quando  sine  ho- 
ste  et  sine  dissensioue  regnabimus.  Pacem  relinqail 
nobis,  ne  de  oocahis  judicemus.  Pacem  suam  da* 
bit  nobis,  cum  manifestabit  cogitationes  cordis.  Ipse 
est  pax  nostra  qui  fecit  utraque  unum  {Epke$,  ii)« 
Sed  quare  non  addidit  meam,  dicens  relinquo,  sic- 
ut  ubi  ait  do?  Quid  si  pacem  suam  voluit  intelligi 
qualem  ipse  ait,  in  qua  nulla  repugnantia  est :  pa- 
cem  autem  quam  nobis  reliquit  sine  peccato  essef 
Unde  dicimus  :  T  Dimitte  nobis  debita  nostra^ 
{Matih.  vi).  >  Non  est  ergo  pax  bic  piena,  qua  se*. 
cundum  interiorem  hominem  legi  Dei  condelecta*» 

D  mur,  sed  videmus  aliam  iegem  in  membris  nostris 
repugnantem  legi  mentis  nostrae  {Rom,  vii).  Item 
pacem  habemus,  diligentes  nos ;  sed  nec  ipsa  pa^ 
plena-  est, '  quia  cogitationes  nostras  invicem  non< 
videmus,  et  quaedam  de  nobis,  quse  non  sont  in  no* 
biSy  vel  in  melius  invicem,  vel  in  deterios  opina* 
mur.  Nec  ignoro  hoc  sic  accipi  posse,  ut  repetitio. 
videatur,  et  meam  prius  sobaudiatur.  Mundus  au-. 
tem,  id  est  homincs  qui  diligunt  mondum,  propter-. 
ea  dant  sibi  pacem,  ut  sine  lite  non  Deo,  sed  mun- 
do  fruantur.  Et  quando  justis  dant  pacem  ot  non 
eos  persequantur,  non  est  vera  pax,  quia  eorda  dis- 
juncta  sunt. 

I  Non  turbetor  cor  vestrum,  neque  formidet.  Ao^ 

r  distis  quia  ego  dixi  vobis  :  Yado  et  veniam  ad  vos.» 
Quia  pacem  do,  ut  vestrum  cer  sursum  habeatisy 
ne  turl)eminl  de  hoc  quod  dixi  :  Yado,  quasl  pasto-^ 
ris  absenlia  gregem  lupus  invadat.  Et  si  a  vobis  cor-^ 
pore  vado,  ut  bomo,  maneo  praesens  per  id  quod 
Deus  sum.  Objiciunt  nobis  Ariani  Dei  Filium  esse 
creaturam  ex  dictis  Salomonis  dicentis  :  i  Dominus 
creavit  me  in  principio  viarum  suarum,  priusquani 
terram  faceret  {Prov,  viii).  >  Sed  de  humanitate  di- 
ctum  est,  creavit  me  in  initio  viarum  soarumv 
id  est  ut  iniiia  viarum  et  operum  ejus  per  Evan* 
gelium  demonstraret.  Subsequens  autem  divinitati 
convenit  :  i  Ante  saeculum  fundavit  me  {ibid.),y 
Quid  est  dicere  :  Ante  omnia  tempora  genuit 
me?  Item  dicunt   :   Quare  carnem  quam  creato-. 

D  ram  essenon  negas,  cum  divinitateadoras?  Propter- 
ea  quia  iu  divinitati  unita  est,  ut  Dei  Filius  Deas 
sit  et  bomo.  Denique  si  hominem  separaverisa  Deo, 
nunquam  ei  servio  ,  velut  si  quis  purpuram  aot  dia-^ 
dema  regale  inveniat,  nunquid  adorabit?  Gom  vero 
rex  fuerit  eis  indutus,  periculum  mortis  ineorret» 
qui  ea  cum  rcge  contempserit  adorare.  Si  quis  erga 
adorare  contempserit  carneih  deiM^ti  amtam,pcenaBi^ 
aeternae  mortis  patietur. 

I  Si  diligeretis  me,  gauderetis  otique,qola  vado 
ad  Patrem,  quia  Pater  major  me  est.  >  Secundoot 
fbrmam  servi  puer  Christus  etiam  parentibos  suia. 
minor  erat.  Gauderetis,  inquit,  quia  humafiae  natu- 
r«  gratulaudom  est,  quae  levatur  ad  dexteram  iPar* 
tris^  quod  iJem  sU)i  sperant  cseleri.. 


ms' 


WERNERI  ABBATB  S.  BLASII 


084 


€  Ef  Ditiie  diii  fobi«,pnus4|uam  flat^  ul,  cum  a  ipsum  de  occulus  ihesauria  sapienlia»  producia  sunt 


factum  foerh»  credaliB.  »  PraKlixii  ae  ire  ad  Pa- 
tram  et  hi  post  mortem  iristtri  erant  eum  viventem, 
et  ad  Patrem  aseeudeDtem.Quo  viso  credituri  eraot 
;  quod  Filius  Dei  esset  qui  hoc  potuit.  Nam  fides  est 
femm  quae  ereduntur  et  non  videiitur.  Credituri,  in- 
qaaHif  eraiii  Filiuin  Dei  non  nova  Ade,  qua  et  prius 
cMiderartt,  sed  aucta  flde  et  referia,  quia  et  modo 
cum  baRC  dioerei,  parva  erat,  ei  cum  moreretur  pene 
jhm  nuDa. 

f  Jam  non  multa  loquar  vobiscum.  Yenit  enim 
lirinceps  raundi  hujus,  ei  in  me  non  bal)et  quid- 
quam.  i  Princeps  peccatorum  ndn  naturarum  venii 
accepu  licentia  a  Oeo,  ut  me  tradat  in  manus  Ju- 
daeorum,  et  ego  sponte  sequar,  cum  in  me  non  ha- 
bet  quidqdam  quod  ad  se  pertineat.  Noluit  Oomi- 
nns  hal)ere  quod  perderet.  Pauper  venil,  ne  haberet 
dsabolus  quod  auferret.  Princeps  mundi  hujus  est 
diabolus;  mondus,  mundi  amatores.  Uude  scriptum 
esi  :  f  Qtti  volueriiesseamicus  hujus  saeculi,  inimi- 
CttS  Dei  constituitur  {Jae,  iv).  > 

c  Sed  ut  cognoacat  mundus  quia  diligo  Patrem, 
et  sicut  raandauim  dedit  mihi  sic  facio.  i  Hoc  sub- 
Jecit  quasi  ei  diceretur  :  Cur  moreris,  si  non  habes 
peccatnm?  Quia  Pater  mandavit.  Notandum  sane 
quia  Patcr  tradidit  Filium,  Filius  seipsum,  discipu- 
lus  magistrumy;  diabolus  Salvatorem,  Juda&i  regem 
suum  gentibus  et  cruci.  Ecce  opus  commune,  sed 
vrtOfitaies  valde  diverss. 

SERMO  IN  DIE  PENTECOSTES. 

c  Verbo  Domini  coeli  firmati  sunt,  et  spiritus  oris 
eiusomnis  virtus  eorum  {PsaL  xxxii). »  Per  Filium 
qui  est  Dei  Verbnra»  non  solum  coeli ,  sed  et  omnia 
Ox  nihilo  sunt  creata,  et  ne  in  nihilum  resolvantur, 
eodem  verbo  firmata,  et  spiritu  oris  ejus  omnis  vir- 
ius  eorum  ornata.  Angeii  quoque  suntcoeli  appellali, 
fuia  aliis  corruenlibus,  per  Verbum  Dei  in  charitate 
snntfirmati,  etper  Spiritum  ejus  in  omni  virtute 
perornati.  Unde  scriptum  est :  Spiritus  Del  coelos 
ornavit  {Job  xxvi),  quia  et  istps  coelos  astris,  et  an- 
gelos  virtutibus  decoravit.  Per  Filium  quippe  ange-> 
lici  spiritus  rreantur,  sed  per  Spiritum  sanctum  vi- 
viQcantur.Per  Filium  lucis  substantiaeluxit;  sed  per 
Spirilum  sanclum  splendor  ejus  cflulsit.  Per  Filium 


multimoda  flumina  Scripturarum.  Per  Spirituin 
sanctum  patriarchae  de  Christo  et  Ecdesia  foiura 
figuris  designabant;  per  ipsum  proplietae  locuti  ea- 
dem  Scripturis  prxmonstralNint.  Per  ipsum  aposioli 
confirmati,  trausacta  eadem  in  mundo  praedicabaci; 
per  ipsum  dociores  iuspirati  Scripturas  expone- 
bant.  Per  Filium  homo  redemptus  a  morte  libera- 
tur;  sed  per  Spiritum  sanctum  in  baptismate  ad  ti- 
tam  regeneratur.  Per  spiritum  sanctum  peccaia 
relaxanlur ;  per  ipsum  animae  a  morte  criminum  re- 
suscitantur.  Per  Spiritum  sanclum  multi  sa^coio 
contempto  rcligiosam  vilam  doxerunl ;  per  ipsum 
plurimi  signis  et  prodigits  fulserunt.  Per  Spiritam 
sanctum  etiam  bodie  plerique  ad  meliorem  vitam 
B  convertuntur;  per  ipsum  quamplures  ad  coelesiia 
roente  rapiuniur.  Per  Filium  fit  resurrectio  mortoo* 
rum;  per  Spiritum  sanctum  fit  immutatio  eorum. 
PerFilium  mundus  judicatur;  per  Spiritum  san- 
ctum  utraque  pars  juste  remuneratur.  Per  Filiura 
Deus  Pater  coelum  novum  et  terram  novam  aea- 
bit ,  sed  Spiritus  sanctus  universa  in  meliorem  sta- 
tum  reiiovabit.  Coelum  nempe  pcr  ipsum  solis  splcn- 
dore  induetur ;  per  ipsum  soi  septemplici  lumine  ve- 
stietur ;  per  ipsum  radiabit  luna  solis  claritate ;  per 
ipsum  vernabil  terra  paradisi  amoenitate.  Tunc  Fi- 
lius  de  labore  translalos  faciet  discumbere,  et 
transiens  illis  ministrabit,  quia  de  judicio  redieas, 
dcclos  pro  diversis  meritis  in  diversis  fadet  niaa- 
p  sionibus  requiescere,  et  gloriam  sux  deitatis  eis 
'  facie  ad  faciem  dcmoiistrabit ;  Spiritus  sanctus 
vcro  tribuit  eis  velut  jubar  solis  pleno  gaudio  splen- 
descere,  et  Trinitatem  in  uniiate  perfecte  cogno- 
scere. 

DIVISIO. 

Haec  festivitas  Spiritus  sancli  per  septem  dies  oe- 
lebralur,  quia  ipse  in  septem  donis  veneraiur,  sio- 
ul  pcr  propbetam  praenuntiatur  :  <  Spiritus  sapien- 
tiae  et  iutellectus,  spirilus  consilii  ei  fortitudinis; 
spirilus  scientias  etpietatis,  spiritus  tinioris  Domi- 
ui  {ha,  xi).i  IIxc  sunl  septem  mulieres,  quae  unum 
virum  apprehendeninl  (/sa.  iv),  quia  septem  do- 
na  Spirilus  sancti  solum  Christum  corporaliter  pos- 
sederunt.  Hujus  Spirilus  dona  coelestia  scandcnt 


firmamentum  formatur ;  sed  per  Spiritum  sanclum  D  omncs  qui  tiinent  Deum.  Per  ipsum  naroque  timor 


eeleri  volubilitate  rotatur.  Per  Filium  sol,  et  luna» 
etsidera  temporibus  praeficiuiitur  ;  sed  per Spiritum 
sanctum  lucis  nitore  perpoliuntur.  Per  Filium  flu- 
mioa  funduntur;  sed  per  Spiritum  sanctum  labilem 
cursum  sorliuntur.  Per  Filium  teira  formatur ;  sed 
per  Spiritum  sanctum  fructibus  et  floribus  decora- 
tur.  Per  Fiiium  diversa  animalia  producuntur ;  sed 
per  bpiritum  sanctum  vitali  statu  imbuuniur,  et 
aves  voiatu,  pisces  natatu,  bestiae,  replilia,  serpen- 
tia  gressu  per  eum  fulciuntur.  Per  Filium  homo  ad 
imaginem  Dei  plasmatur;  sed  pcr  Spiritum  sanaum 
in  anima  vivlficatur.  Spiritus  sanctus  inspirat  di- 
versa  ingeoia  ;  ipse  etiam  dat  diversa  arlificia.  Per 
Spiritum  sanctum  dala  sunt  genera  iinguarum ;  per 


tribuitur,  qui  in  duo  dividitur.  Nam  esl  timor  ser* 
vilis  ei  est  timor  filialis.  Servus  quippe  timet  Do- 
minum,  ne  eum  damnet ;  filius  timet  Patrem,  nc 
eum  exhaeredet.  (August.)  c  Timet  adultcra  mari- 
tum,  ne  veniat ;  timct  uxor  casta.  ne  discedat.  > 
Cum  Spiriius  sanctus,  qui  est  charius,  meniem 
possederit,  servilem  timorera  foras  emittet ;  timor 
autem  Spiritus  Domini  in  saeculum  saeculi  permanei. 
Jam  enim  gehennam  ut  servus  peccali  non  timebit, 
quia  uuHuni  peccatum  commiitere  quxrit.  Deo  au- 
tem  ul  filius  per  delectalionem  virtutum  adliaerebit, 
et  ideo  ejus  haereditatem  possidebit.  Ab  ipsius  gra- 
tia  oluineamus  orando,  quaienus  nos  sei  vi  Domi- 
nom  Deum  noslrum  timeamus,  a  malo  declinaiido, 


085  DEFLORATIONES  SS. 

ne  nos  per  eontempdtm  praec^ptorum  suorum  »11-  A 
quando  poenis  sutxlat ;  imo  velut  hostes  sibi  rebel- 
ies  aeternis'tormentis  puntat.  RogemUB  eum  ut  in- 
star  filiorum  Israelis  vereamur,  ut  patrem,  bonum 
faciendo,  quatenus  coh:eredes  lilii  sui  simu&  facie 
Patris  perfruendo.  Post  limorem  dat  Spiritus  pte- 
tatem,  uthomofactori  suo  devoteserviat,  et  proximo 
quae  praevalent  bona  impendat.  Deinde  scientiam  in- 
spirat,  ut  quid  homo  facere  tel  devitare  debeat, 
sciBt.  Post  haiic  fortitudo  ab  ipso  donaiur,  ut  homo 
nec  blandis,  nec  adversis  ad  vitia  flectatur.  Deinde 
consiliam  ralioni  subministrat,  ut  utiie  eligat,  no- 
cuum  respuat.  Post  hoc  inteilectum  praestat,  ut  ani- 
ma  per  visibilia  sempiterna  inteiligat.  Deinde  sa- 
pientiam  inspirat,  ut  ratioualis  creatui^a  mutabilem 
creaturam  despiciat,  Grcatorem  suum  qui  est  im^  ^ 
mutabile  bonum  diligat,  solum  fontem  sapientiae 
Christum  in  Spiritu  sancfo  sapiat. 

Qui  per  septiformem  Spiritum  in  his  vktntibus 
florebunt,  per  ipsum  septcm  munera  incorpore, 
septem  dona  in  anima  obtinebunt,  quando  in  terra 
sua  duplicia  possidebunt,  cum  in  corpore  sicut  sol 
fulgcbunt,  et  in  anima  aeqoales  angelis  erunt.  Ab 
ipso  namque  cujus  pulchritudinem  sol  et  luna  mi- 
rantur,  septies  prae  sole  clarius  in  corpore  illustran- 
tur :  Cbristus  quippe  per  Spiritum  sanctum  reforma* 
bit  curpus  humilitatis  verae,  configuratum  corpori 
daritatis  suae  {Philipp.  iii).  Et  cum  sit  corpus  spiri- 
tale,  ilie  eujus  sermo  velociter  currit  {P$aL  cxlvii), 
tanta  illud  ^vestiet  veloeitale,  ut  quam  cito  nunc  vi-  q 
sus  ccelum  vel  cogitatus  orbis  extremum  attingit  sua 
agilitate,  tam  concite  tunc  illuc  feratur  corporis  mo* 
bilitate.  Ab  ipsoettamqut  estomninm  fortitudo,  tan-- 
ta  roborabitur  fortitudine,  ut  moles  montium  facile 
possit  pede  subvertere.  Ab  ipso  quoque  qui  fuit  in- 
ter  mor^^  liber  {P$aL  lxxxvii),  tanta  }inerit  eis 
gratia  libertatis,  ut  omnis  solida  creatora  sit  ei  pe. 
netrablli».  In  cujus  visione  angeli  magna  dulcediiie 
redundant;  omiies  sancti  maxinis  deliciis  exube- 
rant,  ab  ipso  omni  afilueiitia  voluptatis  perfruuntur, 
dum  in  gaudio  Domini  sui  super  omnia  bona  sua 
^onstitaontar,  ubi  Regem  gloriae  sicoti  est  ccrnent 
ii»  soo  decore,inquem  desiderantprospicere,obionH 
Dium  angelonnn  et  sanctorum  gloriamvident,  et  sua 
roembracuncta  perlncida  intusetextra  iuspiciunt;  D 
ubi  jugiier  audiont  resonare  organa  sanctorum  et 
coneentos  aogelornm|;   ubi  cinnamomi  et  balsami 
odore  suavissimo  recreabuutor,  et  iu  aspectu  Dei 
exsnltantes  epulentur,  et  in  laAitia  dclectentur,  at- 
qoe  ab  obertate  domos  Dei  inebriabuntur,  et  torrente 
volaptatis  ejus  potabuntor  {P$al.  xxxv).  Ab  ipsoqui 
est  sahis  omniom  tanta  sanitate  solidantur,  ut  sicut 
nunc  radtus  solis  nollam  sectionem,  ita  ipsi  tunc 
nuUam  corporis  passionem  patiantur.  Ab  illoqoiest 
vita  aeterna,  sic  longaevitate  confirmantur,  qood  nun* 
quam  iu  aeternum  morle  solventur.  Haec  septem  bona 
liabebuntincorpore  perseptem  saneti  Spiritus  dona. 
Toiidem  in  aniBM  habebunt,  ubi  de  bonis  Domini 
perenaiter  gaodebont.  Nam  ipse  fons  sapientiae  tan- 


PATRUM.  --  LlB.  I.  m\ 

lum  eis  influit,  qobd  eis  notitia  omnium  ferom  tri^ 
boit.  Ineflabili  amleitja  copolantur,  quia  a  Deo  ot 
filii,  ab  angelis  ot  fratres  amantor.  incomparabilis 
concordia  eos  conglutinat,  quia  nee  Deos,  nec  ali- 
quis  sanctorum  ab  ipsorum  voluntate  discrepat.  In-^ 
aestimabili  potestate  sublimantur,  quia  novo  ccelo  et 
novae  terrae  principantur.  Iiienarrabili  .honore  exaU 
tantur,  qoia  ab  ipso  Deo  et  ab  oniversis  angelis  ve- 
nerantor.  Summa  seeuritate  pollent,  quia  nemo  haec 
ab  eis  unquam  toliet.  Pienum  gaudiom  in  his  sine 
flne  habebunt ;  otnnes  araicos  snos,  quos  dtligunt, 
iisdem  bonis  frui  perpetuo  gaudebont.  Haecsuntdona 
qoae  Christus  in  altum  ascendens  hominibus  dedit, 
qoos  a  diabolo  captos ,  de  morte  captivos  duxit, 
astrigerisqoe  sedibos  victor  gloriosus  invexit. 

I^IVISIO. 

In  terra  positis  Dominus  dona  soa  eontolit,  dom 
per  charismata  sancti  Spiritos  eos  signis  et  noyis 
linguis  coruscare  tribuit.  Porro  qui  septem  dOiiit 
Spiritus  sancti  vacoi  inveniontor,  quot  isti  bonia 
perfroontur,  tot  iili  pcenis  craciabonlur.  Hapc  sonl 
olim  in  lege  praefigorata ;  haec  per  propbetas  prse- 
nontiata.  De  legali  quippe  candelabro  septem  iueer» 
nae  praecedunt  (Exod.  xv),  quia  de  Cbristo  septem 
dona  Spiritus  sancti  Ecclesiae  prodeunt.  Haee  sont 
sepiem  columnae  quibus  domus  Sapientiae  fulcitur 
{Prov»  ix),  quia  donis  septem  Spiritus  sancti  Eccle* 
sia,  quae  est  domus  Dei,  insignitur.  Hi  sunt  septcm 
oculi ,  quos  propheta  in  uno  lapide  videt  {Zach.  ui), 
quia  videiicet  petra  Christus  septem  dona  Spiritus 
sancti  ad  illuminationem  animarum  fidelibus  dediL 
Haec  sunt  cornua  Agni  propter  nos  occisi  {Apoc.  v)» 
quibus  credenles  proderunt  capita  septem  draconis 
rufi.  Unde  et  isdem  Spiritus  sanctus  soper  Dominom 
baptizatom  in  colomb»&peciede$cendissepraBdicator 
propter  scptem  naturas  quae  in  columba  esse  raemo- 
rantur.  Columba  in  petra  nidificat,  quia  Spiritus 
sanctus  in  Christo  corporaliter  habitat ,  alienos  pul- 
los  nutrit,  dum  erranles  a  regno  Dei  alienos  per  poe- 
nitenliamreducit;  pura  grana  eligit,  quia  bonos  de 
malis,  ut  grana  de  paleis  secernit;  felle  caret,  quia 
malilia  eos  evacuat  quos  possidet ;  nou  laedit  roslro» 
quia  Spiritu  sancto  repletus  non  insidiatur  proximo^; 
juxta  fluenta  habilat,  quia  Spiritus  saiictus  in  sapieni 
tibusbabiut;  gregatim  volat,  quia  congregatis  in 
nomine  Domini  Spiritus  sanctus  sua  monera  donat« 
Unde  propheta  :  c  Ecce,  inquit,  quam  bonum,  et 
quam  jucundum  habitare  fratres  in  unum !  Sicut 
unguentum  in  capitequod  descendit  in  barl)am,  bar* 
bam  Aaron,  quod  descendit  in  oram  vestimeuti  ejus, 
sicut  ros  Hermon,  qui  descendit  in  montem  Sion. 
{P$aL  cxxxii).!  Fratres  in  unum  unanimes  cum  ju- 
eunditate  habitabant,  quando  roultitudo  credentium 
cor  onom  et  animam  unam  habebanl.  Ideo  unguen- 
tum  de  capite  in  barbam  Aaron  descendit,  qiiia  de 
capite  omnium  Deo  scilicet  Spiritus  sanctus,  qui  cst 
spiritalis  unctio,  in  aposiolos  venii.  Per  Aaron,  qui 
mon$  fortitudinU  dicitur,  Christus  inteUigiior,  per 
quem  fidelcs  contra  vitia  fortes  exislont,  atque  in  al- 


087  WERNERI  ABBATIS  S.  BLASK 

tiim  dc  virlute  in  virluicm  Ibuni.  Hujus  barba  apo-  A  suas  pro  ovibus  sibl  commiasU,  pravii  duccs  po-. 


sucninl.  Postquam  Dcus  omnia  in  principio  scx  dier 
bus  crcavit,  scpUmum  sanaificavit,  quia  in  ipso  re- 
qvicscens  ab  opcrc  cessavit.  Sic  qui  in  scx  aetatibus 
mundi  in  dojiis  Spiritus  sancti  operari  studcnt,  ia 
septima  pcr  ipsum  al)  omni  labore^  rcquicsccnt.  Sic 
nos  quoque  sex  dJebus  in  bebdomada  laboramas, 
in  sepliina  vacamus,  quia  pcr  septiformem  Spiritum 
nuiic  bonis  operibus  insistimus,  in  futuro  ab  omni 
opere  feliciter  requiescimus,  ubi  pcr  ipsam  vaca))i- 
muSy  ct  Dcum  sicuti  cst  vidcbimus^ 

9IVISI0. 

In  dihivio  coluniba  ramum  olivae  rcportans  (Geii.. 
viii),  inclusis  pacem  nuntiavit,  quia  Spiritus  san- 
B  ctus  per  chrismatis  unctionem  animabus  carne  io- 
clusis  pacem  amissam  rcdonabit.  Hic  ctiam  digiius 
dcxtr»  Dei  appellatur,  quia  sicuti  manus  per  digitos 
opcratur,  ita  Christus  qui  est  dextera  Pairis,  cuncU 
per  divisiones  gratiariim  SpirUus  sancti  operatur. 
Unde  magi  qui  Moysi  resistcre  non  potuerant,  digi- 
tum  Dei  hoc  esse  dixeruiit  (Exod,  viii),  qai  cvidea- 
tcr  signa  per  Spirituin  sanctum  fieri  conspexeniot, 
Per  hunc  est  lcx  in  duabus  tabulis  descripta,  quia 
per  Spiritum  sanctum  in  duobus  praecep^Js  cbaritas 
csl  disposila.  In  hoc  digilo  ejicit  Dominus  dxmonia^ 
quia  opera  Filii  et  Spiritus  sancti  erunt  insepara- 
bilia.  OUin  genus  humanum  habcbat  taotum  uniua 
linguae  usum;  sed  lxx,  et  duo  gigantes  turrim  con- 


stoii  erant,  dum  ei  qui  cst  os  patris  quasi  barba  ori 
adhaeserant.  De  barba  unguentum  in  vestimentum 
fluxit,  dum  Spiritus  sanctus  per  impositionem  ma- 
nuum  apostoloruni  se  credentibus  infudit.  Ros  de 
Hermon,  quod  anathema  sonat,  in  monteni  Sion, 
quod  specula  dicitur  desccndit,  diim  superna  gratia 
de  Synagoga  in  Ecclesiam  vcnit.  Mons  Hernioii  juxta 
Jordanem  eat  situs,  ubi  Dominus  est  bapt  zatus. 
Ros  ergo  Hermon  est  Spiritus  sanctus,  qui  super 
Dominum  in  baptismo  ad  istum  montem  venit,  qui 
hodie  in  montem  Sion  in  quo  sita  cst  Hierusalcm, 
super  credenles  descendit. 

Quaiiter  autem  hoc  contigerit,  Scriptura  nobisho- 
die  rctulit.  Dum  quinquaginta  dics  a  resurrectione 
Christi  transissent,  et  discipuli,  ut  saepe  ascendcns 
praecepcrat,  in  Hierusalem  pariter  resedisscnt,subito 
ingens  sonus  tanqiiam  vehementis  venti  advenit  qui 
totam  domum  ubi  eraiit  sedcntca  rcplevit :  atquc 
igiieae  linguae  illisapparucrunt,  quibus  inccnsi  om« 
nium  gentium  iingiiis  magnalia  Dci  loqui  coeperunt. 
Porro  propter  instantem  festivitatem  Judaei  cx  omni 
natione  totius  orbis  in  Hierusalem  confluxerant, 
quia  Pcntecosteu  singulis  aiinis  ob  acceptam  illo 
tcmporclegem  celebrabant;  qui  hoc  audilo  simul 
conveuerant,  et  singuli  linguam  in  qua  nati  suiit-de 
ore  eoruin  stupefacti  audiebant.  Quos  Petrus  allocu- 
lus  dixit  haec,  per  prophetas  praedicta,  per  Jcsum 
vcro  ab  eis  cruciiixum  completa.  Qiii  poenitcntia  dii- 
cti  ad  tria  millia  hominum  haptizati  sunt,  et  ipsi  q  tia  Deum  construcbant;  indcofl^ensusUuguas  eonim 


Spiritu  saiicto  sicut  alii  lepleti  sunt.  AHa  die,  cum 
Pctrus  et  Joannes  daudum  per  Spirituni  sancium 
sanasscnt,  quinque  millia  baptizati  sunt,  qui  omnes 
Spiritu  sancto  ditali  sunt,  ct  sanguinem  Chi  isti,  quem 
prius  furibundi  fuderunt,  postmodum  tremebundi 
biberunt,  ac  perplurcs  sanguinem  suum  pro  ipso 
fuderunt.  Apostoli  auteni,  accepto  Spiritu  sancto, 
duodeciro  annos  in  Hierusalem  eodem  pnecipiente 
commanebant,  qua;  in  mundo  docturi  erant  insimul 
conferebant,  in  circultu  Judaeos  ac  gentilcs  do- 
ccbaiit,  signis  ac  prodigiis  ad  fidem  plurimos  con- 
vertebant.  Qtii  omnes  per  impositionem  manuum 
apostolorum  Spiritum  sanctum  accipiebant,  et  vir- 
tutes  Dei  novis  cdebant  linguis.  Apostoli  namque 
per  Spiritum  sanctiim  caecis  lumen  refundebant,  sur- 
dis  aures  recludebant,  mutis  linguam  solvebant, 
claudos  grcssu  ei-igebant,  leprosos  mundabant,  dae- 
monia  ab  obsessis  cfl^ugabant,  mortuos  resuscita- 
bant,  insuper  per  bacuIos'vel  per  vestimenta,  qui- 
dain  illorum  etiam  per  umbram  suam  debiles  sani- 
tate  restaiirabant.  Post  haec  duodecim  per  lotum 
mundum  diffiisi,  septeno  munere  Spiritus  sancius 
pcrfusi,  per  septenarium  nunierum  duodeni  officium 
suum  peregerunt,  dum  quatuor  partes  mundi  ad  fl- 
dem  sanctas  Trinitatis  perJuxerunt.  Tres  enim  et 
quatuor,  quod  septem  sunt,  duodecim  flunt.  Qui 
boni  piscatores  sagena  fidei  pisces  olim  ad  vitam 
praeJcstinatos  signis  et  miraculis  de  salo  saeculi  ad 
Ittns  vitae  pertraxerunt,  et  Christi  exoniplo  animas 


confundebai,  iia  quod  nuUus  alterius  linguam  in- 
telligebat,  sicquc  per  orbcm  disperserat  quos  om- 
nes  hodie  Spiritus  sanctus  in  unitatem  Udei  per  ge- 
ncra  linguarum  congregaverat.   Hebraeus  quoque 
populus,  iEgyptiaca  servitute  in  paschaU  nocte  per 
paschalem  agnum  liberatus,  ac  per  mare  Rubrum 
Iranslalus,  ad  montem  Sinai  quinquagesima  die 
l)crvenit ,  quem  fumus  et  ignis  replevit,  atque  de 
medio  ignis  Dominus  ei  legcm  timoris  in  tabulis 
scriplam  dedit.  Sic  Christianus  populus«  de  diabo- 
lica  oppressione  in  paschali  nocte  per  pascbalcni 
Agnum  Christum  ereptus,  pcr  baptismum  quasi  pef 
marc  Rubrum  transvectus,  quinquagesimo  die,  sci* 
licet  hodie,  in  igne  legcm  amoris  accepit,  qoara. 
D  eum  Dominus  in  corde  scribere  praecepit,  ut  vide- 
licet  post  facerent  sponte  Dei  amore  quod  prius  fe- 
cerant  coacti  timore.  In  lege  etiam  crat  praeceptum 
ut  quinguagesimus  annus  jubileus,  id  est  aunus 
remissionis   vocaretnr,  totusque  ab  opere  senili 
feriaretur,  atque  amissa  haereditas  propriis  haeredi- 
bus  redderctur.  Per  hoc  Spirilus  sanctus  illod  tena- 
pus  pra^Ogiirari  voluit  in  quo  populam  suam  ab 
opere  servjli,  id  ost  a  peccato  vacare  docuit,  elqoe 
amissam  haereditatem  paradisi  restituit.  (G&cco- 
Rius.)  Spiritus  sanctus  his  datus  mcmoratur,  dam 
semei  in  terra,  semel  de  coslo  datur.  In  larra  daiur 
Spiritus,  ut  diltgatur  proximus  :  de  coelo  datar 
Spiritus,  ut  diiigatur  Deus.  Qai  eaim  Deam  diligit, 
sermonem  ejus  ser>'abU  (Joan.  xiv).  Hunc  Deus  V^ 


»30  DEFLORATIONES  SS. 

tcr  diligit  et  Trlnfias  ad  eum  veniet,  el  inansionera  A 
apud  eum  faGiet.' 

Ideo,  chartssimi,  diliganous  Deum  ;  roandata  ejus 

servando,  ut  ipse  dlligat  nos  mansionem  sibi  in 

nobis  prieparando.  De  hospilio  cordis  noslri  stercus 

peccatonim  :   poenitentia    et  confessione  exterga- 

mus,  lacrymis  sordes  dituamus,  floribus  bonorum 

operum  ornare  studeamus,  ut  Spiritus  sanctus  de- 

signetur  advenlare,  et  dignum  habitaculum  sibi  in 

nobis  praeparare.  Hic  etiam  super  Dominum  in  co- 

lombae  speciem  descendit,  quia  eumimmunem  apec- 

catis  ostenilil.  Super  discipulos  autem  in  igne  venit, 

quia  peccata  in  cis  consumens,  cliirographum  pec- 

cati  delevit.  Unde  et  ignis  lllios  Israel  praecessit, 

et  els  itcr  ad  patrlam  suggessit,  quia  ignis  Spiritus 

saiicti  eos  pnecedit,  ct  iter  per  Scripturas  ad  pa-  B 

t  riam  paradisi  ostendit.  Ideo  nuuc  baptisnia  agitur, 

<iuia  per  Spiritum  sanctum  originale  crimen  remit- 

tilur.   Ideo  eliam  his  diebus  jejunia  celebramus, 

c^uia  pcr  Spirilum  sanctum  veniam  accipere  spera- 

nous.    Qui  Spiritum  sanctum  blasphemaverit,  non 

remittetur  ei,  neqne  in  hoc  saeculo,  ncque  in  futuro. 

F*cr  SpTitum  sanctum  datur  remissio  ppccatorum. 

Qui  de  venia  desperat,  hic  Spiritum  sanctum  blas- 

spliemat,  atque  irremissibile  peccatum  perpetrat. 

Quemadmodum ,  charissimi,  est  Nalivitas  Domini 

c4!lebris,  sic  et  ista  festivitas  omnibus  fldelibus  de- 

b«t  csse  solemnis,  quia  sicul  in  illa  Deus  in^arne' 

vcniens  homines  visilavit,  sic  in  ista  Deus  in  igne 

f*ccatis  homines  purgans,  multa  cba* 


PATHUH.  —  LIB.  I.  990 

rismata  eis  donavit.  Hae  festivitates  et  angclis  ct 
Jiominibus  sunt  venerabiles,  quia  ipsi  Deo  nostro 
sunt  celebres.  Denique  In  nativitate  Domini,  Doml- 
nUs  majestatis  de  solio  glori»  suae  surrexit,  arma 
bclllca  induit,  pro  nobis  pugnaturus  in  exsilium 
abilL  Parasceve  autem  dles  belli  alque  victoriae  ex- 
stilit,  cum  Dominus  fortis  et  potens  in  pnelio  prin^ 
cipem  mundi  diabolum  cum  suis  satellitibus  devi- 
cit,  victoriamque  potenler  obtinuit.  Dies  vero  Do- 
miiiioe  resurrectionis  est  dies  qua  peracto  bello 
regnum  tyranni  vastavii,  captivilatem  ab  eo  capiam 
ad  se  congregavif.  Dies  autem  ascensionis  est  haec, 
in  qua  cum  nobili  pompa  Dominus  virtutum  regres- 
sus  triumphavit,  atque  cum  angelis  malis  susceplus 
carnem  nostram  super  a^thera  exallavit.  ITodierna 
vero  dies  esi  qua  milltibus  spolia  dislribuit,  dum 
fidelibus  varia  dona  Spirilus  sancti  contullt.  Adhuc 
restat  una  dies  qua  sponsam  snam  de  hac  Babylonia 
est  ducturus,  quando  in  ultima  die  Ecclesiam  in 
coelcsti  Hierusalem  esl  collocaliirus.  Nempe  de  his 
diebus  praecinuit  per  totum  Psalterium  Spiritus 
sanctus.  Insuper  lex  et  omnes  prophetae  persultave- 
runt  haec  consona  voce.  Igitur,  charissimi,  conspe- 
ctui  ejus  in  justitia  nunc  appareamus,  ul,  cum  ap- 
paruerit  gloria  ejus,  in  nuptiis  ejus  sallari  valea  - 
mus  ad  videndum  in  bonitate  electorum  snorum,  ad 
laetandum  in  laetitia  gentis  suae,  iii  plonitudine  om* 
nium  bonorum  (Pial,  cv).  Quae  oculus  non  vidit,  ei 
auris  non  audivit  (/  Cor,  ii). 


FERIA    SECUNDA- 

Secundum  Joannem. 


I  Sic  enim  dilexit  Deus  mnndum,  at  Filium  suum 
unigenitum  daret,  ut  omnis  qui  credit  in  eum  non 
pcreat,  sed  habcat  vitam  seternam  {Joan,  ni).  » 
Aperit  causam  hnmanae  salutis,  dilectionem  scilicet 
Dci  Patrits  ex  quo  est  oinnis  restauratio  vel  institu* 
tio  per  Filium  suum  in  Spiritu  sancto.  Idem  dicit 
ex  Filio  Dei  quod  supra  ex  filio  bominis  credentes 
consequi,  ut  pcr  quem  in  deitate  couditi  sumus, 
per  earodem  In  hoinine  restauremur. 

<  Non  enim  misit  Deus  Filium  suum  in  mundum 
11  i  judicet  mundum,  sed  ut  mundus  salvetur  per 
ipsnm.  I  Ycnit  Salvator,  ut  salvet,  non  ut  judicet, 
id  cst  damiiet,  sed  si  judicatur  bomo,  ex  se  ha- 
Luit,  qoia  non  credidit. 

«  Qui  credit  in  cum  ,  non  judicatur ;  qui  autem 

11  on  crcdit,  jam  judic&tus  est,  quia  non  credit  in 

nomioe  unigeniti  Filii  Dei.  >  Nondum  apparuit  ju- 

dieiom.  sed  jam  factum  cst.  c  Novit  enim  Dominus 

^Mi  snnt  e)U8(f/  Ttm.  n).  >  Novilenim  qui  perma- 

neant  ad  coronam,  qui  ad  flammam.  Novit  in  arca 

su  A  tritlcum,  novit  paleam,  novit  segetem,  novit  zi- 

JE^nia.   Non  eos  aadiamus  qui  negant  ei  hQC  loco 

dier«)  jQdicii  futumm.  Dicunt  enim  :  Si  et  incqni 


G  credit  non  veniet  in  {udlciiim,  et  ille  qni  non  credit 
jam  judicatus  est,  ubi  sunt  quos  jodicaturus  est 
Doniinus  in  die  judicii  ?  Non  intelligitiir  praeteritum 
tempus  poni  pro  futuro.  Nam  jiidicatus  est,  dicitur 
damnatus  est  Dei  praescientia,  qui  novit  quid  immi- 
neat  non  credentibus;  et  ubi  dicit  :  non  veniet  ad 
judicium,  ita  intelligeudum  est :  non  venit  ad  dam- 
nationem. 

c  Hoc  est  autero  judicium,  quia  lux  venit  in  mun- 
dum  :  et  diiexerunt  homines  magis  tenebras  quam 
lucem.  Erant  enim  eorum  o)iera  mala.  Omnis  enim 
qui  male  agit  odit  lucem ;  et  non  veiiit  ad  lucem,  ut 
non  arguantur  opera  ejus.  >  Judicium  dicit  aeiernam 
damnationem,  quod  erit  no  ncognoscere  Deum,  sic- 
uti  aeterna  vita  est  cognoscere  eum.  Quia  lux  venit, 

^  Verbum  scilicet  in  carne,  et  excitaf  et  monet  homi- 
nes  cognoscere  sua  mala,  in  quibus  omnes  sunt ; 
profecto  illi  judicantur  qui  oderunt  admonentem  lr*« 
cem,  el  fugant  ne  arguantur  mala  eorum  quae  sunt 
impieias,  incredulitas,  odium  aetemae  lucis,  ei  nolle 
eam  aspicere,  sed  velle  in  tenebris  peccatoruro  re- 
manere.  Utique  omnis  qui  est  in  intentione  mali  et 
cum  aniorc   ipsius   mali  operatur,    odit  lacero, 


091  WERNEM  ABBATIS  S.  ELAW:  99) 

quia  detefsit  malts  el  ita  non  Tenit  ad  litcem,  ut  A  neat,  ged  eliam  a  miiiaribus  Teraro  eoniessionem  fa. 

ciaty  quoniam  plura  minuta]  peccat»,  a  negligan- 
lur,  OGcidunt.  Naai  minutae  gutue  flomen  impleiu, 


el  Jung^Uir ;  sed  fugat  ne  mala  quae  diligit  argoan* 
tur. 

c  Qui  autem  factt  Teritatem  venit  ad  lucem,  ut  ma* 
nifeslentur  opera  e|uSr  quia  in  domo  sunt  facta.  i 
Quia  initiura  boni  est  aecusatio  mali,  veritatem  fa- 
cit,  id  estea  qu»  veritas  Jubet.  Quicunque  admoni- 
tus  per  lucem  sua  mala  accusat,  ut  hsec  ejus  acca- 
satio  et  alia  bona  qu»  fecit  manifestenlur  quod  ii- 
luminatione  divina  sunt  facta.  Qui  vult  ergo  venire 
ad  lucem^  noa  tantum  a  grandibus  peccatis  absli- 


et  minuta  grana  arem»  si  multa  sunt  opprimoBt 
navem.  Et  hoc  facit  sentina  neglecta,  quod  flucbu 
irruena.  Paulatim  intrat  aqua  per  senlinara ;  wi 
diu  intrando  el  non  exbauriendo  m»^  navem.  Et 
quia  Oeus  peccatores  flagellat  in  hoc  aaecuio  ad 
•mendationem,  ferto  patrem  erudientem,  ne  senlias 
judicem  punientem. 


FERIA    TERTIA- 

Secundum  Joannem. 


c  Amai,  amen  dleo  vobis,  qui  non  intrat  per  B 
ostiuro  in  ovile  oviuin,  sed  ascendit  aFiunde ,  ille 
fur  est  et  latre  {Joan.  x).  i  Quia  Pharisxi  jactabant 
se  videre  (quod  quidem  posseut  si  oves  Christi  es- 
sent)  Dominus  ob  eorum  arrogantiam  proposuit 
hanc  similitudinem.  Ostendit  itaque  quia  neque  sa- 
pientia,  neque  observatio  legis,  nec  bona  vila  quae- 
cunque  valet  nisi  per  eum.  Sive  enim  Judaeus 
seu  Pharisaeus,  seu  gentilis,  seu  etiam  philosophus 
doceat  l)ene  vivere,  vel  hsereticus  sub  nomine  Chri- 
sti,  nec  tamen  in  Christo  prsedicans  omnes  sine  eo 
rapiunt  et  occiduut.  Ovile  est  Ecclesia.  in  quam 
quicunque  vult  intrare,  per  Christum  intret,  Christi 
gloriam  quaerens,  non  suam.  Humilis  janua  est 
Christus.  Ergo  qui  intrat  se  humiliet,  ne  ascendens 
pcr  maceriara,  dum  exaitatur  cadat.  Aliuade  itaq«e  ^ 
ascendit,  qui  quoroodo  propter  Christum  intrat,  vct 
non  de  eo  bene  seniiendo,  vel  non  ejus  gloriam,  sed 
Buam  quaerendo.  Fur  ergo  est  qui  male  intrat,  et 
quod  aKemim  est  snun  dicit,  id  est  oves  Dei  sitas 
fadt.  Latro  est,  qnia  quod  furatus  est  occidir,  drnn 
malo  exeraplo  seu  pcrverse  docendo  oves  vocem 
ejos  audiant.  In  quo  cum  sonet  vox  verbi  Oei  prae* 
destinati  ad  vitam  aodiunt  obediendo.  Et  notandom 
quod  noB  omnis  qui  intrat  per  ostium,  pastor  est, 
qnia  et  oves  intrant.  Yerumtaraen  unttas  itniver» 
sitatis  Ecclesiae  verbo  et  exemplo  quotidie  pasdt. 
Osttarins  est  Christus,  qui  se  ipsum  aperit,  vel 
Scriptura  qu»  ducit  ad  Christum,  vei  Spiritus  san^ 
ctiis  ad  omnem  veritatem.  «^ 

c  Et  proprias  oves  vocat  nominatim,  et  edudt 
eas.  Et  cum  proprias  oves  emiserit,  ante  eas  vadit, 
et  oves  illum  seqnuntor,  quia  sciunt  vocem  ejus.  > 
Oves  vocat  noniinatim  qui  ait  discipulis  sois  : 
c  Gaudele,  quia  nomina  vestra  scripta  sunt  iu  coelo 
(Lvc.  x).  »  Unde  alibt :  c  Novit  Dominus  qui  sunt 
ejus  (//  Ttm.  ii).  »  Ediicit  eas  hinc  ad  vttam  aeter- 
nam,  eraittiteas  al>soivendo  a  vinculis  peccatorumy 
et  praecedit  eas  sni^s  a  mortuis.  Aliter  educit  ovea 
de  tenebris  ad  iucem  doctrinae,  et  ante  eas  sic  emis« 
sas  quasi  de  iEgypto  vadit  velut  in  columna  nubia 
et  ignis,  exemplo  indicans  quod  docuit.  Oves  iliora 


sequunlur  quocunque  ierit,  perseveraBdo  nsqne  ia 
fmem.  Nec  enim  bene  vivere  dicendi  sont  quifiaeiQ 
l)ene  vivendi  vel  caecitate  nesciunt,  vel  inflatio&t 
contemnunt. 

c  Aiienum  autem  non  sequuntur,  sed  fugiunt  ab 
eo,  quia  non  noverunt  vocem  alienorum.  Hoc  pro- 
verbium  dixit  eis  Jesus.  lUi  autem  non  cognoveraDt 
qoid  loqueretur  eis.  >  In  bono  convincuntur  esse 
ci^i.  IiUerest  enim  inter  illos  et  nos  antequam  isla 
verba  cognoscamus,  quoniam  pulsamus  etaperietar 
nobis,  illi  autem  non. 

c  Dixit  erge  eis  iterum  Jesus  :  Amen  amen  dico 
vobis,  quia  ego  sum  ostium  ovium.  >  Sicut  Filias 
per  se  novitPatrem,  nos  autem  per  illum,  sic  intrat 
in  ovile,  id  est  ad  corda  ovium  per  se  et  nos  per 
ipsum.  Oculus  carnis  se  videre  non  polest,  alia  vi- 
det ;  sed  intellectus  et  se  et  alia  intelUgit.  Sic  Chri- 
slus  et  ad  se,  et  ad  te,  et  ad  Patrem  per  se  intrat. 
Nam  el  per  verburo  alia  dicuntur  quae  non  suiit 
verbum,  et  ipsum  verbum.  Multi  sunt  pastores  nt 
boni  episcopi ;  ostium  vero  nemo  est,  uisi  Cbristas. 
In  Apocalypsi  dicuntur  saoclt,  non  ostium,  sed 
portae  per  quas  perveuitur  ad  ostium.  Omnes  quot- 
quot  venerunt  fures  sunt  et  latroncs»  sed  non  au- 
dieruut  eos  oves.  QuL  venerunt  non  qui  missi  sunt 
fuerunt.  Unde  in  propheta :  c  Yeniebant  et  ego  non 
miitclmm  eos  {Jer.  xxiii).  >  In  venienlibus  praesnm- 
ptio  temeritatis,  in  missis  obsequium  servitutis 
est.  Vei  ita  :  Quotquot  vencrunt,  scilicet  praeter 
me,  fuerunt  lalrones.  Praeeones  veritaiis  non  vene> 
runtiNraeler  eum,  qui  est  verilas,  quia  sic  credide- 
rit  in  euin  venturum,  quomodo  nos  credimus  in 
eum  qui  venit.  Tempora  variata  sunt,  non  fides. 
Unus  canon  Scripturarum  est  omnla  non  ad  lotum 
referri,  sed  ad  partem  maximam»  ut  ibi  :  <  Onines 
declinaverunt,  simul  inutilesfacti  sunt  {PsaL  xtii).i 
Similiter  hic  :  c  Omnes  qui  venemnt  ante  me. 
fuerunt  fures  et  latrones.  >  £t  Paulas  ad  Corin- 
thios  :  <  Omnibus,  inquit,  omnia  faclus  suip,  ut 
omnes  lucrifacerem  (/  Cor.  ix).  >  Et  ad  Philippen- 
ses  :  c  Omnes  enim  qit»  sua  suni  quacrunt,  non  ea 
qu»  sunt  Chrisli  Jesu  {PhWpp^  ii).  i  Ita  est  iiind 


903  DEFLORATTONES  SS 

Patris  ad  *Filiam  t  <  Omnia  meft  tua  sunt  {tuc 
XV ).  »  Sciendum  est  quia  non  omnes  qui  au- 
dienint  vocem  pasloris  oves  Tuenint ,  ut  Judas. 
Sub  ovinapelle  audiens  pastorem,  lupuseratpastori 
insidians.  Aliqui  corum  qui  Gliristum  crucifixerunt) 
Don  audiebant,  et  oves  erant.  De  qutbus  Dominus 
ait  :  f  Cum  exaltaverilis  Filium  hominis,  tunc 
cognoscetis  quia  ego  sum  (Joan.  viii).  >  Hoe  aiiquis 
ita  solvit :  <  Quando  non  audiebant,  adhuc  erant 
lupi ;  sed  quando  facti  sunt  oves ,  audierunt» 
Utcunque  potest  dici,  sed  per  Ezechielem  Dominus 
objurgando  pastores  dicit  de  oranibus:  <Et  errantem 
non  revocastis  {Ezech.  xxxiv).  >  Erranlem  dicit  et 
ovem  appellat.  Si  errabat  quando  ovis  erat  , 
procul  dubio  non  pastoris,  sed  furis  et  latronis 
vocemaudiebat.  Sed  Dominus  ait :  c  Quotquotvene- 
runt  praeter  me  fures  sunt  et  latrones,  sed  non 
audierunt  eos  oves.  >  &rgo  secuiidum  pr»scien(iam 
Dei  videntis  qui  sunt  ejus,  inultae  oves  sunt  foris, 
et  multi  lupi  inlus.  Multi  iiamque  blaspiiemant 
Christum,  credituri  in  eum,  qui  sunt  oves  foris ; 
sed  adhuc  alienam  vocem  sequuntur.  Item  multi 
intus  laudant  biaspbemaluri,  sed  tamen  quandiu 
recte  sapiunt,  vocem  Christi  audiunt.  Sed  est  qua- 
dana  prsecipua  vox  pastoris,  in  qua  oves  non  an- 
diuut  alienos,  el  in  qua  non  oves  non  audiuut 
Christum.  Quae  est  illa  vox  ?  <  Qui  perseveraverit 
usque  in  finem,  hic  salvus  erit  {Malth.  x).  >  Hanc 
Yocem  non  negligit  proprius,  non  audit  alienus. 


PATRVM.  —  LTfi   I.  m 

A  Nam  qui  pitedestinatus  est  et  praseilns  ad  viiam, 

licet  ad  tempus  erret>  tandem  redit  et  perseverat. 

<  Ego  sum  ostiiim ;  per  me  si  quis  Jntroieril  salvii* 
bitur,  et  ingredietur,  et  egredietur,  et  .pascua  iiive- 
niet.  >  Exercet  obscuris,  pascit  manifestis  Magister 
veritatis.  Quilibet  non  iictus,  per  claritatem  sapien- 
tiae  Dei  intrans  calboiicam  Ecclesiam,  satvabitur 
perseverando,  et  etiam  prius  erat  in  oviii  prsede- 
stinatione  divina.  Ingredietur  intus  bene  cogitando 
sanctum  Apostolum  dicenteni  habitare  Christum  per 
fidem  in  cordibus  uostris  {Ephes.  iiij.  Egredietur^ 
estraoperando  secundum  Psalmistam  :  <Exiethomo 
ad  opus  suum  {Psal.  ciii).>  Aliter  :  Ingredietur  cre- 
dendo,  operando  egredietur  ad  pugnam  contra 
haereticos.  Amplius  :  Ingredietur  Ecclesiam  ut  hic 

^  per  fidem  vivat, quia  < justus ex  fide  Vivh{Uebr,  x).i 
Et  egredietur  etiam  per  ostium  fidei  Christi  de  hac 
vita,  ut  in  aeternum  vivat.  Ubi  enim  subjiingit  ; 
<Ego  veni,  ut  vitam  habeant,  >  videtur  dicere,  ut 
vitam  habeant  ingredientes,  et  abuudantius  babeant 
egredieiites.  Itaque  pascua  intellige  gaudia  sem* 
piterna  paradisi,  pra^sentem  Dei  vultum,  qui  dum 
sine  defectu  conspicttur,  siiie  fine  mens  vitae  cibo 
satiatur. 

<  Fur  non  venit,  nisi  utfuretur,  et  macietyet  per« 
dat.  Ego  veni  ut  vitam  habeant,  el  abundantius 
habeant.  >  Fur  venit  lit  furetur,  alienam  rem  sibi 
usurpando ;  mactet,  a  fide  retrahendo  ;  perdat  iu 

,  aeternam  damnationem. 


DOMINICA  IN  OCTAVA  PENTECOSTES. 

Secundum  Joannem. 


c  Erat  homo  ex  Pharisaeis,  Nicodemus  nomine, 

princeps  Judaeorum.  Hic  ^venit  ad  Jesum  nocte,  et 

dixit  ei  :  Rabl)i,  scimus  quia  a  Deo  venisti  magi- 

ster.  Memo  enim  potesthaecsignafacere  quaetu  facis, 

nisi   fueril  Deus  cum  eo  {Joan.  iii).  >  Nicodemus 

venil   dd  Jcsum  nocte,  vel  quia  metuit  ofiendere 

populum,  cumessetunus  de  principibus ;  vel  quia 

roagister  crat  in    Israel,  palam  discere    erubiiit. 

Nox  itaque  significat  litteram  legis,  vel  ignoranliam 

cordis,  ve)  limorem.  Nicodemus  vero,  unus  ex  his 

qui  per  signa  crediderant,  figura  est  catechumeno- 

rum.  I^am  licel  credant,  quadam  tamennocte  sacra- 

mentorum  ad  baptismum  perveniunt,  ubi  de  invio 

tenebrarum  ad  viam  coelestis  luminis  renali  trans- 

euni.   Si  enim  tantum  valuit  baplismatis  flgura,  ut 

pcr  Moysem  baplizati  in  nube  et  in  mari  ad  manna 

perducerentur,  nonne  per  verum  baptisma  ad  idem 

pervenire  poteril?  Quid  estmanna? 

c  Ego  som,  inquit,  panis  vivus  qui  de  coelo  de- 
scendi.  Respondit  Jesus  et  dixilei :  <  Amen,  amen 
dico  libi,  nisi  quis  natus  faerit  dcnuo,  non  potest 
videre  regnum  Dei,  >  id  esi  non  poiest  me  cogno- 
scere,  qui  sum  regnum  Palris,  qui  sum  visio  Veri- 
Utis.     Qnia    Nicodemus  aperta  «igna    prudcnter 


C  notavit,  de  seeunda  nativitate  ac  de  cfleteris  fidei 
mysteriis  plenius  doceri  meruit. 

I  Dicit  ad  eum  Nicodemus :  Quomtido  potest  naaci 
homo^cum  sit  senex?  Ntinquid  potest  in  vantrem 
mairis  suae  iterum  introire,  et  nasci  ?  >  Spiritas 
ei  loquitur  et  ipse  caniem  sapit  auam»  non  GhrisU, 
sicut  illi  qui  putaverunt  Dominum  posse  eoquere, 
et  manducare  eoneisum,  sicut  agnum,  quando 
Dominus  dixit :  c  Nisi  quis  manducaverit  carnem 
meam  et  biberit  sanguinem  meum,  non  habebit 
vitam  in  se  {Joan.  vi),  >  et  statim  reeedentes  non 
amplius  sunt  eum  secuti.Dominus  autem  hocre- 
manentibus  exposuit,  dicens  :  c  Spiritusest  et  vita 
quod  dixi.  Nam  spiritus  vivilicat,  caroauttm  nihil 
prodest  ( ibid.), »  ne  carnaliter  iotelltgereBt  quod 

I>  dixerat.  lu  Nicodemus  nondum  noverat  parentes 
qui  generantad  vium.  Una  enim.  generatio  est  car- 
nalis,  altera  spiritalis.  Sciendum  quomodo  uterus 
non  petest  repeti,  sic  nec  baptismus.  Qoi  nascitur 
de  catholica  Ecclesia,  tanquam  de  Sara  nasciMir ; 
qui  auteih  de  h^resi,  tanquam  deaaicilla  {Gen.^K 
'P$aL  iv).  Adverle  eur  Doimnus  dicat :  t  Ego  sum 
-Deus  Abraham^  et  Isaac  ct  Jaeob  {Exod.  iii),  >.  qnasi 
Noe,  qui  anic  istos  fuit,  et  Moyses  qui  post,  aancti 


w 


patriarch»  noo  essenLln  istis  quippe  palribua  inve-  A. 
nimus  liberas  et  ancillas  :  quod  totum  figura  est,  ut 
ait  Apostolus  :  c  Radc  autem  in  figura  contingebant 
illis(Car.i).  i  Et  illud:  c  Scriptasunt  autem  propter 
nos,  in  quos  fines  sxculorum  devenerunl  {ibid,),  i 
In  generationibus  autem  liberarura  et  ancillarum 
quatuor  sunt  genera  hominum,  in  quibus  .comple- 
tur  forma  totius  Ghristianitatis.  Ancillas  accipimus 
in  roalis,  liberas  in  bonis.  Aut  igitur  liber»  pariunt 
bonos,  ut  Sara,  Isaac ;  aut  malos  et  bonos,  ut 
Rebecca,  Esau  et  iacob  ;  aut  mali  malos,  ut  Agar 
Ismael ;  aut  mali  bonoset  malos,  ut  ancillae  Jacob. 
Ad  banc  simiLtudinem  aut  boni  baptizant  bonos, 
ut  Ananias  Paulum  ;  aut  malos,  ut  Pbilippus  Sinio- 
nem  maguni ;  aut  mali  bonos  et  malos^  ut  praBdica- 


WKRNERl  ABBATIS  S«  BLASU  993 

«  Respondit  Jesus  :  Amen,  aroen  dioo  libi,  nisi 
quis  renatus  fuerit  ez  aqua  et  spiritu,  noa  potesi 
introire  in  i*egnum  Uei.  i  Sensus  est :  Quisquis 
renasci  contempserit,  non  habebit  vitam,  quia  nou 
fuerit  renatus  ex  aqua  et  spiritu,  idest  ex  fide  et  di- 
lectione.  Quomodo  aqua  sacramentum  fidei  est! 
Aquse  nomine  intelligitur  fides.  Spiritus  autem 
difiundit  chariiatem  in  cordibus  nostris.  Iiaque 
parvuli  cum  per  baptismum  uniuntur  Ecdcsix, 
nascuntiir  ad  vitam,  ex  fide  ct  dilectione  sancto- 
rum,  quarum  nexu  Ecclesia  jungitur  Deo,  ex  visibJi 
sacramento  aquae  et  Spiritu  sancto«  et  in  bono  iie- 
glecto  si  vitam  finierit,  a  regno  Dei  in  perpetuum 
exclusus  erit.  Quicunque  vero  non  peroepto  refe- 
neratoris  lavacro  pro  Cbristi  confessione  moriun- 


tores  quidam,  quos  dicit  Apostolus  non  caste  solere  B  tur,    taraen     eis    vaiet    ad    dimittenda    pcccala, 

quantum  si  abluerentur  sacro  fonte  baptismalis. 
Qui  enim  dixit :  c  Nisi  quis  renatus  fuerit  ex  aqua 
et  spiritu,  non  intraiiit  in  regnum  ccelorum,  •  et 
alia  sentenUa  fecit  istos  exceptos»  ubi  non  minus 
generaliter  ait :  c  Qui  me  confessus.  fuerit  coram 
hominibus,  confitcbor  et  ego  eum  coram  Patre  meo 
(Luc.  xii).i  Equidem  sanguis  et  aqua,  qui  vubere 
lateris  Cliristi  percussi  exiveruut,  typum  martyrii 
et  baptismi  quo  ilur  ad  coelum  pariter  protulernut. 
Denique  si  quos  in  fide  Christi  et  in  charitate  non 
ficta  radlcatos  excludat  articulus  morlis  a  sacra- 
mento  baptismi,  constat  quia  non  excluduntor  a  sa- 
lute.  Martyres  enim  sunt  coram  Deo,  si  piiro  corde 
martyrio  parati  erant  et  baptizati  in  igne  vel  spi- 


annuntiaire  Evangelium>  tolerons  eos  in  societate 
Christiana,  dicens  -  c  Quid  enim  dum  omni  modo 
sive  occasione  sive  verilate  Christus  annuntietur ! 
et  in  hoc  gaudeo  {Philipp,  i).  i  Non  alieno  malo 
gaudebat,  sed  quia  verum  praedicabatur.  Si  quos 
isti  similes  sui  baptizabant,  tunc  mali  malos. 
Si  quos  vero  tales  quales  admonet  Dominus,  cum 
dicit :  cQu»  dicuiit  facite;  quaeaulem  faciunt,  fac«  re 
nolite  (MuUh.  xxiii),  i  tunc  mali  bonos  baptiza- 
bant.  Quomodo  ergo  in  filiis  Jacob  non  obfuit  illis, 
qui  nati  sunt  de  ancillis,  quominus  tenerent  terram 
rcprouissionis  cum  fratribus  ex  sequo,  sed  prseva- 
luit  semen  paternum  :  sic  quicunque  per  malos 
baptizantur,   quanquam  ex   malis  nnti  sint,  tamer. 


— ^ ,    ^ — ^ _. -, ^        ^  r D — r- 

quia  ex  semine  Yerbi  Dei,  quod  figuralur  in  Jacob,  ^  ritu,  juxta  quod  Dominus  dixit  apostolis  :  cYos  au- 


iiati  sunt,  si  boni  esse  voluerint ,  ti^ereditatem  ciim 
fratribus  possidebunt  Sive  eigo  schismaticus,  sive 
facinorosus  quisque  in  coufessione  sanct^  Trinitatis 
baptizet,  non  valet  ille  rebaptizari  a  Catholicis, 
ne  confessio  vel  invocatio  tanli  nominis  videatur 
annullai  i.  Et  in  utero  Ecclcsias  niagna  luctatio  est 
inter  bonos  et  malos,  sicut  Jacob  et  Esau  lucta- 
bantur  (6«n.  xv),  et  sempor  mali  persequuntur 
bouos,  ut  Ismaei  Isaac.  Ideo  namque  dixit  Sara 
Abrahae  :  c  Ejice  ancillam  et  filiuin  ejus  {Cen,  xxi),  i 
quia  illusionem  vidit  in  lusum  ,  non  ideo  quia 
iudebat  Ismael  cum  filio  suo.  Uiide  Apostolus: 
<  Sicut  tunc  ille,  qui  secundum  carnem  natus  eral. 


tem  baptizabimini  Spiritu  sancto,  non  post  multos 
bos  dies  (Act,  i).  i  Hinc  est  quod  ait  Ambrosius  de 
Vaienliniano  :  c  Ventrem  meuni  doleo,  ut  pro^^hc- 
tico  utar  exemplo,  quia  quem  regeneratus  eraro, 
amisi.  i  llle  tameu  gratiam  quam  poposcerat  nnn 
admisit.  Augustinus ,  in  lib.  iv  De  baptismo  : 
c  Considerans  latronem  cui  dictum  est  :  Hodie 
mecum  eris  in  paradiso,  invenio  non  tanium  pas- 
sionem  pro  nomine  Christi  id  quod  ex  baptiiroo 
deest  supplere  posse,  sed  et  fidem  conversationero- 
que  cordis,  si  forte  ad  celebrandum  mysterioBi 
baptismi  in  angustiis  temporum  succurri  non  ^ 
test.  I  Quantum   itaque  valeat  etiam  visibill  ba- 


pei*sequebatur  eum   qiii  secundum  spiritum  ;  ita  et  d  ptismi  sacramento  quod  ait  Apostolus  :  c  Coi^e 


nunc  (fial,  iv).  i  Secundum  cariiem  nati  sunt 
dilectores  mundi,  secundum  spiritum  ainalores 
Christi.  Plus  ergo  iios  persequuntur  qui  iios  illu- 
deiido  seducunt,  ita  :  c  Veni,  veni,  haptizare  :  hic 
habes  verum  baptisma.  »  Ismael  ergo  non  ideo  fuit 
exhaereditatus,  quja  ex  ancilla  nalus,  sed  quia  su- 
perbus  fuit.  Nam  si  esset  ideo  exhsereditatus,  filii 
Jacob  non  admittereiitur  ad  haereditaiem.  Quod  et 
Sara  afiligit  ancillam  Agar,  non  dicitur  persecutio, 
sed  correctio.  Unde  etiam  angelus  fugienti  dicit : 
c  Rev*ertere,  et  bumiliare  sub  manu  dominsc  tuae 
(Cen.  xvi).  I  Sic  boni  principes  hasreticos  et  quos- 
libet  perniciusos  Ecclesiae  exsiliis  et  aliis  legalibus 
pfienis  juate  afiligunt. 


creditur  ad  justiliam,  ore  autem  confessio  fit  ati 
salutoin  {Hom.  x)i;  tunc  impletur  invisibiliier,  cora 
mysterium  baptismi  non  contemptus  religionis, 
sed  articulus  necessitatis  excludit.  Sciendum  qood 
Augustinus  hanc  senlenliam  non  retraciavit,  ui 
quidam  falso  putant,  sed  illud  quod  in  exemplt^ 
dixeratiatronem  non  fuissebaptizalum,quia  incenno 
est  utrum  fuerit  baptizatus  an  non.  Quod  ergo  abU 
ait:  Cathecuinenumenim  quainvis  in  bonis  operibo^ 
defunctum  vilam  habere  iion  credimus,  non  martyr 
fuerit.  Haec  et  his  similia  de  contemnentibas  sacra- 
menta  baptismi  dicta  sunt. 

c  Quod  uatum  est  ex  carne,  caro  est ;  ei  quod 
natum  est  ex  spiiiiu,    spiritus  est.     »  Spi.itikm 


991  DEFLOftAtlONES  SS 

naiivUatem  disilngnil  Iti  tarnali.  Ex  Spirita  sando 
spiritus  nosier,  id  est  anioia,  nascitur  in  Deo,  cum  ei 
per  gratiam,  quse  Spiritas  sanctus  intelligitur,  pec- 
caia  remitlunlar,  ne  propterea  damnationis  poenam 
incurrat.  Nob  enim  caro>  sed  auima  polest  \el 
puniri.  > 

c  NoD  mireris  qoia  diki  tibi  i  Oportet  vos  nasci 
denuo.  Spiritus  ubi  Vult  spirat,  e(  voccm  ejus  audis, 
et  non  scis  ande  veniat  et  quo  vadat.  i  Sic  est 
omnis  qui  natus  est  ex  spiritu.  Spiritus  potestatem 
babet  quibus  vult  gratiam  remissionis  impertire, 
et  vucem  ejos  corporalem  audis  eo  loquente  in 
sanctis  pnedicatoribus,  juxta  illud  :  t  Non  enim  vos 
estis,  qui  loquimini,  sed  Spiritus  Patris  vestri  qui 
loquitur  io  vobis  (MaUh.  x).  i  Veromlamen  igno- 
ras  an  illa  vox  per  inteliigentiam  ad  quosdam 
veniat,  id  cst  de  qua  causa  eodem  Spiritu  agente, 
quidam  fortasse  minus  eraditi  vocem  illam  iiitelli- 
gant,  elquo,  id  estpro  quo  modo,  vadatabaliisxlque 
poenitentibus,  boc  est  sine  intelligenlia  transeat  ab 
iliis.  Ad  hunc  modum  lit  illa  nativitas  quae  tst  ex 
spiritu,  te  vidclicet  nesciente,  discutere  quomodo 
id  Spiritus  invisibiliter  agat,  ubi  ipse  nihll  corpo- 
raliter  operatur.  Ne  mireris  ergo  de  hoc,  scllicet 
quod  agitur  spiritu  tn  illa  generatione,  si  nescias. 
Vel  ita  :  Spiritus  in  potestate  habet  ut  cujus  valt, 
cor  illustret,et  si,  te  poenitente,  quempiam  ad  horam 
repieverit,  vricem  quidem  ejos  spiritus  audis,  sed 
non  scis  unde  veniatet  quo  vadat,  id  est  quomodo  cor 
iilius  intraverit,  vel  quomodo  redierit.  Natura  enim 
invisibilis  est.  Sic  invisibiiiler  incipit  renatus  esse 
agente  Spiritu  ,  quod  non  erat,  ita  ut  infideiis 
nesciat  unde  veniat,  et  quo  vadat,  in  qna  gratia 
Teniat  in  adoptionem  filiorum  Dei,  et  vadat  in  per- 
ceptionem  coelestls  regni.  Qoa^  quia  incognita  sunt 
carnali,  iterum  quaerit. 

c  Respondit  Nicodemus ,  et  dixit  ei  :  Quomodo 
possunt  hxc  fieri?  Respondit  Jesus,  et  dixit  ei  :  Tu 
es  magister  in  Israel,  et  liaec  ignoras?  >  Quid  quasi 
insuliabat  Dominus  magistro?  Vulebatiilum  nasci  ex 
spiritu  :  quod  nequit,  nisi  humilis.  IUe  autem  infla- 
tas  erat,  et  alicujus  momenti  sibi  esse  videbatur, 
quia  doctor  crat  Judaeorum. 

c  Amen,  amen  dico  tibi,  quia  quod  scinius  loqui- 
mur,  et  quod  vidimus  testamur,  et  testimonium  no* 
strum  iion  accipitis.i  Si  essent  bumiles  ex  spiritu 
natl,  crederent  ea  quae  Dominus  cum  prophetis  et 
apostolis  testatur  foris  mundo  de  his  quae  videntur 
in  abscondito  Det.  Evangelista  Joanncs  in  consue- 
tudine  hal)et  geminare  Amen  in  confirmatione  dl- 
▼inorum  verborum,  illud  attendens  quod  Dominus 
ait :  <  Sit  sermo  vcsler :  Est  est,  >  hoc  est  per  duplici- 
catcm  nihil  dicatis,  sed  sicut  dicitis,  proferatis  ore» 
credatis  corde.  Tale  est  ergo  Amen,  amen,  ac  si 
dicerel :  Geminat,  id  est  veritatem  tam  oris  quam 
cordis  pronuntiat, 

<  Si  terrena  diii  vobis,  etnon  creditis  :'quomodo 
si  dixero  Tobis  coelestia,  credetis?  >  Sensus  est :  Si 
Don   creditis,  nec  etiam  intelligitis  quia  templum 


l.  PATRUM.  —  LIB.  I.  999 

A  possum  suscitare  dejectum  a  vobis ,  quod  terrenum 
est,  quomodo  creditis  quia  per  spiritum  possuni 
bomines  regenerari  ?  Nunc  tamcn  per  increpationem 
invitatum  ad  bumililatem  instruit  adhuc  de  divina 
et  humana  sui  nativitate,  de  passione  et  ascensione 
ct  aliis  pluribus.  Unde  sequilur  :  i  Et  nemo  ascen- 
dit  in  coelum,  nisi  qui  de  coelo  descendit  Filius  ho- 
minis  qui  est  in  coelot  >  Nemo  ascendit,  id  est 
ascendere  facit,  ad  eroineniiam  supernae  vitae,  nisi 
qui  inde  descendit  humiliando  se»  id  e^t  Filius  Dei, 
qui  est  Verbum  Patris,  uostram  assumendo  infir- 
mitatem,  secundum  quam  minor  dicilur  Patre. 
Descendit,  inquam^  per  hoc  filius  hominis  eflectus, 
qui  tamen  iu  coelo  est,  hoc  est  in  illa  aequalitate 
Patria  quam  antea  habuit.  Assumens  quippe  quod 

B  non  erat,  non  amisit  quod  erat.  Aliter  i  Deus  divi- 
nitatem  suam  non  indignam  censuit  nominc  fiiii 
hominis,  sicut  camem  suam  dignalus  est  nomine 
Filii  Dei,  ne  quasi  duo  Christi  diceretur»  Et  ita  pcr 
dislantiam  divinitatis  et  infirmitatis,  Filius  Dei  mane- 
bat  in  coelo,  filius  hominis  manebat  in  terra.  Pcr 
unitatem  vero  personae,  quae  in  duabus  naturis  unus 
Christus  est,  et  Filius  Dei  ambulabat  in  terra ;  et 
idemipseFiliusbominis  diciturdescendissede  coelo, 
et  anle  passionem  fuisse  in  coelo.  Sensus  ergo  est : 
Nemo  ascendit  in  coelum,  nisi  Christus  in  corpore 
suo,  quod  est  Ecclesia.  Propterea  namque  descendif  ^ 
ut  in  coelo  ct  cum  illo  unum  essent  qui  per  illum 
ascensuri  erant.  Dominus  ascendit ;  corpus  autem 
non  ascendit,  sed  levatum  est  in  coelum  illo  levante 
qui  ascendit.  Si  quis  enim  descendit,  verbi  gratia 
de  monte  nudus ;  cum  auiem  ascenderit,  Testiat  se 
recle  t  niique  dicimus  nemo  ascendit  nisi  qui  de« 
scendit ;  nec  vestem  consideramus  quam  secum  le 
Tavit,  sed  ipsum  qui  vestitus  est  solam  dicimus 
asccndisse. 

c  Et  sicut  Moyses  exaltavit  serpentem  in  deserto, 
ita  exaltari  oportet  Filium  hominis,  ut  omnis  qui 
credit  in  ipsum,  non  pereat,  sed  habeat  vitam  aeter- 
nam.  >  Pertaesus  in  cremo  longi  laboris  populus  Dei 
murmuravit  conlra  Doroinum  et  Moysen.  Idcoquo 
Dominus  immisit  in  illum  ignitos  serpentes.  Com 
igitur  Moyses  orasset,  jussit  eum  Dominns  facere 
serpentem  aeneum,  et  plagis  percussos  aspicere  in 

D  eum,  ut  viverent.  Qui  sunt  serpenles  mordentes? 
Peccata.  Quis  serpens  exaltatus?  Moriuus  Dominus 
in  cruce,  qui  per  eiBgiem  serpentis  figuratur,  quia 
a  serpente  mors.  Liberantur  ergo  qui  eum  in  fide 
intuentur  a  plagis  ignitorum  serpentium,  id  est  ab 
iucenlivis  viiiorum,  quae  animam  pungunt  in  mor- 
tem. 

Quid  $it  baptismus,  et  quare  sacramentum  institutufn 
sit  bapiismi. 
QuaerituranoiuiuUisquid  sit  baptismus,  ct  quare 
institutum  sit  sacramentum  bapiiani.  Baptismus 
itaque  cst  aqua  diluendis  criminibus  sancttflcalft 
per  verbum  Dei.  (Acgustinus).  Aqua  eniro  sola  ele- 
mentum  esse  potest ;  sacramentum  esse  non  potest, 
donec  accedat  verbum  ad  elementum,  ut  sit  sacra- 


^  W£RNfiM  ABBILTIS  S.  BUkda  1000 

raentuw.  0«»riHff   quare   Institutum    sit  bapU-Admnhoc  :  i  SicutWiipj5X«rwiUigDei5i,  Ita  elee- 
smi  sacramenlum,    et   quare 


circumcisio »  qu«e 
loco  iHius  posita  fuisse  putalur,  succedente  bapti- 
smo  ablata  sil,  vel  mulata.  Nam  si  olim  per  cir- 
cumcisionem»  simiiiier  ut  nunc  per  baptismum,  pec- 
cau  dimittebantur,  quid  necesse  fuit  ut  ipsa  cir- 
cumcisio,  succedente  baplismi  sacramento,  routare- 
tur?  Gur  autem  accepta  minus  profuisse  credatur, 
qui  neglecta  non  minus  nocuisse  affirmatur?  Sicut 
enim  nunc  per  Evangelium  dicitur  :  <  Nisi  quis  re* 
nalus  fuerit  ex  aqua  el  Spiritu  sancto,  non  intrabit 
in  regnom  Dei  {Joan,  iii) ;  >  itaolim  per  iegemdice- 
batur  :  <  Masculus  cujus  caro  prseputii  circumcisa 
non  fuerit,  peribil  anima  illa  cle  populo  suo  (Gen, 
ivii),  >  nisi  forte  in  hoc  quod  ille  qui  non  est  bapti 


.mo&ynaexsattguitp^Qatuni(£^^i-  i»)-  *  Quarta, 
profusio  lacrymarum,  Domino  dicente  :  <  Quia  flevit 
inconspeclu  meo,  et  ambulavitlrislis  coram  me,non 
inducam  mala  in  diebus  iilis(///  Reg.  xxi).>  Quinu, 
criminum  confessio*  Psalmista  dicente  :  <  Dixi : 
Gonfitebor  injustitias  meas  Domino,  et  tu  remisisti  im- 
pielatem  peccati  mei(Psa/.  xxxi).  •  Sexla  est  cordis 
etcorporis  afflictio,  Apostolo  consolante  :  <  Dedi 
liujusmodi  hominem  Satanae,  ul  spiritus  salvus  fiat 
in  die  Domini  (/  Cor.  v) ;  i  septima  est  enim  dalio 
morum,  hoc  est  abrenuntiatio  peccatomm,  Evan- 
gdlio  coniestante  :  <  Jam  sanus  factns  es,  uoU  ultra 
peccarc,  ne  quid  tibi  deterius  contingat  {Joan.  v).  i 
Octava  est  interees^o  sanctorum.  Unde  illud  :  <  Si 


y.atus,  a  regno  Dei  excludendus  dicilur,  ille  vero  ^  quis  iufirmalur,  introducat  presbyteros  Ecdesia^et 

orent  pro  eo.  Mullum  enim  valet  deprecatio  jusii 
assidMa  (/ac.v).  >  Nona  estmisericordia,  ac  fidei  meri- 
tum ;  unde  est  hoc  :  <  Beati  misericordes,  quoniam 
ippi  misericordiam  consequentur  {Malth.  v).»  Deci- 
ma  esl  conversatio  et  salutatio  alienoramf  Jacobo 
confirmante  :  <  Qui  converti  fecerit  peccatorem  ab 
errore  vise  suse,  salvabit  animam  ejus  amorie,  leic. 
(/ac.y  )Sedmeliustibiestutinfirma8sis,etsoliUndm 
vitam  ducere,  quam  cum  plurimis  perire.  Undecima 
est  indulgenlia  ei  reraissio  nostra,  veritale  Cbri- 
sto  permittenlc  et  dicente  :  <  Dimiltite,  et  dimilte- 
tur  vohis  (Liic.  vi).  »  Duodecima  est  passio  mar- 
tyrumr  spes  unica  salutis  indulgentiae  crucifixo  la- 


qui  non  est  circumcisus,  perilurus  memoratur. 
Quis  velil  intelligere  propterea  baptismum  aliquid 
ainplius  conferre,  quam  circumcisionem,  qoia  cir- 
ctimcisio  suscepta  a  perditione  tantum  potuit  libe- 
rare ;  baptismus  vero  renatos  etiam  ad  gloriam  per- 
ducere  potest.  Nam  illi  antiqui  Patres,  qui  sacra- 
menti  circumcisionis  justificationem  praeceperant, 
a  perditione  quidem  servabantur,  sed  ad  gloriam 
regni  non  ducebantur,  donec  veniret  ille  qui  san- 
guine  suo  frameam  igneam  exstinguens,  aditum 
paradisi  rursum  patefaceret,  et  credentibus  in  se 
omnibus  regui  coelestls  januam  ipse  prsecedens  pri- 
mus  aperirel.  Sed  sciendum  quod  nuiius  nunquam 


ab  initio  sit  salvatus,  nisi  aliquo  modo  baptizatus.  p  ironi,  Domino  dicente  :  <  Amen,  ameu  dico  libi, 

'••     •  '      •        '  *»--.!-  -.'--      hodie  mecum  eris  iu  paradiso  (Liic.  xxiii). 

Oinnia  itaque  sacramenta  quaedam  esse  slgna 
ejus  quae  per  illa  dalur  gratiae  spiritualis  consiai. 
Oportet  autem  ut,  secundum  processum  teroporuro, 
spiritualium  graliarum  signa  magis  ac  magis  scm- 
per  evidcntia  ac  aeclaranda  formarenlur,  ut  cum 
efiectu  salutis  cresceret  cognitio  veriutis.  luqae 
sub  lege  naturali  primum  data  sunt  sacramenta, 
decimationes,  sacrificia ,  et  oblationes,  ut  in  deci- 
matione  quidem  peccatorum  remissio ,  in  sacrificlis 
vero  carnis  mortificatio,  in  oblatione  autem  doui 
operis  exhibilio  signaretur.  Sed  erat  obscura  signi- 
ficalio  haec  in  sacramento  decimationis,  ubi  bomo 
de  his  qu£  possidebat,  partem  obtulit,  partem  reti- 
ficanle  impletum.  idem  vero  circumcisionem  facere  «v  nuit,  ut  ad  hunc  modum  in  eo  quod  crat  quod  im- 


Aliqui  namque  baptizati  Kunt,  ut  Abel  in  sanguinis 
eifusione ;  plurimi  in  figura,  ut  Noe  in  diluvii  eflu- 
sione ;  plerique  in  signo,  ut  Abraham  ct  sua  poste- 
riias;  multi  in  Spiritu  sanao,  ut  Christiani  in 
aquae  immersione.  In  hoc  baptismus  amplius  con- 
fert,  quia  renatos  hinc  exeuntes,  statim  ad  regnum  ' 
miltil :  quod  tamen  ex  virtule  sanguinis  fusi  ipsam 
aquam  sanctificanlis  condonatur. 

Si  igitur  quis  dicere  velit  idcirco  circumcisionem 
baptismo  mutatam  ut  in  baplismo  perficeretur 
quod  circumcisio  implere  non  potuit,  fortassis  vide- 
bitur  Gonvenienter  illi  responderi  posse,  quia  hoc 
quod  amplius  non  est  in  baptismo,  ex  baptismo 
non  esty  sed  ex  passione  Gbristi  baptismum  sancti 


potuisse,  si  illi  passio  Ghristi  in  cooperationem 
sanclificationis  adjuncla  fuisset.  Naui  in  baptisfno, 
quantum  scilicet  spectat  ad  virtutem  baptismi,  si- 
militer  ut  in  circumcisione,  remissio  tuorum  perci- 
pitur  peccatorum,  quia  sicut  diclum  est  quod  ju« 
sitficatis  posiea  aditus  palrise  coeleslis  pandilur, 
crtice  Ghristi  condonatur.  Quse  rciuissio  peccatorum 
duodecies  fieri  posse  a  doctoribus  innuitur.  Prima 
siquidem  remissio  cst  qua  baplizamur  in  aqua ,  se- 
CQudum  iiiud  :  <  Nisi  quis  renalus  fuerit  ox  aqua  et 
Spiritu  sancto,  non  potest  videre  regnum  Dei  {Joan. 
iii).  I  Secunda,  charitatis  afiectio,  ut  est  illud  :<  Re- 
mittuiitur  ei  peccata  mulla,  quia  dilexit  multom 
(Lmc.  vii).  I  Tei  tia,  eleemosynarum  fructus,  secun- 


perfectionis  et  defeclus  fuit  sibi  tribueret;  quod 
vero  ad  bonitatem  specubat,  Deo  imputaret.  Hoc 
sibi  voluerunt  novae  parles  retentae,  quia  novena' 
rius  signum  est  imperfectionis,  a  denario  perlecio 
deficiens.  Propterea  autem  quia  obscurum  sigiiuffl 
fuit  emendationis  in  decimatione,  data  est  ctrcum- 
cisio,  ut  virtutem  justificationis  evidentius  demoa- 
slraret,  quando  dictum  est  homini  ut  porliooem 
caruis  suae  non  quidcm  superfluam,  sed  iUius  qnod 
superfluum  eralin  bomine  signum  auferret,  utper 
hoc  agnosceret  quia  culpam  quam  natura  pcr  illaa 
partem  corporis  traheret,  gratia  per  sacramentum 
circumcisionisemundaret.  Sedquiacircumcisio  tan- 
tum  qn»  foris  sunl  enormitatcs  ^amputare  potest^ 


iOOI  DEFLORATIONGS  SS.  PATAUM.  —  Llfi.  JL  im 

eas  vero  qu»  intrinsecas  tunt  polluiionuni  sordes  A  sacramenlum  circumcisionis  in  came,  quod  do!o- 
mundare  non  potest;  venit  post  circumcisionem  rem  habet,  illi  datum  est;  novo  autem  popuio  qni 
kvacrum  aquac,  totum  purgans,  ut  perfecta  jusiitia  voluntate  et  dileciione  servit,  sacramentum  jusilfl- 
praesignaretur.  Rursum  quia  prioris  populi  qui  sub  catiouis  in  lavacro  aqux,  qux  suavem  iial^et  purifl- 
timore  serviebat  mundatio  laboriosa  fuit,  propterea     cationera,  propositum  est. 

EXPLICIT  PARS  PRIMA. 


INCIPIUNT  CAPITULA 

LIBRI   SECUNDI   DEFLORATIONUM  PATRUM 

DOMINI  WERNERI  ABBATIS 

k  DOMINICA  PRIMA  POST  OCTAVAS  PENTECOSTES  (JSQUE  AD  ADYENTUM  DOMINL 


L  Expontio  duplex  iuper  evangelium  :  c  Quidam 
komo  erat  dives.  i  Ei  de  perdice  ave»  Deinde  alitt$ 
termo  de  pceni*  animarum.  Item  de  locis  pcsna- 
nim.  /fem,  sermo  de  divite  et  paupere, 

fl.  Expositio  dupiex  super  evanqelium  :  c  Homo 
quiaum  fecil  ccenam  magnam.  llem,  sermo  de  cor-- 
pore  Domini  in  quatuor  partes  divisus.  De  sacra' 
mento  corporis  et  sanguinis  Christi.  Quando  iiuti^ 
tutum  est  sacramentum  corporis  et  sanguinis  Christi» 
Vtrum  mortate  an  immortate  corpus  suum  tradi" 
derit.  Si  corpus  Christi  fuit,  quod  Judas  per 
intittctambuccettamaccepit.  Quod  sacramentum  al- 
taris  et  figura  est  quantum  adpanisspeciem  et  vini^ 
et  res  est  quantum  ad  corporis  Christi  veritatem. 
Tria  esse  in  sacramento  altaris  :  panis  et  vini  spc" 
ciem^  corporis  Christi  veritatem^  qratiam  spiritua-^ 
Um.  Quare  in  speciem  panis  et  vtni  sacramenlum 
corporiset  sanguinis  sui  instituerit.  Quatiter  tn(e//f- 
gerlda  est  mutatio  panis  el  vini  in  corpus  Christi. 
Quod  corpus  Christi  quando  dividi  videtur  secun-- 
dum  solam  speciem  dividiturj  secundum  ipsum 
autem  integrum  manet,  et  sicut  singutis  partibus 
totum,  sic  in  divisis  locis  unum  et  idem  ipsum  est. 
Quid  significent  tres  portiones  iHa:,  qua  de  cor^ 
pore  Christi  in  sacramento  altaris  fiunt.  Quod  ea 
quas  fft  corpore  Christi  indiana  videntury  secun" 
ium  speciem  solam  fiant.  Quid  fiat  de  corpore . 
Christi,  et  de  corpore,  et  corporali  ejus  pr<esentia 
post  susceptionem  sacramenti. 
iil.  Exposiiio  super  evangelium :  i  Erant  appropin* 
quanles  adJesum  publicani.  i  /lem,  sermo  de  tapsu 
primi  /lomtnM,  et  qumtio  :  si  non  habebat  perse» 
verantiam^  quomodo  sine  vitio  fuerit  ?  De  eo  quo^ 
que  qualem  gratiam  acreperil;  et  de  atiis  pluribus 
causis;  de  pcenitentia,  de  invidia. 

IV.  Expositio  super  evangeiium  :  c  Estote  miseri- 
eardes.  >  Jlem  sermo  de  alternatione  misericor' 
dice  et  veritatis  hinc  inde  se  accusaniis  ac  defen- 
dentis»  Jh  amatoribus  misericordice.  De  hypo^ 
erilis. 

V.  Expositio  super  evangelium  :  c  Cum  turbce  irrue' 
reni,  i  Jtem  sermode  Ecclefiia.  Jtem,  de  eodem, 
de  ecclesiastieis  doctoribus^  de  doctrina  et  eorum 
exempiiSt  de  his  ^v»  bene  docent,  et  male  vivunt,  de 
iracundis  doctonbus ,  de  superbis  doctoribus  ;  de 
doetrincs  discretione,  de  siientio  doctorum. 

^L  Expositio  super  evangelium  :  c  Amen  dico  vebis, 
nisi  abundaverit. »  /tom,  sermo  de  ira,  et  de  qua- 
liiate  tormetUorum  Qehennalium.  Jtem^  degehenna^ 
quod  corporeus  ignis  gehennm  non  tantum  corpus 
cruciabit,  ud  etiam  spiritum:  et  quodignis  gehen- 
uw  4ui  aliquem  lucebit^  ad  aiiquem .  non ;  et  quod 

Patrol.  CLVII. 


ignis  gehennce  ab  initio  ereatus  sit,  Jtem^  ie  mu- 

neribus. 
Vll.  Expositio  dupiex  super  evangelium  :  c  Misereor 

super  turbam.  >  Item^  sermo  de  quinque  septennis^ 

item,  de  septem  vetitionibus  contra  septem  titia. 

Jtem  de  petitionious  quee  conceniant  preesenti  vitw^ 

.etquce  futura:, 
VIU.  Expositio  super  evangeiium  :  c  Attendite  a  fal- 

sis  prophetis.  >  Item^  sermo  de  mendacio.  Item,  de 

faisis  prophetis.  Item  de  bono  et  maio;-et  aiius  de 

eodem. 

IX.  Expositio  super  evangelium  :  c  Bomo  quidam 
erat  dives^  qui  habebat  villicum.  »  Item^  sermo  de 
qualuor  debitoribus.  Item^  de  misericordia. 

X.  Expositio  dupiex  super  evangeiium  :  c  Ctcm  ap^ 
propinquaret  Dominus  Hierosoiymam  ^  videns.  % 
Jtem^  sermo  de  Eiia  et  Jezabel.  Item^  de  verbis 
Savientice  :  c  Transite  ad  me,  omnes.  > 

XI.  txpositio  duptex  super  evangetium :  c  Duo  ho» 
mines  ascenderunt  in  templum.  Item  sermo  de  ter^* 
bisDavid  :  c  Ascensiones  in  corde  suo  dispoiuit; 
et  de  tribtts  ascensionibus  et  deseensiotubus.  Item 
dejactantia  et  de  compunctione. 

XU.  Expositio  duplex  super  evangelium  :  <  Exiens 
Jesusdefinibus  Tyri.  >  Item^  sermode  sacerdotibus^ 
et  sex  wtatibus  swcuii^et  de  sacramentis  baptismi 
in  duas  partes  divisis. 

XIII.  Expositio  dupiex  super  evangeiium  :  c  Beati 
ocuii  qui  vident  quce  vos  videtis.  c  Ilem,  sermo  de 
verbis :  c  Egredimini,  fHice  Sion.  >  Et  de  tribus  vi- 
fionibus  Chrisii,  Item,  ntius  sermo  de  prtedictis 
verbis  :  c  Egredimini.  >  /tem,  de  verbis  sancti  Au- 
gustini,  quibus  nonnuHi  inconsiderate  afirmant 
justos  in  futuro  Dei  regno  Deum  visuros  corporeis 
ocutis.  Item,  quomodo  sanctus  Augustinus  ponit  et 
exponit  dicta  sancti  Ambrosii  de  eadem  qumtione. 
Item ,  sententias  Cassiodori  et  Hieronymi  de  vi-- 
sione  Dei  futura. 

XIV.  Expositio  super  evangeiium  :  t  Dum  iret  Jesus 
in  Jerusalem  transiebat.  >  Uem  sermo  de  septem 
speciebusleprm.  Iteniy  moralitas  de  Naaman  Syro^ 
et  de  septem  lavationibus  inJordane. 

XV.  Expositio  super  evangeiium :  t  Semo  potest  duo^ 
bus  dominis  servire.  >  /eem,  sermo  :  Coliatio  Dei 
cum  diabolo  dejureDei  et  hominis.  Item  de  duobus 
dominis,  et  duabus  civitaiibus ,  elc.  Ilem,  de  evi" 
bus  exempta,  de  hirundine,  de  cornicey  de  aquiia^ 
de  fulica,  de  turture,  de  vulture,  de  apibus,  de  /u- 
scinia,  de  noctua,  de  vespertilioney  de  galto.  Iiem^ 
exempla  de  lierbis^  de  /tiia,  de  oleuj  de  absynthio^ 
de  helleboro,  de  aconita,  et  cceteris. 

XVI.  Exposiiio  super  evangetium  :  t  Ibat  Jttus  i.% 

32 


Hm 


WEaNCRI  AB&ATIS  S.  BLAS11 


tON 


civiUilem  Saim.  i  Item^  nrmo  de  morientibut; 
-€t  d-e  exitu  animamm  $$rmo  in  duo  diviius.  liem^ 
de  morte^  quid  sit  mors ;  et  de  tribus  geueribus 
mortis,  Item  de  origine  anim(e, 

Xyil.  Expoiitio  super  evanyelium  :  f  Cum  intraret 
Jesus  in  domum.  >  Item^  sermo  de  avaritia.  Iterft^  de 
duobus  generibus  humilitatis^  et  de  humilitate  Scri^ 
pluras  iegentium.  hem  de  commendatione  humili' 
tatis,  et  de  invectione  in  superbiam,  ac  de  duobus 
generibus  elalionis, 

XVili.  Expositio  supra  evangelium:  t  Accessertmt  ad 
Jesnm  Sadduccei.  >  Item^sermo  de  charitate  in  duo 
divisus.  Ilem^  de  animay  quare  dicatur  anima,  et 
de  appellatione  animi^  de  mentis  appellatione^ 
de  spiritus  appeltatione  j  et  de  diHlinitione  ani- 
mw. 

XIX.  Expositio  super  evangelium :  c  AscendensJesus 
in  naviculam  transfretavit,  >  Item^  sermo  de  fide^ 
quid  sit  fides,  qnid  cognitio  fidei;  etde  tribus  gm- 
dibus  utriusque.  Item^  de  remissione  peccatorum,  et 
si  sacerdotes,  qui  homines  sunt,  peccata  dimittere 
possint^  sermo  in  tres  partes  divisus. 

XX.  Expositio  duplex  super  evangelium  :  i  Loque" 
batur  Jesus  cum  discipulis  suis  in  parabolis.  i 
Item,  sermo  de  sacramento  conjugii,  et  de  origine 
ccnjugii  et  4:ausa  institutioniSf  et  de  duplici  itutitu» 
tione  conjugii. 

XX i.  Expositio  super  evangetium  :  c  Erat  quidam 
regulus.  i  Item^  sermo  de  flagetlis  Dei  el  de  ge* 
mina  percussione.  Item^  de  infirmitate  carnis,  et 
de  toterantia  divina  correptionis. 

XXIi.  Expositio  duptex  super  evangetium  :  c  Simite 
est  regnum  catorum  tiomini  regi  [qui  fecit,  i  Item^ 


sermo  de  remissione  peceatorum  fn  dma$  parta^ 
visus. 

XXIii.  Expositio  super  evangetium  :  c  Cum  iubli- 
vasset  >  reservatur  in  mediam  Quadragesimam. 
Item,  sermones  duo  ud  eamdem  Dominicam  per^ 
nentes.  item^  sermones  de  quinque  gradibus  exerci' 
tationis  quibus  justi  in  liac  vita  exercentur,  et  it 
quinque  statibus  mutabititatis  liujus  vitte,  et  is 
quinque  virtutibus  animo!. 

XXiV.  Expositio  super  evangetium  in  Dedicaliont 
ecctesia: :  t  Ingressus  Jesus  nerambutabut.  >  lim^ 
sermones  in  Dedicatione  Ecctesia:  :  Primus,detiii 
quce  visibititer  aguntur  inea;  deinde  de  mifiierio 
eorum^  qui  dividitur  in  duas  partes;  tecundus.de 
eodem  et  de  tribus  sitentiis ,  atque  atiis  ecctfsiatU' 
cis  mysteriis ;  tertius ,  de  eodem^  et  de  teptem 
columnis  Sapientia,  atque  atiis  pturibus  mgstmii 
Ecctesite  divisus  in  duas  partes ;  quartus^  deeodem, 
et  de  mysterio  dormitionis  Adce^  et  de  foraminibui 
petras^  ac  de  mensa  propositionis^  atque  atiis  plu- 
ribus  significationibus  :  quintus ,  de  eodem  et  de 
visione  Ezechielis^  ubi  assumptus  fuerat  a  spiritu, 
el  ductus  in  montem^et  deduodecimgemmis,  acde 
significatione  ecctesiasticarum  rerum^  divisus  in 
duas  partes;  sextus  de  eodetn,  et  de  tribus  de.dico' 
tionibus  Satomonis  Jesu  sacerdoUs^  ei  Juda  Ma- 
€haba:i,  et  de  mysteriis  ^arum^  divisus  in  dm 
partes ;  septitnus  sermo  est  proprie  periinens  ad 
attaris  dedicationem,  ftt  quo  notantur  diversi  gra- 
dus  eorum,  qui  sunt  in  activa  ei  in  contemplsiiiM 
vita,  et  de  duobus  altariis  hotoeausti  et  iucemi^  at 
eorum  unctiane^  atque  atia  quamplurima  mntoM 
utitia;  et  hic  dividitur  in  duas  vartes» 


Exptidunt  capitnla  tibri  secundi. 


INCIPIUNT 


ABBREVlATiE  EXPOSITIONES 

DOMINICALIUM  EVANGELIORUM 

LlBRl  II  DEFLORATIONUM- 


DOMINICA  I   POST  OCTAVAM   PENTECOSTES. 

SecunduiD  Lucam. 


c  Homo  quidam  erat  dives,  et  induebatur  pur- 
pura  ct  bysso,  et  epnlabatur  quotidie  splendi- 
(!o,  >  etc.  {Luc.  XVI.)  In  divitiis  notatur  concupi- 
{.eentia  oculorum ;  in  pretiosis  vc^tibus,  superbia 
vita; ;  in  splendidaepulatione,  concupiscentia  carnis. 
Idcirco  dives  isle,  quasi  ignotusapudDenm,  nomine 
non  designatur.  Quae  est  isia  aviditas,  cum  ipsse 
])€llu3e  modum  babeant.  Tunc  enim  rapiunt,  quando 
csuriunt;  pareunt  vero  prxdse,  cum  seniiant  saturi- 
tnlcm.  Inexplebilis  est  avaritia  divitum,  semper  ra- 
pix,  et  nunquam  satiatur,  nec  Deum  timet,  nec  lio* 
mi!iem  reveretur.  Mon  patri  parcit,  non  matrem 
agnoscii,  non  fratri  obtemperat,  non  amico  fidem 
sci  vat.  Yiduam  opprimit,  pupiUi  rem  invadit  Qu« 


A  est  insania  acquirere  aurum  eft  perdere  cttlam  ?  Ric 
tamcn  non  abstulisse  allena  reprehendifur,  scd  pro- 
pria  non  dedisse,  quamvis  in  iege  non  tenacia,  sed 
rapinadamnctur.Conchulsc  marin^eferro  ciriMiroctsc 
lacrymas  purpureas  emittunt,  quibus  lana  tinguitur, 
unde  purpura  tcxilnr.  Byssum  vcro  genus  est  lini 
candidissimi  et  mollissimi,  quod  Graeci  papaten  fo* 
cant. 

c  Et  erat  quidam  mendlcus,  nomine  Lazaras,  qui 
jacebat  ad  januam  ejus,  ulceribusplenus,  cupiens  sa- 
turari  de  micis  quse  cadebant  de  mensa  divllis,  ec 
nemo  illi  dabat.  Sed  et  canes  voniebant,  et  iingebafit 
ulcera  ejus.  i.  Nec  a  se  canes  removcre  polerat,  nec 
viiitaior  erat  qui  remoTerel.  Kota  «am  paiaboU 


1008  DEFLORATIOxNES  SS.  PATRUM.  -  LIB.  II.  |00« 

propriA  Don  ponant  nomlna,  ei  Dominus  per  humi-  A  liciis  pcena  esl.  Abraham  cxlerlque  patres  fiddes. 


litalis  approbationem  pauperis  hujus  nomen  dicat, 
non  parabola»  sed  rei  gestae  narratio  hxc  cst.  Men- 
dici  hujus  ulcera  dives  fastidiosus  cxhorret,  ne  inter 
preiiosas  epuias  unguentatosque  convivas  fetorem 
blcerum  lambentibus  canibus  sustineat.  Cum  crgo 
ante  januam  jaceret,  cx  visione  pauperis  diviti  non 
misercnli  cumulus  damnationis  iufertur,  et  rursum 
ex  visione  divitis  tentatus  quotidie  pauper  probatur. 
Quem  ad  majorcm  ipsius  probationem  paupertas  si- 
Diul  ei  aigritudo,  et  visa  divilis  copia,  et  nulla  sibi 
adhibita  consolatio  afficiuni.  Cavenduro  ergo  ne 
pauperes  despiciamus,  etsi  qu^e  in  eis  reprehensibi- 
lia  videmus,  quia  fortasse  quos  morum  infirmitas 
Tulnerat,  medicina  paupertatis  curat. 


nequaquam  secundum  carnem  filios  a  iorme2ifi.s  li- 
berare  siudent  quos  a  fide  dcviasse  consiJ<Taut. 
Forte  dlves  iste  aliquid  boni  hnbuit  quoJ  relicitas 
transeuiitis  vilx  remuneravit,  ct  Lazarus  aliquii 
mali  quod  ignis  inopi»  purgavii.  Vel  iu  hoc  rec^^pii 
dona,  quia  suum  g:)udiuni  felicilatcm  iransit  riam 
putavit.  Jusii  vero,  ctsi  iu  mundo  bonu  haLeani, 
quia  ad  sterna  sanclis  dcsideriis  sstuai.ty  qu»  ad- 
sunt  minimc  bona  videntitr. 

(  Et  in  his  omnibus  intcr  nos  ei  tos  chaos  ma- 
gnum  Unnatum  cst,  ut  hi  qui  volunt  hic  transiro 
ad  vos  non  possinl,  neqiie  inde  huc  transmeare.  • 
Chaos  fiivfe  chaus,  ut  veteres  cudices„habcnt,  signi- 
ficat  pcrpeiuam  dissimiliiudincm,  ut  intcr  bonorum 


c  Factum  est  autem  ut  morereiur  mendicus  et  6  malorumque  volnntates,  quia  post  mortem  non  po- 


portarelur  ab  angclis  in  siuum  Abrahae.  Mortuus 
autem  ei  dives  ei  sepultus  est  in  inferno.  i  Sinus 
Abrah»  requies  esi  beatorum  pauperum ;  scpullura 
infemi  superbis  et  immisericordibus  est  profunditas 
pcenarum.  Unde  Gregorius  in  lib.  xii  Job  :  Non 
jusiorum  animas  ad  infernum  dicimus  descendisse, 
ui  in  k>cis  pceualibus  tenerentur,  sed  ut  iu  supe- 
riohbus  requiescerent.  Idem,  xiii  :  Ta^ium,  quo 
jusii  de&idcrabant  videre  Salvatorem,  vocat  Job  te- 
nebras,  ubi  ait :  c  In  tenehris  stravi  lectulum  meum 
(Jo6xvii).>  Idcm,  iuocto  :  i  Sicut  nubes  consumitur 
ei  periransit,  sic  qui  desccndit  ad  inferos  non  asccn- 
dei  (Joh  viij.i  Ac  si  aperte  loqueretur  Job,dicens:In 


terunt  mcrlta  mutari.  Non  est  dubiuin  quin  re* 
probi  a  poenis  transire  cuperent,  sicut  adhuc  faciunt 
ad  sorlem  beaiorum.  Transire  auiem  justorum  esi 
mcnte  ire  per  misericorJiam  ad  posiios  in  tormen- 
tis,  eoscpie  vellc  liberare.  Scd  non  possunt,  quia 
justoium  animae,  quamvis  in  sux  iiatura^  bonitaio 
misericordiam  habeant,  taiila  iameu  rectitudinc  Au- 
ctoris  sui  conslriiiguntur,  ui  nuila  compassione  ad 
reprobos  moveanlur.  Aliter  :  Jusii  transire  volunt, 
id  est  exislimaniur  a  multts  transire  velie  ad  illos 
praescrt  m  cripiendos  a  po&nis  qui  eis  in  hac  vita 
majori  ailectu  jungebaniur. 
c  Et  ait :  Uogo  ergo  te,  pater»  ut  mitias  eum  iia 


altum  currendo  deficit  qui  superbiendo  ad  inierilum  ^  dbmum  patris  mei.  Habeo  enlm  ibi  quinque  fratrcs. 


iendii.  Quem  si  scmel  culpa  ad  poenain  perirahit, 
misericordia  ulterius  ad  veniam  non  reducit. 

c  Elevans  aiitem  oculos  suos,  cum  esset  in  tor« 
meniis,  vidit  Abraham  a  longe,  et  Lazarum  iu  sinu 
ejus.  I  Cum  dicimus  Abraham,  secimdum  fidem  pa- 
irem  nosirum,  coetus  credcntium,  liberator  exspe- 
ciantium,  sinus  erat  Abrahae,  ad  quem  minislerio 
angelorum  direcius  fuii  Lazarus,  de  mendico  dives 
Cacios.  lufideies  autem  pro  varielate  culparum  per 
diversas  mansiones  in  imo  pcenarum  positi  fideies 
fiuper  se  in  requle  a  longe  conspiciunt,  quia  iiluc  per 
nieritum  non  aitingunt. 

c  £i  ipse  chimans  dixii :  Pater  Abraham,  miso- 
rere  mel  et  miile  Lazarum,  ui  intingai  exiremum 


ui  testctur  illis  ne  et  ipsi  veuiani  in  locum  hunc 
iormentorum.  i  Postquam  ardenti  de  se  spes  toili- 
tur,  animus  ad  propinquos  recurrit,  quia  i^probo- 
rum  mentem  poena  sua  quandoque  inuiiliter  eru- 
dit  ad  chariutein,  ut  jam  tunc  suos  eiiam  s^pirituali- 
ter  diligant,  qul«  dum  peccaia  diiigereut,  nec  so 
amabant.Sen'aiiturergo  divitiad  poenam  et  cognitio 
pauperis  quem  despexii,  ei  memoria  fratrum  quos 
reliquit.  £i  boni  siqnidcm  bonos,  ei  mali  malos,  et 
boni  nialos,  ei  mali  cognoscunt  bonos.  In  qua  vido- 
licet  cognitione  uiriusque  partis  cumulus  retributio- 
nis  excrescit,  ui  ei  boni  amplius  gaudeant,  quia  sc- 
cum  Islari  conspiciuni  quos  amavcrunt,  ei  mali, 
dum  cum  els  torqueniur  quos  in  hoc  mundo  dile- 


digiti  sui  iii  aquam,  ui  refrigerei  linguam  meam«  j)  xeruni,  eos  non  solum  sua,  sed  etiam  eorum  pcena 


qnia  crucior  inhac  flamma.i  SicuiDiviiiitas  figurate 
per  transhiionem  oculos,  linguam,  digitos,  caeiera» 
)ae  humana  membra  dicitur  habere,  ita  animae  a 
sorporibus  separatae.  Petit  ergo  dives  linguam  suam 
refrigerari,  id  est  pcenam  quam  cum  lingua  sua 
neruii,  laxarL  In  conviviis  enim  quia  loquaciias 
solet  abundare,  perhibeiur  dlves  ex  lingoa  graviter 
anlcre.  Optat  igiiur  ab  extremo  digiti  se  tangi,  id  esi 
operatione  juslorum  vel  uUima  recreari,  et  sic  pcr 
aquara  grati^e  Dei  miscricorditer  sibi  subvenlri. 

<  Ei  dixit  illi  Abraham  :  Fili,  rccordare  quia  rc- 
cepisti  bona  in  vita  tua,  et  Lazarus  siiuiliicr  mala. 
Niinc  autcm  hic  consolalur;  tu  vcro  cruciaris.  i 
Torquctur  aute  judicium,  quia  luxurioso  carere  de- 


consumaL  Fiiaulem  in  clectis  quiddam  mirabilius« 
quia  non  solum  eos  agnoscuni  quos  hic  noveraiii, 
sed  velui  visos  ac  cognitos  recognoscuni  bonos 
quos  nunquam  viderant. 

I  Ei  aii  illi  Abraham  :  Babent  Moysen  ei  propho- 
tas  :  audiani  illos.  At  ille  dixit :  Non,  paier  Afora- 
ham,  sed  si  quis  cx  mortuts  ierit  ad  eos,  poeniien* 
iiam*  ageni.  i  Dives  iste  serus  mngister  incip!i  esse, 
cum  jam  nec  disccndi  tcmpus  habci  nec  docendi.  Et 
quia  vcrba  Dei  despexerat,  haec  audire  suos  sequa« 
ccs  non  posse  existimat. 

c  Ait  aulcrn  itli :  Si  Moysen  ct  prophelas  non  au- 
dinnt,  ncquc  si  quis  cx  mortuis  resuircxcrit,  cro- 
dcut.  I  Qui  verba  legis  despiciunt,  resuscilato  cro- 


1007  WERNERl  ABBATIS  5.  BLASll 

dere  renBant.  Iste  dWet  Judalciim    populum   si«  A  affluxerit,  quotidic  solemnesepulas  duxerti,  paoperi 


gnificat,  qui  cultum  vilae  cxlerius  habut,  etacceplae 
legis  deliciis  Inutililer  usus  fuit.  Lazarus  ulceribus 
plenus  gentilis  est  populus,  qui  dum  conversus  ad 
Deum  peccala  confiletur  ,  virus  quod  inlus  la- 
tebat  quasi  rupta  cute  foras  emittil.  Lazarus  cupie- 
bat  micas  divilis,  et  ncmo  ilii  dabat,  quia  genlilem 
populum  superbus  Israel  despiciebal.  Qui  dum  de 
doctrina  legis  quasi  de  acceptis  opibus  tumuit, 
verba  fluebant  ei  de  scientia  quasi  micsc  cadentes 
de  mensa.  Canes  in  sacro  eloquio  solent  intelllgi 
prxdicatores,  qui  dum  peccala  confitcntes  instruunt, 
quasi  vulnus  mcntis  per  linguam  tangunt.  Et  dum 
loquendo  a  peccalis  corripiunt,  ad  salulem  reducunt, 
slcut  canes  curant  vulnera,  dum  ea  tangunt  lingua 


Lazaro,  insuper  ulceroso,  mi<'as  de  roensa  cadenl/^ 
denegaverit.  Qul  mortuus  inferno  mancipatur.  La- 
zarus  vero  in  sinu  Abrabae  coilocaiur.  Dives  ergo 
dum  se  graviter  flammis  cruciari ,  Lazarum  verb 
cerneret  gremio  Abraliae  laetari,  magno  ejnlata 
Abraham  postulat  ut  Lazarum  mitlat  qui  minirr.o 
digito  guttam  aquae  instillat,  et  linguam  ejus  arden- 
lcm  refrigeret.  Sed  quia  hic  mcndico  denegavit  panis 
micam,  ibiipse  mendicus  non  meruit  aquaegottaoL 
Postquam  vero  de  se  desperavit,  pro  salate  fratrom 
rogavit.  Quos  Abraham  scripta  Moysl  ei  prophcta- 
rum  habere  indicavit,  quibus  si  non  crederent,  nec 
mortuis,  si  ad  eos  irent,  credituros  aflirmavit  (Luc, 
xvi).  Hic  homo  rex  fuisse  insinuatur,  cura  porpura 


Unde  bene  Lazarus  interpretiUur  adjulus^  quia  illi  ^  vestUus  memoratur,  quia  olim  soli  reges  porpura 


(^entiles  adjuvant,  qui  eorum  vulnera  per  linguas  cor- 
rectionem  curant.  Potest  etiam  per  linclionem  ca- 
num  iingua  signari  adulantium,  qui  vulnera  lingunt, 
dum  mala  nostra  improbo  favore  atiollunt.  Abrahae 
sinussignificat  coelorum  requiem,  in  qua  recumbunt 
venientes  ab  oriente  et  occidcnte  cum  Abraham  et 
Lsaac  et  Jacob,  sed  filii  regni  hujus  purpura  et  bysso 
induti  foras  ejicientur.  Iniidelis  populus  legem  in  ore 
tcnuit,  sed  operc  servare  conlempsit,  et  illo  amplivs 
ardebit.  Dives  in  bao  vila  guttam  aqux  mendicans  in 
altera  dicit  se  habere  quinque  fratres,  quia  Judaicus 
populusex  magna  jam  parte  damnatus,  novit  sequa- 
ces  suos  super  terram  relictos,  quinque  libris  Moysi 
<!arnaliter  intelleclis,  vcl  quinque  sensibus  corporis 
•deditos.QuomodoergoinquinquevirginibuSjCtincen- 
tum  quinquaginta  tribus  piscibus  innumera  muUitudo 
sanctoruni  intelligitur,  ila  in  quinque  fratribus  divllis 
multa  millia  populi  Judaeorum  iutelUgunlur,  quosad 
spiritaicm  inienigentiam  non  assurgere  gemit.  Opiat 
igtiur  adcos  mitti  Lazarum,  sive  alium  de  fidelibus; 
sed  non  ei  credeot  si  Moysen  et  prophetas  non  au  - 
diunt.  Ex  mortuis  Dominus  resurrexit,  sed  Judaicus 
populuSy  qui)  Moysi  non  credidit,  Domino  credcre 
contempsit.  Gumquc  Moysis  verba  spirituaUtcr  inlel- 
ligere  renuit,  ad  eum  quera  Moyses  praedixerat  non 
pervenit.  Unde  Yerilas  :  t  Si  crederetis,  iuquit, 
Moysi,  crederetis  utique  et  mihi  {Joatu  v).  > 
Exposiiio  de  eodem. 


utobantur.  Sed  quiarex  a  regendo  dictus  est,  et  ipse 
scrvuspeccati  vitils  erat  subjectus,  non  rex  sedbomo 
appcllatur,  quia  voracitati  tantum  et  lihidim,  ut 
animal  irrationale  famulabalur.  i^ujus  nomen  iUo 
non  exprimitur,  quia  libro  vivcnlium  cum  jusli3 
non  scribitur.  Lazarus  autcin  pauper  nominatar, 
quia  nomcn  ejus  in  coelo  scriptum  Inveniebatcr. 
Dives  in  inferno  sepultus  legitur,  quia  infemus  sab 
terra  esse  fertur,  et  qui  Ibi  mergitur,  terra  ccopft- 
rilur,  sicut  corpus  pulverc,  cum  In  tnmulo  sepell« 
tur.  Sinus  autem  Abrahae  erat  locus  a  pcenis  quie* 
tus,  in  quo  Gbristum  exspectabat  sanetorum  coelus. 
Ante  Ghristi  quippe  adventum  omnQs  descenderunt 
ad  infernum.  Et  si  Abraham  cum  Lazaro  apud  iu- 
ferus  fuit,  quaeritur  quomodo  dives  eleTatJs  oculis 
eos  a  longe  viderit  (ibid.),  Duo  inferni  ieguoiur,  in- 
ferior  et  superior.  Inferior  in  quo  animae  reprobo- 
rum  torquebantur,  superior  In  quo  elecii  Ghristuro 
praestolabantur.  De  iiiferioii  scribitur  :  c  Eruisti 
animam  meam  ex  inferno  inferiorl  {PsaL  lxxiv);  • 
de  superiori  autem  :  c  Blduc  de  inferno  animaa 
meam  ad  confitendum  tuo  nomini  {P$aL  cxli).  > 
In  inferiori,  novem  speciales  poenae  esse  feroRtiiry 
scilicct  ignisjnexstinguibilis,  horror  Irigoris  incom 
parabiles,  vermes  immortales,  fetor  intolerabilis, 
mallei  percutientes,  lenebrae  palpabiles  ,  confosio 
peccatorum ,  visio  dxmonum ,  et  auditio  insul- 
tantium,  ignea  ^vincula  singulorum  membrorum. 


cMnlti  dicunt :  Quis  ostendU  nobisbona?»  (P^a/.  ^  Superior  autem  infernus  erat  nltima  pars  terne, 


IV.)  Uevera ,  charissimi,  mulli  verba  Dei  audire 
cupiunt,  sed,  heu  !  qui  dicant  pauci  sunt,  imo  (quod 
gravius  est)  pleriquo  dum  verbum  vitae  proferre  iio- 
lunt  aut  nesciunt,  eos  odiis  persequuntur  qui  bona 
dicunt  vel  faciunt.  Ili  in  tantum  veritatem  Ghristl 
abominantur,  quod  etiam  de  eo  loqui  audire  dedi- 
gnantur.  Et  quia  eos  vcrbum  vita;  cruciat,  utique 
Verbum  Dei  GhristuSy  eos  tantum  a  regno  suo 
quautum  tenebras  a  iuce  disgregat.  Et  cum  a  regno 
Dei  exclttdantur,  necesse  est  per  omnia  ut  (artareo 
carcere  cum  diabolo  auctore  invidiae  includantur.  Si 
nulla  Scriplura  esset,  nisi  hodiernum  Evangelium 
sufliceret  fidelibus  ad  vitx  cxemplum.  Rcfert  nam- 
^ue  DomiDUi  quod  quidam  homo  magnis  divitug 


locus  inferuo  vicinus ,  sed  a  poenis  disjon* 
ctus,  in  quo  justl  potuerunt  a  maiis  conspid 
qui  erant  in  luferiorL  Quidam  dubilant  utnim  se 
animae  in  Ula  vita  cognoscant.  Sed  cum  dives  Abra- 
bam  cognoverit  quem  nunquam  ante  viderat,  con- 
slat  quod  mali  bonos  ibi  agnoscant.  Gum  ven> 
Abraham  divitem  ibi  cognoverit,  quemante  nunqoam 
viderat,  patet  quod  etlam  boni  malos  tbl  agnoscint. 
Rursum  quaeritur  utrum  justorum  animae  quidquam 
de  viventibus  inteUigant,  vei  aniinae  praTomm  aii- 
quid  devivls  sentiant.SedcumAbraham  dicai,  cBc- 
cepisti  bona  in  vita  ioa  ei  Lazarus  mala,  i  constai 
quod  boni  homines  actus  viventium  aspiciaat,  pne- 
serliffl  cum  se  invocantilms  ooiulnuo  subveiiiaBi. 


1009  DEFLORATIONES  8S. 

Cum  vero  dives  pro  fratribus  roale  viventibus  pre-  A 
ces  fuhda^  patct  quod  damnati  quaedam  non  tamen 
omnia  de  yivis  sciant.  Ante  judicium  auiem  repro-  ' 
bi  electos  In  gaudio  conspiciunt  ut  magis  doleant 
qtiod  hoc  assequl  neglexeiunt ,  aspiciunt  electi  et 
reprobos  in  supplicio,  ut  amplius  gaudeant  quod  hoc 
Dei  gratia  adjuvante  evaserunt.  Post  judicium  vero 
boni  semperquidem  malos  videbunt;  mali  aulem  nun* 
quam  bonosvidebunt.Notandum  vero  quodis  linguae 
specialiter  petit  refrigerium  {Luc,  xvi),  quem  in 
omnibus  membris  coquebat  incendium.  Per  hoc 
daiur  inlelligi  quemlibet  in  co  membro  amplius 
lormenta  passurum,  in  quo  majorem  exercuit  pec- 
candi  usum.  Et  quia  hic  deditur  edacitati,  jugiter 
inserviebat  loquacitati,  juslc  dicitur  in  lingua  plus 
cruciari  quam  semper  laxabat  inania  fari.  ^ 

£t  notandum  quod  nuUi  legitur  quidquam  rapuis- 
se,  sed  tantummodo  propria  non  tribuisse.  Et  si  is, 
fratres,  tanto  supplicio  piecUtur  qui  propria  mini- 
me  laf gitur,  quid  de  his  est  senliendum  qui  semper 
parati  suntad  rapiendum  ?  Dicit  Scriptura  de  oliose 
comedentibus  :  f  Sulci  clainabunt  adversus  eos 
{Job  xxxi),  I  de  furibus  autem  et  rapacibus  : 
<  Terra  convertetur  eisin  picem  ardentem  et  sulphur 
{ha,  xxxiv).  I  Hic  dives  aliqua  bona  pro  humana 
laude  fecit,  et  boiiam  mercedcm  horum  pro  bona 
lemporalia  recepit ;  Lazarus  vero  aliqua  mala  ges- 
serat,  quae  hic  dolore  corporis  luerat.  (Gregorius.) 
Pensate,  quseso,  charissimi,  quam  districta  sunt  ju- 
dlcia  Dei.  Ecce  gutlam  aquae  pelit,  qui  micas  panis  ^ 
noD  dedit.  Et  quia  micas  negavii,  guUam  non  im- 
petraviu  Unde  vos,  domini  mei,  quibus  Deus  con- 
ocssit  divliias  hujus  saeculi,  cavete  ne  vos  divitise  ut 
iorvos  possideant,  et  a  veris  divitiis  vacuos  ad  tar- 
lara  pertrabant.  Possidete  vos  divitias  egenis  distri- 
buendo,  et  veras  divitias  per  has  fallaces  acqui- 
reudo.  Non  cst  malum  divitias  habere,  sed  valde 
grave  est  eas  in  pravom  usum  conioniuere.  Davld 
ealra  et  Ezechias  atque  Josias,  ut  puta  reges,  alii- 
que  eorum  similes,  multas  divilias  possederunt,  sed 
per  eas  indeflcientes  sibi  comparaverunt.  Cyrus  et 
Antiochus  illisque  consimiies  viri  divitiarum  erant, 
quia  eas  ad  superbiam  et  luxuriam  converlerunt.  Et 
quia  bic  suum  regnum  coelorum  habuerunt,  obeus- 
tes  nihil  in  manibus  suis  invenerunt,  sed  cum  illo  d 
dlvite  In  seterna  egestate  dolebunt.  De  talibus  dici- 
tar :  <  Facilius  cslcamelum  perforamen  acus  trans- 
ire.qoamdivitem  inlrareinregnum  cccXorum  (Matth, 
xix).  >  Narrat  Doininus  coidam  plurimas  divitias 
affluxisse,  huncque  destroctis  horreis  majora  con- 
slruxisse,  atque  illic  omnibus  bonis  collectis  animae 
suae  dixisse  ut  epularetor,  Iaelaretur,quiamuIlosan- 
nos  vjcturus  esset,  et  in  his  bonis  laetos  dies  deliciis 
doclurus.  Eadem  nocteinfelix  mortausalienisdivitias 
saas  reliquit;  ipse  sola  peccata  secum  porlans, 
tarlara  subivit  (Luc.  xn).  Quid  huic  profuerunt  divi- 
tue  qni  his  negiexerit  aeternas  acquirere? 

In  quatuor  antem  species  dividuntur  homlnes  : 
Qttidtia  divites^  ot  Abrabam  et  Job»  salvamtur ;  ^ui* 


PATRUM.  —  LIB.  n.  tOtO. 

dam  vero  divites,  ut  Cenchres,  Pharaon  et  Nabu- 
chodonosor,  damnantur;  quidam  pauperes^ut  Laza- 
rus]et  monachi,  ditabuntur;quidam  autem,  ut  Judas 
aiiique  fraudulenti,  miseriis  xtcrnis  traduntur.  Di- 
ves  etiam,  qui  purpura  et  bysso  induebaiur,  est  Ju- 
daicus  populus,  qui  regno  et  sacerdotio  legis  glo- 
riabaiur.  Per  purpuram  quippe  regnum,  per  byssum 
designatur  sacerdotium.  Hicquotidie  splendide  epu- 
labatur,  dum  in  exteriori  cultu  de  ferculis  legis  et 
prophetarum  saginabalur.  Per  pauperem  vero  gen- 
tilis  populus  pra^flguratur,  qui  ulceribus  pcccato- 
rum  sauciabatur.  liic  micas  de  mensa  cadentes  non 
accipiebat,  quia  nec  minimam  sentontiam  de  sacra 
Scriptura  audiebat.  Canes  aulem  veuienles  ulcera 
ejus  lingebant,  quia  apostoli  canes  Dei,  eum  copiose 
legem  Dciinstrucbant,  ulcera  peccatorum  roedica- 
mine  poenitentiae  claudebant.  Hic  mortuus  in  sinuni 
Abrahae  portaiur,  divcs  in  inferno  tumulatur,  quia 
€  mulli  fideles  ab  oriente  venient  et  occidente,  et  cum- 
Abraham  et  Isaac  et  Jacob  in  regno  coelorum  recum- 
bent;  filii  autem  regni,i  scilicet  perfidi  Judaei,  <eji- 
cientur  in  tenebras  exteriores(ilfa((/z.  viii)i,  quianon 
crediderunl  Moysi  nec  propheiis,  nec  Christo  resur- 
gentia  mortuis.  Nuncquoque  bella  legunturregum  et 
victoriae  illorum,  ut  per  haec  instruainur  peccala  de- 
bellare,  et  victores  existcre  vitiorum.  Legilur  autem 
quod  quidam  vir  duas  uxoreshabuerit,  quarum  una 
fecunda,  altera  sterilis  fucrit,  et  tandem  sterilis  Sa- 
muelem  genuerit(/  A^^.v).-Qiu  Heli sacerdotio,  Sau- 
lem  abdicavit  a  regno,  David  ungens  oIeo,subIimavit 
sceptro.  Qui  David  Goliath  fortem  funda  et  lapido 
stravit,  proprio  ensc  caput  amputavit,  plurimis  dc- 
sudavit,  devictis  hostibus  egregium  Domino  taber- 
naculum  praeparavit ;  cujus  (ilius  Salomon  templum 
toto  orbe  famoFum  constituit,  paceni  omnlbusgen- 
tibus.  Vir  qui  sibi  duas  uxores  copulavit,  est  Deus, 
qui  Synagogam  et  Ecclesiam  sibi  dcsponsavit.  Ex 
quibus  Synagoga  fecunda  fuit,  qula  Judaicum  po- 
pulum,  ad  carnales  caeremonias  gcneravit ;  Ecclesia 
aulem  diu  sierllis  fiiium ,  sciticet  Christianum 
populum  ad  spirituales  observantias  generavit,  qui 
Heli  a  sacerdotio,  ct  Saul  a  regno  repudiaverunt, 
quia  Judaicum  incredulum  populum  a  Christi  sa* 
cerdotio  ct  genlilem  populum  fideles  persequentem 
a  regno  Dci  alienat ;  David,  autcm  verum  sciliect 
desiderabilem  Christum,  a  Patre  oleo  laetitiae  pra 
umnibus  consortibus  unctum  regem  olim  adorat. 
Hic  fortcm  Goliath  funda  dejecit  (/  Reg,  vii),  dum 
fortem  diabolum  sua  humanitate  confregit.  Funda 
quippe  erat  circumdala  Cbristi  humanitas,  passio- 
nibus  circumrotata.  Lapis  quifrontem  Golialh  pene- 
travit,  erat  divinilas,  quae  maxillam  Leviathan  per* 
foravit.  Porro  mucrone  caput  ejus  desecuit,  duio 
per  regesetphilosopboSj  utique  arma  ejus,  ad  fidem 
conversos  diaboli  vires  enervans  ab  idololatria  de- 
pulit.  Hic  David  mulla  bella  constituit,  dum  militcs 
suos  apostolos  et  martyres  debeliare  Judaeds,  paga* 
Ros  et  haerelicos  institoit.  Prostratis  hostibus,  fecit 
Domino  tabereacolum.  lo  cu]iis  regis  nililiai  ofaa-~ 


101 1  WERNEKI  ABBATIS  S.  BLASn  lOlS 

rtssimi »  contra  vitla  armis  Tirtulum  pugnemus,  A  d«tr  vel  si  non  omne,  boc  certe  quod  ad  pcenam 

«t  viUe  praemio  laurcati   in  superno  regno  trium- 

pbcmus.  Militia  estenim  vita  bominis  super  terram, 

et  sicut  mercenarii  dies  ejus.  Miles  mililat  pro  be- 

nelicio ;  niercenarius   laborat  pro  annuo  prxmio. 

hanos,  dilectissimi,  mililemus  prox:enii  Regisbe- 

nelicio,  desiidenuis  pro  pcreiinis  vii;e  pmnio.  fh^ 

Tid  gcssit  lypiiin  Cliristi,  bic  cuni  bominibus  cou- 

vcrsanlis,  ct  pio  sponsa  siia,  scilicet  Ecclesia,  con- 

tra  liostesdiniicaiitis.  Saloinon  expressit  ejus  ligu- 

rani  Jam  iii  gloria  Patris  rcgnantis  et  in  pace  perpe- 

ina  cuin  sanctis  triumpliantis.  Devictis  itaque   ut 

David  bostibus,  sicul  Salomon  templum  aedilicavit, 

quando  uliimo  judicio  damnalis  boslibus  supernam 

H.erusalem  rx  angclis  et  boiuinibus  ut   civilalein 


videt  ?  An  quia  sensus  animae  quando  per  corpus 
cgrcdltur,  ideo  diversis  modis  percipit,  quia  per  di- 
versa  instrum<^nta  percipit?Et  ob  boc  quaedam  cnii- 
uus  coiistituta  corporali  sensu  non  percipit,  qaia 
ad  percipien;!a  illa  instrumeutam  corporatis  sensas 
non  sufficit.  Ibi  enim  sensus  deiicit,  ubi  amplius 
iiistrumentum  i:on  suflicit.  Propterca  illi  sensos  qui 
sufOcientia  instruinenta  magna  halient,  niajorcm  io 
pcrcipicndo  vini  habent.  Oculus  longe  posiia  videt, 
tactus  veie  sentire  non  potest,  nisi  iinniediate  con- 
juncta.  Si  instrumentum  tangendi?  aeqiie  ut  videndi 
perspicax  esset,  aeque  tactus  ut  visas  eminus  con- 
juncta  perciperet.  Quid  igitur  :  Ubi  instramenlonim 
diversilas  nulla  erit,  quare  non  oinnis  sensas  aequa- 
aedilicans  congrcgabit.  Est  avls  perdix  nuucupala,  B  lis  erit,  ut  vicissim  sit  illie  vidcre  quando  ungere. 


quae  fovet  ova  ab  aliti  ave  furaia.  Postquam  pulli 
exeunt,  audita  voee  malris  ad  eam  redeunt.  Deus 
Patcr  duos  primos  iH^mines  quasi  duo  ova  in  nido 
paradisi  posuit,  quos  pcrdix  diaboius,  perdilor  ani- 
marum,  furatos  fovil,  dum  seduclos  a  Deo  omnem 
malitiam  docuit.  Qui  de  testa  exeuntes  ad  matrem 
reversi  sunt,  quando  tunicam  peccati  exeuntes  ad 
matrem,  scilicet  Dei  sapientiam  Christum,  redie- 
runt. 

.SERMO  DE  PQENIS  ANIMARUSI. 

Quidam  putant  aiiimas  corporalibus  poenis  cru« 

ciart  iicn  posse  nisi  per  corpora  et  in  corporibus 

roanentes.  Qiiapropter*a  corporibus  exutas  animas^ 

nullas  alias  poMias  sustinere  creduiit,  nisi  eas  solum 


tangere  quando  dolere?  Iloc  tameu  nonnisi  de  illis  in- 
le!ligendumestquaeidcirco  a  torroentisaflici  possunt, 
quia  hinc  cxeuntes  in  corruptione  vitiorum  secum 
passibilitatem  feriint.  Haee  lamenquia  sensain  aninue 
cminus  aflici  diximus,  idcirco  inter  poenas  corpora- 
les  et  ipsam  animaro,  quasi  aliqua  locoriiro  spaiia 
collocamus,  quia  ipsa  qua>  in  sui  naturam  nalla  di- 
menHione  tenditur,  uliicunqHC  praeseus  cst  senso, 
per  scnietipsain  ciiam  praescns  esse  probatur.  Qaia 
Bon  in  ipsa  locus  non  est,  iiiter  Ipsam  et  locuai  nut- 
lus  est  locus.  Haec  tamen  omnia,  quia,  at  dictum 
est,  ralione  humana  invesligari  non  possiml,  in  his 
roentom  soUdeinus  quae  fides  non  dubia  probat, 
qiiia  scilieet  peccatrices  aniinae,  quje  cuipam  non 


quas  conscientia  inlus  .iccusatrix  Mxogat.  Sed  ve-  ^  correxerunt  in  hac  vita,  poenaro  habent  post  hanc 


rissima  aucloriiate  sacri  eloquii  ct  catbolicae  verita- 
iis  tesUmenjo  probatur  corporali  et  materiali  igne 
animas  etiam  nunc  ante  suhccplioncm  eorporuro 
cniciaTi.  Si  enim  daemoiiibus,  qiii  sunl  bpirilus 
corporales,  ignis  prseparalus  dicitiir,  quid  mi.uni 
est  si  aHiinae  a  corporibuscxulaecorporali  igne  cru- 
cientur  >  Sed  quomodo,  inquiHnl,  aniinae  siiie  cor- 
poribua  a  rebus  corporaKbus  pati  possunt?Ecce  di- 
camiis  :  Ncscimus  quonKMio  id  neri  possit.  Nunqiiid 
ideo  verum  nou  est,  quia  nos  nescimus  qoomodo 
est?  TainenquiJ  mirum,  si  anrmx  extra  corpora 
patiunlur?  si  Iseduntur  dum  cxduntur  iiidutx,  cur 
non  lafdanlHr  si  cxdautur  exut£  ?  Si  afllci  possunt. 


vitam,  quae  licet  qualiler  ab  illis  fteiitiatur,  a  nobis 
iHtelligaUir,  quod  justum  esl,  eur  non  ideo  minus 
ab  illis  sculiatHr,  quarovis  a  nobis  non  iniclli<nilar. 
Nibil  ctniin  refert  a  quibus  rcbus  patlantiir,  sed 
quanturo  patiantur,  qaia  vis  doloris  non  in  tor- 
inento,  sed  in  sensu  patientis  consistit.  Quid  eniro 
pi'odesset,  si  foris  cruciatuuro  inateria  abessel,  el 
patientiuui  tainen  doloi*  proptcrea  minor  non  essct? 
Utquid  igncm  ac  Oammam  times,nisi  quia  nriti- 
roes^  Si  vulnera  et  plagx  neu  doiercBt,  qiiis  arma, 
aut  tela  timerel  ?  Vidc  ergo,  qiiia  omnia  hapc  a  qni- 
basdolorosse  poteslnon  limenlur,  nisi  propter  do- 
lorem.  Tollesensuni  doloris,  non  est  quod  timeas. 


quando  inler  ipsas  et  iilud  a  quo  afliciuntur,  me-  d  Potcrat  ergo  Dcos  etiam  sine  elcmentis  materialiLas 


dium  est  iliud  per  quod  afliciuntur,  iionne  proba 
Lile  omnina  esl,  mulio  magis  eas  aflici  debere, 
quando  iUi  a  quo  atliciuntur  iminediate  conjungantiir  ? 
Tamen  boc  ubique  qiiaerendum  non  est,  ut  quod 
credere  jubemur,  nostra  semper  rationo  discute- 
re  conemur.  Scriptura  sancta  magistra  fidei  no- 
sirae  boc  nobis  dicit  :  Quod  autem  plus  quaerimus, 
ftoscipiamus,  nou  contpadicamos. 

Beatus  Gregoiius  dicit  quia  in  eo  ardent  quod 
se  ardentes  vidcnt.  Quid  sibi  vult  pulatis  hoc  quod 
dicit,  quia  animae  in  eo  ipso  ardeiit  quod  suum  ar- 
dtirem  vident  ?  hi  rebus  corporalibus  ita  non  est,  ut 
ardorem  sentiat  qulcunque  ignem  conspicatur.  Quae 
eil  ergo  visio  illa  anima»  qu«  seutit  omne  quod  vi- 


animabus  cruciandis  sensum  doloris  dare,  sed  d:- 
giHim  est  uiin  eis  puniaiUur  in  quibuspeccaverunt, 
prius  quidem  sine  corporibus,  sicut  in  ipsts  per- 
verse  sunt  delectata^,  postea  vero  in  corporibus,  sie-« 
ut  in  ipsis  quae  per  corpora  inique  suni  opcrata^. 
SERMO  DE  LOCIS  P(£NARUM. 
Sicut  peccatoribus  cruciandis  Deus  poenas  corpo- 
rales  praeparavit,  iia  eliam  ad  ipsas  poenas  corpora* 
les,  ioca  corporali»  distinxii.  Quia  enim  quae  loris 
sunt  opcra  eJHS,  non  solum  iiistrumenta,  sed  etiaro 
documenta  eoruro  esse  debeni  quae  invlsibilitcr 
operatur,  idcirco  corporalibus  etiam  locis,  et  lor- 
roenta  impioruro  et  gaudia  justoruro  dtstiiixlL  Iii- 
femus.  itaque  appellatar  eo  quod  in^  att  Sicut 


lOIS 


DErLORATlONES  SS.  PATRUM.  •-  LIB.  H. 


1014 


eniin  secundum  corpuSt  si  ponderis  sui  ordinem  te-  A  fiiturae  damnationis  constringontur,  et*  secuHdiim 


iie:)nl,  iuferiora  sunt  omnia  graviora,  ita  secundum 
spiritum  inferiora  sunt  omnia  trisiiora.  Undc  et 
Graeca  lingua  origo  nominis  appellatur  infernns,  ex 
60  quod  'nihil  suave  Itabeat»  resonare  perhibelur. 
Sicul  autem  cor  animalis  in  medio  ejus  est,  ita  et 
infernus  in  medio  terrae  esse  perbibetur.  Infernus 
siquidem  locus  est  tormentorum,  coelum  est  locus 
gandiorum.  Bene  elenim  locus  lormentorum  deor- 
sum  esly  et  locus  gaudiorum  sursum,  quia  et  culpa 
deorsum  premit,  et  jusiitia  sursum  suslollit.  Ma- 
xima  tormenta  locum  in  imo  babent,  maxima  gau- 
dia  in  summo.  Media  autem  bona  et  mala  in  medio, 
hoc  est  in  boc  mundo  mixta  sunt.  Dicitur  infernus 
inferior  esse  locus  in  imo  terrae  ,   damnandorum 


aliquid  soluti  sunt,  inquanturo,  scilicet  bomuies, 
ad  tentandos  secundum  moderamen  divinse  dispen* 
sationis  ab  illis  interim  maximis  gehennx  lormen- 
tis  laxati,  vacare  pt:rroiltuntur.  T>k  inferno  auiem 
ubi  tgnis  ille  aeternus  prseparatus  est  cruciandis, 
bcatus  Gregorius  in  iib.  Dialogorum  leslalur  :  Iioc 
verisimilius  judicari,  ut  sicut  diximus,  sub  terra 
esse  credatur,  propter  Scripturam  quae  dicit  ntc  in 
coelo,  nec  in  terra,  nec  sub  tcrra  inventum  qui  li- 
brum  signatum  aperire  potuisset.  Quaeri  autem  non 
inconvenienter  potest,  utrum  animae  damnandorum, 
eorum  scilicet  qui  ab  impiis  el  sceleratissimis  qua- 
dam  vivendi  mensura  in  malltia  iiiferiores  fuerunt, 
egressae  a   corporlbus  statim  ad  inferni  loca  ra- 


■  ■■■w>  «WB       «*0«««      »v\txta    •■■     ■■■IV    K.At«C    ,      ualllliailUVI  Ulll  «.gawoivm^      •■       vvi|fv.«.^u0    »•■■«■■«.     w»^t      •••■wa  ■■■      awM      i'* 

pcenis  prseparatus.  De  quo  tamen  omnino  cerlum     pianlur,  sive  in  aliis  quibusdam  locis  poenalibus» 


non  est,  iu  qua  parte  ejus,  id  est  utrum  intra  con- 
cavitatem  illius  ,  sive  extrinsecus  in  aliqua  re- 
g'Dne  ambitus  ipsius  disposilus  sit,  quamvis  tamen 
verisimiiius  videatur  :  iufra  terram  quasi  carcerem 
quemdam,  et  vel  ut  ergaslulum  tenebrarum  colloca- 
tur.  In  boc  inferno  debent  inexstinguibilem  ignem, 
et  qoi  ut  sempep  ardeat,  nutrimento  non  eget,  ab 
iniiio  mundi  d^monibusaeternaliter  cruciandis  prx- 
paratum.  In  quo  scilicet  igne,  etiam  homines  mali- 
gni  cum  dxmonibus  xlernaro  pienam  passuri  sunt, 
quia  eis  in  bac  vita  positis,  ad  culpam  consenserunt, 
Adliunc  infernum  animae  sceleratorum,  a  corpori- 
bus  egressae,  statim  retrudi  aestimantur.  Sic  ccon* 


secundum  occuUam  dispcnsationem  ab  illis  gravio*. 
ribus  gehennae  tormeniis  adhqc  iiiterini  differantur,^ 
ul  videlicet  quemadmoduin  boni,  qui  cum  culpis  in 
<;mbu6dam  mansionibus  detincniur,  utrum  statim  - 
ad  gaudia  coslorum  ascendant^  ila  quoque  minus-^ 
mali  hinc  egrediuntur  quamvis  damnandi,  quibus- 
dam  tamen  levioribus  poenis  secundum   moduinj 
cuiparum  dispositis,  non  statim  ad  tormenta  inferni 
descendanl.   De   perfeclis  konis  dubium  non  est, 
quin  egredienles,  statim  ad  gaudia  Iranseant.  Simi- 
liter  et  de  valde  malis  dubium  non  est,  quin  exeun- 
tes  binc,  sine  mora  ad  inferni  lormcnta  descendant. 
De  non  perfectis  quoque  bonis  certum  est,  quod 


versQ  perfectoruni  et  justorum  elquiab  hac  vita  ^t  nunc  interim  quibusdam  poenis  usque  ad  plcnam 


purgati  exeunt,  sine  iuora  ad  coelum,  ubi  secundum 
hiuuanhatem  suam  Jesus  Cbristus  in  dextra  Palris, 
sedet  in  gioria,  continuo  deduci  creduntur,  sic  scri- 
pium  est :  c  Ubicunquo  fuerit  corpus,  iiluc  congre- 
gabuntor  aquilse  {Malth.  xxiv).  i 

£st  autem  alia  poena  post  mortem  quae  purgatoria 
dicitur,  in  qua  bi  qui  ab  hac  vita  cum  quibusdam 
culpis,  justi  tauien,  et  ad  vitam  prxdesiinati  exl- 
verunt,  ad  lempus  cruciantur  ut  purgentur.  Quibus 
locus  omnino  non  est  delerminatus,  nisi  quia  mul- 
tis  cxemplis  et  revelationibus  animarum  in  ejus- 
modi  poena  positarum  :  saepe  nimirum  inonstratum 
esi  in  boc  mundo  non  exerceri  illa.  Et  fortassis  pro* 
l)abiiios  erit  ut  iii  bis  potissimum  locis  poenam 


videlicet  purgationem>  venturis  gaudiis  difTerantur. 
De  imperfectis  sive  minus  malis  cerium  non  cs^ 
ubi  nunc  sint,  donec  in  tempore  universalis  resur* 
rectionis  receplis  corporibus  ad  illa  tormenta  de« 
scendant,  ubi  semper  siiit.  Nam,  si  idclrco  ab  illis 
diOerri  dicuntur,  quia  minus  mali  sunt,  poterunt 
simili  ratione  non  diflerenter  credi  quia  damnandi 
sunt.  Quid  enim  faciat  dilalio,  ubi  emendatio  et 
purgatio  esse  non  potest  ?  Quod  tamen ,  quia 
occultum  omnino  est,  iiequaquaiu  temevo  difflnien- 
dum  est.  Et  baec  suHiciant  de  locis  poenarum  et  do 
po&nis  aniinarum  dicta. 

SeilMO  DE  DIYITE  ET  PAUPERE. 
Sciendum  est  quod  bomo  Chrislianus  non  debet  ' 


singolae   suslinere  credantur ,  in  quibus  culpam  D  <li^^t"s  abundare,  sed  semper  se  pauperem  cogno- 


commiserunt,  sicut  multis  saepe  documentis  proba- 

tuin  est.  Alia  vero  si  quae  sint  barum  pocnarum 

loca,  non  facile  assignantur.  Beatus  Augustinus  in 

epistola  Petri  ostendit  quod  apostatse  angeli  laben- 

tcs  In  hujusmodi  ima  detrusi  sunt,  usque  ad  futuram 

in  die  judicii  ultimam  damnationem.  Nam  quod 

Petrus  carcercm  vocat  caliglnis  inferni  (//  Petr. 

ii),  id  Paulus  tenebras  appellasse  creditur,  dicens  : 

c  rectores  tenebrarum  barum  spiritalia  nequiiiae 

iii  ccetestibus  (Eptie»,  vi). »  Hunc  autem  carcerem, 

siTC  tenebras  istas,  intcUigimus  aerem  istum  esse. 

Ufideet  aeriae  potestales  dicuntur,  in  quo  roodo  ma- 

ligni  spiritus  ante  ultimi  judicii  diero,  et  secundum 

;iH*|iiid  ligati  sunt,  inquantum  scilicel  conscientia 


scere.  Et  si  habet  divitias,  scire  debetquia  non 
sunt  verae  divitise,  ut  alias  desiderct.  Qui  enim 
falsas  divitias  desiderat,  veras  non  quaerit.  Fallaccs 
etenim  sunt,  quae  iiobiscum  diu  perinanere  non 
possunt.  Fallaces  sunt,  quae  mentis  inopiam  non 
expellunt.  Sol»  autem  divinae  verae  suiit,  quse  iios 
divites  virtulibus  faciunt.  Qui  autem  veras  quxril^ 
adhuc  pauper  est,  et  recte  dicit :  c  Pauper  el  do» 
lens  ego  sum  (P»al,  lxviii).  »  Rursus  ille,  qui  pao- 
per  est,  et  nequitia  plenus,  unde  ille  dicitur  abun* 
dare,  quia  ei  displicet  quod  pauper  est,  et  justi« 
tia  ipsa  videtur  abundare  in  corde  suo  adversus 
juslitiam  Dei.  Non  sunt  aotero  ver»  dfviliae  illas 
terrenae,  sed  mendiciUs,  quia  quanto  roagis  abua- 


1119  WERNERI  ABBATIS  S.  BLASn  111$ 

iant,  unto  crcscit  inopia^  ct  avarltisi  plus  aiigct  /^  etc.  (i  Tim,  vi.)  c  Radis  enim  maloram  omnlsm  eit 


cupiditatem  ei  qui  illas  possidet. 

Cre$dt  amcr  nutnmi  qucntum  ipsa  pecunia  erescit. 

(JuvcKAL.y  sat.  14,  vers.  159.) 
De  bis  diviliis  ecriptum  est :  c  Non  proderunt  in 
diem  ultionis,  justitia  autem  liberabit  a  morte 
{Pro9.  xi),  >  Et  alibi :  <  Qui  festinat  ditari,  non 
erit  innocens  {Prov.  xxviii).  i  Multum  autem  di- 
Tcs  est  cui  nibfl  deest.  Qui  autem  cupit  nikil,  ilii 
nibil  dcest.  Ideo  qiiidam  sapiens  dixit  : 
Qui$  dives  ?  Qui  nulla  cupit,  Quis  pauper  f  Ava^ 

[rus. 
f  Quare  autem  qnaeruntur  istae  diviti»  ?  Nemo  vult 
dives  esse,  nisi  nt  infletur  inter  eos  inler  quos  vi* 
Tit,  ut  superior  illis  videatur.  Divites  vero  et  paii- 


cupiditas  (iMd.),  >  non^  aurum  vcl  argentum.  Hlnc 
Salomon  dixit :  f  Qui  amat  divilias,  fructus  non 
capict  ex  eis  (Eccle.  v).  >  Ideo  statim  subinfert 
ApostoIus(/  7ffm.  vi):(  Tn  autem,  liomoDci,  hse 
fugc,  sectare  justi(iam,>  facicndocuiqoeqoodsuum 
est;  f  pietatem,>compatiendo  ;  c  lidem,>  mundum 
pliis  essequam  Deum  non  credendo ;  c  charitatem,i 
diligeiido  Deum  ;  c  patientiam,  >  fercndo  adversa  ; 
c  mansueiudinem,»  nulli  asperexistendo,  seddulcis. 
Ila;c  babe  iu  le  ;  pro  aiiis  c  certa  bonum  certamen 
fidci,  >  sed  assidue  ct  cum  discretioney  et  pro 
bis  c  apprehende  viiam  aeternam ,  >  id  csi,  eam 
solam  mercedem  quaere.  Haec  omnia  amittit  copi* 
dus,  et  eorum  balet  contraria  qui  amat  plus  habere 


peres  in  corde  interrogat  Dominus,  non  in  arca  ct  B  quam  oportct.  Fideli  bomini  totus  mundus  diviiia- 


domo.  Habeat  muhas  facultates  pecuniarum  :  si  \n 
eis  non  extollitur,  pnupcr  est.  Non  habeat  aliquid. 
et  cupiat,  et  infletur  :  inter  divites  et  reprobos  eum 
dcpulat  Deus.  Unde  Dominus  ait  :  Facilius  cst  ca- 
melum  per  foramen  acus  transire,  quam  divitem,  id 
estamantem  divitias,  etsi  iion  babeat,  intrare  in 
regnum  Dei  (Maiih.  xix).  >— c  Nam  qui  volunt  divites 
fieri»  incidunt  ui  tentationem  et  iaqueum  diaboli,  > 


rum  cst.  Audi  Paulum  :  c  Nihii  habentes,  etomnia 
possidentes  (//  Cor,  vi).  >  Et  qui  prxstal  nobis,  non 
divitibus  bujus  saeculi  omnia  abundanter  ad  fruen- 
duin.  Qui  vult  ergo  esse  dives,  non  hacreat  parti, 
ct  totuin  possidebit.  llli  baereat  qui  totum  creayii, 
et  babei  eas  de  quibus  dicitur  :  c  Redemptio  anima 
viri  diviiiaeejus  (Prov^  xiii).  >  Quas  qui  non  habet, 
paupcr  est,  et  non  suffert  minas. 


DOMINICA  II  POST  PENTECOSTEN. 

Secundum  Lucam. 


I  Homo  quidam  fecit  eoenam  magnam  et  vocavit 
multos,  I  etc.  ( Luc,  xiv. )  Omnipotens  Deus  in 
cxordio  niundanae  reformationis  ad  se  cogiioscen- 
dum^  sequeperpetualiter  laudandum  duas  rationales 
creaturas ,  angellcam  scilicet  et  humanam,  con- 
didit.  Sed  quia  aiigelica  magna  ex  parle  pcr  culpam 
superbiae  lapsa  est,  humanae  nalurae  statim  invidit, 
#amque  ad  lapsum  peccandi  conduxit,  alque  a  para* 
difti  deliciis  privavit.  De  qua  privalionc  Dominica 
parabohi  dicit ; 

« Homo  quidam  fecit  coenam  magnam  ct  vocavit 
ntidios.  >  Spiritualilcr  bomo  iste  Deus  est  inteili- 
gendus ,  de  quo  scriptum  est :  homo  est,  et  quis 
cognoscit  eum  ?  £t  ilerum  :  c  Homo  natus  est 
ki  ea»  et  ipse  fundavit  eam  Altissunus  (Psal, 
Lxxxvi).  >  Qui  homo  vocatur  ab  bumanitate,  quia 
benignissima  largitate  quolidie  generi  humano 
suam  exhibet  gratiam»  Qui  fecit  coenam  magnam, 
quia  indeOcientem  satietatem  in  aeterna  dulcedine 
electis  animabus  praeparavit.  Yocavit  autem  multos» 
primum  per  seipsum  Juda^s  praedicaudo,  postmo- 
dum  per  praedicationcm  apostolorum  ex  quatuor 
mujidi  partibus  popuhim  gentium  ad  lidem  vocando.. 
Sed  uotandum  quod  vocatio  fit  tribus  modis.  Pri- 
mus  ergo  modus  vocationis  ex  Deo  est ;  secundus, 
per  bominem  ;  tcrtius,  ex  necessitate.  Es  Deo  est,^ 
^otiens  inspiratio  divina  in  cor  nostrum  immissa  ^ 
■onnunquam  etiam  dormientes  nos  ad  desiderium 
tttera»  vitae  ac  salutis  exsuscitat^  Deumque  sequi 


C  et  ejus  hihaerere  mandatis  compunctione  sakbef- 
rima  cohortatur,  ut  Abraham  voce  Dominiea  legi- 
mus  vocatum.  Sic  enim  dixit  ei :  c  Exi  de  terra 
lua,  et  de  cognationc  tua  (Gen.  xii).  >  Quo  etiam 
modo  Antonius  est  accitus.  Audieus  quippe  i& 
Ecclesia  illud  evangelicum  :  c  Qui  non  odit  patrem 
et  m:\trcm  (Luc.  xiv),  >  ctc. ;  et  illud  :  c  Si  vis  per- 
fectus  csse,  vade  ct  vende  omnia,  et  da  pauperi- 
bus,  et  babebis  tbesaurum  in  coeio,  et  veni,  sequere 
me  (Matth.  xix);  >ct  confeslini»  renuntians  cunctis» 
secutus  est  Gbristum,  nulla  exbortatione  neque 
doctrina  provocalus.  Secundus  vocationis  modos 
est  cum  vel  exemplis  sanclorum»  vel  monitis  ad 
desiderium  salutis  accendimur.  Quo  ordine  per 
Moysen  filii  Israel  de  afniclione  i£gypli  sunt  hbe' 

D  rati.  Tertius  est,  cum  repente  ingruentibus  teula- 
tionibus,  quae  vel  mortis  pericula  comniinantur,  vd 
amissione  bonorum  ac  proscriptione  percutiuni, 
vel  cbarorum  morte  compungunt,  ad  Deumquem 
sequi  in  rerum  prosperitate  conteropsimus,  saltem  In- 
viti  properare  compellimur.  Cujus  pcr  se  paSent 
multa  exeropla.  Secundum  hanc  vocaiienem  multi 
vocantur,  sed  pauci  veniunt,  quia  multi  intrant  in 
Ecclesiam  pcr  fidem,  scd  pauci  saivantur  per  ope- 
rationem.  £t  ne  de  ignorantia  hoinines  excusatio- 
nem  baberent,  misit  servum  suum  bora  coens  dicero 
invitatis  ut  venirent.  Servas  iste,  q^ui  ad  invitandos 
alios  mittitur ,  ordinem  praedicatorum  sig^ificau 
Qui,  dum  verbum  divinum  intra  Ecclesiam  aooun* 


iOt7 


DEFLORATlONES  SS.  PATROM.  ^  LID.  H. 


im 


Uant,  qnasi  plarimos  ad  ccenam  vocant.  Nou  soloro  A  jugium  ergo  non  repreheAdltur,  ai  integritas  aid 


enim  diyinae  clementiae  satis  fuit,  quod  xlcrnas  de- 
ndaa  nobis  praeparavii,  sed  etiam  servls  missis 
earum  dulcedinem  nobis  enuntiavil.  Hora  coenae 
finis  est  saeculi,  ille  scilicet  de  quo  Paulus  ail : 
c  Nos  sumus  in  quos  lines  sxculorum  devencrunl 
(/ Cor.  i).  >  Quam\is  enim  apud  aniiquos  consuc- 
tudo  fuerit,  ut  semel  in  die  pranderent,  et  hoc  con- 
vlvium  et  prandium  et  ccena  vocaretur,  tamcn 
apud  usom  nostrae  locutionis  post  praniiium  coena 
restat,  post  coenam  aulem  nullum  convivium  rc- 
manct.  Uude  non  ineongrue  per  banc  coenam  dies 
Judicii  sive  illud  aelernum  convivium  figuratur,  ad 
quod  qul  pervenire  meruerint ,  non  esurient  neque 
sitient  amplius.  Tanto  ergo  festinantius  ad  hanc 
coenam  currere  debemus,  quanto  post  hanc  aliam  B 
invenire  non  novimus.  Nam  ut  fastidium  aufeiret 
gubjunxit  dicens : 

cQoia  parata  sunt  omnia.  >  Omnia  enim  parata  sicut 
quia  ille  siugularis  Agnus  occisus  est,  in  cujus  prae- 
parationc  omnia  praecesserant.  Sive  omnia  parata 
sunt,  quia  nullum  exemplum  virtutis,  quod  ad  no- 
stram  imitationem  in  operibus  sanctorum  nou  sit 
declaratum.  Jam  enim  innocentiam  Abel  audiviraus, 
obedientiam  Abrah»,  constantiam  Isaac,  toleran- 
tiam  Jacbb,  castimoniam  Joseph,  mititiam  Moysi, 
misericordiam  David,  patientiam  Job  audivimus,  et 
(ioem  Domini  vidimus. 

€  £t  coeperunt  omnes  simul  excusare.  >  Qui  ve- 
nire  noluerunt  excusant,  et  sic  intercludunt  sibi 


majorem  honorem  vocatur.  Item  in  villa  empta  dor 
minatio  notatur,  ct  superbia  castigatur.  Prirons 
homo  doroinari  voluit,  quia  dominum  habere  no- 
luit.  Quid  est  dominari,  nisi  propria  potpslate  gau- 
dere?Quinque  juga  sunt  in  sensibus,  Iria  videlicot 
apparentia  :  nam  duo  sunt  oculi,  dus  auros,  (!unp 
nares.  In  gustu  etiam  duo  sunt  instrument»,  lin^ua 
et  palaius.  Voluptas  carnis,  quse  ad  tactum  perti* 
nct,  occultius  geminalur.  Est  enim  forin&ecusct 
inthnsecus.  Juga  boum  dicuniur,  quia  per  sensus 
istos  terrena  acquiruntur,  et  boves  terram  versant. 
Et  etiani  snnt  homlnes  qui  nihil  volunt  crcdere,  nisi 
quod  sensibus  percipiunl.  Uxor  perlinct  ad  volu- 
platem  carnis,  quae  mullos  impedit. 

(  Tunc  iratus  patcrfamilias,  dixit  servo  suo.  > 
Sicut  enim  tunc  iratus  rex  dicitur,  quando  in  pecca- 
tores  vindictam  exercet,  ita  Deus  omnipotens  iliis 
iratus  apparebit  quos  pro  peccatis  punict. 

«  Et  dixit  servo  suo  :£xi  cito  in  plaleas  et  vicos 
civitatis,  et  pauperes  ac  debiles,  cxcos  et  claudos 
compeile  intrare.  Quantae  sunt  diversitates  iu  hoc 
mundo,  acluum  tantae  sunt  viae  quae  ducunt  ad 
diabolum,  generalem  sciiicet  viam  perditionis.  Ideo 
ergo  dicit :  ite  ad  exitus  viarum,  sicut  ait  in  alio 
evangelio  (Matth.  xxii),  ut  cujuslibel  conditionia 
homines  vocentor  ad  fidem.  Potens  est  enim  Dci 
gratia  quoslibct  barbaros  mente  corrigerc ,  qui  cor 
Nabuchodonosor  ad  feralem  sensum  mutavit,  et 
iterum  ad  humanum  sensum  reduxit.  Miltit  ergo  in 


aetemom  convivium,  quod  Deus  non  rogatus  gratis  ^  platcas,  et  vicos  et  civilates ,  invitans  pauperes»  de^ 


offert  volenilbus.  Excusant  omnes  qui  plus  terrena 
quam  coelestia  diligunt,  et&i  se  ad  coelestia  tendere 
dicunt. 

«  Pnmus  dixit  ei :  YiUara  emi,  et  necesse  babeo 
exire,  et  videre  illam.  Rogo  te,  habe  me  excusa- 
tam.  »  'Villa  designat  terrenam  substantiam,  quam 
quidam  magno  labore  vel  etiam  fidei  damno  sibi 
emunt,  aut  per  superbiam,  aut  propter  corporis 
substantiam.  Exiit  ergo  videre  illam,  quia,  relicta 
coDtemplatione  interna,  sola  exteriora  cogitat. 

«  Ei  alter  dixit :  Juga  boum  emi  quinque ,  et  eo 
probare  illa;  habe  me  excusatum.  >  Recte  quinque 
scnsus  corporis  juga  vocati  sunt,  quia  in  utroque 


biles,  ei  caecos  claudosque,  ut  nulla  fiat  discretla 
locorum  seu  personarum  venientibus  ad  lideoi 
Gbiisti.Ostendit  enimquia  debililas  corporisnullum 
excludit  a  regno  Dei,  rariusque  deiinquit,  cui  deest 
iilecebra  peccandi,  et  citius  ad  Deum  convertitur 
qui  non  habet  in  mundo  ubi  delectetur.  Aliter  : 
Paoperes  debiles,  caeci  ei  ciaudi  dicuntur  gentilen 
comparatioue  Judaeorum,  qui  per  legem  et  propbe- 
tias  divites,  fortes,  illuminati  el  erecti  esse  debent ; 
sed  faoc  esse  falso  praesumunt.  Mittit  ad  piateas» 
cum  peccatores  dilatiorilMis  viis  vocatad  angostan 
viam  vitae.  Mittit  ad  vicos,  cum  iiios  invitat  quoa 
temporalium  vocat  inopia.  Mitlit  ad  civilates»  cuitt 


6cxa  geminantur.  Qui  sensus,  quia  sola  exteriora  jy  eos  vocat  qui  culta  ab  inooltis  secernuat,  qui  t^ 


cogooscant,  et  non  mtima,  recte  per  eos  curiositas 
designatur.  Grande  vitium  est  curiosltas,  quae  dum 
investigat  vitam  proximi,  mentero  exterius  ducit, 
8ua  intima  postponens.  Notandum  quia,  dumdicunt, 
€  Fogo  te,  babe  mc  excusatum, »  humilitas  sonat  in 
Toee;  dum  venire  coniemnunt,  superbia  in  actione. 
Sic  peccator  qui  dicit :  Ora  pro  me  peccatore ,  et 
peccatum  non  vult  deserere,  insinuat  huraililatem, 
sed  in  superbia  perstat. 

c  Et  aliuB  dixit :  Uxorem  doxi  et  ideo  non  possum 
TOnire.  >  In  oxore  voluptas  carnis  accipitor,  non 
qood  conjogium  non  sit  bonum  ad  sobolem  propa- 
gandaro,  sed  qood  noBBolU  expeiont  in  uxore  non 
lecaiiditatem  prolis»  sed  desideria  volupiatis.  Gon- 


nere  legem  naturae  suburbana  conversatione  nove<-^ 
rant. 

«  Et  ait  servus :  Domine,  factum  est  ut  impe* 
rasti,  et  adbuc  locus  cst.  £t  ait  dominus  servo  : 
Exi  in  vias  et  sepes,  et  compelle  intrare,  ut  implea« 
lur  domus  mea.  Dico  autem  vobis  quod  iiemo  viro- 
rumiilorum  quivocatisuntgustabuntccenani  meam«ii 
implenda  est  dorous  Dei  mimero  praedesiinatonim  ;^ 
sed  superbi  peccatores,  quia  vocaii  venire  nolne* 
runi,  se  ipsos  irrccuperabiiiter  exdttscrunt.  Yocai 
Douinus  per  se,  vocat  per  angeios,  per  patriarchas». 
per  apostolos ,  per  miracuUi,  per  flageiia.  fiemo 
contemnat  venire,  ne  duro  vocalns  excusat ,  dunfe 
vokierit  intrare,.  non  valeaC»  Yeawrunt  de  pialeis  el 


1019  WERNERI  ABBATIS  S.  BLASO  tOfO 

vicis  hmniliail  peceatores  ex  gentibos :  veniant  et  A  Hierusalem  notatur,  .n  qua  trea  testaroentl  ▼eoera- 


cle  sepibus  haeretici.  Nam  qui  sepes  construunt, 
divisioncs  quaerunt.  Trabantur  a  sepibus,  evellantur 
a  spinis.  Cogi  nolunt.  Volunlate,  inquiant,  nostra 
intremus.  Non  boc  Dominus  impcravit  qui  ail : 
Compelle  inlrare.  Foris  inveniatur  necessitas;  in- 
fiis  nascatur  voiuntas.  Ituque  viae  et  sepes  intelii- 
guntur  erroneas  sectae  et  haereses.  Liquetigitur  quod 
alii  vocantur»  et  venire  conlemnunt;  alii  vocantur, 
ct  veniunt ;  alii  intrare  compelluntur.  Vocantur  et 
venire  contemnunt  qui  donum  inlelleclus  accipiunt; 
sed  eumdem  intelleclum  operibus  non  sectantur. 
Vocantur  el  veniunt,  qui  acceplam  intelleclus  gra- 
ti.im  operando  perficiuni.  Compeliuntur  inlrare,  quos 
Ecclesia  temporaliler  punit,  quia  conversi  sunt  re» 


batur,  et  in  qua  templum  erat,  in  qno  ab  omnibus 
imniolabatur.  Hujus  plateae  Israelits  erant,qoi  se  in 
latitudinem  doodecim  tribuum  diffuderant.  Vici  ac- 
tem  Judxi  exsliteranl,  qui  se  in  angostiis  duanim 
tribuum  constrinxerant.  De  plateis  itaque  et  vicis 
prophel»  introduxerunt,  dum  Israelilas  et  Judasos 
de  errore  scriptis  et  dictis  corrcxerunl.  lli  paiipe- 
res  erant,  quia  viriulibus  carebant.  Debiles  eistite- 
rant,  quia  viliis  languerant.  Caeci  erant,  quia  sen- 
sum  lcgis  non  videbant.  Claudi  fiierant,  quia  cnltum 
Dei  relinquentes  post  idola  dcclinaverant.  His  in* 
troductis  adbuc  locus.vacat,  et  Dominus  servo  jubet 
ut  in  vias  et  sepes  exeat ,  et  intrare  compeilat. 
Servus  qui  de  viis  et  sepibus  intrare  compellitur  est 


irorsum ,  postquam  posuerunt  manum    ad  ara-  ^  ordo  aposlolorum  qui  de  sectis  et  ritibus  gentiK 

bus  multos  in  donium  Dei  collcgerunt.  Vis  namqae 
sunt  diversae  sectae  philosophorum,  sepes,  diversi 
ritus  paganorum.  De  his  compulsi  intraverunt,  diira 
genles,  per  signa  et  prodigia  apostolorum  idolola- 
Iriam  respuenles,Deum  verum  crediderunt :  Paalos 
etenim  proconsul  compulsus  inlravit,  dum  Paoli» 
apostolus  coram  eo  inagum  excaecavit.  Coustantious 
compulsus  intravit,  dum  Sylvester  a  lepra  in  bapci- 
smatecuravit.Gente  sigitur  introductae  cum  Domino 
coenabunt,  Judaei  vero  nolentes  intrare  de  eoMia 
Domini  non  gustabunt.  Et  vos»  diiectissimi  ^  ad 
coenam  Dei  estis  vocati.  Videte  ne  qaolit)et  negotio 
impiiciti,  ne  cujuslibet  amicitia  impediti,  ab  ea  sllts 
excusati  :  nos  etenim  servi  summi  patris  fami-< 
lias  sumus  ab  d6  missi,vos  ad  epuias  aeternae  sa^ 
tietatis  invitamus.  Igitur  ad  noplias  Agni  fbtiflate 
omnes  ingredi  antequam  janua  claQdatur,ettanc 
pulsaniibus  et  intrare  desiderantibos^  nunquam  ape- 
nalur.  DicitDominus  :iSi  oculus  tous^dexter  scanda* 
lizat  te  erue  eum,  et  projice  abs  te.  Et  si  pes  tuos 
scandalizat  te,  abscide  eum  et  projice  abs  le.  Melius 
est  tibi  luscum  vei  debilem,  vel  claudum  ad  vitam 
ingredi,  quam  duos  oculus,  vel  diias  manas, 
aut  duos  pcdes  habentem  in  gehennam  miui, 
(  ubi  ignis  non  exstinguitur,  et  vermis  eorum  noa 
moritur  {Marc.  ix). »  Notandum  autem  quod  tria  a 
Salvatore  ponunlur,  scilicet  oculus,  manus,  et  pe* 
des  :  per  quae  infelices  a  convivio  Dei  retrabuotar» 


trum. 

ITEM  EXPOSITIO  EJUSDEM  EVANGELII. 
(  Beati  qui  ad  coenam  nuptialem  Agni  vocati  sunt! 
{Apoc.  XIX.)  Refert  Evahgelium,  charissimi,  quod 
quidam  magnam  coenain  fecerit  multosqiie  vocavit. 
Paratis  omnibus  niisit  servuni  suum  invilatos  vo- 
care.  Et  coeperunt  omnes  excusare.  Et  alius  se  di* 
xit  villam  emisse,  aliusquinquejuga  boum  compa'^ 
ravisse,  alius  uxorem  duxisse,  et  ideo  venire  non 
posse.  His  auditis  jossit  dominus  servum  in  plateas 
ct  vicos  exire,  pauperes,  debiles,  ca^cos,  claudos 
introducere.  Et  cum  adhuc  locus  vacaret,  praecepit 
servout  de  viis  et  sepibus  compulsi  intrarenl,  ju- 
rans  quod  nemo  de  vocatis  coenam  suam  gusta-  ^ 
ret  (JLvc.  xiv).  Homo  qui  coenam  magnam  inslruens 
multos  vocavit,  est  Deos  pro  noblsfactus  homo,  qui 
orones  gentes  ad  epulas  aeterni  convivii  invitavit, 
llic  misit  servum  snum  ad  convivium  vocare, 
quanuo  Moysen  misit  per  legem  populum  ad  vitam 
mutare.  Sed  omnes  se  a  coena  excusant,  quia  pro- 
fecto  videri  convivium  Dei  adire  recusant.  Primus 
namque  dixit  se  emisse  villam,  et  se  iturum  videre 
iliam.  Jodaicus  populus  quasi  villam  emii»  dum  ter- 
ram  repromissionis  per  carnales  observanlias  ob- 
tinuit.  Exiit  illam  videre,  dum  de  iClgypto  exiit  eam 
possidere.  Is  quoque  quinque  juga  emit,  dum  bis 
quinque  gemiua  dileclionejugata  percepit,  quibus  se 
agrum  Domini  velut  bobus  colere  debuit.  Scd  ivit  illa 


probare,  dum  ea  studuitpro  terrenis  tantum  obser-  D  quia  aut  praelati ,  aut  cognati ,  aut  sobjecti  a  c(b* 


vare.  Hicetiam  oxorem  duxit,  quia  legem  carnali  in« 
teilectuconjun\it«etideo  se  a  coiivivio  Dei  oublraxit. 
Per  iiium  quoque  qui  villam  emil  intelligitor  ordo 
principom  Judaeorum,  qui  terram  popuio  divisit,  et 
qui  postmodum  muoitiones  obtinuit.  Per  illum  vero 
qui  quinque  juga  boumemit,  subjectus  populos  de- 
signatur,  qui  jogo  legis  ad  sobjeclioncm  stringe- 
batur.  Per  iilum  vero  qui  uxorem  duxil  leviticus 
ordo  dedaratur,  cui  iex  specialiter  ot  oxor  copo* 
lator.  Hi  singoli  qoia  terrenis  iiegotiis  insodant, 
se  a  convivio  Dei  excosaiil.  Unde  paterfamilias  ser«- 
vo  imperat  ot  in  plateas  et  vicos  civiiatis  exeat, 
paoperes  ac  debiles  introducat.  Servus,  qui  nonc 
Aiittttor,  ordo  prophetarom  aceipitur.  Civitas  aotem 


na  Domini  nos  retardant  quos  ista  membra  desi- 
gnanl.  Oculus  qui  nos  ducit  est  saoerdos  qui  nos 
de  tenebi  is  muiidi  ad  lucem  vitae  dirigit.  Qui  ideo 
dexter  oculus  appellatur,  quia  nos  de  sinistr^  ad 
dexteros  ducere  conatur.  Hic,  si  nos  haeretica  du- 
ctrina  de  via  Dei  abducere  et  in  errorem  nitatur 
ducere,  aut  pravo  exemplo  a  coena  Dei  retrahere, 
ab  injuncto  oiHcio,  ut  inutile  roembrom,  estejicien- 
dus.  Manus  dextera,  per  quam  operamor»  est  pater, 
vel  mater  aot  oxor,  vel  quilit>et  amicissimos  »  per 
qoos  in  omnibus  jovamor.  Hi,  si  nos  aliqoo  modo 
a  convivio  revocant,  zelos  Dei  eos  a  nobis  abscidat, 
et  procol  a  sedolitate  nostra  al^icbt.  Pes  per  quem 
poriamor  est  quilibet  sub}ectoc ,  per  quero  in  m^ 


1021  DEFLOIIATIONES  8S.  PATRUM.  ^  LIB.  H.  1022 

cessariis  Ttosustentaroor.  Hic,  si  qttolibelinodo  nos  A  in  camem,  yiniini  austenim  in  lac  conversum  est. 


a  ccena  Dei  impedit  est  nobis  evellendus « et  a  fami- 
liaritate  iiostra  procnl  eicludendus.  MuUo  enim  mo- 
lius  est  absquc  liis  salvari,  quam  cum  bis  perpetuo 
igni  deputari.  Nam  qui  talium  amicus  est,  inimicus 
bei  cousiituitur,  et  qui  his  liominibus  placet,  con- 
fusus  a  Deo  speriiiiMr.  Qiii  illam  emit  est  is  qui  ter- 
renis  tantuin  lucris  inservit,  et  ideo  a  coena  Dei 
rcccdit.  Qui  autein  quiiique  jiiga  bonuin  emit,  ct  ^a 
probare  abiit,  estMs  qiii  quiiique  sensus  corporis 
pcr  binarium  jugatos  ad  aiicnos  actus  strutandos 
coiiTerlit,  et  a  convivio  Dei  divertit.  Uiidelegitur  quod 
Dina,  lliia  Jacob,  videre  inulieres  regionis  egredilur» 
etaSicben  principecivitatis  opprimitur(6>}i.xxxiv). 
Penset,  quaeso,  vestra  fralernitas  quam  gravevitium 
sit  curiositas.  Ecce  suromi  patriarchse  liiia,  dum  ^ 
curiosiiaiein  seclatur,  a  pagaiio  homine  constupra- 
tur,  civitas  cum  omni  populo  ferro  et  flamma  e.\- 
tcmiinatur.  Dina  quippe  cgressa  violatur,  dum 
quaelibel  anima  alienos  aclus  curiose  perscrutans 
diabolo  copulatur.  Civitas  cum  populo  incendio 
vastabitur,  quia  corpus  cur^osi  cuin  malis  actibus 
xterno  igni  cruciabitur.  Qiii  vero  duxit  uxorem  est 
is  qui  tantuin  luxuriae  studet  explere  ardorem.  £t 
quia  vestimenta  nuptialia  coinquinat,  coenae  Domini 
minime  appropinquat.  Et  quia  hi  a  convivio  Dei  ex- 
cusantor,  de  plateis  et  vicis  pauperes  et  debiles  vo- 
cantur.  Plateae  sunt  lat£  viae  publice  atque  per  po« 
tentiam  criiniua  perpetrantium ;  vici,  angusta  iti- 


lljfic  itaque  tria,  paiiis,  vinum  et  caro,  sacrawen* 
tum  sunt  corporis  et  sanguinis  Christi  :  ununi,  ex 
his  in  quibtts  principaliler  salus  constat,  ct  iuter 
omnia  singulare,  quia  ex  ipsoomnissanctificatio  es|. 
Haec  enim  bostia  seinel  pro  mundi  salute  oblata, 
oinnibus  prsccedentibus  et  subsequentibus  sacra- 
mentis  vtrlutem  dedit,  ut  ex  illa  sanctilicarent  et  per 
iliam  salvandos  omnes.  Sacramentum  corporis  et 
sanguinis  sui  ipse  Uominus  Jesus  Cliristus  institoit, 
quando  post  coenam  veteris  Pascha:  panem  et  viuam 
in  corpus  et  saiiguinem  suiim  divina  poteutia  trau»* 
mutans,  apostolissumendiim  distribuit,  et  ut  idem 
post.  hoc  in  memoriam  sui  agerent  prxcepit  {Lu€^ 
xxii). 

Solent  quidam  quserere  qoalc  corpus  suum  disci- 
pulis  suis  Dominus  JesusChristus  tradidit,  hoc  est 
passibile  an  impassibile,  mortale  an  immorlale, 
etc,  et  alia  qux  ad  hanc  pertinenl  quaeMionem. 
Egoincjusmodi,  sicut  in  aliis  profcssus  sum,  di- 
vina  secreta  inagis  veneranda  (|uam  discutienda 
censeo.  Simplicitati  fidei  hoc  sufficere  pulo,.  si  di« 
cimus  quia  tale  dedit  quale  voluit;  et  riirsum  quale 
dedit,  ipse  novit.  Ideo  onim  tale  dedit  quale  voluit, 
quia  omnipotens  erat,  et  poiuit  omne  quod  voluit. 
Ideo  auteni  ipse  novitquale  dedit,  quia  sapienlia  erat» 
etnon  potuit  ignorarequod  fuit.  Proplerea  levius 
se  quaestione  absolvit,  et  fortassis  tutius  in  semet- 
ipso  subsistity  quod  non  dicitur :  mortale  dedit,  ne 


nera  occulle  flagitiis  insudantium.  Pauperes  sunt  q  videatur  diccre  contra  sacrainenti  dignitalem,  nec 

qui  se  bouis  operibus  vacuos  agndscunl.  Debiles 

ftunt  qui  se  in  praeceptis  Dominicis  languisse  con* 

spiciunt.  Caeci  sunt  qui  ocuios  cordis  a  iuce  verita- 

lis  clauserjmL  Claudi  sunt  qui  in  viis  Domini  non 

embiilaverunt.  Sed  hl  omnes  vocati  ad  convivium 

Dei  veniont,  dum  doctrina  jusforum  correcti  per 

poenitentlam  epuhisaeternae  dulccdinis  adeunt.  Porro 

plurimi  de  viis  et  sepibus  intrare  compelluntur, 

dum  diversis  erroribus  ipsa  mundi  difiiciiltate  co  - 

gente  ad  pietatem  convertuntur.  Hi  omnes  in  con- 

spectu  Dei  epulentur,  ct  in  laetitia  deleclentur,  quia 

roagis  gaudium  est  angelis  Dei  super  uno  peccalore 

poenitentiam  agenie,  quam  super  nonnginta  novem 

juslis  qui  non  indigent  poenitentia  {Matt/K  xvin). 


dicit :  Mortale  ded  t,  ne  aestimetur  credere  contra 
eam  \\\ms  in  Christo  ante  resurrectionem  fuit  mortet* 
iis  eorporis  verilatem.  Propter  hoc  fortassis  melius 
cst  ut  neulrum  diifiuire  praesumamus,  quamvis  ta- 
men  aitcrum  fuisse  credamus.  Stc  ilaque  non  di*' 
catur:  hoc  vel  hoc  fiiit,  quamvis  taiiien  credalur 
quia  allerum  fuii.  Qiiod  si  altcrum  dicendum  est» 
ego  absque  praejudicio  veritatis  magiio  sensu  ad 
illtid  accedo,  ut  illud  impassibile  et  immortale» 
quantuin  scUicet  pertinet  ad  sanciificationem  sacra* 
menti  tradidisse  dicatur.  Si  quis  aulem  objicien* 
dum  putet  quod  ante  resurreclionem  Doininus  Jesus 
Christus  corpus  mortale  portabat,  et  hoc  ipsi  in- 
dubitanter  prolitemur,  mortalem  fuisse  Dominum 


Ad  has  epulas,  charissimi,  sponte  voluntaria  om-  D  Jesum  secundum  bunianilatem  suscrptam,  quia  sl 


iics  lutis  iiisibus  curramus,  nbi  nunquam  esuria- 
mus  et  sitiamus,  sed  cum  angelis  in  aetcrnum  gau- 
deainus. 

SERMO  DE  CORPORE  DOMINI. 
c  Homo  quidain  iecitcoenam  magnam,»  clc.  {Lue. 
xiT.)  Huic  itaque  coeiiffi  iiie  dives  homo  pra^posuU 
meitsam,  id  est  altare :  in  qua  tria  composuit,  pa» 
nem  sciiicet,  vinuni  et  carncm.  Igitur  Cbristus 
ipseesi  panis  angelornni.  In  quo  quia  peccavit  homo 
iii  paradiso,  impositum  cst  vinum,  id  est  austeritas 
|(*gis.  Sed  quia  panis  durus  el  solidus  comeditur 
difijcile,  vinum  quia  parvuios  cnecat,  apposita 
est  caro,  cum  Verbum  caro  factum  esi  et  habitavit 
in  no^is  (Jca»,  i).  Sie  igitiir  panis  duros  et  solidus 


mortalem  fuisse  non  credercmus,  mortoumne^are- 
mus.  llumana  ergo  natura  iu  Christo  mortalis  fuit, 
sed  voluntate,  non  necpdsitate.  £x  eo  enim  quod 
per  graliain  ab  omni  pcccato  munda  verbo  Doniini 
in  unitaiem  persona^  juiicta  est,  ab  omni  mortis 
necessitate  et  debito  iibera  facta  est,  ut  nihil  morii 
deberet,  pro  eo  quod  peccati  nihil  kaberet.  Siisti- 
nuil  iamen  sponte  mortalitatem  qua  mortem  sutsti- 
nere  volebat,  quia  si  mortalitatem  non  sustinuis- 
set,  mori  omnino  non  potuisset.  Sic  ergo  sponte 
morialitatem  portavit  quousque  mortem  guslarei  ei 
ita  immortalitatem  deponeret.  Quia  ergo  volontate» 
non  neccssitate  mortalis  fuit,  in  ipsios  mortalitatis 
proprielate,  secujidum  qnod  ratio  et  ordo  tem^is 


1025 


WERNERl  ABBxVTlS  S.  BLASU 


fO!l 


poslulabat,  priusquam  eam  per  mortem  totam  exue-  A  talia  dicitur,  et  In  eo  quoi  dabamr  immortaliset 


ret,  aliqua  ex  parte,  quando  voluit,  deposuit,  et 
rursum,  quando  voiuit,  r^^cepit,  ut  in  hoc  ipso  pro- 
baret  quia  in  quantum  eam  suslinuit,  ex  necessi- 
tate  non  esset,  qui  sic  pro  poteslate  in  quantum 
voluil  eam  non  babcre,  sustinere  omniiio  non  pos- 
sct. 

Legiturin  Evangclio  (Ltrc.  iv)quia  Dominus  Jesus 
Christus  cuni  verbum  viue  prxdicarel,  et  ad  vitam 
mortales  et  morituros  iiivitaret,  zclantes  hostes 
qucm  ratione  vincere  non  poterant,  furore  ex- 
slinguere  volebant.  Itaque  quasi  in  eum  qui  nihil 
ainp.ius  morlale  haberet,  manus  injccerunt  in  Je- 
sum,  et  duxerunt  in  superciiium  montis,  ut  illic 
eum  praecipitarent.  Gum  non  esset  ducendus,  te 


impassibilis  fuisse  prjedicatur?  Haec  tanlum  sic 
dicla  sint,  ut  nemini  in  eo  quod  latent  praeJQdicium 
fiat. 

DIVISIO  SERH0?(IS. 

Verum  corpus  Cliristi  illud  fuisse  credendam  sit 
quoJ  ipse  tradilori  suo  per  intinctam  buccellam  por- 
rexit.  Cum  tinxisset,  inquit,  Jesus  panem,  dedit  Ja- 
.dx  Simonilscariolse.  Sed,.ut  dicit  lieatus  Augustiiius, 
non,  sicut  putant  quidam  negligenter  legentes,  tufic 
Judas  Christi  Ccorpus  accepit.  Intelligendum  est 
quod  jam  omnibus  distribuerat  sacramentum  cor^ 
poris  et  sanguinis  sui,  ubl  et  ipse  Judas  erat,  sirut 
sanctus  Lucas  eviJentissime  narrat.  Ac  deinde  aJ 
hoc  venlum  est,  ubi  secundum  narraiionem  Joan* 


ncri   se    patienler   tolerabat ;    cum  autcm    esset  ^  nis  aperlissime  per  bucceliam  tindam  atqae  por- 


praecipitandus,  potenter  per  medium  illorum  ibat : 
quantum  voluit  tenebatur,  et  quantum  Yoluit  non 
tenebatur.  Quantum  voluit,  et  quando  voluit,  natu- 
ram  morlalitatis  admisit.  Quantum  aulem  susti- 
nere  voluii  eam,  et  quanJo  voluit  eamdem  a  se  po- 
testatlve  removit.  c  Transicns,  inquit,  per  medium 
illorum  ibat  (ibid.).  >  Nunquid  putas,  quod  Christus 
luctando  se  de  manibus  inimicorum  subtraxcrit, 
cum  ab  eis  teneretur,  ut  transiens  liber  per  me- 
diam  eorum  irei?  Ergo  fortitudo- corporis  sola  in 
ea  laudanda  cst,  non  virtus  deitatis.  Non  ita  con* 
venity  sed  exhibuit  se  qualem  voluit,  admittens  ad 
60  ex  eo  quod  sponte  portabat    quantum  voluit. 


rectam  suum  exprimii  Iraditorem,  fortassisl^  per 
panis  tinctionem  illius  significans  fictionem.  Non 
eiiim  omnia  quae  tinguntur  abiuuntor,  sed  ut  infi- 
cianlur  nonnulla  tinguntur.  Si  autem  boniim  ali« 
quod  significat  hx*c  tinctio,  eidem  bono  ingratum, 
non  immerito  est  secuta  damnatio;  ct  haec  quidem 
verba  sunt  beali  Augustini,  super  co  quod  quaesi- 
tum  est  si  Judas  iu  buccella  Cbrisli  accepit  corpus. 
Ex  co  tamen  quod  iraditori  suo  Dominus  ad  *do- 
tandum  eum  buccellam  intinctam  dedit,  cousue* 
tudo  habet  ut  corpus  Christi  fideles  intinctum  noo 
accipiant.  Sunt  qucque  et  aliqui  qui  ex  qmbusdam 
Scripturarum  locis  in  munimcntum  sui  erroris  du- 


Si  ergo  Chrislus  mortalilatis  naturam  secundum  q  cere  putaverunt,  diccntes  in  sacramcnto  altari3  veri- 


rationem  dispensationis  divinae,  priusquam  eam, 
perenniter  victurus  exueret,  secundum  tempus  ali- 
quando  ex  parte  dcposuit,  et  iterum  cum  tempus 
postulabat,  assumpsit,  mirum  eststdicituraliquando 
pro  causa  et  ratione  temporis,  secundum  aliquod, 
et  totam  deposuisse,  in  qua  tamen  adhuc,  cum 
tempus  postulabat,  passurus  fuit.  Si  ergo  hoc  esse 
poluit  ut  ipse  seipsum  manibus  gestaret,  et  disci- 
pulis  sine  corruptione  sui  edendum  distribuit,  et  ta- 
men  ipse  qui  dedit  et  qui  dabatur,  qui  portavit  et 
qui  portabatur,  idem  esse,  quid  niirum  est  si  dici- 
tur  quia  ipse  in  eo  quod  dabat  mortalis  fuit,  et  in 
eo  quod  dabatur  immortalis  fuit,  et  tamen  ipse  qui 
mortalis  dabat,  et  qui  immortalis    dabatur,  non 


tatem  corporis  ct  saiiguinis  Christi  non  esse,  sed 
imaginem  iliius  tantum,  et  speciem,  et  figuram. 
Propterea,  quia  Scriplura  aliquoties  dicai  id  quod 
in  eucharistia  altaris  sumit,  imaginem  iHius  csse 
vel  speciem,  quod  in  parlicipatione  Christi  Jeso 
percipictur.  Qui  pcrfecto  in  hocerroris  laqacum 
non  inciderent,  si  vel  sacramcnta  Dei  recia  et  bu- 
milt  fide  susciperent,  aut  Scripturas  convenicDii  in« 
telligeniia  tractarent.  Nunc  autem  quia  in  sacra- 
mentis  Dei  sensum  suum  fidei  prxfernm,  ifl 
Scripturis  sacris  sanam  interpretatioiiis  formam  te- 
nere  contemnunt  :  et  fit  ot  sermo  veritatis  am- 
plius  eos  caligare  faciat,  dum  non  recte  intellectos 
errorem  per  veritatem  ministral.  Quod  tamen  Scri- 


dao,  sed  nnus  fuit  ipse.  Quomodo  enim  immortalis  D  ptur»  culpa  non  est,  scd  legentium  et  non  inteUi* 


non  dabat  qui  invisibiliter  sumebatur,  et  incor- 
mptibililer  manducabatur?  Invisibililer  sumebatur, 
quantum  ad  formam  dico  propriam  corporis  sui, 
non  quantum  ad  speciem  sacramenti  sui.  Invisibi- 
liter  enim  sumebatur  quia  in  eo  quod  sumebatur 
quod  ipse  erat,  non  videbatur :  Christus  enim  su- 
mebatur,  et  species  panis  et  vini  tantum  videba- 
tur.  Ideo  dico  invisibiliter  sumebatur,  et  quod  erat 
non  videbatur.  Si  ergo  in  eo  quod  dabat,  quod  ipse 
erat  videbatur,  ct  in  eo  quod  dabatur  quod  erat 
ipse  non  videbatur;  et  si  in  eo  quod  dabat  tene- 
bstnr  et  crucifigebatiir ;  et  in  eo  quod  dabatnr  fran^- 
gebatur  et  non  dtvidebatur,  edebatur  et  non  cor* 
nimpebatur,  quid  miraris  si  in  eo  quod  dabat  mor* 


gentium  caecitas,  neque  sacrorum  Dei  confusio, 
sed  praesumentium  pravitas.  Hic  autem  perDiciuse 
erraverunt  tot  manifestis  sentenliis  et  assertioni- 
biis  non  dubiis  quidam  ambigua  praeferenles,  ei  iu 
ipsis  magis  mendacium  quam  veritatem  eligen- 
tes,  non  quia  boc  ibi  magnum  dicebatur,  sed  quia 
hoc  Hb  illis  magnum  credebatur.  Quid  enim?  Nun- 
quid  sacramentum  altaris  veritatis  non  est,  qala 
figura?  Ergo  nec  mors  Christi  veritas  est,  quia 
figura  est ;  et  resurrectio  Christi  veritas  non  est, 
quia  figura  est.  Nam  et  mortem  Christi  et  resurre- 
clionem  figuram  esse,  et  imaginem  et  siroilitudinem 
et  sacramentum  et  exemplum  Apostolus  manifesie 
dcclarat^  dicens :  Christuspassus  est  pro  nobis,  vo* 


{^25  DEFLORATIONES  8S. 

bts  rclinqaens  exempluin,  ut  sequamini  vesligia  ejus  A 

(/  Petr,  ii).  >  Ergo  mors  Christi  exemplum*  fuit, 

ut  peccato  moriamur ;  et  resurrectio  exeroplum  fuit, 

Ht  justitis  vivamus.  Nunquididao  veritas  non  fuit? 

Ergo  Chrlstus  verc  mortuus  non  est,  et  vere  non 

surrexit,   si  mors  ejus  vel  resurrectio  vera  uon 

fuit.  Absit !  nam  dc  ipso  scriptum  est :  <  Vere  lan- 

guores  flostros  ipse  tulit,  et  dolores  nostros  ipse 

portavit  {ImL  uu),  >  Ergo  mors  Chrisli  vera  fuit, 

et  uroen  exeroplum  fuit;  ct  resurrrectio  Christi 

vera  fuit,  et  exempluro  fujt.  Quare  ergo  sacramen- 

tum   altaris  similitudo  esse  non  potest  et  veritas? 

In  alio  quidem  simtlitudo,  in  alio  veritas.  Nam 

cum  sit  unum  sacramentum,  tria  ibi  dlscreta  prse- 

ponuntur ,  spccies  videlicet  visibilis ,  et   veritas 

corporis,  et  virtus  gratise  spiritualis.    Aliud    est  B 

enim  visibilis  species,  quae  visibiliter  cernitur; 

aliud  est  veritas  corporis  et  sanguinis,  quae  sub 

visibili  specie  invisibilitcr  creditur;    atque    aliud 

gratia  spiritualis  quae  cum  corpore  et  sanguine 

InTisibiliter  et  spiritaiiter  praecipitur.  Quod  enim 

videmus,  species  est  panis  et  vini.  Quod  autem 

sub  specie  iila  credimus,  verum  corpus  est  et  verus 

sangnisJesu  Chrisli,  quod  pependit  in  cruce,  etqui 

flaxit  de  latere  (Joan.  xix).  Haec  per  panero  et  vi- 

num  corpus  et  sangulnem  tamen  signineari  credi- 

mus,  sed  sub  specie  panis  et  vini  verurti  corpus  et 

Terum  sangulnem  consecrari,  et  specicm  quidem 

TiSibilem  sacramentum  esse  veri  corporis  ei  veri 

sanguinis,  corpus  >utem  ef  sanguincro  sacramen-  ^ 

luffl  esse  gloriae  spiritalls,  et  qucmadmodum  spe- 

cies  illic  cernitur,  cujus  res  vel  substantia  ibi  esse 

oon  crcditur,  sic  rcs  il)i  veraciteret  substantialiier 

prsesens  creiliiur,  cujus  spccics  non  cernitur.  Yi-> 

detur  enim  species  panis  et  vini ;  et  substantla  panis 

etvini  non  creditur.  Creditur  autem  substantia  cor- 

poris  et  sanguinls  Christl,  et  tamen  spacies  non 

cernitur.  Quod   vero   videtur   secundum  speciem 

sacramentuin  est  et  imago  lllius  quod  creditur  se« 

cunduoo  corporis  veritatero ;  et  quod  credilur  se- 

cundum  corporis  veritatero,  sacramontum  est  illius 

quod  praecipitur  secundnro  gratiaro  spiritalem.  Sa- 

cramentum   ergo  altaris  et  eucharistia  divina  in 

verbo  corpore    et  sanguine    Domini   noslri  Jesu 

Christi  imago  est,  secundum  speciem  panis  et  vini  d 

qua  cernilur,  et  res  est  secundum  substantiae  suae 

Teritatem  ;  In  qua  creditur  illic  atque  percipitur,  ei 

rursnm  quod  uunc  vtsibiliter  secundum  sacramentl 

sppciem,  et  corporaliter  secundum  carnis  et  san» 

guiiu3  Christi  vcritatem,  Chrlstum  in  allari  sumi- 

mus :  sacramentum  cst  et  imago,  quod  ipsuro  euno- 

dem  invisibiliter  et  Spiritalitcr  secundum  gratise  in- 

ftisionem,  elsancti  spiritus  pertlcipationem  In  corde 

sumere  debemus.  Ergo  divinissima  eucharislia  quae 

in  allari  secundum  panis  et  vini  specicm,  et  secun- 

dum  corporis  Christi  veritatem  visibiliter  el  corpo- 

raliler  traclatnr,  sacramentum  esl  ei  signum,  et 

iinago  iiiyisibilis  et  spirltalls  participationls  Jesu, 


PATRUM.  ~  UD.  11.  m» 

quae  intus  in  cordeper  fidem  et  dilectlonemperflcitur. 

DIVISIO. 

Voluit  Sapientia  Dci,  quae  se  per  visibilia  mani- 
festat,  ostendere  quoniam  animaruro  cibus  et  re- 
fectio  est  corpus  et  sanguis  ipsius ;  et  propierea 
carnero  assumptaro  in  eduliuro  proposuit,  ut  per 
cibum  carnis  ad  gustum  inviiaret  divinitatis.  Sed 
ne  rursum  humana  infirmilas  contaclum  carnis  iii 
assumptione  horreret,-  consueti  et  [principalis  edulii 
speciem  iliam  veiavii,  et  sic  sumendam  proposuit, 
ut  sensus  in  uno  foveretur,  et  fides  in  altero  xdifi- 
caretur.  Fovetur  sensus  in  uno,  dum  solita  tantum 
et  consueta  percipit.  i£dificatur  fides  autem  in 
ailero,  dum  in  eo  quod  vidct,  qualc  sit  illud  quod 
non  videt  agnoscit.  Proponilur  Igitur  species  panis 
et  vini,  ut  doceatur  plena  et  perfecta  refectio  esse 
in  sumptione  corporis  et  sanguinis  Christi  ex 
divinitate  Christi.  Plena  autem  rcfeclio  cibus  ct 
poius  est;  cibi  autem  et  potns  panls  et  vinum  prin- 
cipalis  substantia  est;  et  proponiturspeciesexprinci- 
pali  substanlia  refectionis,  utineosumator,  et  ut  per 
cam  veritas  corporis  et  sanguinis  Christi  signlfica- 
retur,  sicut  ipsetestaturdicens :  <  Caro  mea  vere  est 
cibus,  et  sanguis  meus  vere  est  polus  {Joan,  vi).  > 
Quse  tamen  corporis  et  sangninis  sumplio,  quia 
sola  sine  spiritaii  efTectu  saluteih  non  conferat,  ipse 
idem  Salvator  manifestat  dicens :  c  Caro  niinl 
prodest ;  spiritus  est  qui  vivificat  {ibid.).  >  Yirtus 
ergo  et  plenitudo  spiritalis  refectionis,  quae  in  cor- 
pore  Chrisli  et  sanguine  est,  per  speciem  quidem 
panis  et  vini  significatur;  in  perceptione  autem 
gratiae  infusio  intcrnae  et  asternae  refectionis  perfici- 
tur.  £t  sic  quidem  cum  tria  in  uno  ibi  smt,  io 
prirao  quod  signum  invenitur  secundi,  in  secundo 
autem  causa  tertii ;  in  tertio  vero  virtus  secun^i»  et 
veriias  primi :  et  haec  tria  In  uno  sunt,  ct  unum 
sacramentum.  Claret  itaque,  quando  divinissiroa 
eucharistiae  assuroplio  sacramentum  cst,  et  imago 
parlicipationis  Jesu,  quia  hoc  quod  ejus  sacramen- 
tum  Tisibilitcr  percipimus  signuro  est,  quod  ei  spi- 
ritaliter  uniri  deberous.  Ipsa  autem  eucharislia,  id 
est  bona  gratia,  ipsa  scilicet  hostia  sacra  divinissima 
vocatur,  quoniam  diTinos  facit  et  participes  diTini- 
tatis  eos  qui  se  digne  participant,  et  quia  ipsa 
signum  est  et  veritas,  in  qua  caro  Christi  sub 
speciepanis  sumitur,  et  in  carne  ejus  dlgne  sumpta, 
et  ipsius  etiam  divinitatls  susceptio  et  pariicipatio 
et  consortium  condonatur.  Propterea  diTinissima  ct 
sanctissima ,  et  sanctificans  sanctificantia  omuia 
eiiam  sancta. 

Per  verbum  sanctiflcationis  vera  panis  et  vera 
vini  substanlia  in  verum  corpus  et  sanguinem  Christi 
convertitar,  sola  specie  panis  et  vini  remanente,  ct 
substantia  m  substantiam  transeunte.  Couvcrsio 
kuXfim  ipsa  iion  secundura  unionem,  sed  secundum 
transliionem  conaideranda  esl,  quoniam  nequaquam 
essentia  iu  easenti%  augmentum  accedit,  et  per  id 
quod  accedit,  id  ad  quod  accedit  majus  fiat,  si^d 
transitione,  ut  id  quod  accedil,  ciim  illo  ad  quoJ 


1017 


WERNERl  ABBAHS  S.  BLASII 


lOlt 


tccedit,  Qfium  flat.  Nec  stc  1n  pane  corpns  Ghrisli  A  cies  in  qua  sensns  tvns  eradiatar,  et  serrat  iuui 


eonsecrari  dicimus,  ut  de  pane  corpus  Ciiristi  esse 
accipiat,  nec  quasi  novum  corpus  subito  factum  de 
mutata  essenUa,  sed  in  ipsum  corpus  yerum  muta- 
tam  essentiam ;  nec  ipsam  substantiam  panisetvini  in 
nihilum  redactam,  quia  desiit  esse  quod  fuit ;  sed 
mutata  potlus,  quia  coepit  esse  aliud  quod  non  fuit, 
et  ipsum  quod  coepit  esse  aliud,  cx  ea  esse  non  acce- 
pit,  quia  panis  fuit.  Sed  ipsa  ejus  esse  accepit,  quia 
prius  panis  fuit;  sed  ipsa  ejus  csse  accepit  quando 
desiit  esse  quod  fuit.  Hoc  cxpressius  distinximus 
propter  eos  qui  ex  sua  ratione  fidei  prasjudicium 
faciunt,  et  sensu  suo  incedentes  asserere  nituntur 
vel  hoc  esse  solum  quod  cernitur,  vel  tale  esse  quod 
creditur,hoc  est  quod  sola  panis  et  species  vini  cer- 


tamen  corporis  sui  incomiptionem,  in  qna  uniuis 
ejus  non  dividilur.  Yidetur  pars  una,  ct  quasi  psrs 
essc  videtur,  si  totum  ibi  est.  C(  pars  altera  vidctor, 
el  quasi  altera  videtur,  et  idem  esl  totum  ipscz. 
Et  si  tertia  pars  vidctur,  simililer  idem  ipsum  esl 
et  totum.  Totum  hic  et  totum  ibi,  nec  minus  io 
parte  quam  in  toto,  ncc  majus  in  toto  quam  ia 
parte.  Quolcunque  partes  feceris,  in  Ringulis  totuoi 
est.  Nec  mireris.  Opus  Dei  esl  bic.  Si  in  diversis 
locis  potesl  esse  unus.  quare  etiam  non  in  siu<^iis 
partibus  potest  esse  totus?  Utruinque  minim  est. 
Sed  non  ideo  falsum  est,  si  roirum  est.  Et  verum 
estquia  mirum est;nec tamen  sicmirum,  quiaopss 
Dei  est.  Non  est  mirum,  si  niirabilis  miral^ilia  opc- 


nitur ,  solam  ibiesse  panis  ct  vini  sul)Slanliam ;  vel,  B  ratur.  Quomodo,  iiiquis,  corpus  unuin  eodem  len- 


quia  ibi  subslantia  corporis  ct  sanguinis  Chrisli 
crediiur  possibiliter  ei  inesse  speciem  et  qualitatem 
panis  ct  vini  qux  cernitur,  quasi  non  possit  spe- 
cies  apparere  cujus  non  adsit  subslautia,  vel  sub- 
fttantia  latere  cujus  non  appareat  forma. 
nivisio. 
Quandoparles  videntur  in  sacro  altaris,  non  pute- 
tur  quasi  divisum  sit  vel  scparatum  a  se,  aut  vetut 
per  membra  discerptum  corpus  Christi.  Ipse  integer 
m^net,  et  in  se  nec  dividitur  nec  partitur.  Sod  tibi 
secundum  spcciem  exhiberi  oportebat  quod  ad  my- 
sticam  significationem  pertinnit.  Tres  igitur  por- 
tiones  quae  in  allari  fiunt  de  corpore  Christi  m}sti- 
cam  significationem  habcnt.  Est  enim  corpus  Christi 


pore  in  diversis  locis  esse  potest?  Hic  est,  iIh  est, 
et  totum  utrobiquc  est,  ei  in  multis  locis.  Simiiiier 
noli  mirari.  Qui  iocum  fecit  corpus  fecit,  et  locum 
in  corpore,  et  corpus  in  loco.  Et  qui  fedt  ut  corpos 
unum  in  loco  uno  esset,  fecit  sicut  voLuit;  etsi 
voluisset,  aliler  facere  potuisset.  Nam  et  qnando 
vult  atiter  facit,  et  est  sicvt  ipse  vult  semper.  Quia 
autem  sic  ipse  fecil,  ut  corpus  unum  in  loco  ooo 
esset,  tu  quod  factum  vidisti,  el  nescis  aliud  nisi 
quod  factumestquodvidisti»  idcireo  rairaris  quando 
aliud  vides  vel  audis,  quam  videre  et  audire  coo  • 
suffvisli.  Ipse  autem  non  miratur,  quando  aliud 
facit  quam  quod  l^cere  consuevit,  quia  quando  illud 
fecit,  scivit  et  tunc  quod  aliter  facere  potuisset,  sl 


universa  Ecclesia,  caput  scilicet  cum  membris,  e(  ^  voluisset.  Idcirco  cum  quid  inirari  cceperis,  et  dixe- 

inveniuntur  in  corpore  isto  quasi  tres  partes,  ex 

quibus  totum  corpus  conslat.  Una  pars  cst  ipsum 

caput.  Caput  namquc  caputest  et  pars  similiter 

corporis.  Itaque  caput  ipsum  pars  corporis  una  est. 

Alia  pars  corporis  est  i^  membris  iilis,  quae  jam 

secuta  sunt,  et  sunt  cum  ipso  capite,  ut  est  ipsui* 

caput,  sicut  scriptuin  est :  c  Ubicuiique  fueritcorpus, 

Ibi  congregabuntur  aquilae  (if aaA.  xxiv).i  llli  ergo 

qui  jam  de  hac  vita  exierunt,  quorum  corpora  in 

sepulcris  requicscunt,  et  animae  cum  Chrisio  sunt, 

Isti  sunt  pars  corporis  altera ;  et  sunt  quasi  simul 

duae  partes  istae  :  caput  scilicet  et  haec  altera  pars 

corporis.  Propierea  in  altari  duae  partes  seorsum 


rit  forte  tibi  cogitatio  tua  quomodo  hic  esse  possit, 
cogila^facicntem,  et  desinet  esse  mirabile,  quidquid 
illud  fuerit.  Et  si  forte  mirabile  non  esse  desierit, 
tamen  incredibile  non  erit.  Si  factorum  omnipoieni 
cogitatur  non  crit  impossibile  quidquid  erit.  Quod  si 
contingat  aliquando,  sicut  contingere  solet,  ut  vi- 
deas  si  qua  lieri  in  hoc  sacramento  qux  miuus 
esse  videbuntur,  noli  horrere :  sola  species  quae  ap- 
paret  hoc  habet.  Tibi  monstrat  specimn,  sibi  scnrat 
veritatem.  Exhibet  sensui  tuo  similitudinem  dbi 
corporalis,  ut  seusus  tuus  per  omnia  in  suo  erudia- 
tur.  Servat  corpori  suo  veritatem  nalurae  ioviola- 
bilis  et  immortalis,  ne  in  suo  corrumpatar.  Si  in 


reservantur  extra  calicem  quasi  extra  passionem,  r^  aliquo  a  similitudine  recederet,  verum  sacramentum 


quoniam  ipsum  caput  jam  immortale  et  impassibile 
de  morte  resurrexit,  amplius  non  moriturus  neque 
passurus  amplius,  et  similiter  illi  qui  de  hac  vita 
egressi  sunt  sancti  et  cum  ipso  capite  sno  jam  glo- 
riantur  et  gaudent,  exspeclantes  et  ipsi  resurrectio- 
nem  camis  siiae,  et  Immortalitatem,  jam  neque  dolo- 
rem  neqne  passionem  sentiunt  ullam,  et  sunt  simul 
istae  duae  partes  extra  calicem,  et  extra  passionem, 
quoniam  binc  priora  transienint.  Tertia  pars  In 
carice  ponitur,  significans  eos  qui  adhuc  vivunl  In 
passione,  donec  et  ipsi  ab  bacvita  exeant,  et  trans- 
eant  ad  caput  suum  ubi  amplius  nec  morianlur 
nec  patiantur. 
u  lils  igitur  mysteriui  monttratur  tibi  foris  spe- 


non  esset  et  perderet  se  ibi,  et  toUeret  lociim  fidd, 
neque  jam  crederetur,  etiam  si  videretor.  Quod  ita 
fleri  hon  oportet.  Itaque,  quantum  ad  nos,  eervat 
peromnia  corruptibiUs  cibi  simililudinem,  et  tamea 
non  amittit  quantum  ad  se  inviolabilis  oorporis  ve* 
ritaiem.  Videtur  corrodi,  et  manet  incormptiis.  Yi- 
detur  vel  aOlci  vel  maeulari,  et  perseverat  inviolatos. 
SusUnet  hic  fieri  circa  se,  ne  sensus  nosler  aUqoid 
alienum  percipiat ;  sed  non  recipit  hic  in  se,  ne  in- 
comipUbUis  natura  sinceritatem  suam  aaaittst. 
Tanta  est  dignitas  et  mundiUa  corporis  Christi,  iit 
nec  corruptione  aliqua  af&ci  possii,  nec  sordibos 
macttiari.  Itaque  si  quando  boc  fieri  videris,  noU 
Umerc  ipsi,  sed  soUlcitus  csto  tUii.  Ipse  laedi  aoQ 


iet«  DEFLORATIONES  SS. 

potest;  tu  Roeerl  poles»  qoi  maie  credere  potes.  A 

Sed  forlassis  iterum  dicit  lil)i  cogitalio  tua  :  Quid 

Aat  de  corpore  Gliristi,  postquam  sumplum  fuerit 

et  comeslum?  Tales  sunt  cogitationes  liominum, 

ut  vix  quiescere  veliiU,  in  bis  maxime  quae  quae- 

renda  non  sunt.  Dicil  crgo  tibi  cor  tuum :  Quid 

facittm  esl  de  corpore  Gliristi,  postquam  illud  sum- 

psi  et  manducavi?  Audi  ergo  corporalem  pracsen- 

tiam  GbrislU  Quaeris?  In  coelo  quaerc.  Ibi  Gbristus  ad 

dexteram  Pairis   sedens,   tecum  ad  lempus  esse 

voluit,  quando  et  quandiu  necesse  fuit.  Exhibuit 

tibi  ad  tempus  corporalem  praesentiam  suam,  ut  te 

ad  spiritalem  excitarct.  Ideo  corporaliter  ad  te  ve- 

nit,  et  exbibuit  libi  praesentiam  suam,  ut  per  illam 

spiritualis  inveniretur  qus  non  auferetur.  Ita  per 

carnero  assumptam  olim  in  mundum  vcnit,  ct  sc-  ^ 

eundum  praesentiam  corporalem  ad  tempus  cum 

bominibus  conversatus  est,  ut  eos  ad  spiritalem 

praesentiam  quaerendam  exciiaret  et  inveuiendam. 

Postea  complela  dispensaiione  sccundum  corpora- 

lem  praesentiam  reccssit ,  et  secundum  spiriialem 

praesentiam  remansit.  Nam  ut  ostenderet  quia  per 

spiritaiem  praesentiam  non  rccedebat,quando  scilicet 

corporalem  praescntiam  abire  disponebat,  ait  :c  Ecce 

ego  vobiscum  sum  omnibus  diebus  us(|ue  ad  con- 

sttmmationem  saeculi  (MaHk,  xxviii).  >  Sic  ergo  in 

sacramento  soo  modo  temporaliter  venit  ad  tc,  et 

est  corporaliter  tecum,  ut  per  corporalem  pceniten- 

tiam  ad  spiiitalero  quaerendam  exciteris,  et  inve- 

niendam  adjuveris.  Quando  in  manibu^  sacramen-  ^ 

tum  ejus  tenes,  corporaiiter  tecum  est.  Quando  ore 

suscipis,  corporaliter  tecum  est.  Quando  manducas 


PATUUM.  —  LIB.  II. 


ro$9 


et  quando  gustas»  corporallter  tecum  est.  Denlqo« 
in  visu,  In  tactu,  in  sapore  corporaliler  tecuin  est. 
Quandio  sensus  corporaliter  aflTiciliir,  pcenitentia 
ejus  corporalis  non  aufertur.  Postquam  autem  sen-' 
sus  corporaiis  in  pcrcipiendo  deiicit,  deinceps  cor^ 
poralis  poeniteniia  quaerenda  non  est,  sed  spiritualis 
retinenda.  Dispensatio '  complela  est  per  factum 
^acraincnlum,  intus  manet  Gbristus,  dc  ore  ad  ccr 
transit.  Melius  cst  tibi  ut  eat  in  mentem  tuam  quam 
inventrem  tuum.  Gibus  iste  animae  noncorporisest. 
Noli  in  Gbrisio  quacrere  consuctudjncm  cibi  corpo- 
ralis.  Venit  ad  te  ut  comcdaiur,  non  ut  consuma* 
tur.  Yenit  ut  gustetur,  non  ut  iiicorporetur.  Augu- 
stinus  vocem  de  coeio  audit,  quia  hoc  de  tcrrenis 
illi  dici,  aot  responderi  non  poluit  :  Gibus  sum 
grandium,  cresce,  et  inanducabis  me,  non  ut  me 
mutes  in  te,  sicut  cibuni  carnis  tu£,  sed  tu  muta* 
beris  in  me.  Itaque  prudeiiter  discerne  quod  in 
sacraniento  Domini  sensui  adbibitum  sit,  quod  spi- 
ritui  accommodatum,  et,  ui  solet,  si  post  c^mple- 
tam  perceptionem  aliquid  in  tanto  senseris,  in  boc 
quoque  spccies  ad  propriciatem  sensus  famulatur, 
ut  veritas  similitudinis  ubique  conscrvetur.  Nam  si 
in  aliqno,  quantum  scilicet  sensui  exhibendum  est, 
similitudo  dcGcit,  et  illic  procol  dobio  sacramentom 
non  esset,  sed  res  ipsa  proderetur  et  manifeslaretur 
evidenti  miraculo  :  quod  non  convenit,  quandiu 
iidelis  locum  babet.  Post  hoc  ergo,  si  corporalem 
praesenliam  Ghristi  quasris,  in  coelo  quaere.  Ibi 
quaere,  ubi  et  prius  fuit,  quam  per  sacramentum 
suum  corporalitcr  tecum  esse  inciperet,  ct  unde  non 
discessit  quando  ad  te  vcuit. 


DOMINICA  TERTIA. 

Secundum  Lucaoi. 


«  Erant  appropmquantes  ad  Jesum  publicani  et 
pcccatores  ut  aiidirent  eum.  Et  mormorabaiit  Scri- 
bae  et  Pharisaei  dicentes  :  Quia  hic  peccatores  reci- 
pit,  et  manducat  cum  illis  (Luc.  xv).  >  (Gregorius.) 
Publicani  et  peccatores  ad  audiendom  Dei  verbum 
appropinqoanfes,  non  solom  ad  colloqoendum,  sed 
etiam  ad  vescendom  recepti  sont.  Quod  videnles  D 
Pharisxi  indignati  sunt,  qoia  vera  jostilia  compas- 
sionero  habet,  falsa  vero  justitia  dedignaiionem ; 
quamvis  et  justi  soieant  recte  peccaloribus  indi- 
gnari.  Sed  aiiud  est  quod  igitur  typbo  superbiae, 
aliud  qnod  selojustiti».  Sed  quiaaegri  erant,  ita  ut 
«gros  se  esse  nescirent,  quatenus  quod  crant  agno- 
scerent,  coelestis  eos  medicus  btandis  fomentis  cu- 
rat,  benignum  paradigma  objicit,  et  in  eorum 
cordc  vulneris  tumorem  premit.  Ait  namque : 

f  Quis  ex  vobis  homo  qui  habet  centum  oves ,  et 
si  erraverit  ona  ex  eis,  nonne  relinqoit  nonaginta 
novem  in  deserte,  et  vadit  quaerere  eam  qoae  erra- 
vit  ?  Et  fti  contigerit  ot  inveniat  eam,  imponit  in  hti- 
xnoros  Miof  gaodens^  et  veniens  domuro,  convocaf 


amicos  et  vicinos,  dicens  illis  :  Gongratulamlni  mi* 
hi,  quia  inveni  ovem  meam  quae  pcrierat.  >  Quia 
centenarius  numerus  perfcctus  est,  Dominus  cen* 
tum  oves  habuit  postquam  angclos  et  humines 
creavit.  Sed  una  ovis  periit,  cum  honio  deliquit. 
Dimisit  autem,  dum  seipsum  exinanivit  dives  paslGr, 
cujus  nos  omncs  centesima  portio  sumus,  nnnagiuta 
novem  in  monlibus,  hoc  est  in  ca^Iestibus  vet  in  de- 
serto,  quia  cohors  angelorum  reliquit  in  ccelo.  Gur 
autem  coelum  deserlum  vocatur,  nisi  quod  desertum 
diciturderclictum?  Tunc  enim  coelum  homodeseruit, 
cum  peccavit.Quem  Dominus  bumeris  imposuit,  quia 
humanam  naturam  suscipiens,  peccala  nostra  por- 
tavit.  Ilumeri  Ghristi  crucis  brachia  sunt.  lllic  pcc- 
cata  mea  deposui ;  in  iila  nobilis  patibuli  cervice  rt'- 
quievi.  Qua  inventa  domum  rediit,  quia  reparalo 
homine  ccelum  intravit.  Angeli  siint  ejus  amicl, 
qoia  volontatem  ejos  stabiliter  custodiunt.  Idein 
sunt  vicini,  quia  claritate  visionis  illius  fruuntur. 
Notandum  quod  non  dicit :  Gongratulamini  ovi,  sed 
mibi,  quia  vita  nostra  gaudium  ejus  est«  Amen  dico 


tC51  WEBNERI  ABBATIS  S.  BLASil  103) 

▼obis,  quia  gandebit  super  eam  magis  quaro  super  A  affectare  palrociniam  et  offensam  tlmere  debemos. 
nonaginta  novcm,  quap  non  erraTerunl,  ct  uon  indi- 


gent  poenitentia.  i  Licet  pastor  et  multo  plus  nimirum 
diligat  nonaginta  novem,  quam  solam  centesimam 
ovem,  tacitls  tamen  aliis  de  restaurata  multis  modis 
se  gaudere  ostendit.  Sic  quoque  Salvator  generis  bu- 
mani  magis  gaudet,  hoc  est  magts  et  piuribus  argu^ 
mentis  ostendit  se  gaudere,  quam  de  angelorum  sta- 
bilitale.Veliiamagisgaudet,id  est  magisgauderenos 
Inde  facit.  Sic  non  est  voluntas  ante  Patrem  vestnim 
qui  est  in  coeiis,  ut  pereat  unus  de  pusiliis  istis.  Sicut 
non  est  voluntas  pastoris  unam  ovem  perire,  sic 
non  est  voluntas  ante  Palrem,  hoc  est,  sic  non  vult 
Pater  ut  unus  pusillus  pereat. 
c  Aut  quae  mulicr  babcns  drachmas  decem,  si 


In  tertia  quippe  parabola  de  peccalorum  susceptlo- 
ne,  non  suum  tantummodo  suoruroqoe  gaudium 
Dominus  demonstrat»  sed  et  Invidentium  murmur 
reprehcndit. 

S£RMO  DE  LAPSU  PRIMl  flOMlNlS 

ET  QUiESTlO 

Si  non  habebat  perseverantiam,  quomodo  sine  vitio 

fuerit. 
Clamat  veritas  de  primo  homine,  scilicet  Adam, 
quod  peccassety  et  desertor  boni  fuisset.  Unde  oritBr 
qusestio,  cum  bonum  desereret,  persererantiam  ia 
lilo  non  haberet.  Qood  siperseverantlam  uon  haboe- 
rat,  quomodo  sine  vitio  fuerat?  Huic  qua^stioat  h- 
cile  respondetur  eum  perseverantiam  non  babuisse, 


perdiderit  drachmam  unam,  nonne  accendit  lucer-  B  quia  in  eo  bono  in  quo  sine  vitio  fuit,  in  illo  non 


nam  et  evertit  domum,  et  quxrit  diltgenter  donec 
inveniat?  Et  cum  invenerit  convocat  amicas  et  vi^ 
Cinas  dicens  :  Gongratulamint  mihi,  quia  iitvenl 
drachniam  quam  perdideram.  »  (Gregorius.)  Dra* 
chma  est  numerus  certse  quantitalis  habens  imaginem 
regis.  MuUcr  ergo,  id  est  Dci  sapientia,  decem  dra« 
chmas  liabuit  cum  novem  ordiuibus  angetorum  est 
additus  homodecimus  ut  compleretur  electnrum  nu- 
merus.  Mulier  drachmam  perdidit,  quando  homo,  qui 
conditus  ad  imaginem  Dei  fuerat,  peccavit.  Sed  muUer 
lucernam  accendit,  quia  sapientia  Domini  in  carne 
apparuit.  Lucerna  lux  est  in  tcsta,  id  est  divinitas 
in  carne.  De  qua  tesla  sni  corporis  dicit  tpsa  Sa- 
pienlia  :  c  Exaruit  tanquam  testa  virtus  mea  (Psal. 
xxi).  >  Tesla  in  ignc  solidatur,  et  virtus  ejus  ex-  ^ 
aruit,  quando  assumptam  carnem  ex  tribulatione 
passionis  roboravit  ad  gloriam  resurrectionis. 
Accensa  autem  lucerna,  id  est  carne  pcr  divinita- 
lcm  glorificata,  domus  evertitur,  quia  humana  con- 
scientia  realus  sui  consideralione  perturbalur.  Sic 
crgo  drachma  reperilur,  quia  in  homine  siiniUtudo 
Creatoris  reparalur.  Amicas  ct  vicinas  dicil  potesta- 
tes  angelicas,  quae  tanto  juxta  sunt  pateriiam  sa- 
pientiam,  quanto  ea  vicinius  contemplantur.  (Grego<- 
Bics.)  Vicinas  autem  convocat,dum  per  exhibiUonero 
gralioc  hominibus  impensae  ad  amorem  sui  vehe- 
menUus  accendit. 
I  lla  dico  vobis,  gaudium  crit  in  coelu  super  uno 


perseveravit.  Coepit  enim  habere  yitiom  ex  quo  ce- 
cidit.  El  si  coepit,  antequam  coepisset,  utiqoe  sine 
vitio  fuit.  Aliud  cst  enim  non  habere  vitium»  aliud 
est  in  ea  bonitate  in  qua  nullum  vitium  est,  non 
manere.  Itcm  videndum  est  qood  respondeamus  il- 
IiR  qui  dicunt :  Si  nulla  recUtudine  In  qua  sine  vitio 
fuit  factus,  habuit  perseveranUam  ,  procui  dubio 
perseveravit  in  ea ;  et  si  perseveravit,  uUqoe  non 
pcccavit,  nec  illam  suam  recUtudinem  deseniit 
Deumque.  Sed ,  ut  praefaU  sumus,  eom  peccasse  et 
desertorem  boni  fuisse  veritas  proclamat.  Non  ergo 
habuit  perseveranUam  in  illo  bono.  Et  si  noo  ba- 
buit,  non  utique  accepit.  Quomodo  cnim  et  accepis* 
set  perseverantiam ,  et  non  perseverasset?  Porro, 
si  propterea  non  habult,  quia  non  accepit,  quod  ipse 
non  perseverando  peccavit  qui  perseverantiam  noo 
accepit,  Neque  enim  dici  potest  ideo  non  accepisso 
quia  non  est  discrelus  a  massa  perdiUoms  gratise 
largitate.  Nondum  quippe  erat  iUa  perditionis  massa 
antequam  peccasset.  Saluberrime  igitur  confiiemur 
Deum,  quia  creavit  omnia  bona,  el  mala  ex  bonis 
exoritura  praescivit  et  scivit  ad  suam  omnipotenUssi* 
raam  boniiatem  periinere,  eUam  de  malis  beuefa- 
cere,  sic  ordinasse  angelorum  vitam  et  hominuin, 
ut  in  ea  prius  ostenderet  quid  posset  eorum  libe- 
rum  arbitrium,  deinde  quid  posset  suae  graUs  be- 
neiicium,  jusUiiae  judicium. 
Deniquc  angeli  quidam,  per  liberum  arbitriom 


peccalorepoenlteniiamagentcquamsupernonaginta  d  bonitatem  Dei,  qui  beaU  fuerunt,  refugtentcs,  ejos 


novem  jusUs,  qui  non  indigent  poenitentia.i  Pierum- 
que  qui  nuHis  se  oppressos  peccatorum  moUbus 
sciunt,  pigri  reniancnt  ad  exercenda  bona,  ut  securl 
quod  non  commiserunt  mala  graviora.  Ac  contra 
nonnunquam  hi  qoi  se  iUicita  gessisse  meminerunt, 
ipso  dolore  compuncti  inardescunt  ad  amorem  Del. 
Majus  ergo  gaudium  fit  In  coelo  de  peccatore  con- 
verso  quam  de  slante  justo,  Nam  et  dux  in  praelio 
plus  illum  miUtem  diligit,  qui  post  fugaro  reversus 
hostem  forUter  premit,  quam  iUuin  qui  nunquam 
terga  praebuit,  et  nunquam  forUter  aliquid  fecit. 
Quod  vero  augeli,  utpote  raUonalcs,  gaudent  de  rc- 
conciliato  sibi  homine,  incendit  nos  ad  probita- 
lem,  ut  agamus  quod  iUis  gratum  slt,  quorom  et 


judicium  effugere  non  potueruut :  caeteri  per  libe- 
rum  arbitrium  in  veritate  steterunt,  certl  facti  nun- 
quam  se  casuros.  Diabolus  et  angeU  ejus,  etsi  beaU 
fuerunt  antequam  cadereut,  se  tamen  casnros  esse 
In  miseriam  nesciebant.  Et  sl  per  Uberom  arbi- 
triom  steUssent,  hoc  eis  adderetor,  ut  magna  per 
Splritom  sanctom  data  abondantia  charitatis  Dei 
ulterios  cadere  non  possent.  Sed  qoia  nesciebani 
soam  futuram  miseriam,  mlnore  quidem,  sed  tamen 
sine  viUo  friiebantur.  Nam  si  casum  suum  futurom 
nossent  seternumque  suppUcium,  beaU  uUqne  non 
possent  esse,  quos  tanU  mali  metus  jam  misercs 
esse  compeUeTet.  Omnes  tamen  angeti  aequalcs 
creaU  sunt,  sed  cadentibus  qoibusdam  per  soper 


19S5 


DEFLORATIONES  SS. 


biam,  extcri  Domino  pia  obedicntia  cohaeserunt,  A 
accipienteft  certam  suas  stabilitatis,  quod  illi  nun- 
qaam  habBenint.  (Acgostiiius.)  Hi  autem  angeli  qui 
ceciderunt  vocantar  daemoncsy  ct  sunt  aeiia  anima- 
lia,  quoniam  corporum  aeriurum  natura  vigent.  Pro- 
plerea  niorte  non  dissoivuntur,  quia  prasvalet  in  eis 
elementum,  quod  ad  faciendum  quam  ad  patien- 
duBO  est  aplius,  duol)us  subterpositis,  aqua  scilicet 
et  terra,  uuo  quoque  superposito,  id  est  igne  sido- 
reo.  Distribuuntur  enim  elemenla  ad  paliendum 
^ao,  id  est  bumor  et  bumus;  ad  Taciendum  alia 
duo»  aer  et  ignis.  Si  autem  transgrcssorcs  illi  ante- 
quam  transgredercntur,  coelestia  corpora  gerebant, 
nec  hoc  mirum  est,  si  conversa  sunt  ex  poena  in  ae- 
riaro  qualitatem,  ut  jam  possini  ab  igne,  id  est  ab 
«lemento  superioris  naturae  aliquiJ  pati.  Uaec  acris  B 
quoque  spatia  superiora  alque  puriora,  sed  isla 
£aliginosa  (enere  permissi  svnt,  quae  eis  pro  suo 
genere  quasi  quidam  carcer  est  usque  ad  tempus 
judicii.  Igitur  sicut  angeli  cum  libero  arbitrio  creali 
fiunt,  sicet  bomiueni  Deus  fecit  cum  libero  arbitrto; 
rl  quarovis  sui  casus  ignarum,  tamen  ideo  beatnm, 
quia  ct  non  mori,  ct  miserum  non  fieri  in  sua  pote- 
sUite  csse  sentiebat.  Quia  vero  per  libemm  arbi- 
trium  Deura  descruit,  justo  judicio  Dei  cum  tota  soa 
&tirpe,  qu»  in  illo  adbuc  posita  fuit  ei  tota  cum  iUo 
peccavit,  damnatus  est. 

De  eo,  quaUm  gratiam  primki  homo  aeceperit^  et  de 

aliis  pluribui  eausii. 

Talem  gratiam  babuit  primus  homo»  in  qua  per- 

manere  si  vellel,  nunquam  esset  malus«  et  sine  qua 

eUsm  cum  libero  arbitrio  bonus  esse  non  posset» 

&eU  eam  tamen  per  liberum  arbitrium  deserere  pos- 

set,  nou  autem  cam  habuit  gratiam  qua  non  esse 

vellct  roalus.  Quo;l  adjutorium  si  homo  per  liberum 

nrbitrium  nou  deseruisset  semper  esset  bonus ;  sed 

(lcseruit,  ct  desertus  cst.  Non  enim  desertus  est  ut 

dcscreret,  sed  ut  dcsererelur  deseruit.  Ad  malum 

quippe  cjus  prior  est  voluntas  ejus ;  ad  bonum  vero 

ejus  prior  cst  volunlas  Dei :  sive  ut  faceret,  quando 

ijou  crat;  sive  ut  refaceret  quod.  perierat.  Deseruit 

auiero  Dcum  placendo  sibi.  Dislinguendum  auleni 

^idetur  adjulorium.  Aliud  quippe  est  sine  quo  ali- 

quid  non  iil;  aliud  est,  quo  fit  aliquid.  Siue  aii- 

roentis  iion  possumus  vivere,  nec  tamen  eis  fit  ut  jy 

\ivamus.Ergo  alimeutorum  adjutorium  est  sinequo 

riOii  fit  allquid,  npn  quo  lit  ut  vivamus.  Bealitudo 

\cro  cuni  data  fuerit  homini,  adjutorium  (stc)  enim 

cst,  noii  solum  sine  quo  non  fit,  verum  etiam  quo  fit 

propler  quod  datur»  quia  si  data  fuerit  homini  con- 

tinuo  lit  bcatus,  et  si  non  fuerit  data,  nunquam 

erit.  Prirous  iuquehomo  accepitadjutoriumperseve- 

raottae»  uon  quo  fieret  ut  perseverarett  sed  sine  quo 

|>er  liberum  arbitrium  perseverare  uon  posset.  San* 

ctis  igiiur  nunc  tale  datur  adjulorium  perseveran- 

tiae,  u&  perseverantia  ipsa  donetur»  non  fiolum  ut 

sine  isto  dono  perseveranies  esse  non  possint,  ve- 

rum  etiam  ut  per  hoc  donum  non  nisi  perseverantes 

s'ut.  Non  solum  enim  dixit :  «  Sine  roe  nibil  po- 

Patrol.  CLVII. 


PATRUH.  —  LIB.  n.  I03i 

tesUs  facere  {Joofi.  xv) ;  i  sed  etiam  dixit  :i  Non  vos 
me  elegistis,  sed  ego  elegi  vos,  et  posui  vos  ut  eatis, 
et  fructum  afferalis,  et  fructiis  vester  maneal  (ibid.).  > 
Quibus  verbis  eis  non  solum  justitiam,  veruni  etiani 
perseverantiam  se  dedisse  monstravit.  Doo  quipps 
suntofficia  medicinae,  unum  quo  sanatur  infirmitas, 
alterum  quo  sanitas  custoditur.  Juxta  iliud  :  <  Sal- 
voni  me  fac,  Domine,  propter  misericordiam  tuam 
{Psal.  vi)  I  dicitur.  Juxta  istud  autem  dicitur :  c  Ju- 
dica  me,  Domiiie,  secuiidum  justitiam  meam  {Psal. 
vii).  >  Et  iterum :  «  Justum  adjutorinm  meum  a 
Domino,  qui  salvos  facit  rectos  corde  {ibid.).  i  El 
illa  et  ista  salvos  facit.  Sed  illa  ex  aegritudine  trans- 
fcrt  ad  salutem,  hsec  lu  ipsa  salute  conservat.  Ita- 
que  ibi  inisericors  auxilium  est»  quia  nuUum  habet 
meritum  peccator,  qui  adhuc  justificari  desiderat ; 
hic  auteni  justum  auxilium  est,  quia  jam  justo  tri- 
buitur.  Sl  enim  medicinam  exhibet  Dominus,  qna 
sanemur  infirmi,  quanto  magis  eam,  qua  cusiodia- 
mur  sani  et  jam  sani  uon  corrumpamur,  quonlam 
ti  cum  adhuc  essemus  peccaiores,  Christus  pi*o 
nobis  mortuus  est,  quanto  magis  nunc  justificali, 
salvi  erimus  ab  ira  per  ipsum  ?  (Rom.  v.)  Sic  autem 
fuit  prima  liberus  voluntatis  posse  non  peccarc» 
novissima  autem  non  posse  peccare,  ita  prima  per- 
severantiae  poiestas,  bonum  posse  deserere.  Nune 
per  Cbristum  datur,  ut  non  soinm  adsit  sine  qo* 
permanere  non  possimus,  etiam  sl  velimus,  verum 
etiam  tale  ac  tantum  sit  ut  vclimus.  Fil  quiptie  in  no- 
bis  in  bono  recipiendo  et  perseveraiiter  tenendo  non 
solum  posse  quod  volumus,  verum  etiam  velle 
qmod  possumus.  Quod  noii  fuit  'in  primo  homino. 
Unum  enim  horum  in  illo  fuit,  allerum  non  fuit. 
Nam  ut  rcciperet  bonum  gratia  non  egebat,  quia 
nondum  perdiderat.  Ut  aulem  in  eo  permaneret, 
egebat  adjutorio  gratiae  sine  quo  omnino  non  pos^ 
set;  et  acceperat  posse  si  vellet,  sed  non  habuit 
velle  quod  posset.  Nam  si  habuisset  perseveraret. 
Posset  enim  etiam  perseverare  si  vellet.  Quod  ut 
nollet,  de  libero  descendit  arbitrio.  Quod  ita  libe- 
rnin  erat,  ut  bcne  velle  posset  et  male.  Habuit 
enim  adjutorium,  non  quo  fieret  ul  vellet,  sed  in 
quo  permaneict,  si  vellet,  et  sine  quo  uon  posset 
perseveraiiter  bonum  teiiere  quod  vcllct ;  sed  quia 
iioluit  permanere  ejus  culpa  foil,  cujus  roeritum 
fuisset,  bi  pcrmanere  volulsset.  Prima  gratia  fuit, 
qua  fit  ut  habeat  horoo  juitiiiam  si  velit;  secunda 
plus  potest,  qua  fit  etiam  ut  veiii,  et  Untum  veiit 
tantoque  ardore  diligat  ut,  carnis  voluntatem  con- 
traria  concupiscentem,  voluntate  spiritus  vincat. 
Non  enim  adjalorium  Ule  dal,  quale  prirao  homini, 
siue  quo  non  possit  homo  perseverare  si  velit,  sed 
in  eisoperatur  et  velle,  ut  quouiam  non  perseverabit 
hmno  oisi  et  possit  et  vdit,  perseverandi  possibilitas 
et  voluntas  ei  detar.  Tanto  quippe  Spiritu  sancto 
aceenditur  hominis  volunUs,  ut  ideo  posslt,  quia 
sic  vult ;  ideo  slc  velit,  quia  Deus  operatur  ut  velit. 
lode  flt  ut  volunus  horainis  invalida  et  imbeciUa  iit 
bcno  adhuc  parvo  perMteret,  ne^  a  Wersltate  aliqua 


405$ 


WERNERl  ADBATIS  S.  nLASlI 


«035 


deflcial  pcr  virluteni   Dei,  cum  pnma  voluntas  ho-  A  iHvenlus.  Sed  decipior,  ioquis,  piitans  roe  satisfe- 


ininis  fortis  et  sana  in  bono  ampliore  non  perseve- 
raret,  quamvis  non  de  futuro  adjutorio  Dei,  sine 
(^uo  Don  posset  perseverare,  si  vellet  quamvis  nulla 
iege  repugnante  in  membris  quamvis  terrcna  habi* 
tatloiie  nondum  sensum  ejus  deprimente. 
De  pcRitUenlia. 
Quia  in  prsemissis  aliqua  de  lapsu  primi  hominis 
denotavimus,  reslat  ut  et  aliqua  de  poenitentia  lo- 
quamur.  Poenitentia  alia  cst  exterior,  alia  interior. 
Poenitentia  exterior  cst  in  aiQictione  carnis,  pceiii- 
tenlia  interior  est  iu  contritione  cordis.  Per  poeni- 
tentiam  exteriorem  castigatur  culpa  pi  avi  opcris ; 
per  poenitentiam  interiorein  emendatur  pravae  culpa 
^oluntatis.  Secundum  quantitatem  delicti  mensura 


cisse,  cum  non  satisfecerim.  Ilie  mihi  injunxit,  ot 
tantum  facerem ;  et  non  amplius  niihi  pneoe(^t : 
ecce  tolum  perfeci»  et  non  satisfeci.  Vado  quasi 
securus  ad  Deum  putans  me  satisfecisse  illi,  caro 
adhuc  teneor  obligatus,  quia  non  satisfecertni. 
Quare  ergo,  inquis,  factum  est,  ut  talem  sacerdo- 
tem  non  habeam,  qui  mihi  dicat :  Hoc  oportet? 
Audi  quare.  Propter  peccata  tua  factum  est  hoc, 
quibus  meruisti,  ut  malum  haberes,  quibus  si  iji- 
slricte  judicareris,  et  hic  merueras  ut  nulium  habe- 
res.  Quia,  inquit  Scriptura,  c  regnare  facit  hypo- 
critam  propier  peccata  populi  (Job  xiv).  >  Et  ait : 
>  I  £go  adhserescere  faciam  linguam  tuam  palato  tao, 
nec  eris  quasi  vir  objurgaus,  quia  Dominus  exaspc- 


correptionis  pensanda  est.  Agite,  inquit,  fructus  di-  B  rans  est  {Ezech.  iii).iNam  utsciasquia  malitia  boe 


gnos  poenitentiae.  AliuJ  enim  esl  fructus  poenilentiae 
«liud  ipsa  poenitentia.  Sicut  aliud  est  arbor,  ct 
aliud  fructus  ejus,  sic  aliud  est  poeiiitentia,  et  aliud 
fructus  ejus.  Poenilcntia  enim  est  dolor  praeteriti, 
quaiiuo  doles  te  fecisse  quod  malum  est.  Quando 
ergo  improbas  et  damnas  mala  tua,  poeniientiam 
habes.  Quando  autem  Katisfactioiie  subsequente  et 
punis  et  corrigis  mala  tua,  fructus  poeniteutix  ha- 
bes.  Si  displicet  tibi  quod  fecisti ,  poenitcntiam 
agis.  Si  persequeris  ct  punis  quod  fecisti,  fructus 
pcenitenliae  agis.  Poenitentia  cst  facti  improbatio, 
fructus  poenitentiie  est  delicti  correctio.  Sed  quia 
secundum  mensuram  dti.cli  mensura  correctionis 
^sl  pensanda,  idco  fiuctus  pxnitentiie  dignos  fucere 


fecit,  vide  ubi  erat  devotio  tua.  Si  enim  perfecum 
devotionem  faabuisses,  etiam  nullo  admonente  ees- 
sare  tamen  potuisses.  Nunc  autem  pigritia  tua  et 
negligentia  occasionem  tortoris  quaesivit  non  cor- 
rectorum.  Et  vidit  hoc  Deus,  et  dedit  tibi  secon- 
dum  cor  tuum  ut  uon  inveuires  quod  non  quaerebas 
accipere.  Nec  tamen  dico  ut  desperes,  etiamsi  hoe 
contingat,  ut  homo  qui  exterius  curandis  vulncri- 
bus  peccatorum  medicamentum  apponit,  aJiqoid 
minus  sufBciens  tribuat.  Saepe  quod  miiws  forii 
agitur,  efficacius  iiitus  operaiur.  In  parvo  opere 
magna  devotio  esse  potest.  Homo  videt  in  facieni ; 
Deus  autem  intuetur  cor.  Et,  ut  minus  dicam,  ma- 
gnum  est,  si  in  hac  vita  incipere  possis,  et  si  uon 


«poitct.  Si  in  correctione  minur  est  afflictio  quam  ^  proflcias.  Nam  et  post  mortem  ignis quidam purga- 

torius  dicitur,  ubi  purgantur  et  mundantur  qiii  hic 
coeperunt  et  non  perfecerunt.  Qui  aulem  in  hac  vita 
ncc  incipere  volucrunt,  ibi  consummare  non  pos- 
sunt.  Quibus  autem  bic  correctionero  su&m  daiur 
iucipere,  eliam  si  perficere  non  datur,  ilUe  corre- 
ctionis  pcrfectio  reservatur.  Tamen  tutius  omuino 
est,  ut  hic  et  incipere  et  perficcre  coniendas,  ut  ilUc 
iiihil  faciendum  tibi  vei  patiendum  supersiL  Duruin 
est  tormenta  illa  vel  ad  modicum  senlire,  proplerca 
lutius  omnino  tibi  est  uC  hic  incipias  et  perficias 
quod  facere  debes.  Quod  si  hic  perficei^  non  poiue- 
ris,  si  lamen  inchoaveris,  noli  desperare,  c  sahiis 
eris,  sic  tamen  quasi  per  ignem  (/  Cor,  iii].  i  Arddtit 


in  culpa  deleclalio  fuit,  non  est  dignus  fructus  poe- 
niientia;.  Sed  dicis  mihi  :  Quomodo  scire  possnm, 
quando  condigna  sit  poenitentia  mea?  Qula  scire  hic 
non  potcs,  ideo  necesse  habcs  scmpcr  poeiiitere.  Sa-> 
tisfacete  potes  :  niniis  facere  non  potes.  Melius  est 
ut  plus  facias  quam  minus.  Idcirco  sollicitus  esto, 
satagc,  da  operam,  studium  impende,  ut  culpa  sit 
cum  finc,  devotio  sine  fiiie.  Taiuen  ul  aliquando 
peccalrix  conscicnlia  consoletur,  pooilus  esl  modus 
et  mciisura  pobnilentis  exterioiis,  ut  illa  expleta, 
vel  perfectam  fiduciam  habere  incipias,  et  seoura 
quadam  praesumplione,  in  spe  misericordiae  divinas 
de  indulgentia  et  remissione  peccatorum  conndere. 


et  tanto  vcrius,  quanto  utique  sincerius  injunctam  jv  quidem,  donec  consumptum  fuerit  quod  crimiuale 


p(cniu*ntiam  expleveris. 

Sed  fo.  lasse  libi  tacita  cogitatione  respondcas : 
QuomtKla,  inquis,  certus  esse  possum  de  venia  pro* 
pier  poenitentiam  et  satisfactionem  ab  hoiniue  in-> 
junctam,  etiam  si  illam  studiose  complevero,  cum 
ipse  homo,  cui  peccaia  mea  confiteor ,  ssepe  aut 
ignorantia  nesciat,  aut  negligentia  iion  conside- 
ret  qualem  luihi,  secundum  modum  et  mensuram 
delicti^  debeat  satisfactionem  injungere?  Ad  hoc  tibi 
breviter  respondeo  quia  si  bomo  nescit  Deus  scit. 
Ttt  lamen  fac  quod  tibi  praecipitur,  obediens  eslo 
in  eo  quod  tibi  jubetur.  Yideat  Deus  devotionem 
tuam,  etiam  si  homo  noo  cundigne  moderclur  af- 
flictioucm  tuam.  Perire  uon  potes,  si  devotus  fueris 


portas.  Tu  autem  salvus  eris  quoniam  fuBdamen- 
tum  itt  te  permansit  cbaritatis  DeL 

De   INVIOIA. 

Livor  alleni  boni  suum  punit  auetorem.  Nam 
unde  bonus  proficit,  inde  malus  contabeseit.  Uo- 
mines  prave  viventes  sicut  de  bonorum  faipsibiis 
gratulantur,  ita  de  eorum  recte  fa«:tis  boniqne  pcr- 
severantia  confunduntur.  luvidus  iDembrum  est 
diaboli,  ob  cujus  invidiam  mors  introivit  in  orbeni 
terrarum,  sicut  et  superbus  membrum  est  diabdi, 
de  quo  scriplum  est  :  c  Omne  sublime  Tldei,  et 
ipse  est  rex  super  omnes  filios  supcrbi^e  {Jotf  xli).  > 
NuJla  est  virtus,  quae  non  habeat  conirarluui  invh 
diaf,  inalum.  Sola  iniseria  caret  invidia,  qiilai  nein» 


1037 


bEPLOtlAtlONES  SS.  t>Af  RtJM.  -  LIB.  n. 


1038 


inyidet  tnlsero,  cui  revera  non  IWor  objicitur,  A 
sed  sola  misericordia  adhibetur.  Multi  et  booos 
imilari  nolunt,  et  de  bonorum  perfectibus  invidis 
livere  contabescunt.  Quo  fit  ut  nec  illi  corrigantur 
a  roalo  suo,  sed  per  invidiam  deteriorentur,  et  bo- 
nos  a  recto  sludio  quantum  in  ipsis  est,  si  potue- 
rint,  depravare  conentur.  Quando  boni  malos  profl- 
oere  vident,  ne  scandalizentur,  sed  quem  sint  finem 
babituri  roaxime  cogitent.  Hoc  omuis  invidus  alie- 
nis  virtutibus  praestat :  quod  beato  Job  Salan  prae- 
stitit  (Job  i).  Nam  dum  cumuiatus  prosperitatibus 
coromovit  adversa,  unum  eum  credidit  diabolus 
posse  prosterni,  in  eo  aucla  sunt  merita,  atque  inde 
daruerunt  probabiliora  palienliae  documenta.  Ita 
requirunt  invidi  aditum  malae  famae ,  per  quam  bo- 
norum  vitam  maculeni,  sicut  quaerebaut  ostium  B 
Sodomitae;  ut  Domuni  Lot  nociluri  inlroirent.  lili 
vero  caecilate  erroris  parictes  videbant,  ostium  nou 
inveniebani  {Gen.  xix).  Non  aliter  invidi  videndo 
velut  pariete  virtutes  dissimulanl;  vitia  vero  per- 
quirunl,  per  quae  eorum  conscientiam  urant.  Invi* 
diae  diabolicum  maium,  de  superbia  et  vana  gloria 
principaliter  procreatum,  et  nonnunquam  per  ava- 
ritiam  auctum,  quod  cor  bominis  de  temporalibus 
sive  spiritualibtts  proximi  bonis  tabescere  et  segre- 
scere  mortaliter  facit :  juila  hoc  :  Justius  invidia 


nibil  est,  quse  primitus  ipsum  auclorem  rodit, 
excrucians  animum.  Qua  invidia  sacvi  r.on  invenerc 
tyranni  majus  tormenlum,  eique  vel  mala  per  &i\ 
seu  per  alios  inferendo  vel  machinando,  ipsique  vol 
factis  ejus,  sive  bonis  sive  malls  derogando,  etiam 
ea  pervertendo  nocere  cupit.  Bonae  quorum  volunia> 
tis  dulcedinem  amaro  felle  malitiae  penitus  exstirpare 
vel  inficere  gestil  charitatem  proximorum,  qua 
eorum  vel  bona  vel  mala  nostra  cxisiimautes  cis 
vel  congaudere  vel  condolerc  debemus,  una  cum 
superioribus  superbia  scilicet  et  vana  gloria  piorsus 
expeilit.  Nam  sine  aliis  haec  omnino  iocum  habcre 
non  poterit.  Invidia  itaque  exslinguilur  charitas 
qua  diligitur  bonum,  quod  omnes  possidere  possu- 
mus,  et  singuli  lotum.  Sed  hoc  a  neroine  possido' 
tur ,  nisi  qui  perfecte  deserit  hujusmodi  cupidi^ 
tatem,  quae  est  mater  invidiae.  Nam  quidquiJ  in  hoe 
mundo  concupiscimus,  hoc  procul  dubio  proiimU 
invidemus.  Videtur  enim  quia  nobis  desit,  quo.l 
alter  assequitur.  Et  quia  semper  invidia  discoidat  :i 
bona  voluntate,  mox,  ut  mentem  haec  ceperit,  illa 
discediL  Proximos  autem  diligimus  sicut  nos,  d 
non  propter  aliquas  uiiliiates  nostras,  non  proptci* 
beneficia  sperata  vel  accepla,  sed  propter  hoc  tan- 
tum,  quod  sunt  naturae  nostrae  seu  divinai  gra:!;jB 
participes,  vcl  ut  fiant,  diiigimus. 


DOMINICA  OUARTA. 

Secundum  Lucam. 


I  Estotc  misericordes  sicut  et  Pater  vester  mise-» 
ricors  est  {Luc.  vi).  i  Natura  Dei  impassibilis  est. 
Sicut  aulem  zelat  sine  aliquo  livore,  irascitur  sine 
aliqua  perturbatione,  poenitct  cum  sine  alicujus  suae 
pravitatis  correptioue,  ita  est  pntiens  sine  ulla  pas- 
Bione,  et  miserelur  slne  aliquo  dolore.  i  Estote  ergo 
et  vus  perfecii,  sicut  ct  Paler  vcster  coelcstis  per- 
fectus  est  (Matlh,  v,  28).  i  Sicut,  similitudinis  est, 
non  quantitatis.  Sensus  ergo  lalis  est  :  Prout  po^ 
lesliS)  perfecti  estote,  ut  queatis  prodesse  etiam  ini-* 
micis  :  qaod  f^eum  facere  manifestum  est. 

c  Nolite    judicare    ut  non   Judicemini.  In    quo 

enim  judicio  jodicaveritis,  judicabimini.  Nolite  con- 

demnare,  Dt  non  condemnabimini.  i  De  dubiis  judi- 

care,  et  suspectos  qoasi  reos  condemnare,  penitus 

repellit  a  nobis.  Dubia  ergo  in  melios  interprete- 

mur,  quia  de  manifestis,  ut  sunt  stupra,  bla&pfae*- 

mias»  furta,  ebrietates,  et  his  similia,  nobis  tantum 

judicare  permittitur.  De  dobiis  scripiom  est :  i  No- 

Wte  ante  tempus  judicare,  quoadusque  veniat  Do* 

minus,  et  illuminet  abscondita  teuebrarum  (/  Cor. 

\  iv).  >  Duo  sanl  in  quibos  temerarium  judicium  ca- 

vere  debemus,  cnm  incertum  quo  animo  fiant  quae 

bene  et  male  fieri  possunt,  vel  cum  tncortom  cst 

qualis   futurus  sit  qui  nunc  vel  malus  vel  bouus 

apparet.  Nunquid  si  temere  jodicaverimus,  temcre 

Deus  de  nobls  judicabitt  Absit  t  Sed  intelligendum 


G  est  quoniam  temeritas,  qua  ptinis  aliuro,  te  puniat 
necesse  est.  Hinc  alibi  ait :  <  Qui  percusserit  gla- 
dio,  gladio  peribit  (Luc.  xxii),  i  vidcr.cct  peccaii, 
quod  cum  gladio  ferreo  committit. 

<  Dimitlite  et  dimiltemini,  dale  et  dabitnr  vobis.  > 
Dimittite  injurias  ct  date  beneficia,  ut  peccaia 
vestra  vobis  dimiltantur,  et  vita  delur  aetcrna* 

<  Mensoram  bonam  et  rcfertam  et  coagitatam  ct 
superefQuenlem  dabunt  in  sinum  vestrum;  i  IIul.? 
simile  est  quod  alibi  dicilur  :  <  Ut  et  ipsi  recipiant 
vos  in  aeterna  tabernacula  {Luc,  xvi). «  lUi  quibus 
eleemosynas  dabitis  dabunt,  id  est  causa  erunt  quaro 
Duminus  dabit  in  sinum  veslrum,  id  eslin  magnam 
securitalem ;  mensuram  bonam,  vitam  scilicet  aeter- 
nam ,  confertam,  omnibus  videlicet  sanctis  collatam 

^  et  cum  augelis  coagitatam,  id  est  conjunclam ;  ct 
sopereflluentem,  hoc  est  super  meritom  nostrom 
abundantem.  Sinus  ideo  accipitur  pro  sccuritate, 
quia  valde  securi  sumus  de  his  quae  in  sinu  recon- 
dimos.  Yel  per  sinom  inieliige  conscientiam  siva 
coetum  sauctorum. 

<  Et  in  qua  mensura  mensi  fueritis,  remetietnr 
vobis.i  Generaliter  de  omnibos  quae  mente,  manu, 
lingua  gerimus  accipi  potest,  quia  Deos  reddet  sln-  • 
gulis  secondom  opera  eorom. 

<  Quid  autem  vides  festiicam  in  oculo  fratris  tof» 
cl  trabem  in  oculo  tuo  non  vides.  Aot  qoomoA 


1039 


WEILNem  ABBATiS  %.  BLAStl 


'lOiO 


dicis  fratri  tuo  :  —  Sine  ejtdam  fcstucam  de  oculo  A  nuDC  poslrema ;  ei,  quod  loagfg  me  gravat,  ad  co- 


luo, — et  eccelrabes  in  oculo  tuo?  >  Si  quis  irapec- 
cat,  tu  nen  debes  odio  reprehendere.  Tantum  enim 
dislat  inter  iram  et  odiuro,  quantora  inter  festucam 
et  trabeui.  Odium  enim  est  ira  inveterata. 

f  llypocrita,  ejice  primum  trabem  de  oculo  too, 
et  tunc  videbis  ejicere  festucam  de  ocuio  frati^s 
tui,  >  id  est  primo  abs  le,  scilicet  ab  inientione  tua 
et  de  corde  tuo  expeile  odium,  ut,  dc  lumine  menlis 
trabe  mortalis  criminis  ejecta,  exemplo  polius  quam 
dictis  docere  valeas  minora  excludi  peccata,  qu»  in 
ffsluca  signiiicanlur.  Cum  necessilas  nos  cogit 
aliquem  repreliendere,  primo  cogitemus utium  tale 
vilium  unquam  babuinius,  et  si  nunquam  liabui- 
mus,  cogitemus  nos    liabere    potulsse.    Ilomines 


mitatum  Uium  non  vocata  accedo?  Econtrario  veri- 
tas  respondit,  in  hac  via  tua  misericordiam  co- 
mitem  nec  esse  posse,  nec  debere,  ideo  quia  coih 
siiium  volunlati  ejus  eontrarium  stt  ordinaioiD,  et 
idcirco  in  ejus  opere  praBsens  ipsa  esse  non  possit : 
lum  etiam  quia  cam  ipso  egressa  non  sit.  Dixit 
etiam  ipsa  misericordiaui  magis  oporter^  rationem 
reddere  quare  ipsa  egrcdienti  Domino  non  affoerit, 
et  ahsentia  ejas  magis  esse  (sic)  Jesum  Doroinuin,  io 
kintum  ut  unocomiie  iier  carpere  compulsos  siL  Ad 
haec  misericordia  respondit  se  ncc  mala  Intentione 
egressam,  nec  malo  operc  occupatam,  sed  magtsse 
honori  et  utiiitati  Domini  sui  cousalere,  qux  non 
perdere  studeat  et  destt^uere,  sicui  ipsa  veritas,  sed 


enim  sumus.  Hinc  estillud  sapientis:  «Nibil  humani  ^  salvare :  illam  autem  esse  nolandam  prius  et  accu- 


al.enum  a  me  puto.  >  Si  vero  babuimus,  tangat 
mcmorhrm  eaffliuuiiis  inOrinitas,  ut  tcprehcnsiouein 
illam  nosi  odium,  sed  iniscricordia  praecedat.  Quod 
fti  nos  idem  vilium  habemus  in  .  quo  est  ille  quem 
reprehendere  volumus,  non  reprehendamus  illum, 
sed  congemiscamus,  etnon  illum  ad  obtemperandum 
nobis,  sed  ad  pariter  curandum  iiiviiemus.  Mulii 
vero  criminibus  praeventi  odio  vcl  livore  omnia  accu-* 
sare  suscipiunt,  et  volunt  videri  consullores,  sine 
exemplo  snae  emendalionis  leviora  peccaia  in  fratri- 
bus  vitiiperantes  et  damnanlcs. 

De  dtercatione  ninericordim  et  veritaliSf  hinc  in^ 
de  »e  accusantis  ac  defendenlis, 

Deus  sursum  erat,  et  homo  deorsum.  Veritas  . 
erat  iu  coelo  cum  judite  Deo,  et  misericordia  in  terra 
cum  hoinine  judicando.  Ubi  enim  misericordia 
esset,  si  cuin  misero  non  esset :  descendcrat  enim 
forte  nesciente  veritate,  quoniam  illam  ad  homlnem 
vculuram  sciebat,  et  de  illius  adventu  meluebal* 
Descendit  ergo  priiis  misericordia,  ne,  si  vcrilas 
prxvcuiret,  accessum  ad  hominem  ipsa  postea 
tion  inveniret.  Acceplo  igitur  tenipore  assumpta 
verilate  descendit  J)ei|6, .  ui  ralionem  ponerei 
cum  homine.  Quod  ottra  yidissei  misericordia,  non 
ignara  divini  consilii,  perrexii  iu  obviam  iili,  Deum 
cupiens  miligare,  ei  placalum  adducere.  Cernens 
autem  veritatem  obstinato  vuliu  incedentem,  pri- 
mum  occurrit  illi  rogans,  ut  gradum  sisleret,  nec 


sandam,  quae  faroulos  et  minislros  Domini  veiit 
inlerimi,  ut  cum  omnes  abierint,  nollam  patiatur 
per  indulgentiam  aliquam  lcvari  et  revocari.  Veriias 
autem  respondit  non  esse  decens  bonum  DomiDQm 
et  justum  malos  servos  et  Injustos  habere.  Miseri- 
cordia  dixit  tantum  Dominum  sine  ministris  esse 
non  debere.  Yerilas  aflQrniavii  nequam  homines 
roerito  debere  daronari.  Hisericordia  respondit  eos, 
ut  boni  fierent,  spontanea  eiiaro  pietate  debere  re- 
vocari.  Yerilas  dixit,  quia  Deus  roalis  omnino  par- 
cere  non  deberet.  Misericordia  dixii  :  Si  nemini 
parceret  Deus,  nunquam  bonos  haberet.  Veritas 
dixit  se  nolle  nec  posse  tot  scelera  hominum  lole- 
rarc.  Miscricordia  respondit  gratiam  Domini  ad 
indulgendum  superabundarc.  Ycritas  dixit :  Unus- 
quisque  prout  gessit  in  corpore  accjpiat.'Mise- 
ricordia  dixit :  Oronis  homo  magis  couvertatur  ad 
Dominum,  et  vivat. 

llis  ergo  ita  sibi  obviantibus,  et  ad  diversa  volun» 
tatem  Dei  indinare  desiderantibus,  videns  Deus  tam 
diveisas  scnlentias  ad  effcctum  simul  non  posse 
procedere,  ait :  Scriptum  est :  c  Misericordiam  ei 
veritatem  diligit  Deus  {Psal,  lxxxiii}.  >  Quas  ergo 
vull  sibi  scmpcr  praesto  esse,  et  quia  nirsum  dici- 
tur  de  Deo  :  i  In  pace  factus  est  lociis  ejus  {PsaL 
Lxxv),  I  non  poiest  illas  discordes  susiinere.  Con- 
cordia  autem  esse  non  potest,  ubi  volumas  tam  di- 
versa  est.  Veritas  enim  vuU  ut  totam  iropotetur; 


nimis  properaret,  donec  ipsa  funderel  orationcm  D  misericordia  vero,  ut  lotum  condonetur :  qoae  simal 


snam  ad  Dominum.  Ibi  ergo  misericordia  et  veiitas 
obviaverunt  sibi.  Tunc  misericordia  clementi  causa- 
tione  querelam  coram  Deo  deposuil,  dicens 
aegre  se  fcrre  quod  ad  hoc  negoiium  socia  advocata 
non  fuerit,  praesertim  cum  nunquam  Deus  sine 
ulraque  comite  hac  iler  aliquod  facere  consuevit. 
Cum  onim  scriptum  dii :  c  Universae  vias  Domiui 
misericordia  et  veriias(Psa/.xxxiv),)quomodoveri- 
tate  sola  contentus,  misericordiam  ^Dominus  Deus 
ufOi  vocaviiy  praacipuecum  non  solum  aequaiem,  sed 
prior^m  raisericordiam  esse  debere  Scripiura  ubique 
commemorat?  Neque  enim  scriptum  esi  :  Veritas  et 
misericonlia,  sed  miserieordia  ei  veritas,  universae 
vuB  DomiDi.  Quare  ergo  quse  prim;^  esse  debuit, 


lieri  non  possunt.  Propterea  nec  cgo,  qui  amator 
pacis  sum,  compellar  societatem  vestram  reiioqoe- 
re,  neccsse  est  ut  vos  studeatis  airinque  veslras  vo- 
luniales  ad  unum  consensuro  inclinare.  Ad  boc 
veritas  respondit  se  minus  laudabilem,  si  aliquid 
inultum  relinquatur.  Miscricordia  dixii  so  mioits 
amabilero,  si  non  totum  gratuita  pietaie  solvator. 
Tunc  Deus»  si  velleiit  amb»,  interrogavii  suas  vo- 
luntates  in  ejus  arbitrio  ponere,  et  quod  ipse  inde 
discerneret  sine  contradictione  annuere.  Quod 
utraque  inquantum  fieri  possit,  sine  dtmioutione 
nomiuis  et  dignitatis  suae  concedenle,  dixit  Deus 
«quuro  sibi  videri  ut  peccaturo  bominis  et  ex  pane 
propter  veritatem  puniatur,  et  ex  parte  propter  vii^ 


4041 


DEFLOnATIONES  SS.  PATUUM.  —  LIB.  11. 


im 


serkordiam  dimiUatur.  Iti  lioc  ergo,  ambabus  con- A  enim  (errenum  peril;  manel  ante  erogaium.  Diu 


senlientibus,  veritas  adjecit  dicens,  jiistum  esse,  ut 
siciit  prius  niisericordia  cum  homine  fuit,  el  ipsa 
in  cgbIo  permansit,  ita  nunc  ipi^a  in  terra  cum  bo- 
mine  permaneat,  et  misericordia  cum  Deo  coelum 
conscendat.  Scriptum  est  enim,  ait :  i  Misericordia 
ft  veriias  praecedent  faciem  luam  {PsaL  lxxxviii).! 
Si  ergo  misericordia  praecessit,  et  veritas  perman- 
sil,  justum  esse  ut  nunc  misericordia  maiieat,  et 
vcritas  prseccdat.  Tunc  roisericordia  rogans  verita- 
leni  memorem  esse  communis  pacti,  scilicet  ne 
quidquam  ullra  coiicessum  contra  bominero  molia- 
tnr,  cum  Domino  ascendit.  Veritas  autcm  intrans 
cor  bominis,  invenit  ibi  omnia  mala,  et  digna  poe- 
nis,  et  clamare  coepijt  de  terra,  bominem  accusans. 


:«.B 


eiiim  cum  rebus  nostris  durare  non  possumus, 
quia  aut  nos  illas  moriendo  deserimus,  aut  illenos^ 
viventes  deserunt  per  diversitate  usus.  Alii  de  rebus 
mundaiiis  pereunt ,  quas  cupidius  rapiunt  :  alii 
vero  salvanlur ,  dum  in  eanim  pulcbriludine  Gon« 
diloris  pulcherrimam  providentiam  laudantes  mi- 
ranlur ,  vel  dum  per  misericordix  opus  ex  eis  coe- 
lestia  bona  merentur.  Misericordia  a  compatiendo 
alicnae  miseriae  vocabulum  sortita  est.  Nulius  autem 
jn  alieiio  misericors  esse  potest ,  quandiu  prave  vi- 
vendo,  in  se  misei-icors  non  est.  Qui  eniiu  sibi  net 
quam  est ,  cui  bonus  est  ?  NuIIa  scelera  eleemo- 
syiiis  posse  redimi ,  si  iii  peccatis  quisque  per* 
manserit.  Tunc  autem  eleemosynarum  fructu  iudul- 


Miserjcordia  vero  non  desistebat  in  coelo  Dominum  ^  gentiam  conoeditur,  quando  ah  scelerum  opere  de* 


oraie  pro  hoinine  postulans.  Hoino  iii  terra  per  ve- 
ritatem  stimuiatus,  peccasse  conlitebaiur,  et  Deus 
iu  coslo  per  roisericordiam  flexus  confltenti  roisere- 
batur.  Homo  confessionem  ad  salutem  propriam  ore 
faciebat,  et  roisericordia  precibus  suis  Dominum 
ad  justiOcationem  hominis  compellebai.  Yeritas  de 
tcrraper  confessionem  bominis  oriebatur,  etjusti- 
tia  de  coelo  prospiciens,  per  miscricordiam  Dei  ad 
lerras  mittebatur.  Yeritas  dixit  prius  puniendum, 
qui  prius  maium  fecerat;  misericordia  dixitpostca 
jnsliOcatum  salvaudum ,  qui  et  malum  o^nOtendo 
liene  fecerat.  Per  veritatem  accusabatur,  et  per  mi- 
sericordiam  propter  veritatem  J!«^iOcabaiur,  quia 


sinitur.  Yerum  est  quia  peccala  omnia  misericor- 
diae  operibus  expurgentur,  sed  si  jam  caveat  pec- 
care  qui  misericordiam  impertitur.  Gdeterum  nuUa 
cst  dclictis  venia,  quando  sic  procedit  misericordia, 
ut  eam  sequantur  peccata.  Non  est  eleemosyna». 
qus  gloriae  magis  causa,  quam  misericordiae  imper* 
titur  intuitu.  Quali  enim  intentione  ab  unoquoquo 
largitur  laliter  et  apud  Deum  recipiiur.  Qui  enim 
Iiic  de  bono  opere  laudem  praesentem  appetit,  spein 
perdit,  et  gloriam  mercedis  in  futuro  non  recipit.  Dum 
eniin  causa  jactantiae  pauper  pascitur,  etiam  ipsum 
misericordia;  opus  in  peccatum  convertit.  Intantum 
eleemosynarum  opera  peccata  exstinguunt ,  aique 


veritas  de  terra  orta  est,  et  jusiitia  de  coelo  prospc-  ^  iutantum  ad  regnum  futuri  saeculi  perflciunt,utetiam 


xit.  Quia  ergo  misericordia  cum  Deo  pro  honiine 
erat,  ct  justitia  et  veritas  a  Deo  cum  hominc  crat, 
jam  iiiter  Deum  et  homincm  pro  justitia  pax  erat, 
etascendit  justilia  ad  Dcum  ab  hominc,  pacem 
postuians;  el  descendit  pax  a  Dco  ad  homincm, 
justitiam  amplectens  et  osculans.  Tunc  ait  jiistitia 
ad  pacem  :  Nunquid  optimo  satis  est  mala  dimit- 
tere,  nisi  etiam  studeat  l>ona  confcrre?  Laxavit 
peccata  per  indulgentiaro,  nunc  conferat  dona  virtu- 
tum  per  gratiam.  Respondit  pax,  et  dix:t :  Dominus 
dabit  benignitatem,  et  terra  nostra  dabit  fruclum 
suum  (PsaL  lxxxiv).  i  Nuiic  autem  interim  « jiisti- 
tia  ante  eum  ambulabit,  et  ponet  in  via  gressus 
fcuos  (ibid,).  1  Quod  audiens  justitia  praecurrens  re- 


judex  coeleslis  in  judicio  futuro  veniens,  in  dextra 
consislentibus  dicat :  <  Esurivi ,  et  dedistis  mibi 
maiiducare;  sitivi,  et  dedistis  mihibibere;  bospes 
eram,  et  collegistis  me ;  nudus,  et  cooperuistis  mo 
{Matih,  xxv).  iQuibusetiambenepromittitdicens: 
f  Yenite,  benedicti  Patris  mei,  percipite  paratum  vo^ 
bis  regnum  (ibid.).  >  Hisaulem  quos  nulla  praece* 
dentia  eleemosynarum  facta  sequuntur,  aeterni  ju- 
dicis  vocesic  dicilur  :  i  Esurivi,  et  non  dedistis 
mihi  manducare,  etc.  (ibid,)  i  Quibus  juste  dicit : 
I  Discedite  a  me ,  maledicti ,  in  ignem  aetornum, 
qui  paralus  estdiaboloct  angelisejus  {ibid,),  iNoii 
soium  itaque  qui  esurienti  ct  stlienti  et  nudo 
beiiencium  iargitatis  inipendit ,  vel  si  quid  aliud 


versa  esl  ad  hominem,  ut  ab  co   non  discedat,  d  indigenti  largitur ,  sed  et  qui  inimicum  diligit  :  el 

qiii  lugcnti  afiectum  compassioiiis  et  consolationis 
impcrtit,  aut  in  quibuslibet  necessitatibus  consi- 


douec  Dominus  ponat  in  via  gressus  suos,  et  veniat. 
De  amatoribui  mi/iericordia. 


Graviter  in  Deum  delinquunt,  qui  divitias  a  Dco 
concessas,  non  in  rebus  salutaribus,  sed  in  usibus 
pravis  utuntur.  Nesciunt  enim  impartire  pauperibus, 
oppressis  subvenire  despiciunt,  et  inde  magis  au- 
gent  delicta,  unde  redimere  debuerant.  lloc  tantum 
bonum  habet  possessio  praesentium  rerum,  si  vitam 
reficiat  miserorum.  Propter  hoc  tentatio  est  mundi 
lucrum,  tantoque  majora  supplicia  in  futuro  dabunt, 
quanto  el  ipsa  majora  sunt.  Potcntes  enim  potenter 
t<:rnienla  puliunlur  (Sap,  vi).  Terrena  omnia  ser- 
*ando  amittimus,  largicndo  servamus.  Patrimonium 


lium  adhibet,  eleemosynam  procul  diibio  facit. 
Nam  et  disciplinae,  vei  doctrinae  bonum  eleemosyna 
est,  et  eleemosynae  carnali  eminentior  est.  Quicun- 
que  non  egens  poscit,  cum  se  indigentem  simulet, 
etiam  toto  corde  illi  commiserandum  oportet.  Et  li- 
cct  ille  fortasse  falsain  indigeutis  sp^ciem  proferat»^ 
is  tamen  qui  simpliciter  impertit,  fructum  justiliaB^ 
non  amittit.  Quamvis  quisquam  sit  egens,  nullus 
tamen  unde  tribuat  indigenti,  excusationem  inopioi 
potest  obtendere ,  quando  ex  praecepto  Salvatoris 
etiam  calicem  aquae  frigidae  prsocipiamur  iiidigenti 
praeberec  Nam  si  aliud  nou  iiabentcs,  tdipsuin  Iten 


1045 


W£RNERI  AfiBATlS  S.  BLASII 


1044 


nigne  tribuamus,  mercedem  procul  dubio  non  amit-  A  meruerunl.  Hypocritx  autem  malitiamsuam  occulie 


lamus.  Caeterum  si  amplius  possumus,etegestatem 
simuiando  minus  largimur ,  non  egeniero  sed  Deum 
fallimus,  cui  conscicntiam  nostram  abscondere  non 
possurous.  DusD  sunt  elcemosyn»,  una  corporalis, 
egcnti  dare  quidquid  potueris,  altcra  spiriialis,  di- 
miUcre  a  quo  laesus  exsliteris.  llarum  prima  adhi* 
benda  miseris,  secunda  malis.  Erit  ergo  qued  sem- 
per  impertias,  elsi  non  pecuniam,  vel  salutcm  et 
gratiaro.  Nunc  erit  elecmosyna  cum  mora  prseben- 
da  ,  ne  ,  comitante  tristitia ,  mcrces  pcreat  dispen- 
sata.  Tunc  autem  bene  tribuiiur,  quando  cum  men- 
tis  bilaritatc  praebetur.  Lnde  et  Apostolus :  c  Hila- 
rcm  ,  inquit,  datorem  diligit  Deus  (//  Cor.  ix).  > 
Metuendum  est  ilaque  ne  pauper  aut  cum  txdio 


agentes,  ante  oculos  homiDum  quadam  innoceniic 
sanctiiate  se  vestiunt  ut  venerentur.  Quibus  bene 
divinavcce  dicitur  :  c  Yje  vobis,  hypocrit^ie,  quia 
similes  facti  estis  sepulcris  dealbalis,  qui  foris  qui- 
dem  apparent  hominibus  speciosa,  inlus  vero  sunt 
plena  ossibus  mortuorum  (Mauh.  xxiii),  i  ita  et  m 
foris  quidem  apparetis  hominibus  ju«iti,  intus  vero 
pleni  estis  avarilia  et  iniquitale.  Dupliciter  damnan- 
tur  hypocriiae,  sivc  pro  occulta  iniquitate,  sive  pro 
aperta  simulatione.  Ex  illo  enim  condemnantQr 
quia  iniqui  sunt ,  ex  isto  quia  ostenduut  quod  ooa 
sunt.  Non  scmper  latent  hypocritae,  quia  etsi  io 
principio  sui  quidem  non  patent,  prius  tamen  qouH 
vita  eonim  flniatur ,  quam  simulate  vixerint  dete- 


accipiat   oblaia  ,    aut   ne  omnino  praetermissus  ,  B  guntur.  Omne  enim  sincerum  permanet,  sed  qus 


mGerens  tristisque  reccdat.  De  rapinis  alienis  elee- 
Diosynam  facerc,  non  cst  officium  miserationis,  sci- 
licel  emolumentum  sccleris.  Unde  ct  Salomon  : 
€  Qui  offert,  inquit,  sacrilicium  de  rapina  paupe- 
rum  ,  tanquam  si  quis  victimet  filium  in  conspectu 
patris  sui  (EccH.  xxxiv).  >  Qui  enim  injuste  tollit, 
Juste  nunquam  distribuit ,  nec  bene  alteri  praebct 
quod  ab  alio  male  extorquet.  Blagnum  scelus  est  res 
paupcrum  praestare  divitibus,  el  de  sumptibus  in- 
opum  acquirere  favores  potentum;  arentis  lerrae 
aquam  tollere,  et  flumina  qux  non  indigent  irrigare. 
Nonnunqiiam  largitas  divitum  praedica ,  non  ad  uti- 
litatem,  sed  ad  elationem  effunditur.  Comparantur 
hypocritis ,  qui  non   ad  aBdificationera  docent  au- 


simulata  sunt,  diuturna  esse  non  possunt.  Non  eo- 
rum  desperanda  est  salus,  qui  adhuc  altquid  terre- 
num  sapiunt ,  dum  possint  et  in  occultis  agere 
unde  juslificentur.  Hi  meliorcs  sunt  hypocritis,  eo 
quod  mali  sint  in  apcrto,  et  in  occulto  boni.  nvpo- 
critoe  vero  occulte  mali  sunt,  ct  bonos  se  pa!am 
ostendunt.  Hypocritam  justus  arguere  prohil)etor, 
ne  detcrior  castigatus  existaf,  dicente  Salonione : 
c  Noli  argucre  derisorem,  ne  oderit  te  (Pror.  ii).i 
Scioiidum  quoque  quod  vitia,  non  homiiics ,  odio 
sunt  habenda.  Flcbiliter  autem  deplorandi  sont  qui 
odio  in  fratre  tabescunt,  et  contra  aiios  peruiciosum 
odium  antmi  servut.  A  regno  eitim  Dei  se  separant 
qui  semctipsos  a  charitate  dissociant.  Sicut  mater 


dientium,  ssd  ad  suae  gloriae  exaggerandum  cumu-  ^  Ecclesia  grave  hominibus  haereticis  premitur,  sed 


lum.  Reprclicnsi))ilis  est  supcrflua  effusio  largi- 
latis.  Nam  qui  modum  servat ,  avarus  nulli  est, 
sed  oninibus ;  largus  dispensatornon  debet  esse  pro- 
digus ,  sed  discretus.  Largiri  enim  dehet  quan- 
tum  oportet ,  ut  tenendo  mensuram  sufficiat  plu- 
rimis. 

De  hypocrhis. 
Hypocrita  verba  sanctorum  habet,  vitam  non  ha- 
bet ;  et  quos  pcr  sermonem  doctrinae  genuerit  iion 
fovetexemplis,5ed  dcserit,quia  quosverbis  aediflcat, 
vita  et  moribus  destruit.  Hypocritae  simulatores  di- 
c!uutur,  qui  justi  esse  non  quaerunt,  sed  tantum  vi* 
deri  cupiunt.   Hi  mala  agunt,  ct  bona  profitenlur. 


tamen  eos  ad  se  venientes  benigua  cbaritaie  am* 
plectitur,  ita  et  singuli  nimirum  quodcunque  ini- 
roicos  sustinemus,  revertentes  roaterna  imilalione 
aroplecti  statiro  debemus.  Cito  est  ignoscendu!9 
Guique,  dum  veniam  postulat.  Non  enim  possuoi 
peccata  dimilti  ci,  qui  in  se  peccanti  debita  uon  di- 
raittit.  Formaro  enim  nobis  indulgentiae  Deus  cx 
merito  conditionis  nostrae  imposuit,  dum  ita  nos 
orare  prxccpit  :  c  Dimitte  nobis  debita  nostra , 
sicut  et  nos  dimittimus  debitoribus  nostris  {Maitk» 
vi).  >  Justum  esl  euim  Dei  judicium  tantumque 
peccatori  a  se  indulgeri  ostendit,  quantum  alterulro 
unusquis(|ue  in  se  offenso  indulgel.  Quidamdcsuis 


Per  ostentationem  quippe  boni  apparent,  per  actio-  d  confidcntcs  meritis,  pigre  in  se  delinquentibus  ve- 


r.em  vero  mali  cxistunt.  Oronia  possunt  ex  simpli 
ribus  vitia  pcrpetrari,  simulatio  et  bypocrisis  non 
committitur,  nisi  a  male  astutis ,  per  calliditatcm 
valeniibus  vilia  sub  specic  virtutum  celare,  et  non 
vcram  sanctitatem  objicere.  Sancti  nou  solum  glo- 
riam  supra  moduro  suuro  omitino  non  appetunC, 
eoil  cliam  hoc  ipsum  videri  refugiunt  quod  esse 


niaro  praestant.  Sed  niliil  proficit  ilUbatum  esse  a 
culpa  qui  non  est  paratus  ad  veniam  ,  duro  potius 
hoc  magna  s\f,  culpa ,  quando  tardius  relaxantur 
fraterna  delicta.  Qul  fratrem  sibi  lardius  recoud- 
liat,  Dcum  sibi  tardius  placat.  Frustra  enim  prophr 
tiari  sibi  Deum  quserit,  qui  cito  placare  sibi  proii* 
mum  negligit. 


DOMINICA  OUINTA. 

Secuudum  Lucam. 
I  Cum  turbtt  irruerent  ad  Jeitun,  ut  audirent  ver-     bum  Dei,  et  ipse  stabat  secus  siagnum  Genesaretb 


im 


DEFLORATIONES  SS. 


(Liii;.  v).  >  SugDum  GenesarcUi  idem  ilicuiil  esse  A 
quod  mare  Galil^ex,  vel  mare  Tiberiadis.  Sed  mare 
Galil^  adjacenle  provincia  est  dictum  mare  Tibe- 
riadis  a  proxima  civitate.  Purro  GcnesarGnBco  vo- 
cabulo  qnasi  sibi  auram  dicilur  a  proprietale  laci 
ipsius,  qui  a  crispantibus  aquis  de  se  frcquenter 
auras  excitat.  Aqua  quidcm  duicis  est,  sed  Hebra^ 
linguae  consuetudine  omnis  aqiiarum  congregatio, 
give  dulcis  sive  salsa,  mare  nunciipalur.  Qui  lacus 
interfluente  Jordane  xl  sladiis  in  longitudinem,  et 
XL  extenditur  in  latitudinem.  Quia  ergo  stagnum 
sjve  roarc  praesens  sxculum  dcsignat ,  Deus  secus 
mare  stat ,  postquam  stabililatem  perpetuae  quietis 
adiit  devicta  mortalitate  labentis  vitse.  Turbarum 
conventus  gcntium  in  fidem  concurrentium  typus 
est ,  de  quibus  ait  :  c  Et  fluent  ad  eum  omnes 
gentes,  ct  ibunt  populi  multi  el  dicent :  Ycnite , 
asccndamus  in  montcm  Domini  {Isa,  ii).  > 

f  Et  vidit  duas  naves  stantes  sccus  slagnum.  > 
l)u£  naves  circumcisio  sunt  ct  praeputium.  Quas 
Jesus  vidit,  quia  de  ulroque  populo  qui  sint  rjus 
novit  (//  Tini.  ii),  et  misericorditer  ad  fulune  vitje 
tanquillitatem  quasi  ad  littus  provehit. 

I  Piscatores  autem  descendcrant  et  lavabani  re- 
tia.  I  Piscalores  sunt  doctores,  qui  nos  relibus  fi- 
dei  coroprebensos,  et  de  profundo  ad  lumen  elatos 
tcrne  vivcntium  quasi  liitori  advebunt.  Quasi  enim 
retia  sunt  coinplexae  diciiones  praedicantium  reti- 
Rcntes  eos  in  (ide  quos  capiunt.  Retia  nanique  quasi 
retinentia  sunt  vocata.  Haec  rctia  modolaxanlur  in 
capturam,  modo  lota  plicanlur,  quia  nunc  excr-  ^ 
eenda  est  doctoris  lingua,  nunc  siiimet  cura  agenda. 
c  Ascendens  autem  in  unam  navem  qux  erat  Si- 
monis  rogavit  eum  a  tcrra  reducere  pusillum.  Et 
sedens  docebat  de  navicula  lurbas.  >  Navis  Simonis 
est  priroiiiva  Ecclesia,  de  qua  Paiilus  ait :  c  Qui  opc-. 
ratus  est  Pctro  in  aposiolalu  circumcisionis,  opera- 
tus  est  et  mihi  inter  gentes  (Ga/.  ii).  >  Una  dicta 
quia  c  multitudinis  crcdcnlium  crat  cor  unum  et 
anima  una  {Act,  iv).  i  De  qua  docebal  liirbas,  quia 
aucloritate  ipsius  Ecclesiae  docct  usquc  hodie  geu- 
tcs. 

c  Ut  ccssavit  autem  loqui  dixit  ad  Simonem  : 
c  Duc  iu  altum,  et  laxate  retia  vestra  in  capturam. » 
Quod  Simonem  rogavit  navcm  a  terra  reducere  pu-  jy 
siilum,  significatvcl  temperate  utendum  verbo  ad 
turbas,  ne  in  profunda  sacramentorum  intcrim  ca- 
tur,  ut  'auditores  non  intelligant ,  vcl  iir  proximis 
regionibus  prxdicandum,  ut  quod  dicitur,  duc  iu 
altum,  ad  remoliores  gentcs  pertiiieal,  quibus  postea 
pnedicandum  est.  Joannes  Chrysoslomus :  Habe- 
inus  pro  nave  Ecc!esiam,  pro  guberiiaculis  crucem, 
pro  gubernatore  Christum,  pro  prorcla  Patrem, 
pro  vento  Spirilum  £anclum,  pro  velo  gratiam,  pro 
nautis  apostolos,  pro  naviganlibus  prophetas,  pro 
mare  Vetus  Teslamenlum,  et  Novum.  Commiltamus 
crgo  nos  pclagi  hujus  profundo,  ad  perquirendam 
in  Scriplurisdivinismargar:tam  latentem. 

c  Et    respondcns  Simon  di\it  :  Praceptor,   per 


PATRCM.  -  LIB.  n.  i046 

totam  noctem  laborantes,  nihil  cepimus,  in  verbb 
aulem  tuo  iaxabo  rele.  >  Nisi  Dominus  cor  illiistra- 
Tcrit  auditoi  um,  doclor  in  nocte  iaboral;  nisi  in  gra« 
tia  superna  laxauc  fuei  int  disputatiunes,  fruslra  prx- 
dicalor  jaculat  voces,  quia  fides  non  verbi  sapientia 
provcuit,  sed  muncre  divino.  Aliter :  c  Praeceptor,'per 
totam  noctem  laboravimus,»  etc.Sanclus  Petrus  tota 
nocte  in  piscatione  laborans  nihil  cepit,  in  verbo 
autem  Domini  rete  laxans,  niulliludiiicm  piscium 
conciusit.  Ila  nos  cum  vitiis  et  peccalis  contenebra  - 
tis  prxdicamus,  quasi  in  nocte  frustra  Ilaboramus, 
et  ideo  nihil  capimus,  scd  verba  incassum  fundi^- 
mus,  quia  iiiniirum  sermo  Dei  in  hoc  non  capit,  qui 
tantum  terrena  sapit.  In  hoc  verbo  Domini  rcte 
laxamus ,  dum  populo  justitia  esurienti  verbum 
vitae  adminislrainus.  Tunc  multitudinem  concJudi* 
mus,  quando  plurimos  rcte  sermonis  captos  de  gur- 
gite  peccatorum  ad  liltus  poenitenti»  producimus. 
Inde  dicit  Scriptura  :  c  Loqucre  verbum  auri  au- 
dicnti  {Eccli.  xxv).  »  Inaniter  enim  perstrcpit  vox 
loquentis  :  ubi  aversa  est  mens  audicnlis.  Se- 
quilur  : 

c  Et  cum  hsec  fecissent,  concluserunt  piscium 
rouUitudincm  copiosaro.  Rumpebatur  autem  ict« 
corum.  I  Rcte  rumpebaiur,  quia  nunc  ad  confes- 
sionem  fidei  tot  cum  electis  etiam  reprobi  intrant, 
ut  h^resibus  Ecclesia  scindalur.  Rumpitur  rete, 
sed  non  labilur  piscis,  quia  suos  Dominus  etiam 
inter  persequentium  scandala  servat. 

c  Ei  annuerunt  sociis  qui  erant  in  alia  navi,  ut 
venircni  et  adjuvarent  eos. »  Alia  navi&  est  Ecclesia 
de  gentibus,  quia  iion  sunt  de  Judxa  tot  credituri, 
quot  ad  vitam  sunt  praedestinati.  Uete  cnim  rumpi- 
tur  in  Ecclesia  circumcisionis,  quoniam  Judas  pro- 
ditor  et  Simon  Magus  pisces  nequissimi,  et  Ananias 
et  Saphira,  et  multi  alii  abierunt  re.ro  antequam 
Darnabas  etPauIus  ad  gentiuni  aposiolaium  fuissenl 
segregati. 

c  Ei  vcnerunt  et  impleverunt  ambas  naviculas. 
iia  ut  pene  mergercnlur. »  Haec  impletio  usque  iti 
in  flnein  saiculi  crescit.  Mcrguntur,  hoc  est  in  sub- 
mersione  prenuiutur.  Non  enim  sunt  submersae, 
scd  periclilaiae.  Unde  Apostolus  :  c  In  novissimis 
diebus  eruiit  tempora  periculosa,  et  hoinines  se- 
ipsos  amantcs  (//  Tim.  iii).  >  Mergi  ergo  naves  est 
homines  in  sa^culum  rclabi,  quos  Pelrus  adhuc 
in  inflrmilate  positus  demonstrat  his  verbis  : 

c  Quod  cum  vidcret  Simon  Petrus,  procidit  ad 
genua  Jesu  diccns  :  Exi  a  mc  qiiia  homo  peccator 
suin,  Domine.  Stupor  enim  circumdederat  eum,  ci 
omnes  qui  eum  illo  erant  in  captura  piscium  qu^m 
ceperant.  Similiter  autem  Jacobum  et  Joannem 
fllios  Zebedaei  qui  erant  socii  Simonis.  >  Carnales 
iti  Ecclesia  regimen  spiritualium,  in  quibus  maxime 
Christi  persoua  eminet,  a  se  quodammodo  repellunt 
non  lingua,  sed  moribus  et  actione,  timsntes  non 
posse  pati  regimen  eoram,  et  tamen  eos  maxiroa 
honorant,  licet  ab  eis  rooribus  et  factis  dissentiant; 
Hunorificentiam  signittcavit  Petrus  cadani  ad  padM 


1047  WERNERI  ABBATIS  S.  BLASII  1643 

Domini;  morcs  aulcm  dissimiles  iu  eo  quod  ait :  A  naiio  de  superponer.do  gladio  materiall,  si  noa  sniB- 

cit  spiritalis.  Hic  tamen  canis  fune  tenendus  est,  rio 


€  Exi  a  me,  quia  homo  peccator  sum. » Dominus  ta- 
men  non  recessit  ab  eo,  quod  significat  spirituales 
viros  non  deberc  commoveri  peccatis  turbarum  ut 
deserant  munus  ecclcsiasiicum. 

4  Et  ait  ad  Siroonem  :  Noii  timcre.  Ex  hoc  jam 
iiomines  eris  capiens.  Carnales  confortandi  sunt  a 
«piritualibus  ne  de  conscientia  cuipsB  su«  timenles, 
et  aliorum  innocentia  stupentes,  sanctitatis  iter  for- 
mident  aggredi.  Quod  autem  sequitur :  c  Ex  boc 
jam  homines  eris  capiens»  i  ad  Petrum  specialiter 
pertinet :  cui  Dominus  exponit  quod  captura  pi- 
scium  signiiicabat  capturam  hominum  per  eum. 

<  Et  crediderunt  in  eum  discipuli  ejus.  Et  subdu- 
ctis  ad  terram  navibus  relictis  omnibus  secuti  sunt 


impetuose  discurrat,  quia  dandae  sont  induciae,  h- 
ciendae  vocationes  pro  modo  facii,  et  dignitate  per- 
sonae.  Baculo  excommunicationis  arccndi  sunl  lupi. 
Si  iterum  quod  debelor  amori  Dei,  et  utiiilaii  pro- 
ximi,  elquud  est  justiliae  caois,  ut  inipendet  aroori 
vel  odio,  utendum  est  baculo,  id  est  nou  est  sibi- 
ipsi  parcendum,  quia  justus  primo  accusator  est  sui 
{Prov.  xviii).  Yirga  tenerae  corrcctionis  tangendx 
sunt  oves,  id  est  simpliccs,  ne  aberrent.  In  pera 
debet  habcre  panem  verbi  Dei  reconditum,  ut  sit  pa- 
ratus  ralionem  reddere  omni  poscenti.  Nares  itaque 
sunt  archidiaconi,  qui  sagaci  odoratu  debent  oifa- 
cere  vitam  subditorura,   et  ad  episcopum  referre. 


Muha  reliquerunt  qui  in  hoc  saeculo  nil     Aures  sunt  diaconi,  qui  debent  audire  judicia,  ut  el 


eum.  > 

Amare  studuenint.  Multa  rcli«|nerunt  qui  desideria 
habendi  dereliquerunt.  In  his  docemur  Ghristum  se- 
4iui,  et  saecularis  vitae  soUiciiudine,  ac  paternae  do- 
mus  consuetudine  non  teneri. 

No!a  quia  viso  miraculo  de  captura  piscium  tan- 
quam  (irmius  credentes  qui  vocabantur,  non  solum 
retibus,  seJ,  omnibus  relictis,  secuti  sunt  Jesum  ad 
manendum  cum  illo.  Naves  autem  idcirco  subduxe- 
runt  ad  terram,  licet  non  postca  rediluri  ad  propria 
tit  sic  cautius  servarentur  ad  usum,  quousque  iu 
alicujus  posscssionem  transirent.  Dccebat  cniin 
apostolos  quos  Deus  formam  verae  religionis  toto 
mundo  constituebat,  non  superbe,  non  minus  caute 


secundiim  quod  audierint  judiccnt.  Unde  :  Quod 
audio,  non  quod  odi,  non  quod  amo.  Os  ct  lingua 
sunt  presbylcri,  diacones,  praedicatores  verbi  Dei. 
qui  sic  esse  deberent,  sed  modo  omnia  cunversa 
suiit,  ct  praeposterata.  Oculi  non  sunt  erecti,  imo 
iuclinanlur  ad  munera,  ad  odium,  ad  amorem.  In 
eis  est  quod  dicitur  :  f  Tenebrae  crant  super  faciein 
abyssi  {Cen.  i).  i  In  eis  facies  Lazari  ligata  sudario. 
lu  cis  sunt  oculi  apostolorum  somno  gravati.  In  eis 
est  Saulus  squainas  habens  super  oculos.  Nares 
amiserunt  odoratum,  putantes  bonura  maluns,  et 
econvei  so.  Tucntur  quos  volunt,  gravant  quos  to- 
lunt.  Aurcs  pervertuni  judicia,  os  et  lingua  silent. 
mundum  contemnere  :  quod  legimus  philosophos  q  Peclus,  dorsum,  bracbia,  et  manus  Ecclesiae  sunt 


f.  cisse.  Crates  enim  Thebanus,  ut  ait  Hieronymus 
ad  Jovinianum,  projecto  in  mari  non  parvo  auri 
pondere  :  <  Abite,  inquit,  pessum  malae  cupiditates. 
Ego  vos  mergam,  ne  ipsc  mergar  a  vobis.  » 
SERMO  DE  EGCLESIA. 
Christus  et  Ecclesia,  qua  designatur  in  istis  evan- 
^eWcis  navibus,  unum  corpus  constiluunt.  Clirislus 
itaque  est  caput,  coipus  vero  Ecclesia.  Nam  sicut 
in  capite  vita  el  vegctatio  lotius  corporis,  ita  in 
Christo  vita  ct  sustentamentum  Ecclesix.  Haec  si  ve- 
lit  capiti  conformari,  ct  ei  servire,  pro  diversitate 
personarum  et  ofliciorum  Oet  unum  cum  eo  in  aetcr- 
nnin.  Hujus  corporis  oculi  qui  debent  membris  in- 
ferioribus  providere,  sunt  cpiscopi,  qui  non  solura 


militcs.  In  pcclore  est  cor,  in  quo  est  audacia.  IH 
audacter  debcnt  defendere  ministros  EccJcsi;e.  Do:- 
sum  congruit  oneribus  portandis,  brachia  levandis, 
manus  contrcctandis.  Hi  debent  portare,  susloUcre, 
contrcctare  diligenter  ecclesiastica  onera.  Sed  haec 
omnia  convcrsa  sunt.  Qnara  iniquac  manus  qaae 
proprios  tenebrant  et  eruunt  oculos,  quos  deberenl 
abslergcre,  obtruncant  nares  quos  deberent  emun- 
gere,  ampulant  aures  quas  debercnl  purgare,  ciau- 
dunt  os  cui  deberent  ministrare !  Haec  autem  est 
vita  clericorum,  qui  litigant  in  conviviis,  ac  disce- 
platiqncs  habent  in  trufis.  Ycnter  autem,  qui  pro 
infirmilate  sua  vile  habetur,  et  est  receplaculum 
lanlum  ciborum,  et  nutrilorium  corporis,  decoqail 


oculi,  sed  etiam  pasiores  et  subditi,  non   solum  D  cibos,  porrigit  viiales  succos  superioribus  et  iuferio- 


inembrorum  nomine,  sed  horum  respectu  dicuntur. 
Multum  interest  intcr  pastorem  et  ovem,  praelatum 
et  subditum.  lUe  regit,  iste  regitur;  ille  pascit,  iste 
pascitur.  £t  sicut  pastor  praeest  ovibus  dignitate 
creationis,  quia  ralionalis  et  erectus  ad  coeh:m, 
ovcs  autem  pronae  ad  pascendum,  ita  episcopi  dc- 
bent  dici  rationales  et  discreti  comparatione  subdi- 
lorom.  Hi  debent  babere  canem,  funem  ad  tcnen- 
dam  illum,  baculum  ad  arcendum  tum  lupum,  tum 
etiam  et  canem,  si  opus  fuerit.  Virgam  quoque  ad 
regendas  oves,  quae  non  possunt  baculum  pa(i,  pe- 
ram  ubi  porlel  panem  suum.  In  Ecclesia  Dei  sunt 
prsedones,  lupi  scilicet*  contra  quos  necessarius  est 
canis,  id  estlatratus  asperae  correplionis,  et  commi- 


ri.bus  membris.  Sunt  monachi  et  eremitae ,  quos 
mundus  despicit,  et  manus,  id  est  milites  oppri- 
munt.  Hi  recipiunl  cibum  spiritalis  docXrinae :  hi 
sustentamentum  Ecclcsiae,  significati  per  Moysen 
orantem  in  monte,  per  Samuelein  excubanlem  in 
lemplo,  per  Eliam  moraniem  in  deserto.  Hi  porri- 
gunt  spirilales  succos  superioribus  et  inferioribus 
membris.  His  convenit  quod  dicitur  humanuin  pau- 
cis  vivit  genus,  quia  nisi  hi  essent,  mundus  pcriret, 
vel  fulmine,  vel  hiatu  lerrae.  Pedes  qui  totum  cor- 
pus  portant,  sunt  rustici,  dc  quorum  labore  vivunt 
omnes  praedicti.  Hos  manus,  id  est  roilites  perse* 
quunlur  rapina,  gladio,  incendio,  in  carcerem  mit- 
tunt,  compodibus  depuiant,  ad  redemptiones  co- 


1049 


DEFL0RAT10Ni:S  SS.  PATRUM.  —  LIB.  a 


fono 


gunt.  Haec  est  concatenalio  Ecclesise,  si  capiti  suo  A  necessaria  tractant  pars  corporis  Christi  sinistra 


velit  unin. 

Item  de  EccUiia, 

Ecclesia  sancta  corpus  Christi  est,  uno  spirilu  vi- 

viGcata  et  uniia  fide  una  et  sanclilicala.  Htijus  cor- 

poris  merobra   singuli    quique  fi  lelium  existunt, 

omnes  corpus  unum  propter  spiritum  unum  et  fi- 

dem  unam.  Quemadmodum  autcm  in  corpore  liu- 

mano  singula  quaeque  mcmhra  propria  ac  discrcta 

officia  habent,   et  tamen  unumquodque  non   soli 

sibi  agit  quod  solum  agit,  sic  in  corpore  dona  gra- 

tiarum  distributa  sunt  et  tamen,  unusquisque  non 

sili  soli  bal)et  etiam  id  quod  solus  liabet.  Soli  enim 

oculi  vident,  et  tnmcn  sibi  solummodo  non  vident, 

seJ  toli  corpori.  Sola:  aures  audiunt,  nec  tamcn  so- 

lummodo  sibi  audiunt,  sed  toti  corpori.  Soli  pedQS  ^ 

ambulant,  et  non   sibi   tamen  solummodo  ainbu- 

lant,  sed   loti  corpori,  et  ad  bunc  modum  unum- 

qnodque  babet    solum   in    se ,    non    soluromodo 

habet  per  se  quatenus  secundum  dispensalionera 

optimi  largitoris  et  distributoris  sapientissimi  sin- 

gulasiiitomniumetomniasingulorum.  Quisquis  ergo 

dooam  grali;£  Dei  percipere  meruit,  sciat  non  ad  se 

solum  pertinere  quod  habet  etiam  si  solus  habet. 

Hac  itaqiie  simililudine    Ecclesia    sancta,  id  cst 

universitas  fidelium  corpus  Christi  vocatur  propler 

spiritum  Christi  quem  accepit.  Cujus  participatio  in 

nomlne  designatur,  quaiido  a  Christo  Christianus 

appellatur.  Hoc  itaque  nomen  signat  membra  Chri- 

sti  parlicipantia  spiritui  Cbristi,  ut  ab  uncto  sit  un- 


sunt :  clerici  vero  quoniam  ea  quxad  spirilalcm  vi- 
tain  pcrtinent  dispensant,  quasi  dextra  pars  sunt 
corporis  Christi.  Et  constat  cx  his  duabus  partibus 
totum  corpus  Christi :  quod  est  universa  ecclesic. 
Laicus  intcrpretatur  populam,  Grxce  enim  laos 
lalinedicitur  popuLus.  Undeetbasileos  rexdicitur,  ct 
dicuis  putaturqunsi  basilaos,  id  cst  sustentamenlum 
popuU,  Clericus  dicitur  a  Graico  cleros  quod  inter- 
pretaluni  sonat  sortem,  sivefquod  ipse  sorte  electus 
sit  a  Deo,  ct  ad  servitium  Dei,  sive  quod  ipse  Deus 
sors  illius  sit,  et  quod  portionem  aliam  in  lerra  ha- 
bere  non  debeat  clericus  nisi  Deum,  et  ea  qux  ad  Dci 
partcm  spectant.  Cui  statutum  est  decimis  et  obla- 
tionibus  qua;  Deo  ofleruntur,  sustentari. 

Laicis  Cbristianis  fidelibus  terrena  possiderc  con- 
Qcditur,  clericis  vero  spirilualia  laiitum  committun- 
tur,  quemadmodum  olim  in  illo  populo  priorc  cse- 
terae  turbx,  quae  typum  laicorum  prxferebant,  por- 
tiones  in  faxreditate  acceperuiit,  sola  tribus  Levi, 
qu3e  clcricos  figurabat  dccimis  et  olilationibus  ct 
sacrificiorum  victimis  pascebalur.  Geinina  siquiilcni 
est  Ecclesisi  pulchritudo,  nna  quam  hic  bene  viveiido 
consequilur,  allera  per  quam  iliuc  cx  iriLuIatione 
glorilicabitur.EcclesiajpropterChrislum  gemina;  tri- 
bulationcs  existunt,  id  est  sive  quos  a  paganis  per- 
tulit  in  martyribus,  sive  quos  ab.  baei eticis  per- 
ferl  in  divisis  conccrtalionibus.  Utrosque  autcm 
per  graliam  Dei  exsuperat  parlim  fereiido  partim 
resistendo.   Sancla  Ecclesia  Catholica   sicut  inale 


clus,  qui  a  Christo  dicitur  Christianus.   Christus  ^  i^iventes  in  se  tolerat  palicnter,  ila  inale  credentea 

quippe  unclus  in  teropore  illo  videlicet  oleo  laetilix, 

quod  prae  caeteris  participibus  suis  secundum  pieni- 

tudinem  accepit,  et  cunctis  participibus  suis  quasi 

caput  nieinbris  secundum  participationem  transfudit 

{PiaL  xLiv).  Sicut  unguentum  in  capitc  quod  de- 

scendit  a  capite  in  barbam,  et  deinde  usque  in  oram 

(P^d/.cxxxii),  liocest  extrcmiiatem  vestiroenti  de- 

fluxit,  ut  ad  totum  deflueret,  et  totum  vivificaret. 

Qjando   igitur    Christianus    efficeris »    membruin 

Christi  efficeris,  membrum  corporis  Christi  partici- 

pans  spiritui  Ctiristi.  Quid  est  ergo  Ecclesia,  nisi 

muUttudo  fideUiim,  universitas  Christianorum.  Uni- 

versitas  bsec   duos  ordines  complcctitur,  laicos  et 


a  se  repellit.  Sancta  Ecclesia  contra  gentiUum 
atque  hxreiicoruin  pervicaciam,  summopcre  sapien- 
tiae  et  patientiae  sludct.  Sed  exercetur  sapientia  cum 
tenlatur  verbis ;  exercetur  patieiitia  cuni  tei;tattir  gla- 
diis.  Causa  praviialis  haercticc  doctrinis  propagata 
est  Ecclesia.  Naro  antca  simplici  tanlumdem  fido 
vigebat.  Haercticorum  igitur  occasione  propagati 
suiit  doctores  iii  fide  et  pcr  acumen  iia^resium  Ec- 
clesiae  magistri  creverunt.  Nam  tunc  clarius  mani* 
festalur  verilatis  asserlio  qiiando  patuerit  quaeUbet 
dissensio.  Snncta  Ecclesia  ideo  dicitur  Catholica, 
pro  eo  quod  universaliter  per  omnem  sit  mundum 
diffusa.  Nam  liaereticorum  Ecclesiae  in  partibus  niun- 


€lcricos,qaasiduolateracorporisunius.Quasienim  ^dl  coarctantur ;  hic  vero  in  toto  orbe  expanditur 


adsinistram  suot  laici  qui  vitae  praesentis  necessitate 

scrviunt.  Non  ita  dico  ad  sinistram  quemadmodum 

illi  ad  sinisiram  statuentur,  quibus  dicetur  :  c  Ile, 

maledictiy  in  ignem  aeternum  (Matth.  xxv).  i  Absit 

a  me  ut  iM)nos  laicos  ibi  statuere  praesumam  I  Nam 

quiivoni  erunt,  sive  laici  sive  clerici,  ibi  non  erunt, 

et  qui  mali  erunt,  sive  laici  sive  clerici,  ibi  erunf. 

Non  ergo  ad  iliain  sinistram  laicos  Christianos,  qui 

vere  Chrisliani  sunt,  constituo,  sed  ad  iilam  sini- 

slram  de  qua  dicitur :  c  In  dextra  ejus  longanimitas 

vitae;  in  sinistra  autem  ejus  divitiae  et  gloria  {Prov. 

in).  I  Qui  euim  ad  sinisfram  in  corporeest,  de  cor- 

pore  esl,  et  bonum  est,  quamvis  optimum  non  sil. 

Lalci  ergo  ChrisUaoi,  qua  terrena  et  terrenae  vit» 


diffusa.  flaereses  aut  in  aliquo  angulo  mundi  aut 
in  una  gente  inveniuntur  versari,  Ecclesia  vero  Ca- 
tholica,  sicut  per  totum  mundum  extenditur,  ila  el 
omnium  gentium  societate  construitur.  Qui  sunt 
haeretici,  nisi  qui,  relicta  Dei  Ecclcsia,  privalascle- 
gerunt  socielates.  De  quibus  Dominus  dicit :  i  Duo 
mala  fecit  populus  meus :  Me  dereliquerunt  fontem 
aquae  vivae,  et  foderunt  sibi  cisternas  quae  conliiiere 
non  valent  aquas  {Jer,  ii).>  Causa  haeresis  ob  quam 
rein  fit,ad  exercitationem  fidei.  Yis  ergo  per  qnam 
fit,  obscuritas  est  divinarum  Scripturarum,  in  qua 
caligantes  haerelici ,  aliud  quam  se  res  habel  inleili- 
gunt.  Nec  esse  possunt  liaereses,  quia  ipsum  quod 
existunt  haereses,  jam  non   sunt.  Male  enim  sen- 


{051  .WEE\NERI  i^BS^ATlS  S.  liLASII  iOSi 

tlendo  essenciam  non  acquirunt;  ad  niliilum  entm  A  dare  subditos  polcranl,  inde  potius  vulnerant.  Ideo 
tendunt  ha^retici,  ingenti  studio  mendacia  sua  di- 
scunt,  et  Ial)ore  veliemenli,  ne  ad  unitalem  ficclesiae 
veniant.  decerlant.  De  quibus  per  prophctam  coii- 


grue  dicitur :  c  Docuerunt  linguam  suam  loqui  men- 
dacium,  ct  ut  inique  agcrent  laboraverunt  {Jer.  ix),i 
dum  vicissim  haeretici  se  mutuo  lacerant  quando 
aUerutrum  sese  in  proprias  sectas  inducunt.  Sic 
tamen  invicem  colliduiit  sese,  ut  contra  Ecclesiam 
pari  erroiis  spirilu  decerient,  cl  qui  invicem  sunt 
divisi  in  adversitatem  Ecclcsia;,  simul  existant 
unili.  Eis  autem  quibns,  proeoquod  tantuin  valcant 
bxreses,  videntur  habere  veritatem,  hoc  rcsponden- 
duin  est :  Num  ideo  saluti  pra-poircndi  sunt  inorbi, 
quia  plerumque  i(a  gcneraliter  mundum  occupaiit, 
ut  parvum  locum  salutl  reliuquant? 

De  ecdesiaslim  doctoribus^  tU  doctrina  et  eorutn 
exemplis. 

Ecclesiaisticus  doctor  tam  doctrina  quam  viia 
clarero  debet.  Nam  doctrina  sine  vita  arrogaiitcm 
rcddit ;  vita  sine  doctrina  inulilem  facit.  Sacerdotis 
prsedicatio  operibus  confirmanda  est,  ita  ut  quod 
docet  verbo,  instruatur  exemplo.  Yera  est  enim 
illa  doctrina,  quam  vivendi  sequitur  forma.  Nam 
nihil  tqrpius  est  quam  si  bonum  quod  quisquam 
praedicat  explere  opere  negligit.  Tunc  praBdicatio 
utiliter  profertur ,  quando  eiTicaciter  adimpletur. 
Unusquisque  doctor  et  bonse  acdonis ,  ct  l)on;e 
pnedicationis  babere  debet  studium.  Nam  altcrum 


sine  mensura  ulciscitur  culpas  prsepositus  iracun- 
dus,  quia  cor  ejus  dispersum  in  rerum  curis  non 
colligitur  in  amorem  uuius  deitatis.  Mens  enira  so- 
!uta  in  diversis  non  astringitur  catena  charitatiS) 
scd  male  laxata  roafe  ad  omnem  occasionem  move- 
tur.  Bonus  reccor  est  qui  in  humilitaie  disciplinani, 
ei  per  disciplinam  non  incurrit  superbiam.  Elali 
autcm  pastores  plebes  tyrannice  preraunt;  non  re- 
giifil  quia  non  Dci  sed  suam  gloriam  a  subditts 
cxigunt.  Multi  sunt  qui  verbo  doclrinae  non  fauomi- 
les  sed  arrogantes  existunt,  quique  ipsa  recta  qus 
pru^icant,  non  studio  correctionis,  sed  vitio  elatio- 
nis  annuntiant.  Multi  sunt  qui  non  ex  consultu  sedi- 
llcandi,  sed  ex  tumore  supcrbiendi  docent :  nec  tit 
^  prosint  sapientos  sunl,  sed  ut  sapientes  videanlur 
docere  sludent.  iflstiinalio  prava  arrogantiuro  sa- 
cerdotum  per  quam  imitantur  sanctos  rigore  disci- 
plinae,  el  scqui  negliguni  charitatis  aOectioneni,  vi- 
deri  appetunt  rigidi  severitate,  et  formaro  huroili- 
tatis  praesentaie  nequeunt,  ut  magis  terribiles  qnam 
roites  videantur.  Superbi  doctores  vulnerare  potius 
quam  emendare  norunt ,  Salomone  attestante,  qni 
ait :  c  In  ore  stulti  virga  superbiae  (Prov,  xiv),  i  quia 
increpando  rigide  feriunt,  et  compati  bumiliter  ne- 
Bciiint.  Bene  alieni  peccati  curanda  vitia  suscipit 
qui  hoc  ex  cordis  dilectione  et  bumili  consdcntia 
facit.  Caelerum  qui  delinquentem  superbo  vel  odioso 
animo  corripit,  non  emendat,  sed  percutit.  Quid- 


sine  altcro  non  facit  perfcclum,  scd  praecedet  justus  p  quid  enim  protervus  vel  indignatus  animus  prolule 


bene  agcre,  ut  sequenter  possit  bene  docere.  Sicut 
in  numismate  mctallum,  et  pondus  el  iigura  inqui- 
rltur,  ita  in  omni  dociore  ecclesiaslico  quid  sequa- 
tur,  quid  doceal,  quomodo  vivat.  Per  qnalitatem  igi- 
tur  metalli  doctrina,  per  figuram  similitudo  patrum, 
pcr  pondus  bumilitas  designatur.  Qui  vcro  ab  his 
tribiis  discrepaverit,  non  melallum,  sed  tcrra  erit. 
Interdum  doctoris  vitio  verax  ipsa  dociiina 
vilescit,  et  qui  non  vivit  sicul  docel,  praiJicat 
vcritatem  contcniplibilem  facit.  Arcus  perversus  est 
lingua  magistrorum  docenlium  bene  et  viventium 
male,  et  ideo  quasi  ex  pcrverso  arcu  sagittas  cniit- 
tunt,  dum  suam  pravam  vitam  propcrc  lingux  arcu 
confodiunl.  Qui  benc  docet,  et  malc  vivit,  quod  di- 


rit  furor  est  objurganiis ;  non  dilectio  corrigeDils. 

DIVISIO. 

Non  omnibus  una  eademque  doctrina  est  adhi- 
benda,  sed  pro  qualitate  morum  diversa  exhoriatio 
erit  diciorum.  Nam  qiiosdam  increpatio  dura,  quos- 
dam  vero  cxhortatio  blanda  corrigit.  Sicut  pcrici 
medici  ad  varius  corporis  morbos  diverso  medica- 
roine  serviunt,  ita  ut,  juxta  vuluerum  varietates,roe- 
dicina  diversa  sit,  ila  et  doctor  Ecclesiae  singuiis 
quibusque  congruum  doctrinae  remediuro  adhibet, 
et  quid  cuique  oporteat,  pro  aetatis  proce$^sa  ac 
profcssionc  anmintiabit.  Non  omnibus  ea  qiiae  sunt 
clausa,  aperienda  sunt.  Sunt  enim  multi,  qui  ca- 
pere  non  possunt.  Quibus  si  indiscrcte  nianifcsten*- 


cit  beiie  vivenlibus  proficit ;  quod  ve:o  male  vivit,  9  tur,  statim  aut   detrahunt  aut  negligunt.    Priina 


seipsum  occidit.  Si  sacordos  dignissimc  agit,  ul  sa- 
cerdotem  decet,  ministerium  ejus  et  ipsi  et  aliis 
nlile  est.  Indigne  autem  vivens,  aliis  quidem  utilis 
est  loquendo  ;  se  autem  interficit  male  vivendo  :  ac 
per  hoc  quod  in  illo  mortuum  est,  proprium  ejus 
est;  quod  vero  vivit  in  eo,  ideo  sacrum  ministerium 
alienum  est.  Qui  bene  docet  et  male  vivit,  videtur 
ut  cereus,  qui  aliis  bonum  exponit,  lucem  pracstare; 
80  vero  in  malis  suis  consumere,  atque  exstingue- 
re.  Qui  bene  docet  et  male  vivit,  bonum  malo  vi- 
detiir  conjungere,  lucem  tenebris  coinmiscere,  ve- 
ritatem  mendacio  mutare. 

Iracundi  doctores  per  rabiem  furoris  discipUnae 
modum  ad  immanitatem  convertunt,  et  unde  cmen- 


quippe  prudentiae  virtus  est  eam  quam  docere  opor- 
teat  aestimare  personam.  Rudibus  populis  sea  car- 
nalibus  plana  atque  communia,  non  summa  atque 
ardua  praedicanda  sunt,  ne  immensilate  doctrinae 
opprimantur  potius  quam  eiudiantur.  Camalibiis 
quippe  animis,  nec  alta  nimis  de  coelesiibus,  dcc 
terrena  convenit  praedicare ,  sed  mcdiocritcr,  nt 
vitia  eorum  moresque  eorum  desiderant  edoceri. 
Corvus  dum  pullos  suos  viderit  albi  coloris,  nuHis 
eos  cibis  alit,  sed  tantum  altendit,  donec  patemo 
colore  nigrescant,  et  sic  illos  frequenti  cibo  refidt. 
Ita  et  strenuus  doctor  Ecclesiae,  nijsi  eos  quos  do- 
cnerit  viderit  ad  suam  similitudinem  pcenilentia 
confessionis  crescere,  et,  nitore  saeculari  deposito« 


1053  DEFLORATIONKS  SS. 

lamentationis  habttum  de  peccatl  reconlatione  iD«  A 
duere,  utputa  exterioribus  adhuc,  id  est  caniatibus, 
non  aperit  intelligentise  spiritalis  profundiora  my- 
steriia,  ne,  duto  audita  non  capiunt,  plus  incipiant 
conlcmnere,  quam  ^enerari  mandata  coelestia.  Ali- 
ter  agendum  est  erga  eos  qui  nostru  commilluntur 
regimini,  si  offendunt,  atque  aliter  cum  bis  qui  no- 
bis  commissi  non  sunt.  Qui  justi  sunt,  venerandi 
sunt;  si  vero  delinquunt,  pro  sola  charitate,  utlo- 
cus  est,  corripiendi  sunt ;  non  tamen  cum  severi- 
tale,  sicut  bi  qui  nobis  regcndi  sunt  commissi.  Prius 
docendi  sunt  seniores  plebis,  ut  per  eos  infra  po^ 
siti,  facilius  doceantur.  Ingenium  bonum  doctoris 
est  incipienlis  a  laudibus  eorum  quos  salubriter 
objurgandos  corrigere  cupit,  sicut  Apostoius  Corin- 
thios  facit,  quos  a  laudibus  incboat,  sed  increpa-  B 
tionibus  probat  (/  Cor,  i).  Sed  erant  apud  Corin- 
tbios  qui  et  laudibus  et  increpationibus  digni  es- 
(cut.  Ille  vero  indiscrete  sic  aeque  omnibus  loqui* 
lur,  ut  omnibus  utraque  convenisse  videatur.  Pro 
maio  roerito  plebis,  aufertur  doclrina  praedicatio 
liis.  Pro  bono  merito  audientis,  tribuitur  sermo 
doctori.  In  polestate  divina  consistit,  coi  velit  Oeus 


PATRUai.  —  L!B.  n.  JOM 

doctiinae  verbum  dare,  vel  cui  auferre,  ei  Iioc,  aut 
pro  dicentis,  aut-pro  audientis  fit  merito,  ut  modo 
pro  culpa  plebis  aufcralur  sermo  doctoris,  modo 
vero  pro  ulilibus  meritis  tribuatur.  Nam  et  bonus 
docet  bonum,  et  malus  malum ;  quod  tamen  Cit 
juxla  meritum  populorum.  Non  omnia  tenipora 
congruunt  doctrinae,  secundum  Salomonis  scntcn- 
tiam  dicentis  :  i  Tempus  tacendi,  et  tempus  lo- 
quendi  (Eccle,  v).  >  Non  quidem  per  limorem,  sed 
per  discretionem,  propter  malorum  corruptibilem 
iniquitatem,  nonnunquam  electos  oportet  a  doctrina 
cessare.  Interdum  doctores  Ecclesiae  calore  cbari- 
tatis  ardentes  conticescunt,  aut  docendo,  quia  non 
est  qui  audiat,  tcsl.inte  propheta  :  c  Civitates  au- 
stri  clausae  sunt,  et  non  est  qui  aperiat  {Jer.  xni).  > 
Qui  docendi  accipit  officiom,  interdum  ad  tempus 
facta  proximi  taceat;  quse  statim  corrigere  potest 
et  dissimulat,  verum  est  quod  consensum  erroris 
alieni  habeat.  Plerique  sancti  doctores  pertinacia 
m.ili,  quia  iniquos  emcndare  non  possunt,  his  ta- 
cere  disponunt.  Sed  calorem  spiritus  quo  aguntor 
ferre  non  sustinentes,  iterum  in  increpalionem  pro« 
siliunt  impiorum 


DOMINICA  SEXTA. 

Socundum  Matlhdeum. 


cAmendico  vobis,  nisi~abundaverit  justitia  vestra 
plusquam  Scribarum  et  Pharisaeorum,non  intrabitis 
In  regnom  coelorum,etc.(  JfaaA.v).  iTale  est  hoc  ac  si 
dicat :  Studetemandataimplereacdocere:  egoenim, 
cojus  vcrbanon  mutantur,dicovobisquod,nisi  supe- 
raveritis  injustitias  Scribarum  et  Pbarisaeorum,  qui 
proptcr  novas  traditiones  justiores  reputanlur,  non 
regnabitis  in  coelis.  Nota,  cum  justitia  slt  virtus 
unicuique  reddens  quod  suum  est,  plures  sunt  par- 
tes  justitiae,  quorum  conventu  justus  efficitur  :  rc- 
ligio  enim  qua  reddimus  Deo  quod  suum  est ;  et 
pleias,  parentibus  quae  sua  sunt  persolvens.  Simili- 
ler  virtus,  quae  reddit  majoribus  ct  minoribus  quae 
6ua  sont,  necnon  virlus  quae  pauperibus  quod  snum 
est  largitur.  Haec,  inquam,  omuia  ad  justiliam  tan- 
quam  integrales  referuntur. 

«  Audistis  quia  dictum  est  antiquis :  Non  occi- 
des.  Qui  aot^m  occiderit,  reus  erit  judicio.  Ego  au- 
tem  diro  vobis,  quia  omnis  qui  irascitur  fcatri  suo 
reus  erit  judicio.  i  Pulchro  ingressu  opus  legis 
ccepitexcedere,  non  dissolvere.  Aperit  namque  mo- 
ium  animi  ad  nocendum  fratri  in  homicidio  com- 
potari,  cum  prius  non  altenderent  homicidium 
essc,  nisi  perempiionem  corporis  humani.  Sensus 
est :  judicio  h^gis  Moysi  reus  est  qui  occidit  actu  ; 
sfu)  ego  dico  vobis,  quia  judicio  coelestis  kgis,  quam 
doceo«  reus  est  omnis  qui  irascitur  tratri  suo.  In 
quibusdam  codicibus  additur  siuecausa;  sed  ra- 
d<andum  est,  quia  ira  penitus  toliilur,  et  quia  inimi- 
p^  nastros  aroare  jubemur.  Quod  si  co::tingat  ira- 


£  8ci,  non  fratri,  sed  peccato  irascendom  est  ut  ait 
Psalmista  :  i  Irascimini  (Psal,  iv),  i  videlicet  pec- 
cato.  Unde  sequitur  :  i  Nolile  peccare  (ibid,).  i  Sed 
notandum  geminum  esse  divinum  judicium  :  Unum, 
quo  ct  hic  judicantur  homines;  in  fuluro  alterum. 
Quod  propterea  hic  judicantur,  ne  illic  judicentur. 
Ideoque  quibusdam  ad  pvrgalionem  tcmporalis  pro- 
ficit  pcena;  quibusdam  vcro  hic  inchoat  damnalio, 
et  illic  perfecta  speratur  perdilio.  In  judicio  reprobi 
humanitalem  Christi,  in  qua  judicatus  est,  videbunt 
ut  dolcanl;  divinilatem  vcro  cjus  non  videbunt,  ne 
gaudeant.  Quibus  enim  divinitas  ostendilur,  utiqnc 
ad  gaudium  demonslratur.  Pro  diversitate  consci?n- 
tiarum  ct  mitis  apparebit  in  judicio  Cbristus  ele- 
ctis,  et  tcrribilis  reprobis.  Nam  qualem   quiiqiie 

D  conscientiam  tulcril,  talem  judicem  habebit,  uf, 
manente  in  sua  trniiquillitate  Christo,  illis  tcrribilis 
solis  apparcat,  quos  conscicntia  in  malis  accwsau 
Duae  sunt  differentiae  vel  ordines  hominum  in  judi- 
cio,  hoc  est  clectorum  et  reproborum.  Qui  tanien 
dividuntur  in  quatuor  :  Pcrfectorum  ordo  unus  est, 
qui  cum  Do:nino  judicat,  et  alius  qui  judicatur. 
Utrumque  tamen  cum  Christo  regnabunt.  Simililer 
ordo  reproborum  partitur  in  duobus,  duro  hi  qui  in- 
tra  Ecclesiam  mali  judicandi  sunt  ctdamnandi.  (sic.) 
Primus  igitur  ordo  eorum  qui  judicantur  et  pcreunt 
opponitur  illi  ordini  bonorum,  de  quo  sunt  qui  ju^ 
dicanlur  et  regnant.  Secundus  ordo  corum  qui  non 
judicanlur  et  pereunt  opponitur  illi  ordini  perfecto- 
rum,  in  quo  sunt  hi  qui  non  judicantur  et  rcgnaiU 


I0S8 


WERXEIII  ABBATIS  S.  BLASII 


m 


Tertius  ordo  eonim  qui  judicantur  ec  regnant :  illi  A  ponitur,  ut  infemi  cniclatQt  designet.  Traclcm  eit 


onlini  est  contrarius,  de  quo  sunt  qui  judicantur 
et  percunt.  Quartus  ordo  eorum  qui  non  judicantur 
et  rcgnant  opponitur  illi  contrario  ordini,  in  quo 
illi  sunt  qui  non  judlcantur  et  pereunt.  Gemina  pu- 
nitur  sententia  impius,  dum  aut  liic  prorsus  pro 
suis  meritis  mentis  caecitate  percutitur,  ne  veritatem 
vidcat ;  aut  dum  in  fine  damnabitur  ut  debitas  poe* 
nas  exsolvat. 

4  Qui  autem  dixerit  fralri  suo:  raca,  reus  erit  con* 
silio.  Qtii  autem  dixerit :  fatue,  reus  erit  gefaennao 
Ignis.  I  Raca  verbum  proprie  est  Hebraeorum.  Raca 
enim  dicitor  cenos,  id  est  inanis  aut  vacuus,  quem 
nos  vulgata  injnria  absque  cerebro  dicere  possumus. 
Qui  ergo  vacuitalis  opprobrium  dicit  fratri  suo,  Spi- 


itaque  a  nomine  loci  ex  caede  hominnm  Ibi  inleffe- 
ctorum  horribilis  ac  fetidissimi,  qui  dicitur  ge- 
henna,  id  est  vailis  filiorum  Ennom,  et  signifiat 
fulura  supplicia.  In  hac  valle  lucus  erac  eonsecn- 
tus  idolo  Baal,  cui  dvimentia  Israef  immolabat,  et 
filios  suos  daemoniis  incendebai.  Est  antem  iocus 
ipse  juxta  Hierusalem  ad  radicem  montis  Horu, 
ubi  Siloa  fluit.  Iloc  Rcgum  volumen  et  Paralipome- 
non  et  Jcrcmias  scribont  plenissime,  et  eommiaa- 
tur  Deus  sc  iocum  ipsum  impleturum  eadaverilos 
mortuorum,  ut  nequaquam  vocetur  Topbetfa  a 
Baal,  sed  vocetur  Poyandrum,  id  est  tnmolus  mor- 
tuorum.  Quoniam  reus  erit  gehenn»  ignis  qn 
dixerit  fatue  fratri  suo,  ergo   reconciliatio  qox* 


ritum  pleno  (tic),  nimirum  reusfitconsilioacjudicio  B  renda  cst  a  (ratre  laeso.  Et  hoc  est  qnod  seqoi- 


sanciorum,  contumeliam  sancti  Spiritus  luituros. 
Raca  interjectio  est,  afliectum  indignantis  ostendens. 
Hoc  enim  audivi  a  quoJam  Hebraeo.  Cum  id  interro- 
gassem,  dixit  esse  vocem  non  significantem  aliquid, 
scd  indignantis  animi  motum  exprimenlem.  Fra- 
ter  noster  est  qui  in  Christum  credit.  Qni  vero  cre- 
denti  in  Deum  dicit  :  falue,  impius  est  in  religione. 
Qui  ergo,  quem  salem  Deus  nuncupat  vel  vitio  infa- 
tuati  sensus  lassescent  {sic),  prius  hujusmodi  inaledi- 
cto  a^terni  ignis  pabulum  erit,  nisi  inde  salisfecerit. 
Justitia  Pharisxorum  est  ut  non  occidatur ;  juslitia 
illorum  qui  iiitraturi  sunt  in  regniim  coelorum,  ut 
non  irascantur.  Qiii  iioii  occidit  continuo  non  est 
magnus  et  idoneus  regno  coBlornm ,  sed  tamen  q 
asceudit  aliquem  graduni.  Perficictiir  autcin  si  non 
Irascatur.  Levius  est  irasci  fratri  quam  dtcere :  raca; 
et  Icvius  diccre  raca  quam  fatue.  Primo  enim  est 
Ira  sola ;  postea  duo,  ira  ct  vox  indignationis ;  postea 
tria,  ira,  et  vox,  et  certa  expres^io.  Judiciiim  cst 
Irae,  in  quo  adhuc  datur  locus  dcfensioiii.  Est  autem 
distinctio  inter  judicium  et  justitiam  in  eo  quod 
diObrt  justitia  a  judicio.  Solet  enim  judicium  pra- 
vum,  quod  Injustum  est  exercere;  justitia  vero  ini- 
qua  et  injusla  esse  non  potest.  In  consilio  non  jam 
cum  ipso  reo  agitur,  sed  judices  inter  se  conferunt 
de  supplicio.  Goncilii  autem  nomen  tractum  cst  ex 
more  Romanorum.  Tempore  enim  qno  causar,  age- 
bantur,  conveniebant  omnes  in  unum,  communique 


tur  : 

c  Si  ergo  offers  munus  tuum  ad  aliare,  et  ibi  re- 
cordatus  fueris  quia  frater  tuus  habet  aliqutd  sd- 
versum  te,  relinqoe  ibi  munus  tunm  ante  altare,  ti 
vade  prius  recoiiciliari  fratri  tuo,  et  tunc  venieas 
ofl^eres  munus  tuum.  i  Absurdaro  est  transmariiiuni 
fratrem,  si  ita  accidcrit,  credere  iiuaerendnm.  Ergo 
ad  spirilalia  refugere  cogimur,  ut  quod  diclum 
est:c  Vade  prius  roconciliari  fratri  luo, »  sine  sbsur- 
ditate  possit  intelligi.  Nos  sumus  templum,  allare 
est  fides  interior.  Cum  ergo  in  corde  nostro  Do- 
mino  volumus  offerre  orationem,  si  in  aliquo  l«- 
siinus  fratrem,  pergendum  est  non  pedibus  cor- 
poris,  scd  motibus  animi  ad  reconciUationem. 
Si  antem  pncsens  sit,  revocandus  est  in  gratiam, 
postulando  veniam,  si  prius  hic  coram  Dco  fece- 
ris. 

i)e  ira. 

Ira  nihilominus  est  niultimodis  furiosa :  ipsaque 
a  superbia  et  invidia  nata,  nunc  intrinsecos  exar- 
descens,  iiunc  in  vocem  factumve  prorumpens, 
niinc  etiam  inveterata  se  in  odlum  vertcns  omne 
judicium  et  rationem  nieulis  pcrturbat  atquepervertit. 
Inler  alta  mala  in  patientiam,  clamores,  rixas,  cod- 
vicia,  contentiones,  indignationes,  maledicta,  saepc 
etiam  plurimasproximilaesiones,  sanguis  effusiones, 
et  homicidia  parit.  Gontra  hanc  quoque  ipsa  chari* 
tas  et  humilitas  atque  patientia  non  solum  amicos 


intentione  iraclabant.  Unde  et  concilium  a  communi  D  et  bona  nobis  facientcs,  seu  nihil  mali  inferentes: 


Intentione  dictum  quasi  consilium.  Nam  cilia  ocu- 
lorum  sunt.  Unde  et  considium,  consilium,  d  in 
lillera  /  transeunte.  In  gehenna  certa  cst  damnatio. 
Exprimuntur  itaque  pro  modo  peccati  diversae  man- 
siones  in  aeterna  damnatione.  Nota  quamvis  irasci 
fratri  minus  sil,  quam  conviciari,  saepissime  tamen  a 
Deo  accendiiur  ira,  utet  nomen  et  reatum  homicidti 
suscipiat.  Unde  Joannes  ait  :c  Qui  odit  fratrem  suum 
homicida  est  (/  Joan.  iii).  >  Raca  interjcctio  cst  in- 
dignantis  animi  motum  signiflcans.  Sed  quod  inter- 
jcclioncs  in  aliain  non  facile  Iransferuniur,  coegit 
tam  Graecum  quam  Latinum  inlerpreiem  ipsam  po- 
nere  vocem  Hebraicam.  Nomen  gehennae  in  vcleri- 
ribus  libri:i  non  invcnitur,  sed  primum  a  Salvatore 


vcrumetiam  persecutores  et  ipsos  inimicos  nostros 
diligi,  et  pro  els  benigiias  preces  effundl,  bonaque 
eis  pro  malis  rependi  poscentes,  ipsum  I>ominum 
baec  praecipientcm,  et  baec  immicis  facientem,  sibi 
proponunt.  Et  non  solum  hoc  a  nobis  fieri  oportere 
dcmoiistravit,  sed  etiam  mala  quae  patimur  pro  pcc- 
calis  et  meritis  nostris  minora  aestimantes  pro  pur- 
gatione,  seo  probatione  nostra  ad  tolerauda  adbuc 
roajora  damna,  molestias  et  injurias,  paratum  ct 
promplum  animum  adhibere,  et  ex  noslra  voluntate 
aliquid  ctiam  boiii  persequentibus  super  impeiidere 
exposcunt,  Dominosic  praecipiente :  c  Qui  te  percnsse- 
rit  in  dexlram  maxillam,  praebe  ei  ct  alleram  {Maiih. 
v).  >  Et  iterum :  c  Qui  fibi  abstulerit  tunicam,  da  ei  sip 


«057  DEFLORATIONES  SS.  PATRIJM.  —  LIB,  II.  |05g 

miliieretpalliuin.Etqni  leaDgariaveritmiHepassus:  j^  conscientise  vermem,  saneinielligel,  ct  verrocm  noii 

morilurum  in  aeterno  cruciatu  couscientlae,  et  ignem 


yade  cum  ilJo  aliaduo  (ibid.).  i  Postuiant  etiam 
ut  €  passlones  bujus  lemporis  ad  futuram  gloriamy 
qiiae  reveUbitur  iu  nobis  (Aom.  viiij»  »  ncquaquam 
coadignas  esse  scientes,  non  solum  eas  aequanimiter 
toleremus,  sed  etiam  spe  certioris  praemii  iu  tri- 
bulationibus  gloriemur,  et  potius  gaudeamus  quam 
aut  irascamur  aut  duleamus.  Docent  etiam  omnia 
esse  spernenda,  ut  ira  vitetur,  et  omnia  toleranda, 
ut  diiectionis  et  pacis  tranquiilitas  scrvetur.  Sicut 
aulem  carnales  adhuc  pro  terrena  substantia  disjun- 
gil  iuimicus  citata  biiae  (15),  ita  inter  spiriuiles  gignit 
diseordiam  pro  intellectuum  diversitaie.  Uude  Salo- 
mon  :  c  Odium  suscitat  contentio,  universos  aulcm 
qui  non  contendunt  protegit  aniicilia  {Prov.  x}.i  — 


non  exstinguendum  in  carne.  Sed  quomodo  iila  fri- 
gora  nivium  et  calores  ignium  interpretamur,  ad 
quae  cruciandi  impii  alternatim  transire  dicuntur, 
an  forte  de  iila  (antum  poena  intclligenilum  est  qwu 
nunc  in  spiritu  ante  ullimi  judicii  diem  cruciantur, 
ut  videlicct  per  varielatem  tormentorum  ad  illam  unam 
et  summam  pccnam  transeant,  in  qua  sicut  intermi- 
nabiliter,  ita  eliam  invariabiiiler  subsisiani.  (Jilima 
quippe  daronandorum  poena,  sicutcunctis  poents  ma- 
jor  esse  non  inconvenienter  creditur,  ita  qu  que 
in  eo  quod  cxteris  oiunibus  acrius  est,  et  vehemen- 
tius  excrucians,  lormcnto  non  irrational)iliter  puta- 
tur.  Quod  propterca  forlassis  solum  erit,  ut  semper 


€  Ergo  servum  Dei  non  oporlet  liUgare,  sed  esse  man-  R  summum  csse  possit,  quia  quidquid  pro  illo  milte- 
sueium  ad  omnes,  et  cum   niodestia  corripientcm     relur,  de  illo  minucrclur. 


eos  qut  resistuut  verilati  (//  Tim.  ii).  >  Stuliascrgo 
et  sine  disciplina  quaestiones,  et  in  quibus  non  est 
profectus  scientiae  devitet,  sclens  quia  gencrant  litcs 
non  aedificalionem,  errantes  autem  non  cesset  corri- 
gere,  si  quando  det  illis  Deus  cogiiosceie  vcriiatem, 
et  resipiscant  a  laqucis  diaboU,  a  quo  captivi  tcnen- 
tur,  ad  explendam  ejus  voluntatcni  (ibid.).  Non  so- 
lumautem  nulli  nosirasci'convenit,  sed  etiam  aliossuo 
eommotos  vitio  nostra  lenitate  vincere,  juxta  iilud  : 
Noli  vinci  a  malo  sed  vince  in  bono  maliim.  Talibus 
remediis  qui  contra  iram  curatus  fuerit,  evadet  il* 
lad  evangelicum  quod  Dominus  ait :  c  Qui  irascitur 
Dratri  suo,  reus  erit  gehennae  iguis  (ilaUh.  v).» 


Quidam  tamen  fucrunt  qui,  sicut  dictum  est,  tor- 
mci^a  gehennae  spiritualiter  tantum,  et  non  corpora- 
liler  iutelligenda  putaverit,  propterea  quod  quaedam 
verba  Scripturarum  quasi  idem  assereutlainveneruut. 
Dicunt  eniin  quaedam  Scriptui*»  quia  subsUntia  iu« 
feriorum  spiritualis  est,  non  corporalis,  etsi  strido- 
res  dentium  et  fletus  spiritaliter  animarum  inteliigi 
oportet  (Matth.  viii),  flammas  qiioque  ct  tormenta 
non  corporalia,  sed  spiritualia  cogitanda  ejusmodi 
ambiguilatibus  verborum  flucluant  qui  non  sunt 
rddicati  in  fide.  Quid  enim  nccessc  luit  proptcrea 
tormcuta  gehennae  spiritiialia  tantura  credere,  quia 
substant';a   inferiorum  spiritalis  et  non  corporalis 


QuaUaautem  tormeula  gehennalia  sint,  ,'digiium  ^  dicta  est.  Qui  enim  sunt  inferi,  nisi  spiritus  mali- 


videtur  inquirere.  Nam  valde  diguum  inquisilioni 
videtur,  utrum  scilicet  solus  ignis  cruciatibus  dam- 
natorum  impositus  sit,  propterca  quod  illum  solum 
vcrilas  commemorat  dicens :  c  Ite,  maledicti,  in  ignem 
aetcrnum,  qui  paratus  est  diabolo  ct  angelis  ejus 
(Malth.  xxv).  »  Gum  enim  in  hac  vita,  non  solum 
ab  igue,  sed  ab  aliis  quoque  elementis  pene  ac  cru- 
c!atus  proveniant,  quare  illic  non  etiam  in  aliis  cle- 
mentis  sicut  et  in  igne  pene  damnatorum  consistant. 
De  tormentis  quippe  impiorum  scriptum  est :  c  Trans- 
eunt  a  frigoribus  nivium  a !  calores  iguium  (Job 
\xiv).  »  Et  iteruro  alibi  :  c  Ycrmis  eorum  non  mo- 
rietur,'.et  ignis  eorum  non  exstinguclur  (ha.  lxvi).  » 


gni,  qui  a  summis  ad  infima,  et  per  culpam  lapsi 
suni,  etper  poenam  dcpressi.  Quorum  nimirum  sub- 
staiUia  et  post  culpaiu  non  corporalis,  sed  spiritalis 
esse  creditur,  quia  licel  in  cis  voluntas  per  malitiam 
ad  aliud  niutala  $lt,  nalura  tatuen  etiam  post  eadem 
permansit.  Animarum  quoque  uunc  in  infcris  dam- 
natarum  substanlia  iiou  corporalis,  sed  spiritualis 
recte  perhibetur,  quia  nunc  a  corporibus  soiutas,  in 
sola  spirituali  natura  illic  in  tormentis  detiiientur  el 
idcirco  quod  dc  ipsis  in  Scriptura  sacra  secuiidum 
naturam  rerum  corporalium  commcmoratur,  merito 
non  corporaliter  sed  spiritaliter  inteliigendum  credi- 
tur.  Nainsi  idquodipsae  sunt,  noit  corpussedspiritus. 


Nam  si  vermem  quis  ad  solam  compunctioiiem  con-  ^)  quod  in  ipsis  est  non  corporale,  sed  spiriluale  intelli- 


scicnttae  peccatricis  referrc  velit,  et  ob  ignem  quidem 
corporalem  vermem  aut  non  corporaiem,  sed  spi- 
ritalem  putet,  quid  cst  quod  alil>i  scriptum  est : 
c  Yindicta  carnis  impii  ignis  et  verinis  (Eccii.  vii).  > 
Si  eaim  proplerea  ignis  corporalis  creditur,  quia 
viiidicla  carnis  cst,  quare  non  simililer  vcrmis  cor- 
poraiiter  dicitur,  quia  in  vindictam  carnis  paratus 
commemoratur.  Propter  hujusmodi  non  leviter 
unum  aliquid  difliniri  potest.  THmen  quod  dixcrit 
propterea  camis  impii  vindictam  in  verme  futui am 
eise  et  igne,  quia  impius  pro  eo  quod  carnem  malc- 
dixil,  in  carne  crudabiturper  ignem,ci  io  spiritu  pcr 


geiidum  est.  In  hunc  ergo  modum  veraciter  inferiorum 
subslantia  spiritualis  ct  iion  corporalis  aestimatur* 
Scd  eialiud  quoquequoddiciturquia,si  ftotus  etstri- 
doresdentium  spirilualiteraccipimus,  flaiitroas  q4io- 
que  lormentorum  in  ipsis  nou  corporales,  sed  spiri- 
tuales  eredere  debemus,  sic  saue  intelligi  potest,  si 
cruciatus  animarum,  quiex  ftammiscorporalibus  ge- 
nerari  creduntur,  non  corporaliter,  id  est  median- 
tibus  corporibus,  in  ipsis  fieri  non  inlelligantur. 
Mulla  sunt  alia,  quae  vel  ambiguc  dicta  sunl,  vei 
air.bigue  dici  possunt.  Scd  aliud  est  rerum  veritas, 
aliud  verborum  varictas,  ncquc  nos  oportet  propter 


(15)  lia  Uk  originale. 


4059  WERNERl  ABBATIS  S.  BLASII  im 

muUiludincm  diccndiasimplicliatecredcndi  deviare.  A  corporeiis,  utesse  ignis  valeat,  corporeis  iodiget  fo- 


Dicit  Augustinus,  inEncliiridion,  quia  tempus,  quod 
inter  hominis  morlera  et  uilimam  resurrcclionem 
positum  est,  animas  abditis  continet  receptaculis, 
slcut  unaqureque  digna  est  vel  requie  vel  SRrumna. 
Ergo  abdita  sunt  receplacula  animarum,  nec  poiest 
ab  homine  diffiniri  quod  non  potest  ab  homine  sciri. 
De  gehenna. 

Quod  corporeus  ignis  gebenna;  non  tantum  corpo- 
ra  cruciabii,  sed  et  spirilus. 

Qualis  intcUigendus  sit  ille  ignis  gehennse,  et 
qnemadmodum  igne  corporali  incorporei  spirilus, 
sive  anirarc  corporibus  solutx  cruciari  possunt,  non 
solum  fidei  Chrisliauje  sed  sacii  eloquii  auctorilas 
coromendat.  Gehenna  quid   est  ?  stagnum   ignis  et 


mentis  :  qui  curo  necesse  est  ut  servetur  per  conge* 
sta  ligna,  procul  dubio  nutritur,  necvaletnisi  SQCcen 
sus  essc,  et  nisi  rcfotus  subsisterc.  At  contra  ge- 
facnnae  ignis  cum  sit  corporeus,  et  immissos  repro- 
bos  corporaliter  exurat,  nec  studio  humano  succen- 
dilur,  neclignis  nutritur;  sed  creatus  semel  durat 
inexstinguibilis,  et  siiccensione  non  indiget,  et  srdore 
non  caret.  Bene  ergo  de  iniquo  dicitur  .  i  Devor?bJt 
eum  ignis  qui  non  succenditur  {Job  xx).  :  Igildr  te 
ad  huncignem,si  fratri  quandoque  irascarour,  tc- 
niamus,  benigne  fais  verbis  nos  irobuit  Domiaus : 
i  Si,  inquiens,  offers  niunus  tuum  ad  allare,  i  elc. 
Sed  nunc  videamus  diversas  causas  rouiieruiD. 
Siquidem  ille  qni  recta  judicat,  etpraemiuro  inde  re- 


sulphuris  dictum  est  {Apoc,  xix).   Corporeus  ignis  B  muneraiionis  exspectal,  fraudcm  in  Dominum  per- 


erit,  ct  cruciabit  corpora  damnatorum  et  hominum, 
cldaemonum.SoIida  hominum,  aeria  dscmonum.  Aut 
tantum  hominum  corpora  cum  spiritikus,  daem^nes 
auttnn  spiritus  sine  corporibus  habentes,  sumendo 
pociiam,  non  impcrtiendo  vitam  corporalibus  igni- 
bus.  (AuGusTisus.)  Cur  enim  non  dicamus,  quam- 
vis  miris  tamen  veris  modis,  etiam  spirilus  incor- 
poreos  posse  poena  corporali  affligi,  si  spiritusho- 
minum  eliani  ipsi  profecto  incorporei  nnnc  poluc- 
runt  concludi  in  corporalibus  niembris,  et  tunc 
poterunt  suorum  corporum  vinculis  insolubiliter 
alligari.  Si  viventis  horainis  incorporeus  spirifjs 
lenetur  in  corpore,  cur  non  post  mortem,  cuni  in- 
corporeus  sil,  spirilus  ctiam  corporeo  igne  tenealur. 


petrat,  quia  justitiam,  quam  gratis  imperlire  de- 
buit,  acceplione  pecunix  vendit.  Bona  male  uluntiir, 
qui  juste  pro  temporali  lucro  judicani.  Talesquippe 
non  defensio,  sed  amor  provocat  ad  veritatem.  Qui- 
bus  si  spes  nummi  sublrahitur,  confestim  a  justitia? 
dcfensione  recedunt.  Acceptio  munerum,  prsvaii- 
catio  vcritalis  est.  Unde  et  pro  justo  dicilur :  c  Qiii 
excuiit  manus  suas  ab  oinni  munere,  in  excelsis 
habitat  {Isa,  xxxiii).  i  Dives  muncribos  cito  cor- 
rumpit  judlcem,  pauper  aulem,  dum  non  habct 
quod  offerat,  non  solum  audiri  contemnitnr,  sod 
etiam  contra  veritatein  opprimitur.  Cito  violatur  ab 
avaritia  justitia,  nuUamque  reus  pertiroescit  culpam, 
quam  redimere  nummis  existimat.  Plus  enim  obu^ 


Et  per  ignem   spiritum    tencri  dicimus,  ut  cum  ^  net  mentcm  censoris  amor  lucri  quam  aequitas  ju- 


in  lormento  ignis  sit  videndoalquesenliendo.Ignera 
namque  eo  ipso  patitur  quo  videt,  et  quia  cremari  se 
conspicit  crematur.  Sicque  lil  ut  res  corporca  incor- 
porcara  exurat,  dum  ex  igne  visibiii  ardor  ac  dclor 
invisibilis  trahilur,  ut  per  ignem  corporeum  mens  in- 
corpjrea  eiiam  corporea  flainma  crucictur.  Et  post 
pauca  :  Dum  ergo  peccatorem  divitcm  damnalum 
Veritas  in  ignein  perhibct  (Luc,  xvi),  quisnara  sa- 
plens  animas  reproboruin  teneri  ignibus  neget.  Illa 
ultrix  flamma  vitiorum  crcmationem  habet,  et  lumen 
non  habet.  llle  ignis  ad  consolationem  non  lucet ;  ct 
tamenulraagis  torqueatadaliquidlucet.  Nam  scqua- 
ces  quoque  suos  secum  in  tormento  reprobi  flamma 


dicii.  Tres  sunt  munerum  acceptioues  qoibus  justi- 
tiam  humana  vanitas  mulat,  id  est  Cavor  amlcitia- 
rum,  adulatio  iaudis,  et  corporalis  accepiio  mune- 
ris.  Facilius  enim  perverlitur  animus  judicis  rci 
corporali  muncre  quam  graliae  laudisque  favore. 
Quatuor  modis  hutnanum  judicium  peiverlilur,  ti- 
more,  cupiditatc,.odio,  amore.  Timore,  duiu  niela 
alicujus  polestaiis  veritatem  loqui  pavescimus;  cu- 
pidilate,  dum  praemio  aliciijus  muneris  corrumpi- 
mur ;  odio,  cum  conlra  quemlibet  adversari  nio- 
limur;  amore,  dum  amico  vcl  propinquis  prs- 
stare  coRlendimus.  His  enim  quatuor  causis  sspe 
aequitas  vioiatur ,   sa^pe  innocentia  laeditur.  Hxc 


illustrante  visuri  sunt,  quorum  amore  deliqucrunt,  ^  de  muneribns  quibus  justitia  violator.  De   muriC- 

quatenus  vitaro  carnaiilcr  conlra   praeccpta  Condi- 

toris  amaverunt,  ipsorum  quoque    intuitus  eos  in 

augmento  suab  damnationis  affligct.    Sicut  eleclis 

ignis  ardere  novit  ad  solatium,  ct  tamen  ad  suppli  • 

cium  ardere  nescit,  ita  econverso  gehennae  flarama 

reprobis  et  nequaquam  Iticet  ad  consolationis  gra- 

tiam  et  tamen  lucet    ad  poenam,  ut  damnatorum 

oculis  ignis  supplicii  et  nulla  claritate  candeat,  et  ad 

doloris  cumnlum  delictisqualitcrcrucienlur  oslen- 

dat. 

Omnipotentis  juslitia  futurorum  prcscla  ab  ipsa 
niundi  origine  gehennse  ignem  creavit  :  qui  in  poona 
roproborum  seinel  esse  iiicipcret,  sed  ardorem  suum 
ctiam  sine    lignib  nunquam  fiuiret.  Ignis  uamque 


ribus  autem  quibus  cor  mundatur,  Gregorius  sic 
ait :  I  Respexit  Dominus  ad  Abel  et  ad  rouuera 
ejus ;  ad  Cain  vero  et  ad  monera  ejus  non  r^pexii 
{Gen.  iii).  Ab  omnipolente  beo  munus  ex  maoa 
non  accipiiur,  quod  corde  obligato  in  malitia  pro- 
fertur.  Mundari  elenim  prius  debet  animus  quiuni* 
nu3  offerre  vult  Deo ;  quia  omne  quod  datur  ex 
dantis  mente  pensatur.  Cuncta  itaque  malilis  roa^ 
cula  ab  interiori  nostro  homine  cogitationis  mun- 
dalione  tergenda  cst,  quia  iram  judicis  placare  ne- 
scit,  nisi  ex  munditia  piaccat  offerentis.  Unde  scri* 
ptumcst :  c  Respexit  Dominus  adAbei  etad  jnunera 
ejus,  ad  Cain  autem  et  ad  munera  ejus  non  re^pe- 
xit.  »  Neque  etenim  sacrum  eloquium  dicit,  rd- 


iOGl  DGfLORATIONES  SS. 

spexil  aJ  munera  Abel,  et  ad  Cain  munera  non  A 
rcspexit ;  sed  priu&  ait :  quia  respeiit  ad  Abel ;  ac 
deinde  subdidit :  el  ad  muncra  ejus,  et  rursuro  dicit 
quia  non  respexit  ad  Gain,  ac  deinde  subdidil  et  ad 
munera  ejus.  £x  dautis  quippe  corde  id  quod  datur 
accipitur.  Idcirco  non  Al)el  ex  muneribus,  sed  ex 
Abel  munera  placuerunt  oblata.  Prius  namque  ad 
cum  le^^itur  Dominus  respexissa  qui  dabat  quam  a J 
illa  quae  dabat,  ut  audilo  scilicet  narralionis  bujus 
ordine  discamus  quia  cxteriora  munera  cx  intcrna 
cordis  munditia  condiuntur,  et  discretionis  viilus 
lectorem  doceat  qualis  apud  se  esse  dcbcat,  cum 
exteriora  boua»  non  solum  Deo,  sed  eliam  proxiuio 


PATRUM.  —  LID.  n.  1061 

submiuisirat.  Hanc  ilaque  cordis  mttuditiam  et  aequa- 
nimitaleui  babere  nos  bortatur  Dominus  in  recon* 
cilialione  fratris,  cum  ad  altare  munus  oflerre  vo- 
luerimus  (Matth.  v).  De  quo  munere  ct  in  oITicio 
missae  dicitur  :  Ilaec  dona,  h^c  munera.  Solemus 
illos  munerare  a  quibus  aliquid  molimur  obtinere. 
Unde  Domino  in  oblatione  nostra  dicimus,  quando 
illam  sibi  in  jmunditia  cordis  offerimus  :  Quia  to 
pane  terreno  muneramus,  fac  ut  inde  CGelestem 
obtineamus.  Quia  te  corporali  cibo  muneramus, 
fac  ut  inde  alimentum  spirilale  consequamur.  Quia 
te  muneramus  in  substantia  panis  et  vini,  fac  ut 
inde  percipiamus  corpus  et  sanguinem  Cbristi* 


DOMINICA    SEPTIMA. 


SecuDdum  Marcum. 


c  Cum  multa  turba  esset  cum  Jesu,  convocalis 

discipulis  suis  dixit :  Miscreor  turbae,  quia  ecce 

triduo  jam  perseverant  mecum,  ct  non  habent  quod 

nianducent,  et  dimiitere  eos  jejunos  nolo  ne  defi- 

ciant  in  via,  etc.  >  (Marc.  viii.)  Quia  infidelitalis 

error  insolentium  animos  obtinebat,  polius  reli- 

quisse  eos  quam  dimisisse  scribitur.  Convocat  au- 

lem  discipulos  ut  doceant  magistros  cum  minoribus 

communicare  consilia  sua,  vel  ideo,  ut  et  collocu- 

tione  inlelligant  signi  magnitudinem.  Turba  triduo 

Dorainum  suslinet  sanationem  infirniorum,  etelecii 

in  (ide  Trinitalis  supplicant  Domino  pro  languori- 

bus  animarum  sui  vel  suorum.   Vcl  triduo  turba 

sustinet  Dominum,  quando  mnltiludo  fideliuni  pcc-^ 

cata  qoae  perpetravil,  per  posnitentiam  declinans  ad 

Dominum  se  in  opere,  in  locutionc  atque  in  cogita- 

tione  converlit.  Quos  dimitterc  jcjunos  in  donium 

suam   Dominus  non  vult  ne  dcficiant  in  via,  quia 

videticet  convcrsi  peccatores  in  praesentis  vitse  via 

deficiunt,  si  in  sua  conscientia  sinc  doctrin»  san- 

ctae  pabulo  dimiltuntur.  Ne  ergo  lassentur  hujus 

peregrinationisitinereypascendi  sunt  sacra  admoni- 

tioue.  Valde  autem  pensanda  est  pia  sententia,  quae 

processit  ex  ore  veritatis  :  quod  Marcus  ait :  c  Qui- 

dain   ex  eis  de  longe  venerunt  {Marc.  viii).  i  Est 

enim  qui  nibil  fraudis  et  nibil  carnalis  corruptiouis 

experios,  ad  omnlpotentis  Dei  servilium  feslinavit. 

Iste   de  longinquo  non  venit,  quia  per  incorruptio- 

nem  el  innocentiam  proximus  fuit.   Alius  nulla  im- 

podicitia,  nullis  flagitiis^inquinatus,  sola  autem  con* 

jugia  expertus  ad  ministerium  spirituale  conversus. 

Neque  iste  venit  de  longinquo,  quia  usus  conjun- 

ciione  concessa  per  illicita  n6n  erravlt.  Alii  vcro 

per  carnis  flagitia,  alii  post  falsa  testimonia,  alii 

post  facla  furta,  alli  post  illicitas  violentias,  alii 

post  perpetrata  homicidia  ad  poenitentiam  redcunt 

atque  ad  omnipotenlis  Dei  servitium  convertunlur. 

Hi  videlicet  ad  Deum  de  longinquo  veniunt.  Quanto 

eCCRim  pUis  quisque  in  pravo  opere  erravit,    tanto 


B  ab  omnipotente  Dcd  longius  recessit.  Nam  et  pro« 
digus  fiiius  qui  patrem  deseruit,  abiit  in  regionem 
longinquam,  in  qna  porcos  pavit,  quia  vitia  nutri- 
vit.  Dentur  igitur  alimenla  eis  etiam  qui  de  longin* 
quo  veniuiit,  quia  conversis  peccatoribus  doclrina 
sanctse  cibi  praibendi  sunt,  ul  in  Deum  vires  repa* 
rent,  quas  in  flagiliis  amiserunt.  Qui  sscpe  a  doclO' 
ribus  tanto  necesse  est  ut  largioribus  cibis  doctri- 
nae  satieutur  quanto  fessi  majoribus  viiiis  vcne- 
runt. 

c  Et  dicunt  ei  discipuli ;  Unde  ergo  nobis  in  de- 
serto  panes  tantos,  ut  saturemus  turbam  tantain? 
Ait  illis  Jesus  :  Quot  panes  babetis?  Et  illi  dixc- 
runt :  Scptem  et  paucos  pisciculos.  Et  prsecepit  tur- 
bae,  ut  discumberet  super  terram.  »  Non  otiosi.^^ 

C  non  in  civitate  Synagoga  vel  saeculari  dignitale 
resldentibus,  sed  intcr  descrta  Cbristum  quaerentibus 
coelestis  gralicne  aliuionia  imperlitur.  Qui  enim  non 
fastidiunt  a  Chrislo  suscipiunlur,  et  spiritualilcr,  et 
corporalitcr  eliam,  si  indigent,  cnranlur.  Mystico 
praedicatores  profectum  mirantes  Ecclesiai  dicunt  : 
Unde  nobis  tanta  facundia,  ut  lol  millibus  tamque 
avidis  audiloribus  sufficere  possimus  in  bujus 
mundi  deserto.  At  vero  scptein  panes,  id  est  se- 
ptem  dona  Spiritus  sancli  sufllciunt  omnibus  ad* 
juncta  apostolica  auctoritate,  quasi  paucorum  pi- 
scium  sapore,  qui  nos  exemplo  sux  vitas  vel  mortis 
reficiant.  Qui  vero  ad  septem  panes  pertinent,  jam 
non  supra  fenum  sedere,  sed  tcrram  premere  ju- 
bentur.  1u  Novo  Tcstamento,  ipsam  quoque  lerram 

D  et  facultaies  temporales,  ut  perfecli  simus,  reliu- 
quere  praecipimur. 

I  Et  accipiens  septem  panes  et  pisces,  gratias 
agens  fregit,  et  dedit  discrpulis  suls,  et  discipuli 
dederunt  populo.  i  Domiiius  dedit  panes  discipu- 
lis  ad  dividcndum  turbie  doctrlDam  spiritualcm. 
Fregit  panes,  id  esl  apcruit  sacramcnla,  seipsum 
scillcet  qui  panis  cst  vit;e.  <  Gialias  egit ,  »  ut 
ostendcret  quanium  gaucleat  de  saluie  hominum, 


1065  WERNERI  ABBATIS  S.  BLASII  IO:U 

nt  nofi  informarct  ad  agcndas  scmper  Dco  graltas,  A  vnli  exccpii  sunt,  qol  lam  in  Vctcri  quam  in  Noto 


Gum  vel  in  carnc  rcGcimur  vcl  in  anima.  Si  cnim 
in  seplcm  panibus  qui  non  leguntur  fuisse  liordea- 
cci  septiformis  gralia  Nuvi  Tesiamenti  signalur, 
qaid  in  pisciculis,  nisi  sanclos  conditores  illius 
Scripturae  accipimus»  vel  illos  quorum  fldcm  ct  vi- 
tam  et  passiones  ipsa  Scriptura  continet,  qui  de 
tuibulcntis  hujus  sseculi  flnclibus  erepti  et  conse- 
crati,  refcctiouem  nobis  intcrnam  excmplo  suae  vitae 
vel  mortis  praebaere,  ne  in  hojus  mundi  excursu 
dcficiamus. 

I  Et  comederunt  omncs  et  salurati  suut.  i  Co- 
medimus  altente  audiendo,  et  exempia  inuiendo ; 
saluramur,  memorix  recondendo  et  operando.  Huic 
operalioiii  congruit  illud  Psaimistae :  c  Edcnt  pau- 


Testamento  non  admttlunlur  ad  numerum,  q-Jta 
non  perduiant  occurrcrc  in  virum  perfectum,  vel 
in  firmitate  virium  vel  levitate  mentts.  Utraque  ne- 
fectio  ceiebrata  est  in  moiite,  quia  utrumque  Tcsia- 
mentum  aUiludinem  mandatorum  Dci,  ei  iUius 
montis  altitudincm,  qui  est  roons  domus  Dd  ia 
vcrtice  montium,  consona  voce  nobis  prapdicat. 
Item  exposUio  de  eodem, 
Narrat  Evangelium  tarbam  multaro  Doroiuum 
tiiduo  susiinuisse,  eique  victuro  defuisse,  etquosdam 
ex  eis  de  longe  venisse.  Undc  Dominus  ntisertus 
dixit  si  eos  jejunos  dlmitlcret,  in  via  deflcerent, 
Scptem  ergo  panes  cum  paucis  pisciculis  inter  cos 
divisit  ct  piene  saturatos  dimisit  :    erant  autem 


pcres  et  salurabuntur,  et  laudabunt  Dominum  qui  B  quatuoi*  millia  qui  manducaverunl,  ct  discipuli  se- 


requininl  eum  (Psal,  ii).  Quod  enim  manducans 
populus  saliatur  significat  famem  in  perpetuum  ab 
cleclis  rcpcUendam,  quando  non  esurict  qui  acce- 
perit  cibum  Ghristi. 

Et  qiiod  superfuit  dc  fragmcntis  tulerunl  se- 
plem  spoitas  plenas.  Seplem  sportae  quae  superant 
sunt  ailiora  praecopta  vel  consilia.  Quae  multitudo 
noit  polest  allingcrc  scrvando,  sed  tanlum  illi  qui 
majoii  gralia  plcni  sunt.  Quibus  dicitur  :  c  Si  vis 
perfcctus  esse,  vende  omnia  i|uae  habes  cl  da  paupe- 
ribus  (Mattli.  xix).  i  Et  quia  sport;»  junco  et  pal- 
marum  folils  soleiit  contcxi,  merito  in  sanctorum 
signiiicationem  ponuntur.  Juncus  quippe  supcr 
aquam  nascilur,  et  elecli  radicem  cordis  ne  ab 
amore  aeterniiatis  areb<anl,  in  ipso  vitae  fonte  col- 
locant.  Palma  viclriceiu  oruat  roanum,  et  elccti 
mundi  viclores  roemoriam  aeternae  retribulionis  in 
corde  relinent.  Cur  aulcm  quinque  inillibus  homi- 
nutn  plus  rediindant,  et  qualuor  millibus  minus  ? 
(Matth.  XV.)  Quia  qualuor  millia  Iriduo  cum  Chri- 
sto  luerunt,  el  idco  amplius  cccleslis  pabuli  rcce- 
perunt. 

c  Eraul  autcm  qui  manducavcrunl  quatuor  miira 
Itominum  cxlra  parvulos  et  miilieres,  ct  diinisit 
eos.  I  In  supcriori  signo  quiiiquc  millia  fuerunt 
juxta  numerum  panum,  quia  vicini  erant  v  sen- 
suum.  Isti  qui  de  septein  panibus  hoc  cst  sacralo 
alunlur  numcro,  quatuor  niillia  suni;  Qui  numerus 


ptein  sportas  de  fragmentis  tulerunt  (Marc.  viii). 
Turba  quae  Dominum  triduo  sustinet  est  populus 
ndelium  qui  signaculum  fidei  in  tribus  persouis  reli- 
nel.  Uic  victum  non  habel,  dum  verbo  Dei  caret. 
Siciit  corpus  pane  pascilur,  ita  aiiima  verbo  Bei 
re(icitur.  Qui  de  longe  venerunt,  bi  sunt  qui  pcst 
multa  flagitia  ad  Dominum  redibunt.  Nara  hi  de 
|)rope  veniunt  qui  a  pueritia  in  sauclitate  vivunu 
De  longe  venientes,  ne  in  via  deficiant,  reficiunlor, 
quia  pcenitentes  ne  desperent  sacrae  Scripturae  cott- 
solatione  pascuntur.  Turba  super  terram  discunt- 
l)it,  quia  populus  fidclium  se  pulverem  attendit. 
Qucm  Dominus  scptcm  panibus  reficit,  dum  ei  se- 
,  ptem  dona  Spiritus  sancti  distribuit.  Uno  pane  eum 
'  saliat,  dum  ad  divina  sapienda  cor  ejus  spirilu  sa- 
pienliae  illuminal.  Altero  pane  eum  pascil,  dum  ei 
inysieria  Scriptune  spirilum  intelieatts  aperit.  Ter- 
tio  pane  eum  reficit,  dum  ulile  eligere,  nocivum 
respuere,  spiritum  consilii  tribuit.  Quarlo  pane 
euin  salurat,  dum  eum  in  bonis  spiritu  fortitudiiiis 
roborat.  Quinio  pane  eum  recreat,  dum  eum  spiri- 
tu  scienttae  illustrat.  Sexto  pane  eum  refocillat, 
dum  eum  ad  seciandam  justitiam  spirilu  pieiaiis 
informat.  Septimo  pane  cor  ejus  confirmat,  dunt 
eum  a  malo  spiritu  tiinoris  avocat.  Pauci  pisci- 
culi  adduntur,  dum  ei  excmpla  fidelium  proponuii- 
tur.  Qualuor  millia  saluranlur,-quia  quatuor  muiuli 
partes,  per  quatuor  evangclia,  ad  septera  dona  SpU 


semper  in   laude   poniiur.  Et  quadrangulus  lapis  o  ritus  sancti  vocantur.  Septem  sportae  de  fragmcuts 


iion  cst  inslabilis,  et  in  co  nurncro  evangclislae 
sunt.  Numeius  itaque  refeciorum  docet  eos  pasto^ 
evangelicis  cibariis;  simulque  insinuat  innumera- 
biicm  mullitudinem  de  quatuor  orbis  partibus  ad 
c<£lestis  cibi  donum  concursuram.  IIoc  tgilur  ly- 
pice  intiM*  haec  rcfectionem  disiat,  quod  ibi  litlera 
vctus  piena  esse  signata  est  gratia  spiritali.  Hic 
gratla  Novi  Teslamenti  inonstrata  cst  minislrando 
fidelibus  quatuor  omata  virtutibus,  quarum  prima 
€8t  cognitio  rcruin  appelendarum  et  vitandarum, 
eecunda  refrenatio  cupiditatis  ab  his  quae  tempora- 
liter  delectantur,  tertia  firmitas  contra  molesta  sae- 
culi,  qoarta  quae  per  omnes  dilTunditur  dilectio  Do- 
mini  cl  prosimi.   Et  ibi  el  hic  mulicres  atque  par- 


superaverunt,  quia  scptem  libri  Ilagiograpbiae  de 
septem  donis  Spiritus  sancti  redundant ;  de  quibus 
adhuc  dociores  refectionero,  quasi  desportis,  fidelibus 
ministrant.  Priina  siquidem  sporla  est  liber  Joan- 
nis  per  quem  spiritus  sapieniiae  maximam  sapien- 
tiam  Ecclesiae  invexit.  Secunda  sporta  est  Psalte- 
rium,  per  quod  spiritus  inteilectus  quam  niaxiiue 
ad  inlelligeuda  spiritualia  sensum  Ecciesiae  aperit 
Tertia  sporla  sunt  Proverbia,  per  quem  spiritas 
consilii  per  plura  vitae  consiiia  Ecciesiae  donavii. 
Qu^rta  sporta  est  Ecclcsiastes,  per  quem  spiritas 
fortitudinis  Ecclesiam  abuade  contra  vitia  fortiia- 
dine  cinxit.  Quinla  sporU  est  Cantica,  in  quibits 
spiritus  scientiae  plurimam  scientiam  Eceleaix  rese- 


4065  OEFLORATIONES  SS 

ravit.  Sezta  sporta  csi  liber  Sapientiae,  in  quo  spi- 
ritus  pietatis  summa  pietate  Ecdestam  erudivit. 
Septina  est  liber  Ecclesiasles,  de  qua  sporu  splri* 
tos  timoris  Domioi  magis  quam  io  ullo  iibro  timo- 
rero  Domiui  Ecclesiam  instruxit.  Ex  his  septeni 
sportis  per  septiformem  Spirilum  egregii  doctores 
Augustinus  et  Gregorius,  alii  quoque  et  alii  sua  ex- 
positione  sanctam  Ecclesiam  ouasi  ad  satietatem 
rerecerumt. 

Pisce  quoque  turl>a  pasciiur,  dum  Christi  corpore 

Tcscitur.  Ipse  naraque  piscis  dicitur,  sicut  in  Evan- 

gelio  legitur.  Dum  homines  ab  illo  exigerent  cen- 

sum,  sui  angeli  devotum  impendunt  obsequium,  jus- 

sum  Petrum  hamum  in  mare  mittere,  et  de  ore 

piscis  qui  primus  ascenderet  aureum  didrachma 

tollere,  pro  se  et  pro  semctipso  censum  solvere 

(Jfa/lA.xvii).  Piscis  bic  erat  Ghristus,  qui  in  hujus 

saeculi  undis  latuit.  Qui  didracbma  in  ore  habuit, 

quia  geminam  legem  divinis  factis  spleudentem  pro- 

tulit.  Hic  hamo  divini  consilii  captus  est,  in  igne 

passionis  nobis  ad  esum  assus.  Didrachma  pro 

Christo,  et  Petro  census  datur,  dum  utraque  lex  vel 

gemina  dilectio  ad  Ghristi  ct  Ecclesi»  honorem  a 

fidelibus  completur.  Populos  Dei  septem  panibus  re- 

ficitur,etdecempraeceplis  instituitur,  populus  autem 

Pbaraonis  septem  capitibus  draconis,  id  est  septem 

principalibus  viiils  captivator,  et  decem  plagis  deva* 

statur  {Exo4.  vii;.  Prima  plaga  dum  convertitur  in 

saiiguinera  aqua.  Aqua  in  sanguinem  commutatur, 

duoi  baptisma  vel  sacra  Scriptura  ilHs  in  peccatom 

repatatur,  qui  baptisma  per  immunditiae  opera  coin- 

quinant,  ac  sacram  Scripturam  ad  suos  errores  cor- 

roborantes  depravant.  Sccunda  plaga  cum  operuit 

lerram   raiia.  Ranaruin  loquacitas  est   poetarum 

garrulitas,  per  quorum  fabulas  miseri  decipiuntur, 

duRi  eas  in  desideriis  suis  sequuntur.  Tertia  plaga 

sciDiphes,  qui  igiiiiis  stimulis  terebrabant  corpora. 

Hoc  sunt  naeretici,  qui  nocivis  argumentis  simplices 

circumveniunt  mentes  eorum  perfidla  terebrantes, 

et  ad  Ignis  aeterni  stimulos  deducunt.  Quarta  plaga 

venit  muscarum  molestia.  £t  sunt  imporluni  in  sae- 

culari  eloquentia  qui  carnes  aUerutrum  per  avari- 

liam    lacerant,  et  ioiportune  callidis  verbis  alios 

innpetunt,  utbona  eorum  auferant.  Quinta  plaga  est 

pestileiitia  perimens  animalia.  Est  autem  foeda  li- 

bido  irrationabiliter  viventes  interimens,  at  in  turpi- 

ludine  putrefactos  da^monibus  quasi  canibus  lace- 

randos  exponens.  Scxta  plaga  producuntur  vesicse 

fcrventes  et  ulcera.  Ulcera  sunt  dolositates  malitio- 

sonim    vesicae  inflaliones  superborum.  Hi  malos 

excruciant,  et  moribus  suis  fcedantes  quasi  peste 

detarpant.  Septima  plaga  sunt  grando,  ignis  et  toni- 

traa.    Tonitrua  sunt  terrores  principum,  grando  et 

ignls,  saevitia  praedonom.  Hi  iropios  extcrminant, 

duxD    eos  cum  rebus  violenter  dissipant.  Octava 

plaga  est  bruchus  et  locusta.  Bruchi  sunt  voraces, 

locustae  discordes,  voluptatibus  salieutcs.  fli  flores 

arboruin  el  segetum  devorando  corrodunt,  quia  ta- 

les  bona  desideria  per  prava  exempla  ct  mala  collo- 

pATnoL.  CLVIi. 


PATRUM.  —  LIB.  n.  1036 

A  qula  corrumpunt.  Nona  plaga  erat  chaos  tenebra- 
rum  palpabile,  et  murmur  quoddam  formidabile. 
Sunt  autem  infideles,  qui  futura  non  credunt,  et  a 
luce  fidei  retrahunt,  et  se  tenebris  aeternae  mortis 
inserunt,  ubi  terribile  est  murmur,  scilicet  fletus  et 
stridor  dentium.  Decima  plaga  sunt  primogenita  ex* 
stincta  Primogenita  iGgypti  sunt  principes  mundi^ 
saecularesque  dignitates,  quin  a  daemonibus  bellis 
et  variis  modis  extcrminantur,  ut  potentes  potenter 
tormenta  patiantur.  Charissimi,  nitamur  bonis  acti- 
bus  ab  bis  decem  plagis  liberari,  et  septem  panibus 
saturari,a  septem  capitibus  draconis  erui,  et  decem 
prseceptis  legalibus  instrui.  Imitemur  illos  qui  nos 
praeccsserunt,  et  per  multas  tribulationes  gaiidia 
vitae  intraverunt. 
^  De  quinque  teptenis. 

Quinqoe  septena  sunt  in  sacra  Scriptura,  quae 
prius  singillatim  distinguantor :  postea  vero  qoam 
inter  se  habeant  convenientiam,  eadem  per  singula 
sibi  conferendo  libeat  demonstrare.  Primo  loco  se- 
ptem  ponuDtur  vitia,  id  est  superbia,  secundo  ioco 
invidia,  tertio  ira,  quarto  tristitia,  quinto  avaritia» 
sextogula,  septimoluxuria.  Contrahaecsecondo  loco 
constituuntur  septem  petitiones,  quae  in  Dominica 
Orationc  continentur.  Postea  tertio  loco  septem 
dona  Spiritus  sancti.  Deinde  quarto  loco  succedunt 
virtutes:  Primoscilicetloco,  paupcrtas  spiritus,idest 
humilitas;  secundo  mansnetodo,  tertio  componctio 
sive  dolor,  quarto  esoriesjustitiaesivedesiderium  bo- 
num,  quinto  misericordia,  sexto  cordis  munditia, 
septimo  pax.  Novissimo  vero  loco  septem  beatito*- 
dines  (Matth.  v).  Prima  regnom  coelorum,  secunda 
possessio  terrae  viventium.  tertia  consolatio,  quarta 
justitiae  satietas,  quinta  roisericordia,  sexta  visio 
Dei,  septima  filiatio  Dci.  Haec  ita  primo  loco  distin* 
guantur  ot  intelligantor  ipsa  vitia  quidam  animae 
languores  sive  vulnera  hominis  interioris,  ipsum 
vero  hominem  quasi  aegrolum,  medicum  autem 
Deum;  dona  quoquesancti  Spiritus  antidotum,  vir« 
tutes  vero  sanitatem,  beatitudines  aotem  felicitatis 
gaudium.  Sont  ergo  vitia  capitalia  septem,  ex  qoi- 
bus  universa  mala  oriuntur.  Hi  sunt  fontes  abyssi 
tenebrarum,  de  qoibus  flumina  Babylonis  exeunt, 
et  in  omnem  terram  deducta,  stillicidia  iiiiquitates 
D  diffundunt.  De  quibus  fluminibus  Psalmista  in  per- 
sona  populi  fidelis  cecinit  dicens  :  «  Super  flumina 
Babylonis,  >  etc.  (Psal.  cxxxvi.) 

De  his  septem  vitiis  vastatoribus  humani  generls 
et  universam  integritatem  naturae  corrompentibus 
simulque  malorum  omnium  germina  produoentibQs 
quantum  ad  praesens  negotium  explicandum  suffi* 
cere  putamus  loquamur.  Septem  ergo  sont,  ei  ex 
his  tria  hominem  despoliant,  quartom  exspoliatum 
flagellat,  qointom  flagellatum  ejicit,  sextum  ejectum 
seducit,  septimum  s^uctum  subjicit.  Superbia  au« 
fert  homini  Deum,  invidia  aufert  ei  proximuro,  ira 
aufert  ei  seipsum.  Tristitia  spoliatum  flagellat,  «va- 
ritia  flagellatum  ejicit,  gnla  ejectnm  seducit,  loxuria 
seductum  servituti  subjicit.  Nunc  revertentes,  sin*- 

3i 


10G7 


WERNERI  ABBATIS  S.  BLAS1I 


m 


gula  per  ordtnem  expHcemus.  Superbia  namque  est  A  tia,  quae  fiagellatum  ejicit,  quia  interno  (camlio 


amor  propriae  excellentiae,  quando  mens  bonum 
quod  habet  siRgulariter  diligit,  id  est  sine  eo  a  quo 
bonum  accepit.  0  superbia  peslifera,  quid  agis  ? 
€ur  snades  rivulo  ut  se  a  fonie  dividat?  Cur  suades 
radio  ut  se  a  sole  vertat  ?  Cur?  nisi  ut  ilie,  dum  in- 
fundi  desinit,  arescat,  et  iste,  dum  ab  illuminaute  se 
averllt,  tenebrosus  fiat ;  uterque  vero,  dum  acci- 
pere  cessat  id  quod  necdum  habct,  conlinuo  ilhid 
etiam  quod  faabcl  amittat.  Hoc  profecto  tutum  agis, 
cum  doces  donum  extra  datorem  diligere,  ad  lioc 
tendis  ut  qui  partem  boni  quod  ab  alio  datum  est, 
perverse  sibi  vindicat,  totum  bonum  quod  in  illo  est 
amittat,  sicque  fiat  ut  nec  id  quod  habet  utiliter  ha- 
bere  possit^  dum  illud  in  eo  a  quo  habet  non  diiigit. 


amisso,  foris  consolationem  quaerere  compelljt. 
Postea  accedit  gula,  qux  cjectuni  sedncit,  quia  m- 
mum  exterioribus  inhiantem,  hoc  vitium  in  primls 
quasi  vicino  tentans  per  ipsum  naluralem  appetiluin 
ad  excelsum  illicit.  Postremo  superveniens  luxuria, 
quaeseducturo  violenter  servituli  subjicit^quia^post- 
quam  caro  per  crapulam  inflammala  est,  ardorem 
libidinis  supervenientem  emoHilur  atque  enerviier 
resolutus  animus  vincere  non  potest.  Servit  igitur 
saevissime  damnationi  mens  turpiler  subacta,  etriisi 
exorta  subveniat  Salvaloris  pietas,  non  erit  jam 
onde  captivoservientiamissa  restituatur  libertas. 
De  septem  petitionibus, 
Scquuntur  septem  petitioncs   contra  septem  vi* 


SicutenimbonumveraciteraDeoest,  itanullumextra  ^  tia,  quibus  oralur  ut  subveniat  qui  nos  et  orare 


Deum  bonum  utiliter  haberi  potest,  imo  vero  per  hoc  id 
ipsum  quod  habetur  amittitur,  quando  in  eo  ct  cum 
eo  a  quo  habetur  non  amatur.  Nam  quicunque  non 
novit  nisi  boc  bonum  quod  habet,  in  semetipso 
diligere  necesse  est,  ut,  dum  in  altero  bonum 
quod  non  habet  aspexerit,  tanto  amarius  sua  eum 
imperfectio  torqueat,  quanto  eum  in  quo  omne  bo- 
num  consistit,  non  amat.  £t  idcirco  superbiam  sem- 
per  scquitur  invidia,  quia  qui  illic  amorem  non 
ligit  ubi  bonum  esty  quantum  de  suo  perverse  ex- 
tollitur,  tantum  gravtus  de  bono  alicno  torquetur. 
Buae  igitur  elationi  justissimae  poena  deputata  est 
ipsa,  quam  de  se  superbia  gignit  invidia.  Quia  quo 
commuue  omnium  bonum  diligere  noluit,  recte  ^ 
imnc  boni  alieni  livore  tabescit.  Quam  profecto 
alienae  felicitatis  successus  non  ureret,  si  illum  in 
quo  omne  bonum  est,  per  amorem  possideret.  Nec 
enim  alienum  a  se  judicaret  bonum  altcrius,  si  suum 
Uii  diligeret,  ubi  et  suum  et  alterius  bonum  simili- 
ler  possideret.  Nunc  ergo  quantum  se  per  elatio- 
nem  contra  Creatorem  extoUit,  tantum  per  livorem 
ftub  proximo  cadit,  et  quantum  ibi  fallaciter  erigi- 
lur,  tantum  hic  veraciter  praecipitatur.  Sed  neque 
desistere  potest  semel  coepta  corruptio.  Mox  enim 
ui  de  invidia  superbia  nata  fuerit ,  iram  ipsam  de 
se  parit,quLa  miser avis  (i5'). Propterea  jam  sibiipsi 
de  sua  imperfcctione  irascitur,  quia  de  bono  alte- 
rius  per  cliaritatem  non  laetatur,  atque  ideo  id 
etiam  quod  hahet  sibi  displicere  incipit,  quem  in  ]) 
sdio  id  quod  babere  noo  potest  agnoscit.  Qui  ergo 
per  charitatcm  inDeo  lotum  habere  potuit,  idetiam 
quod  per  elationem  extra  Deum  babere  conabatur, 
per  invidiam  et  iram  amittit,  quia,  postquam  per 
svperbiam  Deum  amittit,  per  Invidiam  perdit  pro- 
ximum,  et  per  iram  semetipsum.  Quia  ergo  omni- 
bus  amissis  nihii  superest  unde  gaudeat,  infclix 
eonscientia  per  tristitiam  in  semctipsis  colliditur, 
et  <[tiia  de  alieno  bono  pie  laetari  iioluii,  de  suo 
maio  eruciatur. 

Poat  superbiam  ergo,  et  invidiam,  et  iram,  quae 
hominem  spoliant,  continuo  tristitia  sequitur, 
qusc  nudatum  Oagellat.  Cui  deindc  succedit  avari« 

(15*^  Sic  in  conice  :  miser  auis. 


docuit  (Matth.  vi),  et  quod  orantibus  Spiritum  bo- 
num  ad  sananda  vulnera  nostra ,  et  ad  solvcndura 
jugum  captivilatis  nostr;£  daturus  csset  reproroisiL 
Sed  nos  antequam  ad  explanationem  harum  ve- 
niamus,  prius  alia  adhuc  similitudine  dcmonstre- 
mus  quantam  in  nobis  corruptioiiem  supra  dicia 
generent,  ut  quanto  pericuiosior  languor  ostendi' 
tur,  tanto  magis  nccessaria  medicina  comprobetur. 
Per  superbiam  igitur  cor  inflatur,  per  invidiam 
arescit ,  per  iram  crepal,  per  tristitiam  conterilor 
et  quasi  in  pulverem  redigitur,  per  avaritiam  di- 
spcrgitur,  per  gulam  inticitur  et  quasi  humectatur, 
per  luxuriam  conculcatur  et  in  lutum  redigitar, 
iu  ut  jam  miser  dicere  possit :  c  Infixus  sum  in 
limo  profundi,  et  non  est  substantia.  Yeni  in  alti- 
tudineiu  maris,  et  tempestas  demersit  me  (Psal. 
Lxviii).  »  Cumque  huic  limo  profundi  animus  fuerit 
inGxus,  et  luto  coinquinalionis  et  immunditiae  ob- 
volutus,  evelli  nequaquam  potest,  nisi  ad  illum  da- 
met  et  ejus  auxilium  postulet.  De  quo  Psalmista 
ioquitur  dicens  :  <  Exspectans  exspectavi  Domi- 
num,  et  intendit  mihi;  et  exaudivit  preces 
meas,  reduxit  me  de  lacu  miseriae  et  de  luto  faecis 
{Psal.  xxxix).  »  Propterea  ergo  ipse  nos  orare 
docuit  ut  totum  bonum  nostrum  ab  ipso  sit,  ut  et 
quod  petimus,  et  quod  petentes  accipimus,  ejus  do- 
oum  non  nostrum  inerilum  esse  iotelligamus. 

Prima  ergo  petitio  contra  superbiam  est,  qua 
Domino  dicimus  :  <  Sanctificetur  iiomen  tuum 
(Mattlu  vi).  >  Hoc  enim  petimus,  ut  det  nobisti- 
mere  et  venerari  nomen  suum,  quatenus  ei  per 
huroililatem  subjecti  simus*  qui  per  superbiani  re- 
l)elles  et  contumaccs  exstilimus.  Huic  petitioiii  d%- 
tur  donum  Spiritus  limoris  Domini,  ut  ille  ad  cor 
veniens  vii  tutem  in  co  excrceat  humilitatis,  quae 
superbiae  morbum  sanct,  qiialenus  ad  regnum  coe- 
lorum  quod  angelus  superbus  per  elationem  perdi- 
didit,  homo  humilis  pervenire  possit. 

Secunda  petitio  est  contra  invidiam,  qua  dicUar  : 
c.  Adveniat  regnum  tuum.  i  Regnum  siquidem  Dci 
salus  est  hominuniy  quia  tunc  Deus  iu  horoinibus 
regnare  dicitur,  oiiando  ipsi  homines  Domino  s«b« 


I0S9  DEFLORATIONES  SS. 

jiciuutnr,  et  modo  ci  adhaerendo  per  fidem,  et  post  A 
mhaerendo  per  specJero.  Qui  ergo  petit  ut  regnum 
Dei  adveiiiat,  ille  profecto  salulem  bominum  quae- 
rit.  Ac  per  hoc  dum  pro  communi  omiiium  salule 
postulat,  iivoris  vitium  se  reprobare  demonstrat. 
Hutc  petitioni  datur  Spiritus  pietatis,  ut  fpse  ad  cor 
venieus  ad  benignilatem  illud  accendat,  qu2lenu8 
ad  eamdeni  homo  sBternae  ha^reditatis  possessio* 
nem,  ad  quam  alios  pervenire  cupit,  ipse  perveniat. 
Tertia  pelitio  est  contra  iram ,  qua  dicitur  . 
f  Fiat  voluntas  tua  sicut  in  coelo  et  in  lerra.  » 
Non  enim  vult  contendere  qui  dicit  :  c  Fiat  volun- 
tas  tua,  I  sed  sibi  placere  indicat  quidquid  volun- 
talis  Dei  fuerit,  sive  in  se  seu  in  aliis  secundum 
arbitrium  suse  dignationis  dispensat.  fluic  ergo 
petitioni  datur  Spiritus  scientiae,  ut  ipse  ad  cor  ve- 
niens  erudiat  illud,  et  salubriter  conipungat,  ut 
sciat  homo  malum  quod  palilur  ex  sua  culpa  pro- 
venire,  si  quid  aulem  boni  habuerit,  ex  misericor- 
dia  Domini  procedere,  ac  per  hoc  discat,  sive  in 
roalis  quae  sustinet,  sive  in  bonis  quae  non  habet, 
contra  Creatorem  non  irasci,  sed  per  omnia  pa- 
tienliam  exhibere.  Optime  ergo  per  compuuctio- 
iiem  cordis  quae  Spiritu  scientiae  uperante  inte* 
rius  ex  humilitale  nascitur,  ira  et  indignatio  animi 
mitigatur,  quia  econverso  stultom  ira  interficit, 
quando  in  adversis  per  impatientiae  vitium  agitatus, 
atque  caecatus,  vel  malum  quod  patitur  se  meruisse, 
vcl  bonum  quod  hahel,  pcr  graliam  accepisse  non 
agnoscit.  Hanc  autem  virtutem,  id  est  compun-  c 
ctionem  sive  dolorem  praemium  consolationis  seqni- 
tur,  ui  qui  bic  sponte  coram  Deo  pcr  lamenta  a(Di- 
gitur,  illic  verum  gaudium  et  laetitiam  invenire 
mereatur. 

Quarla  pelitlo  est  contra  trislitiam,  qua  dicitur  : 
<  Panem  nostrum  quotidianum  da  nobis  hodie.  > 
Tristitia  namque  taedium  est  animi  cum  moerore, 
quaiido  mens,  qoodammodo  tabefacta  et  vitio  suo 
j^maricata,  interna  bona  non  appetit,  atque  omni 
vigore  est  mortua,  nullo  spiritualis  refectionis  de- 
siderio  hilarescit.  Propterea  ad  sanandum  hoc  vi- 
tium  deprecari  nos  oportct  misericordiam  Dei,  ut 
ipsa  solita  pietate  animae  taedio  suo  langoenti  inter- 
nae  refectionis  pabulum  admoveat,  ut  quod  ipsa 
absens  uescit  appetere,  gustu  misericordiae  prae-  D 
sentis  admonita  incipiat  amare.  Datur  ergo  huic 
pelilioni  Spiritus  fortiludinis,  ut  fatiscentem  ani- 
mam  exigat,  quatenus  illa  pristini  vigoris  virtule 
recepta,  a  defectu  sui  taedii  ad  desiderium  interni 
amoris  convalescat.'  Creat  ergo  Spirilus  fortitudinis 
in  corde  famemjustitiae,  ut,  dum  hic  per  desiderium 
piefatis  fortiter  accenditur,  illic  pro  praemio  ple- 
nam  beatitudinis  salietatem  consequatur. 

Qiiinia  petitio  est  contra  avaritiam,  qua  dicitur  : 
c  Dimitte  uobis  debita  nostra,  sicut  et  nos  dimilii- 
raus  debiloribus  nostris.  »  Justum  enim  est  ut  in 
reddeudo  debito  non  debeat  esse  anxius,  qui  in  exi- 
gendo  noluerit  esse  avarus.  Et  ideo  cum  a  nobis 
per  Dei  graliam  vitium  avaritiae  toUitur,  qoalitcr  a 


PATRIIM.  —  LIB.  H.  1070 

nostro  dcbilo  absolvi  doDeamus ,  ex  proposita  sahi- 
tis  conditione  donatur.  Huic  ergo  petitioni  daiur 
Spiritus  consilii,  qui  doceat  nosin  hoc  saeculolibeu- 
ter  peccantibus  in  nos  misericordiam  impcndere» 
quatenus  in  futuro  cum  propeccatis  noslris  ratio- 
nem  reddiluri  sumus,  mereamur  misericordiam  in- 
venire. 

Scxta  petilio  est  contra  gulam,  qua  dicitur  :  c  Ne 
nos  inducas  in  tcntationem, »  idest  induci  permiltas 
in  tcnlationcm.  Hacc  est  tentatio  qua  nos  illeco^ 
bra  carnis  saepe  pcr  naturalem  appetitum  ad  excel- 
sum  traliere  nililur,  et  lalenter  voluptalem  subjicit, 
dum  manifesle  uobis  de  neccssitate  blanditur.  l:i 
quam  profcclo  tentationem  tunc  nequaquam  induci- 
mur,  si  sic  sludemus  secundum  mensuram  neces- 
sitatis  naturae  subsidium  impendere,  ut  tamenscm- 
per  meminerimus  appeiitum  ab  illccebra  voluptalis 
coercere.  Quod  ut  impleri  valoamus,  datur  nobis 
petenlibus  Spiritus  intelligeuli.-e,  ut  interna  rcfectio 
verbi  Dei  appciitum  exteriorem  coliibeat,  et  men- 
tem  spiritali  cibo  roboratam,  nec  valeat  corporaiis 
egestas  frangere,  nec  carnis  voluptas  supcrare 
Propterea  namque  Dominus  ipse  tentatori  suo,  dum 
esurienti  sibi  fraudulentam  de  exterioris  pauis  re- 
fectione  suggestionem  faceret,  respondit  dicens  : 
I  Non  in  solo  pane  vivit  homo,  sed  in  omni  verbo 
Dei  {Mutth.  iv),  >  ut  aperte  demonsiraret  quia,  cum 
mens  illo  pane  intus  reficitur,  non  magnopere  curaf 
si  loris  ad  tempus  famem  carnis  patiatur.  Datur 
ergo  contra  gulam  Spiritus  intelligentiae,  sed  ilie  ad 
cor  venieus,  emundat  illud  atque  purificat,  ct  illuro 
interiorem  oculum  ex  ratione  verbi  Bei  quasi  quo- 
dam  collyrio  sanans.eo  usque  luminosum  atque  sc- 

num  efiicit,  ut  ad  ipsam  etiam  deitatis  claritatem 
contemplandam  perspicax  fiat.  Contra  vitium  igi 
tur  gulae  remedium  opponitur ,  scilicet  Spiritus  in- 
telligentia;.  Ex  Spiritu  autem  intelligentiae  mundi- 
tia  cordis  nascitur.  Munditia  vero  cordis  visionero 
Dei  promeretur ;  sicut  scriptom  est :  <  Beati  muudc 
corde,  quoniam  ipsi  Deum  videbunt  {Matth,  v).  > 

Seplima  petilio  est  contra  luxuriam,  qua  dicitur  - 
c  Libera  nos  a  malo.  >  Convenienter  sane  servup 
libertatem  petit,  et  idcirco  huic  petitioni  datur  Spi- 
ritus  sapientiae»  qui  amissam  *captivo  liberialcm 
restituat,  et  jugum  iniquae  dominationisquodsuis  vi* 
ribus  non  valuit,  per  gratiam  adjutus  evadat.  Sa-  « 
pientia  namque  a  sapore  diciiur,  cum  mens  gustu 
internae  dulcedinis  tacta,  totam  se  per  desideriuni 
intus  colligit,  nec  foris  jam  enervata  in  carnis  vo  ■ 
luptate  dissolvitur,  quia  totum  intus  possidet  in  quo 
deleclatur.  Congrue  igitnr  contra  exteriorem  vo- 
luptatem  interior  dulcedo  opponitur,  ut  quanto  plus 
iila  sapere  et  placere  incoeperit,  tanto  liberius  atque 
libentius  ista  condemnat,  tandemque  in  semctipsa 
mens  pacificata,  dum  nihii  est  foris  quod  appeta^ 
tota  peramorem  intus  requiescat.  Spiritus  ergo  sa*- 
picnter  cor  sua  dulcedine  tangens,  et  foris  concu- 
piscentiae  ardorem  temperat,  et  sopita  concupi- 
scentia  intus  pacem  creat,  quatenus  dum  mens  tota 


1071 


WEI\NI:R1  ABBATIS  S.  BLASIl 


1072 


ad  inlernum  gaudiuin  colligitur,  plene  ac  perfecle  a  pielatis,  scienlia,  foriiludinis,  consilii,  iiiteUeclus, 


homo  ad  imaginem  l)ei  reformelur,  sicul  scriptum 
est  :  c  Beaii  pacifici,  quoniam  fiiii  Dei  vocabuntur 
iMatth.  y).  > 

De  petilionibui  quce  conveniant  prcssentibu$  e% 
(uturis. 

Igitur  sicut  Ecclesia  biparlita  est,  in  parte  scilicet 
triumphanle,  et  in  parte  miiitante,  ila  iste  numerus 
septenarius  petitionum  dividilur  in  qualuor  el  tria. 
Quatuor  namque  conveniunl  parti  niililanti ,  tria 
vero  triumphanti.  Pars  namque  militans  quandiu 
vivit,  in  lubrico  est,  ei  ideo  necessaria  est  quidem  ei 
quadrata  forma  pet.tionum  quae  firma  est,  ne  labatur. 
U%cergo  quatuorpetiliones,  scilicel  i  panem  nostrum 


sapientiae.  Yirtutes  autem  sunt :  Paupertas  spiritus, 
mansuetudo,  luctus,  esuries,  el  silis  justitias;  miseri- 
cordia,  munditia  cordis,  et  pax.  Beatiludiaesautem, 
regnum  coelorum,  terrae  possessio,  consolatio,  sa- 
tietas,  mibericordiae  consecutio,  visio  Dei,  el  qui 
filii  Dei  vocabuntur.  Videndum  est  autem  qualiteret 
quse  petitiones,  aut  quae  dona  petant,  et  quod  faciant, 
et  quare  fieri  postulentur.  Accedat  igitur  iste  fi- 
delis  orator  geminas  dilectionis  virtute,  ccelum  et 
mansio  Dei  factus ,  ec  dicat :  c  Sanctilicetur  nomeo 
tuum.  >  Quasi  diceret :  Da  nobfs,  Domine,  Spiritum 
sancti  timoiis,  qui  in  nobis  facial  pauperlatem  spi- 
ritus,  ut  omnia  temporalia  postponamus,  et  sancti- 
ficationem  in  baptismo  acceptam  consequamur,  ut 


quotidianum  da  nobis,  (Matth.  vi),  i  cl  caeJera  quae  B  tandem  plene  sanctificali  reguum  coelorum  possi- 


sequuniur,  praesenti  vitae  conveiiiunt,  in  qua  in- 
choantur  et  perficiuntur.  In  hac  enim  vita  pane 
verbi  Dei  et  pane  corporis  Ghiisli  leficimur,  sed  ea 
fmita,  nec  pane  Scripturarum,  nec  pane  corporis 
Ghristi  reficiniur  eo  modo  quo  nunc  reficimur.  Ve- 
rum  q^uod  modo  quasi  panem  cum  tabore  sumi- 
inus,  tunc  quasi  potum  facile  percipiemus.  In  hac 
etiam  vita  dum  quasi  offendimus,  dimitti  et  dimit- 
tere  necesse  habemus,  sed  in  futuro,  sicut  nulla 
erit  cffensa,  ita  nuUa  erit  necessario  indulgentia. 
Ilic  etiam  tentamur,  et  timendum  est  ne  tentationi 
succumbamus.  Ibi  enim  nulla  prorsus  erit  tentatio. 
In  praesenti  quoque  innumerabilia  mala  occurrunt, 
hostes  sunt  visibiies  et  iuTisibiles,  non  possumus 


deamus.  c  Advenial  rcgnum  luum,  i  id  est  da  nobis 
et  Spiritum  pietatis,  quo  mites,  mansueii,  et  hunu- 
les  lacti,  contra  inimicos  nocentes  nulia  iuiquitaie 
moveamur,  ut  interim  nos  ipsos  regeiites,  et  a  le 
regi  cupientes,  tandem  in  terra  viventiam  firmani 
possessionem  obtineamus.  c  Fiat  volunias  tua  sicut 
in  coelo  et  in  terra,  i  hoc  est  da  et  Spiritum  scien- 
tiae,  qui  doceat  nos  luger«  pro  pcccatis  nostris  cum 
Petro  et  Maria,  pro  alienis  qaoque  cum  Apostoio 
qui  dicit :  c  Quis  scandalizatur,  ct  ego  noo  uror?  i 
etc.  (11  Cor.  XI.)  Pro  dcsiderio  quoque  pau*iae  cum 
Joanne  qui  dicit  :c  Etego  flebam  nm\ium(Apoc.y),iei 
ciini  David  dicente  :  c  Heu  mihi  quia  incolatus  meus 
prolongalus  est!  i  (Psal.  cxix.)  Ut  per  luctiun  istum 


penitus  carere  peccatis,  quia  semper  roacula  est  in  G  voluntas  Dei  tantum  in  nobis  perficiatnr,  et  conso- 


luna  (Job\xy) ;  nec  c  justificabitur  in  conspeclu  Dei 
omnishomovivens(P<a/.cxLii).i  Quiainangelis  siiis 
reperit  pravitatem,  et  c  inebriatus  est  in  coelo  gladius 
meus  (isa.  xxxiv),  i  et  astra  non  suntniunda  in  con- 
spectu  ejus,etideoliberari  a  malo  necesse  esse  habe- 
mus.  In  futuro  namque  nulla  erit  mala  incu^sio,  nec 
ulla  necessaria  liberatio.  Aliae  autem  tres  petitiones, 
scilicct  c  sanctificctur  nomen  tuum,  adveniat  regnum 
t.ium,  liat  voluntas  tua,  i  etc,  futurae  vitae  conve- 
niunt,  quia  et  si  hic  sanctificaiioiie  meniis  incipiat 
et  regnum  et  voluiilas  Dei,  tameii  omnia  proficicn- 
tur  in  fuiuro,  ubi  ex  toto  sauclificatis  aniina  et 
corpore  cum  Ghristo  rcgnabimus,  et  Dei  voluntatem 
complebiinus.  Nolandum  vero  quia  tres  petilioncs, 


lationem  lugentibus  promissara  mereamur.  r  Pa- 
nem  nostrum  quotidianum  da  nobis  hodie.  i  Quasi 
dicatur :  Da  nobis,  Domine,  Spiritum  foriitudiiiis, 
quo  contra  oinnia  mala  fortos  pane  verbi  Dei  et 
cibo  corporis  Ghristi  reficiamur,  ut  esurientes  et 
sitientes  justitiam,  tandem  in  beatitudine  saturari 
mereamur :  c  £t  dimitte  nobis  debita  nostra,  i  id 
est,  da  nobis  Spiritum  consilii,  ut  si  in  praes^^oti 
offensas  vitare  non  possumus,  saltem  hoc  consi- 
liuin  habeamiis,  ut  niisericordes  simus,  et  peccan- 
tibus  ignoscamus,  ut  in  futuro  misericordiam  con- 
sequamur.  c  Et  ne  nos  inducas  in  tentationem,i  idest 
da  et  Spiritum  intelligentiae,  quo  tenlationibus  cir- 
cuniplicati,  quae  facienda  sunt  intelligamus,  et  cor- 


quaiuvis  in  futuro  perficiantur,  et  ordine  temporis  ^  da  nostra  mundantes,  aliquatenus  Deum  videamus. 


sint  posteriores,  tamen  in  oratioiie  suiit  priores,  vel 
pro  teruario  commendando,  in  quo  Trinitatis  my- 
slerium  fulget,  vcl  quia  digniores  sunt. 
I  Praeterea  septenarius  iste  numerus  petitionum 
congruere  potest  praecedenti  septenario  donorum, 
virtutum  et  beatitudinum,  de  quo  totus  sermo  in 
monte  est  habitus,  ut  singulis  petitionibus  singula 
dona  appetantur,  qux  singulas  virtutes  cfliciant, 
quibus  singulae  beatitudines  aptaniur.  Petitiones 
ergo  suiit,  quas  supra  diximus,  scilicet :  c  Sancfifi- 
cetur  nomen,  letc;  dona  vcrosunt,  spiritus  tinioris, 


ut  in  futuro  plena  visioiie  ipsum  contueamur.  c  Setl 
libera  nos  a  malo,  i  hoc  est,  da  et  Spiritam  si- 
pientiae,  quo  ab  omni  malo  liberemur,  ul  in  arca 
cordis  animalia  domita  simul  el  indomita  re- 
quiescant,  ut  pravis  motibus  sedatis,  et  imagine 
Patris  restiluta,  filii  Dei  ct  esse  mereamur.  Haec 
hactenus  de  congruentia  petitionum  dononim  virtu- 
tum  et  beatitudinum  dicta  sufliciant;  quorum  alia 
postulant,  id  est  petitiones ;  alia  postulantur  ut  fa- 
ciant,  ut  dona;  alia  fiunt  ut  virlutes,  alia  perficiunt 
ut  bcatitudines 


1075 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  IL 


107i 


DOMINICA    OCTAVA. 

Secundum  Matlliaeura 
Altendite  a  falsis  proplielis  qui  veniant  ad  vos  A  non  calefieri.  Sic  etiam  pote&t  fieri  ul  malus  non 


in  vestimentis  ovium,  ininnsecns  autem  sunt  lupi 
rapaces.  A  fructibus  eoruro  cognoscetis  eos  (Matth. 
vii). »  Quia  paucorum  est  angustam  viam  invenire, 
fraodulentiam  eorum  qni  eam  quaerere  mentiuntur 
expouit.  f  Atlenditt>,  >  id  est  cavete.  De  omnibus 
hypocritis  hic  potest  intelligi,  sed  specialiter  de  hae- 
reiicis  fruclus  animarum  rapientibus.  Unde  et  lupis 
coroparantur.  Praecipue  cavendi  sunt  ba:retici,  co- 
gnitionem  vcrilatis  quam  non  habent  promiltentes. 
Vestimenla  ovium  sunt  blanda  verba  innocentium, 
caleraque  religionis  signa.  Non  autem  ideo  debent 
oves  odisse  veslimentum  suum,  quod  plerumque 
iilo  se  occuliaut  lupi,  dum  aliud  ad  decipiendum, 
aliudexcipiuntad  depraedandum.  Verum  per  tempo- 


sit  qui  maius  fuit,  non  t&men  potest  fieri  ut  ma- 
Iu8  bene  faciat.  Nam  et  si  aliquando  utilis,  non  hoc 
ipse  factt,  sed  divina  providentia  fit.  Non  quod  Pha- 
rissi  utiliter  audiebantur  illorum  erat,  sed  Dei.  De 
quibus  dicit  propheta :  c  Seminatis  triticum,  sed 
spinas  metitis  (Jer,  xii).  >  Non  ergo  auditores  eonim 
de  spinis  lcgebant  uvas,  sed  per  spinas  de  vite,  ut 
si  quis  pcr  spineam  sepem  ad  se  traherct  uvam, 
uva  illa  non  esset  spinaram,  sed  vilis. 

€  Bonus  homo  de  bono  thesauro  cordis  sui  pro- 
fert  bona,  et  nialus  bomo  de  malo  thesauro  profert 
mala.  Ex  abundantia  enim  cordis  os  loquitur.  i 
Idem  est  thesaurus  cordis  quod  radix  est  arboris,  et 
quod  de  corde  profertur,  idem  est  quod  arboris  fru- 


ralis  comnaodl  tentalionero,  sivc  persecuiiouis  lem-  ^  ctus.  Qui  ergo  in  corde  thesauram  patienliae  perfe- 


pore,  aperilur  quid  sint.  Fructus  sunt  mala  opera 
eorum. 

« Nunquid  colligunt  de  spinis  uvas,  aut  de  tribu- 
lis  ficus?  >  Sapientes  non  colligeni  uvas  de  spinis, 
id  est  dulcia  verba  de  haereticis,  qui  ideo  dicuntur 
spinae  et  tribuli,  quia  sauciant  animas  per  verbo- 
rum  blanditias.  Tribulus  est  genus  herbae  spinosae. 
«  Neque  de  spinis  colligunt  fructus,  neque  de  rubo 
vindemiant  uvam  (luc,  vi).  •  Spinae  et  rubi  sunt 
cuRe  saeculi ,  et  punctiones  vitiorum ,  de  qul- 
bus  peccatori  dictum  est :  «  Terra  tua  spinas  et  tri- 
bulos  germinabit  tibi  (Gen.  ui).  •  Ficus  vero  et  uva 
dtilcedu  novae  conversationis  est,  quam  Christus  in 


ctique  hujus  amoris  optimos  fructus  efi^undens,  dili- 
git  inimicum,  bene  facit  odieuti  se,  benedicit  male- 
dicenti  se.  Omni  petenti  tribnit  sua,  errantem  pa- 
tienler  corrigit.  Atqui  neque  thesaurum  in  corde 
servat,  odit  amicum,  diligenti  malefacit,  benedicenti 
maledicit.  Sic  quoque  nec  diabolus  bona,  nec  Chri- 
sius  mala  opera  potest  facere.  Per  oris  locutioncm 
universa  quae  actu  vel  cogitatu  de  corde  proferun- 
tur,  Domiuus  significat;  nam  moris  Scripturarum 
est  verba  pro  rebus  ponere,  ut  in  Isaia  dicitur  de 
Ezechia  :  «  Non  fuit  verbum  quod  non  ostenderet 
eis  (/«a.  xxxix).  •  Rerum  ulique  non  verborum  re- 
velavit  arcana.  «    Omnis  arbor  ,  i  id  est  omnis 


nebis  esurit,  el  fcrvor  dilectionis  qui  laetificat  cor  q  homo,  sive  rex,   sive  princeps,  sive  senior,  sive 

horoinis.  Hinc  scriptum  est :  c  Ficus  protulit  gros-  ... 

sos  suos,  vineae  florentes  odorem  dederunt  [Cant. 

11  j.  »  Non  licusdespinis,  non  uva  de  rubo  colligi- 

tur,  quia  mcns  adhuc  veteris  hominis  consuetudine 

dcpressa  simulare  potest,  et  fructus  novi  hominis 

fene  non  potest.  Quod  si  allquando  tacta  vel  dicia 

malorum  prosunt  boui«,  non    hoc   faciunt  mali, 

sed  consilium  Dei ;  sic  de  illis  operatur. 

<  Sic  omnis  arbor  bona  fructus  bonos  facit. 
Mala  autem  arbor  fructus  malos  facit.  Non  potesl 
arbor  bona  fructus  malos  facere ;  neque  arbor  mala 
fructus  bonos  facere.  i  Sicul  verum  est  quod  de  tri- 
bulis  non  colliguntur  ficus,sic  verum  est  quod  arbor 
bona  fruclus  bonos  facit.  Arbor  bona  vel  mala  est 
homo,  non  ex  natura,  quae  a  Deo  in  omnibus  bona  D  tit  propler  dogma  juslitise  cavendl  sunt  falsi  pro- 


juvenis,  nulli  parcetur,  sed  omnis  arbor  «  non 
ferens  fructum  bonum  excidetur  i  a  secantU)U8 
angelis,  «  et  in  ignem  mittetur  aeternum.  i  Si 
ille  qui  non  facit  fructum  bonum  separandus  est  a 
justis,  sicut  haedi  ab  agnis,  et  in  ignem  mitten- 
dus  est  voce  illa  :  « Ite,  nialedicti,  in  ignem  aeter- 
num  (Matth,  xxv) ;  i  quid  erit  de  illo  qui  agit  quid- 
quid  mali  potest  ?  Quia  arbor  mala  fructus  bonos 
facere  non  potest,  igitur  «  ex  fructibus  eoruin,  i 
id  cst  falsorum  prophetarum  «  cognosceiis  eos  i  faU 
sos. 

« iNon  omnis  qui  dicit  mihi,  Domine,  Domine^intra- 
bit  regnum,  sed  qui  facit  voluntatemPatris  mei,  qui 
in  CGelisest,ipse  intrabit  inregnum  coelorum.  i  Sic- 


aeata  est,  sed  ex  voiuntate  bona  vel  mala.  Fructus 
sunt  opera,  quae  nec  Iiona  malae  voluntatis  possunt 
esse,  nec  niala  bouae  voluntatis.  Tandiu  ergo  boua 
arbor,  id  est  bonus  homo,  fruclus  malos  non  facit 
quandiu  bonus  est,  et  tandiu  arbor  mala,  id  est 
maius  homo,  manet  in  fructibus  peccatorum,  quan- 
diu  ad  poenitentiam  non  couvertitur.  Non  potest 
esse  calida  nix.  Nam  cum  i..vipit  csse  calida,  dou 
jam  niTem  sed  aquam  vocamus.  Pote&t  ergo  mutari, 


pbetae,  habentes  spem  boiiae,  vitae,  sic  et  hi  econ- 
trario,  qui  cum  integrae  fidei  et  doctrinae  sint, 
tamen  turpiter  vivunt.  Utrumque  enim  necesse  est, 
ut  opus  sermone,  et  sermo  operibus  comprobelur* 
c  Quid  vocatis  me,  Domine,  Domine ;  et  non  facilis 
quae  dico?  i  (Luc,  vi.)  Ac  si  aliis  verbis  dice- 
ret :  Quid  folia  rectae  confessionis  jactatis,  qui  bonos 
fruclus  non  ostenditis  ?  Hiuc  Aposlolus  secreturus 
pcrfectum  discipulum  ab  hypocrita,  dixit :  c  Yeuiam 


4075 


WEUiNERI  ABBATIS  S.  BLASII 


1076 


ad  vosetcognoscam  non  sermonem  eorum  qui  inflaii  A  aiiimo  suo.  Sed  ne  quis  conlendat  non  omue  men- 


tunt,  sed  virtutem  (/  Cor.  iv).  >  llle  ergo  proprie  dicit, 
Domine,  Domine,  qui  voluntatera  sono  vocis  enun- 
tiat.  Secundum  tiocquod  ail  Aposlolus  :<  Nemo  dicit 
Dominus  Jesus,  nisi  in  Spirilu  sancio  (/  Cor  xii).  i 
Yere  enim  dicere  Dominus  Jesus,  est  corde  credere, 
ore  conflteri,  operibus  attestari.  Nam  unum  sine 
%lio  negare  est.  Item  :  c  Non  omais  qui  dicit 
milii  Domme,  Domine,  >  etc.  c  Non  in  sermone 
est  reguum  Dei,  sed  in  virtute  (i  Cor,  iv).  i  Non  te 
Juvathoc  quod  dicis,  Domine,Domine,  nisi  in  timore 
servieris  Domino,  nisi  alacriter  mandata  ejus  imple* 
veris,  nisi  omnem  ejus  feceris  voluniatem ,  nisi  ab 
omni  le  immunditia  abstinueris,  omnemque  iuiqui- 
tatem  deposueris.  Gralis  clamas,  vociferas  gratis. 


dacium  falsum  teslimonium  esse  appeliandum ,  quid 
dicturus  est  ad  id  quod  scriptam  est :  c  Os  qn»! 
inentitur  occidit  animam  ?  i  (Sap,  i.)  Quod  ne  quis 
arbilretur  eiccplis  aliquibus  nieniientibus  posse  in- 
telligi,  aiio  loco  legat :  cPerdes  omnes  qui  loquan- 
tur  mendacium  (Psal.  v).>  Etenim  ore  suoipse  Do- 
minus  dicit :  c  Sit,  inquit,  in  ore  veslro,  Est,  est, 
Non,  non :  quod  aulem  amplius  esl»  a  malo  est 
(Matlh.  v).i  £x  his  et  aliis  hujusmodi  argumentis 
probatiir  in  ulla  causa  non  licere  mentiri. 

Mentiendi  autem  octo  genera  sunt.  Primum  ilaque 
esl  capitale  mendacium  :  quod  longe  est  fugiendair., 
quia  fit  in  doctrina  religionis  ac  pietatis,  ad  quod 
mendacium  nulla  conditione  quisque  debet  adduci, 


exaItasvocemtuam,dicens  :Domine,Doinine,teslem  ^  quia  magnum  scelus  est.  et  primum  geuus  detesta- 


inobedientia'  tuae  vocas,  eum  Dominum  nominans, 
non  timens  sicut  Dominum  neque  in  tremore  ei 
serviens.  Non  omnis  qui  sine  Tacto,  sed  tantuin  ore 
me  Dominiim  appeilat,  introibit  in  regnum  coelorum, 
sed  quia  opera  digna  meo  noroine  facit,  et  con- 
versationem  dignam  mese  sauctiQcationi  adiiuplet. 
De  mendacio, 
Bfendaclum  est  falsa  signi&catio  cum  voluntatd 
falieudi.  Non  est  autem  faisa  signiHcatio,  ubi  etsi 
aliud  ex  alio  significatur,  verum  est  tamen  quod 
siguificalur,  si  recle  intelligatur.  (Augustinds.)  Est 
autcm  quoildum  gepus  mentiendi,  in  quod  omnes 
conseiUiunt,  de  quo  inquirendum  erit  utrum  ali- 
quanJo  sit  ulile  falsum  aliquod  enunliare,  cum  vo- 
luntate  fallendi.  Nam  qui  boc  senliunt,  adhibent 
lesiiinDnium  sententiae  sux,  commemorautes  Sa- 
I  ain,  cum  risisset,  angelis  negasse  quia  riscrit  {Cen. 
xviii);  Jacobquoque  a  patrc  intcrrogalum  respon- 
<iissequodipseessetEsaumajorfiIiusejus(Gen.xxvii); 
^gyptias  etiara  obstetrices,  ne  infantes  Hebrsei  na- 
sccntes  interficerenlur,  etiain  Deo  appiobante  et 
rcinunerante,  meniiiSiS  (Exod.  i).  Et  niulta  ejusmodi 
1  xenipla  eligenles,  eorum  hominum  mendacia  com» 
nicraorant  quos  culparc  nou  audeant,  alque  ita  fa- 
tcaris  aliquando  esse  posse  non  solum  reprcben- 
sione  non  dignuni,  sed  eliam  dignum  laude  men- 
iiaciuin.  Addunt  eliam  ,  quo  non  solos  premant  di- 
vinis  iibrls  deditos,  scd  etiam  omncs  homines  sen- 
suiiiquecommunem,  dicentes  :  Si  quis  ad  te  confu- 
giat,  qui  mendacio  luo  possit  a  morte  liberari,  non 
es  mentiturus.  Si  aliquid  aegrotus  interrogct  quud 
ci  scire  non  expedit,  qui  eliam  possit  te  non  re- 
spondente  gravius  afiligi,  audebisne  aut  verum  di- 
cero  in  perniciem  hominis  aut  silere,  potius  quam 
honesto  et  misericordi  mendacio  valetudini  ejus  opi- 
tulari  1  His  itaque  talibus  copiosissime  se  arbitran- 
tur  urgere,  ut  si  consulendi  causa  exigit  aliquando 
nieniiamur.  Gontra  illi  quibus  placet  nunquam  sic 
mentiendum  mullo  fortius  agunt,  utentes  primo 
aucloritale  divina,  quoniam  in  ipso  Decalogo  scri- 
p:um  est  :c  Falsum  teslimonmm  nedicas  (Exod,  x\).  i 
Quo  generecomplectimuromne  mendacium.  Quis- 
rviis  enim  aliquid  euuntial,  tcsliiponium  perliibet 


bilis  mendacii.  Secundum  autem,  quod  lale  est  ut 
et  nuUi  prosit  et  obsit  alicui,  quia  buUi  facienda  est 
injuria,etin  hoc  genere  non  debet  mentiri.  Tertium, 
quod  ita  prodest  uni  ut  obsit  altert,  quamvis  noa 
ad  immundiiiam  obsit  corporalem,  et  in  hoc  genere 
nulli  cum  alterius  injurla  consulendum  est.  Quar- 
tuin,  quod  fit  soia  mentiendi  Ubidine  failendiqoe, 
quod  merum  mendacium  est,  quia  libido  mentiendi 
per  sc  ipsam  vitiosa  est.  Quinlum,  quod  fit  placendi 
cupiditate  de  suavUoquio :  in  quo  genere  nec  est 
mentiendum ;  quia  si  ipsa  veritas  fine  placeiidi  ho- 
minibus  enuntianda  non  est,  quanto  minus  menda- 
cium  per  seipsum,  quia  roendacium  est,  utique 
turpe  est.  His  omnibus  penitus  evitalis  atque  reje- 
ctis,  est  sextum  genus?  Quod  et  nuUi  obest  et  pro- 
desl  alicui  interroganti.  Sed  et  in  hoc  geiieft:  noa 
est  mentiendum,  quia  nec  recte  corrumpitui  eiiam 
testimonii  veritas,  pro  cujusquam  temporali  com- 
modo  ac  salute.  Ad  sempiternam  vero  saluiem  nul- 
lus  ducendus  est  opilulante  mendacio  :  non  enim 
malis  convertentium  moribus  ad  bonos  mores  con- 
vertendus  est.  Quoniam  erga  iliuin  salus  facienda 
esl,  debet  etiam  ipse  conversus  facere  crga  alios; 
alque  ila  non  ad  bonos,  scd  ad  malos  morcs  coq- 
verlitur,  cuin  hoc  ei  praebelur  imitandum  converso* 
quo.l  ei  pr;cslitum  esl  convertcndo.  Seplimuiu  est 
quod  et  nuUi  obest  et  prodest  alicui,  excepio  si 
judox  iiilerioget.  Nec  in  hoc  quoque  genere  luen- 
|v  tieiidura  erit.  Noii  enini  cujusquam  coiuinodilas  aut 
salus  temporalis  perficiend;e  fidei  prxferenJa  €sil : 
nec  si  quisquam  in  recte  factis  noslris  tam  male 
Niovetur,  ut  fiat  eliam  aninio  delerior,  longeque  a 
pielate  remolior.  Propt^^rca  recte  facla  deferenda 
sunt,  cum  id  nobis  praecipue  -tenenduin  sit,  qo:> 
vocare  atque  invitare  dcbemus  quos  sicut  nosiu€t- 
ipsos  diligimus ;  forlissimoque  animo  bibemia  est 
illa  apostolica  scntentia :  c  Aliis  quidem  su;nus  odor 
vilae  in  vitam;  aliis  odor  murtis  in  mortem  (//  Cor. 
11).  I  El  adhoc  quis  idoneus?  Octavum  genus  est, 
quod  et  nulii  obest,  et  ad  Imc  prodesl,  ut  ab  im- 
munditia  corporali  aliquem  tueamur,  duiitaxal  ea 
ratione  qua  superius  commemoravimus.  Nec  in  hoc 
gen^re  erit  mcnticndum,  quia  et  in  bonis  ca^tiiiis 


4077 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  11. 


4078 


animi  pudicitia  corporis,  et  in  malis  id  quod  ipsi  j^  falsum  est,  vel  certum  habere  pro  incerto,  incer- 


facimus  eo  quod  fieri  sinimus  roajus  est. 

In  his  ergo  octo  generibus  tanto  quisque  minus 
peccat,  cum  mentitur,  quanto  emergii  ad  octavum, 
tantoque  amplius  quanto  emergit  ad  primum.  Quis- 
quis  autem  esse  aiiquod  genus  mendacii  quod  pec- 
catum  Don  sit  putaverit,  decipiet  seipsum  turpiter, 
cum  honestum  se  deceptorem  arbitratur  aliorum. 
Mendaces  itaque  faciunt  ut  nec  vera  dicentibus 
credatur ;  reddit  enim  s»pe  hominem  multa  falsi- 
tas  etiam  in  veritate  suspectum.  Saepe  vera  promit- 
tit  qui  falsa  dicturus  estjUt»  cum  primum  acquisierit 
fidem,  ad  reiiqua  mendacia  audientes  credulos  fa- 
ciat.  Multis  videntur  vera  esse  qu»  falsa  sunt,  el 
ideo  non  ex  Deo,  sed  ex   suo  mendacio  loquun- 


tumve  pro  certo,  sive  falsum  sit  sive  verum.  Unde 
et  baeretici  vel  falsi  prophet»  pseudoprophetae  dt- 
cuntur.  quia  Scripturas  uon  sano  sensu  sapiunt,  sed 
eas  ad  errorem  pravae  inielligentiaeducunt;  neque 
semetipsos  earum  sensibus  subdunt,  sed  eas  per- 
verse  ad  errorem  proprium  trahunt.  Doctores  erro- 
rum,  scilicet  haerelici,  pravis  persuasionibus.ita  per 
argumenta  fraudulentiae  suos  illigant  auditores»  ut 
eos  quasi  labyrintho  implicent,  a  quo  exire  non  va- 
leant.  Tanta  est  haereticorum  callidilas,  ut  falsa 
veris  malaque  bonis  permisceant,  salutaribusque 
rebus  pierumque  errorum  virus  inierserant,  quo 
facilius  possint  pravitatem  perversi  dogmatis  sob 
specie  persuadere  veritatis.   Plerumque   sub  no- 


tur.  Nonnunquam  falsitas  veriloquio  adjuDgitur,  et  B  mine   catholicorum  doctorum  haerelici   sua  dicta 


plerumque  a  veritate  incipit  qui  falsa  confingit ; 
lalent  saepe  vera  circumlinita  melle  verborum,  et  tan- 
diu  deceptor  veritalem  simulat,  quousque  fallendo 
decipiat.  Nonnnnquam  pejus  est  mendacium  medi- 
tari  quam  loqui.  Nam  interdum  quisque  incautus 
solet  ex  praecipitalione  loqui  mendacium ,  meditari 
autem  noM  poteslnisi  per  studium.  Gravius  ergo  ille  ex 
siudio  m<  iitiri  perhibeiur,  quam  is  qui  ex  praecipi- 
latione  so^a  mentitur.  Summopere  cavendum  est 
omne  meni!acium,quamvis  nonnunquam  sit  aliquod 
inendacii  genus  culpae  levioris,  si  quisquam  pro  sa* 
lute  hominum  meniiatur.  Sed  quia  scrijitum  est : 
c  Os  quod  mentitur  occidit  animam  {Sap.  i),  i  et: 


conscribunt,  ut  indubitanter  lecta  credantur.  Noii- 
nunquam  blasphemias  suas  latenti  dolo  in  libris 
Dostrorum  interserunt,  doctrinamque  veram  adulte- 
rando  corrumpunt,  scilicet  vei  adjiciendo  quae  impia 
sunt,  vcl  auferendo  quae  pia  sunt.  Gauie  mcditanda, 
cautoque  sensu  probanda  sunt  quae  leguntur,  ut* 
juxta  apostolica  monila,  ei  teneamus  quae  recta  sunt 
(/  Thess.  v)^  et  refutemus  quae  cx)ntraria  veriuti 
existunt;  sicque  l>onis  instruamur,  ut  a  malis  iilaesi 
permaneamus. 

Quod  autem  Joannes  de  talibus  prophetis  in  Apo- 
calypsi  sua  dicat  videamus.  c  Yidi, »  inqoiens,  c  di 
ore  draconis,  ei  de  ore  bestiae,  et  de  ore  pseudo- 


i  Perdes  eos  qui  loquuntur  mendacium  (Psal.  v),  >  ^  prophetae  spiritus  tres  immundos  in  modum  rana- 


hoc  quoque  mendacii  genus  perfecli  viri  summopere 
fugiunt,  ut  nec  vitia  cujuslibet  per  eorum  fallaciam 
defendantur,  nec  suae  animae  noceant,  dum  praesiare 
nitunlur  alienae  carni,  quanquam  hoc  ipsum  peccati 
gonus  facillime  credamus  relaxari.  Nam  si  quaelibet 
culpa  sequcnti  mercede  purgatur,  quanto  magis  hoc 
facile  abstergitur  quam  merces  ipsa  concomitalur. 
MuUa  inenliuntur,  multa  fingunt  homincs,  propter 
bominum  laudem :  sicque  fit  ut  et  isti  mentiendo 
peroant,  et  eos  quos  lauilant  ad  vanae  gloriae  ruinam 
perducaiit.  Sicut  bcne  sibi  conscius  non  metuit 
alienae  linguae  convicium,  lla  el  qui  laudatur  ab 
alio,  non  debet  errorem  aliense  laudis  attendere, 
sed   magis  unusquisque  leslimonium  conscienliae 


rum  exisse  (Apoc,  xvi).  i  Quid  est  draco  ?  hoc  esi 
et  beslia  et  pseudopropheta,  id  est  diabolus  cuni 
omni  corpore  suo.  Tamen  propler  instantlam  per« 
sonarum  et  poteslatum  illa  commemorat  quae  ma- 
joreni  habent  potestatem  in  ipso  malorum  corpore» 
draconem  sciiicel,  id  est  diabolum  ;  bestiam,  Anli- 
christum  ;  pseudoprophetam,  id  est,  doctores  ejus- 
dem  Aniichrisli  cum  subjectis  plebibus.  De  ore 
omnium  horum  egrediunlur  tres  spiritus,  qui  nihil 
sunt  aliud  nisi  unus  spiritus.  Tanta  quippe  malitia 
est  unitas  in  omnibus  daemonibus,  ut,  cum  multi 
sint  polestate  et  malitia,  in  unum  tamen  redigantur 
coi!sensu,liceldiverso  modo,eadem  potestate  scilicet 
cl  malilia  homines  impugnent.  Unde  onus  dicitur 


suae  quaerat  :  cui  ipse  plus  praesens  quiam  ille  qui  D  spirilus   mendax,  alius  spiritus  fornicationis,  ler* 


laudal.  c  Opus  enim  suum  uuusquisque  probet,i  ut 
ait  Apostolus  (Gal,  vi),  c  el  tunc  in  seipso  quisque 
gloriaim  babebit,i  occulte  in  sua  conscienlia,  iion 
palam  in  aliena  lingua.  Perfecti,  qui  alta  radice  fun- 
datisunt,  et  si  flsftninc  laudis  ac  vituperationis,  ut- 
cunque  quasi  ventorum  inlerdum  curveulur  im- 
pulsu,  fuiiditus  tamen  non  dejiciuntur,  sed  proti- 
nus  firmiiate  radicis  ad  se  redeunt.  Bona  mens  ad 
roalum  nec  prasmiis  nec  terroribus  vincitur ;  nain 
iniqui  terrorem  blanditiis  miscent,  ut  aut  oble- 
ctatione  qaemquam  decipiant,  aut  tcrroribus  fran- 
gant. 

De  falsU  prophetU. 
Orare  oibil  aliud  est  quaro  verum  pntare  quod 


tins  spiritus  immundus.  Bene  autem  spiritus  im-> 
mundus  dicitur  proptcr  pcccata  gravia  quibua 
sordidatus  est,  etallos  coinquinare  noo  cessat.  Ipsi 
quoquR  immundi  spirilus,  draco,  bestia  et  pseudo- 
prophcta  dicuntur,  quia  diabolus  et  omnes  iniqui 
unum  caput  et  membra  sunt.  De  quorum  ore  ranae 
dicuulur  exisse,  quia  sicut  hujusmodi  animalia  mo- 
lestiam  inferuHt  hominibus,  faciendo  strepitum  et  in 
coeno  versando,  ita  ministri  Antichristi  in  eoeuo 
pecc:Uorum  versantes,  electos  Dei  sua  garrulitate» 
id  est  haerosi  et  blasphemia,  perscquuntur  contra 
Ghristum,  et  iiiquietant.  Ipsi  quoque  daemones»  per 
eos  quos  inhabiubunt,  facient  signa,  aut  vera  Dei 
permissu,  aut   falsa  quibus  reorobi  decipiantur : 


W9 

sicttt  oUm  fecerant 


magi,  qw* 


iridebantur,  sicul  Simon  recil  in  <^Onspeclu  Neronis. 
Quaproplerseplemtubae,  de.  quibus  alibi  io  Apoca^ 
lypsi  dicitur,  ad  interitum  ipsorum  sonabunt  super 
eos.  Dicit  enim  :  t  \idi  septem  angelos  stantes  ante 
couspectum  Domiui;  et  data".  sunt  iHis  septem  lubae 
{Apoc,  viii).  >  Ecclesia  septenario  numero  s^pe 
comroendata  prsedicationis  officio  niancipatur.  Gtijus 
pradicationis  prima  tuba  designat  impioruin  inter- 
itum  in  igne  el  grandine ;  secunda  tuba  diabolum 
de  Ecclesia  propulsum,  mare  saeculi  ardenlius  in- 
cendentem ;  tertia,  bxreticos  abEccIe»ia  decidenles, 
ei  sanctie  Scriptur;e  flumina  corrumpentes  ;  quarta, 
falsorum  fratrum  defectum  in  obscuralione  side- 
rum  ;  quinta,  roajorem  haereticorum  infcstationem 
tempus  Anticbristi  praecurrenlium  ;  sexta  Anti- 
christi  apertum  et  suorum  coiitra  Ecclesiam  bellum. 
Septlma  tuba  sonat  diem  judicii»  quo  mercedem 
Dominus  suis  redditurus,  et  exterminaturus  esl  eos 
qui  corruperunt  terram. 

Et  ideo  haeretici,  qui  sacrae  Scriptur»  flumina 
•corruropunt,  et  super  quos  tuba  condcmnationis 
ecclesiasticae  insonat,  non  possunt  babere  veniam, 
nisi  per  Ecclesiam  calholicam  :  sicut  et  amici  Job 
non  per  se  placare  Deum  sibi  potuerunt,  nisi  pro 
eis  Job  sacrificium  obtulisset  {Job  xlii).  Opera 
bona,  quae  haeretici  faciunt,  et  justiiia,  nihil  eis 
prodest,  testante  Domino  per  Jeremiam  [Isaiaroj :  . 
i  Quia  mei  oblitus  es,  ecce  egoannunliabo  justitiam 
luam,  et  opera  tua  non  proderunt  tibi  {Isa,  v).  i  q 
Ilaerelici,  quamvis  legem  aut  prophetas  adimpleant, 
ex  eo  tauien  quod  catholici  non  sunt,  non  est  Deus 
iu  eorum  conventibus,  ipso  Domino  testante  :  c  Si 
steterit  Moyses  et  Samuel  corain  me,  non  est  anima 
mea  ad  populum  istum.  Ejice  eos  a  facie  mea,  et 
egrediantur  {Jer.  xv).  i  Per  Moysen  quippe  et  Sa*' 
muel  legem  accipe  et  prophetas.  Quos  quamvis  hae- 
retici  opere  implere  contendant,  propier  erroris 
tamen  impietatem  a  vultu  Dei  projiciuntur,  et  a 
justorum  coetibus  separantur  paganus  et  hasreiicus. 
Ule  quia  nunquam  fuit  cum  Dei  populo  ;  iste  autein 
quia  recessit  a  Dei  populo.  Uterque  recedentes  a 
Christo  ad  diaboli  pertinent  corpus,  qui  ab  idolola- 
l:ia  ad  Judaisinum  vel  haeresim  transeunt,  juxta 


WERNERI  ABBATIS  S.  BLASII  i^ 

i^^iviines  resuscitare  A  ejus  imitantur  fldem,  non  qui  ex  ejus  generati  snnt 


carne.  De  errore  quoque  auctoris  a  quibusdam  fi 
nomen  et  culpa  trahitur,  ut  ipsius  vocabulo  cen- 
sealur  cujus  errorem  et  sequitur,  sicut  Ecdesiz 
Pergami  ct  Thyatirae  dicitur  :  c  Habentes  ettenentas 
doclrinam  Balaam  et  Jezabei  {Apoc.  ii).  i  Doctrinam 
igilur  Balaam  et  Jezabel  in  Apocalypsi  dicuntur  ha- 
bere  propler  imitationem^  noii  propter  praesentiam 
corporalem. 

SERMO  DE  BONO  ET  MALO. 
Deus  faeit  bona  opera  sola  sua  lioiiitale,  quoniani 
ipse  creat  voluntatem  cum  libero  arbitrio  et  dat 
ilii  jusiitiain  per  quam  operalur.  Mala  vero  fadt 
sola  culpa  hominis,  qiiia  non  ea  faceret,  si  honio 
illa  facere  non  veliet.  Deus  igitur  habet  in  boais 

^  quidcm  quod  bona  sunt  per  essentiam,  et  quod  booa 
sunt  per  justiliam  ;  in  roalis  vero  solummodo  quod 
bona  sunt  per  essentiam,  non  quod  mala  sunt  per 
absenliam  debitae  justitiae  :  quae  non  est  aliquid. 
Homo  autem  habet  in  bonis  quod  mala  uon  sunt, 
quia,  cum  posset  deserere  justiliam  et  mala  facere, 
non  deseruit,  sed  servavil  per  liberum  arbitriam, 
dante  et  subsequente  gratia.  lu  malis  vero  boc 
solum  quod  mala  sunt,  quia  ea  sola  propria,  id  esl 
injusta  voluntate  facit.  lujustitia  autem  niliil  est 
omnii^o,  sicut  caecitas;  non  enim  est  aliudcaecitas 
quam  absentia  visus  ubi  debet  esse :  quae  non  est 

.  magis  in  oculo  ubi  debet  esse  visus  quam  in  iigoo 
ubi  non  debet  esse.  Non  enim  est  talis  res  injustiiia 
qua  inOciatur  et  corruinpatur  anima,  veiut  corpus 
veneno,  et  quaefaciat  aliquid,  sicut  videtdr  quando 
malus  homo  facit  mala  opera.  Nani  queniadmodum 
ciim  iudomita  fera  ruptis  vinculis  discurrendo 
saevit,  et  cum  navis  si  gubernalor  dimisso  gubema- 
culo  dimittit  eam ,  ventis  vagatur  et  vehitar  in 
quaelibet  pericula :  dicimus  quia  hoc  facit  abseniia 
catenae  aut  gubernaculi  ;  non  quod  absentia  eorum 
aliquid  sit  aut  quidquam  faciat,  sed  qnoniam,  si 
adessent,  facerentne  fera  saeviretaut  navis  periret. 
Ita  quoque  cum  roalus  homo  saevit  et  in  qoaelibet 
animae  suae  pericula,  quae  sunt  mala  opera,  impel- 
litur,  clamarous  quia  hic  operalur  injustitia,  non 
quod  ipsa  uUa  essentia  sit  aut  faciat  aliquid,  sed 
quod  voluntas  cui   subditi    sunt  omnes  voluntarii 


prophetam  ■  <  De  malo  labuntur  ad  inalum  {Jer.  d  ™<)Ius  totius  horoinis  ,  absenie  justitia  sine  qua 


ix).  I  Et  Dominum  non  cognoverunt,  quia  de  inflde- 
litatis  errore  in  errorem  alium  transierunt.  Gujus 
doctrinam  quisque  sequitur,  hujus  et  filius  nuncu- 
pattir,  s.cut  et  per  prophetain,  Amorrhaeum  palrem, 
Ccthaeam  matrem  esse  Isracl  Dominus  dicit  {Ezech. 
xvi),  non  utique  nascendo  sed  imitando.  Sic  et  in 
meliorem  partein  filii  Dei  nuncupantur  qui  praece- 
pta  Dei  custodiunt.  Unde  et  nos  non  naiuia,  sed 
adoplione  clainamus  Deo  dicenles  :  c  Paier  noster, 
qui  es  in  coelis  (Matin,  vi),  i  non  solum  tanium 
nalivitate,  sed  etiam  imitatione  filios  posse  alicujus 
vocari ;  nam  Judaei  seeundum  carnem  lilii  Abrahae, 
secundum  conversatronem  auiem  filii  diaholi  nun- 
cupantur  :  ac  per  hcc  illi  sunt  semen  Abrabae  qui 


utitur  homo  voluntate  diversis  appetitibus  impulsa, 
8C  et  omuia  sibi  subdila  in  niultimoda  mala  levis 
et  effrenau  et  sine  rectore  praecipitat,  quod  totam 
si  justitia  adesset,  probiberet  ne  fterel. 

Ex  his  ergo  facile  cognoscitnr,  quia  Injttsiilia 
nuliam  habet  essentiani,  quamvis  iiijustap  volunutis 
aflectus  et  actus,  qui  per  se  considerati  aliquid  sunt, 
usus  injustitiam  vocet.  Hac  ipsa  ratione  inteliigimQS 
malum  iiihil  esse.  Malum  namque  hon  est  aliud 
quam  absenlia  debili  boni.  NuIIa  autem  essenlia 
quamvis  mala  dicatur  est  nihil,  nec  mala  esse 
est  itli  aliquid  esse.  Nulii  enim  essentiae  est  aliud 
mala  esse  quam  bonum  illi  deessc  quod  debet 
haberc.    Quare  mala   esse,  non  esi  uUi  e^scatiae 


W8i  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  II.  1082 

lUqnid  esse.  Hoc  de  malo  quod  semper  est  nihil  A  sive  in  spiritii  sive  in  corpore.  Omnia  quippe  qua» 


dicium  sit.  Sicut  enim  duo  sunt  bona,  scilicet  justi- 
lia  et  commodum,  ita  sunt  duo  mala  eorum  con- 
Irarta,  id  est  injustitia  et  incoromodum.  Hoc  scili- 
cet  inconimodum  aliquando  niliil  est  u4  caecitas, 
aliquando  est  aliquid  ut  dolor  et  tristitia.  Sed  iioc 
malum  curo  aliquid  est  Deum  facere  non  uegamus, 
c  quia  ipse  est  faciens  pacem  et  creans  malum  {ha, 
XLv).  I  Item :  c  Nun  est  malum  in  civitate,  quod  non 
faciat  Dominus  (Amo$  iii).  >  Ipse  namque  creat 
incomrooda  quibus  exercet  et  purgat  justos  et  punit 
injnstos.  lUud  vero  malum  quod  dicitur  iiijustitia 
nunquam  est  aliquid,  ncc  alicui  rei  esl  aiiquid  esse 
injusta  esse.  Yel  sic  creans  maliim  et  faciens  bo- 
num  inteUigitur  :  Greare  est  disponere  et  apiare 
altquid.  Unde  dicitur  :  Creantur  consules,  id  est  ^ 
oriiiiantur  et  aptantur  ad  hoc,  ut  postea  formentur 
et  iiant  consules.  Creat  ergo  Deus  roalum,  id  est 
peccatum»  quando  aptat  et  ordinat  aliquem  sic,  ut 
babeat  potentiam  peccandi.  Quod  flt  cum  ei  per 
libemro  arbitrium  dat  potentiam  et  aptitudinem 
l>ene  vivendi,  sed  ^ipsum  affectum,  id  est  bene  vi- 
Tere  non  dat,  sicut  facit  caecuro  dando  potentiam 
▼ideiidi,  et  ipsum  habitum,  id  est  visum  vel  visio- 
nem  negando.  Facit  vero  l)onum,  id  est  format  ju- 
sium  cai  largitur  non  soluro  potentiam  justiiise, 
sed  etiam  ipsaro  justitiaro,  scilicet  formam  ejus  po- 
tcntiae.  Binc  dicitur  :  c  Ipse  dixit,  et  facta  suni  ; 
mandavit  et  creata  sunt  {Psal.  xxxn).  kMandainus  his 
qui  longesunt  remoti,  dicimus.  bis  qui  prope  sunt.  ^ 
Oum  vero  nihil  est  longe,  nisi  quod  ei  est  dissimile, 
prope  quod  est  simile.  Sed  summ»  essentiae,  id  est 
Deo,  quid  est  dissimiUus,  quam  id  quod  nihil  est  7 
Quid  similius  quam  id  quod  non  soluro  est,  sed 
ellam  formatum  est  7  Handavit  igilur  Deus  his 
qust  non  exstiterunt,  et  iroo  procul  ab  eo  fuerunt, 
el  creata  sunt,  id  est  aptata  ct  disposita  ad  hoc 
ut  fonnas  suas  reciperent.  Dixit  autem  his  quae 
jam  creata  erant,  et  inio  accesserant  ei  per  po- 
lentiam  recipiendi  formam,  et  facta  sunt,  id  est 
formata.  Quod  autero  Deus  omnia  faciat,  id  est 
formety  inde  probatur  quia  creat  omnia.  Qui  rnim 
iuitium  dat  creatis  rebus,  ipse  quoque  perlicit  eas. 
Ilem  de  bono  ei  malo. 


a  Deo  facta  sunt,  et  unitatero  quamdam  in  se  osten- 
dunt,  el  speciem,  et  ordinom.  Quidquid  enim  lio- 
rum  est,  et  unum  aliquid  est  sicut  naturae  corpo- 
rum  ct  ingenia  animarum  ;  et  aliqua  specie  for- 
roatur,  sicut  sunl  figurae  vel  qualitates  corporum, 
ac  doctrinae  vel  artes  animarum  ;  et  ordinem  ali- 
quem  petit  aut  tenet,  sicut  sunt  pondera  vel  collo  - 
cationes  corporuin,  atque  ainores  atque  delecialio- 
nes  animarum.  Haec  tria,  ubi  magna  sunt,  magnae 
naturae  sunt ;  ubi  parva,  parv»  naturae  sunt ;  ubi 
nuUa  sunt,  nuUa  natura  est.  Malum  qnippe,  id  esl 
corruptio  seu  amissio,  vel  modi,  vel  speciei,  vel  or- 
dinis  naiuralis,  si  omnem  modum,  speciem,  ordi- 
nem  auferat,  nulla  remanebit  natura  :  ac  per  hoc 
quae  corrumpi  potest,  etiam  ipsa  aUquod  bonum 
est :  non  enim  ei  nocere  potest  corruplio,  iiisi 
adimendo  ef  minuendo  bonum.  Malum  quoque  beiie 
ordinatum  et  loco  suo  positum,  eniinentius  com- 
mendat  I)ona  ut  magis  placeant  et  laudabiliora  sint, 
dum  comparantur  malis.  Sicut  autem  contraria  con- 
trarils  opposita  sermonis  pulchritudinem  reddunl, 
itaquadam  non  verborum,  sed  rerum  eloquentia 
eontrariorum  oppositione  saeculi  pulchritudo  oppo* 
nltur,  atque  ordo  saoculorum  tanquaro  pulcherrl- 
muro  carmen  etiam  quibusdaro  antithetis  honesta- 
tur.  Unde  scriptum  est :  c  Contra  malum  bonuro 
est,  etrontra  mortero  vita,  sicut  contra  pium  pec- 
cator.  £t  sic  inluere  omnia  Aliissimi.  Bina  bina, 
unum  contra  unum  (Ecclu  xxxiii).  > 

Exboiiis  autem,  id  est  exlibero  arbitrio  voluntatis 
orta  sunt  mala.  Neque  hoc  Domini  refragatur  sen- 
lentia  qua  dixit :  c  Non  potest  arbor  bona  fructus 
malos  facere  (Mattk.  vii),»  id  estbona  voluntas  non 
potest  facere  mala  opera,  sciUcel  tandiu  mala  arbor 
manet  in  peccatorum  fruciibus,  quandiu  ad  pceni* 
lentiam  non  convertitur,  et  tandiu  bona  arbor  non 
facit  malos  fructus,  quandiu  in  studio  bonitatis 
perseverat;  sed  ex  bona  hominis  natura  oriri  vo- 
luntas  et  bona  potest  et  mala.  Nunquam  vero  ma- 
lum  potest  esse,  ubi  nuUum  est  bonum.  Unde  mira 
res  conficitur  ut,  quia  omnis  natura  bona  est,  nibil 
aUuddicivideatur.  cum  viliosa  natura  mala  dicitur  : 
verbi  gratia,  malus  homo  quoniam  malum  bonum. 


Cum  bona  et  niala  sint  contraria,  contraria  vero  D  Homo  enim  est  natura,  et  bonum  est,  ct  viUuin  est 


nuUi  rei  siniul  inesse  possunt,  mala  tamen  el  bona 
non  soluni  esse  po%sunt  simul,  sed  mala  omniiio 
sine  bonis,  et  nisi  in  bonis  esse  non  possuiit,  quia 
si  bonum  non  esset,  prorsus  nec  malum  esse  po- 
luisset,  quia  non  roodo  nbi  consisteret,  sed  et  unde 
oriretur  malum,  id  est  corruptio  nainrae,  sciUcet  ex- 
lerminatio  boni,  vei  minui  bono  non  haberet,  nisi 
essei  quod  corrumperelur  bonum  :  roaluro  quippe, 
id  esl  corruptio,  privat  semper  naturaro  qualicun- 
que  bono.  Naro  minuit  ejus  speciero,  vei  inodum, 
vel  OFdlnem,  sicut  vitia  animorum  sunt  privatioiies 
naluralium  bonorumet  morbi,  et  vuluera  privaiit 
corpora  sanitate.  Haec  namque  tria,  ordo,  modus, 
apecies»  generaUa  sunt  bona  in  nbus  a  Deo  faciis. 


nialuro.  Non  est  tamen  maluro  bonum,  neque  bo- 
num  malum  :  ideo  qiiod  homo  malus  non  est  nisi 
bonum  maluro.  Horoo  nerope  bonum  est,  roalnm 
iniquuro.  £t  cavenda  est  illa  prophetica  sententia  : 
c  Vae  his  qui  dicunt  quod  bonuro  est  malum,  et 
quod  malum  est  bonum  (Isai,  v). »  Opus  enim  Del 
culpant  quod  est  homo,  et  vitium  horoinis  laudant 
quod  est  iniquitas.  Omnis  vero  natura  etsi  vitiosa 
est,  in  quautuffi  natura  est  bona  est,  in  quantum  vi- 
tiosa  est  mala  est.  Natura  quoque  sentiens ,  etiam 
cum  dolet,  melior  est  quara  lapis  quae  non  potest 
dolere;  ratioualis  vero  praesiantior  est  etiam  misera, 
quam  iUa  quae  rationis  vel  sensus  est  expers.  Male- 
dicti  ergo  sunt  qiii  maledicunt  diaboluin,  blaspUe- 


108$ 


WERNERI  ABBATIS  S.  BLASII 


fO&i 


mantes  In  eo  opus  ^^.01  pro  malo  ipsius.  Primum  A  bos  subiniravii   ignorantia  renim   ageDdaruin  el 


sane  malum,  id  est  prima  privalio  boni  rationalis 
naturae,  et  causa  malorum  fuit  voluntas  mulabilis 
boni,  ab  immutabili  bono  deficiens.  Porro  malas  vo- 
luntatis  inilium  non  potuit  esse  nisi  superbia,  id 
est  amor  propriae  excellentiae.c  Initium  enim  omnis 
peccati  superbia  {Ecclu  x). »  Beinde  etiam  noleuti' 


concupiscentia  noxiarum,  quibus  comites  subinfe- 
runtur  error  et  dolor.  Qu»  duo  mala,  quando  Imv 
minentia  sentiuntur,  ea  fugitantis  animi  motos  to- 
catur  metus.  Porro  cum  adipiscitur  avaris  concu- 
piscentia,  laetitia  ventilatur.  £x  his  morboram  foa- 
tibus  omnis  miseria  emanat. 


DOMINICA   NONA 

Secundum  Lucam. 


c  Homo  quidam  erat  dives,  qui  babebat  viliicum. 
Et  hic  diffamatus  est  apud  illuni  quasi  dissipassetbona 
ipsius,  letc.  (Ltic.xvi.)  Nunc  ad  avaros  superbosque 
Pbaris^s;  nunc  ad  discipulos  illis  audientibus  lo- 
quiiur  DoroinuSf  ut  resipiscant.  Yillicus  proprie 
gubernator  et  custos  villae  est.  Unde  et  a  villa  no- 
roine  accepit.  Hic  vero  ponitur  pro  (Bconomo ,  td 
est  dispensatore,  qui  scilicet  universam  domum  dis- 
pensat.  CEconomus  enim  tam  pecuniae  quam  fru- 
gum  et  omnium,  qu»  dominus  possidet,  dispensa- 
torcm  significat.  Yillicus  ergo  est  cui  Deus  aliquas 
pecunias  ad  erogandum  coramisit.  Dissipat  igitur 
cum  male  congregat,  vel  quando  non  bene  expendit. 
c  Et  vocavit  illum,  et  ait  illi :  Qnid  hoc  audio  de 
ie?Redde  rationem  viliicationis  tuae.  Jam  enim 
non  poteris  villicare.  %  Yocat  Deus  quando  incutit 
timorem  aetern»  damnationis.  Reddit  homo  ratio- 
nem,  si,  cogitans  villicalionem  cum  ista  vita  finien- 
dam,  magis  de  acquirendis  amicis  quam  de  congr3- 
gaiulis  diviliis  traclat. 

c  Ait  autem  villicus  intra  se  :  Quid  faciam  quia 
dominus  meus  auferl  a  me  villicationem  ?  Fodere 
non  valco,  mcndicare  erubesco.  Scio  quid  faciam, 
ut,  cura  amotus  fuero  a  viliicaiione ,  recipiant  me 
in  domos  suas.  >  Ablata  villicatione  fodere  non  va- 
lemus,  quia  post  banc  vitam  non  licet  nobis  inqui- 
rere  fructura  bonap  conversationis  ligone  devotae 
compunctionis.  Mendicare  confusionis  est,  eo  moJo 
quo  fatuse  virgines  mendicabunt.  Domus  sanctorum, 
quibus  rempore  hujus  viilicationis  misericordiam 
impendimus,  coelestes  mansiones  sunt  in  domo  Pa- 
iris. 

c  Convocatis  ilaque  singulis  debitoribus  domini 
sui,  dicebat  prirao  :  Quanlum  debes  domino  meo? 
At  illedixit  :  Gentum  cados  olei.  Dixitque  illi :  Ac- 
cipe  caulionem  tuam ,  et  scribe  quinquaginta. 
Dcinde  alii  dixit :  Tu  vero  quanlum  debes?  Centum 
coros  tritici.  Ait  illi :  Accipe  Utteras  tuas,  et  scribe 
octoginta.  1  Accipe  litteras,  subaudis  in  quibus  de- 
bilum  scripseras.Cautioest  undecunque  caveturcon- 
Ira  injuriam  ut  justilia  tenealur.Cados[xaSo;]Gr9ece 
amphoraestcontinensurnas  tres ;  Coros  [x6/»oc]  vero 
modiis  triginta  completur.  Quod  autem  uni  meJietas^ 
alteri  quiuta  pars  dimittitursimpliciter  acccplum  do* 
cet,  quia  omnis  qui  imUgeniiam  cujusliLet  pauperis 
sanctorum  vel  sx  dimidia  vel  ex  quinta  parte  rele  - 


B  vaverit,  certt  misericordiae  suae  mercede  donandus 
sit.  Vel  sic  accipiatur,  ut  cum  Judaei  decimas  dicaol 
debere  dari  sacerdotibus  et  levitis ,  nos  super  justi- 
(iam  eorum  abundantes  justitia  Gbristi  derous  me- 
dietatem  bonorum,  sicutet  Zachaeus  fecit  non  solura 
de  fructibus,  sed  et  de  omnibus  bonis  suis.  Aut  certe 
duplicerous  illorum  decimas  Ecclesiae  dando  quin- 
tas  c  Et  laudavit  Dominus  villicum  iniquitatis, 
quia  prudenter  fecisset,  quia  filii  fiujus  saeculi  pru- 
dentiores  sunt  filiis  lucis  in  generatione  sua.  »  Cu- 
jus  quis<)ue  opera  facit  ejus  et  filius  dicitur.  (Jnde 
et  boni  sunt  filii  lucis  aeternae;  mali  vero  filii  saeculi, 
id  est  tenebrarum.  De  quibus  Salomon  [Isaias]  ait : 
c  Vae  qui  sapientes  estis  in  oculis  vestris,  et  coram 
vobismetipsis  prudentes  {Isai,  v).  >  In  hoc  dispen- 

^  satore  non  dcbomus  ad  imitandnm  sumere,  ut  vel 
domino  fraudcm,  vel  de  fraude  eleemosynam  facia- 
nius,  sed  interdum  similitudines  econtrario  ducun- 
tur.  Ut  hic  ei  de  judice  iniquo  :  unde  Lucsks  in  xviii 
capitulo.  Si  ergo  Dominus  dispendium  passus  tan- 
tum  laudat  prudenliam  dispcnsatoris,  non  quod  ad- 
versus  eum  fraudulenter,  sed  pro  se  prudenier  ege- 
ril,  multo  magis  Christus,  qUi  nullum  sustinerepo- 
tcst,  et  pronus  est  ad  clementiam,  laudabit  discipu- 
los ,  si  ad  ejus  prasceptum  misericordes  foerint. 
Unde  sequilur  :  c  E(  ego  volis  dico  :  Facite  vobis 
amicos  de  mammona  iniquitatis ,  ut  cum  defeceritis 
recipiant  vos  in  aeterna  labernacula.  >  Mammona 
Syrorum  lingua  divitiae  nuncupatur,  et  iniquitati: 

D  additum  est,  quod  de  iniquitate  colIecUe  sunt.  Unde 
vulgata  sententia  dlcitur  :  Quia  dives  aut  est  ini- 
quus,  aut  hxres  iniqui.  Docet  ergo  de  divitiis  iui- 
quitatis  amicos  facere,  non  quosUbet  pauperes,  sed 
eos  qui  nos  possent  recipere  in  .coelestcs  mansiones. 
Vel  ita':  Faciamus  amicos  de  iuiqua  roammona,  ut 
largiendo  pauperibus  angelorum  nobis  caeterorum- 
qne  sanctorum  graliam  comparemus.  Hxc  quidem 
male  intelligendo  rapiunt,  ut  quasi  bene  dispen- 
sent,  sed  gravantur  potius  quam  adjuveiitur.  Hostiae 
enim  impiorum  abominabiles.  Hinc  et  per  Salomo- 
nem  dicitur  :  c  Qoi  oflbrt  sacrificium  de  su|ierbia 
pauperis,  ac  si  victimet  filium  in  'conspectu  I  patris 
{Eccli,  xxxiv].»—  c  Qui  fidelis  cst  in  niinimo,  etin 
majori  fidelis  est.  Et  qui  in  modico  iniquus,  et  in 
majori  iniquus  est.  1  In  minimo  est  fidclis  qui  habet 
viscera  oietatiset  opera  misericordiae,  dando  cke- 


«085 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  IL 


me 


roosynas,  ct  diligciido  proximos.  In  majori  esl  fldg-  a  ctrinam  Domini  dividat.  In  minimo  fldclera  csse 


lis  qui  omnino  adhaercl  Grcatori,  et  nnus  spiritus 
eum  eo  desidcrat  effici.  Qui  cnim  fratrem  non  dili- 
git,  quem  Tidct ,  ncc  miscreiur  egciii ,  quomodo 
diligit  Dcum  quem  nonvidet;*  ct  quomodo  scipsum 
Deo  tribuet?  Theophiius  Antiochenus,  qui  quatuor 
evangclistarum  in  unum  opus  dicla  compinxit,  haec 
supcr  hanc  parabotam  in  suis  commcntariis  cst  lo- 
rutus  :  c  Dives  habens  viilicum  vcl  dispensatorem 
Dcus  omnipotens  est,  cujus  dispensator  fuit  Paulus 
lo^jrem  Dei  disccns  a  Gamalielc.  Qui  cum  coepissct 
Christianos  persequi,  et  domini  sui  supcrbiam  dis- 
siparCy  correctus  cst  a  Domino,  audiens  :  c  Durum 
est  libi  contra  stimulum  calcitrare  (Act.  ix).  >  Dixit- 
que  in  cordc  suo  :  Quid  faciam  quia  niagislcr  fui  ct 


magnum  cst.  Nam  sicut  ratio  rotunditatis^  id  cst  ut 
a  puncto  mcdio  omnes  Vinex  parcs  in  extrema  du* 
cantur,  cadem  cst  in  magno  disco  quara  in  numcro 
exiguo,  ita  ubi  parva  juste  gcruntur,  non  minuitar 
Justitide  magnitudo. 

De  quatuor  debitoribus, 
Quatuor  dcbitorcs  sunt :  Dcus,  spiritus,  caro» 
roundus.  Deus  dcbet  spiritui,  ut  cum  et  cognitione 
vcritatis  illuminct  ct  amorc  virtutis  inflammet ;  spi- 
ritus  debet  Deo  in  omnibus  quae  agenda  sunt  ab  ipso 
crudiri  etsccundum  ipsum  operari ;  spiritusdebetcar- 
ni,  ut  eam  et  a  malis  cohibeat,  ct  in  bonis  cxerceat; 
caro  dcbet  spirilui  in  bono  agendo  ministcrium  ct 
in  comniodo  appctendo  modum ;  caro  debei  mundo» 


villicus,  nunc  cogor  csse  discipulus  ct  operarius?  R  ex  cjus  abundantia  quod  neccssitatis  est  sumcre, 

quod  virtutiscst  exercerc;  mundus  dcbet  carni  in 
ncccssitate  subsidium,  in  cxercitalione  inciiamcn- 
tum.  Scd  spiritus  Greatori  dcbitum  non  pcrsolvlt» 
quia  pcr  superbiam  elatus  contcmnit  ab  eo  scicntiam 
vcriutis  quaercre  vcl  per  pigritiam  ligatus  acceptam 
intelligentiam  fastidit  opere  exercere.  Propterca  et 
ipse  Greator  spiritui  debitum  juste  n^at,  ut  eum 
oec  ad  cognoscendum  verum  iUuminct,  ncc  ad  bo- 
num  amandum  inflammet.  Nam  superbum  intus  a 
cognitione  veritatis  abjicit,  pigrum  autem  in  opere 
foris  alfligit.  Rursus  quia  idem  spiritus  carni  debi« 
tum  non  pcrsolvit,  ut  cam  videlicet  vel  a  malo  co- 
hibeat,  vel  in  bono  cxerceat,  flt  ut  et  ipsa  caro  justa 
Dci  dispensatione  non  ea  exhibeat  spiritui  quae 
debct,  hoc  cstjvel  in  boiio  agendo  ministcriumy 
vcl  in  appctcndo  comniodo  inodum.  Item  quia  caro 
pcr  ncgligentiam  spiritus  laxata  mundo  dcbitum  non 
exhibct,  sed  eis  affluentiam  ad  luxuin  voluptatis  in- 
torquct,  et  ad  exercitationem  virlutis  ejusadmini- 
slralioncm  non  oblinct,  ipsc  quoquc  mundus  justa 
recompcnsatione  ad  miseriam  splritus  muUiplican- 
dain,  cam  ct  frangit  advcrsis  et  pnispcris  dissolvit. 
Hujus  autem  discordie  quia  solus  spiritus  auctor 
est,  necesse  cst  ut  ipse  etiain  prior  ad  pacom  rcdcat, 
ctcxtera  post  se  subscquentcr  ad  pacem  componat. 
Si  enim  ipse  et  Greatori  debitam  &ubjeclioiicm,  ct 
cariii  justum  rcgiincn  cxhibcre  studuerit,  pei  fecta  ct 
consummata  justitia  subscquitur,  et  rcformala  justi- 


Fodere  non  vaIeo,id  est  mandala  enini  legis  tcrrae  in- 
cumbentia  destructa  sunt.  Mcndicarc  erubesco,  ut 
qui  doctor  fucram  Judaeorum,  nunc  incipiam  do- 
ctrinam  salutis  mendicare  ab  Anania.  Faciam  igitur 
ut  me  recipiant  Ghristiani,  cum  cjcctus  fuero  de 
viHicatione  mea.  Goepiique  eis,  qui  prius  versaban- 
tur  iu  lege,  et  sic  credidcrant  ut  arbitrarentur  se 
In  Icge  justiflcandos,  dicere  lcgem  abolitam,  prophe- 
tas  praeierisse,  et  quae  ante  pro  lucro  fuerant  repu- 
tari  ut  stercora.  Vocavit  ilaque  duos  de  plurimis 
debitoribus.  Primus  qui^dcbcbat  centum  cados  olei, 
congrcgatos  vidclicet  ex  gentibus  Det  misericordia 
liidigentcs.  Et  de  centenario  numero ,  qui  plenus 
csl  atque  perfectus  ,  fecit  scribi  quinquagenarium, 
qiii  propric  poenitcntium  csl  juxta  jubilaeum  annum, 
ct  illam  parabolam  in  lxxiv  luce,  in  qiia  alieri 
quingenli,  alieri  debilori  l  dcnarii  dimittuntur.  Se - 
cuiidum  autem  voraxit  populuni,  sciiicet  Judaeo- 
rum,  qii)  trilico  mandatorum  Dei  nutritus  erat,  et 
debebat  ci  ccnleiiariuin  numerum,  et  cocgit  cum, 
quod  de  centuni  facorcl  lxxx,  iil  csl  credeiet  in  Do- 
niini  rcsurrectiouem  octava  dic  factam.  Ocloginta 
enim  complenlur  dc  viii  Dccadibus,  et  ut  de  Sabbalo 
iransirel  ad  primain  Sabbati.  Ob  hanc  caiisam  a 
Doinino  praedicatur  bene  fecissc,  quod  de  legis  au- 
slcrilatc  mutatus  sit  in  Cvangclii  clementiam.  Quod 
si  quaesieris  quare  vocctur  villicus  qui  bene  quidcm 
oQVrcbat,  sed  non  benc  dividebat  credens  in  Patrem, 


sedFiliuin  persequens,  habcns  Deum  omnipotentem,  ^  tia  concordia  qiioque  ct  pax  perfccta  rcparalur.  Sic- 


sed  Spirilum  sancluni  negans.  Priidentior  ilaque 
fait  Paulus  in  transgressione  legis  flliis  quondam 
iucis,  qui  in  lege  vcrsati  Chiisium,  qui  Del  Patris 
verum  lumen  est,  prodlderunt.  Si  autem  dc  inam- 
niona  iniquilatis  bene  dispensata  rccipiuntur  in 
a^lerna  tabcrnacula,  quanlo  magis  scrmo  divinus 
iii  quo  nulla  cst  iniquilas,  qui  aposiolis  crcditus 
est  bonos  dispensatores  levabit  in  ccelum  ?  Quam- 
obicm  qui  fidelis  cst  in  mir.imo,  id  est  in  carnali- 
Lus,  el  in  majori  fidelis  crit,  id  cst  in  spiritalibus. 
Qui  autcin  in  parvo  iniquus  est,  ut  non  det  fralri* 
l>us  ad  utciidum  quod  a  Dco  pro  omuibus  est  crea- 
tuniy  iste  cl  in  spirituali  pecunia  dividenda  iniquus 
«rity  ut  non  pro  neeessiiate,  sed  pro  pcrson  s  do- 


ut  cnim  cx  e^us  injuslilia  pax  et  concordia  cuncto- 
rum  soivitur,  iia  pcr  ejus  injuslitiam  universa  re- 
couciliantur.  Ilanc  autem  jusliliam  spiritus  habitam 
perdere  potuit ;  amissam  vero  per  se  recuperare 
Ron  potest,  quia,  ne  debitum  Grealori  persolvat, 
ignorantia  fallitur ;  ne  vcro  debitum  carni  persolvat, 
concupisccnlia  praepeditur  :  et  si  forlc  cx  parteillu- 
minalus  vcrum  agnoscere  coeperit,  et  ex  parte  con- 
flrmatusbonumadimplerenon  polest,  tamenhirqaod 
perfcctum  est  adipisci,sed,  sicut  scripluin  ebt,utde 
gustatam  pro  parte  justitiam  esurire  el  sitire  incipiat, 
ct  non  adepta  pleiiitudine  ad  satictatem  pertingat. 
De  misericordia. 
c  Misericordiat   Domini,   i  ait  Psalmista ,   c  la 


4^g7  WEKNEIU  ABBATIS  S.  BL\S1I 

aternum  caniabo  (PboL  l%xxvih).  »  Caulabo  in  me,  A  vlgorem  virium.  Sic  anima  noslra  iion  erat  idonea. 


et  canlabiles  aUis  faclam  misencordias  Domini,  mi- 
sericoidias  iUco  in  aeieruum  mansuras.  Misericordias 
ideo  pluraliler  ponil,  qw'»»  ^^^^  ^"t  miserali,  id  esl 
per  misericordiam  reparali,  totidem  sunt  et  miseri- 
cordiae.  In  aelcrnum  autem  ideo  ponit,  ut  oslendat 
per  hoc  :  sic  ira  per  Adam  fuit  temporalis,  sic  et 
misericordia  per  Christum  concessa  est  xlernalis. 
Ideoque,  bone  Jesu,  c  in  generationem  et  genera- 
tionem  annuntiabo  veritatem  tuam  in  ore  mco 
(ibid.),  >  In  generationem,  inquam,  et  fgeneratio- 
nem,  cantabo  misericordias,  el  annuntiabo  verita- 
tem  (uam,  non  falsilatem  meam,  in  ore  jam  meo, 
id  esl  cordi  consono,  quia  quod  tuum  est  annuntio. 
Obsequantur  itaque  membra  mea  Domino  meo,  lo< 


ut  pane  iilo  quo  vescuntur  angeli  reficen^tur,  quia 
os  nostrum  vetustate  clausum  tenebatur,  sed  dau 
est  nobis  petra,  id  est  Christus,  ad  quam,  vetustaie 
altrita,  os  noslrum  novitaleaperlum  idoneum  factuni 
est  ad  vescendum  pane  illo  angelorum,  qui  de  se 
dixit :  I  Ego  sum  panis  vivus  qui  de  coelo  descen- 
di(  (Joan,  vi).  »  Hic  panis  ab  anima  cujusque  reno- 
vali  hic  etiam  comedilur  :  tunc  vero  plenarie  ilio 
reliciemur,  quando  iu  angelicum  habitum  commn- 
tabimur,  et  ipse  erit  omnia  in  omuibus  (/  Cor.  xt). 
Interim  in  bac  peregrinatione  quid  ?  Utique  non  de- 
relinquimur,  quiaDominus  faciens  est  misericor- 
dias  :  verumtamen  uon  nisi  facientibus  misericor- 
dias.  c  Beati  enim  misericordes,  quoniam  ipsi  mise- 


quar.  sed  tua  loquar,  quia  verilatem  tuam  annun-     ricordiam  consequentur  (Matth.  y).  »  Quem  aatem 


tiabo  in  ore  meo.  Si  enim  non  obsequor,  servus  non 
8um;  et  si  mea  loquor,  mendax  sum.  Ideoque  ut 
ego  loquar,  et  tua  loquar,  duoquaedam  sunt  :  uuura 
meum,  alterum  luum;  veriias  quidem  tua,  os  meum, 
et  ideo  veritalem  tuam  annuntiabo  in  ore  meo,  veri- 
latem  dico  pertiugentem  iii  generationem  et  genera- 
lionem,  id  est  in  aeternnm,  sicut  et  misericordia. 
Quas  autem  misericordias  caniet,  et  quam  verltatem 
annuntiet  videamus.  c  Quoniam  dixisli  in  seternuro, 
misericordia  aidiGcabitur  in  coelis,  praeparabitur  ve^ 
ritas  lua  in  eis  (ibid.),  »  Ideoque  secure  cantabo 
misericordias  tuas,  ct  aunuutiabo  vcritatem  tuam, 
quoDiam  lu  qui  nec  failis  nec  falleris  dixisti,  id  esl 


modum  miserlcordiae  exigit?  Hunc  scillcet,  dilige 
inimicum  tuum,  et  omni  petenti  te  tribue.  Videtor 
aulem  repugnare  quod  dicitur,  scilicet  c  iniquum  ne 
suscipias  (Eccli,  xii); »  etillud :  tandiu  desudetelee- 
mosyna  in  manu  tua  donec  justum  invenias  cui  des 
eam.  Sed  vult  Dominus  ut  misericordiam  facias 
etiam  Inlquo,  non  tauquam  iniquo.  Occurrit  tibi 
liomo  inlquus,  in  quo  homo  opusest  Dei;  iniqiius 
vero  opus  est  hominis.  Da  operi  Dei,  ita  ut  non  al- 
tendas  opus  hominis,  Id  est  ut  quod  iniquus  est 
non  placeat  tibi,  quia,  si  recipis  iniquum  in  nomine 
Iniqui,  merccdem  iuiqui  renpies  :  slc  qui  recipit  ju- 
stum  in    nomine  justi,    mercedem   justi  accipiet 


permisisli  misericordiam  el  veritatem,  dicens  ita  in  G  (^^^^^^,  x).  Sed  aliquis  perverse  et  nimis  large  mi- 


disposilione  tua.  Misericordia,  id  est  reparatio  fu- 
tura,  aedificabitur  per  gratiam,  id  est  perlicietur  per- 
tlngens  in  aeternum,  hoc  est :  Sic  aedifico  ut  nou  de- 
struam.  Et  vcrc  ita  erit,  quia  in  illis  per  misericor- 
diam  reparalisfaclis  coelumpraeparabilur,  boc  estex- 
hibebitur  aliis  ut  non  desperent,  sed  sperent  quod 
yeritas  tua,  id  est  completio  promissorum  tuorum 
evidenter  appareat  in  els.  Erit  enlm  in  alio  scieiitia 
iinguarum,  in  alio  gratia  sanltaium,  In  aliis  dlscre- 
Uo  spirituum ;  et  caetera  spiritualia  dona,  sicut  tu 
promisisti.  Quod  vldentes  alii  non  despcrabunl  de 
complelione  promissorum  tuorum,  quia  reple«li  in 
bouisdcsiderium  eorum,  qui  per  misericordiam  re» 
parali  facii  sunt  cceli.  Igitur  quisquis  per  misericor- 


sericordiam  accipiens  dicit :  Nunquld  non  corrigam 
filium  luxuriosum,  nec  scrvum  sceleratum  ? /s  sciat 
quia  regula  Domini  non  reprehendit  baec,  si  fianl : 
imo  reprehendit,  si  non  fiant.  Debcs  enim  corri- 
gere  omnes  ad  correctioiiem  tuam  pertinentes  :  si 
aiitem  qui  ad  te  attinent  tibi  inferunt  iujuriaro, 
patienler  sustineas  eam,  qula  sicut  mlsericors  erit, 
si  tu  misertus  fueris,  ita  etiam  mlsericors  erit,  ut 
non  remaiieat  inullum  quidquid  pro  justitia  pateris. 
Vere  Dominus  est  faciens  misericordias,  quia  est 
miserator  et  misericors.  Mlsericors  quidein  afTe- 
ctione,  miserator  exhibitionc,  quia  undique  nos  to- 
cat  ad  conversiouem,  undique  ad  poeuitcDliam, 
sicut  Apostolus  ait  :  c  An  ignoras  dlvitias  graliae 


diam   repa;atus,  ac  per  hoc  coelum  factus,  huuc  «x  Domini?  An  uescis  quia  patienlia  Dei  ad  pcetiiien- 


pius  Dominus  coronabit  post  repletionem  bonorum 
suorum,  et  hoc  modo  coronabit,  quia  perducil  eum 
adilludbonam  quodest  summum  omnium  bonorum. 
Itaque  non  in  his  bonis,  ubi  quocunque  te  vertas 
Vilcscit  habltum,  quod  accendit  desideratum.  Nam 
quando  noii  habeo,  cupio ;  postquam  vero  habiiero, 
coutemno  :  et  per  illa  bonaquibus  replesti  deside- 
rium  meum  renovabitur  juventus  mea  ut  juvcntus 
aquilae  (P«a/.  cii).  Prae  senectute  supercrescit  aqui- 
lae  superius  rostrum  iuferiori  in  tantum  ut  nec  os 
aperire,  nec  se  reficere  possit,  et  sic  penuria  cibi 
deficit.  In  tali  angustia  aculum  lapidem  quaerit,  et 
tandiu  rostri  iucremeutum  contundit,  doiiec  se  re- 
ficere  possit,  et  tiinc  reoipit  et  nitorein  pennanim  et 


liam  te  adducil?  t(Rom,  ii.)Vocat  nos  creaturaE  i)e- 
neficiis,  vocat  nos  spiritalibus  donis,  et  ideo  est  mi- 
seraior  et  misericors.  Sed  ita  intelllgatur  misericors, 
ut  et  videatur  justus.  Sicut  enlm  nuuc  est  miscri- 
cors,  ila  landem  erlt  verax.  Et  ideo  timeiidum  est 
iie  tandem  experiamur  justuin,  quouiani  unnccoD- 
t«mnimus  benignum.  Siquidem  ipse  pliis  Doroinus 
longanimis  est  et  mulliim  misericors.  Longanimis 
esc,  quia  uon  statim  punlt  peccata  nostra,  sed  lon- 
ganimllate  quaerit  bona  opera.  Si  enim  punlret  pec- 
catorem,  quem  haberel  laudatorem?  Nec  lamen  tuU 
lii  corviua  voce  dilectaiionem,  sed  In  columbino 
gemitu  coufessionem.  Mullum  autein  misericors  esi, 
quia  remunerat  in  nobis  non  uostra  merita,  sed  soa 


*089  DEF^^^^TIONES  SS. 

itona.  Doimnus  itaque  miseralor  cl  misevicors,  lon-  A 
gauimisel  muUum  miserlcors  (PiaL  cn).  Ipse  fe- 
cit  notas  vias  suas,  miscricordiam  scilicet  et  judi- 
cium,  per  quas  ipse  ad  nos  venil,  el  nos  ad  eum, 
Moysi.  Per  Moysen  inlelligendi  suntomnes  perfecii, 
sed  ideo  eum  potius  ponit,  quia  per  eum  legem  de- 
dit,  in  qua  lege  data  magnum  raysterium  est. 
Ad  hoc  enim  lex  data  est.  ut,  crescente  peccato, 
superbi  humiliarentur,  humiliati  confiterentur,  con- 
fessi  sanarcntur.  Ilas  occultas  vias  suas  no(as  fecit 
Moysi,  per  quero  lex  data  est,  quse  superabundavit 
delictum,  ut  superabundaret  et  gratia.  Ncc  hoc  cru- 
deliter  a  Deo  factum  est,  sed  salubriter.  Mulli  enim 
et  non  sentiunt,  nec  medicum  quaerunt.  Augetur 
iDorbus,  crescit  molestia,  quaeritur  medicus,  et  sa- 
natur  aegrotus.  Ecce  quomodo  pertiuet  ad  legem  B 
naisericordia.  Judicium  quoque  per  contrarium, 
scilicet  quantum  ad  non  allendentes  hoc  pertinere 


PATKUM.  —  LIB.  II.  «090 

inteiligas.  Et  non  soium  Moysi  et  al-is  fecii  vias  suas 
notas;  scd  et  etiam  filiis  Israei,  idest  quibuscunque 
minoribus  nunc  videntibus  Deum  fide,  tandem  visu- 
ris  specie.  Fecit  notas  voliintates  suas.  Hoc  est  au- 
tem  voluntas  sua,  ut  nos  atlendamus  multiplicem 
nostram  miseriam,  et  quseramus  medicinaro,  et  sic 
in  perpetuum  non  irascctur.  Hoc  infert  ad  consola- 
tionem  nostram.  Non  enim  satagere  dcbemus,  ut  fu- 
turam  iram  evadamus,  sed  etiani  ut  praesentem  de- 
ponamus,dequa  Apostolus  :c  Fuimusenimaliquando 
et  nos  natura  filii  irse  (Ephes,n).%  Et  ideo  consolando 
nosdicit,  quia  non  irascetur  in  perpetuum.  Jamenim 
spe  iram  in  qua  adhuc  sumus,  id  est  poenas  peccati 
evasimus,  tandem  penitus  evademus,  et  sicut  non  in 
perpetuum  irascetur,  ita  necln  seternum  commina- 
bitur.  Haec  enim  praesens  ira  comminaiio  est  aeter- 
nse.  A  qiia  nos  misericorditer  Dominiis  Jesus  Chri* 
sius  liberare  dignctur.  Qui  vivit  et  regnat  Deus. 


DOMINIGA   DEGIMA. 


c  Guro  appropinquaret  Domiuus  Hierusalem,  vi- 
dens  civitatem  flevit  super  illam,  dieens  :  Quia  si 
cognovisscs  et  tu,  et  quidem  in  hac  die  tua  quae  ad 
pacera  tibi  nunc  autem  abscondita  sunt  ab  oculis 
tuis.  Quia  venient  dies  in  te,  et  circumdabunt  te 
inimici  tui  vallo  et  coangusubunt  te  undique,  et  ad 
terram  prosternent  te,  et  filios  tuos  qui  in  te  sunt,  i  etc. 
(Lvc.  xtx.)  Litteram  sic  legerSi  cognovisses  quia 
venient  dies  in  te,  et  circumdabunt  te  inimici,  etc, 
etiam  tu  subaudis  fleres.  Quse  modo  quia  nescis 
quod  imminent,  exsultas,  duin  carnem  voluplatibus 
das.  Equidem  in  hac  tua  die,  id  est  in  hac  tua  pro- 
speritaiis  claritate,  quae  ad  pacem  tibi  est  tempora- 
lem,  saubaudis  fleres,  si  cognovisses  haec  supervcn- 
luramala;  sed  nunc  abscondita  sunt  ab  oculis  cor- 
dis  tui.  Vel  potest  a  principio  capituli  sub  uno  versu 
legi  usque  ad  pacem  tibi,  hoc  modo :  Flevit  diccns  : 
Quia  si  cognovisscs  etiam  tu  mecum,  subaudis 
ruinam  quae  imminet,  fleres.  Equidcm  hocest  eiiam 
certe  in  hac  die  tua,  quae  ad  pacem  tibi  est,  subau- 
dis  fleres.  Nunc  autem  abscondita  sunt,  erit  aiius 
versus  usque  ad  finem  capituli.  Ei  non  relinquent 
in  te  lapidem  super  lapidem  eo  quod  non  cognove- 
ri8  tempus  visitationis  tuae.  Eversionem  Hierusalem 
factam  esse  a  Romanis  principibus  Vespasiano  et 
Tito  non  ignorarous.  Etiam  ipsa  transmigratio 
civitatis  nunc  constructae  exlra  portam  ubi  Domi- 
nus  crucifixus  fuit  testatur,  qiiod  prior  illa  Hierusa- 
lem  fundittts  eversa  sit.  Haec  est  causa  destructio- 
nis  illius,  quia  non  cognovit  Dominum  quando  vi^ 
sitavil  eam.  Unde  illud  propheticum  :  c  Milvus  in 
c<£lo  cognovit  tempus  suum,  turtur  et  hirundo  et 
ciconia  custodierunt  tempus  adventus  sui,  populus 
aitteB)  meus  non  cognovit  judicium  Domini  (Jer, 
viii).  I  Turtur  est  genus  volatilis,  et  nescit  inane 
amare.  Nam  seinel  uni  nupta  inarito,  scmper  abit»it 


simul  cum  ip.so.  Nocte  dieque  juncta  manebit  sibi. 
Absque  marito  nemo  videbit  eam.  Sed  viduata,  si 
caret  ipso ,  non  tamen  ultra  nubet  amico ,  sola 
volabit,  sola  sedebit,  et  quasi  corde  teneoit  ami- 
cum  operiensque  casta  inanebit.  Sic  anima  quae- 
que  fidelis  facta  virili  foedere  felix,  namque  mari- 
tus  est  sibi  Gbristus.  Gum  sua  de  se  pectora  replet^ 
et  bene  vivit,  semper  adhaeret.  Non  alienum  qiiaerit 
amicum.  Quomodolibet  orcus  sumpserit  illum, 
quem  superesse  credit  in  aeihere,  indc  futurum 
spectat  eumdem,  ut  microcosmuin  Judicel  omnem. 
Hirundo  autem  est  volatile  simili  modo,  et  generat 
semel.  Sic  et  Salvator  meus  natus  est  seniel,  in 
utero  bajulatiis  semel,  crucllixus  ost  semcl.  et  sur- 
rexit  a  mortuis  semel.  Uiius  Deus,  uiia  fidcs,  unum 
baptisma.  Gtconiie  aves  vocatac  a  sono  quo  crepi- 
tant  quasi  cicanise.  Quem  sonum  oris  poliiis  esse 
dicunt  quam  vocis,  quia  cuin  qualienle  rostro  fa- 
ciunt.  H;e  veris  nuntiae,  societatis  comites,  serpeii- 
tium  liostes  maria  transvolant,  in  Asiam  collecto 
agmine  pergunt ;  cornices  duces  eas  praecedunt,  et 
D  ipsaequasiexerciluseisobsequiinturadversus  inimi 
casaves.  Eximia  iliis  circa  filios  pietas.  Namadeo  im- 
pensius  fovent  in  nidis  filios ,  ut  assiduo  incu- 
bitu  eis  plumae  exeant.  Quantum  autein  tempo- 
ris  impenderiiit  fetibus  educando  tantum  et  ipsae 
invicem  a  pullis  suis  aluntur,  hoc  cst  moralis  de- 
notatio  clementiac  et  compassionis.  Semel  itaque 
Dominus  flevit  super  civitatem,  cum  perituram 
nuntiaret,  sed  quotidie  per  eleclos  suos  in  Ecriesia 
plangit  reprobos,  qui  nesciuntcur  plangantur,  quia, 
juxta  Salomonem,  c  laetantur  cum  malcfecerint  ct 
exsultant  in  rebus  pessimis  (Prov,  ii).>  Qui  si  dam- 
nationem  suam  praeviderent,  seipsos  cum  electoruin 
lacrymis  plangerent.  Suam  ip;itur  habet  diein 
anima  perversa,  qu.-e  transilorio  gaud(>t  in  teniporc« 


1091 


Cu\  ca  qwa  assTini  nd  \paccin 


SttW^i 


m 


^"EniNEHI  ABDATIS  S.  BLASII 

n^iia  dum  ex  A  tur,  at  solis  similitudinibus  corpornn  spirilali  ti- 
sione  teneatur,  ubi  nescio  utrum  possint  aliqu) 
nihil  significantia  videri.  Haec  igitur  natura  spirita- 
lis,  in  qua  non  corpora,  sed  corporum  similituitiDeg 
cxprirauntur,  inferioris  generis  visiones  haliet  quam 
iilud  mentis  ac  intclligentiae  lumen  quo  et  isla  in* 
feriora  dijudicantur  et  ea  cernuntur,  quas  neoae 
sunt  corpora,  neque  gerunt  formas  similes  corpo- 
nim,  velut  ipsa  mens. 

Item  expositio  de  eodem, 
c  Vise  Sion  lugent  eo  quod  non  sit  qui  veniat 
ad  solemnilatem  (Thren.  i),  >  Sion  quod  sonat  ^pe- 
cula^  est  Ecclcsia,  quae  rejrem  gloriae  in  decore  suo 
est  speculatura.  Hiijus  viae  sanctorum  vitae  et  do- 
ctriiiae  accipiuntur,  per  quos  fideles  ad  moenia  caelo- 
duiit,  cum  coffitationcs  illicitx  ex  iila  prodciintes  B  stis  urbis  perducuntur.     Hx  vi»  lugent    pauio^ 


Tcbus  lemporaVibus  laalaluT,  dutn  ^^oribus  extolli- 
tur,  dum  in  carnis  voluplale  resol^^tur,  dura  nulla 
venturae  poenae  f<»rmu\ine  terreiur,  paoem  habel  iii 
die  sua,  sed  grave  scandalum  danu^mj^njg  1,31)^1,11 
in  die  cxtiema.  Iniraici  suiil  roaUgni  spiritus,  qui 
animam  a  corpore  exeunlem  ODSiilent,  quam  in 
cai^ne  positam  deccptoriis  delectationibus  fovcnt. 
Vallo  eam  circumdant,  quia  reductis  iniquitalibus, 
quas  perpetravit  ante  oculos  ejus,ad  societatom  su^e 
dainnationis  eam  coarclant.  Undique  coangustant, 
quando  ei  non  solum  operis,  verum  eliam  locutionis 
iniquiiates  roplicant.  Tunc  anima  per  cognitioncm 
reatus  sui  ad  terram  prosternitiir,  cum  caro  ad 
pulverem  redigitur.  Tunc  in  mortem  filii  ejus  ca 


m  extrema  ultione  dissipantur,  sicut  scriptum  esl : 
<  In  illa  die  peribunt  omncs  cogitationes  eorum 
(Psal.  cxLv).  I  Lapis  super  lapidem  inteliigiiurdura 
cogitatio  super  duram  cogilationem.  Pervcrsam  anl- 
mam  visilat  Deus  quotidie  praecepto,  aliquando  fla- 
gello,  aliquando  miraciilo,  ut  qui  nescit  audiat ;  aut 
dolore  cd^npuncta  redeat,  aut  beneficiis  devicta  ma* 
lum  quod  fecit  erubescat.  Praeterea  notandiim  quod 
quondam  spiritualem  naturam  in  nobis  habemus, 
ubi  corporalium  rerum  formantur  similitudines. 
Prima,  cum  aliquod  corpus  sensu  corporis  tangi- 
mus;  secunda,  sive  cum  absentia  corpora  jam 
nnta  cogitamus ;  terlia,  sive  cum  eorum  corporum 
quae  non  novimus,  sed  tamen  esse  non  dubitamus 
inluemur;  quarta,  sive  cum  aliqua  qiiae  non  sunt 
vel  esse  nesciuntur,  pro  arbitrio  vel  opinatione 
cogitamus;  quinta,  sive  cum  neque  id  agentibus 
neque  volentibus  nobis  variae  formae  corporalium 
similitudinum  versantur  in  aninio ;  scxta,  sive  cum 
aliqua  corf^oraliter  acturi,  ea  ipsa  disponimus; 
septima  quoque,  cuin  Jam  in  ipso  actu,  vcl  cum 
loquimur,  vel  cum  faclmi^  omnes  corporales  mo- 
tus,  ut  exerceri  possint,  prxveniuntur  similitudini- 
bus  suis  intus  in  spiritu ;  octava,  sive  cum  a  dor- 
mientibus  somnia  videntur,  vel  nibil  vel  aliqua 
significantia ;  nona,  sive  cum  valetudine  corporali 
lorbatis  intrinsecus  ilineribus  seniiendi  imagincs 
corporum,  spiritus  veris  corporibus  ita  miscet,  ut 


venire  ad  soleinnitatem,  quia  justi  graviter  deOent 

raros  frequentare   Dominici  sacramenti   celebrita- 

tem.  Nam  qui  se  hic  alienant  ab  lCcclesiae  festivita* 

te,  utique  in  futuro  excluduntur  ab  angeloruni  so- 

lemnitate.  Unde  legitur  hodie  quod  Domtnus  videos 

civilatem  Hlerusalem  flevit,  eamque  ab    hosiibas 

obsidendam,  circumfodiendam,  cum  omnibas  filiis 

suis  destruendam  pra^ixit  (Luc.  xix).  Civitas  haec 

super  quam  Deus  flet,  est  quaelibet  anima,  qoae  noa 

plangit  sua  crimina.  Quam  iiiimici  circumdabunt, 

dum  imminente  morte  catervae  daemonum  eam  val- 

labunt.  In  circuitu  vallum  fodiunt,  dum  transacta 

mala  ante  oculos  ejus  ducentes,  eam  in  foveam  de- 

,  sperationis  ducunt.  Undique  coanguslabunt,  dum 

'  horribili  vultu  et  gestu  eam  ad  poenas  exire  com- 

pellunt.  Ad  terram  autem  prosternunl,  dum  corpus 

morte  intcrimunt.   Filios  ejus  irucidaDt,  dum  eam 

ad  tartara  perducentes  pro  malis  operibus  in  sup- 

plicio  cruciant.  Lapidem  super  lapidem  non  relin- 

quens,  quia  nullam  duri  cordis  cogitationem  impu- 

nilam  dimiltent.  Et  hoc  totum  ideo  contingit,  qoia 

tempus  visitationis  suae  non  agnoscil.  Anima  visiia- 

tur,  quando  cum  hominibus  a  Deo  flageilatur.  Sed 

ipsa  visiiationem   non  agnoscit,  quia  disciplinam 

recipere  renuit.  Dominus  autem  de  templo  suo  ven- 

dentes  et  ementes  ejictt,  quia  culpas  homines  dia- 

bolo  vendentes,  et  poenas  ementes,  flagello  poeni* 

tentiae  a  conversi&expellit.  Hoc  praetigunivil  Hierosu- 


intemosci  vel  vix  possint  vel  omnino  non  possint,  d  lymorum  subversio,  quae  contigit  hoc  modo  :  flieni- 


aut  slgnificent  aliquid,  aut  sine  sigitificaiione  ulla 
oboriantur;  decima,  cum  prorsus  invalescente  ali- 
quo  morbo  vel  dolore  corporis,  et  interclodente  in- 
tus  vias  quibus  anima  ut  per  carnem  sentiret  exer- 
cebatur,  ac  nitebatur  intentio  altius  quam  somno 
absentato  spiritu  corporalium  rcrum  existunl  aut 
monstrantur  imagines  vel  significantes  aliquid 
vel  sine  uUa  significatione  apparentcs.  Undecima 
cum  Dulia  ex  corpore  causa  existente,  sed  assu- 
mente  atque  rapiente  aliquo  spiritu,  tollitur  anima 
in  hujusmodi  videndas  similitudines  corporum,  mi- 
sccDseivisa  corporaliacum  similileretiamcorporeis 
8en<$ibus  utilur.  Duodecima  cum  ita,  spiritu  assu- 
mente,  alicnatur  ab  omni  corpuris  sensu  et  averli- 


salem  visitatio,  erat  Christi  incarooiio.  Hanc 
quippe  oriens  ex  alto  visitavit,  dum  in  medioejus 
regnum  coelorum  praedicavit,  sigtti$  et  miraculis 
illustravit.  Sed  ipsa  tempus  suae  visiiaiionis  non 
cognovit,  dum  hunc  a  lege  ct  prophetis  promissom 
Deum  credere  noluit.  Insuperdum  lerrenam  gloria» 
perdere  timuit,  regem  gloriae  crucifixil,  et  ideocoe- 
lestem  gloriam  amisit.  Ipse  autem  alas  crucis  ex- 
pandit,  atque  sub  uinbra  alarum  miserlcordiae  sose 
congregare  voluit,  quemadmodum  gallina  pollo» 
suos  sub  alis  a  milvo  protegit.  Ai  illi  caice  DomiDum 
abjecerunt,  vocaiitem  audire  noluerant,  maDUS 
posl  eos  extendenti,  dorsa  in  faciem  dederunu  Deus 
autem  paticns  et  innltum  misericors,  qui  vineam  ds 


<^5  DETLORATIONES  SS.  PATRUM.  -  LIB.  If.  im 

-^gypto  imnsplantaYU,  et  eain  agricolis  lucavil ;  cu-  \  civiiate  exorto  milites  propugnacala   relinquant, 

undique   muros    irrumpunt. 


jus  prophetas  ipsi  ad  se  missos  contomelia  affecios 
peremerunl;  insuper  et  unicumFilium  suum  de  vinea 
ejectum  occiderunt,  dedit  cis  quadraginta  duo  annos 
in  pcE^nileniiam,  quo  possent  reatus  sui  ccmsequi  iii- 
dulgentiam.  Tpsi  vero  tempore  graliae  abusi  sunt  in 
superbiam,el  irritaveruntDeum  jugiter  atigentescul  - 
pam;  idco  ira  Dei  ascendit  super  eos  et  disperdidit  eos. 
Poslquam  enim  propbetas  sapientes  et  scribas  ad 
eos  missos  a  se  repulerunt,  insuper  quosdam 
lapidaverunt ;  quosdam  divisis  poenis  interfecerunt, 
alios  de  linibus  suis  propiilerunt ;  Dominus  ultio- 
iium,  Dominus  sanguinem  eorum  requirere  est  re- 
cordatus.  Venitque  siiper  eos  ac  filios  eorum  san- 
giiis  Christi,  omniumque  justorum,  quem  a  san- 


sed  hostes  undique  muros  irrumpunt.  Civita- 
tem  violenter  invadunt,  universa  voraci  flain- 
mae  tradunr,  cunctum  populum  diversis  suppliciis 
exstinguunt,  cunclas  turres  et  ipsum  templum, 
murumque  in  circuitu  a  fundamentis  destruuut. 
Omnibus  aulem  subversis,  fertur  quod  in  loco, 
quo  civitas  pridem  fuerat,  aratrum  duxerint,  sa- 
lem  pro  semine  sparserint. 

In  hac  itaque  obsidione  legitur  quod  undecies 
centena  millia  fame  perierint,  totidemque  gladto 
perempti  sint,  ejusdem  numeri  in  caplivitatom 
distracti,  trecenti  in  uUionem  Dominicas  nccis 
cruciflxi  sunt.  Tradilur  etiam  quod  xxx  pro  de- 
nario  venditi  sint,  sicut  ipsi  Doniinum  pro   xxx 


giiine  Abel  efludcrimt  usquequo  apostolos  Christi  B  denariis  tradiderunl ;  sic,  charissimi,  reddidit   Do* 


occiderunt.  El  quia  Patrem  et  Filium  offenderunt, 
paCer  Vespasianus,  et  iilius  Titus  hoc  viudicaverunt, 
sic  vineam  summi  patrisfamiUas,  quam  in  vineam 
Sodomorum  converterant,  de  qua  vinum  Gomorrhse 
blberant,  exterminavit  aper  de  silva,  et  singularis 
ferus  depastus  est  eam  (PsaL  lxxix).  Silva  erat 
gcntilitas,  de  qua  aper  Vespasianus  exercitum  du- 
ciUvit,  et  vineam  ,  scilicet  Judaeani  y  ferro  et 
igiie  eilermiuavic.  Singularis  ferus  erat  Titus, 
qui  loDga  obsidione  Hierosolymam  est  depa- 
stus.  Sed  antequam  civitas  everteretur,  toto  illo 
anno  stella  iiislar  gladii  super  eara  pendere  vi  • 
deiur.  Vitula  etiaro  sacriflciis  admota,  agnam  est 
«Dixa,  et  eoDlinuis  xl  noctibas    igiieae   acies  in 


minus  septuplum  in  sinu  eorum,  qui  efluderunt 
sanguinem  sanctorum  {Psai,  i.xxviii).  Sic  reiiola 
est  domus  descrta,  quam  ipsi  speluncam  latro-- 
num  fecerunt  :  stcque  Romani  et  locum  et  gen- 
tem  iilorum  tulerunt.  £n,  dilectissimi,  aadistis 
captivitatem  Judseorum,  cavendum  est  nobis  a  ca- 
plione  daemonioruro.  IHa  eniro  scripta  est  ad  cor- 
reclionem  nostrain,  ne  nos  iucauios  circumclu- 
daiit  castra  hostis  maligni.  Elenim  ut  nos  esse» 
mus  captiviUite  liberi,  sumroi  regis  filius  datus 
est  obses  pro  rederoptione  nostri.  Atque  ut  hoc 
tenacitcr  nostnp  roemoriae  iropriroatur,  panis  Chri- 
sti  iii  moduro  denarii  formatur,  qnia  profecio  ille 
pro  XXX   denariis  traditus  est  in  manus   impio- 


aere  cernuntur,  jtempli  januae  inedia  nocte  uUro  ^  rum  :  qui  verus  denarius  dabitur  in  vinea  usque 


aperiuntur,  maxiroaque  luce  inlus  coruscante  vo- 
oes  hujiisroodi  audiuiitar  :  c  Transearous  de  sedi- 
bus  istis.  » Igitur  transactis  post  passioiiem  Do- 
mini  quadraginta  duobus  annis,  Vespasianus  et 
Titus,  duces  Romanorum,  cum  roaximo  exer- 
eiin  Judaeain  intrantes,  universaro  regionem  incen- 
dio  devastavcrunt.  Popiilus  autem  ex  cunais  urbi- 
bus  ob  pasclialero  festivitatero  in  Uierosoiymam 
eonfluxcrat :  quem  exercitus  in  paschali  teroporc 
obsideliat,  sicut  ipse  Dominum  in  paschali  die  cru- 
ciflxerat.  Itaque  secundum  verba  Domini,  civi- 
tas  vallo  circurodatur,  machinis  undique  exstru- 
ctis   forliler    ab   hostibus    impugnatur  :   sed   et 


ad  vesperaro  laborantibus  praeniium  omniuin  ju- 
storuro.  Hsee  caplivitas  praecessit  in  figura  sicut 
nobis  refert  sacra  Scriptura  :  Curo  Elias  ignco 
curru  in  coeUim  Iransferretur,  et  Eliseus  pallio 
Eliae  Jordane  diviso,  aJ  Jericho  reverteretur,  ea 
inde  ad  Bethel  ascendente  pueri  ei  iUuserunt  c  :  A&- 
ceude,  calve,  ascende  calve  >  claroaverunt  (IV  Reg. 
i).  Quibus  duro  ille  malediceret,  duo  ursi  de  silva 
egressi  sunt,  qui  xlii  pueros  laceraverunt.  EUas 
eral  in  figura  Christus ;  hic  ad  Bethei  ascendlt, 
dum  de  Hierusalem  ad  crucero  tetendit.  Huic 
pueri  iUuserunl:!  Ascende,  calve,  >  claroaverunt, 
dum  Judaei  puerili  sensu  Domino  pro  nobis  flagellato. 


sumnia  \i  a  civibus  defensatur.    Sed  quia  in  Do-  j)  decalvato  in  Cahariae  loco  in  cruce  lUuserunt.  Mos 


mino  Deo  scuturo  proiectionis  non  habuerunt, 
in  manu  hostiU  corruerunt.  Quosdaro  naroque 
fames,  quosdam  consumpsit  tabes;  quidam  ab 
ipsis  civibus  crudeliter  trucidatl,  quidam  mortuo- 
niiii  felore  sunt  praefocati.  Nam  pessimi  quique 
ut  canes  ctvitatem  circuibant,  escam  de  manu 
mulierum,  de  ore  infantium  etiam  rapiebant ;  ci- 
Tes  iu  platea  jacentes,  extremum  spiritum  prae 
fame  trahentes,  iropio  ferro  cruciabant ;  volentes- 
qne  mori  non  ex  toto  exstinguebant,  sed  roiseros 
vulneribas  torqucbafit.  Postqiiam  vcro  asinos  vel 
equos  caeleraqiie  animatia  ad  esum  illicita  in  ci- 
bos  coiisampserunt,  ipsae  niatres  fllios  suos  ad 
edendum   mactavcrunt*   Unde   magno  clamore  in 


quippe  apud  antiquos  erat  crucifigendos  prius  fla- 
gellari  ac  decalvari,  sic  potest  etiam  in  sacra 
Scriptura  notari :  c  Devorabit,  inqiiit,  gladius  car- 
nes  de  cruore  occisarum,  et  de  capliviiate  nudati 
capitis  inimicorum  (DeuL  xxxvi).  i  Nam  et  captivi 
decalvabantur,  qui  vendebantur.  Hocvidetur  no- 
stra  tonsura  exprimere,  qui  oensemur  Christ 
figuram  gerere.  Pueris  auu^m  ab  Eliseo  ma- 
Icdicitur,  dum  maledicUo  sanguinis  ejus  super 
nos  et  super  filios  nostros  Judaeos  inducitur; 
duo  ursi  de  silva  egressi  qoadraginta  daos  piie- 
ros  laceraverunt,  duro  post  xlii  annos  duo  im- 
peratores  de  gentHitate  egressi,  armis  Judaios 
atrocitcr  strangubverunt.  Nos  crgo,  charissimi,  ni- 


im 

marum  effugere,  ad  vcrum  rcgem  •osirum  prove- 
nire,  veram  liberlalcm  oblinere. 

De  Eiia  ei  Je*aM. 
f  EUas  limuil  Jexabel,  el  fugit  »  CODspectu  mu- 
lieris  fornicaria,  et  surgens  abiit  quocunque  cum 
ferebal  voluulas,  venilque  in  Bersabee  Juda,  cl 
dimisit  ibi  puerum  suum,  et  abiit  in  dcsertum 
via  unius  diei  (1//  Reg,  xix).>  Primo  jaccnda 
8unl  fundamenla  bislorise*  ut  posl  quasi  de  pariete 
vel  pelra  historiae  oliium  moralitatis  eliciatur.  Jc- 
zabel  interpretatur  (luxus  sangutnis ,  et  significat 
carnalem  concupiscentiam  quae  occidit  prophetas, 
id  est  videntes.  Unde  dicitur :  c  Ubi  est  domus 
videntis  (/  Reg.  ix)  ?  i  id  cst  prophctae.  Hxc  enim 


^ERNERl  ABBATIS  S.  BLASU 


\m 


hostium  effugere»    ^t^^ivitatcm  ani-  a  <^<i^d  dicitur  :  haec  uiilis  esl;  tertia  gloriosa,  qu« 

pcrfectorum  est.  Affectuosa  id  est  afBciens  peo- 
ca(i  recordatio  est,  quando  homo  aiBcitur  desi- 
derio  et  delectatione  peccaudi,  quando  recogitatad 
ollas  carnium  iEgyptiarum»  quam  deliciose  et  sua- 
viter  vixerit,  et  quam  arduum  sit  iter  quod  ag- 
gressus  vel  cursurus  sit.  Recordatio  pungiiiva  vel 
compunctiva  dicitur,  quando  reminiscitur  quam 
sordide  et  vagitiose  vixit,  non  ut  ad  priora  re 
deat,  sed  ul  digne  ea  defleat,  el  semper  coram  &e 
slatuat*  Unde  dicitur  :  c  Peccatum  meum  coram 
me  est  semper  (Psal,  l),  »  ad  modum  alicujus  qw 
novcllat  agrum,  arbusla  quidem  resecat»  sed  de 
agro  non  aufert ,  imo  reponit  et  stemit  super 
agrum,  ei  incendit  ut  a;jer  habilior  sit  ad  defe- 
videlicet    coacupisccntia   proplietas    et    sapientes  ^  rcndum  et  fructificandum,  secundum  illud  :  c  Con- 


exstinguit,  dum  voluptati  biandissime  quidem, 
sed  turpissime  et  perniciosissime ,  et  consi- 
milibus  viiiis  se  subjiciunt,  de  quibus  scribitur  : 
c  Fluxus  eorum,  ut  fluxus  eqaorum  (Exech.  xxiii).» 
(Gregorius.)  Unde  Elias,  id  est  soliurius  quilibet» 
qucm  Soi  justitise  illuminavit,  timens  sibi  de  re- 
gione  ejus,  fugit  in  Bcrsabce,  quod  interpretatur 
septimui  puleus ,  id  est  Ecclesiam ,  reduiidantem 
sepliformi  gratia  Spiritus  sancti ;  Juda,  id  est  cofi- 
fesiionis^  vel  puteus  satielalis^  quia  habet  Ecclesia 
doctrinalia  praecepta  vel  flueiita  ad  satietatcm» 
inquibus,  utait  quidam,  agnus  potest  ambuiare, 
et  elephans  natare.  inde  initialis  et  lactea  do- 
ctrina  propouitur  rudibus,  perfectis  autem  soli- 
dus  cibus.  Reliquit  ibi  puerum  suum,  id  est  pue- 
riles  actus  et  pcccata  quibus  pncri  nutant,  tetcii- 
dlt  quocunque  eum  voluntas  ferret.  Quod  unius- 
cujusque  qui  peccata  sua  vult  redimere,  signi- 
ficat  deiiberationem,  ul  boc  genus  vivendi  aggre- 
diatur,  sed  tandcni  vadit  in  desertum,  id  est  de- 
serit  munduni ;  via  unius  diei.  Tres  sunt  (Exod, 
iii)  dietae,  quas  ibuiit  qui  Domino  sacrilicaturi 
sunt,  quia  omne  quod  Domino  oiferimus,  in  no- 
mine  sanct»  Trinitatis  debet  fieri.  Piiraa  diela 
est  incipere,  secunda  facere,  tertla  perficere  vel 
perseverai-e.  Yel  prima  dcclinare  a  malo,  secunda 
facere  bonum,  tertia  inhabitare  vel  permanere  in 
sseculiim  saeculi,  ut  dicatur  de  prima  :  <  Quiescite 


caluit  cor  meum  intra  me,  et  in  meditatione  mea 
exardescet  ignis  (Psat.  xxxviii).  »  Tertia  recorda- 
tio  peccati  gloriosa  est,  quando  liomo  remeditans 
quis  fuerit,  qua  gratia  de  lacu  miseriae  et  de 
luto  fa^is  liberatus  sit  gratias  agit  Deo,  dioens : 
c  Non  nobis,  Domine,  non  nobis,  sed  Domini  tuo 
da  gloriam  {P$aL  cxiii),  »  et  cum  Israelitis  de  £  • 
gyptia  servitute  liberatis  gratulabunde  decautat: 
c  Cantemus  Domino  :  gloriose  enim  magnificatus 
est  (Exod,  xv) » :  etcum  Zacharia  :  c  Benedictus  D9- 
muius  Deus  Israel,  quia  visiuvit  et  fedt  remptio- 
nem  plebis  su»  (Luc.  i).  c  EUas  igitur  viam  uniat 
diei  processerat  compunctiva  recordatione  prderita 
reminiscens»  et  sub  umbra  juniperi  sedeos  (///  Reg, 
xix),  quae  est  arbustuU  humilis  et  spiaosa,  signi- 
ficans  conpunclionem  et  amaritudinera  poeoiten- 
tiae.  Undc  ex  lassitudine  et  tristitia  obdormivit» 
quia  inseiisibilis  mundo,  et  unquam  mortaus  fieri 
debet,  quem  prioris  vit»  taodet.  Unde  et  Elias 
ait :  c  SufBcit  mihi,  Domine,  tollc  animam  meam 
(ibid,),  id  est  animalem  vitani.  Qai  sic  obdormie- 
rit,  Angelus  magni  consilii  excitat  eum  dicens : 
c  Exsurge  a  mortuis,  et  illumiiiabit  tibi  Christus 
(Ephes,  v).  »  Uiide  scribitur  :  c  Ecce  angelus  Do- 
mini  tetigit  eum  dicens  :  Surge,  comede  (///  Reg. 
xix).  »  Tactus  iste  est  animi  uon  corporis,  spiri- 
tus  non  carnis,  ralionis  non  sensualiutis,  interio- 
ris  hominis  non  exterioris.    Iste  angelus  dormi- 


agere  perveise  (Isa,  i);  »  ei :  c  Qui  furabatur,  jam  p  entes  discipulos  excitavit  dicens  :  1  Quid  dormitis? 


non  furetur  (Ephes,  iv).  1  De  secunda  :  «Discite 
bene  agere  (Isa,  i)  1  ;  et  c  Induite  novum  homincm 
(Epftes,  iv).  »  Tertia  vcro  dieta  est  bonum  con- 
summarc,  de  qua  dicitur  :  c  Ascensiones  in  corde 
suo  disp«isuit  (Psal.  lxxxiii);  i  et  in  Canticis  : 
c  Quae  est  ista  quse  ascendit  per  desertum  ?  »  (Cani, 
III.)  De  his  tribus  diebus  dicitur  in  Evangelio : 
c  Petite  et  accipielis,  quaerite  et  invenietis,  puisate 
ct  aperietur  voliis  (Matth,  vii).  »  Elias  qui  ha- 
bet  formam  poBnitentis,  unam  dietam  Untum 
processit.  Unde  et  consedit  quasi  mediUns. 

Notandum  quod  Ires  sunt  recordaliones  pec- 
cati :  prima  afiicieus  et  delecUns,  quae  mala  est ; 
secunda   exasperans,  qu2C    pungitiva  seu  coiijun- 


Non  potuistisunahora  vigilare  mecum  ? » (Luc,  xxii.J 
£t  ecce  ad  caput  ejus  subcinericius  panis  et  vas 
aquae.  De  interioris  hominis  capite  est  serino, 
id  est  de  mcnte.  Panis  subciuericius,  qui  exsuflian- 
dus  est  et  tergendus,  significat  asperiutem  victus, 
quo  utuntur  poenitenies  :  de  quo  David  ait :  c  Ci- 
nerem  tanquam  panem  manducabam  (PmI,  a) ;  » 
vas  aquae,  lacrymosam  compunctionem ,  quae  est 
aqua  abluens  et  reficiens. 

Gujus  compuiictionis  mensura  per  Yas  signm 
catur,  quia  juxU  modum  culpae  erit  mensura 
poenae  sicut  dicitur  :  c  Potum  dabis  nobis  in  la- 
crymls  :  in  mensura  (Psal,  lxx|x);  >  et  c  Exitus 
a<inarum   deduxcrunt  oculi  mei  (P$al     cxviii).  » 


4097  DEFI.ORATIONES  SS 

Comedit  crgo  et  bibit,  et  rijrsuni  obdormivit,  scili  A 
cet  in  pace  et  quieta  mentis  tranquillitale.  Et  denuo 
reversus  angelus  Domini  tetigit  eum,  dixitque  ilii : 
c  Surge  (///  Re(f,  x),  i  id  est  ad  supeina  te  sub* 
lcva,  qui  et  ad  discipulos  :  f  Dormile  jam,  et  re- 
quiescite :  sufDcit(JI/arc.  xiv).  i  Gomede,  id  estprxliba 
et  gusta  de  interna  dulcedine.  Non  determinatur 
quid  comederint,  quia  gustus  illius  dulcedinis  indi- 
cibilis  est,  iroo  inexcogitabilis;  acquiri  polest,  aesti- 
•narinonpotest.Huicgrandis  via  restat,  idestcbari* 
tas,  qua^  in  mensa  est,  adeo  quod  Dcum  ad  banc 
vallem  lacrymarum  inciinavitutseexinaniret.  Gran- 
dis  perfectio,  quae  hominem  usque  ad  Dei  dexteram 
stiblimavit.  Qui  in  hac  via  pcde  inoffenso  incesserit 
potestdiccre  :  c  Transivimus  per  ignem  {Psal,  lxv), 
qui  consumit  solida,  conslringit  et  dissilire  facit,  id  B 
ost  adversa,  et  per  aquam  quse  moilit,  id  est  pro- 
spera.  Notanduni  quod  tribus  modis  dicitur  panis  : 
Panis  purgatorius  curo  amariludine,  quem  come- 
jdunl  initiantes,  quem  significat  panis  subcincricius 
quo  refectus  esi  Elias.  Panis  consolatorius  cum  dul- 
ccdine  :  undc  dicitur  :  Secundum  muUitudincm  do- 
lorum  mcorum  in  corde  meo  consolaliones  lune  Ix- 
fificaverunt  animam  meam  (Psal,  xcxiii).  i  lloc 
vescuqtiir  proficientcs,  quod  significatur  per  hoc 
quod  denuocomeditElias.  Panis  snlitariuscum  for* 
titudine  esl  chaiitas  robusta  et  pcrfccla  in cujus  for- 
titudine  ambulavit,  xl  diebus  et  xl  noclibus,  id  est 
per  iinplclionemdecalogorum  et  quatuorEvangelio- 
rum  ad  montem  Dei  lloreb.  Horeb,  solitudo  vel  con- 
vcrsusin  vitani  monasticam  vel  in  eremum  significa- 
tur,  secundum  ilhid  c  :  Quis  dabit  raihi  pennas  sic- 
ut  eolumbae,  et  volabo  et  requiescam?  (PsaL  liv.)  i 

De  verbis  Sapientia: :  c  Transile  ad  me,  i 

<  Transite  ad  me,  omnes  qui  concupiscitis  me,  et 
a  generationibus  meis  implemjpi ,  i  ait  Sapien- 
tia  (EccL  xxiv).  Fidelis  sermoet  exbortatorius,  ala- 
cri  devolione  suscipiendus.  Dux  sunt  viic  maxim;e 
inter  sc  distantes  :  una  qux  separat  et  seducit  a  Deo, 
altcra  quxrevocat  ct  reducit  ad  Deum.  In  illa  mundi 
amatores  spaliantur,  et  errantes  per  devia  exspa- 
tia  lur ;  per  hanc  Gbrislo  ducc  et  comite  contempto- 
rcs  saeculi,  de  luto  iEgypii  ad  quietem  el  repromis- 
sam  terram  vivenlium  feliciter  ingrediuntur.  Sunt  D 
etiam  dux  concupiscentiae  :  una  culpabilis,  altcra 
laudabiiis.  Gulpabilisest  quae  nos  iinmergit  saicula- 
ribus  et  carnalibus  desideriis.  Laudabilis  duplex  est. 
Una  cst  ex  privilegio  naturae;  altcra  ex  talento  gra- 
tije.  Naturalis  est  concupiscentia  qua  unusquisquc 
aiuat  cl  appetit,  quamvis  diversa  via  omnes  ad  idim 
t:?iidant,  alii  per  divitias,  alii  per  bonores,  alii  per 
magniiicentiam  et  ampliladinem  nominis,  alii  per 
Toiuptates,  sicutdicitBoetius.  At  illi  falluntur  et  er- 
rant.  Ista  affectio  est  amor  extraueos  de  longe  olfa- 
eiens  boBum,sed  non  contemplans  e  vicino  suavita- 
lcm  illius.  Bonum  enim  natume  est,  non  reparatio 
gratix.  lUa  aitera  quam  gratia  confcrt  est  qua  etiam 

Patbol.  CLVII. 


PATRUM.  —  LIB.  n.  mt 

vera  et  aeterna  bona  alfectantur,  quando  fidelis  om- 
nibus  transitoriis  calcatis  in  solum  Deum  suspirat,' 
buncsitit,  hunccsurit,  hunc  cogitat.  Est  ergo  trans- 
eundum  de  amore  temporalium  ad  amorem  aBterno- 
rum,  sicuttransiitMoyscs,  qui  vidit  rul)um  ardere, 
neccomburi  (Exod.  v).  Obstupuit  quidem  primo 
qui  prius  sensit  alium  ignem,  scilirci  amorem  iflthio- 
pissre  suae,  id  est  prius  flagrabat  ardore  concupi- 
scentiae,  qui  offuscat  amatores  suos  ;  sed  viso  quod 
rubus  ardebat  nec  consumebatur,  ait :  c  Transibo 
ct  videbo  visionem  hanc  magnam  (ibid,),  sicquc 
transivit  ad  ignem  divini  amoris.  Hic  transitus  noii 
fit  nisi  gratia  Dei.  Quae  una  secundum  affectus  suos 
triplcx  esse  dicitur :  Prima  initlat  ut  vocemur  et 
siinus  initium  creaturse  ejus;  sccunda  provehit  ut 
juslificemur;  tertia  consummat  ut  glorificemur. 
Prima  dicitur  beneplacitum ,  secunda  meritum,  ter- 
tia  praemium.  De  prima  dicitur  :  De  pleniludina 
ejus  omnes  accepimus  (Joatx.  i) ;  i  de  duabus  reli- 
quis  :  c  Graliam  progratia  (ibid,),  i  id  est  prome- 
Hto  temporalis  militia),  praemium  aeternae  gloriae.  Fe- 
lix  hic  ti*ansitus  quo  transitur  ad  sapientiam.  Quis* 
quis  sic  transire  incoeperit,  caveat  summopere,  ne 
ad  modum  uxoris  Loth  retro  aspiciat;  qni  jam  ma- 
nus  misit  ad  aratrum,  videat  ne  ad  naufragium  re-» 
deat,  de  quo  nudus  evasit ;  nec  ad  ignem  de  quo  se- 
miuslus  exivit,  necad  latrones  quihus  semivivus  re- 
lictiis  miserante  Samaritano  reductus  est ;  ne  nftles 
Ghristi  jam  rapto  ccelo  ab  ipso  introitu  revoce-^ 
tur,  velut  canis  ad  vomilum,  sus  ad  volutabrifm. 
c  Transite  ad  me,  omnes  qni  conciipiscitis  me,  et 
a  generationibus  meis  implemini.  i  Tres  sunt  gene- 
rationes,  carnalis,  saecularis,  spiritualis.  Garnalis 
generatio  est  quam  homo  ex  segenuit^  opera  scilicet 
immunda  ac  scurrilia,  et  csetera ,  qiia;  sunt  fructus 
malae  arboris.  Saecularis  generatio  est  in  acquisi- 
tione  praedioritm,  in  cclsitudine  potentiac  et  extftn- 
sione  nominis,  sicut  dicitur  :  c  Vocavcrunt  nomina 
sua  in  terris  suis  (Psal.  xlviii).  i  Istae  gencrationes, 
ut  dicit  Origenes,  non  sunt  ex  Israelitica  nobilitate. 
llf  sunt  laquci  diaboli,  relia  Ghristianae  anim%,  ma- 
chinae  adversarii,  quae  virtutum  muros  concutiunt. 
Spiritalis  verogeneratio  est,  de  qua  dicit  Apostolus : 
c  Fructus  spiritus  est  charilas,  pax,  gaudium  in 
Spiritu  sancto,  etc.  (GaL  v).  i  Quae  sunt  fructus 
bonae  arboris.  Hoc  ecmine  haereditamus  terram  vi- 
ventium.  Ui  sunt  masculi  nostri,  quos  superstes 
Pbarao  usque  in  hodiernum  diem  nitilur  exstin- 
guere  afHigens  nos  luto,  id  est  immundis  operil)U8 
et  paleis,idcst  levitate  cogitationum  ,  quibns  qiiasi 
ventocircumferimur.  Unde  Psalmista  plangitdiccns: 
I  Quandiu  poiiam  consilia  in  anima  mea,  dolorem 
in  CQrde  meo  per  diem  (PsaL  xii).  i  Transile,  in- 
quit.  Duo  sunt  quae  faciunt  muros  inter  noset  Deum  : 
Superfluus  amor  nostri,  et  vanus  amor  saeculi.  De 
hoc  muro  dicit  Propbela  :  c  In  Deo  meo  transgre- 
diar  murum  (PsaL  xvii).  i  Transiliri  potest  murus 
bic  iii  praesenti,  destrui  non  potest  penitus.  Tribo» 
modis  destruilur  peccatum  ut  non  rcgnet,  ut  noa 

35 


K'3 


^'f'^^^M  ABBATIS 


S.  BLASII 


1100 


tU  vM  e»w  M«  peiwi.  M  »•»  ^*^^M^^^*^  '"«  A  in  ?eslro  moriali  corporc  (Roiw.  vi),  » 4I00  ftliasd. 
esM.Una*  Apo»io\u»  d»cU  :  •  ^^^  ^^*      '^^^aium     licet  ul  non  sit  nec  esM  possil,  eruni  in  faturo. 


DOMllSlCA  UNDECIMA- 

Secundum  Lucam. 


€  DixU  Dominus  Jcsus  ad  qiiosdam,  qui  In  se  con- 
ijdebant  tanquam  jusli,  et  aspernabanlur  C'<eteros, 
paraliolam  istam :  Duo  homiues  ascenderunt  in  lcm- 
plum  ut  orarent,  unus  Pharisxus  ct  aUer  publ.ca- 
nus,  etc.  (Luc.  xviii).  >  Asccmlerunt ,  inquit,  quia 
ascensus  templi  xv  graduum  erat.  Diligcnter  osten- 
Uit  nonex  operibus  esse  gloriandiim,  sed  humiiiter 
Jn  gratia  confidendoin.  Publicanus  pertinet  ad  liu-  ^ 
nQilitatem  Ecclesise,  Pharisxus  ad  nequitiam  su* 
perbia^. 

c  Pharisxus  stans  huc  apud  se  oraliat  :  Deus^ 
gralias  tibi  ago  quia  non  sum  sicut  caeteri  liominum, 
raptores,  injusti,  adulleri,  velut  et  hic  pubiicanus.i 
Quatuor  sunt  species  quibus  omnis  luinor  arrogan- 
lium  demonstratur.  Cum  autem  bonum  a  semetipsis 
liabere  existimant,  aut  si  desuper  datum  crcdant  pro 
meritis  suis  datuin  sibi,  aut  cum  jactant  habere  qucd 
non  habent,4iut  despeclis  caeteris  singulariter  volunt 
\ideri  haberc  quod  habent,  ut  istePharisaeus.  Unde 
^bsque  bona  actioue  de  templo  disccssit,  quia  publi- 
eano  sc  jacianter  praetulit. 

4  Jejuiio  bis  in  Sabbato;  decimas  do  omnium  quae  ^ 
possideo.  1  Ezechiel  dicit  animalia  sibi  ostejisa 
fuisse  oculis  piena  {Ezecli.  1) ,  quia  sanaorum  actio 
iindique  debet  esse  circumspecla.  Sed  nos  ss&pe, 
4lum  aliis  rebus  intendimus,  alias  negligimus.  Phari- 
sxus  ad  abstiiientiam,  ad  misericordiam  oculum  ha- 
Luerat,  scd  ad  humilitatis  custodiam  non  habebat. 
Kt  qiiid  prodest  civitatem  custodiri,  si  unum  foramen 
lelinquatur,  unde  ab  hoslibus  intretur. 

c  Et  publicanus  a  longe  stans  nolebat  ncc  oculos 
ad  coelum  levarc,  sed  perculiebat  pcctus  suum  di-> 
.cens :  Deus,  propitius  esto  mihi  peccatori.  1  Dico  vo- 
bis,  descendil  hicjustiiicatus  in  domum  suam  ab  illo, 
id  est  ad  comparalionem  illius,  vel  plusquam  ille, 
quia  ille  apud  se  de  uperibus,  hic  vero  apud  Deiim 
ex  4lde  justidcatus  esU  A  ionge  starc  nec  oculos  lc-  D 
vare  iiidicia  siint  humilitatis  quam  Deus  de  prope 
aspicit.  Isle  conscionliam  premit,  sed  spem  sublo- 
vat;  pectus.perculU  poenas  de  sc  exigens,  ut  Deus 
parcat;  confitetur  ut  Deus  ignoscat;  ignorat  Deus 
quod  iste  agnoscit.  Fundere  autem  pectus  quid  est, 
uisi  arguere^fuod  latet  in  pectore,  et  evidente  pulsu 
•occuUuro  castigare  peccatum?  Typice  Pharisaeus  Ju« 
daiorum  est  popuUis,  qui  ex  justificationibus  legis 
extollit  rocrita  sua,  et  superbiendo  recedit.  Publica- 
nus  vero  gentilis,  qui  humiliier  peccata  sua  confes- 
ftus,  appropinquat  Deo  etexaltatur. 

c  Qiiia  oninis  qui  se  exaltat  humiliabitur,  et  qui 
^sc  huiniliat  exaltabitur.  >  Et  dc  utroque  populo  prae- 
«Cato  et  de  omni  supcrbo  vol  huiuili  rccte  potest  in- 


telligi,  sicut  et  illud  quod  alibi  legimus:  c  Ante  nii- 
nam  exaltabitur  cor,  et  antc  gloriam  humiliabi- 
tur  (Pror.  xvi).  1  Qiiapropler  cldc  verbis  elali  Phari- 
sxi  quibus  humiliari  meruit,  possurous  ex  dircrso 
formain  humilitatis,  qua  sublimemur,  assumere,  ut 
sicut  illc ,  cousideratis  e(  pejorum  vUiis  et  suis  vir- 
tutibus,  est  elatus  ad  ruinam,  ita  nos,  ut  noslra  so- 
lum  pigrilia,  aed  ct  mcliorum  virtutibus  inspeciis 
humiliemur  ad  gloriam,  quatenus  unusquisqae  iucc 
apud  sc  supplex  ac  submissus  obsecret.  Deus  omni- 
potens,  miserere  supplici  tuo,  quia  non  samsicut 
innumeri  servi  tui  contemptu  saeculi  sublimes,  justi- 
tiae  merito  gloriosi,  castitatis  laude  angelica  nitidt, 
velut  etiam  multi  illorumqui  postflagitia  publicapu^ 
nitendo  tibi  merueruntesse  devoti.  Qui  etiam  si  quid 
boni  tua  gratia  largientc  fecero,  qoo  fine  haec  fa- 
ciain  ,  quave  a  te  districtione  praesenter  ignoro.  Sid 
praetereundum  non  est  quid  sit  quod  legituf,  quia 
Salomon  ad  hoiiorem  Domini  templum  sedificavei-t, 
ad  quod  xv  gradibus  ascendebatur  etboc  non  vacat 
a  mysterio.  Templum  enim  illud  praefigurabat  tem- 
plum  illud  quod  in  coelesli  Hierusalem  aediricai  Do- 
minus  cx  vivis  lapidibus  :  ad  quod  quasi  xv  graili- 
bus  ascenditur.  Quindecim  enim  nuroenis  esi,  et 
conslat  cx  septeiiario  et  octonario.  Septenarius  vero 
haecterrena  significat,  quae  volvuntur  septenarionu- 
mcro.  Quibus  spretis  et  contemplis  asceuditur  ad 
teinplum  Domini  per  octogenarium  numemm,iilest 
per  coelestia,  quae  per  octo  bealttudines  acquirun- 
tur.  Yel  qiiia  sunt  septem  criminalia  vilia,  possant 
intelligi  per  septeiiarium  numerum;  quae  quisque  de- 
bet  contemncre  qui  ad  tcmplum  Domini  vult  asccn- 
dere,  quomodo  debct  asccndere  per  octo  beatitudi- 
nes,  qux  intelliguntur  per  octavum  numenim. 
Expoiitio  de  eodem. 
c  Bcatus  vir,  cui  non  imputavit  Dominus  peccatQni 
{Pnai,  xxxi).  >  Qiii  hic  peccata  sua  lacrymis  abUiit, 
elcemosynis  redimit,  bu:c  Dominus  ea  in  futuro 
non  imputabit,  quia  ipsemet  ea  hic  puniens  dam- 
navil.  Qui  autcm  non  cogital  quiJ  jam  fecerii,  si^I 
quid  adhuc  facere  possir,  hic  provocat  Dei  Tindi- 
clam,  quia  c  qiii  diligii  iniquilaiem,  odit  animam 
suam  (l*$al,  x).  >  Et  qiil  animam  suam  odU,  Dtum 
utiquc  odit ;  hujus  iniquitas  invenietur  ad  odiu!u. 
Suntpleriqucln  peccatis  sordidi  qui  so  jnstos  re- 
putant,  et  alios  velut  peccatores  damnant.  Ilomr.) 
pervicaciam  Dominus  hodierno  evangelio  reprhnit, 
nb  eis  autem  despectos  ad  spcm  veniae  erigtt.  Nar 
ral  quippe  duos  in  templnm  llierosolymiscausa  01  a 
tionis  asceudisse:  unum  Pharisaeum,  scilicet  Jud^eo 
rum  cioricum,  alium publicanum  fuissc  (Luc.  xiui) 


nOl  DEFLORATIONES  SS. 

Pharisa^us  altdre.  appropinquans,  manus  ei  oculos 
a.l  coDlum  elevans,  Deo  grates  retulit,  quod  aliis  lio- 
minibus  dissimilis  fuerit,  qui  raptores,  injusli,  adul- 
teri  forent»  ul  ille  publicanus  qui  relro  astaret ;  bis  in 
bebdomada  jcjunaret,  dccimas  omnium  rerum  sua- 
rum  daret.  Publicanus  anlem  in  angulo  quodam  la- 
lebat,  ct  oculos  ad  coelum  levare  non  audebat ;  pe- 
ctus  tantum  percutiebat,  Deum  sibi  propitium  fieri 
potebat.  Dcinde  dicit  Dominus  quod  pcccata  con- 
liiens  descendcrit  justificatus,  facia  autcm  sua  ja- 
clans  abierit  reprobatus,  quia  omnis  se  exaltai.s 
bumiliabitur,  et  se  humilians  exaltabitur.  Ideo,  di- 
leclissimi,  cum  ad  orationem  convenilis,  non  bcne 
facta  vestra  jaciarc,  nec  alios  damnare,  scd  vos- 
ipsos  accusare,  alios  omnes  justos  reputare  debctis. 
Animas  vestras  in  conspectu  Dei  humiliaie,  ipsum 
ore  et  corde  invocatA,  ct  in  die  iribulationis  vos  li- 
herabil  et  super  inimicos  vestros  exaltabit.  Prohi- 
bele  linguam  Tcstram  a  malo,  et  labia  vestra  a  dolo, 
quia  ex  verbis  suis  quisque  jusiificabitur,  et  ex 
vcrbis  suis  condemnabitur.  Qui  ita  orat  sicut  Do- 
iniiius  docuit,  hunc  Dominus  exaudiet;  qui  vero 
aliler  orat,  hujus  oraiio  in  pcccatum  flet.  Vita  ne- 
ccssaria  et  gaudia  9Btcrna  petite,  ct  dabit  vobis  Pa- 
tcr  ulraque.  Multi  orant,  et  non  impetrant ;  sed 
oratio  eorum  erit  exsccrabilis,  quia  aurem  suam 
avertunt  a  claniore  pauperis.  c  Non  eniro  omnis  qui 
dicit  ei :  Domine,  Domine,  intrabit  in  regnum  ccelo- 
ram  ;  sed  qui  facit  volunlatcm  Patris  ejus,  ipse  in- 
trabit  in  rcgnum  coelorum  (Mattk,  vii).  i  Voluntas 
Patris  est  ut  in  nobis  pcccantibus  dimitiamus,  et 
rebus  nostris  opem  indigentibus  feramas.  Pcr  haec 
l»clitiones  cordis  nostri  impetrabimus ;  per  haec  re- 
gnuro  coelorum  intrabimus. 

Per  duos  homines  qui  in  tcmplum  ascendisse  le- 
guntur,  duo  populi,  Judaicus  scilicet  ct  gentilis, 
intelliguntur.  Pharisaeus  qui  ad  altare  acccflebat, 
cst  Judaicus  populus,  qui  sanctuarium  et  arcnm 
habebat.  Hic  merita  sua  in  tcmplo  replicat ,  quia 
de  observantia  legis  in  mundo  se  jaclat.  Non  crat 
sicut  cxteri  hominum,  quia  circumcisione  discretus 
erat  apopulis  nationum.  Genliles  raptorcs  erHnt, 
«fuia  bona  Domini  quasi  pcr  vim  rapiebant,  dum  ci 
de  collatis  bcneficiis  debitum  servitium  non  redde- 
hant.  Injusti  exstitcrant,  dum,  Creatorc  sprcto, 
crcaturam  colebant.  Adulteri  erant,  dum  vcrospon- 
so  Dco  deserto,  cum  dsmonibus  se  polluebant. 
Jiid^ei  quoque  raptores  erant,  qui  sibi  merita  justo- 

*irom  usurpabant.  Rapina  namque  est  laudem  velle 
Jiisti  babere,  et  sanctitaiem  justi  imitari  nolle.  Unde 
Bcripturo  est :  c  Non  rapinam  arbitratus  est  esse 
se  sequalem  Deo  (Philipp,  ii).  i  Quam  sequalitatem 
dum  primus  homo  rapere  voluit,  a  beatitudine  cor*> 
rtiit.  Injnsti  exstiterant,  dum  nec  Dco  sua,  nec  lio- 
mini  sua  solvebant.  Adulteri  fuerant,  dum  lege,  no- 
Dili  sponsa  abjecla,  cum  idololatria  se  commacu- 
labanu  l*er  septimanam  omne  tempus  intelligitur, 
qaixl  spptem  dld)us  volvitnr.  Dis  in  hebdomada  jc- 

-  jvnnt  iftti  opcre  et  voluntate  malum  declinat.  Dcci- 


PATUUM.  -  LIB.  II.  im 

A  mas  dat  omniiim  qnse  possidet  qiii  ^tecalogum  legis 
per  dcccm  sensus  corporis  implet.  Quinque  namqua 
duplicata  deccm  faciunt,  ut  duo  oculi,  duse  curcs, 
etc.  Sed  Judxi  malum  actu  et  voto  opcraLaniur, 
prxcepta  Dci  cunclis  sensiLus  transgrcdiebantur, 
Publicanusquialongeslabat,  cst  gentilis  populus» 
qui  a  cultQ  Domini  procul  erat.  Oculos  ad  coehim 
non  lcvaLat,  quia  terrcnis  tantum  inhiabal.  Peclu» 
pcrcutiebat,  dura  errorem  suum  pcr  poenilcniiam 
dcflebat.  Et  quia  se  pcr  confessionem  humiliabat, 
Dcus  ilium  per  vcniam  cxaltabat. 

Et  nos  ergo,  charissimi,  a  longe  stcmus,  ut  nos 
Doininicis  sacrainentis  et  sanctorum  consortio  in- 
dignos  judicemus.  Oculos  ad  ccelum  non  levemus» 
ut  nos  indignoscoelo  reputemus.  Pectus  tundamus, 

B  utcommissa  fletibus  puniamus.  Ante  Deum  proci- 
damus,  coram  Domino  qui  fecit  uos  plorcmus,  ut 
ipse  planctum  nostrum  in  gaudium  convcrtat,  ct 
scisso  sacco  tristitise  ,  Isetitia  nos  indual.  Noii  si  • 
mus  raptores,  quia  rapaces  regnum  Dei  non  po3si 
debunt  (/  Cor.  vi).  NuIIius  rem  concupiscamus» 
nullius  laudem  meritis  noslris  indebitam  nobis 
ascribamus  ,  quia  haec  fucienles  erunt  raptoruia 
consortes.  Non  simus  injusli,  quia  iniqui  rcgnuin 
Dei  non  conscqucntur.  Dcum  diligamus,  proximis 
nostris  nccessaria  iinpciidamus.  Non  simus  adultcri, 
quia  fornicalores  et  aduUeros  judicabit  Deus.  Rc- 
clam  fidcm  servemus,  ad  nullam  hxTcsim  decline- 
mus,  quia   ho<:  spirilulis  fornicalio  appcllatur,  ek 

^  Deiis  pcrdct  omuem  qiii  ab  co  fornicatur.  Dis  in 
hebdomada,  sctlicet  iv  et  vi  feria  jcjuncmus,  quia 
si  hoc  fecit  Pharisxus,  multo  magis  nos  faccre  de- 
bcmus.  Et  si  cibis  minime  abstineamus,  cor  a  mala 
voluntatc,  manus  a  prava  actionc  coniincamus.  De- 
cimas  omnium  rerum  nostrarum  Dco  demus,  quia 
si  hoc  fccit  Judseus  ,  multo  magis  debet  hoc  facere 
Christianus. 

Non  solum,  charissimi,  sacri  apiccs  ad  vitam 
aeternam  nos  ducunt,  sed  etiam  gentilium  litter» 
nos  instruunt :  de  quibus  quxdam  ad  a^diflcatio- 
nem  prasfercnda  siint.  Et  ut  nemo  inde  scandalize- 
tur,  sacra  aucloritale  exenipliflcetur.  Filii  quippe 
Israel  iEgyplios  spollavcrunt,  aurum,  argcntum, 
gemmas,  vestes  prctiosas  tulerunt  (Exod,  v)  :  qu?R 

D  postea  in  donaria  Dei  ad  conflciendum  tabcriiacu- 
lum  obtulerunt.  Dum  vero  ip&i  de  iEg}  pto  exicruut« 
omnia  templa  idolorum  corruerunt.  De  iEgypto 
exeunt,  et  ad  terram  rcpromissionis  tcnduni  qui 
hoc  s?ecuUim  deserunt,  et  se  ad  sanctam  convcrsa- 
tionem  transferunt.  Tunc  namque  delubra  dissol- 
vuntur,  quia  ipsi  qui  templa  vitiorum  crant,  a  pcc- 
catis  destruuntur.  Jam  enim  Dei  habitaculum  essf> 
incipiunt,  ct  ideo  malignus  spiritus  in  eis  manendi 
locum  diutius  habere  non  polerit.  Qui  iCgyplios  de- 
spoliant,  dum  ssecularia  studia  in  spiritale  excTci- 
tium  commutant.  Ad  facicndum  tabernaculuin  ea 
oITerunt,  dum  philosoiihica  argumonla  ad  a*difica- 
tionem  Ecclesise  proferunt.  Aurum  iEgyptiorum  do- 
nant,  dnm  per  srecularem  sapicntiam  spirilalem  di- 


H(y5  ^VKRNERI  ABBATIS  S.  BLASII  il04 

pUnaraonianl.  Argcnlum  >Egypiiorum  offerunt,  A  cnm  magna  «iifllcallalc  diynluics,  relquftllbeC  cu- 

~    .  pita  asseqnilur,  et  per  ftadem  ad  ima  inferni  dimcr- 

gilur.  Cujus  vcro  jccur  vuUur  vescitur,  et  dcnuo 
revirescere  ferlur,  csl  is  de  cujus  cordis  luxuria 
pascitnr,  ct  cxpleta  concupisecnlia,  iterum  fneda 
Hbido  renascitiir.  In  jecore  enini  esl  concupisceniia ; 
vullur  vero  amat  morluorum  cadavera.  De  hac 
peste  ilcrum  dicunl  qnod  Nedusa  egregia  forma 
plurimos  ad  amorem  sui  incitaverit :  quae  orones  se 
inlucnles  in  saxa  commutaveril.  De  liujus  facie  se 
Pcrseus  cryslallino  clypeo  protexit,  eamque  fslo.ito 
ensc  intcremit.  Hicc  femina  est  luxuria  quae  se  for- 
niosam  lingit  per  hominum  pcclora.  Sed  se  inspi- 
cientes  in  lapides  commutal,  quia  corda  libidinoso- 
rum  per  dilectioncm   indnrat.  Ab  hac  se  Perseus 

loniam  acquisicrint.  Apud  Babyionios  caplivi  lencn-  B  crystallino  clypro  prctegit,  qnia  vir  fortis  speculum 


ftClL"—.—-— - 

duro  sajcularcm  eloquentiam  ad  uliruaiem  Ecclesi» 
converlunl.  Gemraas  illorum  donani,  dum  scnlen- 
tias  benc  prolalasad  exhoriationem  proximorum  nar- 
rant.  \estcs  corum  offerunl,  dum  excmpla  genii- 
lium  ad  imilationem  fralribus  refcrunt.  \n  magna 
cnim  domo  non  solum  vasa  aurca  cl  argenlca,  scd 
ctiam  ferrca  et  fictilia  sunt  neccssuria  (II  Thn.  ii}. 
nomus  magna  est  Ecclesia.  Vasa  aurea  et  argenica, 
5unl  sacrse  aucVpriiatis  volumina.  Vasa  fcrrea  et 
liclilia  sunt  snecularium  scripta  ad  cxteriora  neces- 
saria.  Sicut  enim  aurum  pcr  ferrum  splendcscit,  sic 
sacra  Scriplura  per  soeculares  disciplinas  fulgescit. 
Tradilur  ctiam  quod  rcversi  a  caplivilatc  templum 
Dei  reaediflcavcrint  pcr  pecuniam  quam  apud  Baby- 


turqui,  a  fide  Calholica  deviantcs,  apud  haTcticos 
vcl  a  sancto  proposito  npostalantes,  apud  sxculares 
in  caplione  doemonum  habentur.  Qui  si  Deo  propi- 
tio  ad  Hicrusalem,  scilicet  ad  raatrem  Ecclesiam  re- 
verli  fucrint,  ct  utilia  qux  foris  didicerint,  ad  sedill- 
calionem  proximorum  prolulerint,  profecto  templum 
Deo  ex  pecunia  cons^ruunt,  quam  apud  Babylonios 
lucrali  sunl.  In  lcgc  quoque  prdscipitur  si  populus 
civilatcm  obsideret,  et  aliquis  puellam  pulchrara 
apud  hostes  conspiccrot,  ungues  et  crines  ejus  prre- 
ficideret :  poslea  uxorem  duceret  {Deut.  xxi).  Civi- 
tatcm  obsidemus  dum  aliquam  per  hxrcsim  vel 
crrorcm  gentiiium  scriplis  vcl  disputalione  impu- 
gnamus.  Puellam  pulchram  apud  eos  conspicimus, 
cuni  aliquam  senientiam  bene  ab  eis  prolatam  inve- 
nimus.Cui  debemus  unguci  et  crines  praiscinJcre,et 
sic  nobis  conjungere,  quia  superflua  et  contra  11- 
dem  poita  deLcmus  spernere;  benc  au:em  dicta,  et 
fidei  noslrse  miniine  coniraria  ad  instructionem  fi- 
dclium  I.bris  noslris  inlexere. 

Scribunt  ilatiue  philosophi  quod  mulier  rotae  in- 
nexa  jugiter  circunifcralur,  ciijus  caput  nunc  in 
alta  crigalur,  niiiK;  in  ima  demergatur.  Rota  haec 
qu;c  volvitur  est  gloria  hujus  mundi,  quie  jugiler 
circumferlur.  Mulier  rola  inncxa  est,  fortuna  gloriae 
intexta.  Hiijiis  caput  aliquando  stirsum,  aliquando 
ftrfur  dcorsum,  quia  plcriquc  multoties  polentia  et 
divitiis  cxallantur  :  saepe  etiam  cgestate  ct  miseriis 


virtutum  intendens  ab  hnjus  iotuitu  vult  im  cordis 
avcrtit.  Falcato  cnse  eam  inlerimit,  quia  timore 
scterni  ignis  eam  a  se  abscidit.  Unde  legitur  quod 
qiiidam  Patrum  parvulum  fllium  in  eremo  nutricril« 
qnem  adultum  luxuria  titillaverit.  Pater  autem  jus- 
sit  eum  in]  cremum  secedere  et  solum  jejuniis  orsh 
tionibus  xl  diebus  vacare.  Expletis  vero  xx  dicLos 
vidit  tetram  el  nimis  foelidam  mulicreni  nudam  super 
sc  irruere,  cujiis  fetorem  ferre  non  valens  coepil  a 
sc  rcpellerc.  At  illa  :  c  Cur,  inquit,me  interim  eihor- 
rescis,  cujus  amore  lanium  inardescis  ?  Ego  enim 
snm  luxuria!  imago,  qusc  dnlcis  in  hominum  cordi- 
bus  appareo.  Et  nisi  palri  ti:o  obedisses,  sicut  et 
alii ,  a  me  prostratus  esses.  >  lllc  ergo  grates  Deo 
rclulit,  qui  eum  aspiritn  fornicationisenputt.  Mulia 
alia  exempla  deducunt  nos  ad  viue  itinera. 

Legilur  quod  quidam  Patrum  cgressus,  vidit 
qu^midam  ^thiopcm  in  silva  ligna  succidemciD,  ac 
ligata  levare  tentantem.  Quae  dum  viderentnr  gravia, 
dissolvens  auxit  onera.  Etcum  tunc  magis  esseni  one- 
rosa,  addens  fecit  ea  importabiiia.  Quae  dum  tolkre 
nililur,  a  pondcrc  opprimitur.  Ille  autem  progrcs- 
sus  vidit  ubi  quidam  aquam  in  vas  fundebat :  qu£ 
infusa  subtus  effluebal,  quia  vas  fundum  non  babe- 
bat.  Alterius  progreditur,  et  ecce  duo  viii  portx 
civitalis  appropinquabant,  qui  lignura  transversura 
ante  se  fercbant,  etnculer  alleri  vclens  ccdcreamL^ 
foras  rcmanebant.  iEthiops  qui  anget  onus  lignornm 


humiliaiitur.  Dicunt  etiam  quod  quidain  apud  infe-  ^  cst  is  qui  semper  cumuLu  pondus  peccalorum.  Et 

ros  damnatus  per  radios  rotae  sit  divaricatus;   qua; 

rola  sinc  intermissione  ab  allo  montis  in  ima  vallis 

fcratur,  et  iterum  alia  lepetens  dcnuo  relabatur.  Fe- 

ruiit  etiam  quod  quidam  ibi  saxum  in  altum  monlis 

cvolvat,  ac  poudus  saxi  volvenlem  de  vertioe  mon- 

tis  pra*cipitem  pellat,  rursumque  miser  saxum  in 

oltum  revolvat.  Tradunt  iterum  quod  cujusdam  je- 

cur  ibi  vultur  excedat,  quod  jam  consumptum  itc- ' 

rum  rccrudcscat.  Hsec  quia  sapicns  ratio  composuit, 

debet  scire  vestra  dilectio  quid  velint.  Is  qui  in  rotae 

vertiglne  de  monlc  in  ima  prxcipitatur,  est  llle  qui 

deallitudinepotesiatis  vel  divitiarum  in  profundum 

baratri  prseceps  rotatur.  Qui  autem  saxum  in  moii- 

lcm  evolvit,  quod  ipsum  mox  i-evoivit,   est   is  qui 


cum  vix  sufliceret  tempus  ad  cmendanda  transacta, 
scniper  infeltx  non  ccssat  adderc  recentiora,  usqne 
dum  desperalioncin  incidens  pcenitentiam  i;on  me- 
rctur,  sed  mole  criminuin  in  mortem  deprimitnr.* 
Ille  autem  qui  aquam  vasi  fundo  carenli  iromiuil, 
est  is  qui  eleemosynas  vel  alia  aliqua  bona  comntil- 
tit,  scd  ea  per  immunditiam  vet  alia  vitia  amitlU. 
Unde  scriptum  est :  <  Congregavit  pecuniam,  el 
misit  eam  in  saccum  pertusum  (Agg.  i).  i  Pecuitiaim 
in  sacculum  pertusum  congregat  qui  bona  quidev 
perpetrat,  sed  ea  pravis  operibus  coinquinat.  Qui 
vcro  ligna  ferebant  transversum,  sunl  bi  qui  feraDt 
grave  jugum  superbi».  Qui  dum  alteruirum  ecdere 
nolunt,  portam  coclestis  civitatis  ingredi  non  potvv 


tlOS  DEFLORATIONES  SS 

runt.  Qui  aulem  suaTe  jugum  Domini  cervicibus 
fiuis  imponunt,  et  leve  onus  tollunt,  Iii  portam  su- 
perna;  urbis  inlrabunt.  Ad  banc,  charissimi,  toto 
cordc  suspiremus,  totis  viribus  properemus,  qua- 
lenus  puteum  non  habcntero  evadamus,  et  hostiam 
laudis  Domino  in  atriis  Ilierusalem  sacridcare  vaica- 
luus.  Ubi  ocuius  non  vidit  (/  Cor.  u). 

De  verbis  David:  c  Aseensiones  in  corde,  » 
c  Ascensiones  in  corde  suo  disposuit,  etc.  (PsaL 
Lxxxiii.)  I  Honio  tres  desceusorios  gradus  ruinae 
l^currit.Primus  ost  proprise  voluntalis  praesumpiio; 
E<n;undus,  carnalium  illecebrarum  abusio;  tertius, 
fallax  temporalium  affectatio.  Eadem  via  qua  dc- 
sccndit,  ascendcre  debet  reciprocis  gressibus ;  sed 
concurso  ordine,  ut  primus  gradus  sit  ascensionis 
8;¥cutaribus  abrenuntiare;  secundus,  carnem  morli- 
lieare;  tcrtius,  propriam  voluntatem  abjicere.  Islae 
8unt  tres  disetas,quibus  ad  Christum  redimus.Unde 
Moyses :  c  Viam,  inquit,  trium  dierum  ibimus  in 
descrtum,  ul  sacrificcmus  Domino  (Exod.  iii).i  Sed 
abrenuntiantibus  sspcuIo,  et  ad  Cbristum  redeunti- 
bus,  confessio  pura  et  fidelis  agenda  est.  Unde  Apo- 
-stolus  :  i  Fidelis  sermo  et  omni  acceptione  dignus, 
c|nia  Ghrislus  Jesus  venit  in  hunc  mundum  pecca- 
tores  salvos  facere  (II  Tim.  i).  »  Peccator  alius  vero 
corde  fideli  sermone  peccata  confitetur.  Dc  quo 
dicitor :  c  Beali  quorum  remissae  sunt  iniquilates 
{Psal,  xxxi).  »  Alii  sunt  qui  se  excus^uit.  De  quibus 
Oominus  per  prophetam  :  c  Plui,  inquit,  super  civi- 
tatem  unam:  et  super  altcram  non  plui  {Amos.  iv).i 
iioc  esl  devotam  animam  per  verbum  doctrinae  com- 
punciam  irrigavi,  duram  et  obstinatam  In  peccato 
reliqui.  Alii  partem  de  peccatis  suis  confitentur,  dc 
(|uibus  pars  quam  confitentur  compluta  esl  verbis 
doctiinx  vel  coiifessionis,  et  pars  incompluta  rema- 
nct.  Prsecepit  Deus  filiis  Israel,  ut  ingredicntes  ler- 
ram  repromissionis  ,  bosles  oroncs  interQcerent 
(Josue  xxvi).  c  Si  qui  remanserint,  inquiens,  ertint 
Tobis  quasi  clavi  iii  oculis,  ei  quasi  lanceae  in  latc- 
ribus  vel  in  cosiis  (iVttm.  xxxiii).»  Pcr  confessionem 
eiiim  de  iOgypto,  id  est  demundo  cgrcdientes,  ter- 
ram  repromissionis  ingredimini,  id  est  coeleslem 
patriam ;  si  vilia  usque  ad  unum  occiJimus,  quse 
ftuperfuerint,  erunl  iiobis  quasi  clavi  in  oculis,  et 
quasi  lanceae  in  costis.  Hoc  est  impedimenta  bonas 
intentionis  sive  torroentum  in  conscientia,  ut  pcr 
luec  et  fortia  virtutum  dissipentur  opera,  quibus 
innrmiora  nostra  quasi  costis  interiora  contecla 
muiiiuntur.  Sed  oportet  scire  qua  via  et  quo  via- 
f  ico  utendum  sit.  Transeundum  igitur  est  per  Jeri- 
ctio,  id  est  per  defectura  hujus  vlt».  Jcricho  enim 
liiiia  interpretatur.  Ct  sicut  luna  nunc  cava,  nunc 
plena  cernitur :  ita  hic  alii  pauperes,  alii  divites. 
ifsec  mystica  Jcricho  septem  muris  munita  est 
(Josue  VI).  Quoruin  priinus  est  superbia,  acedia,  ct 
csctcra  vitia  sibi  cohaerentia,  secundus  invidia,  ter- 
t'us  ira,  quartus  tristitia,  quintus  avaritia  :  singulae 
cain  cohaerentibus  sibi  vitiis  et  peccatis.  Et  hxc 
quidem  vitia  sunt  animae;  alia  vero  duo  sunt  cor- 


.  PATRUM.  —  LIB.  n.  im 

A  poris,  gastrimargia  et  huuria.  Hxc  oninia  pracci- 
piuntur  niortificari  volentibus  intrare  et  pervenire 
ad  tcrram  reproinissionis ;  nec  intrabit  quis  nisi 
transcat  Jer.cl)0  pcr  locum  sibi  cppositum  ingre- 
dicns,  quia  deslructa  superbia  humililati  (it  ingres- 
sus.  Invidis  charilas,  ii*%  patientia,  luxurisp  casti- 
tas,  avariliae  largitas,  gastrimargia^  abstinentia  op- 
posiia  est.  ilicc  crgo  via  cst,  qua  ad  cadestem  pa- 
triam  tendimus.  Vialicura  est  corpus  et  sanguis 
Domini.  Quo  qui  caret,  ad  dcstinatum  locum  non 
pervcnit,  aut  magis  inde  discedit. 

Sed  quia  quidam  mendicant  quibus  non  datur, 
ait  Salomon  :  c  Propter  frigus  pigcr  arare  noluit; 
mendicabit  ergo  aestale,  et  non  dabitur  ei  (Prov. 
xx).  I  Quod  cst  dicere  :  Proptcr  hcc  saeculum  rcpro- 

B  bus  quisque  bonis  actibus  exerceri  noluit;  mendica* 
b!t  ergo  in  ullima}  diei  claritate  slipem  salulis  aoer- 
nai,  el  non  dabitur  ei.  Hiems  enim  pra^sens  saeculum 
intclligitur,  ubi,  quia  abundat  iniquilas,  rcfrigescit 
charitas  (Mattli.  xxiv);  sesias  autero  dies  judicii, 
ubi  clectis  quasi  bonis  operariis  de  agricuUura  sua 
mess's  perpetuae  salutis  redditur. 
De  jaclanlia. 
Tam  iu  dictis  quam  in  factis  est  cavenda  jactan- 
tia  :  flenda  cst  tamen  ruina  velle  sibi  quemquam 
magis  quam  Deo  placere,  et  laudero  ab  hominibos 
comparare.  Yaniis  ei  erroris  est  animus  plenut 
famam  appetcre,  et  ad  capiendam  terrenam  laudein 
studium  dare.  Circumspice  temetipsum,  o  hoino! 

p  nihilque  tibi  arroges  quse  in  te  suiit  praeter  pecca- 
tum.  Non  declinat  ad  dexteram  qui  non  sibi,  sed 
Deo  tribuit  bona  qu%  agit,  neque  ad  sinistram  se 
vertit  qui  de  divina  indulgcnlia  peccandi  licentiam 
non  pra^umit.  lioc  est  quod  Propheta  ait :  c  H;cc 
via  :  ambulate  in  ea,  neque  ad  dexleram,  neque  ad 
sinistram  (Isa.  xxx).  i  Yerum  est  quod  natura  ex- 
spectat  delectari  in  laudibus,  sed  tunc  recte,  si  iu 
Deo,non  in  se,  quisquelaudeUir.  Sicut  scriptum  est: 
c  In  Domino  laudabitur  anima  mca  (Psal.  xxxiii).» 
Ssepe  vanam  gloriam  contcinnendo  inaliud  genus  eJa- 
tionid  inciditur,  dum  in  se  quisque  glnriatur  pro  eo 
quod  contcmpserit  ab  hominibus  laudem.  Quibus- 
dam  concessum  est  tantum  bene  ngere,  et  fructum 
boni  operis  non  habcre,  quem  ipsi  sibi  aufcruiit  per 

j)  studium  huroanse  jaclantiae.  Scmper  suam  aspiciant 
fceditatem  qui  vanae  gloriae  favores  diiiguiit,  et  per- 
didisse  bonum  se  opus  doleant ,  quod  pro  hurnaua 
ostentatiouc  feccrunt.  Amator  vanae  gIori;i?  unde  pos- 
sit  semper  laudari  agere  non  qiiiescit,  ct  subinde 
illi  vires  vanilalis  pravus  appelilus  auget.  Boni 
operis  inchoatio  non  debetpalamcilius  ad  hominuiu 
cognitlonem  venire,  nc  dum  boni  inchcalio  humanis 
oculis  reseratur,  a  virtute  perfectiunis  inancscat  ca> 
plio  sanctitatis.  Ante  maluiitatis  euim  lempus  raes- 
ses  florentes  cito  pereunt,  semina  quoque  inutilia 
fiunt.  Virtutes  sanctorum  per  ostentationis  appetl- 
tum  doininio  immundorum  spiriluum  subjciuntur. 
Sicut  Ezechias  rex,  qui  divitias  siias  Ghaldaeis  per 
jactantiam  prodidit,  et  proplerea  pcrituras  per  pni- 


IIQ-I                                                  WLUNERl  ABUATiS  S.  BLASU  IIM 

pheum  audWU,  ul  fitgn^Jjc^^^^t  l>iji  servum  virlutcs  A  vil«    saapiraL  Qualuor  esso    qiialiUlcs   affecUo- 
^««o  flloria  siiuu ...    .-  ^^^^  quibus  mens  jusli.Ufidio  salubri  compungitiir, 


»uas,  aum  pervanae  gloria  siu^i^,^  prodiderit  per- 

•iere.cisuiim  daetnones  suorum  operum  domiuos 

facere,  sicut  illc  per  oslcnUlionem  Chaldaeos  rerum 

suarum  dominos  fecil  (ha.  Xxxix).  Oplima  esl  illa 

discretio,  ul  el  noia  sint  opera  iiostra  ad  audiendam 

Dei  gloriam,  et  occuUa  pro  \iiaiida  laude  liumana. 

llle  enim  debet  pubiicare  bona  quae  agit,  qui  Um 

perfecU  bumilitate  fundatus  est,  ul  nulla  jam  ela- 

tione  contingatur.  Nani  is  qui  se  iiitelligil  adhuc, 

amore  laudis  pulsari ,  facta  sua  bona   in  occulto 

agat,  ne  forte  quod  egerit  perdat.  Interdum  viri 

sancti  dum  cupiunt  funditus  suam  mutabiliuiem 

corrigere,  aliquando    tanguntur  tumore   elalionis 

su»,  conscii  aclionis  su»,  sed  ab  hujus  abreptionis 


boc  f  st  inemoria  praeterilorum  facinorum  recorda- 
tione  futurarum  poenaruiki,  consideratiooe  per^ri- 
nationis  snae  in  hujus  wiiai  longinquitate,  desideiio 
supernae  patriae,  quatenus  ad  eam  quantocius  valeat 
pcrvenire.  Quisquis  peccatoram  memoria  compun- 
giiur  ad  lamenU,  tunc  Dei  servus  se  visiUrl  sciat 
|)er  prssentia,  quando  id  quod  se  amisisse  recolil, 
interius  crubescit,  suoque  judicio  poenitendo  jam 
punit.  Nam  lunc  Petrus  flevit,  quando  in  eum  Cbri- 
slus  respexil.  Unde  et  PsalmisU  :  i  Respexit,  ia- 
quit,  et  coinmoU  est,  et  contremuit  terra  {P$aL 
xvii).  >  Gressus  Dei  sunt  in  corde  homipis  interio- 
ris,  qoa  bona  desideria  surgunl,  ut  calccntur  mab. 


malo    huniiliutis    compuiictione   porgantur.    Viri  B  Qu^ndo  ergo  ista  in  corde  hominis  fioBt,  scienduni 

ftancti  nonnunquam  quosdam  de  se  audientes  in- 

struunt,  et  tanien  in   his  alta  consideratione  so 

custodiunt,  nec  dum  alios  a  terrena  inlcntione  eri- 

gunt,  ipsi  in  terren»  laudis  appetilu  dimergantur. 

Quidamper  incauUm  virtutum  jactantiam  rebibun- 

tur  ad  vitia,  et  quidam,  dum  vitiorum  impuisum 

ficquenter  plangunt,  de  infiriniute  validius  per  hu- 

uiiiitatem  convalescunt.  Plerumque  utiie  est  arro- 

gantibus  deseri  a  Deo,  quatenus  suae  infirmitatis 

couscii  ad   humiliutera   redeant,  ct  humiles  post 

casum  existaiit.  NoiinuUi  falsa  opinionc  arroganlise 

»e  esse  perfectos  existimai.t,  dum  nou  siut,  quia 

oborlis  tenlationibus  innotescunt.  Quanto  quisque 


est  tunc  esse  Deum  per  gratiam  cordi  hamano  prx- 
sentem.  Unde  se  tunc  magis  horoo  acuere  ad 
compunctionem  debet,  quando  sentit  el  Deum  in- 
terius  operantcm.  Quo  mens  hominis  justi  es  Ten 
conpunctione  rapitur,  et  qualiter  infirmata  rever- 
tatnr.  Degusuta  lucis  inagnitudine  illum  nosse  posse 
qui  jam  aliquid  exinde  gustavit.  Suut  qui  nec  cx 
vera  cordis  compunctione  sui  accusatores  fiunt,  sea 
tantum  ad  hoc  se  esse  peccatores  assignani,  ut  ex 
ficta  humiiiute  confessionis,  locum  invenianl  san- 
ctitatis.  Ex  eo  unusquisque  justus  esse  incipit,  ex 
quo  sui  accusator  exstiterit.  Hulti  autem  coiitra  se- 
meiipsos  peccatores  fatentur,  et  taroen  semetipsoi 


fit  veritali  vicinior,  Unlo  longius  se  esse  abea  arbi-  ^  ^  peccato  non  subtrahunt.  Magna  justill»  pars  est 


(retur.  Hoc  enlm  huniiliutis  cst,  quse  Deo  hominem 
)'ingit.  Caeteruui  jaclanlia  ocuios  quibus  Deus  videri 
poterit  dividit.  Sicut  solis  radius  ium  conspicitur, 
•icies  oculi  hebelatur,  sic  et  qui  immoderate  altiora 
«ibi  scruutur,  ab  intoiitione  veri  obtunditur.  Sicut 
aquila  ex  alto  ad  escas  collabiiur,  sic  homo  de  alto 
bonas  conversationis  pcr  carnalem  appetitum  ad  iu- 
fcriora  demergitur. 

De  compunctione. 
Compunctio  cordis  est  humilius  mentis  cum  la- 
crymis,  exoriens  de  recordalione  peccati  et  de  ti- 
inore  judicii.  llla  cst  coiiversis  perfecta  coinpun- 
ctioiiis  aifeclio,  quae  omnes  a  se  carnaiium  deside- 
riorum  afieclus  refellit,  et  intentionem  suani  tolo 


seipsum  nosse  liominem,  quia  parvus  est,  ut  cx 
eo  divinae  virtuti  subdatur  humilius  ex  quo  suaio 
infirmiutem  agnoscit.  Bene  te  judicat  justus  in  hac 
viu,  ne  judicetor  a  Deo  damnatione  perpctua.  Tunc 
autem  judicium  de  se  quisque  suinit,  quaiido  per 
dignam  poeniteutiam  sua  prava  facu  condeninat. 
Amaritudo  pceniteutiae  facit  animum  et  sua  facu 
sabtiliiis  discutere,  et  dona  Dei  quac  contcmpsit 
flendo  commemorare.  Nihil  autem  pejus  est,  quaoi 
culpam  agnoscere  nec  deftere.  Dupiicem  deliet  ba- 
l)ere  fletum  iti  poenitentia  omnis  peccator,  sive  qub 
per  oegligenliam  bonum  non  fecit,  seu  quia  malQoi 
per  audaciam  perpetravit.  Quod  enim  oportuit  doo 
gessit,  et  gessit  quod  agere  non  oportuit  lile  pcBai- 


meiitis  studio  in  Dci  conteinplationem  defigit.  Ge-  D  uilentiam  digne  agit  qui  reatum  suum  satislactiobe 
ininam  cssc  compunctioiiem,  qua  propler  Deum  ani-      legitima    plangit,  contemneodo  scilicet  hxc  qG« 
ma  cujusque  elccti  aflicitur  :  id  est  vcl  dum  operuin      deflcndo  gessit. 
suorum  inala  considerat,  vel  duin  desiderio  stcrme 


DOMliNlCA    DUODEGIMA. 

Sccundutn  Marcum. 


f  Exiens  Jesus  de  finibus  Tyri,  venit  per  Sido- 

nem  ad  mare  Galilaeae,  quod  est  inter  medios  fines 

Dccapoleos»  etc.  i  (Jfarc.  vn.)  Decapolis  esl  regio 

decem  urbium  trans  Jordanem  ad  orienlem  circa 

Mippuni   et    Pcllam  ct  Gadarara   contra  Caiilxam. 


Quod  ergo  dicitur,  quia  Dominus  venit  ad  mar«Ga* 
WisNR  intcr  medios  fines  Decapoicos,  non  ipsos  fines 
Decapolis  eum  intrasso  signilicat.  Neque  enim  niare 
transnavigasse  dicitur,  sed  polius  usque  ad  mar« 
vcnissc,  «t  ad  ipsum  provenisse  locum  qui  medifii 


110»  DEFLOHATIONES  SS 

fines  Decapolf^oslonge  Irans  luare  posiios  respicit.  !n  • 
ter,  id  est  contra.  Yel  Galilsese  qiiae  est  inler  medios 
lincs  Decapolcos. 

%  Eladducunt  ei  surduin  et  mutum,  etdeprecaban- 
tur  eum  ut  imponat  illi  manum.  El  apprehendens 
eiini  de  turba  seorsuni,  misit  digitos  in  aurlculas 
ojus,  et  eipuens  letigit  lingnam  ejus.  £t  suspiciens 
in  coelum  ingemolt,  et  ait  ilii  :  Ephplietlia,  quod  est 
aJaperire.  Ei  statim  apertse  sunt  aures  ejus,  et  so- 
lulum  est  vinculura  Hnguae  cjus ,  et  ioquebatur 
recle.  >  Surdus  et  inutus  est  qui  nec  aures  nec  os 
a|)erit  ad  audienda  verba  Dei  et  pronuntianda.  Pri- 
nia  salutis  janua  est,  infirmum  de  lurba  seduci. 
t}uo.l  fit  cum  apprehendcns  Dominus  nientem  pec* 
catis  languidam,  cvocat  a  consuetis  moribus,  et  pro- 
vocat  ad  sua  praecepta.  Miilit  digilos  in  auriculas, 
cuni  per  dona  sancli  Spiritus  aures  cordis  aperit 
ad  iutelligenliam.  Exspuens  Dominus  linguam  tan- 
git  segroti,  curo  ad  confessionem  fidei  ora  catechi- 
zalorum  instruit.  Sputum  uamque  sapor  csl  sa- 
picntisc.  Undc  illad  :  c  Ego  ex  ore  Aitissimi  prodivi 
(Eccli,  ixiv).  i  Suspexit  Dominus  in  coelum,  ut  in- 
de  mutis  loquelam,  surdis  auditum,  cunctis  infir- 
iiiis  medclam  doceret  esse  quserendam.  Ingemuit  ut 
darei  nobis  exemplum  gemendi  et  pro  nobis,  et  pro 
proximis.  Epbphetha  proprie  pertinet  ad  aures. 
Undeet  subdilur  :  c  £t  stalim  apertae  suntaures 
cjus.  I  Hic  notalur  utraque  Redemptoris  natura. 
Coelum  suscepit  ut  Iiomo,  curat  ut  Deus.  Qui  sic 
curaiur,  bene  potest  dicere  :  c  Domine,  labia  mea 
aperies,  et  os  meum  annuntiabit  laudem  tuam 
(Psat.  l).  > 

Aliter.  Genus  humanum  lanquam  unus  homo 
vaiia  peste  assumptus  in  protoplasto  ca^catur, 
dum  videt;  surdus  fit,  dum  audit;  dum  odo- 
rat,  emungilur;  obmutescit,  dum  loquitur;  mancus 
lit,  dum  manum  erigit;  incurvatur,  dum  erigitur; 
liydropicus  fit,  dum  concupiscit ;  claudus,  duni  pro- 
gredltur;  lcpra  suflfunditur,  dum  nudatur;  daemone 
itnpletur,  dum  divinitatem  appetit;  nioritur  morte, 
dum  aadacter  excusat.  Patriarchae  autem  e(pro- 
plietae  incaruationem  desiderantes  misericordiai 
inanum  precautur  imponi.  Semper  a  turbulentis 
cogitationibus  et  actis  inordinatis  sermonibusque 
incompositis  quasi  de  turba  deducitur^qui  sanari 
mcreturi  Digiti  qui  in  aures  mitluntur  suiit  verba 
Spiritus  saucti,  de  quo  dicitur  :  c  Digitus  Dei  est 
hlc  (Exod,  viii),  1  et :  c  Opera  digitorum  tuorum 
siint  cocli  {Psal.  viii).  i  Sputum  de  capite  descen- 
dens  est  sapientia  ex  Palre,  quae  solvit  labia  huma« 
ni  generis,  ut  dicat  :  c  Gredo  in  Deum  Patrem,  i 
etc.  c  Suspiciens  in  coelum  ingemuit  i,  id  estgemere 
nos  docuit,  et  in  coelum  thesaurum  nostri  cordis 
erigere,  quod  post  compunclionem  a  frivola  laelitia 
carnis  purgatur,  ut  dicilur  :  c  Rugiebam  a  gcmitu 
cordis  mei  (Psa/.  xxxvii).  i  Aperiuutur  aures  ad 
hymnos  et  cantica,  et  psalmos.  Solvitur  lingua,  ut 
^eruGtet  verbum  bonum ,  quod  non  possunt  minae 
iicc  verha  cohibere.  Unde  Pauhis  ;  «  Ego  vinctus 


.  PATROM.  —  LIB.  11.  lUft 

A  sum  ;  sed  verbum  Dei  non  ctt  alligatum  (  II 
Tim.  ii).  > 

c  Et  prseccpit  eis  ne  cui  dicerent.  Quanto  autem 
eis  prsecipiebat,  tanlo  magis  plus  prscdicabant,  et  eo 
amplius  admlrabanlur,  dicenles  :  Bene  omnia  fe- 
cil;  et  surdos  fecit  audire  et  muios  loqui.  »  Non 
in  virtutibus  gloriandum  esse  docuit,  sed  in  cruco 
et  humiliatlone.  Humilitas  enim  praecedlt  su- 
per  gloriam.  Ordo  verborum  esl :  Quanto  autem  eis 
prxcipiebat,  tanto  plus  prtedicabant.  Civitas  enim 
in  moiite  posita  undiquc  circumspecta  abscondi  non 
potest  (Matth.  v).  Sciebat  igilur  qui  oinnia  novit 
ante  quam  fiant  quia  magis  praedicarent,  sed  hoc  prse- 
cipiendo  voluit  pigris  ostendere,  quanto  studiosiut 
quanloque  frcquentius  praedicare  debeant   quibiis 

^  jubetur  ut  praedicent,  quando  quidem  illi  qui  prohi* 
bebantur,  tacere  non  potcrant. 

Expositio  Gregorii  de  eodem. 
Gregobios  :  c  Audivimus  verba  Dei.  Si  facimus, 
et  tunc  ea  rccte  proximis  loquimur,  cum  prius  ipsi 
fecerimus.  I>  Quod  bcne  Marcus  evangclista  confir- 
mat  cuni  factum  Domini  miraculum  narrat,  dicens  : 
c  Adducunt  enim  surdum  et  mutum,  et  dcpreca- 
c  bantur  cum  ut  imponat  illi  manum  (Marc.  vii).  » 
Cujus  ordincm  curationis  insinuat,  cum  subdit  dl- 
ccns  :  c  Misit  digitos  suos^  in  auriculas,  exspuens 
c  tetigit  linguam  ejus,  et  suspiciens  in  coelum  in- 
c  gemuit,  et  ail  illi :  Ephphetha,  quod  cst  adape- 
c  rire  :  el  stalim  apertse  sunt  aures  ejus  et  resolu- 

P  c  tum  est  vinculum  linguae  ejus  :  et  loquebatur 
c  recle  (ibid).  »  Quid  est;  enim  quod  Crcator  ioin- 
nium  Deus,cum  surduin  etmulum  sanarevoluissot, 
in  aures  iilius  digitos  suos  misit,  et  exspuens  Iiu- 
guam  ejus  tetigit?  Quid  per  Redeniploris  digitos, 
nisi  dona  sancli  Spirilus  designanlur?  Unde  cum  iii 
alio  loco  ejecisset  daemonium,  dixit  :  c  Si  in  digito 
c  Dei  ejicio  daemonia,  profeclo  pervenit  in  vos  re- 
c  gnum  Dei  (Luc.  xi).  i  Qua  de  re  per  evangclistani 
alium  dixisse  describitur  :  c  Si  ego  in  Spiritu  ejicio 
c  daemones,  igitur  pervenit  in  vos  regnum  Dci 
I  (Matth.  xii).  »  Ex  quo  utroque  loco  colligitur, 
quod  digitus  Dci  Spiritus  sanctus  vocatur.  Digitos 
ergo  in  auriculas  millcre  est  per  dona  sancti  Spiri- 
tus  mentem  surdi  ad  audiendum  apcrire.  Quid  est 

D  vero  quod  exspuens  linguam  ejus  tetigit?  Saliva  no  < 
bis  est  ex  ore  Redemptoris  accepta  sapientia  iii 
eloquio  divino.  Saliva  quippe  ex  capite  defluit  in 
ore.  Cum  ergo  sapientia,  quae  ipse  est,  dum  lingua 
noslra  tangitur,  mox  ad  prxdicationis  verba  forma- 
tur.  Qui  suspiciens  in  coelum  ingemuit,  non  quod 
ipse  necessarium  gemitum  haberet  qui  dabat  quod 
postulabatur,  sed  nos  ad  Deum  gemere  qui  coelo 
pnKsidet  docuit,  ut  et  aures  nostrae  per  bona  Spiri- 
tus  aperiri,  et  linguam  per  salivam  oris,  id  est  per 
scientiam  divinx  locutionis  solvi  debeat  ad  verba 
prdedicationis.  Cui  mox  c  Ephphetha,  id  est  adape- 
rire  »  dicitur,  c  et  statim  apertae  sunt  aures  ejus,  et 
solutum  est  vinculum  linguae  ejus.  »  Qua  in  re  ne- 
t  ndum  est  quia  propier  chusas  aures  dlcturn  cst 


liil 


Ml) 


^^^^^t^Rl  ABBATIS  S.  BLASII 
«  adnperire.  i  Sed  cujus  aures  corais      ^^eUiendum  A  non  post  deus  falsos  ycI  alienos  cbcrranies  occu- 
apcrljc  ruerinl.  ex  subse(|ucmi  procu      ubio  etiara      patus 


liuguai  ejus  vinculum  solvilur,  "i  ^<>"^  ^^«ae  feccrit. 
ciiam  facienda  aliis  ioqualur.  Unde  et  bcne  addi- 
lur,  f  i!l  lofiucbaiur  recle.  >  Ulc  enim  PL-cie  loqui- 
uir  qui  piius  obcdicndo  feceril,  qu«  loquendo  ad- 
luoniil  cliam  facicuda.  Aliler.  Ilumani  generis  for- 
inam  surJus  illc  el  mutus  habuit,  quando  Dominusut 
sanaret  pcr  fincs  Dccapoleos  transivit.  Decapolis  est 
regio  dcccm  civitatum,  ct  significat  legeni  deccm 
prxceptorum.  Per  Decapolim  Dominus  transit,  cum 
iiub  decalogo  lcgis  nasci  voluit.  Surdum  et  mutum 
« i  adducunt,  cum  prxdicatorcs  genus  humanum  ad 
fidem  convcrtunt,  quod  surdum  erat,  quia  mandata 
Dci  audirc  noIcl)at.  Mutum  erat,  quia  a  laude  Con- 


Unde  ab  iniiio  ssecuU  onini  aetate  sacramcnta 
Christi  et  Ecclesiae  celcbrata  sunt.  quibus  illc  po- 
pulus  nulriretur,  et  nostrae  redcmptioiiis  modus  in- 
sinuaretur.  Nam  prima  xtate  Adam  de  lerr:i  nialre 
sine  tcrreno  palre  homo  ad  imagincm  Dei  a  Dco 
sexta  die  plasmatus  est  (Gen,  i),  et  in  novissima 
xtate  ssecuii  per  Christum  de  tcrrena  malre  natum. 
sine  (erreno  patre  homo  ad  eamdem  imaginem  Dei 
rcformatus  est.  Ad  cujiis  rci  consor.antiam  eacicm 
9elate  de  laterc  Adx,  qui  erat  forma  futuri,  Eva 
formata  est,  ct  pcr  sanguinem  de  Christi  latere  ma- 
nantem  cum  aqua  sanctidcalionii  Ecclesia  fahr:cal2 
est.  Secunda  vero  a.'late  mundi  per  octo  aninias  a 


dilo.is    tacebat.   Cui   Dominus  auditum    reddidit,  I^  subnicrsione  diluvii,  id  ca  per  arcani  liberatas  e;: 

dem  Hcclcsia  figurata  esl.  quae  in  spe  oclavae.  id  est 
rcsurrcclionis  per  aquas  baptisroi  non  sine  auiilio 
ligni  salulaiis  a  submersione  exuberantium  tcDta- 
tionum  liberata  cst.  Tcrtia  deniqiie  aetate  populus 
Dei  ab  iEgypliaca  scrvitute  liberatus  esl,  transiit 
marc  Rubrum,ceditmare  virga  pcrcussum  a  Moysc. 
prjcbct  viam  populo  Dci.  Hostes  a  lergo  sequunlar 
el  submerguntur,  et  hic  repelita  cst  baptisnii  prr 
lignuin  saluliferum  consecuti  sanrtificaiio.  Naiu  m- 
bet  mare  Kubrum,  rubet  et  baptismus  Cbrisli  san- 
guinc  consccratus.  Hosfcs  a  tergo  scquenles  nio- 
riuntur,  quia  pcccata  pr;cterita  et  pr;esci.tia  p<r 
baptismum  dilcntur.  Dehinc  in  quarla  x*!atc in  i)!a 


tium    ei  ad  intelligendas  Scriptiiras  scnsum  ape- 
ruit.  » 

De  sacerdalibus  et  ux  (jetuttbus  %<BCulu 

Populus  ad  (idcm  vocalus  visibilibus  sacramcntis 
crat  instrucndus.  ut  pcr  cxhibitioncm  visililium 
possol  veiiire  ad  inlcllcclum  invisibilium.  Nosse 
oporlet  Doinini  sacerdotcs,  qui  hoc  sacramcntum 
conlractanl,  modum  et  ordir.cm  sacramcntorum,  ct 
verilatem  rcriim  significatarum.  Alioquiii  dispcu- 
sntores  smit  lantum  mysleriorum  (/  Cor,  iv)  tan- 
quam  cxci  duces  cxcorum,  ulilitatis  tanlum  indc 
habiluri  quantum  capiunt  jumenta,   quoc  portant 


panes  ad  usus  aliorum,  licet  divina  gratia  non  de-  ^  tcrrena  aelerna  Hicrusalem  claruit  legnum  D.ivi< 


scral  sacramentum,  quod  pcr  cos  ad  salutcm  alio- 
rum  administratur.  Attendant  ergo  Dominicorum 
sacramentorum  dispensatores,  quia  Ecclesia  Christi 
quoiidie  ex  genlibus.  operanlibus  iisdcm  sacramen- 
tis,  aggrogatur  populus  ar^uisitionis ,  cujus  caput 
est  Christus;  per  fidem  gcneratur,  per  charitatcm 
in  virum  perfectum  nutritur,  spe  aeternitatis  in  ea- 
dem  fide  et  charitate  solidatur,  et  omnium  sancto- 
rum  administratione  ad  hunc  tinem  refertur,  ut  In- 
tjUigat  Ecclesiam  Dei  tanquam  domum  in  fide  fun- 
dari  dilectione  Dei  et  proximi,  taDquam  parietcs  benc 
sibi  cohaerentes  superaedificari,  ejusdem  allitudinem 
spe  aeternitatis  gloriosissimae  cumulari.  Hoc  corpus 
Christi  licet  nativitate  capitis  sui  consueto  nasccndi 


Christi  ct  Ecclcsiae  rcgnum  prsRiigurans  :  de  cujus 
semine  idem  Christus  natus  cst,  in  £cc**esia  si:.i 
spiritaliter  regnans  et  eam  sibi  obtcmperaDlcin  po>t 
tempora  gloriose  coronans.  Inde  cst  quod  qui  iii 
Sabbato  sancto  sunt  baptizandi,  quarta  hcbJomaila 
quadragesimalis  observantise,  qu»  contincnti»  no- 
bis  arma  ministrat,  et  quarta  hebdomade  feria  ca- 
techiAandi  et  exorcizandi  deferuntur  ad  Ecclesiam: 
ibi  audituri  et  instruendi  qualiter  conlra  spirllales 
nequitias  sint  pugnaluri,  sed  tamen  usque  in  Sab- 
batum  paschale  baptismas  corum  difiTcrtur,  hoc  ai- 
tendcntc  Ecclesia,  quia  qui  ad  agonem  in  pncsenti 
vita  vocantur,  in  spc  futura;  qnictis  baptizanKr. 
Sicut  cnim  contra  visibiles  hostes  pugnaluri.  ncn 


ordine  subsccutum  est,  tamen  hujus  capitis  nativi-  |^  antequam  quarla,  id  est  juvenili  «'clate  eliguatur 


tem  in  unitatesubse€Uturi,corporisqu8edam  membra 
prscccsscrunt,  patriarchac  scilicet  et  propheta;,  et 
inuili  jusU  qui  prodigiis  et  praeconiis  multis  nativi- 
latem  capitis  ct  secuiuri  corporis  praemonstrave- 
runt.  Quod  bcne  ostensum  est  in  Jacob  interioris 
populi  typum  habeutem :  qui  ad  ortum  festinans 
icanum  pra;misit,  plantam  fratris  majoris  natu 
manu  tenens  (Gen,  xxv),  boc  facto  significans  quia 
rcprobato  priori  populo.  cujus  fypum  gerebat  Esau 
(Rom.  ix),  nasciturus  essct  minor  populus,  Christia- 
nus  vidclicct,  qui  bencdictioiiem  Dei  Patris  «terna 
h.T^reiiliatcpossideret.  Ulius  quippe  Patris  sacrametita 
.  sunt  iiostra  documenta,  quibus  ille  lanquam  par- 
vulus  esi  lactatus,  et  circa  unius  vcri  Dei  cultum. 


sic  in  hac  a:tate  pugnaturi  validiores  ad  invisiljilt*s 
hostes  repellendos.  sicque  ad  Christianam  mi!iliani 
sub  typo  hujus  numeri  electi  Christianum  nomen 
virililer  exerccant,  et  ut  coronari  mereantur,  ab  acie 
non  recedant. 

Post  tempora  vcro  regni  Israel  quinta  aeiate  in 
choante  propter  perversitatem  prasUixati  populi  ca- 
ptivantc  Babylonia;  rege  transmigravit  idem  popuhis 
in  Babyloniam,  et  qui  confusioni  servierat  voluiita- 
rius  regi  Babylonis.  quod  inlerprctatur  confuiio, 
scrvivit  invitus.  Post  lxx  annos  facicnte  Chrisio 
Cvro  revcrsus  cst  idcra  pr^pulus,  siciil  prsedixerai 
primolsaac,  deinde  Jercmias.  Quod  beiiead  slalnm 
pciliiiet  Ecclcsi»,  qu» post  hujus  s«coIi  fincin  q"2 


liiS 


DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  II. 


ilU 


tepteiiario   iiuniero  volvilur  dicrura,  posl  mullas  a  l»omiin8  hi  eodem  utero  nuirialur.  Tria  quippe  sunt 


angarias  qnas  passa  vel  passura  esl  sub  regibus  lui- 
Jas  spirituaiis  Babyloriise,  in  coelestem  Hierusalem 
revcrsa  est,  nulli  ulierius  confusioni  servitura. 
Unde  dicit  Aposlolus  :  c  Yanitaii  creatura  subjecla 
est  non  volens,  sed  propter  eum  qui  subjecit  eam 
in  spc,  quoniam  ct  ipsa  creatura  libcrabitur  a  ser- 
viliiie  corruptionis  bujus  in  liberlalem  glorias  filio- 
rum  Dei  (Bom.  vin).  i  Per  haec  tcmpora  omnia  non 
dcfucrunt  viri  justi,  futurse  EccIesiiB  membra ;  non 
dcfuerunt  cuique  tempori  congrua  sacramenta  tan^ 
quam  populi  nutrimcnla.  De  qulbus  possent  inuila 
rccitari,  niii  studercmus  brcvitati.  Ad  ultimuro 
sexla  xlate  de  Virgine  natus  est  Gbristus,  sicut  sexta 
die  de  terra  virgine  plasmatus  est  protoplastus.  liic 
Cliristus  finis est legis,  et  verilas  et  pleniludo  omnium  j^ 
qui  prxcesserant  in  umbras  sacrainentorum.  In 
plcnilndine  temporis,  sicut  dictuin  est,  natus  est 
Cliristus,  crevit,  ad  virilcm  sDlatem  pervenil,  trice- 
ftimo  vit;c  saae  anna  (sicut  tradunt  evangelislu;)  a 
Joanne  bapli/.atus  esl,  non  quia  indlgnit,  sed  quia 
ejns  vi:a  Christianis  disciplina  morum  fuit.  Doliinc 
elegit  apostolos,  prxdicavil  Evangelium,  crucifixus 
cst,  dans  nobis  exemplum  bumilitatis  et  palientia;, 
tertia  die  resurrexit,  in  quo  mcmbra  sua  resurrc- 
ctionis  su;e  spe  conlirmavit  proxiiiie  ccelos  asceii- 
surus,  discipulos  quid  agere  debcrent  admonuit,  di- 
cens :  <  Ile,  docete  onuies  genles,  praetlicate  omni 
crcatune.  Qui  credideril  et  bapiizatus  fuerit,  salvus 
erit  (Marc.  xvi). »  Hic  paucis  verbis  docemur  sacer- 


quibus  usque  ad  indumentum  novitatis  baptizandus 
concipitur,  catcchismi  scilicet  et  exorcismi,  et  ora  - 
tiones.  Catecbizatur  ad  hoc  qui  ad  (idcm  vocatur, 
ut  ad  quod  vocatur,  proprio  movcatur  voluntatis 
arbitrio.  Exorcizatur,  ut  ab  co  diaboli  potestas  ini- 
qua  depellatur.  Additur  pro  eo  oratio,  ut  gratia 
prseveniat  et  sequatur»  quae  vires  pra^bcal  lihero 
arbitrio,  et  qua  procul  fiat  maiigni  spiritus  illusio. 
Signaiuritaque  primo  baplizandus  crucis  signaculo 
in  fronte,  in  pectore,  in  oculis,  in  auribus,  in  ore, 
cujus  virtute  victus  est  diabolus,  et  exaltatus  est 
Chriolus.  Unde  Habacuc  dicit :  <  Cornua  iu  mani- 
bus  ejus  :  ibi  reposita  cst  fortitudo  ejus  (Ua^ 
bac,  iii).  » 

Hoc  ergo  signo  muniuntur  totius  corporis  scnsus» 
cujus  virtute  ct  omnia  noslra  sacramenia  compien- 
lur,  et  omnia  diaboli  figmenla  frustraniur;  sicut 
cum  primogenita  delerentur  i£gypti,  populus  il.> 
brxorum  signatis  poslibus  domorum  sutiruin  sa:i  - 
guine  agni  paschalis,  in  typo  Dominicx  passionis, 
salvatus  est,  el  pupulus  iEgyplius  qui  hoc  signo  ca- 
ruit,  in  primogenitis  suis  graviter  percussus  esl. 
Slcut  apud  Ezccbielem  Hierusalcm  ab  imminente 
clade  liberanda  esse  promittilur,  si  tanquam  figu- 
ram  crucis  exprimens  gemcntium  atque  dolentiuni, 
id  est  poenitentium  signaretur.  Postea  datur  sal  bc- 
nedictum  in  os  pueri,  ut  per  typicum  sapicrMi»^ 
salcm  conditus,  fetore  careat  iniquilalis,  nc  a  vermi- 
bus  vitiorum  uUra  pulrefiat,  sed  incorrupius  serve- 


dolcsDomini  apostolorum  successoreset  vicarios,  de  C  tur  ad  percipiendam  Cbristi  gratiam,  neque  ullra  a 


quibus  dicitur:  fPro  patribus  tuis  nati  sunt  tibi 
filii  (P$al,  XLiv)  :  »  qualiler  dcbeant  rudcs  populos 
terreni  hominis  imaginem  adhuc  portantcs  calechi- 
xare,  qualilcr  in  no>itatem  et  Christi  conformitatem 
lavacro  aquse  in  verbo  transformare.  Hoc  ita  factum 
cst  temporibus  apostolorum  ct  marlyrum,  qui  in 
Judseis  et  g(ntibus  Evangelium  juris  intelligentibus 
et  quil  uscunque  personis  verbi  Dci  capacibus  an- 
r.unliaverunt. 

DIVISIO. 

Post-iuam  Ecclesia  dilatata  est  et  congrcgata  est 
in  gentibus,  nec  inter  iiJeles  repertus  est  aliquis 
adulise  fidei  non  fidelis,  ne  parvuli  eorum  de  hac 
vita  ante  rationabiles  annos  cxeuntes  alieni  rema* 
nereiit  a  consortioChristi,provisa  est  illis  etiam  me^ 
dicina  salutis,  ut  in  sacramenlorum  genere  vel  fidc 
aJ  catechizandos  parvulos, exorcizandos,  iiii:iando8, 
ct  dcmum  baptizandos.  In  quibus  pro  parvulo  audit 
Ecclesia,  et  ad  interrogata  respondcl,  donec  parvu- 
lus  ad  intelligibiles  annos  perveniat,  et  sacramenta 
fidei,  cbaritatis  et  spci  sibi  imposila  per  sc  inteiii- 
gat.  Dc  quibus  quoqiie  sacramentis  quid  significent, 
prout  Dominus  voluerit  inspirare  chariuti  vestrae 
aliquid  dicere  proposuimus,  ut  et  ipsi  virtutem  sa- 
cranientorum  intelligatis,  et  auditores  vestros  do- 
cere  studealis.  Notandum  ergo  est  prius  quomodo 
oaptizandus  in  utero  niatris  Ecclesise  puer  conci* 
p^atur,  qii  bus  alimcntis  usque  ad  nativiiatero  ncvi 


condimento  sapientiai  desipiat,  neque  retro  aspiciat 
sicut  uxor  Loth.  ExsuCDatur  postea  malignus  foras. 
Qu£  mysteria  sacra  significant  quod  non  parvulus 
exorcizatur,  et  exsuinatur,  sed  ille  sub  quo  sunt  qui 
sub  peccalo  nascuntur,  et  nondum  pcr  sacrum  ba- 
ptisma  renati  sunt,  sed  jam  per  signum  crucis  i:i 
utero  matris  Ecclesije  concepli  sunt.  Omnia  eniia 
charismata  sacerdolalis  ministerii  crucis  figura  per- 
cipiuntur.  Omuia  autem  sacramenta  qu£  acta  suut 
et  quae  agunturexorcismis,  orationibus^insufllaljoni- 
bus,  quasi  esca  sunt  qu<e  parvulos  reficiunt  in  uie- 
ro,  ut  renatos  aqua  salutis  hilares  mater  Ecclesla 
exhibeat  Christo.  Postea  tanguntur  ei  aures  et  nares 
cum  saliva.  Saliva  quippe  a  capite  descendit  in  os 
supernam  significans  sapientiam  ,  cujus  taclu  ot 
aurcs  cordis  aperiuntur  ad  intelligendum  verbuni 
Dei,  et  nares  ad  repcllendum  fetorem  noxiaruiu 
cogilalionum  ei  deleciationum.  Unde  ait  beatus  Am- 
brosius  in  libro  De  sacramentis  :  <  Quod  egimus 
nempe  apertio  est,  quia  sacramenta  sunt  apertionis 
quando  aures  ejus  tetigit  et  nares.  Quod  significat 
in  Evangelio  Dominus  noster  Jesus  Christus  cum  ei 
oblatus  esset  surdus  ct  mutus,  cujus  os  tetigit  et 
aures  quia  surdus  erat ;  os  quia  mutus  erat,  et  ait . 
<  Ephphetha,  quod  est  adaperire.  » 

Deindc  venit  sacerdos  ad  fontem,  consecralur 
fons  in  nomine  Patris  et  Filii  et  Spiritus  saucti ;  qui* 
bus  verbis  si  aqua  salutit  consecretur,  oec  a  hnM 


1115 


^EUNEm  ABBATIS  S.  BLASH 


llid 


ncc  a  malo  pejus  accip»'**'  .  ^     *^^ws.  l]nde  Augu-  A  bulemas.  Si  eniin  complantali  facli  sumus  stmiliiu- 
slinus  iu  libro  levtio  ^^  ^"  cnnA«P!-'^^^  '  *  ^^"  ^^^     ^*"'  mortis  ejus,  simul  et  rcsurrectioui.s  erimus 

(i?oni.  vi).  i  Hinc  eiiam  beatus  Ainbrosius  dictt  in 
libro  De  sacramentis  :  c  Interrogatus  :  Credis  in 
Deum  Patrein  omnipotentem  ?  dixisti  :  Credo,  el 
mersus  es,  id  est  sepullus  es.  Iterum  interrogalus 
es  :  Credis  et  in  Jesum  Christum  Dominuni  naliiin 
et  passum  ?  dixisti  :  Credo ;  et  mersus  es,  id  ost 
Christo  consepultus  es.  Qui  autem  Chrislo  conse- 
pelitur,  cum  Chrisio  resurget.  Tcrtio  interrogatiis 
es  :  Crediset  in  Spiritum  sanctum?  dixisti  :  CreJo; 
et  mcrsus  es  tertio,  iit  roultiplicem  lapsum  cogiu- 
tionis,  locutionis,  operationis  aboleret  irina  confes- 
sio.  i  Hanc  sacri  baptismatis  emundationem  in  si- 
mililudinem  inortis  Christi  celebratam  praetigurabat 


aqua  profana,  nec  aduUc'»  super  q„an^  ^^^^^^^  ^^^ 
invocatur,  elsl  a  profanis  et  a  adulieris  invocciur, 
quia  nec  ipsa  crealura,  nec  ipsuin  nomen  aduUc- 
ruin  esl.  i  Tradilur  eliam  novae  vitae  audtoribus 
symboluio  Qdci :  quod  per  duodecim  aposlolos  or- 
dinatum  esl,  ei  loiidcm  scntentiis  coniprchensum. 

Postrcmo  parvulus  ad  baplismum  interrogatur   a 

saccrdotc :  «  Abrenuntsas  Satana»  el  omnibus  opcri- 

bus  cju«,  et  omnibus  pompis  ejus?  »  ut  priinum  re- 

spuat  errorcm,  et  approximet  ad  veritatem,  ut  pos* 

sit,  juita  Apostolum,  deponere  veterem  hominem 

cum  actibus  suis,  scilicet  prislinam  conversationem, 

abnegans  impietatem  el  sxcularia  desiileria  (Epha,  , ^ 

iv).  Respondet  parvulus  per  ora  gestantium.  «  Abre-     aqua  aspersionis  in  veteri  lege,  qua  emundabatur 


nunlio.  »  Uiide  Auguslinus  contra  Julianum  in  lib. 
IV  :  f  Qiiisquis  negat  \^v  ora  geslantium  parvulos 
abrenuntiare  ct  credere,  et  neget  eos  accipere  bapti- 
sinum,  quia  in  manibus  gestantium  reluctantur.  > 
Iteni  in  libro  De  poenitentia  :  «  Parvulis  ad  conse- 
cralionem  et  remissionem  originalis  peccati  pro* 
dcst  eorum  iides  a  quibus  oflfenintur,  ut  quascun- 
que  mactilas  ddictorum  per  alios,  a  quibus  natl 
sunt  contraxerunt,  aliorum  eliam  interrogalione  et 
rcsponsione  purgentur.  >  Post  abrenuntiaiionem  un- 
gitur  caiechuincnus  olco  sacro  in  pcclore,  tanquam 
inuniatur  advcrsus  hostem  invisibilem,  ne  ei  im- 
rounda    et  noxia    persuadeat    desideria.    Ungitur 


qui  mortuum  tetigerat,  ot  in  caslra  reverteretur : 
cui  immistus  erat  cinis  vitube  rofae  extra  castra 
combusue,  hyssopus  quoque  coccus  et  cedrus.  Yi- 
tula  quippe  illa  quae  remineus  est  sexus  fragilitatem, 
id  est  passtbilitatem  carnis  Christl  signiflcat,  rufa 
propter  sanguinis  effusionem.  Qu»  eliam  extra  ca- 
stra  ejecta  est.  In  quo  ligurabatur  quod  et  Dominus 
passurus  extra  civilatem  ductus  est.  Quod  etiain 
sanguine  ejusdem  vituls  aspcrgebatur  septies  la- 
bernaeulum,  et  omnia  vasa  taberiiacuU,  plenani  si- 
gnificat  emundationem  qiiam  intus  et  extra  contulit 
sanguis  Christi.  Anima  enim  constat  triplici  vtrt'Jle, 
corpus  vero  qualerna  elementorum  cumplexione. 


ei  iiiter  scapulas,  ubi  est  vigor  portandi  oneris,  ut  q  quia  uierque  mundata  est  Chrisli  sanguinis  effu- 
forlitudinem  accipiat  ad  portandum  pondus  diei  et     sione. 


a»ius,  sicut  bonus  athleta. 

Exiiide  exquiritur  ab  eo  si  credat  io  Dcum  Pa- 
trem  omnipoteiitem,  et  in  Jesum  Christuin  Filium 
«jus  untcum  Dominum  nostrum,  et  in  Spiritum 
saiictum,  unum  Dcum  in  Trinitatc,  et  trinum  in 
unitatc ;  si  confitealur  unam  essc  sanctain  Eccle- 
siain  Catholicam,  et  si  credat  reinissionem  pecca- 
tbrutn  et  vitam  xteriiam.  Hu^c  omnia  si  profiteatur 
se  credeie,  jam  incipit  in  eo  mori  vetus  homo,  qui 
secundum  Deum  creatus  esl  in  justitia  ct  sanctitate 
verilatis  {ibid,),  In  ahrcnuntiatione  prioris  possos- 
soris,  suadcnle  charitate,  jam  vult  in  jus  legitimi 
posscssoris  transire  :  iu  quem  jam  protitetur  se 


Quod  vero  carncs  ejusdem  vitulae  et  corium  et 
stercora  comburebantur  hoc  significatum  est  quia 
toia  humilitas  et  ignominia  passionis  versa  est  in 
gloriam  resurrectionis.  Quod  bene  ignis  sigiiiGrat 
qui  semper  ad  superiora  tendit,  et  qood  absumit  in 
se  convertit.  Quod  autem  hyssopus  huic  aspersioni 
admiscetur,  hoc  significat  quod  in  fide  mortis  Cliri- 
sti  peccata  mundantur.  Unde  ait  Apostolus  : «  FiJe 
mundans  corda  eorum  {Ephes,  v).  >  Hyssnpus 
quippe  ideo  fidem  signilicat,  quod  cum  sit  berba 
huiuilis,  firmiter  hseret  in  petra.  Coccus  quoque 
huic  adhibelur  emundationi,  qux  flammeo  coloro 
charitatem  significat  sine  qua  mortuum  est  quid- 


credere  et  ab  eo  xterna  prxinia  exspectare.  Jam  D  quid  fides  operatur.  Cedrus  cliam  huic  opilulatur 


expurgatum  est  vctus  fermcntum,  sed  nonduni  est 
nova  conspersio,  ubi  sacri  fontis  sequatur  ablulio 
(/  Cor,  v).  Sub  responsione  trinae  interrogationis 
trina  mersione  catechumetius  a  sordibus  vetustis 
abluitur,  et  novum  homiiicm  indutus,  triduanoe 
Domini  sepulturae  consepelllur.  Unde  Apostolus 
ait :  «  Consepulti  enim  sumus  pcr  baptismum  in 
niortcm,  ut  quomodo  surrcxit  Christus  a  mortuis 
per  gloriam  Patris,  ita  ct  nos  in  novitate  vit^  am- 


mundalioni,  qux  imputribilis  arbor  dicitur,  et  in 
excelsis  montibus  radicat,  et  ideo  spem  incorruptio- 
nis  et  supernae  gloriae  significat.  Horum  omiiium 
conjunctione  aqua  aspersionis  consecratur,  cl  qui 
mortuum  tctigerat,  ut  dictum  est,  euiundabatur, 
quia  qui  operibus  mortuis,  id  est  peccatis  origina- 
libus  coinquinatur,  Uberatur  baplismate  sacro  in 
fide  mortis  Christi  et  resurrectionis  cam  spohsioue 
charitatis  et  spei  baptizabatur. 


DOMINICA    DECIiMA  TERTIA. 

Secunduni  Lucam. 
Jkati  ocuh,  qui  videot  qux  vos  \ideti«\  Dico      autem  vobis,  quod  multi  rcgcs  et  p.*^ophctx  vidcra  f o- 


HH  DEFLOBATIONES  SS. 

lucronl  qtiae  vidclis,  et  noii  viderunt,  et  aodirc  qux  A 
auditis,  et  non  audierunt  (Luc.  xiiij.  i  lUos  oculos 
dicit  beatos  qui  sacraroeula  Christi  coguoscunt. 
Propho,tx  et  justi  sicut  Isaias  et  Ahraham  videruut 
in  aenigmale  et  non  in  spccie.  Abraham  exsultavit 
ut  viderci  dicm  Chrisli  :  et  vidit  et  gavisus  est. 
Isaias  et  alii  propbetas  viderunt  gloriam  Domini  : 
unde  et  videntes  suut  appcllati ;  sed  ienigiiiate  viJe- 
runt,  uon  in  prassenliarum,  ut  aposloii,  c;ui  iicqua- 
quara  per  angelos  ut  varias  visionum  spccies  opus 
liabebant  doceri.  Quos  Lucas  reges  dicit,  Matthaeus 
juslos  ( Malth,  xiii)  appellat,  quia*magni  reges  sunt 
qui  tentationum  suarum  molibiis  regendo  prsecsse 
noverunt,  non  soccumbere.  Nota  quia  minor  gratia 
ininorqae  sacramentorum  Christi  notilia  fuil  in 
prophetis  quam  in  apostolis,  qui  pnesertim  acccpto  B 
Spiritii  sancto  mundum  etiani  illustravcrunt.  Ve- 
rumtamen  aiiqui  prophetaruin,  et  aliquando  supra 
bominem  rapti,  sine  aenigmate  contemplati  sont  in- 
lellLXtuali  visiofic,  ot  Aposlolus  (//  Cor.  xii).  Unde 
Dominus  in  libro  Numeri :  c  Si  quis  fuerit  inler  vos 
prophcta  Domioi,  in  visione  apparebo  ei,  vei  per 
somnium  loquar  ad  illum.  At  non  talis  servus  mcus 
Bloyses.  Ore  enim  ad  os  loquor  ci  et  non  palam, 
iton  per  a^nigmata  et  figuras  Doiniuum  videt  lyum. 
xii).  »  Sequitur  :  c  Et  ecce  quidatn  legisperitus  sur- 
rexit  tentans  illum,  dicens :  Magister,  quid  fuciendo 
viiam  xtcrnam  possidebo?  Pharisari  videntes  quia 
silcniium  imposuissct  Sadduocis,  conveneruiit  in 
onum.  Et  accessit  unus  dc  Scribis,  legis  doclor,  ten- 
tans  eoin,  et  dicens  :  Magisler,  quod  est  mandatum 
inagnum  in  legc?  i  Videlicct  Pharisxi  et  Sadducxi 
iiiter  se  contrarii  essent,  tamen  pari  inente  consen- 
serunt  ad  Dominum  tenlanJom.  Qiiod  legimus  fe- 
cissc  ilu^rodem  et  Pilatum  in  nece  Domini.  Phari- 
6:ris  ssepe  confutatis,  malitia  ct  livor  nutrit  impu- 
deutiam.Itaqucnu:1i  a  verilate  multitu^line  se  arma- 
verunt  ilicfiitis  apud  sc  :  Omnes  loquamur  pcr 
unuin,  ut  si  fucrit  viclus,  vidcatur  confusus.  Magi- 
sli  um  vocat,  cujus  non  vult  csse  discipulus.  Sim- 
plicissimus  intcrrogator  et  malignissimus  insidtator 
dc  inagno  mandato  interrogat  qui  necf  minimum  ob- 
servat.  Ille  eDimdcbct  interrogare  demajori  justitia 
qui  minorem  complevit. 

i  Ait  ilii  Jcsus  :  Priinum  omnium  irandalum  est :  d 
AuJi,  Israol,  Dominus  Dcu<«  tuus  Deus  unus  est.  Et 
diliges  Dominum  Deum  tuum  ex  toto  corde  tuo,  et 
ex  iota  aniina  tua,  et  cx  tota  mente  tua ,  ct  cx  tota 
virtule  tua.  Hoc  est  prinium  ct  maximum  tnanda- 
tuui.  Secundum  autcm  simi4e  est  buic  :  Diliges  pro- 
ximoni  tuum  sicul  tcipsum.  In  his  duobus  manda- 
tis  universa  lex  pendct  et  prophetx.  »  Primoiu  ct 
ciaximoni  est  mandatum  unum  Dcuin  super  oiniiia 
diligerc,  et  boc  antc  omnia  debemus  quasi  unicum 
pietatis  fundamcntum  locare.  Ideo  non  dixit  cogno- 
sces,  sed  diliges »  quia  cognoscerc  unum  Deum 
pene  proprium  est  human:c  naturx ;  diligerc  autem, 
reiigiosi  cordis  et  recti.  lluic  similc  esl  de  dilc- 
etioiie  proiimi,  quia  imaso  D^i  e:it  homo.  Dilcctio 


PATia\M.  <-  LIB.  U.  illS 

in  Dcuin  est  origo  dilcctionis  in  proximom,  et  dile- 
ctio  in  proxinium  cogniiio  est  dilcctionis  in  Deum. 
In  tribus  rebus  dilectio  Dci  exprimitur,  ut  nihil 
rcmancat  in  homiiie  quod  noii  divinae  dilectioni  sob- 
dalur.  Nam  dum  dicitur  :  i  Dilige  Deum  ex  toto 
corde  tuo,  i  omnes  cogitaliones  in  Deum  referen- 
das  prascepit.  Dum  vero  dicitur  t  ex  tola  anima,  * 
oinnes  afrectiones  animo!  ad  Deum  rcferri  jussit. 
Duni  vero  adjecit  c  cx  tota  mente  »  omnem  ratio- 
nem  indicat  humanam,  qua  inlelligimus  et  discer- 
nimus  in  rebus  divinis  essc  occupandam.  Ubi  autein 
dicit  c  ex  tota  virtute  »  bonum  perscverantiae  in- 
jungit.  Item  duo  sunt  erga  proximi  dilectionem 
servanda,  ut  et  beneflcii  irnpensione  foveatur,  et 
nulia  malitia  laedatur.  IIoc  est  :  i  Quod  tibi  non  vis 
neri,  aliisne  fecoris(To6.iv),  »et :  c  Omnia  qusccun- 
que  approbatis  ut  faciant  vobis  homines,  baec  et  vos 
facite  illis  [Matth,  vii).  »  Licct  igitur  diversa  sint 
prxcepta ,  quibus  aut  utiliter  quae  sunt  appetciida 
cupimus  ,  aut  qu»  vitanda  sunt  utilitcr  praecavea- 
mos,  unuro  tamen  sunt  in  radicc  charitatis ,  quia 
in  dileclione  Dci  et  proximi  facere  dcbemus.  Rccte 
itaqne  dicit  legem  et  prophetas  rcferri  ad  duo  man- 
data  charilatis ,  quia  totus  Decalogus  et  monita 
prophclarum  ibi  habent  fincm. 

I  Etaitilli  Scriba  :  Bjnc,  magister,  in  verilate 
dixisti ,  quia  unus  cst  Dcus ,  ct  non  alius  practer 
eum  ,  ct  ut  diligalur  cx  tolo  coide,  et  cx  toto  intcl- 
leclu,  ct  ex  tola  anima,  et  ex  loia  fortitudine  :  et 
diligere  proximum  tanquam  scipsum,  majus  est 
omnibus  bolocautomatibus  et  sacriiiciis.  » Osicndit 
ex  hac  rcsponsionc  Scriba  gravem  saepe  iiitcr  Scri- 
bas  et  Pharisxos  fuisse  qu»:stionem  quod  esset 
niandalum  inaximum,  quibusdam  hostias  et  sacri- 
iicia  laudautibus,  aliis  fideietdilectionisopera  pr»- 
fereiitiLus,  co  qood  plures  Patres  ante  legcm  absqoe 
oinui  vicliinarum  et  sacrificiorum  consuetudine  ex 
fide  tantum,  qu.e  per  dilectioncm  operatur  (Gal.  v) 
p!acuiss('nt,  ncmo  autcm  absque  Me  et  dilcctione 
pcr  sacrificia.  Nos  aulem  magnum  ct  prinuiin  man- 
datum  dicimus  quanlum  ad  dignilaiem.  Alioquin 
ulilitas  niandatorum  Dei  una  cst,  et  sic  omuiu 
sili  cohaereut,  ut  alterum  esse  non  possit  sinc  al- 
lero,  ut  fuiidamentum  diciinus  mclius  cssc,  cuni  la- 
nicn  nec  fundamentum  sinc  aedificalione,  nec  isla 
sine  i!io  csse  possit.  Non  igitur  fundamentum  cst 
ulilius  iedificatione,  scd  dignius,  sicut  caputdignius 
est  incmbris  : 

I  Jesus  autem  videns  quia  sapicnter  respondisset, 
dixit  illi  :  Noiieslonge  a  regno  Dei.  Reclc  respon- 
disli  :  hoc  fac  et  vivcs.  »  Quia  salus  noslra  consistit 
in  cognitione  veritatis  et  amore  virtutis  ,  Sadducxi 
longe  sunt  a  regno  Dei ,  cum  nec  cognoscenda  co- 
gr.oscant,  nec  diligenda  diligant.  Ilic  autem  supcrbus 
tentalor  minus  longe  erat  extra  regnum ,  quia  jam 
per  scientiam  evangclicas  perfectioni  consensil. 
Esset  autem  in  regno  Dei  si  augerctur  ei  cognitio 
vei  i  ct  dilectio  boni,  utChristum  tajni  in  Dcuin  quain 
in  proximum  suscipcrct. 


^KRNERI  ABBATIS  S.  BLASII  11!0 

,  ^olcn»  J^***  ^         ^*^^^n*f  dixit  ad  A     •  Et  approprians  alligaYll  Tulncra  ejus,  iiirundeng 


« lUo  «utem,  i"»v—  -  V  ,    .^ 

Jesum  :El  quis  est  P''^^!' ""Lccxi^'''''''  P'^"^'"'"' 

homini  quam  Dcus.  q«»  *"^''    Sed     ^^   ^^^""^^^^^ 

iiovii,  el  omuia  curare  poiesi.      a   omnis  incredu- 

lus  \el  leiuaioruec  Doum  nec  nomincm  proximum 

habei.  Legispcriius  ob  vulgi   lavorem    caplandam, 

quod  sapieuler  rcspondisse  iactareiur,  iiitcrrogat 

Dominum  quid  facerct.  Sed  quia  seipsum  justificare 

dcsiJcral,  Dominus  lempcravit  responsum  suum 

parabolice  loqucns  ci,  ita  ul  el  oninis  qui  misericor- 

diam  facit  proximus  iutclligatur  ,  el  specialiler  Dei 

Filius  ,  qui  nolns  per    humanitatein  proximus  fa- 

ctus  est ,  designetur. 

c  Suscipiens  autcm  Jesus  dixit :  Horoo  quidam  de- 
Bcendebat  ab  Ilicrusalem  in  Jericho,  et  incidit  in  la- 


oleum  et  vinum.  i  Peccata  enim  qux  in  hominilus 
invenit  redarguendo  cohibuit,  spem  veniae  poeni- 
tontibus  promitiens ,  tcrrorcm  poenae  peccanti  in- 
cutiens.  Alligat  ergo  vuliicra,  dum  praecipit :  c  Pa>- 
nitentiain  agite  (Matth.  iii).  i  Infundit  oleum,  duni 
addit  :  c  Appropinquabit  regnum  coslorum  (ihtd.)  > 
Infundit  ct  vinum,  dum  dicit  :  c  Omnis  arbor  qu:c 
noii  facil  fructum  bonum  excidetur,  et  in  igiiem 
mittetur  (ibid.),  i  Vei  alligat  vulnera  in  bapiismo, 
infundil  olcum  et  vinum ,  id  est  cbrisma  sancii  Sp  - 
ritus  et  calicem  passionis  suae. 

«  Et  ponens  illum  in  jumentuiu  suum ,  duxit  in 
stabulum,  et  curam  cjus  cgit.  i  Jumentum  caro  ejus 
cst  in  qua  peccata  nostra  portavit  super  lignum,  et 


trones.i  HomoistcAdam  intelligilur;  Hierusalem  ci-  B  juxta  aliam   parabolam,  ovem  erronenm  reportaTil 


vilas  coelestis,  a  cujus  bcatitudiue  lapsus  est  in  hanc 
\ilum  mortalem.  Qnod  beue  Jericho,quae  luiia  inter- 
prclalu!',  significat  variis  effectibus  incerla.  Latro- 
ucs  ii;toIiige  diaboium  etaiigclos  ejus,  inquosnon 
iiicuicret  nisi  prius  vitiis  lumuisset.Vera  est  enim 
sentcntia  dicens  :  c  Ante  ruinam  exaltabitur  cor 
(Proi'.  xvi).  I 

c  Quicliam  despoliaverunt  eum,et  plagis  imposi- 
tis,  abierunt,  scmivivo  relicto.  i  Oespoliaverunt  eum 
gloria  iinmorlalilalis  et  vesle  innocenlirc.  Plagae 
peccata  sunl  quibus  naturae  humanae  integritas  vio- 
lala  fuit.  Abierunt  autem  non  ab  insidiis  aliquate- 
nns  cessando ,  sed  earumdem  insidiarum  fraudes 
ikcullando.  Semivivum  reliquerunt,  quia  ralioncin 
ejiis  abolere  non  valueruiit.  Ex  qua  enim  parte  sa- 
pere  et  cognoscere  Deum  polest,  vivit  homo;  ex  qua 
vero  peccatis  labcscit,  lethifero  vulnere  foedalus  jacet 
quasi  morluus. 

c  Accidit  autem  tit  saccrdus  quidam  descenderet 
eadem  via,  et  viso  illo  praeterivit.  Similiter  et  lcvita 
€um  essct  secus  locum  el  viJeret  eumpertransivit.  i 
Saccrdos  ei  levila  qui  sauciatum  transierunt,  sacer- 
dolium  et  ministcrium  Veteris  Testamenti  signifi- 
cant,  ubi  mundi  languentis  vulnera  monstrari  pote- 
rant,  non  aulem  curari.  Ait  enim  Apostolus,  quia 
i  impossibilc  erat  sanguine  vitulorum  et  agnorum  et 
Lircorura  auferri  peccata  (Hebr.  x).  i  Itaque  sacer- 
dos  Dei ,  legc  in  mundum  descendente  per  Aloyscn, 
nuliam  sanitatem  contulit  homini.  Sic  ct  descen- 
sus  levitai  qui  lypum  oslendit  prophetarum,  nullum 
sanat;  sed  cum  peccata  arguit  pertransit ,  quia  in- 
dulgentiam  non  largitur. 

c  Samaritanus  autem  quidam  iter  faciens  venit 
secus  euni,  et  videns  eum  misericordia  motusest.  i 
Sainarilanus  qui  cmtos  interpretatur  Dominum  si- 
^nifical,  cui  Prophcta  contra  latrones  istos  ita  sup- 
plicat.  c  Cuslodi  me  a  laqueo  quem  staluerunt 
mibi,  et  a  scandalis  operantium  iniquilatem  (P%al. 
cxl).  I  Ipsc  Dominus  honio  factus  vit»;  praesentis 
iter  arripuit,  ct  venit  secus  vulneratum,  compassio- 
nis  nostrrc  iinitiihus  et  misericordiae  collalioiie  vi- 
cinus.  Lex  aulem  non  habuit  misericordiam,  sed 
jtdi  iumct  vindictam. 


ad  grcgem.  Itaque  imponi  jumento  est  incarnatio- 
nem  Christi  credere ,  ejusque  mysteriis  tutari  ab 
hoslili  incursione.  Stabulum  est  Ecclesia  pracsens, 
ubi  sperando  rcficiuntur  viatores ,  in  aeteriiam  vitain 
redeuntes.  Stabuli  nomine  miserlas  et  retorcs  hiijus 
vitae  signanter  insinuat,  ne  homoin  hoc  exsilio  tan- 
quam  in  patria  gaudeat.  Curam  egit,  ne  aegcr  in  Ec- 
clesiam  ductus,  praecepla  quae  acceperat  dimitterei. 
c  Et  altcra  die  protulit  duos  dciiarios ,  et  dedit 
slabellario  et  ail  :  Curam  illius  habe  ,  ct  quodcuu- 
que  supererogaveris,  ego,  ciim  rediero,  reddaiu 
tibi.  I  Altcra  dies  est  post  Domini  resurreclionem,  qu;« 
magis  splendet  quam  tempus  pnccedens.  Duo  de- 
narii  duo  sunt  Testamenta ,  in  quibus  aeterni  R;*gis 

^  nomen  et  imago  continentur.  Stabularius  cst  chor.ts 
discipulorum,  quibus  aperuit  sensum  ut  nteliige- 
rent  Scripturas  per  Spiritum  sanctum.  Supcrcrogat 
stabellarius,  qiiod  in  duobus  denariis  uon  accepit, 
cum  Paufus  dicit  :  c  Dc  virginibus  prwcrptam  Do- 
mini  non  habeo,  consilium  autero  do  (/  Cor.  vn).  i 
Itemquc  supererogat  cum  dicit :  c  Dominus  ordi- 
navit  his  qui  Evangelium  anuuntiaut :  de  Evangelio 
vlvcre  ,  sed  nos  noii  usi  sumus  hae  potestate,  ne 
quem  veslruin  gravareinus  (/  C.r.  ix;  //  7Am. 
iii).  I  Debitor  rediens  reddet  quod  proinisit,  cum 
Dominus  in  judicio  dicct  :  c  Quia  super  pauca  fui^ti 
fidelis,  super  multa  te  conslituam  :  intra  iu  regiium 
Dominitui  (Malth,  xxv).  i 

j^  c  Quis  horura  trium  videtur  libi  proximus  fuissc 
illi  qui  incidil  in  latrones?  At  ille  dixit  :  Qui  fecil 
misericordiam  in  illum.  Et  ait  illi :  Vade,  et  tu  fae 
simililer.  i  Nemo  iiobis  magis  est  proximus  quaoi 
qui  vulnera  nostra  curavit ,  quam  caput  menibns 
Diligamus  ergo  eum  ut  Deum  et  Dominum ,  diliga- 
mus  quasi  proximum,  diligamus  et  oinnes  imit.ito- 
res  Christi.  Quod  ait:  cFac  et  tu  similiter,i  tale  cst. 
Quidquid  vales  in  proximi  necessitate  sublevanda  vel 
corporali,  vel  spirituali,  devotus  operare,  ui  manife- 
steris  esse  proximus.  Recte  misericordia  proxirouin 
facit ,  quia  cst  sccundum  naturam.  Nihil  enim  se- 
cundiim  naluram,  quam  naturam  juvare  consorteni. 
Jtem  exposiiio  de  eodem. 
c  Beaiu&  vir  qui  non  abiit  io  consilio  impiorJiB 


llil  DEFLORATIONES  SS. 

(PiaL  i).  •  Adam  iiifclix  vir  fuil ,  qui  pcr  consi-  A 
lium  iropiorum  de  patria  paradi&i  abiil,  cl  oin- 
iies  posteros  suos  in  lioc  cxsilium  traduxit.  Ncc 
in  via  pcceatorum  stctit ,  quia  in  peccalis  stabilis 
roansil.  ]n  calhedra  pcslilealiai  sedit ,  quia  pec- 
cata  alios  pcr  mala  excmpla  docuit.  Chrislus  au- 
tcm  bealus  vir  cxslitit,  qui  consilio  Patris  de  aula 
cosli  in  carccrem  post  pcrditum  scrvuni  abiit,  in 
consilio  vero  impiorum  non  abiit,  quando  dial)oIus 
omiiia  regna  mundi  et  gloriam  eorum  ei  osicndens, 
se  adorare  pcrsuasit  (Mattk,  iv).  In  via  pcccatorum 
non  htetit,  quia  peccalum  noii  fecit.  In  caiiiedra 
pcstilentiae  non  sedit,  quia  ncc  verbo  nec  facto  ma- 
lum  docuit.  Et  ideo  sicut  illc  infelix  oinnes  carnales 
Hiios  in  mortem  attraxit,  ila  iste  bcatus  vir  cunaos 
fllios  spiritales  in  vitam  revexit.  Sicut  enim  ipse  ^ 
rcfert  in  Evangelio,  bomo  quidam  descendit  ab 
Hierusalem  in  Jericho,  in  quem  latrones  trruentes 
vuljieraveruDt ,  ac  despoliantes  cum ,  abierunt. 
Porro  sacerdos  eamdcm  viam  pcrgens ,  ac  scmivi- 
vum  videns ,  pertransiit.  Similiter  levita  iter  fa- 
ciens ,  viso  eo  preterivit.  Samaritanus  autcm  pcr 
eamdem  protendens,  miseri  miseretur,  ac  ligatis 
vulneribus,  vino  et  oleo  medetur ,  impositumque 
jumcmo  in  stabulum  duxit;  altera  die  duos  dena- 
rios  stabulario  protulil,  curam  illius  gerere  pciit , 
si  quid  de  suo  supcrerogaverit ,  in  reversione  se  ei 
redditurum  promittit  (Luc,  x).  Ilomo  quippe  ab 
Uieru&alcm  in  Jericho  dcscendit ,  dum  primus  pa- 
rens  dc  gaudiis  paradisi  ad  defcclum  mortis  venit. 
Jericho  naniquc  quod  luna  souat,  defcctum  nostrae 
mortalitatis  designat.  Qui  laironcs  incidit,  quia  ex- 
sulem  protinus  lurba  dscmonum  circumdedit.  Qui 
etiani  eum  dcspoUaverunt,  quia  non  Holum  deiiciis 
paradisi,  sed  et  veste  immortalitatis  denudaverunt. 
Plagas  iroposucrunt ,  quia  ci  peccata  inflixerunt. 
Semivivum  reliqucrunt,  quia  in  anima  mortuum  in 
corpore  vero  pcr  Dei  mystcria  circumdatum  dimi- 
serunt.  Per  camdera  viam  sacerdos  dcscendit,  dum 
patriarcharum  ordo  paritcr  mortalitatis  tetendit. 
Qui  vuhieratum  periransiii,  quia  generi  humano 
opcm  (crre  non  valuit,  dum  se  etiam  peccatis  gra- 
viicr  sauciatum  doiuit.  Levita  quoque  idem  iter  car- 
pebat,  quia  ordo  prophctalis  etiam  per  callem  nior- 
tis  tciidebat.  Qui  saucium  praetcrivit,  quia  perdito  d 
homini  adjutorium  fcrre  non  potuit,  dum  se  qooque 
pcccatis  vuliicratum  ingemuit. 

A  Saniarilano  autem  semivivus  curatur,  quia 
homo  scductus  pcr  Christum  sanatur.  Samaria  erat 
civitas  caput  regni  Israeiitici,  cujus  captivi  ad  ido- 
lolalriam  in  Ninive  crant  captivati ,  ct  gentiles  in 
ea  locati.  Quorum  coiisortia  in  tantum  Judaei  exhor- 
ruemnt,  bt  illos  participio  eorum  addicerent  qui- 
bus  malcdicere  voluerunt.  Unde  ct  Dominum  malc- 
dicendo  Samaritanum  vocaverunt.  Ipse  enim  verus 
Samaritanus  erat,  quod  custos  dicitur,  quia  ab  co 
genus  buinanum  custoditur.  Hic  iler  fecit,  dum  de 
cceUs  in  hunc  mundum  venil.  Viatorem  vidit  plaga- 
lum,  quia  hoinincm  contpicit  peccaiiB  et  miserii^ 


PATRU.M.  —  LIB.  n.  ilM 

circuindatum.  Super  eo  movetur  mlseriiordia,  quia 
omnes  dolorcs  pro  eo  cxpcrilur  ct  upproprians  vul- 
iicra  cjus  alligavit,  dum  vilam  xternam  nunlians  a 
pcccatis  cessarc  prsedicavii.  Pcr  duas  parles  ligami-. 
nis  vuhiera  constrinxit,  duin  pcr  duos  timores  pec- 
cata  compcscuit.  Scrvilis  ciiiin  timor.  poenas  a  pcc- 
catis  prohibet;  filialis  autem  sanctus  ad  bona  opera 
monet.  Inferiorem  parieni  ligaminis  traxit,  dum 
gelicnncc  timorem  sic  coniibus  hominum  incussit. 
I  Vcrmis,  inquit,  eorum  non  niorilur  cl  ignis  noii 
cxslinguitur.  >  (Biarc.  ix).  Superiorem  parlem  tra- 
xit,  dum  boni  studii  timorem  iustruxil.  c  Fiiii  in- 
quit,  regni  cjicientur  in  tcnebras  exteriorcs;  ibi  erit 
flctus  ct  stridor  dentiuni  (Malih.  viii).  i  Vinuni  rt 
olcum  infudit,  dum  poenitcntiam  el  veniain  docuil. 
Per  vinum  quippe  putrida  cxpurganlur;  pcr  olcum 
fota  curantur.  Vinum  infudit  duin  dixit :  c  Poeni- 
tentiam  agite  (Mattli.  iii).  i  Oleum  addit  dum  sub- 
junxit  :  c  Appropinquabit  enim  regnum  coelorum 
(ibxd,).  I  In  jumentum  posuit,  dum  pcccata  in  cor- 
pore  suo  super  lignum  crucis  pertulit.  In  stabulum 
duxit,dum  eum  supernae  EccIcsiaB  conjunxit.  Stabu- 
lum  quo  animalia  in  noctc  congreganlur,  est  prae- 
sens  Ecclesia  in  qua  justi  in  caliginb  hujus  vitae  sta- 
bulantur,  doncc  aspiret  dies  aeternitatis  et  inclinen- 
tur  umbrse  mortalilatis.  Altera  die  protulit  duos  de- 
narios.  Una  dies  crat  mortis,  altera  vilse.  Dies  mor- 
tis  coepit  ab  Adam  iu  quo  omnes  moriunlur;  dies 
vitae  inchoavit  a  Christo  in  quo  omnes  vivificabun- 
tur.  Antc  Christi  resurrectioncm  omncs  homines 
ad  mortem  tendcbant;  post  suam  resurrcctionpm 
omiics  fidcles  ad  vitam  surgebant.  Altera  vero  dic 
duos  denarios  protulil,  dum  post  resurrectionem 
suam  duo  Tesiamenta  per  duo  pi^cepia  charilatis 
impleri  docuit.  Slabulario  dcnarios  dedit,  diim  or- 
dini  doctorum  Iegesvitaidoccndascoromisit.i£grum 
prffccpit  curari,  quia  gcnus  humanum  jussil  a  pcc- 
catis  salvari.  Qucm  aegrum  fetor  dc  stabulo  cxi:e 
compcUit,  quia  juslbs  advcrsitas  hujus  mundi  ad 
coelcstia  appetenda  impellit.  Duo  ctiam  denarii  &t;w 
bulario  dantur,  dum  doctores  scicntia  Scriptura- 
rum  et  honore  sxcularium  sublimantur.  Si  quid 
ipsi  supererogaverint ,  ille  reddct  cum  rcdicrit, 
quia  si  bona  qu£  populis  prsedicant,  opcribus  excm- 
pliHcant,  cum  venis  Samaritanus  ad  judiciuin  rc- 
dicrit,  et  olim  saucium  tunc  jain  sanatum  dc  s(a- 
bulo  in  coeleste  palatium  induxerit,  sollicitis  cura- 
toribus  sempitcma  praemia  recompcnsabit. 

De  verbis  :  c  Egredimim,  fil\(e  Sion,  i  ct  de  tribu» 
visionibus  Christi. 

i  Egrcdimini,  filiic  Sion,  et  vidcte  rogem  Salomo- 
nem  in  diademate  quo  coronavit  eum  inaler  sua. 
(Cant.  iii).  I  Dclicalis  et  infirmis  proponitur  haec  cx- 
horlatio  per  Spirilum  sanclum.  Dclicali  sunt  qui  in 
iEgvpto  et  in  Babylone  volunt  prospcrari  :  lii  pro- 
pler  inlirmilaiem  suain  feininco  sexu  appcllautur 
filiai,  nondum  pcrfccli  ftliorum  nomine  honoiandi. 
Dc  pcrfeclis  enim  dicHur  :   •   Filii   Sion  inclyli. 


Iil3  ^•ERNERI  AOBATIS  S.  liLASII  ll^ 

Tres  idquc  sunl  visloncg  regis  nostri :  A  cundo,  dc  cognalione  lua,  iii  e$t  de  conYorsalione  el 


(Tkren.  iv).  i  . 

Prima  in  hoc  mundo,  secunda  in  judicio,  teriia  in 
regno.  De  prima  dicilur  :  t  MuUi  proplietae  ct  reges 
voluerunt  videre  quae  vos  videtis  et  non  viderunt.  i 
(Lttc.  \).  Et  illud  :  i  Boali  oculi  qui  vident  qu»  vos 
videlis  {ibid,).  i  De  secunda  :  c  \idebit  omnis 
caro  salulare  Dci.  {Luc.  iii).  i  De  tertia  :  c  Videbi- 
mus  eum  sicuti  cst.  (/  Joan.  iii).  i  Prima  visio  du- 
rat  quandiu  est  liodie  prxscnlis  y\lx.  In  hac  appa- 
ruil  humilis  et  pius,  diccns  :  c  Venite  ad  me,  oni- 
nes  qui  laboralis  (Matlh.  xi).  i  Hoc  ct  hodie  simi- 
liter  dicit  hominibus.  In  secunda  apparebit  terribilis 
et  justus.  Unde  dicitur  :  c  Judicabit  populos  in  aequi- 
tate.  (PiaL  xcv).  i  In  tertia  gloriosus  videbilur. 
Unde  canitur  :  Gloriosus  Deus  in  sanctis  suis ;  mira- 


moribus  vitiisqiie  prioribus ,  qnae  nobis  a  nativitato 
nostra  cobjerenlia  velut  quadam  afBnitate  cognau 
sunt.  Tcrtio,  f  de  domo  patris  tui,  i  id  est  omni  roe- 
moria  roundi  hiijus,  qui  oeulis  occurrit.  Quod  ita  fit, 
cum  mortificati  cumChristoabelementis  hujusmuDdi 
contemplamur,  secundum  apostolum,  jam  non^^qua 
videntur,  sedquae  non  videntur.  c  Qiiasenim  videnlur 
temporalia  sunt,  quae  autem  non  videutar  aeterna  (II 
Cor.  iv).  I  Et  CTeuntescorde  dehaclemporaii  acvisi- 
bili  domo  in  illam  in  qua  sumus  jugiter  oculos  nostros 
mentesque  dirigimus.  Quod  tunc  implebirous  cum  in 
carne  ambulautesnonsecundumcarnem  miiitareDo- 
roino  coeperimus,  juxta  hoo :  noster  aulem  municipa- 
tus  esl  in  cotlis.  His  itaque  tribus  abrenuntiaiionibos, 


bilis  in  majestate  sua.  In  prima  visus  est  a  bonis  et  B  ut  praefatum  est,  conveniunt  proprie  tres  libri  Salo- 

monis.  Nam  Proverbia  aptantor  prim»,  quibus  con- 
cupiscentia  carnalium  rcrum  ac  terrena  viiia  rese* 
cantnr;  secundae,  Eeclesiastes,  ubi  universa  quae 
aguntur  sub  sole  vanilas  pronuntiantur;  tcrii», 
Canticum  canticorum,  in  quo  mens  Tisibilia  cuncta 
transcendens  verbo  jam  Dci  rerum  aeternanim  cob- 
templatione  conjungitur.  Nam  superata  tellus  sidera 
donat.  Felix  crgo  qui  potuit  boni  fontero  visere  iu- 
cidmn.  Quod  facere  valet  mens,  ab  illicito  amore 
penitus  pura.  Nam  econtra  qul  tartareum  in  specus, 
scilicct  in  amorem  temporalium  victus  lumina  fle- 
xerit,  quidquid  praecipuum  trahit  perdit,  dum  videt 
inferos.  Qui  enim  intentus  est  temporalibus,  amitlit 
quidquid  boni  acquisierat.  Enimvero,   beu!  noctis 


malis,  sed  non  ab  omnibus ;  in  secunda  videbitur  a 
bonis  et  malis  omnibus;  in  tertia,  a  bonis  tantum, 
quia  non  videbunt  mali  essentiam  Deitatis.  Unde 
scriptum  est  :  «  ToHatur  impius,  ne  videat  gloriam 
Dei .  »  In  prima  sui  visione  Dominus  est  corrector 
morum  dicens  :  <  Discite  a  me  quia  mitis  sum  et 
humitis  corde  (Matth,  xi) ;  >  et  in  propiieta  :  c  Con- 
Ycrtimini  ad  me,et  salvi  eritis  (/«a.xLv).i  In  secunda 
diseretor  meritorum  est,  dicens  bonis  :  c  Venite, 
benedicti.  (Malth.  xxv).  >  Malis  vcro  :  c  Iie  in  ignem 
aeteinum  (ibidJ).  >  In  tertia  distributor  erit  prx- 
miorum  pro  diversitate  morum,  quia  stella  differt  a 
stella  in  clariiate  (l  Cor.  xv).  Omnibus  laincn  com- 
munis  Ixtitia  erit,  etsi  dispar  singulorum  gloria 


nec  erit  labor  in  dcsiderio,  iiec  iii  saturitate  fasii-  ^  prope  terminos   Orpheus  Eurydicem  suam  ridit. 


dium,  quia  tunc  non  csset  perfectum  bonum. 

Juxta  has  tres  visiones  dicitur  idem  Rex  et  Do- 
minus  noster  Jesus  Christus  tribus  nominibus  my- 
stice  appellari :  Salomon,  Ecclesiastes ,  Idida.  Salo- 
mon,  id  est  pacificus,  quia  in  prima  visione  pacem 
fecit  inter  Deum  et  homines,  inter  angelos  et  homi- 
nes.  Unde  dicit  Apostolus  :  c  Pacificans  non  solum 
quae  in  terra,  sed  etiam  quae  in  coelis  sunt  (Co- 
ioss.  i).  I  Ecclesiastes,  id  cst  concionator,  quia  in 
secunda  sui  visione  concionem  et  diversitatem  gcn- 
tium  congregabit.  Idida,  id  est  dilectus,  quia  in 
tertia  cognoscent  sancii  quomodo  Fitius  diligat  Pa- 
trcm  et  diligatur  a  Patre,  cum  tradidcrit  rcgnum 
Deo  et  Patri,  et  ipse  erit  omnia  in  omnibus  (i  Cor, 
XV).  Prseterea  notandum  quod  his  tribus  libris  qui 
intitulantur  :  Proverbia  Salomonis,  Ecclesiasles, 
Canticum  Canticorum,  annotantur  tres  abrenuntiA- 
tioncs.  Quarum  prima  est,  qua  corporaliter  univer- 
sas  divitias  mundi  facullalesque  contemnimus ;  se- 
cunda,  qua  morcs  ac  vitia  alTectusque  pristinos 
animi  carnisque  respuimus ;  tertia,  qua  menlem  no- 
stram  de  praesentibus  universis  ac  visibilibus  evo- 
camus,  et  futnra  lantummodo  contemplamur,  et  ea 
quae  sunl  invisibilia  concupiscimus.  Quae  tria  etiam 
Abrahae  Dominus  pncccpit,  cum  diceret :  «  Exi  de 
terra  tua  ct  de  cngnatione  tiia  et  de  domo  patris  tui 
(Cen.  xii).  >  Primum  dixit  «  dcterra  tua,  i  idestde 
facultatibus  mundi  hiijns  opcribusque  terrenis.  9e- 


perdidit,occidit.  Nam  inde  summedolendam  est,  cum 
aliquando  sapiens  et  eloquens.quispiam  mallos  ad 
justitiam  converlit  praedicando,  sed  ipse  propria  vi- 
ctus  in  concupiscentia  perit,  quia  dnm  ad  tcrrcnas 
cupiditales  respicit,  quas  pene  sproYerat,  omnia 
bona  quae  egerat  perdit,  et  ipse  occidit  de  summo 
rationis  ad  ima  terrenorum.  Unde  dicilur  OrpliODus, 
quasi  aiirea  phone  [f  wvi]],  id  est  optima  vox.  Hujus 
conjux  eslEurydiccs,  id  est  naturalis  concopiscctttia. 
Eurydiccs  nempe  dicitur  boni  judicalio,  quia  quod 
quisque  judicat  bonum,  sive  ita  sii  sive  non  sit,  id 
concupiscit.  Quaproptcr  festinaredeiHsmus,  ul  quem- 
adinodum  corporepetentes  patriaro,  diviUas  mundi  de- 
D  speximus  voluptatesque,  ita  etiam  corde  h%c  omnia 
relinquentes,  nulla  rursusad  haec,quaedimisimus,cQD- 
Gupiscentia  rcvertamur.  Sed  non  proderit  primam  ab- 
renuntiationemcumsumma  devotione  fidei  sascepis- 
se,  si  secundam  noneodem  studioelardoreiinptemus: 
et  ita  cum  etiam  hanc  fuerimus  indepli,  ad  iilam  quo- 
que  tcrtiam  pcrvenirc  poterimus :  qua  egressidedoroo 
priorisnostriparenlisomnem  mentis  intuitumad  c(e- 
lestiadeflectemus.  Hujus  tertise  abrenaniiatiouis  ve- 
ram  perfectionem  tunc  merebimar  oblinere,  quando 
mens  nostra,  nullo  carneae  pinguedinis  bebetalaoon- 
tagio,  sed  pcritissimis  eliminationibus  expolita  ab 
omni  afTectn  et  qualitate  terreua,  per  iDdesineDtem 
divinarum  rcruin  meditationem  spiritalcsquc  iheo- 
rias  ad  illa  invisibilia  translerl:. 


*^M  »  DEFLORATIONES  SS. 

Jum  de  eodem.  A 

<  Egrediminiy  filue  Sion,  ui  videre  possiiis  regem 
Salomonem  {Cant.  iii).  i  Undediclum  est  Abrahae : 
I  Egredere  de  terra  tua»  et  de  cognatione  tua,  et 
de  domo  patris  tui  (G>n.  xii).  >  Terra  lata  et  spa- 
tk>sa :  baec  est  curiositas.  Quae  dum  late  vagaiur  per 
exteriora,  interim  subinlrat  serpens  :  porrigit  po- 
mum»  et  subripit  paradisum.  Dina  foris  invcnta 
corruropitur  {Gen*  xxxiv).  De  hac  curiosiute  excun- 
dum  est,  conservando  mciilem.  Cognatio  autem  di- 
citur  voluptas  quvnobis  innala  est  a  primo  parente, 
qui  yolupiuose  voluit  vivere  sine  jugo  obedientiae : 
de  hac  exeundum  est,  morlificaiido  carnem.  Qui 
propriam  retinet  voiuntatem,  patrem  faabet  diabo- 
lum  :  qui  se  volu!t  alterum  facere  principium,  de 
domo  ejus  exeundum  est,  propriam  voluntaiem  de-  ^ 
ponendo  :  imo,  ut  aliis  verbis  dicatur  de  cavea»  de 
carcere,  de  compedibus  fugiendum  est.  Mundus 
dicilur  captivorum  et  redimendorum  carcer.  Infcr- 
Rus  carccr  est  captivorum  et  non  solvendorum.  De 
mundano  carcere  liberat  Dominus.  Unde  dicltur : 
c  Dominus  iliuminat  caecos  {Psal.  cxlv)  »  iilos  vi- 
delicet  quos  mundana  excsecant.  Cavea  esl  caro  no- 
stra»  quae  elidit  animam;  sed  «  Dominus  erigit 
eluios  {ibid,),  >  Compede  tenelurqui  propriam  vo- 
luntatem  sequitur  :  Dominus  autem  solvit  compe- 
ditos  {ibid.).  Videte  regem  Salomonem.  Multi  vident 
regem,  sed  non  Saiomonem,  qui  regunt  et  cobibent 
in  60  motus  illicitos,  et  tamen  odio  habeut  proxi- 
knos.  Sic  econverso  mulii  Salomonem,  sed  non  re-  „ 
gem  vident,  qui  pacem  servantes  vitia  non  corri- 
gunt.  Illi  regem  et  Salomonem  vident  qui  inotus 
pravos  comprimunt,  ei  ab  odio  cessant.  « In  dia- 
deroate  quo  coronavit  eum  mater  sua  {Cant.  iii).  > 
Tria  sunt  veri  Salomonis  diademata  :  Unum  quo 
coroiiavit  eum  Judaea,  quod  est  misericordiae  quan- 
tum  ad  illum,  non  quantum  ad  Judaeos.  Hoc  fuit  de 
spinis.  Spinae  significant  peccau  quibus  pungirour. 
Ihtc  ipse  portavit ,  non  per  experientiam,  sed  per 
compassionem.  Unde  dicit  propbeta :  «  Ipse  lan- 
guores  nostros  tuiit,  et  peccata  nostra  ipse  porla- 
vit  {Isa.  LUi).  >  Secundum  est  carncum  diadema, 
«|iio  coronavit  eum  Maria  matcr  sua,  in  quo  affe- 
ciioncs  nostras  habuit.  Tertium  est  diadema  gloriac, 
qiio  coronavit  eiim  f*ater  suus  sedentem  ad  dexte-  d 
ram  suam  :  Unde  Apostolus  : « YiJcmus  Jusum  pro- 
pier  passioiiem  morlis  gloria  et  honore  coronatum 
(Hebr.  ii).  >  Et  in  psalmo  :  « 'Gloria  et  honore  co- 
ronasti  eum  {PsaL  viu).  > 

De  eo  quod  nonnuUi  inecnsiderate  afirmant  jnslos 
in  /lUftro  Dei  regnum  Deum  visuros  corporeis  ocu* 
iis.  De  verhis  Auguslini. 

Quidam  promntunt  nobis,  imo  sibi,  quod  beatio- 
res  angeli  sint  futuri,  asserentes  quod  non  solum 
per  hoc  quod  creali  sunt  ad  imaginem  Dei,  visuri 
sunt  Deum,  sicut  angcli  bcati  vident  Dcum,  sed 
etiam  per  corporeos  oculos  in  spiriluali  corpore. 
Quod  si  verum  fuerit,  quia  visio  Dei  est  crealurae 
ralionalis  bcatitiido,  sicut  plures  habebunt  Dci  yi- 


PATRUU.  -  LIB.  II.  liM 

sioncs,.  scilicet  et  rationalem  et  corporalem,  plures 
quoquc  Iiabebunt  beatiludines  quam  angeli.  Nam 
angtli  per  hoc  solum  quod  rationales  sunt,  vidc- 
bunt  Deum,  secundum  quod  facti  suut  ad  imaginem 
Dei.  lloc  autem,  quod  angeli  futuri  sint  digniores, 
Veritas  non  pollicetur.  Porro  qui  hoc  asserunt 
quod  corporcis  oculis  visuri  sint  Deum  homines,  ut 
tanta  res  eis  credatur,  adducunt  i)eaium  Augusti- 
num  in  lestimonium  qui  lioc  eis  affirmarc  videtur 
10  uUimo  libro  De  civilale  Dei.  Ait  ergo  (inita  qux- 
stione  quam  proposuerat  de  hoc  ulruin  visuri  sint 
homines  Deum  per  corpus,  sicut  videmus  solcni  ct 
iunam  et  oetera  corpora,  an  non.  Aut  ergo,  inqnit, 
sic  per  illos  ocuios  videbilur  Dcus,  ut  habeant 
aliquid  in  tanla  excellcntia  menti  simile  ,  quo  ct 
iucorporea  natura  ccrnatur,  quod  ulils  excniplis 
sivc  Scripturarum  testimoniis  divinarum  vcl  diffi- 
cile  est  vel  impossibile  ostendere.  Ecce  audis  ab 
Augustino  quod  impossibile  sit  ostcndere  ex  divinls 
Scripturis  quod  Dcus  in  futuro  corporcis  ociilis  vi- 
dcatur,  et  tu  dicis  eum  affinnare  hoc  quod  ipse  ne- 
gat  ali.iuo  modo  posse  proLari.  Ecce  audis  quod 
spiritale  corpus  habiturum  cssct  similc  aliquid 
mcnti ,  quo  Dcus  invisibilis  ccrncrctur,  quia  aliter 
non  posset  videri  Deus  per  corpus,  nisi  iinago  Dei 
per  quam  solam  vidcri  potest  Deus,  ipso  Augustino 
tcste,  crearetur  in  corpore  spiriiuali.  Quod  si  licrct, 
non  jam  corpus,  scd  spiritus  futurum  essct  ipsuin 
corpus :  quod  ncfas  est  credcre.  Deinde  alteram  par- 
tcm  quaesiionis  subjungit,  aut  quod  est  facilius  in- 
tclligendum :  ild  Deus  nobis  crit  notus  atque  con- 
spicuus,  ut  vidcatur  spiritu  a  singulis  nobis,  in  sin- 
gulis  nobis  ;  videalur  ab  allero  in  altero  ;  vidcatur 
In  seipso,  videatur  in  coelo  novo  el  lerra  nova 
{Apoe.  xii),  alque  in  orani  quje  tunc  fuerunt  crea- 
tura ,  vidratur  etpcr  corpora  in  omni  corpore,  quo- 
cunque  fuerhit  spiritualis  corporis  cculi  acie  pcr- 
vcniente  directi.  Ecce  totam  quaestionem  quae  fuil 
limenibris  recollegil  sub  disjunctione.  Non  enim 
dixit :  Istud  cst ;  sed  dixil :  Aut  istud  est,  aut  illud  : 
£t  ideo  quamvis  alterum  sit  verum,  affirmavlt  nihi 
tamen  hic,  suo  more  agcns,  nisi  hoc  soium  quod 
praeter  quaestionem  ex  scntentia  posuit  non  pesse 
ostcndi  cxemplis  uUis  vel  Scripturarum  testimoniis, 
quod  Dei  incorporea  substantia  per  corporis  oculos 
videnda  sit.  i^orro  quod  in  posteriori  partc  quae- 
stionis  et  disjunctae  dixit,  videatur  et  per  corpora 
in  omni  corpore,  quocunque  fuerint  spiritalis  cor- 
poris  oculi  acie  pervcniente  directi ;  aui  idein  est 
quod  in  parte  superiort  posuerat,  sciiicct  per  ocu- 
los  corporeos  videbitur  Deus,  et  sic  ipsa  quaestio 
noii  constat  ex  contrariis  partibus,  et  jam  non  erit 
quacstio  ,  ncque  disjuncta  ;  aut  si  cst  aliud  qiiam 
illud  quod  posueral,  ut  sit  quaestio  sicut  ipse  no- 
minavit  cam,  et  ut  valeant  illa  signa  disjunctionis, 
id  est  aul  videndum  est  quid  sit  quod  dixit :  vi- 
deatur  et  per  corpora  in  omni  corpore,  et  caetera. 
Nimiruin  idipsum  quod  supra  pnemiserat  hoc  scili*- 
ccl  credibile  cst ,  sic  nos  visuros  csse  mundanai 


41^7  WERNERI  ABBATIS  8.  BLASH  «^•«S 

corpora  codU  novi  cl  lcrrtc  nov»,  ui  Dcum  ubique  A  Quomodo  sanetus  ^^9]\^^}^\P^^l_^J,^^^  *'*^'* 


praisenicm  ei  ui/ivcrsa  eUam  corporaria  gubernan- 
lem  pcr  corpora  quae  gestabimus  ei  quae  conspici- 
mus  quocunquc  versum  oculos  duxeiimus,  claris- 
Bima  perspicuiiatc  vidcamus :  sicut  homincs  iiiler 
quos  vivcnlcs  molusque  viiales  cxcrcenles  vivimus, 
mox  ut  aspicimus,  noii  crcdimus  vivere,  scd  vide- 
mus  :  cum  eorum  vitam  sine  corporibus  vidcre  ne- 
c;uamus  quam  lamen  in  eis  per  corpora  conspici- 
ii.us. 

Prius  inspiciaraus  cxemplum.  Vila,  qua  vegelat 
membra  et  qua  vivunl  corpora,  invisil  ilis  est,  sicul 
ipse  Auguslinus  dicit :  Quare  nullalcnus;ipsa  videlur 
per  oculos  corporis,  sed  cordis.  Unde  ergo  discer- 
nimus  viventia  a  non  viventibus  corpora,  nisi  quod 


$anci%  Ambrosii  de  eadem  qumstione. 
Quod  Dcus  videndus  sil  corporalitcr  in  spirituaK 
corporc  posl  resurrectionem  a  sanctis,  quid  de  hac 
re  senscrit  beatus  Auguslinus  Tideamus.  Nam  a 
Paulina  Dei  famula  inquisilns  de  re  ista,  posuit  et 
exposuit  verba  beati  Ambrosii  dissercntis  de  hac 
quxstione,  hic  videiicet  :  t  Dcum  nemo%idit  un- 
quam  (Joan,  i),  >  quia  eam  qux  faabital  in  Deo  plc- 
n!tudinem  divinitatis  nemo  conspexit,  nemo  mente 
aul  oculis  comprehendit.  t  Vidit  >  enim  ad  utruro- 
que  esl  referendum.  Deniqne  cum  addltur  f  nnige- 
nitus  Filius  ipse  enarravit  (ibid.).  >  nientiom  ma> 
gis  quam  oculorum  visio  declaratur.  Sviecies  enim 
videiur,  virtus  narratur  :  illa  oculis,  hic  inente  coni- 


simulcorpora  vilasque  videmus?  Sic  idem  doctor  B  prehenditur.Et  quid  mirum,  si  in  praesenli  saeculo, 


asserit  homines  vivenies  vitalesque  molus  exercen- 
tes  videmus.  Quid  enim  est,  vidcmus  Lomines  vi« 
venles,  quod  ipse  mox  exposuit  subjungens,  vitales- 
que  motus  exercentes,  nisi  vidcmus  non  ipsam  vi* 
lam,  sed  motus  factos  a  vila,  quia  sunl  cerlissima 
sigiia  vila;,  non  ipsa  vita  ?  Sic  enim  dicere  solemus : 
Audio  illum  in  domo  flentem,  vel  ridenlem,  vel 
abseiitem  clamanlem,  id  esl  auditu  capio  fletum,  vel 
risum,  vel  clamorem  ipsius,  non  ipsum.  Sic  dici- 
tur:  Video  te  juste  agentcm,  benigne  et  hilariter 
tua  distiibuentem,  cum  tamen  justilia,  vel  benigni- 
tas,  vel  hilarilas  a  nuilo  cernantur  ipsx,  scd  opcra 
carum  quse  tcslantur  causas  adesse  sii.c  quibus 


nisi  quaudo  vult,  Dorainus  non  videtur?]n  ipsa  qno- 
que  resurrectione  non  facile  est  Deum  viderc,  nisi 
his  qui  corde  sunt  mundo.  Et  idco  :  Beali  mundo 
corde  ipsi  enim  Dcum  videbunt  (Matth.  v).  QnaRUis 
jam  nuntiaverat  bcalos ;  sed  tamcn  vidondi  liis 
D.Him  non  promiserat  facultatem.  Si  crgo  Deuru  hi 
qni  mundo  sunt  corde  videbunt,  utique  non  alii  vi- 
debunt.  Neque  enim  indigni  Deum  viJebunt,  licque 
is  qui  Dcnni  videre  noluerit,  potesl  Deum  vidcre. 
Nec  in  loco  videtur  Dominus,  sed  mundo  corde  nec 
corporalibus  oculis  Dominus  quxriiur,  nec  circum- 
scribitur  visu,  nec  tactu  tenetur,  nec  audilur  aflTadi, 
nec  sciititur  incessu,  et  cum  absens  putaror  JuJi« 


Don  fierent.  Hoc  modo  dicimus  Deum  invisibilem  ^  celur,  et  cum  praiscns  est,  non  vldetur.  Dci.ique 

nec  apostoli  omnes  Ghristum  videbant,  etideoait: 


cmnia  gubernantem  nos  visuros,  cum  in  spirituali 
corpore  clarissima  perspicuitate  oculorum  spiri- 
tuaiiuin  conspecturi  sumus  non  ipsam  ejus  natu- 
ram,  sed  subtilissimam  incorrupliunem,  et  gloric- 
sam  immortalitalem,  et  caetera  insignia,  qux  Deus 
operabitur  in  futuris  corporibus  :  quoJ  pertinet  ad 
gubernalionem  ejus.  Notandum  vero  quoJ  dicit 
quocunque  oculos  direxerimus.  Per  hoc  enim  iii- 
nuitur  oculos  eliam  tunc  non  ubique  visuros,  sed 
ibi  tantum  quo  fuerint  directi.  Alioquin  frustra  po- 
suisset  conspiciemus  corporalia  quocunque  vcrsum 
oculos  direxerimus.  Denique  si  hoc  exemplo  demon- 
stravit  posse  Deum  videri  corporeis  oculisin  futuro, 
contrarius  est  sibimet  qui  dixit  paulo  ante  nullis 
cxcmplis  hoc  posse  ostendi.  Valde  quippe  sibi  ad-  . 
Tersantur  nullo  exemplo  posse  ostendi  iliud  et  hoc 
exemplo  posse  ostendi  illud.  Et  si  contrarius  est 
ftibi,  non  potest  non  esse  etiam  falsus.  Contraria 
eiiira  simul  iioii  possunt  esse  vera.  Sed  absit,  ut 
quod  dicit  Augustinus,  aliquis  prsesumat  dicere  fal- 
8um  esse.  Quare  nec  contrarius  est  sibi.  Restat 
ergo  ut  hoc  exemplo  non  ostendat  Dei  substantiam 
i|>5am  corporalibus  oculis  posse  videri,  quando  asse- 
ruit  nullis  exemplis  ostendi  posse.  Quod  ergo  osten- 
dit  videri  posse  iiisi  quod  diximus  clarissima  indicia 
fiuae  prxsentis  potenliae,  sapientise,  benignitatis : 
quibus  glorificabit  et  conflgurabir  corpora  imroor- 
lalia  facta  corporis  nostri  Domini  claritati,  et  reno- 
Talift  corilum  et  terram. 


f  Tanto  lempore  vobiscum  sum,  et  adhuc  non  co- 
gnovistis  me  (Joan,  xiv).  > 

c  Si  hxc  vcrba  intelligis,  quid  rcstat  quod  a  me 
amplius  rcquiratur,  cum  jaro  ilia  quae  difflcilis  ri- 
debalur  soliita  sit  quaeslio  ?  Sed  propterca  Deum  ne- 
mo  vidit  unquam,  quia  sicut  ait  disputator,  cujns 
verba  coiisideramus,  plenitudinem  divinitatis  ejuf 
nemo  conspexit,  nemo  mcnte,  aut  oculis  corapre- 
hendit ;  rcsiat  inquirere  quomodo  angeli  Dcum  vi- 
deant.  Si  enim  et  ipsis  non  sicuti  est,  sed  latente 
nalura  sua  in  spem  qua;  voluerit  apparet,  magis  re- 
quirendum  est,  qoomodo  nos  videbimus  eum  siculi 
est.  IIoc  enim  summuro  praemium  in  resurrectione 
proinittitur  quod  erimus  sequales  angelis  Dci ;  ac 
per  hoc,  si  nec  ipsi  euro  vident  sicuti  est,  quomodo 
uos  visuri  sumus,  ita  cum  eis  «Tquales  in  resurre- 
ctionem  facli  fuerimus.  Nota  autero,  quia  istud  est 
conira  homines,  quo  dicunt  nullam  creaturam,  ncc 
angelos,  nec  homines  visuros  Deuro  in  sua  ipsius 
substanlia,  sed  in  phantasiisquibusdam.  Sed  videquid 
consequenlerdicatArabrosius  :  f  Denique,  >  inquii, 
cum  additur,  unigcnitus  Filius  ipse  narravit,  men- 
tium  magis  quam  oculorum  visio  dcclaralur.  Spo- 
cies  enira  videtur,  virlus  iiarratur  :  illa  oculis; 
haec  mcnte  comprehcnditur.  Quia  vero  spccies 
usitatius  in  corporibus  dicitur,  vel  in  similitudini- 
bns  corporuro ,  idco  dixil  :  Specics  videtor,  vir- 
tus  narratur,  Proinde  narravit  Vnigonim,  qui  est  ift 


I»»  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  II.  4130 

sinu  Patris  in  narrationc  ineffabili,  quod  creatura  A  Deum,  et  quem  niisisti  Jesum  Ghrisium  7  i  {Joati. 

XVII.)   Sed  sic  quomodo  promisit  ostensurum   se 


rationalis  munda  ei  sancta,  impletur  Dei  visione 
iDeffabili,  quam  tunc  consequamur,  cum  sequalcs 
angelis  facti  fuerimus.  Eo  quippc  modo  quo  videbi- 
tur  sicuti  est,  nunc  fortasse  videlur  a  quibusdam 
nngelis  :  a  nobis  autem  tunc  ita  videbitur,  cum  eis 
facti  fucrimus  aequales.  Nunc  sane  quaerilur  quo- 
modo yideatur  Deus,  non  ea  specie  qua  et  in  isto  sae- 
culo  quibusdam  voluit  apparere ;  quaiido  non  so- 
lum  cum  Abrabam  aliisque  justis,  verum  etiam 
cum  Cain  fratricida  locutus  est,  sed  quoinodo  vi- 
deatur  in  iilo  regno,  ubi  eum  filii  ejus  videbunt  sic- 
uti  est.  Quo  desiderio  flagrabat  Moyses,  cui  loqui 
ad  Deum  facie  ad  faciem  non  sufficiebat,  et  dicebal : 
I  Ostende  mibi  lemctipsum  nianifesie  ut  vidcnm 


dilectoribus  suis  cum  Palre  unum  Deum,  non  quo- 
modo  in  hoc  s^culo  in  corporevisusest  bonis  et  ma- 
lis.  In  illa  quippe  lormaDei,  in  qua  non  rapinam  arbi- 
IralusestesseaequalisDeo  (Phitipp.  ii),  videbunteum, 
qui  videbunt  euni  siculi  est.  Nec  ideo  videbunt  quia 
pauperes  spiritu  in  hac  vita  fueruiit,  quia  raites,  quia 
lugentes,  quia  esurientes  et  sitientes  jusliliam,  quia 
misericordes ,  quia  pucifici,  quia  persecutionem 
passi  propter  jusliliam,  quamvis  et  hxc  omnia  ideni 
ipsi  sint,  sed  quia  mundo  cordc  sunt.  Ideo  quippe 
inler  aiias  beatitudines  cum  omnia  faciant  qui  cor 
mundum  habent,  non  est  tamen  alibi  positiim  Deum 
videbunt,  nisi  ubi  dictum  est:  c  Bcati  mundi  corde,» 


le  (Exod.  xxxiii),  i  quasi  dicerel  quod  in  psalmo  "  quoniam  mundo  corde  videbitur,  qui  nec  in  loco 

videtur,  nec  oculis  corporalilms  quasritur,  nec  visu 
circumscribilur,  ncc  tactu  tenetur,  nec  auditur  af- 
falu,  nec  sentilur  inccssu.  c  Deum  enim  nemo  vidit 
unquam  {Joan.  i),i  vel  in  hac  vita  sicuti  est  ipse,  vcl 
etiam  in  angelorum  vita  sicut  visibiiia  ista  qux  cor- 
porali  visionc  cernuntur»  quia  unigenitas  Filius  qui 
est  in  sinu  Patris  ipse  narravit  {ibid,),  Unde  nou 
ad  oculorum  corporalium,  sed  ad  mcntium  visioncni 
dictuiu  est  pertinere  quod  narrat,  quomodo  el  vcr- 
bum  est,  non  sonus  auribus  inslrepeos,  sed  imago 
mentibus  innotescens^  ut  illic  interua  et  ineffabili 
luce  clarescat  quod  dictum  est :  i  Qui  me  videt,  vi- 
det  et  Palrem  {Joan.  xiv).  i  £cce  sanctus  Augustinus 


cnnitur  ex  eodem  desiderio  :  i  Cum  manifeslabilur 
gloria  tua  {PsaL  xvi).  i 

De  hac  visione  loqueiis  etiam  ipse  amator  ei  desi- 
derator  ejus  Ambrosius  :  Non  in  loco,  inquit,  vide- 
tiirDeus;  et  sicut  ad  ilicem  Mambre,  etsicul  in 
nionte  Sina,  sed  mundo  corde ;  et  sequar,  sciens 
quid  desidcrel  et  quid  acsluet,  et  quid  speret  :  nec 
corporalibus,  iiiquit,  oculis  quacritur  Deus,  quibus 
sc  osteudit  Abrabx,  Isaac,  Jacob  ct  aliis  in  hoc  sae- 
culo,  nec  circumscribitur  visu  propter  illudjquod  di- 
etum  est:  c  Posteriora  inea  vidcbis  {Exod,  xxxni).  i 
Nec  tactu  tenetur,  sicut  luctatus  est  com  Jacob;  ncc 
affatu  auditur,  sicut  non  solum  a  tot  sanclis,  vcrum 


etiara  auditusestadiabolo;necseniiturinccssu,sicul  q  aflirma  per  hacc  verba  sancti  Ambrosii  solutam  esse 

aliquando  cum  in  paradiso  ambularet  ad  vesperam 

{Cen.  iii).  Vides  quemadmodum  vir  sanctus  eniti^tur 

meiitcs  nostras  ab  oninibus  carnis  sensibus  evocare, 

ut  apias  ad  videudum  Deura  faciat.  £t  tamen  quid 

agit  talis  exlrinsecus  plantator  et  rigator,  nisi  in- 

irinsecus  operetur,  qui  dat  incremcnlum  Deus  ?  Quis 
eiiim  sine  adjutorio  spiritus  Dei  cogilare  valoal  essc 
aliquid  ;  roagisque  esse  quam  oronia  qux  per  cor- 
pus  sentiuntur,  quod  nec  in  loco  videatur,  ncc  quae- 
rendum  sit  ocuiis,  nee  audiatur  affatu,  nec  taclu  te^ 
neatur,  nec  sentiatur  incessu,  et  videatur  lamen, 
sed  mundo  corde?  Neque  enini  de  hat  vita  ille  lo- 
quebatnr,  cum  hoc  dicerct  :  quandoquidcm  ab  hoc 
ssrciilo  iii  qiio  Deus  apparuit,  non  sicuti  cst,  scd  in 


quaestionem  illam,  quomodo  videatur  Deus  a  filiis 
suis  iu  futuro  saeculo  :  et  verum  est. 

DIVISIO. 

Beatus  Ambrosius  apertissime  confirmat  quod  iii 
resurrectione  ab  hls  etiam  qui  indigni  erunt  Dei  vi- 
sione  non  videatur  corporaUbus  oculis,  iiec  aliquo 
sensu  corporis  sentiatur,  scd  mundo  corde.  Sanctua 
quoquc  Augustinus  in  explanatione  dictorum  ejus- 
dem  sui  dilecti  Ambrosii  asserit  non  ad  corpo- 
ralium  oculorum,  scd  meniium  visionem  pertinere 
cam  narrationem,  qua  Dei  Verbum  mentibus  indi- 
cat  seipsum  ct  Patrem  suum.  Quod  vero  poiesl  esse 
clarius  ea  senieutia  quam  bealus  Augustiuns  pau!o 
ante  posuit  :f  Deum  nemo  vidit  unquam  (/oaii.i),i  iii 


spccic  qua  voluit,  quibus  voluit,  saiis  discrevit  fuluri  d  hac  vita  sicut  ipse  est,  nec  in  angelorum  vita^  sieut 


sscculi  vitam  discretione  apertissima,  ubi  ait  :  ct 
qiiid  mirum ,  si  in  praesenli  saecuio  nisi  quando 
vuU  Deus  non  videlur?  In  ipsa  quoque  resnrrectione 
non  facile  est  Deum  vidcre,  nisi  his  qui  mundo 
siint  corde.  £t  ideo,  «  beati  mundo  corde,  ipsi  enim 
Deuni  videbunt  {Mailh.  v).  i  Hinc  jam  de  illo  saeculo 
dicere  exorsus  est,  ubi  Deum  vidcbunt  non  omnes 
qui  resurgent,  sed  qui  resurigent  ad  vitam  aeternam. 
De  qualibet  dixit  ipse  Dominus,  cum  praesens  non 
^ideretar  : «  Qui  diligit  me,  mandata  mea  custodit, 
ct  qai  diligit  me,  diligetur  a  Patre  meo,  et  cgo  dili- 
^ain  eum,  ct  ostendam  ei  meipsum  {Joan.  xiv).  i  Et 
^ae  est  vita  aeterna,  nisi  quod  ipsa  alibi  dicit : 
«  IIjL-c  est  vita  xterna,  ut  cognoscant  te  unum  verum 
Pathol.  CLVII. 


visibilia  ista  quae  corporali  visione  cernuntiir.  Au* 
diamus  adhuc  Augustinum  explanantem  verba  sui 
Ambrosii  :  Potest,  inquil,  movere  qaomodo  ipsa 
Dei  substantia  videri  potuerit  a  quibusdam  in  hac 
vita  positis»  propter  illud  :<Nemo  potesl  videre  faciem 
meam,  et  vivere  (Exod.  xxvii);  i  nisi  quia  bumaoa 
mKDS  poiest  divinitus  rapi  ex  hac  viu  ad  angelicam 
vitam  ante  mortem  caruis  communem.  Sic  eoim 
raptus  est  qui  audivit  illa  ineffabilia  verba  qu»  non 
licet  homini  loqui  (II  Cor,  xiii),  ubi  usque  adeo  fa- 
cla  est  ab  bujus  vitae  sensu  qiiaKlam  intentionis 
aversio,  ut  sive  extra  corpus  fuerit,  id  est  utrum, 
sicut  solet  in  vehementiori  exstasit  mens  ab  hac  viia 
in  illam  vitam  furii  alienata,  manenle  corporis  vin- 

36 


1151  WERNERI  ABBATIS  S.  BLASR  1139 

ciilo,  an  omnino  resolutA  tuerit,  qualicer  in  plena  A  quod  requiras.   Hsec  sunt  verba  Augustini  :  Qui 


morte  conlingit,  nescire  se  dicerei.  Ua  (it  ut  ei  illud 
▼erum  stt  quod  diclum  est :  «  Nemo  potest  videre 
faciem  meam  et  vivere  (Exod,  xtxiii).  »  Quia  ne- 
cesse  est  abslrahi  ab  bac  vita  mentem,  quando  in 
illius  ineffa))ilitatem  visionis  assumitur.  Deinde  Au- 
gustipus  subjungit  dicens  :  Quod  milii  propo- 
sueras,  ulrum  eiplicatum  sit,  diligenter  attende 
recolendo  quae  dicta  sunt.  Si  enim  quxris  utrum 
possit  Deus  videri,  respondeo  :  Potest.  Si  quxris 
iinde  sciam»  respondeo  :  Quia  in  verissima  scriptura 
legitur  :  i  Bcati  mundo  corde,  quoniam  ipsi  Deum 
Tidebunt  {Matth,  v).  i  Si  quaeris  unde  eum  videbi* 
mus,  respondeo  :  Unde  angeli  vident,  quibus  tuuc 
erimus  xquales.  Sicut  enim  videntur  ista  quae  visi- 


iRteliigil,  certissime  videt  nunquam  per  oculos  con 
poris  se  Deum  visurum.  Ut  caHera  omiltam,  Deus 
et  nunc  et  seniper  est  invisibiliss,  sicut  nunc  et  sem- 
pei  incorruptibilis  :  ideo  autem  est  Invisibiiis,  quia 
non  potest  videri  corporeis  ocuiis,  quibus  videntur 
ista  visibilia,  et  ob  hoc  dicla  visibilia.  Unigenilus 
ctiam  narrat  el  monstrat  invisibiliter  oculis  cordis 
Dei  substantiam  etincorruplibiliterpossumusDeoqui 
spirilus  est,  adbaerere,  si  possumus  eum  invisibiii- 
ter  videre.  (Gassiodorus.)  In  resurrectione  divina 
sapienliae  agnilione  replebimur,  nec  rerum  inteile- 
ctus  vcracissimus  disciplinis  onerosis  imbuitur,  sed 
in  elaborato  mentis  lumine  declaratur.  Ibi  beatis 
talis  splendor  mentis  est,  et  lumeu  iuielligeniiae,  ut 


bilia  nominantur,  Deum  nemo  vidit  unquam  :  Nec  ''  ipsuni  sicut  in  majestate  sua  es(,  mereantur  conspi« 


Tidcri  potest,  quoniam  est  natura  invisibilis,  sic  est 
iiicorruptibiiis;  quae  contextim  posuit  Apostolus  di- 
cens  :  i  Regi  auteiti  saeculorum  invisibili,  incorru- 
ptibili  (/  Ttffi.  i),  »  quia  sicut  nunc  incorruptibilis, 
nec  postea  corruptibilis  :  ita  non  solum  nunc,  sed 
etiam  semper  est  invisibilis.  Nec  in  loco  enim  vide^ 
tur,  sed  iiiundo  corde ;  ncc  corporalibus  oculis  quae- 
Titur,  nec  circumscribitur  visu,  nec  tactu  teneiur, 
itec  aflatu  audilur,  nec  sentilur  incessu.  Unigeniius 
autem  Filtus,  quicst  in  sinu  Patris,  deitatis  naturam 
atque  substantiam  insonanter  narrat,  et  ideo  dignis 
idoneisque  tanto  conspectu  oculis  etiam  invisibili- 
ter  ittonstrat.  Ipsi  enim  sunt  oeuli  de  quibus  Apo « 


cere  Greatorcm.  Quocirca  libris  commonemur  ve- 
ris,  quod  pars  illa  emundata  atque  meliorata  divino 
munere  veraciier  speculetur  auctorem,  qui  ejus  ni- 
hilominus  portat  imaginem.  Inde  denique  Deum  vi- 
dcbinius,  unde  credirous,  et  ex  ea  parte  iilud  sum- 
roum  eiimium  singulare  contemplabimur  :  Umb 
utique  meliores  sumus.  (Hieronyiius)  :  «  Quicuiique 
Spirltum  sanctum  repromissionis  acceperit,  simcl 
consequetur  et  arrhaboncm  haereditalis,  quae  baere- 
ditas  vita  xlerna  est.  Quomodo  autem  arrhabc, 
qui  uobis  tribuitur,'non  est  extra  nos,  sed  intra,  s:: 
et  haeredilas  ipsa,  hoc  est  regnum  Dei  quod  intn 
nos  est,  in  nobis  versatur  iutrinsccus.  Quae  enim 


sloius  dicit  illuminatos  oculos  cordis  nostri  {Ephes.  q  potcst  esse  major  haereditas  quam  contemplari  et 


i),  et  de  quibus  dicitur :  c  Illumina  oculos  meos,  na 
unquam  obdormiam  in  morie  (Psal,  xii).iDominus 
enim  spiritus  est.  Unde  :  i  Qui  adhaeret  Domino, 
uniis  spiritus  est  (/  Cor,  v).  i 

Proinde  qui  potest  Deum  invisibiliter  videre,  ipse 
potest  Deo  incorruptibiliter  adhaerere.  Puto  jam 
ROii  esse  in  quaestione  quam  proposuisti  aniplius 


videre  sensu  pulchritudinem  Sapientiae,  et  Verbi,  et 
veritatis,  et  luminis,  et  ipsius  Dei  ineffabilem  na- 
turam  considerare,  omnlumque  quae  ad  similitudi 
nem  Dei  condita  sunt  substantia  contueri.  Is^e  au- 
tem  Spiritus  sanctus  qui  est  arrhabo  haerediutis 
nostrae,  ideo  nunc  sanctis  datur  ut  redimantur  et 
copulcntur  Deo. 


DOMINICA  DECIMA   QUARTA. 

Secundum  Lucam. 


<  Gum  iret  Jesus  in  Hierusalem  transibat  per  me-  D 
diam  Samariam  et  Galilaeam.  Et  cum  ingrederelur 
quoddam  castellum,  occurrerunt  ei  dccem  viri  1e- 
prosi.  Qui  steterunt  a  longe,  et  levaverunt  vocem 
dieenies  :  Jesu ,  praeceptor  ,  miserere  nostri  (Luc. 
xvn).  i  Leprosi  sunt  qui  scientiani  verae  fidei  non 
habcntes,  varias  erroris  doctrinas  profitentur.  Yeras 
falsis  permiscent  inordinate,  quasi  diversos  leprae 
colores  ostendentes.  Hi  vUandi  sunt  ab  Ecclesia,  et 
longe  remoti  necesse  habent  ut  magno  labore  cla- 
ment ,  quonsque  per  cognitionem  praecepioris  re- 
deant  ad  formam  salutis. 

<  Qnos  ut  vidit  dixit :  Ite,  ostendite  vos  sacerdo- 
tibus.  Et  factum  est,  dum  irent,  mundati  sunt.i  So* 
los  leprosos  invenitur  Dominus  misisse  ad  sacei-do- 
tesy  quia  sacerdotium  Judaeonim  figura  erat  sacer- 


dotii  quod  nunc  est  in  Ecclesia.  Et  quisquis  vd  lue- 
retica  pravitate  vel  gentili  superstitione  vel  Judaica 
perfidia,  vel  etiam  fratemo  schismate  per  Dei  gra- 
tiam  mundalus  caruerit,  necesse  est  ut  ad  Ecde- 
siam  veniat,  coloremque  fidei  verum  aliis  similem 
oslendat.  Unde  Paulus  ad  Ananiam  roissus  est  (Act, 
ix),  ut  sacramentum  fidei  perciperet,  et  verus  ei 
color  approbaretnr,  non  quod  Domiuus  onnta  per 
se  nequeat,  sed  ut  ipsa  societas  fidelium  invicem 
communicando  unam  speciem  veri  coloris  in  fide 
confirmet.  Gornelius  etiam  prectbus  cjus  auditis 
JU88US  est  mittere  ad  Petrum  propter  unitalem  confir- 
mandam  (Act,  x). 

€  Unus  aulem  ex  illis  ut  vidit  qularaundatusesc, 
regressus  est  cum  magna  voce  magnificans  Deum. 
El  cecidit  in  faciein  ante  pedes  ejus,  gratias  agens. 


1155  DEFLORATIONES.SS.  PATRUH.  —  LIB.  IL  §\U 

Ethic  erat  Samariianiis.  >  Unus  qui  regressus  cst  A  medebant  quod  residuum  fuit;  nona,  Iridaanae  ic- 


gratias  agens  significat  liumilitatem  unitaiis  Eccle- 
siae.  Samaritanus  interprelatur  cuiios,  Quo  nomine 
ille  significatur,  qui  omne  robur  suum  Dco  altri- 
buit,  juxta  Psalraistam  :  c  Fortitudinem  meam  ad 
le  custodiam,  quia  tu  es  Deus  susceptor  meus 
(PmL  Liriii).  >  In  faciem  cadit  qui  de  malis  perpe- 
tralis  erubescit.  De  persccutoribus  vero  Domini 
scriptam  est  quia  c  abicrunt  retrorsum  et  ceci- 
dcrunt  {Joan,  xviii).  >  Qui  ante  se  cadit,  videt 
quo  cadat;  qui  autem  retro  cadit  non  vidct.  Iniqui 
ergoretro  cadunt>quia  cor  ante  ruinam  exallaiur, 
«I  non  videantquid  eos  sequatur.  Justi  autem  antc 
se  cadunt,  quia  corapuncti  humiliaulur.  c  Respon* 
dens  auiem  Jesus  dixit  :  c  Nonne  decem  mundati 


nebrae;  decima,  mors  primogenitorum  oronium. 
His  ut  ]am  diximus  contraria  sunt  deccm  praecepta 
legis.  Primum  enim  pnRceptum  cst :  c  Non  babebis 
deos  alienos.  Ego  enim  sum  Dominus  Deus  tuus 
{Exod.  xx).  f  Gompara  primum  pra^ceptum  prima^ 
plagae,  scilicet  unum  Deum  ex  quo  sunt  omnia  in« 
tellige  in  simiiitudinem  aqoae  a  qua  generanlur 
omnia.  Aqua  igitur  versa  in  sanguinem  significat 
Deum,  quem  tunc  homines  verterunt  in  sanguinem, 
cum  cuin  coeperunt  credere  corruptibilcm.  Unde 
Apostolus  dicit:  c  Et  mutaverunt  gtoriam  incorrupti- 
bilis  Dei  in  similitudinem  imaginis  corruptibilis  ho- 
minis  (Rom,  i).  i  Imago  enim  corruptibiiis  est  sicut 
sanguis.  Secundum  autem  pr%ceptum  est :  c  Non  as« 


sunt,  et  novem  ubi  sunt?  Non  esl  inventus  qui  redi-  ^  sumesnomcn  Dei  in  vacuum  {Exod.  xx).>  Hicassumit 


ret  et  daret  gloriam  Deo,  nisi  hic  alienigena.  Et  ait 
iHi  :  Surge,  vade  quia  fides  tua  te  salvum  fecit.  i 
St  fides  hunc  saivavit » perfidia  novom  perdidit. 
Unum  si  addatur  ad  novem  quaedaro  effigies  uuita- 
tis  impietnr,  qoo  fit  tanta  complexio,  ut  uitra  non 
progrediator  numerus  nisi  ad  unum  redeat.  Novem 
itaque  indigent  uno  ad  quamdam  unitatem,  uniim 
vero  non  indiget  eis  ad  unitatem  sui.  Quamobrem 
unus  qui  gratias  egit  significat  illos  qui  in  unitale 
sunl  Ecdesiae;  novem  vero  iilos  qui  extra  sur.t.  Do. 
minus  quaerit  ubi  sint,  quia  scire  Dei  eligere  cst ; 
nescirevcrOyTcprobare.  Qaando  mundati  sunt  co« 
gnoverunt  Deum,  sed  abierunt  rctrorsum.  De  tall- 


nomen  Dei  in  vacuum  qui  in  noroine  Dei  jurat,  noii 
credit  se  puniendum.  Huic  praecepto  contrariae  sunt 
ranx  strepentes  :  quod  significat  fallaces  homines 
vcritati  repugnantes,  et  mendaciuro  per  nomen  Dei 
ponentcs.  Tertium  praeceptum  est :  c  Mcmento  ut 
Diem  Sabbati  sanctifices ;  nihil  operis  facics  in  eo 
{ibid.).  I  In  tertio  isto  praecepto  insinuatur  quod- 
dam  vacationis  judicium.  Quae  vacatio  est  tranquil- 
litas  mentis  vel  sanctificatio  Sabbati,  quia  ibi  re- 
quiescit  spiritus  Dei,  sicut  ipse  dicit :  c  Super  queni 
requiescct  spiritus  meus ,  nisi  super  humilem,et 
quietum  et  trementem  sermones  meos?  i  {ha. 
Lxvi.)  Huic  lertio  praecepto,  scilicet  vacationis,  op- 


bus  dicit  Apostolns  :  c  Qui  cum  cognovissent  Dcum,  q  ponuntur  sciniphes  et  muscae,  quae  sunt  ingentis  in- 


non  ut  Deum  magnificaverunt  aut  gratias  cgcnmt 
{Hom.  ix).  I  Scicndum  quia  unus  dicitur  prima  uni- 
tas,  decem  vero  secunda.  Et  illa  confertur  Dco, 
quia  in  se  muUiplicala ,  nec  augetur  nec  minuitar ; 
Iksc,  Ecclesiae,  quia  in  sc  multiplicata  crescit  in 
centenarium.  Dicitur  vero  in  denario,  qui  est  unitas 
centenarii,  variclas  pcr  sui  mulliprtcationera  gcne- 
ralur;  benc  dicuntur  fuisse  dcccm  leprosi ,  qui  a 
fitlc  unius  Dei  fuerant  divcrsi.  Et  sicut  omnes  fidc- 
les  pcr  denarium  signari  possunt  ob  custodiam  de- 
cem  mandatorum,  sic  omnes  infidelcs  eodem  nu- 
mcro  intelligi  possuntecontrario  ob  ncgligcntiameo- 
nimdem  mandatorum.  Unus  qui  rediit  ad  Dominum 
curatus  dicitur  alicnigena,  vel  quia  prius  alicnus 


quietudinis.  Quartum  praeceplum  :  c  Honora  patrcm 
tuum  ta  matrem  {Exod,  xx).  i  Huic  coutraria  est 
quarta  i£gyptiorum  plaga ,  scilicet  caninae  muscae. 
Ganinum  est  enim  pareutem  non  agnoscere,  el  cae- 
cilatem  mentis,  qua  canes  nascuntur,  contra  paren* 
tescxhibere.  Quinlum  praeccptum  est  :  Non  moecha' 
beris  {ibid,).  i  Huic  praecepto  opponitur  quinta 
plaga ,  scilicet  inors  in  pecora  i£gyptiorum.  Et 
coire ct  gencrare est  pecudum,  ratione  intelligere  hu- 
manum  cst.  Ideo  ratio ,  qu»  praesidet  immiiienici 
motus  inferiores  carnis  tanquam  doroiiiantes,  dcbet 
non  immoderate  et  illicite  passim  vageque  laxare. 
Ideoque  ipsis  pecoribus  ualura  dalum  cst  instituenle 
Creatore  ut  non  moveanlur  ad  feminas  nisi  certis 


fuit  ab  Ecclesia,  vel  quia  se  alienavit  a  sociorum  D  tcmporibus.  Neque  enim  raiione  se    coliibet  alio 


saorum  perfidia.  Aliter  :  Decem  leprosi  Donrn'» 
castellum  introcunte  inundati  sunt :  Dominus  quippe 
inlravit  casteltum,  dum  iucarnandus  desccndit  in 
Yirginis  uteram,  Spiritus  sancti  saccellura.  Decem 
¥iri  leprosi  erant  omnes  honiines  x  Praeceptorum 
tninsgressione  vel  x  plagarum  iEgypti  percussione 
macolosi  {Exod,  vii).  Scicndum  est  auiem  quod 
hae  deccm  plagae  contrariae  sunt  decem  praeccptis 
legis.  Prima  plaga  est  aqua  versain  sanguinem ;  se- 
eunday  ranae;  tertia,  sciniphes;  quarta,  omne  ge- 
Dus  moscarum ;  quinta,  mors  in  pecora  ilCgyptio- 
rutn ;  .sextavpustuke  et  vesicae  turgentes  in  homini- 
hus  et  lumentis;  scptima,  grando  super  omncs 
friseliis  pneter  serotinos ;  octava,  locustae,  qu»  co- 


tempore  pecus,  sed  ipso  motu  frangente  torpescit. 
Homo  autcm  ideo  semper  moveri  poiest,  quia  et  rc- 
frenarc  motus  potest.  Sextum  praeceptum  est :  c  Non 
occides  (ibid,).  i  Huic  sexta  plaga  contraria  est« 
scilicet  pustulae  et  vesicae  in  omni  carne.  Quod  si- 
gnificat  sicut  caro  accendilur  ad  odium  proximi  et 
ad  fundcudum  sanguinem,  sic  ardebit  igne  aeteriu 
judicii.  Septimum  praeceptum  est :  c  Non  furabcris 
{ibid,),  I  Huic  praeccpto  contraria.est  septima  plaga, 
scilicet  grando  in  fructibus.  Quod  significat :  Quid* 
quid  proximo  furtim  subtrahis,  coelestis  judex  vin- 
dicabit.  Octavum  praeceptum  est  :  c  Nop  dices  fal« 
sum  testimonium  {ibid,),  i  Huic  contraria  est  octava 
j)laga,lo€ustae,  animal  dente  noxium.Quod  significat 


!435 


^^*^IINERI  ABBATIS  S.  BLASII 


fl^C 


ouod  faUax  mordendo  el  mcnii^**        ^ilaiur  infe-  A  exisUmant,  vel  sicut  illi  qui  dicunt  in  fide  manenti- 
.Dndc  Aposiolus  a»  •  *  Si  mordctis     bus,  quamvis  carnaliter  vivant,  non  posse  impuiari 


slarc  proximum .  .      , 

el  comcdiUs  invicem,  videic  nc  an  "^icem  consu- 

raamini  (GuL  v).  »  Nonum  prseceplunn    ^gj .  ^  j^^^ 

concuplsces  rem  proximi  lul  (Exod.  x^X).  ,  ijuic  op- 

posila  cst  ocuva  plaga ,  sciUcet  densae  tenebrae. 

Quod  significalin  tenebriscssc  ci  ad  seiernas  tene- 

bras  tendere  qui  quod  sibi  non  vuU,  hoc  alii  medi- 

lalur  inferre.  Decimum  praceptum  est  :  c  Non  desi- 

dcrabis  uxorem  proximi  tui  (tfetd.).  Non  scrvum, 

non  ancillam.  »  Huic  praecepto  contraria  esl  dccima 

plaga,  scilicct  mors  primogcnitorum.  Quod  signili- 

cat  quod  qui  volunt  hsercditaric  aliena  possiderc,  ct 

desidcrani  morlem  momentaneam  aliorum,  incur- 

lunt  actcinam.  Ilis  deccm  plagis  pro  transgressioue 


peccata.  In  cicatrice  sanati  uiceris  lepram  portat, 
qui  post  cognitionem  et  medicinam  Dei  et  manife- 
slationem  fidei  quam  a  Christo  soscepit,  rursus  in 
ipsa  cicalrice  accedit  ad  aliquod  erroris  prtoris  in- 
dicium,  aulad  perfidiam  veteris  dogmatis.  In  carne 
viva  gcstant  lepraro,  qui  de  anima  qoae  vita  est  ali- 
quod  falsum  existimant,  sicut  ilU  qoi  dicunt  animam 
de  carnis  substanlia  propagatam,  et  sicut  qui  ani- 
mam  simul  cum  corpore  mori  pulant.  In  cicatrice 
uslioiUs  lcpram  habent  Manicba^i,  qui  inani  alisU- 
neiiUa3  crucialu  corpura  sua  exurunt,  et  per  iiifide- 
lilnlcui  non  munditiam ,  sed  lepram  indc  gignunt. 
De  lalilms  enim  dicil  Aposlolus  :  i  Discedcnt,  >  in* 


decem  praeceplorum  legts  crant  homines  maculoai,  ^  qyit,  c  quidam  a  fide,  allendentes  spiritibus  erroris 


et  quasi  ex  pcrcussione  carum  leprosi.  Qiii  a  do- 
mino  ad  snccrdotes  dcsUnantur,  sed  in  iUnere  niun- 
dantur,quiadum  pcccalorcsdcUcla  suaconfitcri  adsa- 
cerdotcscurrunt,  proUnus  veniam  de  commissis  habe- 
bunt.  Unus  qui  pro  snnilate  grales  retulitesl  cuthoU- 
cuspopulusquiprosalute  sua  jugiter  Deogratiasagit. 
De  $cx  spectebus  lcprce. 
t  Ilomo  in  cujus  carue  et  cule  ortus  fucrit  diver- 
sus  color  sine  pustula,  vel  quasi  luccns  quidpiam, 
id  est  plaga  leprsci  adducctur  ad  Aaron  saccrdotem 
\el  unumquemlibet  filiorum  ejus.  Quisque  cum  vi- 
derit  lcpram  in  cute,  et  pilos  in  all)o  routato»  colore 
lepra  est,  et  ad  arbitrium  ejus  scparabitur  {Levil, 


et  doclrinis  dxmoniorum,  in  hypociisi  ioquentes 
mcndacium  ,  et  cauterialam  suam  halKntes  coo- 
scienUam,  prohibentes  nubere,  et  abstiiierc  a  ctLis 
quos  Dcus  creavit  (/  Tim,  iv).  t 

Sed  adhuc  adjicil  colorcs  leprarum,  id  est  palli- 
dam,  rubentcm,  albam,  Hvidam,  nigram,  fiorescen- 
tein  {Levil,  xtii).  Itaquc  dum  palUdam  lepram  dicit 
iffibecillem  et  fragilem  fidem  animi  deiiotal,  qu« 
prodito  coiore  nigritnlis  erroris  infirinitate  langiie- 
scit.  Gum  autem  rubicundam  Lepram  ostendit  ho- 
micidii  cruore  infectos  deuolat  et  urit;  com  vero 
albam,  iUos  qui  se  mundos  appellant,  sive  illos  qui 
de  falso  meriio  gloriantur.  Cum  aibam  vel  Uvidam 


liit).  >  Lepra  quippe  doctrina  falsa  est.  Proinde  le-  ^  lcpram  commemorat,  invidise  vel  livoris  uotas  expri- 


prosi  non  absurde  iiitcUiguntur  liaeretici  qui  uuila 
iem  vcrae  fidei  non  habcules  varias  doctriiias  profi- 
tentur  veraque  falsis  admiscent :  sicut  et  lepra  ve- 
ris  falsisque  locis  humana  corpora  variando  com- 
Biaculat.  Hujus  scilicet  leprse  iuvcnimus  legislato- 
rem  sex  spccies  in  homine  posuisse  :  priinam  capiUs 
ct  barbae,  secundam  calvitii  ct  recalvdUonis,  tertiam 
carnis  et  cuUs,  quartam  culis  et  corporis  et  cicalri- 
cls  albx  cum  ruborc;  quintam  ulceris  et  cicatri- 
cis;  sextam  ustioiUs  {ibid,).  In  capite  lepram 
portant  qui  in  divinitate  Patris  vcl  in  ipso  capile, 
quod  est  Christus,  peccaut.  Caput  enim  viri  Chri- 
stus.  Oanc  lepram  habuerunt  J^uda^i,  YalcnUniani, 
Marcianitae  et  FoUniani :  qui  omnes  in  calviUo  le- 


mit.  Cum  vero  nigram  insinuat,  sacrificiorum  fur- 
no  et  busto  idololatriae  dcuigratam  conscientiamde- 
teslatur ;  cum  florescentem,  toto  corpore,  et  coope- 
rieniem  peUiculam  corporis  a  capite  usiiue  ad  pe- 
des  dicit,  avariliae  crimen  ostendit,  quia  cum  flori* 
dum  et  jucundum  hominem  putant  feiicem  esse  in 
hoc  niundo  ct  divitem  vidcri,  tunc  pcsls  aTaritiae 
omne  genus  hominum  quasi  totum  corpus  crebro 
crroris  iUius  contagio  commaculat.  Cum  autem  le- 
pram  habet  cum  rubore  et  pallore  permislam,  eum 
hominem  denotat  qui,  cum  sit  imbeciliis  animo  et 
mciidax,  facile  in  furorcm  proruiupit»  et  levitate 
mox  faciie  petulai.  Pa!lor  mealientem  iinguam  si- 
guiiicat,  rubor  vcro  iracundiam.  Est  autem  lepra 


pram  gerunt,  quia  errorem  suum  aperta  pravitate  o  peccaii,  quae  sacrificiorum  oblationibus  emundaiur, 


defendunt.  Iu  barba  lepram  gerunt,  qui  de  apostoliset 
sanctis  Christi  aliquid  perverse  senUunt,  atque  eos 
pravum  quodlibet  praedicasse  confinguut.  Sicut  enim 
barba  ornamentum  est  fieri,  ita  sciUcet  AposloU  et 
doctores  ornamentum  praeslant  in  corporc  ChrisU* 
Corpore  lepram  habent  qui  Ecclesiae  detralnmt,  sicut 
Exariani  qui  negaot  carnis  resurrectionem,  et  sicut 
NovaUani,  qui  nupUas  damnant,  et  peccanUbus  pce- 
uitenUbus  denegant,  et  sicut  ex  caUce  qui  intcr 
alios  errores  regnum  coelorum  parvulos  habere  non 
credont;  et  Ariani  qui  vetant  pro  defuncUs  ofierri 
sacrificium.  In  carne  et  cute  lepram  gerit,  qui  car- 
iiaUa  vel.  exteriora  suadere  conatur,  ut  Ccrinthiani, 
qui  resurrecUonem  futuram  ia  caruis    voiuptaie 


id  esl  corde  contrito  et  humiliato.  Esl  et  idololatriae, 
qua3  aqua  abluitur  bapUsrai.  Est  haereticorum  qui, 
VII  dierum  purgaUone  extra  castra  esse  jul»eutur, 
ut  per  septlformis  Spiritus  agniUonem  purificentur. 
Est  et  quae  visui  saccrdotum  ofiertur  pcr  doctrinaDi. 
Ulcus  auiem  Icprae  quod  omnino  mundari  non  po- 
tcst,  eorum  est  qui  in  Spiritum  sanctum  peccaul, 
nec  dicunt  poenitentes  posse  consequi  veniam.  De 
his  autem  ait  Veritas  :  i  Qui  peccaverit  in  Spiritom 
sanctum,  i  non  remittetur  ei  neque  in  hoc  saeculo 
neque  in  futuro.  Quod  vero  jubctur  leprosis  Qt 
exeant  de  castris  et  sedeant  foris,  donec  muiidctur 
lepra  eorum,inteIUgitur  haereUcos  debcre  projtci  ab 
Ecclesia»  douec  a  proprio  errore  mundcutur,  et  sic 


4137 


DEFLOUATIONES  SS.  PATRUM. 


Lia.  n. 


reverianlur.  Ejusmodi  vero  dissohiiis  tunicis,  ca-  A  vigila  supra  actiones  tuas 


pite  triscooperlo,  ot  ore  obvoluto  scdere  jubentur, 
mundationcm  leprae  exspeciantes  :  dissolutis  tuni- 
cis,  id  cst  omnibus  secrelis  manifestis,  capite  dis- 
cooperlo,  ut  a  cunctis  ejus  nudatio  videatur ;  ore 
clauso,  ne  ultcrius  impia  doccat  vel  loquatur.  Sed 
adhuc  adjecit  Scriptura  lepram  esse  in  vasis,  pa- 
rietibus  domus,  in  vestimento,  intra  maceriam.  Le- 
pra  in  parietibus  domus  hsereticorum  congregatio 
denotatur,  qu»  per  sacerdotem  purgari  debet.  Le* 
pra  In  vasculis  unicuique  liomini  proprii  corporis 
delictum.  Lepra  in  domibus  vel  in  vestimento,  quae 
extra  corpiis  nutriuntur,  vel  quae  in  ipso  corpore 
perpetrantur,  tamen  ei  hominis  anima  intelligitur, 
et  lurma  mollissimi  cornoris  sensus.  Quod  vero  le- 
prosi  in  loge  ad  sacerdotem  mittuntur,  judicatur 
pro  mundaiione  hxreticorum  annua  sacrificia  in 
Ecclesia  debcre  ofTerri,  el  sic  reconciliari  unitate 
Ecclosia*. 

Moratitas  de  Naaman  Syro,  et  die  septimo  lavatur 
in  Jordane. 

Naaman  princeps  mililiae  regis  Syriae  erat  vir  ma- 
gnos  et  dives,  sed  Icprosus,  et  habebat  in  domo  sua 
puellam  quamdam  ancillam  ex  terra  Israelis  (/  V  Reg, 
v).  H^iceslserles  historiaequaroretexuimus.  ilistoria 
est  doctrinalis  area,  in  qua  boni  discnrsores  flagel- 
lis  diligenliae  et  ventilabro  inquisitionis  grana  a  pa- 
leis  separant.  Sicul  latct  mel  sub  cera,  et  nucleus 
sub  tesla  :  sic  sub  cortice  historiaj  dulcedo  morali- 


1458 

:  pastoribusvigiIaiitibuft> 


supra  gregem  suum  angelica  facta  est  visio  el  alto-  ^ 
cutio. 

Scito  teipsum ,  unde  dicilur  :  c  Redite,  praevari- 
catores,  ad  cor  (Isa,  xlvi).  i  Dina  quae  evagaiar  a 
principe  terrse  corrumpltur.  Non  vadit  in  Samariam 
qui  excussus  a  propriis,  aliena  uegotia  curat.  Gon- 
silio  puellae  abiil  ad  Elieeum,  et  pulsavit  ad  ostium 
domus  ejus  (/  F  Reg,  v).  Eliseus  salus  Domini  iii- 
terpretatur.  Hic  est  Jesus  Salvator  mundi,  qui  sal- 
vum  fecit  populum  suum  a  peccatis  eorum  {Matth. 
i).  De  quo  Propheta :  f  Salus  lua,  Deus,  suscepit  me 
{P$aL  Lxviii).  I  £t  Ipse  de  se :  <  Salus  populi  ego 
suni  (PsuL  xxxiv).  i  Domus  ejus  sunt  sanctse  Scri- 
plurae,  vei  Ecclesia  vel  religiosae  personae,  in  quibus 
habttat  per  graiiam.  Ostium  est  poeniteiitia,  per 
quam  intramus  ad  eum,  et  ipse  ad  nos.  Unde  dici« 
tur :  <  Adbuc  le  loqiiente,  dicain,  ecce  adsum  (/sa. 
Lii) ;  f  et  illud  :  <  Revertimini  ad  roe,  et  ego  rever- 
tar  ad  vos  (Zachar.  i).  >  Aversi  sumus  ab  illo,  et 
ille  aversus  esl  a  nobiSy  revertamur  ad  iilum,  et  ille 
revertelur  ad  uos  :  Eiiseus  sedeus  in  cathedra  sua» 
misit  ad  eum  Bueruro  suum  iu  haec  verba  :  Vade, 
descende  in  Jordanem,  et  lavare  septics,  et  munda- 
l)eris  (IV  Reg,  v).  Eliscus  noster  sublatus  a  nobls 
corporaliter,  sedet  ad  dextram  Patris,  in  his  scincei 
qu»  sunt  potiora,  nec  apparet  roodo  corporaliter,  sed 
inittit  puerum  suum.  Puer  iste  intellectus  esi  vcl 
ratio  pura,  ad  imaginem  Dei  facla.  Hic  est  puer 
tatis.  Naaman  iuterpretalur  decor,  vel  decorus,  et  q  Qui  de  strage  filiorum  et  filiarum  solus  evasil,  uC 


significat  diviles  hiijus  mundi,  qui  videnlur  in  ocu- 
lis  suispotenlcs  ei  praclari.  Hi  praediti  copia  rcrum, 
gloriosi  titulis  parentum,  sublinies  celsiluJlne  no- 
lorum,  habentcs  scientiam  litleralcm  et  forensem, 
leprosi  lamcn  sunt  varietale  criminum.  Mulliplicali 
fructu  ffumenli,  vini  et  olei  sunt,  quod  est  mate- 
ria  ct  opportunitas  peccandi,  proniores  sunt  ad  vi- 
lia,  ct  paratiores  ad  scelera,  ad  iiijuriam  liberiores, 
Kicut  dicilur :  i  Prodiit  quasi  ex  adipc  iniquilas 
eorum  (PsaL  lxxii).  i  Cum  tamcn  venerit  tempus 
miscrendi ,  et  tempus  visitationis  eorum  habenl 
<:ons:|jum  puell«.  Puella  ista  est  divina  gratia  vel 
sapientia  quae  virgo  est  proptcr  intcgritalem,  sicut 
illa  Abisag  qua  senes  calefacit,  juvenes  non  uril 


renuntiaret  Job.  Yel  puer  iste  Cdt  Spiritus  sanctus, 
quia  pueros  facit  malitia  panulos,  et  pueros  simpli- 
citate.  Yel  puer  in  sacra  Scriplura  ob  puritatem 
sermonis,  et  ob  eloquia  casta.  Hic  itaque  puer  di- 
cit :  i  Dcsccnde  de  Syria,  id  osl  de  elatione.  Syria 
quippc  sublimis  interprelatur,  in  Jordanem,  id  est 
ad  conformitatero  Christi  quae  est  humilitas.  t  Ti- 
tulus  namque  diaboli  superbia  cst,  titulus  Christi 
humilitas.  Hujus  enim  disciplinae  proposuit  se  scho- 
larero  roagistrorum  dicens :  Non  ad  oracula  pro- 
phctarum,  non  ad  snigmata  vos  roitio,  sed  f  a  roe 
ipso  discite  quiamitis  sum  ct  humilis  corde  (Mallk. 
xi).  >  Ipsum  me  propono  vobis  speculuro.  Uamiii- 
ias  autcm  exterior  parum  valei,  nisi  adsit  iDterior» 


Quae  etiam  puella  ancilla  est,  quia  omnibus  officiosa.  D  vera  scilicet  obedientia.  Haec  Iria  exigii  a  te,  ui  hu* 


Unde  dicitur :  <  Sapientia  clamitat  in  plateis.  Usque- 
quo,  parvuli,  diligitis  infantiam  (Prov.  i).  i  Et  sub- 
inde :  c  Donum  bonuin  tribuam  vobis  (Prop.  iv).  > 
£i  rursum  :  <  Bibite  vinum  quod  miscui  vobis 
(Prov.  ix).  I  Ilsec  tainen  vel  ancilla  scdula  et  puel- 
la,  cuna  in  se  non  habcat  maculam  aut  rugam,  ser- 
vii  tamcn  leprosi  principis  conjugi,  dum  scelcrato- 
rum  potentum  naturali  interius  rationi  salutis  de- 
siderium  ac  cogniiionem  subministraiis,  decolora-* 
los  peccatis  praeclaros  reddit  et  fulgidos.  Haec  ergo 
dat  consilium  Naaman,  diceus :  <  Vade  in  Samariam 
sid  Eliseum  prophetam,  el  sanabit  te  a  lepra  quam 
habes  (/  V  Reg.  v).  >  Samaria  interprctatur  custo- 
dia.  Yade  in  Samariam,  redi  ad  tuam  custodiam, 


militas  sedeat  in  corde,  patientia  servetur  in  ore« 
perseverantia  teneatur  in  opere.  Yerba  etiaro  con* 
soiiant,  <  desoende  in  Jordanero.  >  Jordanis  descensut 
interpretatnr.  Et  h»c  esi  quaedam  eausa  quare  Do* 
ininus  hunc  fluvium  specialiter  eliKeret,  ui  in  eo 
baplizaretur.  <  Lavare  septies,  i  id  esi  perfecie.  £i 
indignatus  Naaman,  respondit :  f  Nunquid  non  me- 
liores  suni  Abana  ei  Parphar  fluvii  Dainasci  omni- 
bus  aquislsrael,  utlaver  in  eis  ei  munder?»  (lY  Reg. 
V.)  Damascus  interpretatur  htbens  sanguinem.  Hic 
est  roundus  qui  nosira  aetema  morte  deleciabiliier 
per  cruenlum  peccati  poculum  incbriatur.  Parpbar 
lalpa  didtur,  illud  deforroe  et  caecum  animal  pro 
domicilio  latebras  ierrae  et  cavernas  inbabitan^». 


^^'^Rneri  abbatis  s.  blasii  ii^o 

ffodicns.    ^*^"*  ^^^  ^uiem  avi- A  Deus  meus  dederit  mihi  panem  ad  edendnro  et  ve- 

Non  disit 


«/tocesteimuUercurva.quam 
Abana  laure  iflp«<»««  cju«  inierpre- 


hovio&quc  ei  saia  suiiw—     .^«8^08  sia».     —  V 

dilatem  lerrenorum,  qui  oculos  si;imeruni  de- 

c\inare  in  terram 

DominnBerexit 
tatur, 

Perquod  praecipul  quiquc  siguatitut  EcclesiaB  vel 
hujus  saeculi.  Ecclesiae,  secundnm  illud  :  c  Dtspersi 
sunt  lapldes  sanctuaril  in  capita  omnium  plalearum 
{Thren.  iv);  >  sacuVi,  juxta  illud  ejusdem  prophelae 
contra  Babylonem  :  i  ToUite  de  via  lapides  {Jer,  l;, 
quia  videlicet  honorcs  ambiunt  qui  liumilitatis  for- 
mam  abnuunt.  Hoc  respondent  quotidie  dicentibus 
uobis  ul  Yisibilia  contemnant :  Nonuemeliusestdivi- 
tias  habere,  epulari  laute  etdelicate,  moUilercubare, 


stimentum  quo  operiar  {Gen.  xxviii).  » 
quo  superbiam,  sed  ad  tegendam  nuditatem.  Ter- 
tia  lavatio  in  corpore  est  roortilicatio  membronim, 
castigatio  corporis.  Unde  Paulus  ait :  t  Castigo 
corpus  mcum,  et  in  servitutem  redigo  {I  Cor.  ix).i 
Haec  videlicel  caro  est  Agar  ,  contradicens  domiux 
suae.  De  qua  Ambrosius  :  Jure  pertuUt  injuriam, 
quae  induerat  insolenliaro.  Caro  nostra  est  animal 
lasciviens,  asina  petulca,  sed  castiganda  est,  ui 
dominae  obcdiat.  Duae  lavationes  in  tingua  sum 
cavereverbum  jactantiae  in  prosperis,  si  quaiMJo 
prosperilatem  dat  Dcus  in  carnalibus  vel  spirituali- 
bus,  et  cavere  verbum  palientiaein  adversis.  Qni 
juste  uunilur  et  impatiens  est,  socius  cst  latronis 

ad  libitum  deambulare,  et  in  honoribus  oblectari,  g  ^^  ^_^^^^   ^j^^.^.    pendentis  ;  qui   injuste  punilur 

quam  expendere  dies  noslros  in  afllictionibus?  Hoc 

est  dicere  :  c  Nunqnid  non  meliores  sunt  Abana  et 


Farphar  omnibus  aquis  Israelis?»  Constipatores 
dixerunt  ei  et  laterales  :  c  El  si  rem  grandein  dixis- 
set  tibi  propheia,  certe  debueras  facere;  quauto 
ntagis  quia  dixit  tibi :  Lavare  et  mundaberis 
(/  V  Reg.  v).  i  Lalerales  nostri  angeli  sunt,  dati 
iioLisadcustodiam,  et  viri  religiosi  qui  dicunt :  Etsi 
ultra  facultatem  essct  quod  praecipitur,  facere  de- 
Imeras,  et  proponunt  crucem  Petri,  ensem  Pauli, 
equuleum  Yincentii,  craticula  Laurentii.  Ipse  etiam 
camelus  noster  per  foramen  acus,  id  est  Christus 
angustiam  passioiiis  transivit ;  quae  si  intueamur, 
etiam  si  grandis  re3  nobis  imperetur,  recusare  non 


et  patienier  fert,  consors  Christi  csl ;  qui  et  juste 
punilur  et  patiens  est,  simiUs  est  latroni  a  deitris 
qui  dixit :  t  Nos  quidem  digna  factis  rccipinms 
(Luc.  xxiii). »  Duae  lavationes  in  mente  sunt  pro- 
priae  volunlatis  abdicatio,  et  propriorum  consiiio- 
ruin  non  praesumpluosa  defensio.  Abdicanda  csl 
voluntas,  utqui  habet  exterius  silentium  et  in  pro- 
speris  et  in  advcrsis,  non  relineat  interius  pro- 
priam  voluntatem,  ne  sit  conformis  diabolo.  Stcul 
enim  Deus  se  voluit  unum  essc  principium  omniam, 
ita  et  suara  voluntatem  retinens  non  submiiicKs 
eam  Dco,  consliluit  quasi  alterum  principium  vo- 
luntaium.  Non  est  praesumendum  de  consilio.  Qui- 
dam  enim  addunt  aucioritatem   Scriptura  ad  ob- 


debcmus,  quia  non  sunt  condignae  passlones  hujus  C  g^ruenda  ora  aliorum  et  astniendam  sentcnliam 


tcmporis  ad  futuram  gloriam  {Rom.  viii).  Et  si 
rem  grandem,  iu  prima  crealione  Deus  me|dedit  mihi, 
In  regeneratione  me  mihi  reddidit,  se  etiam  pro  me 
(ledit.  Quid  magiii  faciam  pro  tali  dato,  pro  tanto 
prelio,  pro  me  erogato?  c  Quid  retribuam  Domino, 
pro  omnibus  quae  retribuit  mihi?i  (Pial.  cxv.)  Mo- 
riar,  dixil  Propheta,  lioc  esleniin,  calicem  salutaiis 
accipiam  {ibid.). 

Eoram  consiUis  descendit,  et  lavit  se  scptics  in 
Jordane  {lY  Reg.  v).  Septem  suut  lavaliones  vel 
purgationes  :  Lavatio  extra  corpus,  lavalio  circa 
Gorpus,  lavatio  in  corpore,  duplex  in  lingua,  duplex 
in  mente.  Lavatio  extra  corpus  est  abrenuntiatio 


suam.  Hae  sepiem  lavationes  in  CUristo  fuerunt 
Lavatio  extra  corpus,  quia  cum  divcs  csset,  pau- 
per  pro  nobis  factus  est  ;  iavatio  circa  corpus,  quia 
natus  esl,  in  praesepi  est  positus,  pannis  obsilus  ;  in 
corpore,  quia  jejunaviiet  in  orationc  pernocuvil; 
in  linguam  non  offendit  per  prospera,  quia  cum 
vellenl  eum  regem  facere,  fugit  ;  non  offendit  in  a.1- 
versis,  quia  sicut  ovis  coram  tondcnle  sc  obmuluit. 
Lavationem  in  corde  habuit,  quia  non  vcnit  faccnJ 
volunlatem  suam,  sed  Patris,  el  divinum  consiUuro 
praeposuit  consilio  Petri  dicentis  :  c  Absit  a  le, 
Domine,  non  erit  tibi  hoc  {Matih.  xvi).  i  Iierum 
cum  dicerent  Joseph  et  mater  sua  :  c  Fili,  quid  fe- 


diviUarum  et  possessionum,  qiiae  extra  dicuntur,  £>  cisti  nobis  sic  ?  respondit :  Quia  in  his  quas  Patns 


qiiia  uec  corpori  adhaerent,  nec  de  ejus  substantia 
sunt.  Secunda  lavatio  circa  corpus,  est  contem- 
ptus  pretiosae  vestis,  quia  si  non  esset  peccatum 
uti  preiiosa  veste,  non  diceret  Aposlolus  :  c  Non 
in  veste  preliosa  (/  lim.  u).  i  Ilem  :  si  non  essct 
laudabile  uti  veste  viU,  non  tot  baberemus  testimo- 
iiia,  tot  commendationes  Christi  de  Joanne  et  Elia, 
qui  vilibus  usi  sunt.  Jacob  quoque  ait :  c  Si  Dominus 


mei  sunt  oportet  me  esse  {Luc.  ii),  i  et  Umcn  se- 
quebatur  eos,  et  erat  subditus  iUis  (tdid.J-  «  ^^ 
facta  est  caro  ejus,  sicut  caro  pueri  (IVReg.s),* 
id  est  ad  simiUludinem  Chrisli.  Iste  est  puer,  de 
quo  dicitur :  c  Puer  natus  est  nobis  (/sa.  ix).  i 
Adam  pcrdidit  conditionem,  innocentiam,  immorui- 
litatem.  Haec  tria  retuUt  nobis  iste  puer.  Isia  c^i 
septem  ablutio  Naaman  iu  Jordane. 


DOMINICA  DECIMA   QUINTA. 

Secundum  Mattheduoi. 
iNcmopotesi  duobus  dominis  scrvire.  Aut  enim     unum  odio  habcbit  ei  alterum  diUgct: 


aut  uiiuia 


****  DEFLORATiONES  SS 

susUneLU  ei  allerum  contemnel  (Matih.  vi).  >  Non  A 
poieslis  Deo  servire  el  mammonse,  id  esl  opus  di- 
\crs«  voluntati  dominorum  non  convenit :  Mam- 
moua  Syriace,  divitiae  nuncupantur  Latine.  Audiat 
hoc  avarus.  Non  dixit,  qui  habet  divitias,  scd  qui 
servit,  id  esl  qui  custodit  ut  servus,  et  non  distri- 
buit  ut  dominus.  Mammona  apud  Hebraeos  divitiae 
dicuniur,  Punice  autem  mammon,  id  est  iucrum 
dicitur.  Qui  servit  mammonse  diabolo  servit,  qui 
princeps  hujus  sa^cuii  a  Domino  dicitur  (Joan.  xiv). 
c  Et  aitcrum  diiiget,  >  id  est  Dcum.  Quis  enim 
dlaboium  diiigit?  Patitur  tamen  aiiquis  eum,  sicut 
qui  in  magna  domo  aliqua  aiicnae  ancilias  conjim* 
ctus^  propteT  (iipiditatcm  suam  duram  paiilur  ser- 
Yitutem,  eliam  si  dominus  anciliae  non  diligat. 
<  Et  alterum  contemnet.i  Quis  Deum  potest  odissc?  ^ 
Contcmnit  tamen  aliquis  eum,  id  est  non  timet, 
cum  nimis  de  ejos  misericordia  praesumit.  Unde 
illud :  c  Fiii,  nc  adjicias  peccaium  super  peccaturo, 
el  dicas  :  misericordia  Dei  magna  est  (EccU.  v).  > 
Lucas  habet «  adluerebit  (Luc.  xiii),  i  ubi  MaUhaeus 
dicit  c  sustinebit.  *  Et  utrumque  respicit  ad  diabo- 
lum,  eui  maie  acquirenies  divitias  adbaerendo  sus- 
tinebunt  iHum. 

c  Ideo  dico  vobis,  nec  soiliciti  sitis  animap  ve- 
strae  quid  manducetis,  neque  corpori  vestro  quid 
Niduamini.  i  De  carnali  cibo  et  vestimento  hoc  ac- 
cipiendum  est,  quia  de  spirituaiibus  semper  debe- 
mus  esse  soiiiciti.  Labor  exerccndus,  sed  soiiici- 
tudo  est  tollenda,  de  carnaiibus  quidam  addunt,  q 
neque  quid  bibatis. 

c  Nonne  anima  plus  e«t  quam  esca,  et  corpus 
plus  quam  vcstimentum?  i  Sensus  est :  Qui  praestitit 
majora,  praestabit  et  minora.  Pro  iiac  vita  posuit 
animam,  juxta  iUud  :  c  Qui  amat  auimam  suam 
perdei  eam  (Jean.  xir).  i 

Respicite  voiatiiia  coeli  ,  quoniaro  non  scrunt 
neque  melunt,  neque  congregaut  in  horrea,  ct 
Patcr  vester  coeiestis  pascit  ea  :  Nonne  vos  magis 
piuris  estis  iilis?  lloc  ad  litteram  intelligendum 
est,  quia  Doroinus  manifeste  omnem  curam  rerum 
praesentium  admoiiei,  et  attentos  tanlum  es?e  in 
6pe  futuri  dooet.  Rationale  animal  cui  xternitas 
promiliitur  plus  est  quam  irrationaie.  c  ^lagis  plu- 
ris,  I  hocest  multo  pluris  pretil  eslis  vos  quam  vc*<  ]) 
latilia  coeii  aerii.  ^ 

c  Quis  autem  vestrura  cogitans  potcst  adjicere 
ad  staturam  suam  cubitum  unum  ?  >  Si  ergo  neque 
quod  minimum  est  potestis,  quid  de  caeteris  solliciti 
estis?illi  relinquite  tegendi  corrporis  curam,  cujus 
cura  factum  est. 

c  Gonsideratc  lilia  agri  quomoilo  crescunt :  non 
laborant  neque  nent.  >  Non  hic  est  igitur  quae- 
renda  ailegoria,  sicut  nec  in  avibus,  sed  de  minori- 
bus  persuasio  fit  ad  majora. 

c  Dico  aulem  voiiis  quoniam  nec  Saiomon  in 
onini  gloria  sua  cooperius  est  sicut  unum  cx  is- 
fis.  >  Quae  purpura  regum,  quae  pictura  textricum 
polest  floribus  comparari  ?  Ipse  color  dicitur  ope- 


PATRUM.  —  LIB.  IL  1141 

rimcntum  florum  ,  sicut  dicitur  :  Operit  istuiD^ 
rulor. 

c  Si  aulem  fcnum,  quod  hodie  est  etcras  in  di^ 
banum  mittitur,  Deus  sic  vestit,  quanto  magis  vos, 
modieae  fldel  t  >  Yestit,  id  est  adornat  Deus  fentt«,. 
hoc  est  lierbas  et  pulchro  cok>re  et  .bono  odore. 
Quod  cum  siccatum  fuerit  mittei^rin  clil)anufB^ 
id  est  in  acervum  habentem  speciem  clibani.  Mo- 
dica  fides  est  quae  nec  de  minimis  certa  est,  nec- 
dum  aeterna  sperat.  c  Noiite  ergo  sollicili  esse, 
dicentes  :  Quid  manducabiinus,  aut  quid  bibemus, 
aut  quo  operiemur  ?  Haec  enim  omnia  gentes  inqui- 
runt.  Scit  enim  Pater  vcster  quia  his  omnibua. 
indigetis.  Quaerite  autem  primum  rcgnum  Dei,  et 
justitiam  ejus  :  et  haec  omnia  adjicientiir  vobis.  i 
Gentibus  nuiia  cura  est  de  futuris,  scd  semper  prx- 
scntia  quaerunt.  Filiorum  autem  est  quaerere  re^ 
gnum  Dei  ;  et  haec  oinnia  paterna  gratia  adjicientur 
etiam  non  quaereiitibus,  ut  nec  in  praesenU  nec  in 
futu:  o  dcsii  eis  aliqua  gratia.  Verumtamen  gi  prae- 
senlia  subtraluintur,  ad  probaiionem  est;  si  dantur, 
ad  gratiarum  actionem  :  quae  omnia  comparantur 
in  bonum.  Scitenim  coelestis  medicus  quae  nobis 
daturus  est  ad  consolationem  ;  quid  vero  subtra- 
cturus  ad  excrcitationem.  Non  cnim  jumento  suo 
homo  cibaria  sine  causa  dctrahit.  Gum  dixit  :  c  Pri- 
mum  quserite  regnum  Dci,  i  significavit  temporale 
posterius  quaerendum  non  tempore,  sed  dignitate. 
lilud  tanquam  konum,  hoc  tanquam  necessarium« 
sed  necessarium  propter  iliud  bonum.  Aperte  euim 
ostendit  non  tcmporalia  sic  appetenda»  ut  propter 
ipsa  hene  faccre  del)eamus,  licet  sint  necessaria. 
Qnaecunque  enim  facimus^  propter  regnum  Dei 
facere  instituimur.  Non  enim  evangeiizare  debe- 
mus  ut  manducemus  ,  sed  manducare  ut  evange- 
iizemus  ;  quia  quidquid  propter  aiiquid  aliud  quae- 
ritur,  vilius  est  quam  id  propter  quod  quaeritur  * 
Kon  omoes  propter  saiutem  Ecclesiae  ministrant, 
sed  propter  temporalia,  aut  propter  utrumque.  Sed 
supra  dicluin  esl :  c  Nemo  potcst  duobus  domini» 
ser>ire,  >  ergo  tantummodo  propter  regnum  Dei 
debemus  operari  l)onum,  et  non  in  hac  operatione 
vel  sola  vel  cum  regno  Dei  meroedem  temporaliuqi 
cogitare.  Quorum  omnium  temporaiium  uoiKiiD^ 
Ghristianum  posuit,  dicens ; 

c  Nolite  soliiciii  esse  de  crastino.  i  Non  enim  dir 
cilur  crastinus  dies,  nisi  Jn  tempofes  Noiite  ergo 
solliciti  esse  in  craslinum.  Grastinus  enim  dies  soi- 
licitus  erit  sibi  ipse. 

c  Suflicit  diei  maiitta  sua.  i  De  praesentibus  con- 
cedit esse sollicitos,  non  de  futuris.  UndeAposto- 
lus:  c  Nocte  et  die  numibus  noslris  laborautes, 
ne  quem  vestrum  gravaremus  (/  Theis.  ii).  i  Gras 
in  Scripturis  futurum  tempus  intelligltur,  dieente 
Jacob  :  c  Exaudiet  mecrasjustitia  mea(Geji.  xxx).  i 
Per  diem  intelliguntur  homities  quoriim  dies  est,  ut 
ait  Apostolus  :  c  Redimentes  tempus  quoniam  dies 
mali  sunt  (Coloss.  iv).  >  ^nsus  ergo  est :  Dies  cra^- 
sliuus,  id  est  futuri  temporis,  homines  erunt  so^- 


.,.-  ^HiSERI  ABBAnS  S.  BLASII  4144 

ViciU  mVi.  Tu\ero  sis  ftoWicHus  in    pfjesen-  A  aliena  se  manum  non  miuere,  si  sua  reddereniur; 

tiarum.  SolUcilus  in  supradi^l**       J[^"*ftcai  anxie-     diat>o]u$  dixit  sealicna  paralum  reddere,  si  suanon 
I  proVidenua^**»  ^^*    ^  ^^«rura  lem-     auferrenlur.  Deus  dixil  se  nullam  a  misericordia 

posse  repellere;  diabolus  dixii,  si  omnes  perderei, 
non  se  posse  aequanimiter  tolerare.  Deus  dixil  se 
suadere  ul  in  toto  ab  alieno  jure  secederel;  diabo- 
lus  dixit  se  poslulare  ut  saltem  pro  rcverentia  pri- 
sliiiae  dominationis  aliquam  in  partc  requiem  sibi 
non  negaret.  Deus  dixil  se  cum  prius  potiora  ele- 
gisset,  post  illi  abjectiora  concessurum;  diaboius 
dixit  jure  se,  dum  clectioncm  babere  non  posset, 
saliem  parlitiouem  facturum.  Deus  dixit  se  privile- 
gio  dominationis  utriusquc  potcstatem  Tindicare; 
diabolus  dixit  se,  quta  jam  amplius  non  poss^t, 
nihil  cx  jure,  sed  cx   permissione  postulare.  Deus 


tatem  ;  bic  vcro  ^ o  pr i  i 

pus  afferei  secum.  ul  cum  necesse  e    i.    ^^^^^^  j^,j. 

quid  temporale.  adsil,  quia  noMl  U^us  quid  indi- 

gemus.  Curaro  auiem  pKftsenllum  n^aliiiam  vocat, 

quia  pcenaUs  esi  et  perlinci  ad  mortalitaiem  quam 

3>eccando  meruimus  ;  qu«  in  se  salia  onerosa  esl, 

iiecdum  etiam   fuiurorum  curam    superaddamns. 

lioc  loco  vebemcnier  cavendum  est,  necum  \ideri- 

inus  aliquem  scrvum  Dei  providerc,  ne  ista  neccs- 

j&aria  desinl  vel  sibi,   vel  sibi  commissis,  forteju- 

dicemus  eum  contra  prsecepta  Domini  faccre.  Nam 

cl  ipse  Dominus  ioculos  habere  dignalus  est  cum 

l>ecunia  :  ne   quis  in  hoc  scandalum    patcrctur : 

l'aulus  etiam  videtur  cogitasse  de  crastino,  cum  di-  "  dixit  se  tantum  permissurum  quod  etiam  avari  fa- 

mem  saliare  possel ;  diabolus  dixit  se  non  tantum 
acceplurum  quin  amplius  cupiat,  si  fieri  possit.  His 
dictisjussit  Deus  tendi  funiculos  in  partitiooem,  et 
invenit  virentia  et  irrigua  io  valiibus  imis;  minon 
spatio,  majora  pretio,  et  hoc  praecepit  seponi  ad 
partem  alteram ;  deserta  autem  et  arida  in  rupibus 
et  montibus  allis ;  lata  et  aspectui  pateDtia  magna 
spaiio ;  vilia  pretio,  et  hoc  jussit  ad  alteram  parteai 
discerni.  Tunc  tnandavit  diaboium  adesse.  Et  assi- 
stenli  sic  ait :  Ne  forte  aut  violentiam  Judicaniis,  aut 
avaritiam  dantts  cansari  valeas,  quidquidoculustuus 
videt,  tibi  dabo.  Tunc  diabolus  qui  omnc  sublime 
considerat,  et  humilia  nonvalefintueri,  levans  ocu- 


cit  :  c  De  collcctis  autem  sicul  ordinavi  facite 
(/  Co}\  xvi).  >  Ad  hanc  crgo  regulam  totum  hoc 
pneceptum  redigitur,  ut  etiam  in  islorum  provi-* 
£ione  rcgnum  Dei  cogiiemus,  iu  malitia  vero  re- 
gni  Dei  non  ista  cogitemus.  Itaque  non  labor 
ei  providentia  damnautur,  scd  mentem  praefocans 
cura. 

CoUalio  Dei  eum  diabolo  dejure  Dei  ei  hominis, 

Deus,  per  hominem  mundum  redempturud,  in 
inundum  venit,  et  toii  munJo  diabolum  dominan- 
tom  invenit.  Deus  per  homincm  mundum  visitans  in 
))ropria  venit,  et  homo  per  Deum  mundum  non 
amans,  ubi  reclinaiet  caput  non  babuit.  Dcus 
liomo  in  hoc  mundo  clementis  imporavit,  et  homo  q  |os  aspcxit  montes  altoret  saxa  prominentia  inm- 


Dcus  de  hoc  mundo  regnum  se  non  habere  dixit. 
Ei-go  ad  aliquid  totum  Dei  erat',  et  ad  aliquid  totum 
diaboli.  Totum  Dci  quod  ipse  fecerat;  totum  diaboli 
quod  ipse  possidcbat.  Deus  in  principio  mundum 
creaverat,  et  diaboius  a  principio  mundum  posside- 
bat.  Ergo  certamen  factum  esl  Deo,  et  certamen  fa- 
ctum  est  diabolo.  Deus  dixit  se  quod  suum  erat  de* 
bere  recipere;  diabolus  dixit  se  in  suo  non  debere 
calumniam  sustinerc.  Deus  dixit  se  post  tam  lorigam 
patientiam  digne  satisfactione  honorandum  ;  diabo- 
lus  dixit  se  post  tam  longam  negligentiam  sua  pos- 
sessione  non  privandum.  Deus  dixit  aliena  eum 
fraudulenter  abstulisse,  violenter  tcnuisse ;  diabolus 
dixit  eum  nec  cum  abstulit  contradixisse,  nec  cum 


pibus,  ac  descrta  patentia»  et  quasi  tolum  sibi 
cessisse  glorians,  despexit  quod  Deus  elegerat.  Cui 
Deus  increpans  ac  caeciiatem  elati  deridens  ait : 
f  Fuues  ceciderunt  mihi  in  pnechiris(PMf.  xv).  »Tu 
laudas  quod  vides,  ct  ego  laudo  quod  video.  Ta  in 
imo  es,  et  proplcrea  oculis  tuis  nisi  alta  et  exstantia 
noti  paicnt :  ego  desupcr  coniempior  quam  habeant 
amoenitaiom  humilia,  ctenim  baeredilas  mea  prae- 
clara  est  milii. 

De  duobttS  dominis,  el  dnnbus  civitatibut,  ei  ditersiz 
aliis  rebus. 

Diiae  sunt  civitates,  Hierusalem  et  Babylon,  et 

duo  populi ;  amatores  Dei,  cives  Hierusalem,  et  ama- 

tores  mundi,  cives  Babvlonis;  et  duo  reges,  Christus 


lenuit  aliquando  repetissc.  Deus  dixit  potciitcr  se  ad  D  rex  Hierusalem  et  diaboUts  rex  Babylonis.  Inter  bas 


siia  recipicnda,  si  vellet,  viribus  uti ;  diabolus  dixit 
eum  contra  justitiam  non  debere  viribus  abuti.  Deus 
dixit  justum  non  essc  si  quod  pie  crcaverat  perire 
pcrmitteret;  diabolus  dixit  injustum  csse  si  quod 
spontc  perierat,  rcstauraret.  Deus  dixit  se  velle 
inisereri  per  benigntlatem  propriam ;  diabolus  dixit 
se  nosse  damnum  pati  per  potestatem  alienam. 
Deus  dixit  jnstum  esse  ut  dc  peccato  poenitentes 
ad  salutem  reciperentnr ;  diabolus  dixil  justum 
non  esse  ut  in  peccato  persislentes  ad  salutem 
cogerentur.  Deus  dixit  se  venisse  ut  volentes  non 
cogeret,  sedut  volentesadjuvaret;  diabolus  dixtt  in- 
lerim  pro  tempore  itquanimiter  se  passurum  volen- 
tts  amlttcre,  si  nolentes  reiineret.    Deus  dixit  in 


duas  civitates  et  duos  populos,  etduos  reges,  bel- 
lum  est  jugiter,  et  discordia,  et  pugna,  et  sigoat 
uterquemilites  suos :  Christus  suos,  etdiab«)lussuos, 
ut  agnoscant  quique  rcgem  suum,  et  agnoscantur 
ab  eo  et  sequantur  cum.  Hierusalem  enim  civilas 
cst  in  coelo,  Babylon  deorsum  in  terra ;  similiter 
Christus  sursum  est,  diabolus  deorsum.  Militcs 
Christi  sequuntur  rogem  suum,  et  milites  diaboli 
scqiiuntur  regem  suum.  Christus  tribus  exempUa 
viam  nobis  oslendit,  quam  cum  sequi  debcatous, 
similiter  dialiolus  tria  proposuit,  quibus  post  eum 
prsecipitcntur  qui  eum  scquuntur.  Iter  enioi  ad 
Cbristum,  quia  sursum  est,  ardnum  est  ei  arctim 
est,  et  longum  in  sublime ;  iter  ad  diabolum,  qaU 


<1*S  DEFLORATIONES  SS. 

dcorsum  est,  latum  e$t,  brcveque  in  profundum  et  A 
ad  praccipiiium  facile.  Iiieo  Giirislus  exemplum 
pauperlalis  reliquit,  ul  cxonerali  snrcina  terrenarum 
rerum»Ieves  ascendanius  per  arduum  exemplum  liu- 
mililalis,  ut  modici  siiie  difficullaie  traiiscamus  pcr 
arctum  cxemplum  palientiae,  ne  dcnciamus  in  lon- 
gum.  Exemplum  pauperlatis  dedit  cum  dixit :  c  Vul- 
pps  foveas  habent,  et  volucres  cceli  nidos,  Filius 
antcm  bominis  non  babcl  ubi  caput  suum  rcclinct 
(Lhc,  ix).  >  Exemplum  humilifalis  dedit,  cum  dixit : 
I  Discite  a  mc  quia  mitis  sum  et  huniilis  corde 
(Matlh.  xi). »  Exemplum  patientisc  dedit  quamlo, 
cum  percuteretur,  non  rcpercnssit,  cum  joco  cxde- 
retur,  sustinuit ;  exemplum  paupertatis,  quia  in  hoc 
mundo  divilias  habere  ftoluit;  excmplum  huinilila- 
tis,  quia  gloriam  sprevit,  exemplum  palicntiae,  quia  B 
loala  sustinuit.  Gum  laudaretur  non  la^labatur;  cum 
iTialediceretur,  non  trislabatur;  cum  prcmercfur, 
non  frangobatur.  Ait  quidam  iili  :  c  Magisler  bone. 
Et  respoudit.  Quid  me  dicis  bonum  ?  >  (Marc,  x.) 
Ecce  humilitas.  Et  alii  dixcrunt :  c  Daemonium  ha* 
l>es.  Et  dixit :  Ego  dxmonium  non  habco,  sed  ho- 
noriiico  Patrem  meum  (Joan.  viii).>  Ecce  palientia. 
Et  cum  requireret  eum  populus,  ut  rcgem  faceret, 
illc  humilitatis  exemplum  nobis  relinquens  fugit,  et 
gloriam  sprevit :  et  muUa  sunt  ad  ha^c  pertinentia 
exempia. 

Prima  ergo  est  paupertas,  ut  abjiciamus  quod 
gravat,  in  quo  est  peccandi  occasio.  Et  quia  pau- 
pcrtas  despicitur,  sequitur  humililas,  qua  ipsa  etiam 
propter  Dominum  vilitas  amatur,  ct  quia  rursum 
quj  vilis  est  sine  reverentia  I»ditur,  necessaria  est 
post  hiimilitatcm  patienlia,  cum  omnia  advcrsa 
propicr  Deum  fortlter  tolercniur.  Paupcrlas  IcTcm 
fucit  et  expeditum,  humilitas  modicum,  paii oniia 
fortcm  et  robustum.  Econtra  diabolus  suos  pi  imuni 
divitiarum  pondere  in  amore  et  in  soliiciliidiiic  onc- 
rai  utdcor^um  ruaut;  secundo  pcr  superbiam  in- 
flat,  ut  per  latum  iiicedaut;  tertio  per  impatienliam 
frangit  ut  cilo  dcficiant.  Ili  duo  populi  ab  iniiio  sui 
duas  civitates  xdiiicaverunt :  Babylon  a  Gain  coepit, 
el  llicrusalcm  ab  Abel. 

Primus  enim  homo  duos  genuit  filios,  divisionis 
principium,  et  divisionis  signum ;  quia  illa  massa 
nalurae  humanae,  quae  in  ipso  priraum  per  condilio-  |^ 
iiem  lota  condita  erat  ad  gloriain,  postea  per  pras- 
varicationcm  tota  crat  addicta  ad  poenam,  ut  oslen- 
deretur  quod  mtsericordla  ctvcritas  jam  tunc  dividi 
coeperunt  in  vasa  misericordiae  et  in  vasa  irsc,  et  ab- 
jectus  est  primogenitus  terrx,  sicut  primogenitus 
coeli  corruerat,  si  tamen  primogenitus  erat  qui  ge- 
nitus  non  erat.  De  ipso  enim  diclum  est :  c  Ipse 
principium  viarum  Dei  (Job  xl).  >  £t  reprobala  sunt 
prima  ut  ostcndatar  quia  finis  principio  melior  est, 
quia  quae  inprincipiofacta  sunt,  a  Dcobona  quidem 
facta  sunt,  sed  booa  incipienlia ;  qua;  aulem  in  fine 
facienda  erant,  bona  facienda  erant,  et  )M>na  con- 
«unimata.  Propter  hoc  etiam  in  ipsa  reruin  condi- 
llonc  primum  materiam  fccit,  posiea  formam  super- 


PATRUM.  ~-  LIB.  II.  Ui6 

addidit(GeM.i) ;  ut  ostenderctquod  similiter  inratio- 
nali  nalura  quod  primum  esse  priinum  factum  erat, 
postca  autem  pulchrum  esse  et  formosum  esse ;  et 
melius  addendum  erat,  ut  non  nimis  gloriarelur  in 
eo  quod  i)onuin  pninum  acceperat,  sedad  iilud  potius 
festinarctquod  posteamclius  accepturaerat.  Sed  pri- 
mogenitus  primum  dilexit  ut  perderel  novissimnm, 
et  idco  reprobatus  est  et  ille  iu  coelo  ct  in  terra.  Sed 
ille  de  coelo  ejcctus  in  terram  hominem  per  invi- 
diam  supplantavit ;  iste  in  terra  reprobus  effecius 
fratrem  suum  zclando  occidil,  quia  enim  vita  iilius 
gravis  ei  fuit :  ideo  ad  mortem  illius  festinavit.  Gru- 
ciabatur  enim  nequam  conscientia  quotidie  contra 
se  testimonium  cernens  vitam  justi,  ct  quasi  gravis 
ei  ad  vidcndum  fuit,  ex  eujus  poenitentia  sua  con- 
demnabatur  malilia.  Idcirco  auferre  festinavit  e 
medio  ipsum,  ne  eum  videret  ad  confusioncm  suain 
quem  videre  noluit  ad  correctionem  suam  ct  emen- 
dationem,  fortasse  aestiinans  postca  non  fore  Deum 
yindiccm  iniquitatis,  si  non  superesset  homo  justus 
teslis  veritatis.  Sic  ergo  Gain  interlector  fratris  Ba- 
bylonis  fundamenta  posuit,  Abel  autem  Snterfectiis 
sanguine  suo  primordia  Ilierusaiem  in  terra  conse- 
cravit.  Sic  Ismacl  piimogenitus  reprobus  fuit,  Isaac 
vero  clcctus;  Esau  quoque  ab  haereditatis  sorte  et 
dono  bencdictionis  repvobalur,  ct  JaCob  diligituret 
erigiliir;  et  reprobalo  Eliab  piimogenito,  David 
juniorad  regni  fasligium  sublimatur.  Semper  aulem 
miiilcs  diaboli  furorc  pugnaverunt,et  miiitesGhristi 
palicniia  viccre,  regem  suum  paupertatis  ambre  et 
humilitalis  studio  sequentes,  patientia  autem  ad 
ipsum  pervenientes. 

Exempla  de  variis  generibus  avium, 
Quomodo  in  prxsenti  evangclio  mentio  facta  cst 
avium  et  bcrbarum,  ratum  duximus  aliqua.de  eis 
huic  opcri  inscrcre  ad  utilitatem  moralitatis.  Dicit 
eniin  bcalus  Ambrosiusin  Examerondc  hirundine: 
UiruiiJo  ininuscula  corpore  ,  sed  egregie  pia,  su- 
blimlbafreclu :  quseindiga  rcrumomniumpretiosiorQs 
auro  nidos  struit,  quia  sapienter  aedificat.  >  Nidus 
enim  sapientix  preliosior  est  auro.  Quid  enim  sa- 
pie:]lius  quam  ut  et  volandi  vaga  libertate  poliatur 
et  homiiium  domiciliis  parvulos  suos  el  tecta  com- 
mendct,  ubi  sobolem  nullus  incursct?  Nam  et  illud 
est  pulchrum,  ut  a  primo  orlu  puUos  suos  humanse 
usu  convcrsationis  assucscat,  ct  prxstct  ab  inimi- 
carum  avium  insidiis  lutiores.  Est  tamen  illud  prae- 
clarum,  qua  gratiadomos  sibi  sine  ulloadjulorctan- 
quam  ariis  perita  componat.  Legitcnim  festucasore, 
easque  luto  illinit,  ut  conglutinare  possit.  Sed  quia  lu- 
tum  pedibus  non  potest  deferre,  summilatem  penna- 
rum  aqua  infundit,utfacile  hispulvisadhaereat  et  fiat 
limus,  quo  paulatim  fcstucas,  vel  minutos  surculos 
sibi  colljgal,  atque  adhaerere  faciat.  £o  genere  nidi 
totius  fabricam  struit,  ut  quasi  pavimenti  solo,  pulli 
cjus  iutra  aedes  suas  sine  offensione  versentur,  ncc 
pedem  aliquis  intcrscrat  pcr  rimulas  texlurarum, 
aut  teneris  frigus  irrepat.  Sed  hoc  industriae  oflicium 
propecommune  multis  avibus ;  illud  vero  singularc, 


I\41 


^ERNERI  ABBATIS  S.  BLASII 


I14t 


in  qiio  681  praclara  cura  pietal''^  el  Pt-udeniis  inlel-  A  degener  ei  tento  indignns  parcBle  rejlcitur,  nec  «sti- 


leclus,  el  cognilioms  \nsigne,l««»  <\^  ^^^n»  medicin» 

ariis  perilia,  quod  sl  qua  pulU  ej«s  Uierini  caecilale 

svtfusi  in  ocu\os  sive  computicli,  h^bet  qnoddam 

inedendi  genus  quo  possil  eonitn  \UTnina  intcrceplo 

Visui  rcformare.  Nemo  igitur  de  inopia  quaeralur, 

quod  vacuas  pecuniae  proprias  «des  reliqueril,  pau- 

perior  esl  liirundo,  quae  vacua  aeris  abundat  indu- 

stria.  iEdificat  ncc  impendit,  tecta  attollit,  ct  niliii 

aureri  de  proximi  indigenlia,  nec  paupcrtate  ad  no- 

cendum  alii  compellitur,  nec  in  gravi  filiorum  im- 

becillitate  desperat.  Nos  vero  et  paiiperlas  afficit,  ct 

p\crosque  iiidigcntia  cogit  in  flagitium,  lucri  quoque 

siudio  iii  fraudcs  versamus  ingenium,  atque  in  gra- 

\issimis  passionibus  spem  deponimus,  improvidi  et 

incrles  jaccmus,  cum  de  divina  miseralione  tunc  B  abdicamus 

sperandum  amplius  sit,  cum  praesidia  humana  defc- 

cerint. 

De  corntce. 

Discant  homines  amare  filios  ex  usu  et  pietatc 
cornicum,  quse  ctiam  volantcs  filios  comitatu  se- 
dulo  prosequuntur  et  sollicite,  ne  teneri  forte  defi- 
ciant,  cibum  suggerunt,  ac  plurimo  tempore  nu- 
triendi  ofiicia  non  relinquunt* 

De  accipUribu$, 

Accipitres  ferunlur  duram  inclementiam  in  eo  ad- 
Tersum  proprios  fetus  habere,  quod  ubi  cos  advcr  • 
tcrint  tentare  volatus  primordia,  nidis  cjiciunt  suis, 
continuoque  eliminant,  ac  si  morcntur,  propulsant, 
verbcrant  alis,  coguntque  audere  qiiod  trepidant, 
nec  ullum  postea  deferunt  his  munus  alimonine.  Ca- 
vcnt  itaquc  ne  in  tenera  »tate  pigrcscant,  ne  sol- 
vantar  deliciis,  ne  marccscant  olio,  ne  discant  ci- 
bum  m^gis  exspoctarc  quam  quaerere,  ne  natursp 
suse  dcponant  vigorem.  Intermiltunt  stiidia  nu- 
triendi,  ut  in  usus  rapicndi  aiidcre  compellant. 
De  aqutla. 

Aquila  plurimo  serroone  usurpatur,  quod  suos 
abdicet  fctus;  sed  non  utrumque  verum  :  unum  ex 
pullis  duobus,  quod  aliqui  putaverunt,  gemiiiando- 
rum  alimcntorum  faslidio  occidere.  Scd  id  non  fa- 
cile  creditur,  praesertim  ciim  Moyses  tantum  tesli- 
nionium  pietatis  in  pulios  suos  huic  dedit  nvi  ut 
diceret :  Sicut  aquila  piotogit  nidum  suum,  et  super 
pulios  suos  consiJit,  expandit  alas  suas  ct  assum-  d 
psil  eos,  et  suscepit  siipcr  scapuias  suas,  Dominus 
solus  ducebal  eos  {Deut.  xxxn).  Quomodo  crgo  ex- 
pandit  alas  suas,  si  occiderit  allcrnm  ?  Unde  non 
puto  avaritia  nutricndi  eum  incicmentem  fieri,  sed 
cxamine  judicandi.  Scmper  eniin  ferlur  probare 
quos  gcnuit,  ne  generis  sui  inlcr  omncs  aves  quod- 
dam  rcgale  fastigium  degeneris  partus  deformitas 
decoloret.  Itaque  asserilur  quod  pullos  suos  radiis 
solis  objiciat,  atquc  in  aeris  medio  pio  parvulos  un- 
gue  suspendat ;  ac  si  quis  rcpercussus  solis  lumine 
inlrcpidam  oculorum  aciem  inoffenso  intuendi  vi- 
gorc  servavcrit;  is  probatur  quod  veritatem  naturae 
sinccri  obtutus  constantia  demonstraverit ;  si  vero 
lli^nina  sua  p^aeslrictus  solis  radlo  inflcxeril,  qunsi 


n,a(ur  educationc  dignus  qui  fuit  iudignus  susGe* 
ptione.  ISon  crgo  eum  acerbitate  naturae,  scd  indi- 
cii  integritdte  oondemnat,  nec  qiiasi  suum  abdicat, 
sed  quasi  alienulu  recusat. 

De  feue  vel  fulica. 
Avis  quae  Graece  dicitur  fene  susceptnm  illum 
sive  abdicatum  aquilae  pullum  cum  sua  prole  con- 
nectit,  atque  intcrmiscens  suis,  eodero  quo  proprios 
fetus  maternae  sedulitatis  officio  et  pari  nutrimen* 
torum  subministraiionc  pascit  et  nutrit.  Ergo  fene 
alienos  nulrit ;  nos  vero  nostros  immiti  crudelitate 
projicimus.  Aquila  vcro  si  projicit,  non  quasi  suum 
projicit;  sed  quasi  degenerem  non  recognoscit: 
nos,  quod  pejus  cst,  quos  nostros  recognoscimus 


De  turiuribHs. 

Turluribos  Deus  infudit  hunc  afTectum,  hanc  vir- 
tutem  continentiae  dedit :  qui  solus  potest  praescri- 
bcre  qnod  omnes  sequantur.  Turlur  non  uritnr 
flore  juventutis,  non  tenlatur  occasionis  illecebra. 
Turtur  nescit  .primam  irritam  facere,  quia  novit 
castimoniam  scrvare ,  prima  connubii  sorte  ^p:-»- 
missa.  Caetera  de  lurture  quae  in  Evangelio,  t  Vi- 
dens  Dominus  civitatem  flevit  super  illam  (Luc. 
xix).  I 

De  vulture. 

Ncgantur  vultures  indulgere  concubitui  et  conju- 
gali  quodam  usu  nuptialisque  copulae  sorte  misceri, 
atque  ita  sine  ullo  masculorum  concipi  semine  e* 
sine  conjmictfone  generare,  natosque  ex  his  in  mul- 
tam  %tatem  longse  vitae  procedere,  ut  usque  ad  cen- 
tum  annos  vitae  corum  series  producatur,  nec  facile 
eos  angusti  x\'i  finis  excipiat.  Quid  aiunt  qui  solent 
nostra  riJere  mystcria,  cum  audiunt  quod  virgo 
gcncravit,  et  impossibilem  innuptae,  cujus  pudorem 
nulla  viri  consuctuJo  temerasset,  existimant  par- 
tum?  Impossibtlc  putatur  in  Dei  roatre,  quod  in  vol- 
turibus  possibile  non  negatur.  Alius  sine  masculc 
parit,  et  nullus  refcllit,  et  quia  desponsata  viro  Ma- 
ria  pcpcrit,  pudoris  ejus  faciunt  quaestionem.  Nonne 
aJverlimus  quod  Dominus  ex  ipsa  natura  plurima 
excmpla  ante  praemisit,  quibus  susccptae  incama- 
tionis  decoix^m  probaret,  et  astrueret  veritatem? 
De  apibus.  Quomodo  vitani. 

Apcs  solae  in  oinni  genere  animantium  commu- 
nem  omnibus  sobolem  habent,  unam  omnes  inco> 
lunt  mansionem,  unius  patriae  clauduntur  limiiic; 
in  commune  omnibus  laborum  communis  cibus, 
communis  opcratio,  et  communis  usus  ei  fructus 
est,  coinmunis  volatus.  Quid  pIura?Coinmunis  oni- 
nibus  generatio,  integritas  quoque  corporis  virgina- 
Iis;omnibuscommunisct  partus,  quoniam  uUo  ne* 
que  concubitu  miscentur,  ncc  libidine  resolvuntur, 
nec  partus  quatiuntur  doloribus.  Et  subito  maiimum 
filiorum  examen  emittunt,  e  foliis  et  herbis  ore  suo 
prolem  legentcs.  Ipsae  sibi  regem  ordinant,  ips.x 
sibi  populos  creant,  ct  licet  positae  sub  rege,  sunt 
lamen  liberae.  Nam  et  praerogativam  judicii  lenejit. 


1*W  DEFLORATIONES  5S.  PATRUM.  —  LIB.  IL  1190 

el  fidc  deyoiionis  affectuni,  quia  ei  tanquam  a  se  A  ut  milii  videatur  bsc  summa  ejus  esse  iiitentio , 


subslitutum  diligunt,  et  tauto  lionorant  examine. 
Aplbus  rex  natur»  clarus  formatur  insignibus ;  ut 
niagnitudine  corporis  prsesltt  et  specie,  tum  quod 
in  rege  praecipuum  est  morum  mansueludo.  Nam 
etsi  habet  aculeum,  tamen  eo  non  uiilur  ad  vindi- 
candum.  Sunt  enim  leges  naturae,  non  scriptsB  lit- 
teris,  sed  impressse  moribus,  ut  leniores  sint  ad 
puniendum  qui  maxima  potestate  potiuntur.  Sed  et 
apcs  iilae  quae  non  obtemperaverint  legibus  regis 
poenilenti  se  muliant  condemnatione,  ut  immorian- 
tur  aculei  sui  vuinere.  Nullae  e  domibus  exire  au- 
dent,  non  in  aliquos  prodire  pastus,  nisi  rex  fuerit 
egressus,  et  volatus  sibi  vindicaverit  principalum. 
Processus  autem  est  per  rura  redolentia,  ubi  inlia 


quo  possit,  non  minus  duicibus  modulis  quam  lolu 
corporis  animare  in  fetus  ova  quai  fovet.  Ilanc 
imitalur  tenuis  illa  mulier  sed  pudica,  in  usum 
molae  lapidem  bracbio  trabens,  ut  possilalimeniuni 
panis  suis  parvulis  non  deessc  nocturno  cantu  mQe- 
sium  pauperlalis  mulcet  affectum,  et  quamvis  sua  < 
vitatem  lusciniae  non  possit  imitari,  imitalur  tamea- 
eam  sedulilate  pietalis. 

De  nociua. 
Noctua  ipsa,  quemadmodum  magnis  et  glaucis 
oculis  noclurnarum  tenebrarum  caligantem  no» 
scntil  borrorem,  et  quo  fuerit  nox  obscurior,  eo 
contra  usum  avium  ca^terarum  inoffensos  excrcet 
volatus.  Exorto  autem  die,  et  circumfuso  splendore 


lanlis  horli  flores,  ubi  fugiens  rivus  per  gramina,  ^  solis,  visus  ejus  hebetatur,  quasi  quibusdam  erret 

ubi  arooena  riparum  :  illic  ludus  alacris  juventulis, 

iliic  campestre  exercitium,  illic  curarum  reroissio. 

Opus  ipsum  suave  de  floribus,  de  herbis  dulcibus  : 

fondamina  castrorum  prima  ponuntur.  Quid  eoim 

aliud  est  favus,  nisi  quaedam  castrorum  specics? 

Penique  ab  his  pracsepibus  apum  succus  arcetur. 

Omnes  certant  de  munere,  aliac  invigilant  quaerendo 

victui,  aliae  sollicitam  caslris  adbibere  custodiam, 

aliae  futuros  explorare  imbres  et  speculari  cursus 

nubium;  aliae  de  floribus  ceras  flngere,  aliae  rorem 

infusum  floribus  ore  coUigere  videntur.  Nulia  au- 

tem  aiienis  laboribus  insidiatur  et  rapto  vitam  quae- 

rit :  atque  utinam  raplorum  insidias  non  limeret ! 


in  tenebris.  Quo  indicio  sui  declarat  esse  aliqucs, 
qui  cum  oculos  hal)eant  ad  videndum  viJere  non 
soleant,  et  visus  sui  ofiicium  solis  infundantur  (ene-> 
bris.  Quos  habent  sapientes  mundi  et  non  vident, 
inluce^nihil  cernunt,  in  tenebris  ambulant,  duB) 
daemoniorum  tenebrosa  rimantur,  et  coeli  alta  se 
videre  credunt,  describentcs  radio  muudum,  men- 
suram  aeris  ipsius  coiligentes,  et  caetera  bujusmodr; 
kebetes  ad  a^terna,  et  quasi  scientes  omnia  acuta 
ad  vana. 

De  vespertilione, 
Vespcrtilio,  animal  ignobile,  a  vespere   nomen 
accepit.   Est  autem  volaiilis  eadem  quadrupes,  et 


ilabent  tamen  spicula  sua,  et  inter  mella  fundunt  ^  deniibus  ulitur  :  quos  in  aliis  avibus  reperire  non 


vexL^sna.  Si  fuerint  lacessitae,  animas  quoque  ponunt 
II  vulnere  ardore  vindictae.  Ergo  mediis  castrorum 
vallibus  humor  ille  roris  funditur;  paulatim  pro- 
cessu  lemporis  in  mella  cogitur :  cum  fuerit  liqui- 
dus  ab  exordio  et  coalitu  cerae  florumque  odore  fla- 
grare  melle  incipit  suavitatem.  Quod  mcl^  non 
soium  voluptati,*  sed  eiiam  saluti  est :  fauces  ob- 
dulcat  et  curat  vulnera ;  interuis  quoque  ulcet  ibus 
niedicamentum  infundiL  Itaque  cum  sit  iuflrma  ro- 
bore,  apis  valida  est  vigore  sapientiae  et  amore  vir- 
tntis.  Deuique  regem  sunm  summa  prolectione  de- 
fendunt,  incolumi  rege  nesciunt  mulare  judicium, 
mentem  inflectere  amisso ;  fidem  servandi  muneris 
derelinquunt,  atqueipsae  suamelIadiripiunt,quando 


soleas.  Parit,  ut  quadrupedia,  non  ova,  sed  pullos 
viventes  ;  volitat  autem  in  aere  avium  more,  sed 
crepusculo  vespertino  consuevit  offundi.  Volitat 
autcm  non  aliquo  pennarum,  sed  membranae  suae 
fulla  remigio,  quo  suspensa  velut  pennarum  volatu 
circumfertur  atque  vegelatur.  Habet  et  illud  hoc 
vile  animal,  quod  sibi  invicem  adhaerent,  et  quasi 
in  speciem  botri  ex  aliquo  loco  pendent ;  ac  si  so 
ultima  quacque  laxaverit,  omnes  resolvuntur.  Quod 
fll  quoJam  munere  cliaritalis  :  quai  difllicile  in 
hominibus  hujusmodi  reperitur. 
De  gallo, 
Galli  cantus  suavis  est  in  noctibus  :  nec  solum 
suavis,  sed  etiam  ulilis.  Qui  quasi  bonus  cohabi- 


is  qui  principatum  babuit  muneris  interemptus  est.  d  tator  et  dormientem  excitai,  el  sollicilum  admonet. 


Itaque  cum  aves  aliae  vix  in  anno  edant  singulos 
fctus,  apes  geminos  creani,  etduplicicaeteris  fecun- 
ditate  praeponderanL  Merito  quasi  bonam  operariam 
Scriptura  apem  praedicat  dicens  :  Vade  ad  apem 
et  vide  quomodo  operaria  est.  Operationem  quo- 
qoe  quam  venerabilem  mereatur,  cujus  laborcm 
reges  et  mediocres  ad  salutem  sumunt !  Audis  quid 
dicat  propbeta.  Mittit  utique  te,  ut  apicula^  illius 
sequaris  exemplum,  imileris  operationem,  quia  ap- 
petibilis  est  et  omnibus  clara. 

De  luscinia. 
Luscinia  est  avis  quae  pervigil  custos,  cum  ova 
^fiodam  sinu  corporis  et  gremio  fovet,  insomnem 
loiig»  noctis  laborem  cantilenai  suavitate  solaiur, 


et  viantem  solatur,  processum  nqctis  canora  signi- 
ficatione  protestans.  Hoc  canente  latro  &uas  relin- 
quit  insidias.  Hoc  ipse  lucifer  excitatus  oritur, 
coelumque  illuminat.  Hoc  canente  moestitiam  liC 
pidus  nauta  deponit,  omuisque  crebro  vespertinis 
flatibus  excitala  tempestas  et  parcella  mitescit.  Hoc 
devotus  affectu  exsilitad  precandum,  legendi  quoque 
munus  instaurat.  Hoc  poslremo  canente  ipse,  £c- 
clesiae  petra,  culpam  suam  diluit,  quam,  priusque 
gallus  cantaret,  uegando  contraxerat.  Istius  cantu 
spes  omnibus  redit,  aegris  levatur  incommodum, 
minuitur  dolor  vulnerum,  febrium  flagrantia  miti- 
galur,  revertitur  fides  lapsis,  Jesus  .titubantes  re- 
spicit,  errantes  corrigiL  Denique  respexit  Pctrum , 


i\^l  "^ERNERI  ABBATIS  S.  BLASII  415i 

et  ftUiim  crror  absccssU,  Dulsa  cs       ^gaiio,  secuta  A  medicinam  suggerit,  ct  saepc  eadcm  quae  tibi  noxi» 


coiifesslo.  Resplce  nos  quoque,  J>0    ^He  Jesu,  ut  et 

nos  propria  recognoscamus  erraia»  Solvamus  piis 

fletibus  culpam,  mereamur  indulgGniiam  peccato- 

rum.  Hjec  de   avibus  dlcla  sufliciani.  Quid  autem 

de  berbis  considerandum  sit,  aliiiua  intlmemus. 

Exempla  de  herhis. 

Admonet  nos  beaius  Ambrosius    in  Exameron 

considerare  liiia  agri :  quantus  sit  candor  in  foliis, 

quemadmodum  stipata  ipsa  folia  ab  imo  ad  summum 

\ideantur  assurgere,  ut  scyphi  exprimant  formam, 

ut  auri  qusedam  species  inlus  eiTuIgeat  :  quae  ta- 

men  vallo  in   circuitu  floi  is  obsepta  nulli  pateat 

injurise.  Si  quis  hunc  florero  decerpat,  et  sua  sol- 

Tat  in  folia,  quae  tanti  est  arlificis  manus  quse  possit 


sunl,  aut  avihus,  aut  feris  innoxiiim  ministrant 
pabulum.  Denique  sturni  vesciuitor  conio  :  ne<^ 
fraudi  est  eis,  quoniant  qualitate  sui  corporis  vene* 
num  succi  lethalis  evadunt.  Frigida  eDJra  vis  ejus 
est  succi,  quam  subtilibus  poris  in  cordis  sui  sedem 
ducentibus,  praecoci  digestione  praeveniunt,  prius- 
quam  vitalia  ipsa  pertenlet.  Helleborum  aatem 
periti  loquuntur  escam  esse  cotumicam,  eo  qood 
naturali  quodam  temperamento  sui  corporis  vim 
pabuH  nocentis  evitent.  Etcnim  si  ratioue  medicinae 
plerumque  ad  salubritatem  humaui  quoque  cor« 
poris  temperatur,  cui  videtur  esse  contrarium, 
quanto  magis  proprictati  nalurae  ad  cibum  proficit 
quod  medica  manu  convertitur  ad  salutem?  Per 


lilii  speciem  refonnare  ?  Quis  lantus  imilator  na-  ®  mandragoram  quoque  somnus   frequenter    acccr- 


turae,  ut  florem  hunc  redintegrare  praesumat,  cui 
Dominus  tantum  testimonium  dedit,  ut  dicerel  : 
c  Nec  Salomon  iu  omnia  gloria  sua  sic  vestieba- 
tur,  sicut  unus  ex  istis  (Matth,  iv).  Rex  opulen- 
tissimus  et  sapientissimus  inferior  judicatur ; 
quamque  hujus  floris  pulchritudo  est.  Quid  enu- 
merem  sucos  berbarum  salubres?  quid  virgulto- 
rum  ac  foliorum  remedia?  Gervus  aeger  ramu- 
ftculos  olex  mandit»  et  sanus  fit :  locustas  quoque 
folia  oleae  arrosa  liberant  ab  aegritudine.  Rubi  .folia 
superjecta  serpenti  interimunt  eum.  Gulices  non 
tangunt  te,  si  absyntbii  herbam  curo  oleo  coquas, 
et  eo  tc  perunxeris.  Sed  forte  dicant  aliqui :  Quid? 


silur  ubi  vigiliarnm  xgri  afflictantur  incommodo. 
Nam  quid  dc  opio  loquar  ?  qood  etiara  nobis  quoti- 
diano  propcnsu  innotuit,  quantum  doloresjeo  gravis- 
simi  internorum  saepe  viscerum  sopiuntur.-  Nec  illod 
praeterit  quod  conio  plerumque  furores  libidinon 
marcuerunt,ethelIeboro  vetustaepassiones  ae^ri  cor- 
poris  sunt  soluUe.  Non  solum  iRilar  nalla  in  his 
reprehensio  Creatoris,  sed  etiani  incremeuiam  est 
gratiarum.  Si  quidem  quod  ad  peiiculum  putihas 
esse  generatum,  ad  remcdia  tibi  salutis  operatur. 
Nam  ct  id  quod  periculi  est  per  providentiam  dedi- 
naiur,  et  id  qnod  salulis  per  industriam  non  admit- 
tilur.   An  oves  et  caprae  ea  quae  sud(  sibi  nexia 


quod  cum  utilibus  etiam  lethalia  et  perniciosa  ge  •  G  declinare  didicerunt,   et  solo  odore  per  quoddam 


nerantur,  cum  tritico  lolium  ,  quod  inter  alimenta 
vitae  noxium  reperitur  ,  et  nisi  pracvisum  fuerit, 
consuevit  saluti  nocere.Iiiter  alia  quoque  nutrimenta 
vilae  belleborum  deprehcnditur,  aconila  quoque  fal- 
lunt  frcquenter  etdecipiunt  coliigenlcm,  sed  Iioc  ita 
est  ac  si  reprehcndas  terram,  quia  non  omnes 
homines  boni  :  sed  quod  plus  est  accipe,  quia  non 
oniDCs  boiii  angeli  in  coelo.  Num  igilur  dignum  cst 
ut  in  his  quae  utilia  sunt  postIia1)entes  condiioris 
gratiam  confiteri,  quani  propter  aliqua  alimentorum 
floxia  Greatoris  prospicicntiae  dcrogemus,  quasi 
omnia  gulae  causa  debuerit  procreari,  aut  exigua 
sint,  quae  ventri  noslro  divina  indulgcntia  minis- 
traverit?  Definilx  nobis  escac  sunt  et  notae  omnibus  , 
qu»  et  voluplalem  genefent,  ct  corporis  salubri- 
tatem.  Singula  autem  eorum  quae  generantur  e 
terris  specialcm  quamdam  habcnt  rationcm,  quae 
pro  virili  portione  complent  univcrsai  plenitudincm 
creaturae.  Alia  ergo  csui,  alia  alii  nascuntur  usui. 
Nitiil  vacat,  nihil  inane  germinat  tcrra.  Quod  tibi 
putas  inutile,  aliis  utile  est :  imo  ipsi  tibi  frequen- 
ler  alio  est  usui  utile.  Quod  escam   non  adjuvat 


naturale  mysterium,  cum  sint  rationis  expertes, 
rationem  tanien  evadendi  periculi  vel  tuendae  salntis 
agnoscunt,  noxiaque  pariter  ac  profuturadistin- 
gunt :  ila  ut  plerumque  cum  armata  vcneuis  tela 
senserint,  nolas  petere  herbas,  atque  his  rcmediuro 
vulneri  dicanlur  adhibere.  Gibus  illius  medicinaest, 
ut  resilircsagillas  videas  evulnere  et  fugere,  veneoa 
non  serpere.  Deniquc  cervis  cibus  venenum  est. 
Goluber  ccrvum  fugit,  lcouem  iuterficit.  Draco  ele- 
phantoro  ligat,  cujus  ruina  mors  vicceris  est  :  et 
ideo  summe  utrinque  certant :  ille  ut  pedcm  all:  • 
get,  in  quo  casus  victi  sibi  nocere  non  possit ;  iste 
ne  posleriore  extrcmus  pcde  aut  calle  capiator 
angusto,  ubi  vel  ipse  se  non  queat  retorquere,  et 
draconem  gravi  proterere  vesligio,  vel  seqoentis 
elcphanti  auxilium  non  habere.  Ergo  si  irrationa- 
bilia  animalia  norunt  quibus  sibi  aut  medicentnr 
herbis,  aut  subsidiis  opem  afferant,homo  nescit  cui 
rationabilis  sensus  innascitur.  Et  ideo  de  irralio- 
nabilibus  rebus  dantur  nobis  exempla»  ut  pcr  bxc 
veniamus  ad  rationabilitatem. 


DOMINICA  DECIMA  SEXTA. 

Secundum  Lucam. 
<  Ibat  Jlesus  in  civiiatem  quae  vocatur  Naim.  Et      ilaol  cum  illo  discipuli  ejus,  et  turba  copiosa.  Cuqi 


H55  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  IL  n;j4 

autem  appropiQfluaret  porue  civitalis,  ecce  dcfun*  A     c  Etexiit  Iiic  sermo  in  unlversam  Judseam  dcco, 


tas  efferebatur  filius  unicus  matris  suae.  £t  lixc 
^idua  erat  :  et  turba  civitatis  multa  ciim  illa 
(Lnc  Yji).>  Naim  civitas  est  Galileie.  Dcfunctus,  qui 
coram  multis  extra  porta  effertur,  significat  crimi- 
naliler  peecantem  et  muliorum  uotiiix  per  verba 
ei  opera,  quasi  per  ostia  suas  civitatis,  peccatum 
propalantem.  Qui  bene  unicus  matris  sux  perhibe- 
lur,  quia  licet  mater  Ecclesia  multos  habcat  filios 
bonos  et  malos,  pro  una  tamen  persoua  mali  acci- 
piuntur,  quantum  ad  maliliam  perlinet :  qucraad- 
modum  etiam  boni  uiia  persona  accipiuntnr  sccun- 
dum  bonitatero.  Et  elcctus  qiiilibet,  quando  imbui- 
tur  ad  Qdem,  lilius  est,  quanilo  alios  imbuit  matcr 
cst.  Unde  Paulus:  c  Filioli  mei,  quos  ilerum  par- 


ct  omnem  circa  regionem,  id  cst  in  oninem  regio- 
ncm  circa  Judseam.  >  Allegoricc  fuit  appropinquare 
Jcsum  porlae  civitalis,  quod  Vcrbum  caro  iaclum 
gcnlilem  populum  per  porlas  fidei  ad  coelestem 
Hicrusalem  indiixiL  Ecce  Judaicus  junior  populus 
pcrfidia  defunctus  effcrtur,  quoniam  maler  Ecclesia 
nil  in  mundo  quasi  proprium  possidens,  luultis  po- 
pulorum  turbis  circum  sepla  pio  affcclu  plorat,  ct 
ad  vilam  revocare  laborat ;  quod  et  iiiteriin  in  pau- 
cis  Juda?orum  convcrsis,  et  tandfm  in  plenitudine 
impclrat.  Locus  quo  dcfertur  corpus  est  humanum, 
portltorcs  suitt  mati  morcs,  qni  ad  mortem  Irahunt. 
Sed  Josus  loculum  tangfl  cum  fragilcm  naturam  in 
crucc  crigit.  Yel  tangitur  loculus  inorlui  honiiiiis  a 


turio  (CcL  IV).  »  Cum  igilur  boni  unanimiier  slu-  ^  Dco,  id  csl  pcr  lignum  crucis,  quia  pcriil  homo  per 


deant  revocare  malos,  et  boni  mater  et  mali 
(ilius  unlcus  nuncupantur.  Porta  civitalis,  qua  dc- 
functus  effertur,  aliquis  cst  dc  scnsibus  quo  aiiquis 
in  pcccatum  corruit,  ut  qui  vidct  ad  concupisccn- 
dum,  qui  aurcm  otiosis  vel  turpibus  audiendis,  qui 
linguam  coinmodal  litigiis,  cxlcrosquc  qui  noii 
servat  sensus,  morlis  sibi  rcscrat  udilus.  Oiniiis  qui 
meminit  Ecclesiam  sponsi  sui  inorie  rcdemptam, 
agnoscateamesscviduam  Uujus  iniraculi  imtUifuc- 
runl  tcstcs,  ut  mulli  ficreni  Dei  lauJalorcs.  tfQiiam 
cum  vidisset  Dominus,  miscricordia  motus  super 
iilaro,  dixit  illi :  Noli  flere.  »  Pulchre  evaiigelisla 
Dominum  prius  misericordia  motum  esse  siiper 
matrem,  ac  sic  filium  suscilarc  tcslatur,  ut  in  uno 
nobis  exemplum  imitanda'.  pictatis  ostendercl ;  in 
altero  fldem  mirandae  pietalis  astruercl. 

cEt  accessit  et  teligit  loculuin.  Ili  aulem  qui  por- 
tabant  steterunt.  »  Loculus  in  quo  mortuus  cffere- 
batur,  male  secura  dcspcrati  peccaloris  conscientia 
est.  Qui  vero  sepeliendum  porlant  vel  immunda 
desidcria  sunt  qux  bomines  rapiuiit  in  interilum, 
vclvenenata  lenocinia  blaiidienliumi  qux  peccantes 
quasi  aggere  tcrne  obruunt.  Domino  loculuro  tan- 
gente  funeris  bajuli  stctcriint  ,  quia  conscientia 
attacla  formidine  superni  judicii  rcvcrtitur  ad 
seipsam,  coerccns  cariiales  vohiplates  ct  injustos 
laudatores. 

c  Et  ait :  Adolescens,  tibi  dico,  surge.  Et  rcsc- 


lignum  paradisi.  Porlilores  mortui  sunt  quatuor 
elemenla,  quorum  intempcrantia  cst  irriianientum 
pcccandi  in  homine.  Slant  poitilores,  i|uia  non  va- 
Icnt  sicut  prius  ad  morlcin  traliere.  Loqui  Jesu  cst 
nionila  salutis  hifundere,  undc  languidus  ad  viiam 
erigilur  bonis  stctibus,  ct  sic  redditur  matri  suae. 
Timent  omnes,  quia  uuius  exemplo  multi  corri- 
guntur. 

De  morienlibuSf  et  de  exitti  animarum. 
Scriptura  dicit :  c  Reati  mortui  qui  in  Doinino 
moriuntur  (Apoc,  xiv).  »  In  Domino  moriuntur  qui, 
in  carne  quidem  morientes,  in  Dominotamen  viven« 
tcs  inveuiuntur.  Quid  est  iii  Domtno  ?  Id  est  in  fide, 
cl  spe  et  charilale.  Per  ista  euim  vivitur  in  illa  vita 
qua  vivitur  in  Doniino.  Est  quxdam  vita  qua  cor- 
pus  vivit  ex  anima,  ct  cst  quxdam  vita  qua  anima 
vivit  cx  Deo.  Nunc  quidcm  Cide,  et  spe  et  charita- 
te  ;  poslea  vero  pro  fide  ct  spe,  contemplatione,  re- 
niancnte  dileclione.  Non  igitur  nocere  polest  ani- 
mai,  si  corpus  vilam  suam  perdit,  quando  ipsa  vl- 
tam  suain,  in  fidc,  et  spe  et  charilate  persistens, 
non  amittit.  Nemo  ergo  inihi  dicat  :  Qui  parvam 
lidcm,  ct  spcm  parvain  ct  parvam  charitatcm  ha- 
lciit,  non  salvantur.  Ego  non  mensnro.  Crescant 
quantum  volunt.  Quanto  majorcs,  tanto  mcliores, 
Tamcn  ego  illos  condcmnare  non  audeo  quanlum- 
vis  parvi  sint.  Ex  quo  nati  sunt  cx  Deo,  lilii  sunt 
Dei.  Putas  quia  magnos  filios  Deus  salvabit,  et  par- 


dit  qui  erat  mortuus,  et  ca^pit  loqui.  Et  dcdit  iilum  d  vos  condcmnabit  ?  Scriptura  mihi  dicit :  c  Imper- 


malri  suse.  i  Residet  qui  crat  mortuus  curo  interua 
compuncttone  rcviviscit  pcccator.  Iiicipit  loqui,  cum 
ostendit  se  redire  ad  veram  vitam.  Reddilur  matri, 
euni  per  saccrdotale  judicium  communioni  sociatur 
Ecclesix. 

f  Accepit  autcm  omnc»  timor  ct  magnificabant 
Doum,  dicfnles  :  Quia  propheta  magnus  surrexil  in 
iiobis,  el  quia  Deus  visitavit  plebem  suam.  >  Omncs 
magnificabanl,  id  est  laudabant  Deum,  quia  quanto 
Q^ravior  est  easus,  tanto  pietas  erigentis  gratior  et 
apes  salutis  poenitentibus  est  certior.  Visitavit  Deus 
plehem,  et  dum  Verbum  suum  semel  iucorporari 
constituit,  et  qootidie  Spiritum  sanclum  iu  corda 
liostra  mUtcndu  ut  suscitcmur. 


fcctuin  meum  vidcrunt  oculi  lui,  ct  in  libro  tuo  om- 
nes  scribentur  {Psal,  cxxxviii).  >  Si  omncs  ergo  et 
magni  ct  parvi,  quid  est  c  oculi  tui  viderunt?  i  Ap- 
probavcrunl.  Quid  cst  c  in  libro  scribuntur  ?  >  Sal- 
vabunlur.  Ergo  imperfccti  quoque  salvabunlur.  Qui 
enim  imperfecti  i^unt,  aliquid  sunt,  cl  aliqui  sunt : 
ct  in  numero  ponuntur  ct  scribunlur.  Qui  nihil 
sunl»  nulii  sunt :  nec  scribi  aut  nuinerari  babent 
qui  uihil  habeul.  Ergo  c  omni  habenli  dabitur,  et 
abundabit  (Malth.  xv).  >  Omni  habenti  meritum  da- 
bilur  praemium.  Non  dixit :  Habenti  magnum  meri- 
tum  dabitur  prxmium,  et  parvum  meritum  habenti 
non  dabitur :  sed  omni  habenti,  inquit,  dalitur,  et 
abundabit.  Ergo  etiam  ille  qiii  pan'um  meritum  ha- 


^^EUNFRl  ABBATIS  S.  BLASIl  «56 

iriisaus  i     ^uii,  qnamvis  A  sola  subsistens,  ad  corporis  TivifiGaiionein  cSUia 

non  est.  Qoando  vero  in  corpore  non  est»  non  cst 
in  loco,  quia  locus  nou  est  nisi  in  corpore.  Qoaudo 
autem  extra  corpos  est,  et  extra  iocum  eat :  inter 
ipsam  et  corpus  non  est  locus,  et  aeqoaliter  disiat 
ab  omni  corpore,  quia  inter  ipsam  et  corpas  nuUum 
est  corpus.  Si  vero  inter  ipsam  ct  corpus  nullum  est 
corpus,  constat  profecto  quia  inter  ipsam  ct  omne 
corpus  nullus  est  locus,  quia  locus  non  est  nbi  non 
est  corpus.  Unde  igitur  extra  omne  corpus  est 
quantum  ad  locum,  aeqoaliler  prope  est  omni  cor- 
pori,  quia  si  extra  corpus  posila  uni  corpori  pro- 
pior  et  alleri  remotior  esset,  intra  ipsam  profecto 
etcorpus  spatium  csset.  Si  spaiium  esset,  locus 
essel ;  si  locus  esset,  corpus  esset.  Si  autem  inter 


1155 

bet,  cum  pnRmium  accepc 

non  laiUum  babebil  quaulum  iUe  <1"     *aKniim  mcri- 

tum  habciru.  Solus  isle  cxcludiiur  a    percipiendo 

praemio  qui  niiiil  babel  de  meriio.  Oaines  ergo  qui 

in  Domino  moriunlur,  beali  6unt,,<luia  post  me- 

rilum   virlulis  perveniunt  ad   prseiniuna    bcalilu- 

dinis. 

De  exitu  aulem  animarum  muUi  quaerunl.  Blulta 
autem  quseri  possunt :  si  tamen  omnia  qua*ri  debent 
qux  possunt  quaeri.  QusBrunt  bomines  de  exilu  ani- 
marum  qualiler  a  cordibus  exeant,  et  quo  cxeuntes 
pergant,  vcl,  cum  pervenerint  quo  pergunt,  quid 
invcniant,  vel  quid  percipiant  aut  sustineant  ?  Sed 
ba>.c  omnia  magis  timenda  sunt  quam  quaerenda. 
Idco  quippe  abscondila  sunt,  ne  quserantur  aut  in 


vcniantur,  sed  tim^antur.  Quis  enim  securus  esse  "  ipsam  et  omne  corpus,  corpus  esset,  extra  omue 


polest  in  incertum  pergens?  Hoc  aulem  incertum  so- 
lum  csse  non  debet,  quia  bonam  vitam  sequi  non 
polest  mala  mors.  Mala  enini  mors  non  est,  nisi  ea 
sola  quam  mala  sequuntur.  Qui  ergo  bene  mori 
vult,  bene  vivat,  quoniam  ea  quse  post  mortem  vc- 
uiuut,  contra  ea  disponuntur,  et  sccundum  ca  rc- 
tribuuntur  quae  anle  mortcm  inviia  pnccedunt.  Us- 
que  ad  mortem  merilum  est :  post  mortem  vero  pra^- 
mium.  Mors  media  cst,  in  qua  dies  Domini  incipit, 
dics  bominis  fincm  accipit.  In  dic  suo  homo  sibi  re- 
linquitur,  ut  quod  vult  operetur ;  in  die  vcro  Domini 
jam  in  polcstate  sua  iion  est  Iiomo,  sed  in  illius  po- 
tcslatc  ad  quem  venit  ut  rcmunerctur.  Proplerca  ad 
iiominem  pertiiicl  ut  id  soluin  quod  sibi  commis- 
sum  cst  bene  disponere  studeat ;  illud  vcro  quod 
non  commissum,  sed  promissum  sibi  esl,  iliius  ar- 
bitrio  a  quo  iilud  implcri  oporlcl  relinqual. 

Multi  quserunt  de  exitu  animarum  quomodoa  cor- 
poribus  egrediantur  anima*,  sivc  scilicet  hoc  modo 
ut  esscntialiter  ct  localitcr  foras  cgredianlur,  ut 
extra  esse  incipiant,  quasi  exclusx  :  sivc  hoc  solum 
eis  egrcdi  sit,  quod  sc  a  vivificalionc  corporuin  sub- 
trahunt,  et  quasi  ad  se  colligenles  a  vegetatione  cor- 
porum  ccssaiit,  ut  in  semetipsis  subsistant.  Verbi 
gralia  :  Quando  flatus  iste  corporcus  spiratur,  cgrc  • 
dilur  a  co^  pore,  incipit  cssentialiler  atque  localitcr 
cxira  corpus  esse  qui  prius  esscnlialiter  atque  loca- 
liter  inira  corpus  continebatur.  Unde  vcro  cortex 


corpus  corpus  esset,  quod  (ieri  non  potest. 

Itaque  dictum  cst  quia  anima  neque  per  corpnt 
a  corpore  recedit,  neque  per  corpus  ad  corpus  acce- 
dit.  Et  ideo  nec  loco  movetur,  ut  rccedat  a  corpore 
quod  cst  a  loco ;  nec  loco  movetur  ut  accedat  ad 
corpus  quod  est  in  loco.  Inter  omnem  enim  locooi 
et  id  quod  est  in  iiullo  loco  nullus  est  locns.  Proptcr 
hoc  itaquedictum  putant  quod  spiritus  creatnstcin- 
pore  quidem  moyctur,  quia  motabilis  esl;  scdlooo 
non  movctur,  quia  nec  loco  movetur  reoedens  a 
corpore  quod  est  a  loco,  nec  loco  movettir  accedcn« 
ad  corpus  quod  est  in  loco.  Neque  enim  movctur, 
quando  recedit  a  loco  ;  neque  iterum  loco  moreiur, 
quando  accedit  ad  locum.  Etiam  quando  in  corpore 
posita  anima  corpus  localiter  movet,  ipsa  tamen  lo- 
caliter  non  movetur.  Si  eniin  idcirco  localiter  mo- 
vcri  xstimatur,  quia  in  corpore  est  qiiod  localitcr 
movctur,  quare  non  simililer  sapientia  localiter  mo- 
veri  dicatur,  quia  in  corpore  est  quod  localiter  mo- 
vctur  ?  Nam  si  dicilur  quia  per  animam  ipsam  in 
corde  cst  sapicntia,  cum  anima  ipsa  per  corpns  lo- 
caliter  motum  movcri  dicitor,  quare  uon  etiain  per 
ipsam  animam  locaiiter  motam  sapientia,  quae  in 
ipsa  anima  est,  localilcr  movcri  dieatur  ?  Si  vero 
h.TC  latio  non  probat  ut  snpientia  localitcr  moveri 
dicalur,  cum  sit  tamen  in  anima,  quare  animaloca- 
liler  movcri  dicctur,  quamvis  in  corpore  sit  quo  I 
localiter  movcri  cernitur  ?  Hujusmodi  consideratione 


arescere  incipit  in  arbore,  cxit  huinor  ab  illo,  ei  ])  probat  spirilum  localiter  non  moverj,  quamvis  in 


conlrahilur  ad  interiora,  neque  foras  cgrcdilur  ut 
exlra  sit,  sed  interius  rcmanet  in  co  quod  intiis  est, 
sivein  ligno,  sive  in  medulla,  ut  in  cortice  ipso  non 
sit.  Tunc  omnino  exit  a  corlice,  ut  in  corlice  non 
sit,  neque  extra  quasi  exteriora  effusus,  sed  exit 
quasi  ad  interiora  collectus.  Et  si  forle  humor  rur- 
sum  ab  interiori  suo  prodeai,  ut  se  iterum  effundat 
iu  corticem,  rursum  revirescit  cortex  ille,  quoniam 
humor  in  ipso  est  vita  ejus.  Sic  quacrunt  de  anima 
quando  exil  a  corpore  utrum  boc  solum  illi  exire 
sit,  quod  se  retrabit  ad  se  a  vivilicatione  corporis, 
et  in  boc  ipso  jam  in  corpore  non  est,  quod  corpus 
viviQcare  cessat.ln  hocenim  videtur,  quia  jara  quo- 
dammodoextra  omne  corDusest.quod,in  semctipsa 


corpore  sit  quod  localitcr  movetur,  temporaliter  ta- 
men  moveri,  quia  vicissitudini  subjacens  de  alio  in 
aliud  mutatur.  Sed  nos  in  occultis  nimium  curiosos 
esse  non  oportet,  ne  forte  plus  praesamamus  quam 
possumus.  Quae  sit  via  spiritus  solus  novil  qui 
fecit  enm.  Nos  autem  neque  scimus  quomodo  venit 
neque  comprehendimus  quoinodo  recedit.  Quando 
llatus  iste  corporeus  trahitur,  corporaliter  ingredi- 
tur;  quando  autem  spiratur,  corporaliter  et  locaU- 
ter  egreditur.  Sed  alia  est  natora  spiritus,  alia  oor- 
poris.Quando  primoliomini  data  est  anima*  inspin- 
vit  Dcus  in  faciem  ejus  spiraciilnm  Til»  [Cen.  ii).  Ei 
quis  diccre  potcst  quomodo  inspiraTit  Deus  aniroan 
corpori  viviOcando,  sive  qula  extra  crealuraui  ad 


4157 


DEFLORATIONES  SS. 


Tivificandum  immisit,  sive  quia  ibidem  fecil  ubi  po-  A 
suit,  et  ab  inlus  creatam  viviHcalionem  prodire  jus- 
sii^  nec  alia  fuit  inspiratio,  quam  ipsa  vivificalio.  Si 
ergo  nescilur,  quomodo  inspiratur,  quomodo  sciri 
potest  qualiler  exspiralur?  Deus  inspirat,  homo  ex- 
spirat.  Dcus  miltit,  homo  remittit,  quia  miltitur, 
cum  accedit  :  eadem  rcmitiitur,  cum  recedit.  Hoc 
anum  scimus,  quia,  recedenie  aiiima,  corpus  mori- 
tur,  et  ipsa  separatio  animae  mors  corporis  est.  IIoc 
nobis  sufficit  scire,  quia  recedit.  Quomodo  reccdit 
ex  abundanti  est  perscrutari. 

DlflSIO. 

Multis  exemplis  didicimus  in  exitu  animarum  an- 
gelorum  malorum  sive  bonorum  pracsenliam  adesse, 
qui  illas  pro  meritis  vel  ad  tormcnta  portrahant, 
vel  ad  requiem  deducant.  Sed  et  ipsas  animas  B 
adhuc  in  corpore  positas  ante  exitum  multa  ali- 
quando  de  bis  quse  futura  sunt  super  eas,  sive  ex 
responsoconscientiaeinleriori,  sive  per  rcvelalioncs 
exterius  factas  praecise  cognoscimus.  Raptas  etiam 
aliquando  et  iterum  ad  corpora  reduclas,  visiones 
quasdam  et  revciationes  sibi  factas  narrasse  de  tor- 
mentis  impiorum  sive  de  gaudiis  juslorum  :  in  his 
tamen  nihil  nisi  vel  corporale  vel  corporalibus  si- 
mile  recitasse  flamina,  flammas,  pontes,  naves, 
domus,  nemora,  prata,  flores,  homines  nigros  et 
candidos,  et  *  caetera  qualia  in  hoc  mundo  videri  et 
haberi  solent,  et*'  vci  ad  gaudium  amari,  vel  ad  tor- 
mentum  timcri.  Sic  quoque  solutas  corporibus  ma- 
nibus  trahi,  pedibus  deduci,  collo  suspendi,  flagcl- 
lari,  praecipitari,  et  alia  hujusmodi :  qui  nisi  corporali 
naturae  convenire  non  possunt.  Quae  omnia  si  ila 
illic  visibiliter  et  corporaliter  esse  credimus,  pns- 
tcr  alia  quae  absurda  noscuntur,  ipsas  ulique  ani- 
mas  etiam  a  corporibus  separatas  corpora  esse,  et 
ad  simrlitudinem  corporum  membris  compactas 
atque  distinctas  confitemur. 

Ego  quiddam  quod  de  hac  re  audivi  tacere  non 
debeo.  Quidam  probati  testimonii  frater  narravit 
niihi  se  a  suo  abbate,  veraciter  hoc  aflii  mante,  au- 
disse  quia  cum  aliquando  ille  ad  quosdam  fralres 
eminus  conslitutos  visitandos  pergerct,  ul  fieri  so- 
let,  quodam  loco  hospitium  accepit,  ubi  faclum, 
tunc  apud  omncs  ejusdem  loci  hahilalorcs  celebre, 
ante  diebus  paucis  contiglsse  didicit.  Quidam  pere-  ^. 
gi-inus,  orationis  causa  aJ  Sanctum  Jacobum  per- 
gens,  in  eodem  loco  hospitatus  est.  Nocte,  ut  itine- 
laulibus  mos  est,  anle  diiuculum  surrexit.  Egres- 
sus  de  vico  in  silvam,  quae  eidem  vicina  erat,  per- 
venit.  Ibi  a  comitibus  itineris  casu,  ut  soict,  discri- 
mine  viae  disjunctus,  deviare  coepit.  Gumque  lon- 
gius  processisset,  obvium  habet  quemdam  veuerandi 
habitus  el  vultus  virum :  a  quo  interrogatus  quis 
aut  unde  esset,  vel  pergeret,  nomeu,  patriam  simul 
etcausam  itineiis  exposuit.  Ille  se  esse  sanctnm 
Jacobum,  ad  quem  tenderel  protestatur;  se  jam 
quidem  omnia  scisse ;  nunc  vero  quasi  beneplacito 
ct  c;raio  venisse  obviam.  Devotionem  laudat,  bonum 
proposilum  commcndat,  praemium  apud   se   ma- 


PATRUM.  —  LIB.  II.  H58 

gnum  parari,  nec  longe  jam  esse  remuneraiionem. 
Mullis  post  haec  vcrbis  hinc  inde  currentibus,  tan« 
dem  miseriam  et  dolores  vitse  hujus  quales  ant 
quanli  sunt  exponit.  Omne  quod  hic  amatur  qnani 
cito  fugiat,  et  pari  modo  omne  quod  timetur  vel 
doletur,  quomodo  sine  mora  pertranseat.  Inler  hxc 
et  hujusmodi  ralionabili  persuasione  panlatim  menti 
hominis  nihil  sinistrum  suspicantis  contemplum 
vilae  ingerit,  metum  mortis  tollit.  Poslremo  nilni 
magis  viro  virtutis  expedire  quam  ut  hic  cxire  fe- 
slinet,  et  si  alia  via  non  detur,  manu  sua  mortcni 
forlitcr  laccssat,  et  non  permitlat  se  in  his  dolori- 
bus  diu  teneri,  qui  gaudium  sibi  paratum  essc  nou 
dubitat.  Quid  mulla?  Deccplus  fraudulentae  persua- 
sioni  assensum  praehet,  et  injecto  fcrro  semetipsum 
jugulat.  Comiles  ejus  diu  pcr  devia  quaerunt,  tan- 
dem  exslinctum  inveniunt;  ad  vicum  unde  exierant 
cadaver  exanime  reportatur.  £t  quia  hospes  apud 
qucm  nocle  illa  manserat  hujus  sceleris  verisimi- 
liler  conscius  vidcbatur,  eumdcm  falsa  criminaiione 
ad  poenam  exposcunt.  Ulc  dum  innoccntiam  suani 
sine  causa  periclilari  cerneret,  et  divinum  auxilium 
intima  cordis  devotioue  sibi  adesse  imploraret,  ecce 
subito  qui  mortus  fuerat  surrexit,  ct  rcm  gestam 
cunclis  dslanlibus  et  miranlibus  cxponens  innocen- 
tem  absolvit.  Rcferebat  se  ab  angelo  malo,  a  qi:o 
ad  inierfectionem  sui  persuasus  fnerat,  ad  tormenia 
dcductum.  Sed  dum  duceretur  qucmdam  splendlila 
facie  (ipsum  autem  sanctum  fuisse  aiebat  Jacobum) 
eunlibus  occurrissc,  eumque  ereptum  in  coelR  -.i 
ad  thronum  Judicis  deduxissc,  iliicque  precibus 
pro  ilio  fnsls  ut  vibe  dcnuo  redderetur  obtinuisse. 
Ibi  se  mulla  angclorum  millia  vidisse  affirmabat.  De 
quorum  tamen  statu  ct  facie  intcrrogatus,  nihil  m 
hoc  mundoesse  dicebat  simile  illis  quo  illam  qnani 
in  ipsis  viderat  qualitatem  exprimere  potuisset,  uisi 
forte  ignem  aut  lucem  et  ipsam  tam  longe  ei  valde 
disHimilem.  Moerorem  quidcm  esse,  sed  exprimere 
nullo  modo  posse  quod  viderat. 

Hoc  quidem  commcmorare  voluimus,  ne  miruni 
vidcaiur,  si  tmimabus  a  corporibus  egrcssis,  signa 
quaedam,  corporibus  similia,  ad  demonstralionem 
spirilalium  praesentantur,  qui  nisi  in  talibus  et  per 
taiia  ab  animabus  corpore  exulis  vfdentur,  nullo 
modo  ab  eisdem  ad  corpora  rcversis  in  corpore 
viventibus  et  corporalia  lanlum  scientibiis  diceren- 
lur.  Quamvis  enim  iUa  alitcr  ibi  a  corporibus  exutse 
videre  possunt,  non  tamen  hoc  nobis  aliter  narrare 
possunt,  et  manerent  sempcr  occulta  illa,  nec  csso 
quod  de  illis  nobis  a  rcdeunlibus  diceretur,  ni»! 
excuntibus  et  vislentibus  seeundum  ista  moiistrare- 
tur.  Ulrum  autcm  animae,  quae  hinc  amplius  nou 
reversurae  exeunt,  secundum  hunc  modum  illa  vi- 
deant  aut  sentiunt,  omnino  dubium  est,  nisi  quia 
probabilius  videtur  quod  illa  quae  in  corporibus  vi- 
ventes  per  delectalioncm  rerum  visibilium  corpo- 
ralibus  imaginationibus  injiciuntur,  a  corporibus 
in  eisdem  illic  imaginationibus  tormenta  patiun- 
tur.    Neque   enim   omnino  corporalcm   passibili- 


UbO 


^^ER>^l£m  ABBATIS  S.  BLAi^lI 


1160 


taiAm  ^vAunt    auando  corpora  u         '^niaginalioni-  A  prehcndit.  Ploraiilaquc  quia  iuCra  tam  brmspa- 
laicni   cxcuii*,     1  ^^^   imnrc&st»«      «      .  .  .  .  •.  •        i    .•••  ■ 

ttum  acquircre  potuit  omnium  ixiitiam  saeculoruin. 


modi  delccioribus  et  cogUaUonum  Mianiasiis  mun- 
darc  se  ac  despoViare  siuduenl,  uiic  postmodum, 
posiquam  a  corporibus  egrcss»  fucvim^  paMiam  in 
cis  ei  lormenU  non  sentiunt :  quod  in  hoc  ipso 
quodammodo  impassibiles  existuni,  quia  nibil 
pcbna  dignum  secum  ferunt. 

De  morte,  et  quid  sit  mors^  et  de  tribus  generibus 
mortis. 

Mors  dicla  cst,  quod  sit  amara,  vcl  a  morsu 

primi  hominis  appcllala.  Nam  cum  primus  humaoi 

gcncris  parens  liguum  yctitum  per  inobedicnliam 

contigit,  pcr  morsum  morlem  incurrit  (Ccn,  iii). 


Deflet  etiani  se  proptcr  tam  brevis  illecebrx  vclu- 
platem  inenarrabilcin  perpeluae  suavitatis  amisisse 
dulcedincm.  Erubcscit,  quia  propter  iilam  subslan- 
tiaro,  qux  vennibus  eral  obnoxia,  illam  neglexit 
qux  cboris  crat  angclicis  inferenda.  Jam  radios 
n.enlis  aUoIlit,  ct  cum  divitiarum  immortalinm  glo- 
riam  contempialur  cam,  proptcr  vil;e  hujus  ino- 
piam  perdidissc  confundilur.  Cumque  sub  se  re- 
flcctit  oculos  ad  hujus  inundi  convallem  letramque 
caliginem,  supcr  se  vero  miratur  xterni  luminis 
clarilatcm,  liquido  dcprehendit  quia  nox  erat  el  te- 
nebrae  quod  amavil.  0  si  redivivuin  pcunilenliae  tem- 
pus  mcrcri  potuisset,  quam  durae  convcrsationis  iter 


Undc  et  a  morsu  niors  ipsa  appellatur.  Tria  autem  ^  arripcrct!  qualia  et  quanta  promittcrel!  quaniis  se 


sunt  gencra  mortis,  id  cst  acerba,  immatura,  na- 
turalis.  Acerba  iufanlum,  inimatura  juvcnum,  na- 
turalis  cst  scnum.  item  mortis  tria  sunt  genera. 
Uua  mors  peccali  est,  de  qua  scriptum  est :  c  Ant- 
ma  qiise  pcccaverit,  ipsa  morictur  {Ezech,  xviii) ;  » 
alia  inystica,  quando  quis  pcccato  moritur,  et  Deo 
vivit,  de  qua  ait  Apostolus :  c  Consepuiti  sumus 
cum  Chrisio  per  baplismum  in  morte  ipsius  (Rom. 
vi) ;  terlia  mors,  qua  cursum  viue  hujus  et  muuus 
explemus ,  id  cst  aniinae  corporisquc  scccssio. 
Advertimus  igitur  quod  una  mors  sit  mala,  si  pro- 
pter  peccala  moriamur;  alia  mors  bona  sit,  qua  is 
qui  fuerit  mortuus  justificatur  a  pcccalo.  Tertia 


dcvotionum  vinculis  innodarct !  Intcrea  dum  hebc- 
sccntes  oculi  contabescunt,  dum  pectus  palpitai, 
raucum  guttur  anhelat,  dcntcs  paulalim  nigrescunt, 
el  quamdam  vclut  derugincni  contrahunt,  pallescant 
ora,  membra  cuncla  rigescunt. 

Dum  hxc  itaquc  ct  homini  tanquam  vicinx  morti 
prxcedcntia  famulaiilur  ollicia,  assunt  omnia  gesia 
simul  ct  vciba.  Hxc  et  ipsae  cogitationes  desuiit,  ct 
cuncta  liaec  amarum  adversus  auclorem  lcstimo- 
nium  reddunt.  Coaccrvantur  omiiia  ante  respuentis 
oculos,  et  quae  conspicere  refugit,  coactus  et  invilus 
attendil.  Adest  prxterca  binc  horrenda  d.Tmonum 
turba,  illinc  virtus  angelica.  lu  illo  qui  medios  est 


mors  mcdia  sit;  nam  et  bona  justis  vidctur,  et  ^  liquido  deprehenditur,  cui  parti  jurepossessio  vin- 


plerisque  mctucnda.  Qiiae  cum  absolvat  omnes, 
paucos  delectat;  scd  non  hoc  mortis  est  vitium, 
sed  iiostrae  infirmitatis,  qui  voluplate  et  delecla- 
tione  vitx  islius  capimur,  et  cursum  hunc  cousihb- 
mare  trepidamus  :  in  quo  plus  amaritudinis  quam 
voluptatis  cst.  An  non  sancti  et  sapicntcs  viri,  qui 
longaevitatcm  percgriuationis  hujus  ingcmisccbant 
dissolvi,  et  cum  Chrislo  esse  pulchrius  asslimabaut? 
£t  ideo  quia  quotidie  de  inorte  cogilabant,  et  quasi 
66  de  hoc  migraluros  credcbanl  mundo»  non  du- 
bium  est  quin  haec  quotidiana  meditatio  inorlis 
omne  vitium  in  eis  perimcrct.  Ad  devitanda  sane 
omnia  tela  certaminum,  vcrum  ctiam  ad  uuivcrsos 
motus  omnium  concupisccnliarum  ac  pcccalorum 


dicetur.  Nam  si  pietatis  in  co  vidcntur  insignia,  in- 
vitationis  angelicx  blanditiis  delinitur,  aique  har- 
monica:  melodix  dulcedine  ut  exeat  provocalui. 
Quod  si  cum  sinistro:  parii  meritorum  nigredo  ct 
focdilatis  squalor  adjudicct,  inlolerabili  mox  terioi^ 
cunculitur,  repentini  impctus  violentia  pcrturbatur, 
praecipitantcr  iuvaditur,  ac  de  miscrae  carnis  erga- 
stulo  violenter  evcllitur,  ut  ad  xtenia  supplicia  jam 
cum  amaritudine  pcrtrahatur.  Jam  vcro  post  egres- 
sionem  dc  corpore  quis  cxplicarc  valeat,  quot  ar- 
niatae  iniquorum  spiriluum  acies  in  insidiis  latcaiU, 
quot  frcmentes  cunei  feralibus  tclis  instructi  itcr 
obsideant,  et  ne  iibera  transire  possit  anima,  velut 
militari  more  constipalae  lcgiones  oppugnant.   IIjsc 


comprimendos,  nullus   mihi  videtur  validior  cly-  D  ct  homini  frcqucntcr  in  corde  versare,quid  cst  aliui 


peus  quam  mcditatio  mortis  et  cxtremi  terror  cxa- 
ininis. 

Pensandum  quippe  est,  cum  jam  peccatrix  anima 
vinculis  incipil  carnis  absolvi,  quam  amaro  tcrrorc 
concutitur,  quaulis  mordacis  conscientiae  sllmulis 
laceralur.  Recolit  vetita  quae  cominisit,  videt  man- 
data  qiiae  neglcxit  implere  et  contempsit.  Dolct  in- 
dulta  poenitentiae  tempora  scbc  inaniter  perccpisse, 
plorat  immobilcm  districtae  ultionis  arliculuni  in- 
cvitabiliter  imminere.  Manere  salagit,  ire  compei* 
litur,  recupcrarc  vult  perdita  :  non  auditur.  Post 
terga  respiciens  totius  transactae  vitae  cursum  velut 
unum  brevissimuni  dcputat  itineris  passum.  Ante 
se  oculos  dirigit  et  infiiiitae  perennitatis   spatia  de- 


qiiani iciiocinantia  vitae  hujus  blandiinenta  respu.re, 
inundo  repudiuni  darc,  iliicilos  motus  carnis  elidcic, 
solumque  perfcctionis  ailipisccndae  propositum  ia- 
dccliuabililer  cuslodire  ?  His  addendus  est  eliam  cx- 
trcmi  tcrror  judicii,  ut  illius  amaritudine  vaLat 
mundi  hujus  falsa  dulccdo  contemni.  Ad  devitandas 
nauiquc  diabolicac  pugnae  molestias  valenl;  assurgi- 
mus,  si.neressilatis  ultimae  periculum  provide  per- 
tractamus.  Nam  si  repcntinus  ille  atque  terribilis 
adventus  Christi  digne  perpenditur,  quid  erit  in 
mundo  ul)i  mens  humana  vel  desipiens  delectctur? 
llie  ncmpe  dies  est,  aJ  quam  omnis  praeeedentium 
saeculorum  inlcntio,  ac  summa  coUigitur,  cui  cun- 
cta  sacraruin  Scripturam  volumina  famulantur  :  d« 


•*««*  DEFLORATIONES  SS.  PATROM.  —  LIB.  If.  iitt 

quo  beaius  Petrus  ui  audieniium   corda  digno  ler-  A  i"  gencre  liumano,  cui  non  si(  necessariusad  libera- 

tionfr^m  c  Medialor  Dei  et  boniinum,  homo  Christus 


rore  concuteret :  c  Adveniet,  inquit,  dies  Domini  sic 
utfur;  in  quo  coeli  magno  inipetu  transient,  ele- 
menla  vero  tgnis  calore  sjlvenlur.  Cum  igilur  hac 
omnia  dissolvenda  sint,  quales  oportet  csse  vos 
in  sanctis  conversationibuset  pietatibus,  exspeclan' 
ies  et  properantes  in  adventuin  diei  Domini  nostri 
Jesu  Chiisti,  per  quem  cceii  ardentes  solventur 
{II  Petr.  iii).  I 

De  origine  animcs, 
Legimus  in  condilione  rcrum,  mox  ut  de  limo  ter- 
rx  corpus  cflbctum  est,  statim  Dominum  insufflas- 
se,  faclumque  esse  Adam  in  animam  viventcm 
{Gen.  11).  Insutflavii cnim  dictumestad  exprimendam 
opcris  digni:atem,  ut  agnosccrelur  aliquid  eximium 
quod  ejus  nre  cst  prolatuni.  Cwlerum  hoc  significat  ^ 
iijsufflatio  cjus,  quod  mandalum  ctjussio.  Nam  in- 
sufflare  quemadniodum  potest,  qui  neque  spiritum 
rcsolvit,  neque  buccam  habet  quae  constal  esse  cor- 
porea.  lloc  nonnulii  seculi  dlxerunl,  mox  ut  semen 
btriDanum  coas;ulatum  fuerit  in  vilalem  subslantiam, 
illico  crealas  aniinas  corporilms  daiediscretas  alque 
perleelas.  Medendi  aulem  arliticos  periti  quadrage- 
simo  die  humanum  ac  morlale  pecus  animam  dicunt 
accipcre,  cum  sein  utero  malris  coeperlt  comniovere. 
Vndc  vero  ilias  Deus  faciat  ignoro,  scions  hoc  quod 
ejus  facere  nihiialiud  cst  quam  volunlas  ct  jussio. 
Sanclus  quidem  Augnslinus  scrihens  per  Orosium 
et   Pauiinum  ad   bealuni    Ilieronynuim  ,  sic  ait 


Jesus  (/  Tim.  n).  >  Quiecunque  aulcm  sine  gratia  me- 
diatorisetsacramenloejus,  idestbaptismate,inqua- 
libet  corporis  a;latc  de  corporc  cxierit,  et  in  poenara 
futuram  et  in  ultimo  judicio  corpus  ad  poenam  rece- 
pturam.  Si  autem  post  gcncralioncm  humanam, 
qua  facta  esl  ex  Adam,  regcneratur  in  Chrislo,  aJ 
ejus  pertinere  sociclatem  ct  rcquicm  post  morteni 
corporis  liabituram,  et  corpus  ad  gloriam  receptu- 
rani.  Hiec  sunt  quai  de  anima  firmissime  teneo. 
(Cassiodorus.)  Hocautem  vcraciter  fixeque  credcn* 
dum  est  Deuin  animas  creare,  et  occulta  quadam 
ralione  justissime  illis  imputare  quod  primi  homi- 
nis  peccalo  tenentur  obnoxix. 

Sed  quoniam  in  liunclocum  lenor  nosdisputationis 
adduxit,  ut  animas  reas  per  traducem  peccali  gene- 
raliler  esse  diceremus,  convenit  animam  Doniini 
Christi  in  medium  deducere,  nequis  calumniosa  in- 
tcntione  perversus  simili  eam  putet  condilione  con- 
striclam.  Audiamus  igitur  origincm  ejus  sanclic  Ma- 
rioB  semper  Virgini  digno  prajcone  fuisse  propheta- 
tam  :  c  Spirilu^ssanctussupiuvenictinte,  et  virtus  Al- 
tissimi  obumbrabit  libi.  Propterca  quod  nascetiir 
ex  te  Sanctum,  vocabilurFilius  Dei  {Luc.  i).  >  Qui«, 
rogo  ,  in  hac  majcslule  nascendi,  aut  originalis 
pcccali  crcdal  esse  culpam,  aut  proranam  aliquam 
carnis  suspiceiur  oflensam.  Absque  peccato  sina 
dubio  venit  qui   eral   cmniwm  peccata   soluturus. 


Pioinde  ne  longum  faciam,  hoc  certe  sentis,  quod  q  ^onceplus  mystico  inspiraminc  inlus  ex  Virginc, 
slngulas  aniinas  singulis    nasccntibus  ctiam  nio-      viriiem  commi 


ngula 

do   Deus  faciat.  Cui  sentenli;e  ne  objicialw  qnod 

omnes  ciealuras  sexla  dic  consummaverit  Deus,  et 

septimo  requievcrit   {ibid.),   adhibe    teslimonium 

Evangelii  :'f  Paler  ineus  usque  nunc  operaiur  (Joan, 

ir).  >  Cum  ergo  animas  creat  Dcus  novas  singulas 

singulis,  suam  cuique  nasccnti  non  aliquid  facere 

dicitur  quod  antc  noii  facerel.  Jam  enim  sexlo  die 

fccerat  hominera  ad  imagiuem  suam  {Gen.  i) :  quod 

utique  sccundum  animam  raiionalem  fccisse  inicUi- 

gitur.  IIoc  ct  nuuc  facit,  non  instituendo  quod  non 

crat,  sed  muUiplicando  quod  erat.  Unde  et  illud  ve- 

rum  est  qaod  a  rebus  quae  non  erant  instiluendis 

requicvil,  et  hoc  verum  cst,  quod  nou  solum  guber- 

naiido  qux  fecit,  verum  etiam  aliquid  non  quod  non- 

iium,  sed  quod  jam  creaverat  numerosius  creando, 

usque  nunc  operaiur.  Quod  si  quseritur  quare  fecit 

animas  eis  quos  novit  cito  morituros,  possumus  re- 

spondere  parenlum  hinc  peccata  vel  convinci  vcl 

flagellari.  Scienduin  praeterea  originali  aniinas  pec- 

caio  astringi,  nec  posse  ab  eo  iiberari,  nisi  per  gra* 

tiam  Domini  noslri  Jcsu  Christi.  Hinc  beatus  Au- 

gustinus  :  Certus   ctiam  sum  animam  nulla   Dei 

culpa,  nulla  Dei  necessilale  vel  sua,   sed  propria 

Yoiuritatc  in  peccatum  esse  collapsam,  nec  liherari 

posse  de  corpore  mortis  hujus,  vel  sua:  voluntalis 

Tirtute,  tanquam  sibi  ad  hoc  sufficienle,  vcl  ipsius 

corporis  morte,  sed  gralia  Dei  per  Jesum  Chrislum 

itoininum  Dosirum,  nec  omnino  esse  animam  ullam 

Patrol.  CLVII. 


commistioncm  prorsus  ignoranle,  de  Adani 
nihil  tiaxit,  quia  sine  concupiscentia  ct  conceplus 
el  gcnilus  fuit,  qui  ut  malum  Adx  viiiccretur  ndve- 
nit.  Hinc  ad  cjus  mat:*em  dicium  est  :  Concipici 
peraurcm  Dcum,  parieset  homiiiem.  Primus  homo 
posteris  transmisit  exitium,  veniens  Christus  Dojui- 
nus  credentibus  contulit  regna  caMorum.  Pcr  islum 
enim  reparal  amissuin  statum,  quod  per  illumperdi- 
deral  merilum.  Nalus  in  gloria,  conversatus  sine 
macula,  quid  potuit  de  ilio  Irahere  quem  conlrarja 
venit  aclionc  desiruere.  Sanclai  crigini  vila  sancla 
rcspondit.  Qui  sine  pcccato  est  gcnitus,  nuila  est 
mundi  labe  superatus.  Susccpit  verumhominem  na  • 
turanon  vitiis,  respuit  quod  proloplaslus  deliquit, 
D  et  assumpsit  hominem  purissimum  quem  crca\il, 
non  pectalum  suscipicns,  sed  carnem  peccaii  slne 
aliqua  injuria  poUutionis  assumens.  De  hoc  vero 
Deo  et  homine  peccati  destructore  quidam  Patrum 
sic  ait :  Ita  e  visccribus  matsisest  cditus,  ut  fc- 
cundilas  pareret  et  virginitas  permanerct  :  non  al- 
terius  tamen  natur^e  erat  ejus  caro  quam  nost:». 
Non  enim  illi  alio  quam  cacteris  hominibus  anima 
est  inspirata  principio,  quae  excclleret  non  diversi- 
tate  generationis,  sed  sublimitate  virtutis.  £x  qui« 
bus  vcrbis  perpendimus  animani  Christi  ejusdeii* 
naturae  esse,  cujus  et  noslrse  sunt  animx,  sed  cuin 
nostrae  et  originali  peccalo  et  actuali  sint  infcclse, 
illius  animam  credimus  firmiter  et  tenemus  oninis 
peccati  experlem  fuisse* 

31 


u» 


^'^IINIIU  ABBATfS  S.  BLASU 


liCI 


BOMlNlCA  DECIMA  SEPTIMA. 


Secundum  Lucam. 


€  Cum  inlrarcl  Jcsus  \n  domum  cujusdam  prin- 
cipis  Phansxorum  Sabbalo  manducare  panem ,  ci 
ipsi  observabanl  eum.  Et  cccc  bomo  quidam  liy- 
dropicus  cral  anle  iUum'.(Lttc.  xiv).illydropisis  mor- 
bus  ab  aquoso  bumore  vocabulum  uahit;  Grxce 
enim  udor  [v8m/>]  aqua  vocatur.  Est  aulem  subcu- 
laneus  devitio  vesicae  natus,  cum  innaiione  ct  an- 
beUta  foctido,  propriumque  cst  hydropici,  quanlo 
magis  abundat  humore  inordinato,  tanto  amplius 
sitire.  Et  ideo  recte  eomparalur  ei  quem  fluxus  car« 
nalium  voluptatum  exuberans  aggravat,  compa* 
ratur  ei  diviti  avaro,  qui  quanto  copiosior  est  diviiiis 
quibus  non  bene  utilur,  tanto  ardentius.aUa  coq< 
cupiscit. 

i  £t  respondens  Jesus  dixit  ao  legisperitos  et 
Pharisaeos,  dicens  :  Si  Ucet  Sabbato  curare.  At  illi 
tacuerunt.  >  Merito  tacueruni  qui  se  contra  dictum 
quidquid  dixcrint  vident ;  si^  enim  curare  licet,  cur 
observant  si  Sabbatnm  solverit.  Si  non  licet,  cur  pe- 
cora  curant.  Dixit  dicens  :  talis  posilio  est  quaUs  : 
«  Exspeclans  exspeotavi  {Psal.  xxxix),  >  significans 
perscverantiam  loquentis,  doncc  expleat  quod  in- 
tendit. 

I  Ipse  vcro  apprehcnsum  sanavit  eum,  ac  dimi- 
sit.  Et  respondens  ad  iUos  dixit :  Ciijus  vcslrum 
asinus  aut  bos  in  putcum  cadet,  et  nou  continuo 
cxtrahct  Uium  die  Sabbati  ?  Et  non  poterant  ad  hoc 
respondcre  illi.  i  Ideo  anie  Pharisaeos  hydropicum  sa- 
nat,  et  mox  contra  avariliam  disputat,  ul  pcr  ejus 
degritudinem  corporis  in  iUis  exprimeretur  a^grltudo 
incntts,  et  corporalis  e\enipIo  curationis  discerent 
spiritualilcr  curari.  Congrueuter  etiam  hydropicum 
animaU  quod  ccciiUt  in  puteum  coniparat.  Ilumore 
•nim  laborat.  Bos  ct  asinus  sapientes  et  hebetes  si- 
gniGcant,  vel  bos  populum  signilicat  jugo  legis  at- 
trituni ;  asinus  geniilem  populum  nulla  ratione  do- 
mitum,  quasi  animal  slolidum  et  brutum.  Nos  a 
puteo  concupisccntise  Saivaior  extrahit  :  omues 
cnimpeccavernnt. 

i  DiA^ebat  nulem  et  ad  invitatos  parabolam,  in- 
tcndcns  quomodo  primos  accubitus  cligerent,  dicens 
ad  iUos  :  Cum  invitatus  fueris  ad  nupiias,  non  di- 
scumbas  in  primo  loco,  ne  forte  honoratior  te  sit 
invitatus  ab  co,  ct  veniens  is  qui  te  et  illum  voca- 
vit  et  dicat  libi  :  Da  huic  locuni.  El  tunc  incipias 
cum  rubore  novissimum  locum  tenere.  i  Inlendens 
quomodo  de  primis  accubitibus  laborent  vel  inten- 
dens  in  doctrina  sua  quomodo  dcbcant  accubitus  in 
Kcclcsia  cligere  docet  humiiitalem  non  solum  apud 
Deum  sed  ettam  apud  horoines.  Et  quoniam  haec 
admonitio  ab  evangelista  vocatur  parabola,  intuen- 
duni  est  quid  de.signcl.  NupUs  sunt  conjunctio 
Chrlsti  et  Ecciesiae.  Vnde  HaUbseQi  ail:  i  Siniile  (^ 


A  ctum  est  regnum  coelorum  homini  regi  qui  fecitntt- 
ptias  nUo  suo  {Matth.  xxii).  >  Ad  has  nuptias  qoi- 
libcl  invitatus,  id  est  Ecclesiae  niembris  conjunclui, 
non  discumbat  in  primo  loco,  hoc  est  non  exlollal 
8c  gloriando  de  meritis  suis  quasi  slt  subUmior  cs- 
teris.  Sludeat  veste  nuptiali  vestiri,  hoc  virtutam 
fulgore  coruscare,  sed  cum  humilitate.  Houoratiori 
invitato  dat  locum,  qui  de  aliis  mcliora  cognoscefls 
quidquid  de  sua  operatione^celsum  sentiebat  parva 
rcputat,  et  cum  Prophcta  se  humiiiat,  dicens : 
i  Pauper  sum  ego  et  in  laboribus  a  juventute  mea, 
exaliatus  auiem  humiiiaius  sum  et  conturbatos 
(Psal.  Lxxxvii).  >  Merito  cum  rubore  po^niteiis  uo- 
vissimum  locum  in  Ecclesia  tenet  qui  se  soper  alios 
exaltat  plus  quam  Deum. 

B  I  Sed  cum  vocatus  fueris  ad  nuptias,  recumbe  ia 
novissimo  loco,  ut,  cum  venerit  qui  te  invitavit,  di- 
cat  tibi :  Amice,  ascende  superius;  tunc  erit  tibi  glo- 
ria  corain  simul  discuinbcntibus.  i  Quanlo  magnos 
es,  humilia  te  io  omnibus,  cum  Psalmista  diceiis  : 
I  Humiliatus  sum  usquequaque  {PsaL  cvii).  i 
\eniens  Dominus  ad  judicium  vel  ad  quoUdia- 
nam  visitationem  Ecclcsiai  praecipit  ascendere  qoem 
magis  invenerit  se  humiliare.  Unde  ii/ud  :  c  Qui- 
cunque  humiliaverit  se  sicut  parvulus,  hic  major 
est  in  regno  coelorum  {Matth.  xvni).  >  Pulcbre 
dicitur  :  c  Tunc  erit  tibi  gloria,  i  ue  nunc  ad  ple- 
num  velis  recipere  quod  tibi  servatur  iu  fine.  ilioc 
Saloinon  ait  :  c  Hiereditas  ad  quam  festioaior  in 
principio  in  uovissimo  bencdiclione  carcbit  {Protn 
XX ).  I  In  hac  etiam  vita  huiniUs  sublimatur  ia 
Ecclesia  ad  majora  dona  sancti  Spiritus  iinpe- 
tranda. 

c  Quia  omnis  qui  se  exallat  humiUabitur,  et  qui 
se  humiliat  exaltabitur.  >  Qui  se  incaute  de  meri- 
tis  allevat,  humUiabilur  a  Domino,  et  si  non  corain 
hominibus ;  et  qui  providese  de  benefactis  hmniUat, 
exaltabilur  ab  eo. 

De  avaritia  et  ejus  remedio. 
AvariUa  multis  et  ineflabilibus  mo<Ui  humanum 
gcnus  atlerens  et  infesians,  ct  ipsa  de  superbia 
quodam  modo  originem  trahens,  nientem  honiinis 
allicit,  ut  cxteriora  et  visibilia  bona  sola  diJigat, 
concupiscat,  et  ea  summa  credat,  ac  variis  curis 

D  ad  ea  acquirenda ,  multiplicanda  custodiendaque 
animum  et  labores  iinpendat.  NonnuUos  euim  ita 
desiderio  eorum  facit  exardescerc,  ut  ea  etiam  per 
scclus  acquircre  vel  vindicare,  noii  timentes  bella, 
homicidia,  rapinas,  violentias,  praidas,  sacrilegia, 
furta,  falsa  teslimonia,  perjuiia,  fraudes,  meudacla, 
lites,  rixas,  oppressiones  suorum  vel  quoraiuUbei 
inforioruin,  inhumanilates,  primorum  deccptiones  el 
alia  hujusniodiad  Ixslonem  proximi  scu  cooteiaptiuu 


4I€5  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  11.  It^C 

l)ei  pertineniU  eiercere  non  pertimescant.  Aliog  x  rerum,  IpBius  quoque  ^itse  nostrae  brevilait5iirt!t  du- 


\ero,  quos  ad  tam  scelerata  seducere  non  potest, 
tanien  turpis  lucri  cupidos  et  insatiabiies  efltciens, 
res  suas  usuris  ei  fenoribus  mulliplicare,  mercimo- 
niis  non  sequis  jugiter  insudare,  omnes  curas,  labo- 
res  et  inlcntionem,  ipsamque  vitam  suam  spe  et  ap- 
pctitu  multiplicandse  rei  famiiiaris  impendere,  qua« 
si  absque  proximi  laesione,  et  ideo  etiam  veluli  siue 
peccato  instigaL  Alios  qui  etiam  in  hac  parte  sua- 
dei.«li  resistunt ,  non  adhuc  deserens ,  suggerit  ut 
ipsa,  qus  doiio  Dei,  haercditate  aut  alicujus  liberali- 
tate  booestc  el  siue  peccato  accepta  possident, 
quamvis  muliiplicare  per  aliquod  peccatum  vel  au- 
gere  non  appctant,  tamen  plus  jasto  diligant,  et  in 
eis  fruendis  spem  suam,  et  deiectaliouem  consola- 


bietatem  demonstrant,  dum  nalurae  paucula  postu- 
lantis,  et  vlctu  tantum  vestituque,  juxta  Aposto- 
lum  (/  Tim.  vi),  contentae  mediocritatem  intimant^ 
pias  menles  facile  adducunt,  ne  pro  vili  incoepta  et 
superflua  qualibet  re,  grave  certum  ct  damnabile 
aliquod  crimen  scu  peccatum  incurrentes,  juste 
damnandi  divinorum  transgrcssores  prxccpioruni 
fiant.  Quse  etiam  dum  stullissima  esse  docuerint,  ut 
intentionem  nostram,  curas,  sludia,  5crvitia>  labores, 
quibus  eiiam  minus  impensis,  aeternam  gloriam  di- 
vitiasque  perennis  vitae  promereri  potuissemus,  pro 
caducae  et  fumaticae  rei  vana  spe  incassum  perda- 
raus;  profecto,  si  sapiens,  minus  pro  his  vanescen- 
tibus  nugis  ampiius  quam  pro  permanentibus  bonis 


tionemque  ponant;  vel  m  eorum  qualicunque  ainis-  B  satagere  et  servire  studcbimus,  maxime  cum  ipse 

Doroinus  dicat  :  i  Non  poteslis  Deo  servire  et  mani- 
mon-e^Latc.  xvi),>  et  cum  Scriptura  iterum  dicat : 
c  Qui  amat  pecunias,  fructus  non  capiet  ex  eis  (Ec- 
cle.  v).  »  felt  iterum  :  c  Avaro  nihil  esl  scelestius,  ni^ 
hilque  iniquius  quam  auiare  pecuniam  (Ecclu  x),  » 
ct  quoniam  c  avari  et  rapaces  regnum  Dei  non  pos* 
sidebunt  (/  Cor.  vi) ;  »  et :  c  Vae  vobis  divitibus  qfii 
habetis  consolationem  vestram  (Luc.  vi) !  >  £t  cuia 
ipsis  inculcantibus  fixum  corde  tenemus  quod  quaeii- 
bet  bona  nobis  a  Deo  pro  usura  in  praesenti  accommo- 
data,  non  ut  avare  recondanius  accepimus,  sed  ut 
necessariis  usibus  nostris  supcrflua  indigentibus 
proximis  fideliter  distribuamus  ,  ipsique  Domino 
inde  servire  satagamus,  niinirum,  sicut  ipse  jussit, 
'  necessitatem  proximorum  nostram  reputanles,  ut 
fideles  dispensatores  ex  comrounis  Domini  donis 
eis,  ut  possunius,  opem  fcrimus,  eisque  potius  sua 
ex  debito  reddimus  quam  nostra  tribuimus,  quia 
si  hoc  quidem  non  fecerimus,  non  ut  propriarum 
rerum  cauti  conservatores,  sed  ut  alienarum  iniqui 
fraudatorcs  et  violenti  raptores  ex  divino  judicii» 
jusl%uItioni  subjacebimus.  Ips»  quoque  pcrsuad^ni 
perniciosiora  et  a  reinediis  longinquiora  esse  vitia» 
quae  sub  specie  virtutum  emerguni,  quam  illa  qw 
cx  aperto  exeunt  pro  carnali  voluptate.  Hi  namque 
velut  palam  expositi  ac  manifcsti  languores,  et 
arguuntur  cominus  et  sanantur. 
'     lUud  namque  valde  ridiculosum  est  quod  non- 


sione  seu  diminutione  plus  aequo  tristentur  et  do- 
leanl;  vel  in  eorum  repositione,  aut  in  postemm  re- 
scrvatione  nimis  tenaces  cauii  parcique  custodes 
indigentibus  ea  proximis  largiri  pro  facultate  sua 
renuant ;  vel  quasi  sub  specie  frugalitatis  et  parci- 
moniae,  fugaque  efl^usioiiis,  opibus  adco  ad  usum 
necessarium  tam  sui  quam  proxiinorum  concessis, 
quasi  sacris  et  non  tangendis  parcant ;  vel  ccrte 
futuram  inopiam  contra  praeceptum  Domini  plus 
quam  necesse  est  formidantes,  et  de  crastino,  id  est 
fiituro  tempore  sollicite  et  superflue  cogitantes 
(Maith.  vi),  promissionibus  ejus  quibus  necessaria 
pollicitus  est  increduli  vel  difliilentes  appareant. 
Ipsos  quoque  qui  consilium  Domini  quasi  secull 
cunctis  quae  possident,  abrenontiare  vidcntur  iin- 
peliit,  ut  aot  parlem  sibi  imperfecle  abrenuntiantes 
retineant,  aut  ea  quae  prorsus  dimiserant  denuo  ve- 
Bana  apostasia  concupiscant,  aut  certe  plura  quam 
Tcl  prius  habuerant  aficctent.  Alios  ad  hoc  adducir, 
ut  sub  obtcntu  relicti  sseculi  vel  specie  religionis, 
vel  occasione  ecdcsiastici  ordinis,  vel  multorum 
procuralionis  vcl  eieemosynarum  largilionis,  vel 
alicujus  aediUcii  ad  pium  cultum  pertinentis,  ipsi 
diviliis  locuplelari  appetanL 

Denique  cupiditas  atque  superbia  in  tantum  unum 
sont  malum,  ut  nec  superbiis  sine  cupiditate,  nec 
sine  superbia  possit  inveniri  cupidus.  Si  enim  ali- 
quod  peccatum  perpetrare  non  possum,  nisi  meae 


dalectationi  consentiam  (quod  cupiditatis  est  pro-  ^  nulli  post  iilum  primae  abrcnuntialionis  ardorem. 


prium),  et  Dei  praecepta  contemnam  (quod  est  su- 
perbiae  malum),  quomodo  non  ex  cupiditate,  quae 
est  radix  malorum  omnium  (l  Tim.  vi),  et  ex  su- 
perbia  quse«initium  omnis  peccati  dicitur  (Eccli.  x), 
procedit  omne  peccatum.  Si  enim  cupidilas  amor 
est  cujuslibet  rci  illicitae  vd  amor  habendi  plus 
quam  oporiet,  nuUum  peccatum  sine  cupiditate 
coromittitur.  Quid  vero  avarius  est  illo  cui  non  suf- 
ficit  Deus,  et  qui  bono  universo  plus  appetit. 

Adversus  hanc  igitur  furiam,  his  et  similibus 
versutiis  armatam,  cbaritas,  misericordia,  largitas, 
Leiiignitas,  contemplus  divitidl*uin,  et  voluntaria 
paupertas  mentem  hominis  (tefendere  parantes,  dum 
vaiiilatem   et  incertitudinein  omniam  praesentium 


quo  res  familiares  vel  opes  plurimas  ac  malitiam  sse- 
coli  reliquerunt,  tanto  studio  in  his  quae  penitus 
nequeunt  in  suo  ordine  non  haberi,  quamvis  parva 
viliaque  sint,  esse  devinctos,  ul  horum  cura  pristi- 
narum  omnium  faculiatum  superet  possessionero. 
Quibus  profecto  parum  proderit  majores  opes  con- 
teinpsisse,  quia  afi^ectus  eorum  ob  quos  illae  con- 
temnendae  sunt,  in  res  parvas  atque  exiguas  trans- 
tulerunt.  Nam  vitium  cupiditatis  et  avariliae  quod 
erga  species  pretiosas  exercere  non  possunt, 
circa  viliores  malerias  retinentes  non  abscidisse, 
sed  commulasse  se  probant  pristinam  possessiooero. 
Nam  nimia  devincti  diligentia,  erga  curam  spor- 
tellae,  sagelii,  codicis,  aliarumque  similiun  rerum, 


titH  ^ERNERi  ABBATIS  S.  BLASII  11C8 

quamvit  vilissimarum,  eadem  i&men  qua  antea  li-  A  tiam  adeptas  fuerit,  cxieros  non  eontemnat.  Mulios 

lioc  decipit,  quod  ante  tempus  sapientes  videri  vo- 


bidine  detinentur.  Quse  ctiam  tauta  aemulatione 
custodiunt  alquo  dcfendunt,  ul  pro  ipsis  adversus 
fratrem  commoveri  se,  ettqiiod  est  turpius!)  eiiam 
litigare  non  pudeat.  In  hoc  quoque  sui  cordis  ava- 
ritiam  de&igitani,  cum  vel  ca  quibus  uti  nccesse  est 
propensius  student  Iiabcrc  quaro  cseteri,  vcl  exce- 
dentes  diligentiae  modum  peculiarius  ca  atlentiusque 
Gustodiunt  et  ab  aliorum  conlrcctatione  defendunt , 
quse  univcrsis  fratribus  debcrcnt  esse  communia, 
quasi  vero  diiTerentia  tantummodo  mclallorum  et 
non  ipsa  passio  cupidilalis  habealur  in  nova,  et  pro 
rebus  quidem  magnis  irasci  non  liccat,  pro  vilioribus 
\ero  boc  ipsum  fecisse  sine  culpa  sit,  et  non  idcirco 
pretiosiores  abjecerimus  maleriasquo  facilius  disce- 


lunt.  Hinc  namque  in  quemdam  eiationis  tumorem 
prorumpunl,  ut  jam  el  simulare  incipiant  quod  noo 
sunt,  ct  quod  sunt  erubescere,  eoque  longius  a 
sapicntia  rcceduni:,  quo  non  esse  sapientes,  sed  pu- 
tari  cupiunt.  Cujusmodi  multi  bactenus  erantqui 
cum  primis  elcmentis  adbuc  indigerent,  non  nisi 
summis  interesse  dignarentury  et  ex  hoc  solum- 
modo  se  magnos  fieri  putarent,  si  magnorum  et  sa- 
pientum  vel  scripta  legerent  vel  verba  audirent. 
Nos,  inquiunt,  vidimus  illos;  nos  ab  illis  legimos; 
sxpe  nobis  illi  loqui  solebant,  illi  summi,  iUi  fa- 
mosi  cognoverunt  nos.  Scd  utinam  me  nemo  agnO' 
scat,  et  ego  cuncla  noverim !  Platonem  vidisse,  non 


romus  viliora  contcmncre.  Quid  enim  differt  utrum  ^  iniellexissc  gloriamini.  Puto  indignum   esl  vobis 


quis  pcrlurbationem  cupidiiatis  erga  opes  amplasat- 
que  magniGcas ,  seu  jcrga  viliores  exerceat  spccies, 
nisi  qiiod  in  co  rcprebensibilior  judicandus  csl 
quod  dum  maxiroa  sprevit  imis  obligelur;  idcoque 
pcrfcctionem  cordis  abrenuntiatio  ista  non  oblinct, 
quia  curo  censum  habeat  pauperis,  non  abjccil  divi^ 
1  $  volunlalem. 

De  dnobns  generibus  liumililalis» 
Di.o  sunt  gcnera  humilitalis.  Primumad  sc,  sccun- 
dum  ad  alios.  flumililas  ad  sc  cst  qua  quisque  de 
sesnclipso  parva  evistimat ;  humilitas  ad  alios  est, 
qua  bonn  illorum  horuo  siuc  *iiividia  el  livore 
€omm^;niIa(.    Ter    primam    humilitaicm    pra^esse 


deinceps  ut  me  audiatis.  Non  ogo  sum  Plato,  ncc 
Platonem  videre  merui.  SuITicit  vobis  ipsum  fontem 
philosophi»  potasiis.  Sed  utinam  adhuc  siliretis! 
Rcx  posl  aurea  pocula  de  vase  bibit  tesleo.  Quid 
crubcscitis  ?  Plalonem  audistis,  audiatis  et  Chrysip- 
pum.  In  proverbio  dicitur  :... 

Quod  non  nos/t,  fortasBts  uotil  aseltus, 
Nemo  est  cui  scire  omnia  dalum  sit,  neque  qois- 
quam  rursus  cui  aliquid  spcciale  a  natura  acce- 
pisse  non  aoarigerit.  Prudcns  igilur  lector  oni* 
ncs  libenter  audil,  omnia  legit,  non  scripturam, 
non  personam  ,  non  doctrinam  cujusquam  sper- 
nit.  Indiflercntcr  ab  omnibus  quod  sibi  d^sst  vi- 


non  cupit;  per  sccundam  subcsse  non  contemjiit.  ^  dct  quaeiit,  nec  quanlum  sciat,  sed  quantum  igno- 


Ilumiliiasfacit  ut  sua  occulta  horoonon  abscondat; 
picias  facit  ut  aliena  occulta  juuicare  non  pratsu- 
mat.  nuHiilitas  facit  ut  mala  sua  bomo  non  cxcu- 
sct;  p!eias  facit  ut  mala  aiiona  non  aggravet.  Item 
humiliias  facit  ut  qu:e  in  se  latent  secundum  veri- 
tatcm  judicct ;  pielas  facitut  quse  in  aliis  non  patent 
ad  rocliorom  partcm  inclinct.  Hinc  cst  quod  sancti 
viri  scmetipsos  lam  districlc  dijudicant,  ct  cunctos 
sibi  mcrilo  antcponendos  pulant.  Vidcnl  enim  et 
quse  manifesta  sunt  sua  ct  quse  occulla ;  aliorum 
aulcm  manifcsta  lantum.  Cum  ilaque  de  alienis 
occultis  judicare  non  praesumant,  nisi  quanliim  pie- 
tatcm  moncntc  bor.a  cssc  existimaiit,  plura-  sunt 
quse  in  sc  mala  vidcnl  ubi  et  manifesta  ct  occulta  * 
vident,  quam  qui  in  aliis  vident  ubi  manifcsla  tan-  j) 
tum  viJcnt.  Nuni,  et  si  quando  quiedam  occuiia 
alicna  ex  manifestis  deprchendunt,  sua  lamen 
distticlc  per  vcritatem  judirant;  illa  aulem  per  pie- 
latem  judicare,  nisi  excusando  non  praesumunt. 
Ilinc  voro  Hl  ut  infcriores  stj  cunciis  existiment,  et 
hoc  iilis  seniirc  dulce  sit,  quovl  sua  mala  aggravare 
kX  aliorum  alieviare  possint. 

Verum  et  boc  no:andum  cst  qualcm  humililatem 
ftcripturas  Icgcnics  dcbeant  habcre.  Principium 
iiaque  liberalis  disciplins  bumilitas  est.  Cujus  cum 
multa  sint  documcnta,  hscc  tamen  tria  pra^cipue  ad 
lcctorein  pcrtincnl:  primum,  ut  nullam  scientiani, 
liuilam  scrijituram  \Mem  lcncat ;  secundum,  ut  a 
neininc  dlficers  «rubescat ;  tertium,  ut,  com  scien-< 


ret  considerat.  Uinc  iilud  Platonicum  aiunl  :  Malo 
alicna  verccundc  discere,  quam  mea  imprudenter 
ingcrere.  Cur  enim  discere  erubcscis,  et  nescire 
non  vcrccundaris?  Pudor  iste  est  major  illo.  Aot 
quid  summa  affectas  cum  tu  jaccas  in  imo?  Consi- 
dera  potius,  quid  vires  lux  ferre  valeant.  Aptissime 
incedil,  qui  inccditordinaie.  Quidam  dum  magnuu 
sultum  faccre  volunt,  praBcipiiiuni  incidunt.  Noli 
crgo  nimis  fcstinare.  lloc  modo  citius  ad  sapieiuiam 
pertinges.  Ab  omnibus  libenter  discere,  quantum 
tu  nescis,  quia  humilitas  commuiie  tibi  facerepo- 
test  quod  natura  proprium  cuique  fccit.  Sapienlior 
omnibus  crs,  si  ab  omnibus  discci*e  volueris.  Qai 
ab  omnibus  accipiunt,  omnibus  ditiores  suct. 

Nullam  denique  scientlara  vilem  teneas,  quia 
omnisscientiabonacst.NuUam,  si  vacat,  scripturam, 
vcl  Haliem  icgere  contemnas.  Si  nibil  lucraris ;  ncc 
pcrdis  aliquid,  maxime  cum  nulla  scriplura  sit, 
sccundum  mcam  xstimationem,  quse  aliquid  expe- 
tendum  non  proponat,  si  convonicnti  loco  et  ordine 
tractentur,  qux  non  aliquid  etiam  speciaie  habeat 
quod  diligens  vcrbi  scrutator  alibi  non  inventttiD, 
quanlo  rarius  laito  gratius  carpat.  Nihil  lameo 
tam  bonuro  est  quod  semcl  melius  tollit.  Si  omnii 
legcre  non  potes,  ea  quse  sunt  uliliora  lege,  etiaoisi 
omnia  Icgere  potucris,  non  tamen  idem  omnibos 
labor  impendendus  est.  Sed  qu^dam  ila  lcgati^a 
sunt,  i^  sint  incognita  ;  quxdani  vero,  ne  sint  inao- 
dita,  qoia  aliquando  pluris  essa  credimuft  qui  ooft 


1169  DEFLORATIONES  S5.  PATRUM.  -  LIB.  II.  ilTO 

audiTimus»  ci  facilius  xslimatur  rescujus  frtictus  A  eunt;  lii  tnala  tua  accusas,  et  evanescunt.  llla  sibl 


agiioscilur.  iVidere  nunc  potes  quam  nccessaria 
tibi  sit  hxcbumilitas,  ut  nullamscientiam  vilipendas, 
et  ab  omnibus  libenter  discas.  Similiter  tibi  quoque 
eipedit  ut  cum  tu  aliquid  sapere  coeperis,  caeteros 
non  contemnas.  Hoc  autem  tumoris  vitium ;  hinc 
quibusdam  accidit,  quod  suam  scientiam  nimis  dili* 
genter  inspictunt;  et  cum  sibi  aliquid  esse  visi  fue« 
rint,  alios  quos  non  novcrunt,  tales  nec  esse  nec  po« 
tuisse  iicri  pulant.  Hinc  etiam  ebuilit  quod  nugige* 
ruli  nunc  quidam  nescio  unde  gloriantes  priores 
patres  simplicitatis  arguunt,  et  secum  natam,sccum 
morituram  credunlsapientiam.  Tndiviniseloquiissim- 
plicem  loquendi  modum  esse  aiunt,  ut  in  eis  magi- 
stros  audire  non  oporteal|posse  satis  quemque  proprio 


vult  sufBcere  et  nequit  dellcere ;  tu  gratia  Dci  inni< 
teris  sola,  et  in  Domino  potes  omnia.  Illa  sicut  dum 
est,  non  potest  ncn  csse  quod  est,  id  est  super« 
bia,  sicut  subdi  non  polcst  ulli  praeposito,  nec  ipsi 
Deo ;  tu  quia  es  quod  es,  id  est  Iiumilitas,  omnibus 
etiam  iufimis  sprela  substerneris.  Illa  sublime 
omne  videt;  tu  quia  nihil  per  contentionem  agis,  ut 
aliis  prseponaris,  vel  per  inanem  gloriam,  sed  m 
bumilitate  facis  tuos  arbitrantes  vere  alios  esse  su- 
periores  sibi  invicem,  quia  potest  esse  in  alio  occuU 
tum  quo  superior  fit,  et  apud  Deum  dignior :  et 
hoc  ideo  quia  non  quae  sua  sunt  singuli  consideranl« 
sed  ea  quae  aliorum  bona.  llla  sana  sauciat,  iniegra 
corrumpit ;  tu  saucia  sanas,  corrupta  integras.  llla 


ingenio  veritalis  arcana  penetrare.  Gor  rugant,  na-  ^  communia  et  usitata,  licet  sint  grandia  ;   fastidU 


sum  et  labiuin  torquent  in  lectores  divinitatis,  et 
Don  intcliigunt  quod  injuriam  faciunt  ei  cujus 
verba,  puJcliro  quidem  vocabulo  simplicia,  sed 
sensu  pravoinsipida  praedicant.  Nonest  mei  consilii 
hujusmodi  imitari.  Bouus  enim  lector  humilis 
dcbct  esse  et  mansuetus,  a  curis  inanibus  et  volu- 
ptatum  illecebris  prorsus  alienus,  diligens  et  sedu- 
luSy  ut  ab  omnibus  discat  libenter,  nunquam  de 
scientia  prsesumat  sua,  perversi  dogmatis  auclores 
quasi  venena  fugiat;  diu  rem  pertrociare,  anlequam 
JQdicet,  discat ;  non  vidcri  doctus  et  csse  quaerat, 
dicta  .sapienlum  intcllecta  dilignt,  ct  ca  sempcr  ocu- 
lisquasi  speculum  vuUus  sui  tenore  sludcat;  et  si 


rara  et  singularia,  et  si  vilia  exlollit ;  tu  gaudes 
omnibus  bonis  lanquam  Dei  donis,  et  non  tua,  scd 
alicna  quseris  lucra.  Illa  virtutibus  aliis  armatur  ct 
elevatur ;  a  te  sola  vincitur  et  exstinguitur.  Tu  lau  • 
dem  divinam,  illa  concupiscit  humanain.  Tu  glo- 
riaris  in  conscientix  testimonio,  illa  in  lingux  va- 
niloquio.  Tu  colis  cor,  illa  corpus.  Tu  ornas  ani* 
nium,  illa  vultum.  Tu  places  Deo,  iila  diabolo.  Tu 
intcreropirix  es  vitioruni,  illa  virtutum.  Tu  aedificat 
Uierusalem,  illa  Babyloniam.  Tu  doces  animum, 
quidquid  exlra  molitur  suis  retrusum  possidere 
thesauris,  illa  qUbd  stciliferum  transabiit  ca^Ium 
tellure  deniersa  pctil.  Tu  es  foi/;,   incrcmentum. 


qua  forte  obscuriora  intell:ctuin  ejus  non  admise-  q  linis  virtutum;  illa  incipit,  adaugot,   perGcit  omne 


rint,  non  statim  in  vUuperium  proruinpnl,  ut  nibil 
bonum  csse  crcdat,  nisi  quod  ipsc  intelligere 
poiuiit.  Haec  est  humilitas  disciplinse  legentium. 

De   commendatione   liumilitatis,  et    invectione    in 
superbiam. 

Opraeclara  humilitasquaamplexatui  omnipoteutis 

majestas!  0  bcatajiumililas,  quam  visitare,  sanare, 

gloriGcarc  non  dcdit^nalur  propitiadivinitas!  0  pru- 

detis  humilitas,  qua!  propriam  contemnisexcellentiam 

ei  Dominum  solum  inagniGcas  animae  judicio  et  in 

ejiis  salutari  cxsullas  spiritus  gaudio.  Dum  teipsam 

despicis,  Deus  te  in  caclo  ct  in  terra  respicit.  Dum 

le  pulverem  ct  cinerem  conGteris,  super  inimicos 

tuos  diviniius  exaltaris.   Tu  conscicntiam  bonam 


malum.  llla  blasphcmat  Dei  opera ;  quasi  sapientior 
Deo,  commutat  ea  quasi  meliora  Deo ;  tu  quia  scii 
sapientiae  nil  inde  convenire  justitiae  Dei»  nil  pravuia 
adbaerere  omnipotentiae,  nil  possc  resistere  :  idcirco 
omne  quod  est  tanquam  opus  ,Dei  pulcherriroum, 
opiimum,  perfcctissimum  judicas  ,  dicis  <  omnia 
opera  Domini  magna  et  exquisita  in  omnes  vo- 
luntates  ejus  (PsaL  cx).  i 

Quapropter  omnia  opera  Domini  benedicis,  iau« 
das  et  superexaltas.  Et  sicut  duo  genera  tui  exi- 
stunt  quibus  tu  agnosceris,  ita  et  duo  genera  illius 
existant,  per  quae  et  ipsa  agnoscitur.  Duo  itaque 
sunt  genera  elationis :  aliud  iutus  per  superbiain 
mentis,  aliud  foris  per  typhum  elatioiiis.  Superbia 


modo  a  mordacibus  curis  facis  quietain,  in  futuro  ^  enim  intus  est,  jactantia  foris.  Superbia  alia  est  qua 


a  niinacibus  poenis  securam.  i£mula  lua  superbia 
a  superbis  diabolum  praRcipitavit  in  infcrnum,  de 
paradiso  Adam  expulit  in  exsiiium,  tu  latronem  iu- 
troduxisti  in  paradisum,  meretrices  et  publicanos 
in  regnum  ccelorum.  Illa  nititur  supra  se,  et  ruit 
infra  se;  tu,  ut  benc  fundcris,  in  altumfodis;  ut 
Deum  ipsum  videas,  in  templum  Dci  erigens.  Hla  se 
ftimilem  facit  Altissimo,  imo  supra  omne  quod  dici^ 
tur  Deus  aut  colitur  cxtollitur,  ct  ab  omni  dignitale 
abjicitur,  et  amplius  non  crit :  tu  te  pauperem  et 
verroem  asseris,  et  de  stercore  elevaris,  ac  cum  coeU 
priocipibus  coUocaris.  IUa  bona  sua  laudat  et  per- 


in  sui  considerationc  animus  intumescit,  alia  qua  in 
sui  comparatione  caetcros  despicit.  SimiHter  jactan- 
tia  foris  alia  est  qua  in  sui  osientatione  homo 
klandum  se  sinuilal,  alia  qua  se  crudelem  et  me- 
tucnduin  demonstrat.  In  prima  placere  nititur,  in 
secunda  placere  dedignatur.  Ex  primo  igitur  genere 
superbiae  in  quo  homo  sibi  placet,  primum  nascitur 
gcnus  jactantiae,  in  quo  f^teris  placero  desidcrat, 
et  ex  secundo  genere  superbiae  in  quo  alios  despi- 
cit ;  secundum  nascitur  genus  jactantiae,  quo  se 
aliis  non  amabUem  sed  metuendum  monstrarjs 
laborat. 


«71 


^EHNERI  ABBATIS  S.  BLASU 

DOMmiCA  DECIMA  OCTAVA. 

Secundum  MatlbflBiim. 


il'% 


I  Acccsseruni  ad  Jcsum  Sadducai ;  et  inierroga- 
▼il  eum  umis  ei  eis,  lenlans  cum  :  Magister,  ouod 
est  mandalum  magnum  in  lege?  >  elc.  {Matth.  *!«.) 
Primum  omnium  non  pro  ordine,  sed  pro  dignilate 
intellige  dictum,  id  est  maximum  omnium,  sive 
primum,  quia  ante  omnia  debemus  intimo  corde 
•inguli  quasi  unicum  pietatis  fundamenlum  locare. 
Ergo  primum  omnium  et  maximum  mandatum  est 
cognitioatque  confessio  divinae  unitatis  cuni  exsecu- 
tione  bonx  opcrationis.  Bona  autem  operatio  dile- 
ctione  Dei  et  proximi  perficitur.  Quod  breviter 
aliis  verbis  commendat  Apostolus  dicens  :  <  In  Ghri- 
stoenim  Jesu  neque  circumcisio  aliquid  valet,  ne- 
que  prxputium,  sed  fides  qux  per  dilectionem  ope- 
ratur  (GaL  v).  > 

Ostendit  ex  hac  responsione  Scribae  gravem  saepe 
inti^r  Scribas  et  Pharisaeos  quaestionem  esse  Yersa« 
um  quod  esset  mandatum  primum  sive  maximum 
divinae  legis,  quibusdam  videlicet  hostias  et  sacri- 
Itcia  laudautibus,  aliis  vero  majore  auctoritate  fidei 
et  dilectionis  opera  praeferentibus,  eo  quod  plurimi 
patrum  ante  legem  absque  omnium  viclimarum  et 
sacrificiorum  consuetudine  ex  fide  tantum,  quae  per 
dilectionem  opecatur,  pLicerent  Deo,  summique 
apud  ipsum  loci  haberenlur.  Nemo  autem  unquam 
absque  fide  ac  dilectione  per  bolocausia  solum  ct 
sacriiicia  Dco  placuisse  invenitur.  In  qua  sententia 
Scriba  iste  etiam  se  fuisse  declaravit. 

I  Ait  illi  Jesus  :  Diliges  Dominum  Deum  tuum 
ex  toto  corde  tuo,  et  in  lota  anima  tua,  et  in  tota 
jnentetua  Hocest  maximum  et  primum  roamda- 
tum.  Secundum  autem  simile  est  huic^:  Diliges  pro- 
ximum  tuum  sicut  te  ipsum.  In  his  duobus  man- 
-datis  tota  lex  pendct  et  prophctae.  > 

Totam  magnitudincm  et  lalitudinem  divinorum 
cloquiorum  secura  possidet  charitas,  qua  Dominum 
proxiroumque  diiigamus.  Docet  enim  nos  coeleslis 
tinus  magister  et  dicit  :  c  Diliges  Dominum  Deum 
tuum  ex  totocorde  tuo,  >  etc.  (Augi-stimjs.)  Si  ergo 
iion  vacat  omnes  paginas  sanclas  perscrutari,  om- 
nia  iu  volumine  sermonum,  quod  volvitur  evol- 
.vere,  omnia  Scripturarum  secreta  penetrare,  lene 
charitatem  ubi  pcndent  omnia.  Ita  tenebis,  quia  ita 
didicisli,  tenebis  etiam  quod  nondum  didicisti.  Si 
•enim  nosti  charilatcm,  aliquid  nosti,  unde  et  illud 
.pendet  quod  forte  nosti,  ct  iu  eo  quod  Scripturas 
non  intelligis,  charilas  patet.  Illa  itaquc  tenet  ct 
quod  patet  et  quod  lalet  in  divinis  scrmonibus. 
Qui  charitatem  tenet  in  moribus,  hoc  est  quod 
brcviatum  sermonem  faciet  Dominus  supcr  ter- 
ram. 

c  Congregatis  autem  Pharisaeis,  interrogavit  eos 
li^sus,  6ice^$ :  Qiiid  yohis  videtur  de  Chrisio?  Cujus 
flJiusest?  Dicunt  ei  :  David.    Ait  iliis    :  Quomodo 


A  ergo  David  in  libro  Psalmorum  vocat  eum  Domi- 
num,  dicens  :  Dixit  Dominus  Domino  meo  :  Sede 
a  dextris  meis,  donec  ponam  inimicos  tuos  scabel- 
lum  pedum  tuorum  ?  » 

Istud  dicere  Domini  Domino  est  aequalem  siM 
generare  Filium.  Domino  meo.  dicit  David,  noo  se- 
ciindum  quod  de  eo  natus  est,  sed  secundum  quod 
dc  Patre  scroper  fuit.  Quod  autem  a  Patre  subji- 
ciuntur  inimici,  sive  volentes  sivc  nolentes,  non  in- 
firmitalem  Filii,  sed  unitatem  natune  qua  in  altero 
alter  operatiir  significat;  nam  et  Filius  subjicil  ini- 
micos  Patri,  quia  Patrem  clarificat  super  terrain. 
Sic  interrogatio  Jcsu  nobis  proficit  contra  Judxos. 
Judaei  autem  frivola  multa  confinguut  asserenles 
cenlesimum  nonum  psalmum,   scriptum   lo  perso- 

B  na  Eliczer  filii  vernaculi  Abrahae^  revertentis  de 
caeile  quinqu3  reg:im  :  Sede  ad  dcxceram  meam. 
Sed  scquenlia  psalini  non  ad  hoc  coneordant.  Re- 
cte  itaque  opponilur,  noii  quia  Christum,  quem 
confitcntur  essc  venturum,  David  filium  dicunt,  sed 
quia  simpliciler  hominem  et  uon  Dei  FiUum  cre- 
dunt. 

c  Si  ergo  David  in  spiritu  vocat  eum  Domii'um, 
quomodo  filius  ejus  est?  £t  nemo  poterat  ei  re- 
spondere  verbum,  neque  ausus  fuit  qoisqnam  cx 
illa  die  eum  amplius  interrogare.  >  Quia  insermoni- 
bus  conlutantur,  uttra  non  interrogant,  sed  apene 
comprchcnsuin  potcstati  tradunt  Romanae.  Unde 
patet  vencna  invidiae  superari  posse,  scd  dilficitc 

p  quicsccre. 

De  charitate. 
Gcminam  nobis  Scriptura  sacra  charitalem  com- 
mendat,  Dei  videlicet  et  proximi.  Charilatem  Dei, 
ut  sic  ipsum  diligamus,  ut  in  ipso  gaudeamus; 
charilalem  proximi,  ut  sicipsum  diligamus,  ut  noa 
in  ipso,  sed  cum  ipso  in  Dco  gaudeamus  :  hoc  esl 
ut  Deum  diligamus  propter  sc  ipsum,  proximumau- 
tem  propter  Deum.  Deus  autem  idcirco  propter 
se  ipsum  diligendus  est,  quia  ipse  est  bonum  no- 
slrum ;  proximus  autem  ideo  propter  Deum  dili- 
gendus,  quia  cuin  ipso  in  Deo  est  bonum  nostrum. 
lllum  diligamus,  utad  ipsum  vcniamus,  et  in  Cbrisio 
^audcamus,  istum  diligamus,  ut  cum  ipso  curramus, 
et  cuin  ipso  perveniamus.  lllum  ut  gaudium,  istum, 

D  ut  gaudii  socium.  IUum  ut  requicm  ,  isluro  ut 
rcquici  consortem.  Quid  est  Deum  diligere?  habere 
velle.  Quid  est  Deum  diligere  proplcr  se  ipsum? 
ideo  diligcrc,  ut  habeas  ipsum.  Quid  esl  proximum 
diiigere  propter  Deum?  ideo  diligere  quia  babet 
Deum.  Sicut  diligimus  homincm  proptcr  justiliam, 
id  est  quia  habet  justitiam,  et  sicit  diligimus  bomi- 
nem  propter  sapientiain,  id  est  quia  babct  sapieo- 
tiam,  sic  diligimus  hominem  propler  Dcum,  id  esl 
quia  habet  Deum,  vel  ?i  fortc  nondum  habcl»  tanicn 


tilS  DEFLORATIONES  SS. 

quia  babitnrus  estcum  vclut  habcat  eum.  Sic  itaque  A 
propter  Deum  homit  ""m  diliglmus,  quem  utique  pro- 
pter  Deum  non  diligeremus,  si  Deum  nondiligeremus, 
quemadmo<tum  cumhominempropiersapientiam  di- 
ligo,  ideo  diligo,  quia  ipsam  sapientiam  diligo  :  quem 
profecto  non  diligerero,  si  sapientiam  ipsani  propter 
quam  ipsum  diligonon  diligerem.  Ita  cum  proximum 
propter  Deum  diligo,  ideo  diligo  quia  Deum  diligo  : 
quem  utique  non  diligerem,  si  Deum  propter  quem 
ipsum  diligo  non  diligerem.  Sic  igitur  :  si  bene  di- 
ligo,  et  bonum  diligo.  Non  enim  bene  diligo,  ntsi 
cum  bonum  diligo  :  ct  cumbonum  quod  diligo,  non 
ob  aliud  quam  propler  bonitatem  sic  diligo.  Quo- 
modo  ?  Amicum  in  Deo,  inimicum  propter  Deum. 
Quid  est  amicum  diligere  in  Deo?  ideo  diligcre 
quia  Dcum  habet.  Non  in  divitiis  suis ,  non  in  for-  B 
titudiue  sua,  non  in  pulchriiudine  sua,  sed  in  justi- 
tia  sua,  in  sanctilale  sua,  in  bonitate  sua.  llla  enim» 
etsi  a  Deo  sunt,  extra  Deum  diligi  possunl,  et  sxpe 
cum  diliguntur,  avertunt  et  pervertunt  meniem  dili- 
geotem  se,  ut  Deum  non  diligant.  Ideoque  pro  his 
est  laudandus,  quia  cum  danlur  ab  ipso  dantur,  et 
dona  ejus  sunl,  sed  in  bis  non  est  aniandus  proxi- 
mus,  quia  virlus  ejus  non  suni,  neque  bonum  fa- 
ciunt  ista  hominem,  etiam  si  abundaverit,  nec  non 
61  dcfuerit  malum. 

Bonitas  autem  bonum  facit  et  justitia  justum,  et 
>erilas  verum,  et  haec  cum  adsunt,  adcst  Deus, 
quia  Deus  bonitas  csl,  el  justitia  et  veritas.  Ideo 
in  bonilato,  el  justitia,  et  veritate  diligendus  est  ^ 
homo,  et  quando  in  istis  diligitur,  in  Deo  diligitur, 
quia  Dcus  bonitas  est,  et  justitia  et  veriias.  Si  ergo 
bene  diligimus,  etbonum  diiigimus,  boni  sumus. 
Non  enim  bonos  facit,  nisi  dilectio  bona  et  dilectio 
boni.  Si  autem  boni  snmus,  nullos  amicos  habe* 
mus  nisi  bonos;  et  nullos  inimicos,  nisi  maIos,quia 
si  boni  sumus,  nihil  nisi  bonum  diligimus,  et  nihil 
praeter  malum  odimus.  Si  auiem  amicos  bonos 
habemus,  et  ininiicos  malos,  amicos  quidem  in  bo- 
nitate  sua  diligerc  debemus ,  id  est  in  Deo,  quia 
bonisunt;  inimicos  autem,  quia  iu  bonitate  dili- 
gere  non  possumus,  quia  boni  non  suiU  :  tantum 
propterea  diligere  debemus,  ut  bonilalcm  habeant, 
et  boni  sint.  Et  in  his  omnibus  non  nisi  bonitas 
diligilur,  quando  nihil  diligitur,  nisi  propter  boui-  D 
tatem.  Simili  modo  cum  Deus  diiigilur,  propter  se 
diligilur,  quia  ab  alio  non  est,  neque  aliud  ab  ipso 
quod  diligitur  in  ipso.  Cum  vero  proximus  diligi- 
tur,  non  proptcr  se  diligitur,  scd  propter  Dcura, 
alter  ut  amicus  qui  Deum  habet,  aller  ut  inimicus 
utDeum  liabeat.  Et  in  his  omnibus  non  nisi  Deus 
diligilur,  qnia  aliud  norf  estquamDeus,  quod  in 
lllo  diligilur  quia  est,  in  isto  diligitur  ut  sit.  Ergo 
cum  Deus  diligitur,  et  cum  proximus  diligitur, 
Deus  diligilur.  Quare  ergo  dicit  Scriptura  :  «  Ut  et 
Deum  diligas,  et  proximum  (Matth.  xxu).  k  Si  in 
Deo  Deum  diligis,  et  in  proximo  Deum  diligis,  nec 
aliud  in  proximo  quam  quod  in  Deo  diligis,  qnare 
fiuttl  duo  prsecepta  charilatis  ?  Si  enim   utrobique 


PATRUM.  —  LIB.  II. 


iill 


Deus  diligilur,  in  utroque  unum  impletur,  nec  opus 
fuerat  pra^ceptuin  geminari  de  opere  uno  :  Suffice- 
ret  si  dixissct :  Dilige  Dominum  Deum  tuum ;  !n 
hoc  enim  toium  est.  Qui  enim  Dominum  vere  dili- 
git,  ubique  diligit.  Si  vere  diligitur,  diligitur  ubi- 
cunque  invenitur.  In  se  ipso  et  in  proximo,  intus  ht 
foris,  sursum  et  deorsum,  longe  et  prope.  Si  mel 
dulce  est,  dulcis  est  et  favus.  Si  mel  diligis,  diligis 
et  favum  receptaculum  mellis.  Sed  cum  mel  diligi- 
tur,  ideo  diligitur,  quia]dulcedoipsum  est.  Gum  vero> 
favus  diligitur,  ideodiligitur  quia  dulcedo  in  ipso 
est.  Mel  propter  seipsumdiligitur,  favus  autem  pro^ 
pler  mel  diligitur.  Et  si  forte  videris  favum  no:i 
habentem  mcl,  vides  reccptacula,  ubi  mel  esse  de- 
buerat,  et  doles  esse  vacua,  ctnon  plaoent  tibi  quia 
arida  sunt,  et  cupis  me!  illic  esso,  quod  dillgis  :  el 
si  venerit,  magis  diligis.  I(a  diligito  Deum  tuum, 
quia  dulcedo  est,  ipse  et  boniras  et  veritas.  Proxi^ 
mum  autem  tuum  dilige,  quia  receplaculum  est 
dulcedinis  et  veritatis,  et  si  in  eo  inveneris  quod 
habere  debet,  dulcedinem  et  bonitatem,  et  verita- 
tem,  diligein  ipso  illas,  etdilige  ipsum  propter  illas. 
Si  autem  vacuum  inveneris  bonis  suis,  dole  quia 
receptsculum  inane  vides,  et  opta  ut  vcniant  ad 
eum,  et  intrent  in  eum  bona  sua,  ut  fiat  ipse  bo- 
nus,  babens  bona  soa,  sine  quibus  bonus  esse  noh 
potest. 

DIVISIO. 

Dilige  Deum,  quia  bonitas  est;  dilige  proxiniunvy 
quia  ex  bonitate  bonus  est,  vel  si  bonus  non  est» 
ut  sit  qui  bonus  esse  potest.  Qui  enim  jam  esso 
non  possunt  boni,  diligendi  non  sunt,  quia  nec 
proximi  sunt,  sed  alieni  et  remoti  ct  extranei.  t  Ne 
des,  inquit,  alienis  honorem  tuum,  et  annos  tuos 
crudeli,  ne  forte  impleantur  extranei  viribus  tuis  et 
labores  tui  sint  in  domo  aliena  [Prov.  v).  >  Isti  ergo 
sunt  alieni  et  extraneininiis  remoii,  et  longe  fticfci 
quibus  amplius  non  patet  reditus  ad  bonum,  du?- 
mones  scilicet  et  mali  hominos  cum  dxmonibus 
damnati.  Qui  idcirco  a  nobis  amplius  diligendi  non 
sunt,  quia  ab  illo  bono  propter  quod  diligitur  om- 
nis  qui  l^ene  diligitur,  irrecuperabiliter  corruerunt. 
Nusquam  nobis  dicit  Scriptura  ut  dspmones  diliga- 
mus,  neque  illos  homines  qui  jam  cum  daemonibus 
damnati  sunt.  Illi  enim  proximi  non  sunt,  sed  re- 
moti  et  alieni  facti  a  nobis.  Nos  autem  proximos 
diligere  debemus,  non  alienos,  id  est  homioes,  noa 
daemones,  et  illos  homincs,  qui  vcl  per  bonitatent 
non  recesserunt ,  vel  per  arbitrii  liberlatem  redire 
possunt.  Non  enim  omnino  longe  sunt  qui,  etsi 
abierint,  adhuc  redire  possunt.  Isti  sunt  proximi 
quos  diligere  debemus,  vel  in  Deo,  si  recesserant* 
vel  propter  Deum,  si  redire  possunt.  Quos  quando 
diligimus,  vel  in  eis  Deum  diligirous  si  boni  sunt, 
vel  eis  bomim  diligimus  et  optamus,  cnm  quod  non 
sunt  boni  esse  possunt. 

Propter  hoc  ergo  duo  sunt  praecepta  charitatis, 
Dei  videlicet  et  proximi  u(  per  charilatem  Dei  ipsum 
bonum  diligas,  per  chariialcm  proximi  boiium  quod 


ins 


^ERr^E, 


m  ABBATfS  S.  BLASn 


1176 


UiVigis  proxlmo  non  inVnie»^-  noterac  ^)'*******  ^»1»'  A  liter  valeniem.  Tertio  Bpirilum  diclmus  pertotum 


gere  et  proximo  non  <ii^*8^^^. '     ,  k  .    ^**nuid  velle      corpus  emissum   aique  rccepium,   pcrquem  viia 

habere,  et  lamen  noUc  ut  *»  m^'^^  proximus      inortalium  conlinetur;  ncc  aliquando  oliumcapiens, 

luus  :  in  Beo  lamcn  non  po^^^^^*      ^n  eiiin,  pote-      j"gi  nioliililalc  reparaiur. 

rasDeum  diligerejnisUVtUgcrcsC  P^^oxin^uj^^^mijj^^  Sciendum  est  igilur  animum  cl  nicnlem  proprie 

quiacuminvidia  elodioDcusdUigi»»on  poiest,iamrn 

quia  in  aViis  relnis  lioc  facere  poieras,  ut  aliquid 

velles  et  proximo  Vuo  non  veUcs,  disiinctum  est  ut 

utrumque   tibi  faciendum  csse  inlelligas,  quamvis 

alterum  sine  aUcro  iacere  non  possis.  Quamvis  si- 

mul  sint,  tamcn  duo  sunt  dilecllo  Dci  el  proximi. 

Ncque   idco  debucrunt   in   pracceptione  confundi, 

quamvis  non  possint  in  aclione  separari.  Duo  igilur 

Drscopta  sunl  charilatis  :  unum  quo  Deum  diligcre 

prxcipimur ;  allerum  quo  proximum  amare  jube- 

mur.  Scd  dicis  :  Quare  tria  data  non  sunt  prxcepla      lis.  Ediia  est  quasi  parlurialc  ovum,  ubi  viia  fulune 


aniniam  non  vocari.  Ha;c  Cassiodorus.  Cieleruin 
Isidorus  sic  ait  :  i  Una  est  aninia  qux  dum  con- 
templalur,' spirilus  cs^t,  dum  sentit,  scnsus;  dum 
sapit,  animus;  dum  intclligil,  mens;  dum  discernit, 
ralio;  dum  consenlit,  vulunlas;  duni  recordatur, 
mcmoria;  dum  membra  vegeiat,  anima  est.  >  Ho- 
minis  ergo  aninia,  ut  vcracium  docloium  conscntit 
auctoritas,  est  a  Deo  crcala  spiritualis  propriiqiie 
substantia  sui  corporis  viviHcatrix  ralionalis  quidcm 
ct  immortalis,  sed  in  bonum  malumquc  convertibi- 


charitatis  ut  slmililer  dlligat  homo  se  ipsum,  sicut 
diligere  jubctur  Deum  et  proximr.m.  Sed  consiJera 
quia  superfluum  forei  ut  illud  iUYi  juberetur  ad  quoJ 
faciendum  sic  homo  pronus  fuerat  cx  se,  ut  illuJ 
aut  non  posset,aui  non  vellet  dimilterc,  ctiamsi  pro- 
hiberetur.  Non  igilur  praecipiondum  cral  homini  ut 
$6  dili«:eret,  sed  timendum  vol  cavendum  magiserat 
ne  nimis  diligeret.  Uoc  siqiiidem  nalurae  insilum 
crat,  ut  se  odire  non  posset  secundum  qoam  ncmo 
carnem  suam  odio  habuit  cujus  conimodum  qui  na- 
turse  insitus  cst  appeiitus  inseparabiliter  diligit,  et 
quod  advcrsum  cst  illi,  scmpcr  dcteslatur  et  (ugit. 

De  anima,  Quare  dc  dtcnluir.  De  nppellatione  ani- 
mi.  De  mentis  appellatione,  et  de  spiritus  appcUa-  p 
lione.  ^ 

Animae  concessura  csla  Deoingenilium(sic)  rerum 
sccrcta  pcnetrare  ac  penetrata  viventibus  per  cam 
reserare.  Undc  ineptum  ducitur  illam  per  quam 
plura  cognoscimus,  quasi  a  nobis  alicnam  nos  igno- 
lare.  In  primis  ergo  insinuetur,  cujus  anima  pro- 
piie  dicatur  et  quare  sic  appelletur.  Proprie  igilur 
liominis  anima  ei  non  pecudum  dicilur,  quoniam 
\lta  pecudum  in  sanguine  tantum  constilula  nosci- 
tur.  llsec  vero,  quia  iinmorlalis  est,  anima  rccle 
ijuasi  aneema  [avoflfta] ,  id  csl  a  sanguine  longe  di- 
scrcta  vocatur,  cum  poslmortem  corporis  perfcclam 
ejus  conslet  csse  subslanliam.  Qiiidam  anipnam  di  • 
cunt  appcllatam,  co  quod  aniinct  utquc  vivificet  sui 


avls  pennarum  grata  varietas  continctur.  Insupcra 
Deo  ficri  vel  factas  animas  prudentium  nullus  ne- 
scit,  quando  Crcalor  cst  aut  creatura  omne  quoJ 
existit.  Crealrix  igilur  nulla  creatura  potest  essc 
sulistanlia,  quoniam  ut  ipsa  subsistat  indigr^t  D<o, 
et  dare  non  polest  alterisubsistcnliam,quan]tanlum 
haberc  accepit.  Superest  ut  eam  vcrissinie  a  diviui- 
tate  conditain  esse  fateamur  qux  sola  potest  creare 
mortalia  ct  immortalia.  Evidcntcr  enim  lcgiiur  in 
Salomone :  c  Et  revcrtetur  pulvis  in  terram  sicut  erat, 
cl  spiritus  rcvcrlctur  ad  cum  qwi  dedit  illum 
{Eccii.  xii).  I  Et  alibi  :  i  Omnem  Oatum  ego  feri.  i 
lllud  aulem  quod  diximus  sui  corporis  viri/icatrix, 
ideo  dicitur  quia  mox  ut  dala  fucnt  incfiabili  con- 
ditione,  diligit  carcercm  suum,  amat  propl**r  quod 
libora  csse  non  polcst,  doloribus  ejus  vchcmenier 
alTicitur,  formidat  inleriium  quae  non  potest  mori ; 
et  sic  cst  ad  corporis  sui  casus  trepida,  ut  ipsam, 
quye  non  polcsl  dcficere  pcr  naluram,  magis  susli- 
nerc  credas  extrema.  Et  licet  rebus  corporalihus 
nulla(enus  ipsa  vcscatur  subduclis  lantum  talilus 
gravissimo  moerore  conflcitur,  desiderans  non  slbi 
naluralilcr  accommoda,  sed  adjunctis  artubus  pro- 
fulura.  Vita  ergo  corporis  suscept;e  animse  praescn- 
tia  est,  mors  autem  ejus  prohalur  abscessus.  SiC 
dicm  dicimus  lustrante  sole,  qui  cum  discesseritnox 
vocalur.  Vivi»  ilaque  corpus  animie  prsesidio,  et  cx 
ipsa  proltnlur   accipare,  undc  se   prscvaleat  cora- 


corporis   subslantiam.  Aiiiinus   autcm  appellatur,  j)  movere.  Per  lolum  vcro  corpus  quod  animat,  non 


qma  velocissima  co^italio  cjus  ad  similitudincm 
venti  motu  ccleri  pervajjjatur,  qtii  fit  cx  appelilu 
Anima;  commolo  pro  dcsidcrii  cjus  qualilate.  Mens 
dicitur  a  mene  [whri\j  id  est  a  luna,  quia  licot  mute- 
tur  vicissitudine  varia,  se  tnmen  rcsliluit  in  id  quod 
fuit  quadam  novilale  pcrfecla.  Spintus  cliam  Iri- 
jjiici  «lodo  dicilur.  Appcllatur  ei*im  veraoilor  el  pro- 
prie  nuliius  indigens,  ipse  vero  a  croaluris  o:hni- 
bus  indiget,  inspirans  quod  vult,  ct  dispensav.s 
omnia  prout  vull,  universa  complens,  totus  in  loto, 
immobilis  loco,  et  voluntafeonternus  rnnciaque  quie 
6umma  sunt  singulariler  patons.  Vocamus  ct  spi- 
rilum  suhsfanliam  tenuem  iiobisaue  invisil)ilea), 
erp.alujani  immorialcm,  (j^.^oiM  ;iin  illi  anium  esl,  nli- 


locali  dilTusionf ,  scd  quadam  vilali  intentione  por- 
rigitur.  Nam  per  omncs  cjus  parliculas  lota  simul 
adcst,  ncc  minor  in  minoribus,  ncc  in  majoribus 
major,  scd  alicubi  intcnsius,  alicuhi  reniissius,  et 
in  omnibus  tota,  et  in  singulis  lola  cst.  Quamvis 
cnim  in  corpore  non  tolo  senlit,  tanien  tota  scnlit. 
Nam  cum  exiguo  puncto  io  carne  viva  aliquid  tan- 
gitur,  et  si  locus  illc  totius  corporis  non  sit,  sed  vix 
in  corpore  videalur,  animam  tamcn  totam  non  latct. 
Neque  id  quod  scnlilur  per  corporis  cuncta  discur- 
rit,  sed  ibi  senlitur  tantum  ubi  fit.  Unde  ergo  :iJ 
tolum  mox  pervenit  :  quod  in  toto  non  fit,  nisi  qnia 
ibi  tola  cst  ubi  fll.  Et  cum  tola  ibi  sit,  non  lamen 
cajlera  dcserir,  Vivunt  cnim  ex  illa  ca  pnrscric  uW 


*»"7  DEFLO!L\TIONES  SS. 

luhil  factum  esl  tale.  Quod  si  fteret  et  utrumque  A 
simul  ficrct,  simiil  uirumquc  tolam  pariter  non  la- 
tnrct.  Proinde  et  in  omnilms  siniul  et  in  singulis 
particulis  corporis  sui  tota  simul  esse  non  possct; 
sl  per  illas  ila  diflundcrelur,  ut  videmus  corpora 
dilTusa  per  spatia  locorum  minoribus  suis  pariibus 
uiajota  occupare  et  amplioribus  ampliora.  Latum 
cst  animx  quodammodo  cogitaliones  apprchcndcre 
etper  obsequium  lingnx  molione  volubili  disserere. 
In  corporc  pnsila  qiiam  mulla  ccrnit,  a  se  non  egre- 
diens  quam  divcrsa  circumspicil.  Ubique  quasi  dis- 
tenditurf,  et  animse  Oeri  discessio  non  probalur. 
Movetur,  erigiliir,  ilucUiari  cognoscilur,  el  in  se  ipsa 
tanquam  in  magno  currens  spalio  pcrvagatur.  Ad 
causas  non  eiit,  sed  tractatibus  suis  repra.'scntat 


PATRUH.  ^  LIB.  H.  \m 

sibt  quoil  sua  cogitatione.respicit,  modo  quod  oculift 
carnalibus  vidit,  modo  quod  imaginatione  phanta- 
stica  conccpit.  Hanc  proinde  spiritualcm  substao* 
tiam  probabilis  et  absoluta  ratio  condtclur,  quia 
dum  omnia  corporalia  tribus  noverimus  lineis  coii- 
tineri  longitudine,  laliludine,  profundilate,  nibll 
tale  in  aiiima  probatur  reperiri.  Deinde  quod  cor^ 
pori  sociata,  quamvis  ipsius  mole  pr<xgravelur,  opi« 
nioncs  rerum  soliicila  curiositate  perpendit  coelcstia 
profundo  cogitat,  naturalla  sublili  indagationc  in- 
vesligat  ct  de  ipso  quod  conditorc  suo  ardua 
nosse  dcsidcrat.  Quod  si  esset  corporalis,  cogita^ 
tionibus  i>uis  spirituaiia  ncc  cernercl  ulique  nec 
videret. 


DOMINICA  DECIMA  NONA. 

Secundum  Matthaeum. 


f  Ascendens  Jesus  in  naviculam,  transfrctavit  et  B 
Tenit  incivitateinsuam  (Matlli.  ix). »  Christiis  Fccle- 
&i;£  navem  scinper  miligatui  us  fluctum  s;eculi  trans- 
cendit,  ut  crcdentcs  in  se  ad  coeleslempnlriam  traii' 
quilla  navigalione  perducat.  Marcits  in  Capharnnum 
{Marc,  ii),  Malth;ciis  in  civilate  sua,  Do:iiiniiin  cu- 
rasse  paralylicum  narranl.  Qu;c  qn;i'silo  (iiHicilius 
solveretur,  si  Maith;eu$  noininavet  Nazaidh.  Nnnc 
ergo  quis  dubitet  Caphainaum  rnisse  civilatcni  Do- 
mini,  qnam  nou  nascendo  scd  iniracnlis  illnstrando 
suam  fecerat.  Deniquc  iii  coinpaialionc  exterarum 
regionum  recle  dicereiur,  quodcunque  oppidum 
Galihex  civilas  Domini,  ne  dum  Capharnanm,  quse 
ila  exceilebat  in  Galila^a  ut  lanquaui  melropolis 
haberctur 

I  Et  ecce  qiiatuor  viri  porlanles  in  leclo  homincm  C 
qui  erat  paralyiiciis,  ct  quxrebant  eiim  iiifcrre,  ct 
ponerc  antc  Jesuiu.  £t  non  invenientcs  qua  parte 
cum  iuferrent  pra:  Inrba,  asccndcrunt  supra  tectum 
et  per  tegulas  submiscrunt  illum  cnm  lecto  in 
mcdium  ante  Jesum.  Quorum  fidem  ut  vidit,  dixit : 
Conlide,  lili,  reintlnnlur  tibi  pcccata  lua.  »  Para- 
lylicum  qucm  sanavit  iion  pro  sua  flde  cum  sensu 
careret ,  sed  pro  flilc  off.rentium  vocavit  lilium  , 
ideo  quia  dimissa  sunt  ei  peccata  sua.  Inluendum 
quantuin  valet  ruies  propria ,  si  tanlum  valnit  alie- 
na.  Qui  crgo  pccc;ao  gravalur,  adhihcni  Ecclesiam 
qase  pro  eo  precclur.  Ilic  datur  intclligi  plerasquc 
corporum  dcbiiilalcs  evenire  propier  peccala.  Et 
klco  foisitan  prius  diniilluiitur  peccala,  iit  causis  |^ 
debililalis  ablatis  sanitas  restilualur.  ilinccstquod 
bic  paralyticus  in  Luca  vocatur  homo  quasi  pccca- 
tor  (Liic.  v),  ei  alio  paralytico  ad  piscinam  dici- 
lur  :  <  Ecce  sanus  faclus  es,  jam  noli  peccare ,  ne 
deterius  libi  aliquid  contingat  {Soun,  v).  i  Quinque 
autem  sunt  differeuti^  causarum,  pro  quibus  in  bac 
vlta  raolcstiis  corporaiibus  afDigimur.  Aut  enim  ad 
Dieriia  augenda  per  patientiam   justi   intirmitate 


corporis  gravanturj^^ut  Job  et  Toluas  et  martyres, 
aut  ad  cuslodiam  virtutum  ,  ne  superbiant,  ut  Pau- 
lus,  qui  ait  :  <  Ne  magnitudo  revelalionum  extollat 
me  ,  datus  cst  mihi  stimulus  carnis  mea)  angclus 
Salana;  ut  me  colaphizel  (//  Cor,  xii).  »  Aul  ad  cor- 
ri^^enda  pcccata,  sicu[  Maria  soror  Aaron  in  cremo 
ob  vcrl)a  tcmoritatis  percussa  et^t  lepra  ,  et  paraly- 
licus  iste  aut  ad  gloriam  Dei  salvantis  ,  sivc  per 
ipsum  sive  per  famulos  suos,  sicut  caecus  nalus  qui 
non  peccavil ,  nec  pareiites  ejns,  sed  ut  manifesla- 
renlur  opcra  Dei  in  illo  (ioan,  ix).  Lazarus  quo- 
que  ciijus  iniirmitas  non  fuit  ad  moriem ,  sed  ut 
glorincelur  Filius  Dei  per  eum  (Joan,  xi),  aut  ad 
iiichoationem  damnationis  xlerna! :  quod  reprobo- 
rum  est  propriuin,  sicut  Anliochus  et  Ilerodes,  qul 
afllictionum  miscria  oslenderunt ,  qnid  passuri  cs- 
sent  perpcluo  in  gehenna.  Qnibus  congruit  illnd  pro- 
phet^  :  <  Duplici  conlritione  contcie  nos  (/cr. 
XVI i).  > 

<  Elcoftperunt  cogilare  Scrihae  elPharisx'idiccn- 
tes  :  Qnis  est  hic  qui  loquitur  blasphemias?  Quis 
potest  dimiitere  peccata  nisi  solus  Djus?  »  Veruni 
dicuntScrihaequia  ipse  soluspotcst  dimiltcre  qui  per 
cos  quoque  dimiltit  quibus  potestalem  dimillendi 
tribuit.  Putabanl  Domiiium  blasphemarearrogando 
sihi  qnod  Dei  rsi,  sed  coruin  cogitaliones  revelan- 
do  et  signo  visilili  quod  consiat  icquum  divinae  po- 
tcnti»  esse  sicut  pcrcuta  dimillcre  Deum  se  ess3 
judicat. 

<  Et  cum  cognovisset  Jesus  cogitaliones  eorum , 
respondens  dixit  ad  ilios  :  Quid  cogilaiis  mala  in 
cordibus  veslris?  quid  cst  facilius  dicerc  :  Diinil- 
tunlur  libi  peccata,  an  dicere  .  Surge  et  ambula? 
Ul  autein  sciatis  quia  Filius  hominis  potestatcm 
hahcl  in  lerra  dimitlere  peccala,  tunc  ait  paraly- 
lico  :  Tibi  dico  :  Surge,  tolle  leclum  luum,  et  vadc 
in  domum  tuam.  >  Ulrum  sint  paralvtico  peccata 
dimissa  solus  novcrat  qui  dimiltebal.  Surgera  au- 


H-^  ^^RNERI  ABBATIS  S.  BLASIl  IISO 

elambuhTe  maiiUcsluni  er«  Ous  qui  vide-  A  De  eo  quid  sU  fides,  quid  cognilio  fidei,  et  de  irihii 

^  «tt  urrki.    -  gritdibu$  utriusquc^ 

Priusquain  qnac  ad  Hdein  perlinent  discufere  ■o- 
cipiamus,  quid  sit  fides  ipsa  inspiccre  debenius. 
Aposloius  sic  diffinil  fidem  :  c  FiJes  esl  substanlia 
rcrum  sperandarum  ,  argumenluni  iion  apparen- 
tium  (Hebr,  ii).  i  Cum  enim  res  quaelibel  apud  uos 
per  actum,  quando  videliccl  pracsenles  sensu  com- 
prehenduntur;  vel  per  inlelleclum,  quandoabsentes, 
\cl  etiam  non  existentes  in  similitudine  sua  et  ima* 
ginatione  capiuntur ;  vel  per  experientiam,  quando 
ea  qugc  in  nobis  sunt  sentiunlur  a  nobis,  ut  ^aa- 
dium,  tristilia,  amor  et  limor  :  qux  subsistunt  in 
nobis,  et  scntiuntur  a  nobis,  nullo  horum  modorum 
invisibilia  Dei  capiuntur  a  nobis,  quse  solum  cre- 
duntur  a  nobis.  N»^que  enim  per  acluiu  praesentta 
sunt,  neque  in  simiiiludine  aliqua  comprebendi 
possunt,  ncc  quemadmodum  illa  quae  in  nobissunt, 
et  sentiuntur  a  nobis.  Ergo  fide  sola  subsistunt  ia 
nobis,  et  subsislenlia  eorum  est  fides  qua  creduntur 
quia  sunt,  sed  qualia  sunt  non  comprehenduntur. 
Sic  itaque  per  fidcni  sobm  subsistant  in  nobis,  e( 
sola  fide  probantur  a  nobis,  nec  aliud  argtjmeiiluia 
habere  possumus,  nisi  qiiia  credimus  illa  fide  qua 
ratione  non  coinprehendimus.  Nec  desci  iptio  fidei 
ostendit  quid  faciat  fides,  sed  in  ea  non  difiiNituT 
quid  sit  fides.  Est  autem  diflinitio  fidei  hsec.  Fides 
est  voluntaria  quaedam  cerliludo  alisenlium  siipra 
opinionem  et  infra  scientiam  constiluta.  El  scien- 


tcm  eiamDuiarciiuMi»^" .   prcviv       '*" 

baul.  FitigUttr  VisibUc  s'^S'^^!^,Ll^  ^*'^"''  'n^'s«- 
bik.  Leclum  lolle  ul  quod  fuit  vesu  ^nium  infirmi- 
tatis  sit  probalio  saiulatis. 

€  Ul  aulein  sciatis, »  etc.  usq"C  "^Uc  :  t  ail  para- 
lylico; »  verba  sunt  evange\'isU«,  qu^^*  dical  Icctori- 
bus  Evangelii :  lUi  murmurabanl  dc  boc  quod  dixe- 
rat :  t  Dimiltuntur  libi  peccaia ;  >  sed  ego  dico  vo- 
bis  eum  dixisse  paraly tico : « Surge,  »  uipcr  sanatio- 
nem  ejus  scialis  quia  Filiusbominis,  et  tuiic  babuit, 
et  habet  polestatem  dimittendi  peccata.  Yel  verba 
Christi  possunt  esse  ita  :  Vos  cogitatis  quod  non 
possim  dimittere  pcccata,  sed  ut  sciatis  quia  Filius 
bominis,  id  est  ego ,  lioc  potest,  ait ,  hoc  est  dicit 
ipse  Filius  hominis  paralytico  :  *  Surge.  » 

c  Et  confcstim  surgens  coram  illis,  tulit  leclum 
in  quo  jacebat,  et  abiit  in  domuin  suam  magnifi« 
cans  Deum.  Et  replcli  sunt  timore,  dicentes  quia 
vidimus  mirabilia  hodie.  Et  glorificaverunt  Deum 
qui  dcdit  potcstaiem  talem  hominibus.  »  Bfagna 
Dei  virtus  oslenditur,  ubi  sinc  mora  salus  in  jiissu 
cjus  complelur.  Uiide  merito  qui  aderant  relictis 
blasphemiis  stupentcs  ad  laudem  convertuntur  tan- 
tae  niajestalis,  nec  timerent  si  credcrent  saiie  et  di- 
Jigerent  perfecte.  Ciiralio  paralytici  indicat  aniinae 
salvationem  suspiranlis  ad  ClMistum  post  illecebrse 
carnis  incrtiam.  Qiii  primo  iiidiget  niinislris,  qui 
eam  Christo  afierant,  id  est  doctoribus  ,  qui  spem 
intercessionis  suggerant.  Marcu  narrante  quatuor 


portitores  fuerunt ,  sive  quia  qualuor  evangclistis  q  dum  est  quia  aliud  cognitio  fidei,  altud  fidcs.  Cum 


pra^dicantium  virtus  firmatur,  sive  qualuor  viriuli- 
bus  fiducia  menlis  ad  promcrendam  sospilalcm 
erigitur.  De  quibus  in  %tern;B  sapientia:  laude  dici- 
tur  :  c  Sobrietatem,  ct  sapieiiliain  docei,  et  justi»- 
tiam,  et  virtutem  {Sap,  viii).  »  Has  nonnulli  pru- 
dentiam ,  forlitudincm  ,  tcniperantiam ,  jusiitiam 
ctvirtutem  appellant.  Desiderantibus  paralylicuin 
olTerre  Christo ;  turba  obsislit,  quia  saepe  aniina 
post  corpuris  dcsidiam  superna  gratia  renovari  cu- 
piens  prisca  consucludiiie  peccatorum  relardatur, 
soDpe  intcr  oraliones  et  suave  colloquium  cum  tur- 
ba  Domino  cogilationum  acicm  mentis  ne  Cliristus 
\ideatur  intercludit.  Tunccrgo  tectum  domus  in 
qua  docet  Chrislus  est  asccndendum,  id  cst  sacrae 


enim  fit  sermo  in  auribus  plurium ,  omnes  xquali- 
ter  quoddicitur  intelligunt,  sed  non  omnessequali- 
ter  credunt :  et  cognitionem  dictorumonincshabent, 
scd  fidem  omnes  non  babent.  Potest  autcm  cognitio 
fidei  esse  sine  omni  fide ;  tides  autem  sine  omni 
cognitione  esse  non  potest.  Multi,  cum  credunt,  et 
non  habent  cognitionem  eorum  omnium  quae  cre- 
dunt,  quia  credentibus  et  cognoscentibns  credunt, 
cl  non  norunt  ipsi  omne  quod  crediinl ,  sed  noruiit 
illi  qiiihus  credunt.  Ejusmodi  est  fides  simplicium 
in  Ecctcsia,  qui  perfectioribus  credcndo  et  adhae- 
rendo  salvi  fiunt ,  sicut  scriptum  cst:  c  Boves  ara» 
bant,  et  asinx  pascebantur  juxta  cos  (Job  i).  i  Hi 
enim  in  fide   perfectorum   amplius  credunt;  quod 


Scripturx  sublimitas  appetenda,  lexque  Domini  die  ^  credendo  in  se  miiius  cognoscunt. 


noctuque  meditanda.  Patefacto  tecto,  segcr  anle 
Jesum  submiKilur,  quia  reseratis  Scriptura:  myste- 
riis  ad  notitiam  Christi  pervenitur.  Donius  Jesu  te- 
gulis  contecta  describitur ,  quia  sub  vili  lilterarum 
velamine ,  si  sil  qui  reseret  divina,  spiritualis  gra- 
tix  virtus  invenitur.  Quod  autem  cum  lecto  de- 
ponitur,  significat  ab  homine  adhuc  in  ista  carne 
constituto  Christum  delere  cognosci.  Dc  lecto  sur- 
gere  est  animam  se  a  carnalibus  desideriis  abstra- 
here.  Dicit  ergo  :  Surge  dc  torpore  negligentiae, 
et  corpus  in  cujus  desideriis  jacuisti  in  exercitia  bo« 
noruni  operum  attolle  et  sic  domum  habitationis 
aeternse  ingredere.  Vel  ire  in  domum  est  redire  ad 
Internam  sui  cu$todiam,ne  iterum  peccet. 


Duobus  modis  crescit  fides  :  devotione  sive  con- 
stanlia,  et  cognitione.  Incrementa  fidci  per  devo- 
tionem  per  tres  gradus  procedunt.  IMmus  gradus 
est  acquiescere,  secundusex  tiroore,  tertius  gi-adus 
est  certum  esse.  Secundum  hos  tres  gradus  tria 
sunt  genera  hominum  ,  qui  fidem  sequuntur  :  est 
enim  quoddam  genus  hominum  in  sancta  Ecclcsia, 
quibus  credere  est  solum,  flon  contradicere  fidei. 
Qui  ita  vivunt  ut  nati  sunt,  non  amando,  sed  ap- 
probando,  in  quo  nati  sunt  ,*  qui  etsi  in  alio  nati 
essent,  fideles  non  essent  :  consuetudine  enim  vi- 
vendi  fidem  tenent,  non  amore.  Est  autcm  aliad 
genus  hominum  attcntius  considerantium  staturo 
Vitx  humanee  essc  dubium,  et  ex  eo  quodaminodo 


iiSl  DEFLOUATlONfiS  SS 

fluctnafe  iBcipicBtiiiiii  ia  tdf^^  ^awiam  mallos  ewh  A 

ftpichint  aversos  ei  alienos  a  fide,  et  taioen  ducti  pie- 
tate  fidei  e  duobus  dubiis  hoc  eligunt  quod  doclri- 
na  Calbolica  docente  didicerunt.  Istis  pax  necessa- 
ria  est,  tribulatio  periculosa,  ne  forte  de  pcriclilan- 
tibus  neganles  efficianlur.  Est  aliud  genus  adhuc 
hominum  ,  qui  cerli  sunt  et  confirmali  in  fiJe  sua : 
quos  Deus  vcl  per  exteriora  miracula  confirma- 
Yit,  Tci  per  intevioreni  inspirationem  edocuit. 
Isti  tribulalione  non  subverluntur,  scd  exerc^^n- 
tur. 

Sciendum  etiam  quod  sicut  trcs  sunt  gradus  pcr 
quos  fides  crescit,  ila  tres  gradus  sunt  pcr  quos  cre- 
8cil  cognilio  iidei.  Primus  gradus  est  cognitionisfidei, 
quo  nihil  minus  unquam  fides  hai)ere  potuit,  cre- 
dere  videlicet  Deum  esse,  et  eum  salvatorem  et  re- 
muneratorem  exspectare.  Hxc  cognitio  fidei  simpli- 
cibus  ante  incarnationcm  Domini  ad  salulem  sufli- 
cere  potuit,  ut  et  Deum  crederent  et  Salvatorem 
cxspectarent,  quamvis  ejusdem  salvationis  suae  mo- 
dum  et  tempus  non  cognosc^rent.  Duo  enim  in  ho  • 
miue  tantum  sunt .  nalura  el  culpa.  Et  Grealor  ad 
naturam  refertur,  Saivator  ad  culpam.  Sub  lege 
autem  scripta  crevit  cogniiio  quando  jam  depersona 
Redeniptoiis  inanifesie  agi  coepit,  et  Salvalor  per 
legem  proraitti,  et  post  promissloncm  exspectari. 
Sub  gratia  autein  adhuc  aniplius  excrevit  cogiiitio, 
cum  jam  ipse  Salvator,  non  ut  prius  a  multis  pu- 
tabatur  solum  horoo,  sed  et  Deus  verus  manifesta- 
tus  est,  et  ipsc  redeiuptionis  modus  non  in  terrenae  q 
culmine  potestatis,  sed  in  morte  probatus  est  coa- 
siare  Salvatoris. 

De  remiMione  peceatorum,  et  <t  sacerdotes  peccata 

dimittere  possint. 

Potcstatem  remiltendi  peccata  qiiidam  soli  Dco 
ita  ascribere  conabantur,  ut  in  ea  hominem  parti- 
cipem  fieri  posse  nullo  modo  concedant.  Ei  ad  con- 
firmationein  hujus  assertionis  adducunt  mundatio- 
oem  iilius  leprosi,  quem  Doininus  prius  per  semt-t- 
ipsum  sanitali  restituit,  ac  si  deinde  ad  sacerdotes 
misit,  non  ut  ejus  mundatio  virtule  illorum  perfice- 
retur,  sed  ut  tantummodo  lcslimonio  illoriim  couGr- 
maretur  (Luc.  v^.  Simili  modo  in  pixsenti  Ecclcsia 
dant  minisleria  sacerdotum  nihii  ampUus  virlutis 
hal)cre  nisi  quxdam  lantummodo  signa  esse  ut  ille  d 
videlicet,  qui  prius  per  conti  itioncm  cordis  intus  a 
Domino  absolvitur,  postmodum  in  confessione  ab 
eis  absolutus  esse  ostendalur.  Quod  autem  in  sola 
cordis  contritione  cliam  ante  confessionem  oris  p.'C- 
cata  diiniltantur,  prophetico  illo  tcstimonio  appro- 
bare  volunt  quod  dicitur  :  c  Quacunque  hora  in;^e- 
muerit  peccator,  salvus  eiit  (Eieih.  xviii) ;  *  et 
alibi  :  c  Quia  adhuc  te  loqticntc,  dicam  .  Ecce 
adsum  (ha.  lxv).  i  Et  Psalmista  :  c  Dixi,  inquit, 
eonfitebor  adversum  me  injuslitiam  mcam  Duniino, 
et  tu  remisisti  impietatem  peccati  mei  (PsaL  xx\i).  i 
Idcirco  tamen  post  contritionem  cordis,  confcssio 
quoque  oris  est  necessaria,  quia  si  quis  etiam  post 
^mpelratam   veuiam  pcccatorum  confiteri  eadem 


PATMai.  —  UB.  0.  1181 

peccau  sua  neglexerit,  quasi  institutionls  divinsB 
contemptor,  quamvis  non  pro  peccatis»  quae  jani  di- 
missa  sunt,  reus  teneatur,  tamen  pro  contemptu 
reus  erit.  Vel  fortassis,  quia  peccata  ipsa  jam  ad 
cuntuinacem  redeunt,  quae  prius  per  compunctionem 
humiliato  dimissa  fuerunt. 

llac  ergo  ratione  probant  honiines  nulK)  moJo 
potestatem  habere  dimiltendi  peccata,  sed  hanc  so- 
lius  Dei  cssc,  sicut  et  in  Evangclio  Judsei  contia 
Dominum  murmuranies ,  quia  dixit  paralyticu  : 
c  Dimissa  sunt  peccata  tua ,  i  aierunt  solum  Deum 
posse  peccata  dimittere  (Matth.  ix).  Sed  forlassis 
qui  hoc  de  absolutione  peccatorum  dicuiit,  quoinodo 
quisquam  peccato  ligetur  non  saiis  diligenter  atten- 
dunt.  Duobus  enim  modis  peccator  ligalus  est.  Li- 
gatus  est  obduratioue  mentis,  ligalus  est  debito  fu- 
turae  damnalionis  :  quandiu  namque  gratia  Dci 
cu«n  homine  est,  solutus  esl  homo,  et  ad  bene  ope- 
randucn  expeditus.  Sed  cum  per  jpeccatum  gratia 
Dei  subtrahitur,  statim  ipsa  sua  obduratione  inens 
intrinsecus  obligalur.  Ista  obduratio  sive  excaecatio 
meiitis  interiores  tenebrae  sunt,  in  quibus  homo 
pro  peccalo  suo  in  prxsenti  obligatus  tenclur,  et 
nisi  ab  his  in  hac  vita  solutus  fuerit,  postmodum 
iigniis  niaiiibus  ct  pedibus  in  exteriorcs  tenebras 
projicitur.  Sed  quia  nemo  sua  virtute  post  ruinam 
peccali  surgere  valeret,  nisi  divina  misericordia 
gratuito  pra;veniens  eum  suscitaret,  ideo  neccsse  est 
ul  Deus  gratiam  suam  quam  peccantibus  nobs 
juste  subtraxcrat,  quando  ad  pcenitentiam  vivifi- 
caudi  sumus,  sola  miscricordia  nullis  nostris  meri- 
tis  praecedentibus  reddat  qualenus  ipsa  gratia  ad- 
veniens  cor  nostrum  a  lorpore  infidelitatis  et  a  pec- 
cati  morte  exsuscitet,  ut  scilicet  qui  primum  ipsa 
sola  operanle  ad  poenitentiam  compuncti,  a  vir^^ulis 
torporis  absolvimur,  etiam,  ipsa  dcinde  cooper^^iLti. 
paenitenles  a  dcbitu  damnationis  absolvi  mereamui 
lloc  benc  in  resuscitatione  Lazari  significatum  est, 
qucm  ipse  Dominus  per  se  prius  intrinsecus  a  vin- 
culo  morlis  absolvit,  vivittcat  aulem  de  foris  mini- 
sterio  ipsorum  apostolorum  cum  solvi  praecepit 
(Joan.  xi).  Sic  namque  in  sancta  Ecclesia  nunc 
mortuos  peccatis  per  solam  graliam  suam  interius 
vivificans  ad  compunctionem  accendit,  alque  vivifi- 
catos  per  confessionem  foras  venire  prxcipit,  ac  sic 
deinde  confiientes  per  ministcpium  sacerdotum  ab 
extcriori  vinculo,  hoc  est  a  debilo  damnalionis  ab- 
solvi.  Bene  autem  debitum  damnationis  extcrius 
VKCulum  dicilur,  quia  protinus  ad  tcnebras  exte- 
riores  quasevadere  dignatus  non  est,  quisquis  prius 
in  hac  vita  a  tenebris  inieriorilus  solvi  non  mere- 
tur. 

Scd  male,  inquiunt,  de  sacerdote  Domini  facitis 
qui  ei  potestatcm  dimiltendi  peccata,  quae  Dco  soli 
compctit  (Marc.  ii),  Iribuitis.  Non  ego  sacerdotes 
deos  facio.  Sermo  divinus,  qui  mentiri  non  potest, 
sacerdoles  deos  dicit  :  c  Diis,  inquit,  non  detrahes, 
et  principi  populi  tui  non  maledices  (Exod.  xxii).  > 
Isli  vero  contra  legis  praeoeptum  diis  detrahual. 


^KRNERI  ABBATIS  S.  BLASIl 


qma   iK>lesmcm  AWinUus    <^^^^;  .^     sacerdoiibus  A 
aiiferre^olunl.Neque>eTC  cgo  s       ^  ^loiihus  pole- 


Iiomlnilms 


slaiem  iVira\Uet»d\  peccata  in|^w  '^ 

poieslaiem  (Wvmam  lnb«H  ^^^  ^^'   *^/>niinil)us  deos 

racil.  Sed  lamen  ipse  s»cal  cx  semet.ipj5(j  y^y^  ^j^^ 

ita  elani  per  scmotipsnm  quando^ult  sine  linmana 

coopeiationc  peccala  d\m\lte»e  potosi.  ili  vero  qui 

ex  semeUpsis  d\\  non  sunl ,  WU  el\am  njsi  eo  a  quo 

s\ml  Imc  quod  sunl,  \n  eis  et  per  eos  operante,  et 

eis  cooperanle,  pcccata  d\miUere  nou  possunt.  Quod 

ergo  soUis  Dcus  est  bonus,  nec  lamen  incle  sequitur 

bonos  non  esse  eliam  eos  quia  Domino  seiTiunt,  et 

quod  solus  Deus  mirabilia  faeit  (Psat.  lxxi),  el  ta- 

men  de  justo  hominc  dicilur  :  «  Fecit  enim  mirabi- 

lia  in  vila  sua  {Eccti.  xxxi),  >  lla  cliani  soius  Deus 


m 

DITISIO. 

Notandum  quoque  est  et  illud  quod  dicitur  ; 
(  Quacunque  hora  ingemuerit  pcccalor,  saivus 
erit  (Ezech.  xviii).  >  Ego  de  his  praecipue  dicluin 
aistimo,  qui  tolam  vitam  suam  in  prccatis  agentes, 
in  fine  pQeiiilent,  ettiinc  peccalasua  deserunt,  qnando 
jam  in  hac  vita  tempus  sat-sfaclionis  habere  noo 
possunt.  Quibus  dicitur,  ne  tamen  ullo  modo  deve- 
nia  desperent,  quia  et  lunc  quoque  si  vere  p<eni- 
tuerint,  iiiisericordiam  consequi  valent.  Hoc  est, 
quaciinque  hora,  scilicet  etiam  in  extremis,  etiam 
in  articulo  nccessilatis,  si  pecrator  ingemuerit,  hoc 
est»  ex  tota  cordis  contritione  conversus  fucril,  sal- 
vus  erit,  ab  xterna  scilicet  damnatione.  Qnasi  aliis 
vcrbis  diceretur  :  Quacunque  hora  in  praesenii  viu 


peccata  ditnillit,  lunc  quoque  quando  sacerdoles  ab  "  peccalor  tere  poenituerit,  in  futura  vita  non  peribit. 

Quod  si  quis  conlendat  illud  quod  dictutn  est, 
(  salvus  erit,  >  non  esse  diclum  de  salvatione  qux 
in  futuro  iribuitur,  sed  de  iila  polius  qu»  iii  pi^ 
senti  absoiiitione  peccaiorum  condonatur.  Non  oe- 
cesse  est  tamen  nos  dicere  quod  peccaior  ab  ooini 
debito  suo  absolvatur,  statim  cx  quo  gemere  c(Bpit, 
donec  totiim  coiiscciitus  fuerit  remedium,  quod 
Deus  ad  oblinemlam  veniam  institiiit.  Ifoc  est  autem 
remedium,  ut  corde  poeniteat,  et  ore  coiifitealur 
delirtum  ;  quod  cum  fecerit,  jam  ampiius  debilor 
damnationis  iion  eril,  eliam  si  saiisfaclio  restat, 
quam  pro  peccato  pcrsolvit.  Quod  si  forte  peccator 
vere  poenitcat,  sed  inlercurrcnte  arliculo  necessila' 


eo  et  pcr  euni  dimiltunt.  Ipse  cnim  hoc  in  homine 
facit  quod  liomo  pcr  eum  facit.  Nec  ideo  dicendum 
esthomincm  ibi  nihil  facere,  quia  pcreum  Deus  facit, 
imo  vero  ideo  multo  molitis,  et  multo  verius  facere, 
quia  per  euin  Dous  fiicil.  llinc  cst  quod  Pciro  prin- 
cipi  apostolorum  dicit :  «  Tibi  dabo  claves  regni 
coelorum.  QuoJcuiique  ligaveris  super  terram,  erit 
ligatum  et  in  coelisel  quo  lcunqiie  solveris  siipcr  ler- 
ram  eril  solutum  ct  in  c^x  lis  (Matth.  xvi).  >  Non  dixit 
quodcunque  solveritis,  hoc  cst,  ut  iili  aiunt,  soiu- 
tum  oslenderilis,  fucrit  solul.im,  scd  crit  soluium, 
quia  senlentiam  l^etri  non  prjecedit,  sod  scqullur 
senteutia  ca^Ii.  Ne  aut'*ni  hoc  soli  Petro  conccssum 


putes  esse,  audi  (]uid  omnibus  apostolis  ac  per  hoc  r*  tis  ad  confessionem  venire  non  possit,  conlidenter 


omnihus  apostolorum  successorihus  et  nposlolorum 
Tice  fungonltbus  dicat :  «  xVccipile,  inquil,  Spirilitm 
sanctum  :  quorum  reiniseritis  peccala,  remitiun- 
lur  eis,  el  quorum  retiiiueritis  relct-.la  sunt  (Joan, 
xx).  >  Ubi  dixit,  si  ostenderilis,  fuil?  Nusquam  hoc 
dixit,  sed  dixit :  Si  feceritis,  erit.  Audiant.ergo  et 
iiitelligant:  i  Qtiorum  remiserilis  pcccata,  remitlun- 
tur  eis.  >  Qiiibiis  hoc  dicebatur  prius  dictum  fucrat': 
4  AccipilcSpiritum  sanctum  (xbxd.)^  >  ne,  vel  quoii  da- 
l)atur  ciedcretur  coiilemptibile,  vel  quod  accipientes 
40perantiHr  cxisiiineturex  humana  viitule  proiedere. 
Kon  ergo  miruin  cst,  si  homincs  pcccata  dimitte- 
re  possutit,  quia  ut  hoc  possint,  non  ex  sua,  sed 
ex  divina  virtutc  accipiunt,  ct  hoc  hotninibus  Deum 


pronuntio  quod  in  eo  summus  sacerdos  complet, 
quod  mortaiis  non  poluit,  et  apud  Deam  jam  faclum 
conslat  quud  homo  quidcm  vere  voltiit,  sed  non  valu^ 
adimplerc,  quia  confessionem  non  contemplus  ex- 
clusit,  sed  impedivit  necessitas.  Proinde  id,  quod 
dictum  est  :  t  Quacunque  hora  ingemuerit  pecca- 
tor  saivuserit,>  si  de  pi*xscnti  salute  accipitur,  sie 
intelligendum  est,  ac  si  diceretur .  Tuiic  peccaioris 
salus  incipit,  quaudo  veraciter  pro  delictis  suis  in- 
geniiscit;  quae  tamcn  salus  tiinc  piene  pernciior, 
quando  id  unde  ingemuerit  etiam  ore  conrnelur. 
Ilem  illud  quod  dicitur  qiiia  adhitc  te  loquenle  di- 
cam  :  c  Ecce  adsum  (ha.  lxv).  >  Sic  convenienler 
potest  accipi  quia  Deus  pius  adcst  per  graliam,  ut 


idare,  nihil  est  aliud  quaiu  Deum  hoc  per  homines  D  cor  ad  poeniteniiam  coinpungat,  dcinde  adesl,  ut 


facere.  Q;tod  aiitem  de  niundatioiie  l^prosi  oppo.iunt, 
minime  opposilioni  eorum  sufTragatiir,  quia  si  idco 
peccalor  ante  confHSsionein  absolvi  credendiis  est, 
quia  lep<"osus  mundatiis  est  ante  demonslrationem 
eadcm  rationc  pcccalor  p<)st  compunctionem  ad  sa- 
cerdotem  ire  non  debet  peccalum  «uum  plangere, 
scd  justitiam  denionstrare,  quia  ct  illo  ad  sacerdo- 
tes  missus  est.  non  ut  sanitatcm  rociperet,  sed  ut 
sanitatt^m  cemonslraret  :  quod  omnino  fidcs  €hri- 
stiana  abhcrret.  Propierea  si  miraculuin,  quod  Do- 
minns  operatus  est,  sacerdotibtis  non  ob  revereu- 
tiam  olficii,  sed  ad  improperium  ostendilur ,  quid 
aliud  quoque  quam  novi  sacerdotii  in  spiritali  cura- 
lione  contcmptus  geoeratur? 


peccatorum  indulgentiain  coiifilenli  triimat 

Postremo  id  quod  de  psalmo  opponunt :  <  Dixi : 
Conniebor  adversum  me  injuslitiam  moani  Doniioo, 
etturemisisti  impietatem  p(^ccali  mei  (Pial.  xxxi),> 
sanclus  Gregorius  de  culpa  cogitationis  tantumnio- 
do  decem  essc  asseruit  in  hscc  verba  :  S:r.pe  roise- 
ricors  Deus  eo  citius  peccata  cordis  abluit,  quo  hxc 
exire  ad  opera  non  permiltit.  Unde  recte  per  Psal- 
mistam  dicitur  :  <  Dixi  :  Confitebor  adversom 
me  injiistitiam  meam  Domino;  et  tu  reraisisti  im- 
pietatem  peccati  mei.  >  Et  paulo  post,  quam  facilis 
super  baec  venia  sit  ostendit,  qui  dum  se  adhac 
permittit  petere»  hoc  quod  «e  peiere  pennitteiMt 
obiiouit,  quatenus  q«ia  cam  usque  aJ  <^us  m^ 


B 


**^^  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  IL  ||8« 

vcncrai  culpa  usque  ad  cruciatum  noii  pervenirel  A  vice  Dei  fungenles,  cum  qulbus  interim   causam 

pajniienlia,  sed  cogitala  afflictio  mentem  lergeret,      suam  sine  periculo  agere  possunt.  Araent  interces- 

(|uaiii  nimirum  tanfummodo  cogitata  iniquiias  in- 

quinassc.  Quod  si  quis  lioc   de  quolihet   deliclo 

velit  accipere,  sciat  tamen  aliud  peccatum  esse, 

aliud  impielatem  peccati.  Impietas  namque  peccati 

ipsa  rectissime  obduralio  cordis  accipitur,  qux  pri- 

mum  in  compunclione  solvitur,  ul  postmodum  in 

confessione  peccatum  ipsum,  id  est  debitum  dam- 

nationi«  absolvatur.  Sed  sive  hoc  sive  alio  quocun- 

que  modo  prsedicts  anctorilates  exponantur,  nos 

verissime  confitemur  sacerdotes  Dei  in  Ecclesia  po- 

testaiem  habere  ligandi  atque  solvendi,  non  per- 

functorie  inusitato  quodam  genere  loquendi  signi- 

licatam,  sed  veraciter  a   Deo  concessam,  quihus 

dictum  est :  c  Quorum  remiseritis  peccata,  remittun- 

tur  eis  :  et  quorum  rctinuerilis,  reienta  erunt  {Joan, 

x^).  >  Sed  forle  quis  opponet  quia  sacerdoles  multos 

ligant  in  Ecciesia,  qui  apud  Deum  non  ligantur  : 

itemque  muUos  solvunt,  qui  apud  Deum  ligati  per- 

manent.  Sed  saepe  ct  innocenies  ligant,  et  in  reatu 

permanentes  absolvunt,  et  sic  vcrum  non  erit:  c  Quo- 

rum  remiseritis  p^ccata  remittentur  cis,  et  quorum 

retinueritis  retenta  crunt  (Joan.  xx).  > 

Sed  sciendum  cst  quod  sicpe  sacra  Scriptura  sic 
de  re  aliqua  loquitur  ut  quid  inde  venturum  sit  pro* 
nuntiare  Yidealur,  et  tumcn  virlutem  ejus  magis 
quam  eventum  exprimal,  quia  non  quid  evenire  de- 
beat,  sed  quid  evenire  possit  ostendat.  Verbi  gratia, 
dicit  quodam  loco  Scriptura  :  c  Qui  crediderit  et 
baptizaUs  fuerit  salvus  erit  {3larc.  xvi) ;  >  et  tamen 
scimus  quia  multi  credentes  haptismum  accipiunt, 
qui  postea  culpis  suis  exigentibus  reprobati  ad  sa- 
lutem  xternam  non  pertingunl.  Itcm  in  alio  loco : 
f  Qui  manducat  carnem  meam  ct  bihit  sanguinem 
meum  habet  vilam  a^ternam,  et  in  judicium  non 
vcniet,  sed  transiet  de  morte  ad  vitam  {Joan,  vi).  i 
£t  tamen  Paulus  dicit  :  <  Quia  quisquis  corpus  Do- 
mini  indigne  manducare  et  calicem  hibere  praesura- 
pserit,  judicium  sibi  manducat  el  bibit  (/  Cor^  xi).  i 
Ubiqueergo  magis  virtus  sacramentorum  exprimi* 
tur,  ne  quod  per  ea  quiiibet  participantes  salvandi 
sint,  sed  quod  salvari  possint  significalur.  Quasi 
diceretur :  Tanla  virlus  est  baptismi,  ut  quisquis 


sores,  et  timeant  judices. 

Divisio. 
Quorumdam  inquisilio  est  quid  opus  sit  Deo  ad 
solvenda  peccata  hominum  honunos  coopcratorea 
qu«rere,  quasi  per  se  quod  volueril  non  vaL^at 
adimplere,  Sed  cerlissime  scire  debemus  quod  in 
absolvendis  peccatis  noquaquam  Deo  humana  coope* 
ralio  sufTragetur.  Ideo  tamen  hominem  cooperato- 
rem  fieri,  quia  salus  peccaloris  eo  modo  competen* 
tius  perficitur.  Quid  enim  peccata,  nisi  plagaj  quaj- 
dam  sunt?  et  quid  est  poenitentia,  nisi  medicina?  £t 
scimus  quidem  in  sanandis  vulneribus  carnis,  nisi 
congruum  adhibeatur  remcdium  dolori,  nequa* 
quam  sequitur  effecius  curationis.  Quia  ergo  per 
superbiam  omnem  pcccatum  geritur,  necesse  est  ut 
per  humiliiatcm  omnis  poenilentia  cnndiatur,  qua- 
tenus  inol^edienliam  obedientia  frangat,  et  elatio- 
nis  tumorem  humilitatis  devolio  premat.  Conve- 
niens  crgo  valde  esl,  ut  nos  qui  peccando  Deo  con- 
tumaccs  fuimus  poenitendo  etiam  servis  Dei  suppli* 
ces  simus,  et  homo  qui  ad  Dei  gratiam  conservan- 
dam  mediatore  non  eguit,  jam  eain  recuperare 
non  nisi  per  hominem  mediatorem  possit.  Nam  et 
hoc  saluherrimum  est  peccalori,  ut  discat  quam 
longe  peccando  a  Deo  recesserit.  Gum  autem  diffi' 
culter  pcenilendo  ad  Deum  redit,  quia  et  cautior  de 
reliquo  efiicilur,  cum  non  sine  gravi  iabore  poeni- 
tenti  aditus  indulgentiae  aperitur.  Gemat  ergo  pec- 
cator,  et  suspiret,  et  anxius  pro  pcccato  suo  ti- 
meat,  et  expavescat,  sollicitus  discurrai,  auxiliato  • 
res  et  intercessores  quierat,  prosternat  se  immiliter 
homini  qui  noluit  humiliter  astarc  Greatori,  ui  in 
hoc  etiam  facto  quodammodo  ad  Deum  clamet,  «c 
dicat :  Vide,  Domine,  et  considera,  et  atlende 
quod  facio.  Scio  quidem,  Domine,  et  f.iteor  quia 
tibi  subjici  nolle  damnabilis  fuit  eIalio,sed  jam 
propler  te  coram  homiue  prosterni  non  sit,  quaeso, 
tibi  despicabilis  devotio.  Magnum  est  quod  abstuli^ 
ncc  parum  est  quod  reddo.  0  quam  suavis  et  ju« 
cunda  Dei  nostri  miseratio  totum  bonum  ipse  no* 
strum  in  nobis  operatur,  et  velut  pater  aliudens  in 
filiis  sic  totum  facit,  ut  quasi  nihil  facere  videatur ! 


illudfidcliteretdevoleacccperit,pcrilIudada5ternam  j)  Ecce  peccator  compunctus,  gcmit,  suspiral,  iacry 


salutem  perlingere  possit.  Item  tanta  virlus  est  in 
sumptione  corporis  et  sanguinis  mei,  ut  per  illud 
quicunque  digne  sumpserit  aiternam  vitam  conse- 
qui  possit.  Simili  modo  hoc  dictum  aestimo  :  c  Quo- 
rum  remiseritis  peccata,  remittuntur  eis,  et  quo* 
rum  relinueritis,  retenta  erunt.  i  Ac  si  apertius 
dicereiur :  Tantam  vobis  polestatem  in  iigandis  et 
solvendis  [^eccalis  tribuo,  ut  quisquis  a  vobis  ligari 
meruerit,  apud  me  solutus  esse  non  possit,  et  quis- 
quis  a  vobis  solvi  merucrit,  jam  apud  me  iigatus 
non  sit.  Audiant  homines,  et  intelligant  peccatores 
quod  praesidiumeis  a  Deoconceditur,quod  rursum 
}udicium  praeparatur.  Fortassis  Deum  necdum  in- 
f6rpcUar«  prxsumunt»  Habent  homioea  sacerdotes 


matur,  confitetur  reaium  suum,  postuiat  veniam» 
flagitat  misericordiam,  et  hoc  lotum  quasi  ex  ho- 
minc  esse  credilur.  Sed  quis,  qmeso,  boc  facit,  nisi 
ille  qui  intus  praesidet,  et  cor  homiiiift  ad  hoc  fa« 
ciendum  movet?  Obsecio  ul  non  sLt  onerosum^ 
si  breve  hujus  rei  quoddam  exemplum  propo- 
suero  : 

Pater  quidam  quemdam  contumacem  iUium  cum 
magno  furore  expulil,  ut  ita  affllctus  humiliari  di- 
sccret.  Sed  illo  iii  conlumacia  sua  persistente  qua- 
dam  discreta  dispensatloue  consilii  a  palre  mater 
mittitur,  ut  non  quasi  a  palre  missa,  sed  quasi  ma- 
terna  pcr  se  pietate  ducta  veniens  muliebri  ieviiate 
obstinatum  demulceat,  contumacem  ad  humUitat«m 


Vp^ERNERI  abbatis  s.  blasii 


IISS 

***          i.      nter  paW*"*  *»»*"""  '**»  »^liM,  se  tameii  A  ha;c,  et  cnsiodiet  mUericordiis  Domini?  (Pio/.  cti.) 
flectat,  vebcme     ^^^^j^j^  vcnian»   l*»-ominai,  consi-     Nonquid  enim  superfluo   ideo  factum  est   quod 
interTenturam  sv               ccssorei  «luaererc  suadcat, 
v.nmsalutissuggew»' • 


Vmrosalutissu»»-^-.^^^^  ^^^^^   I^lacari  possc  di- 
non  nis.  magn.s  p     ^^.  ^  suscepVuram  asserat,  et 


.    «..i««m  umen  rci  «^  -       •    — — ■  -»«=-»,  « 
cal,  causara  ortincro  »e  perducturam  pro- 

mitut.  >«•"*•'  mjuro    Pcus  Palcr    quasi  expulit 
mr.   '*''"""^|^^p„  i„  proposito  bonae  volunlalis  sux 

nunauam  iia^"*  '""'  ^^**  l"'»  "'"'•'nilas 
Lr  «e  de  lapsu  surgere  non  valet,  ad  cor 
humana  perse  „,11111,.  r,  sacerdos  interces- 

peccatons  ffl.ra  li        ^„1  jratus  non  rucaicom- 
^^irrjuid  «iiea-^   ^"''     «npiens  et  intellige. 


iiaius; 


faclum  est,  quia  Deus  ab  irato  in  propitium  muu- 
tus  nonesl,  qui  suis  nunquam  propiiius  iion  esL? 
Absit  l  Se4  uecesse  esl  sic  fieri,  qoia  aliier  reatus 
merili  sceieris  non  polest  ezpiari.  ffecesse  est  erg» 
sic  fieri,  quia  Deus  hoc  eliam  quod  dare  desiderat, 
a  se  praecipit  postulari.  Necesse  est  ergo  sic  fieri, 
qula  etsi  in  Dco  secundum  propositura  erga  iios 
rei  non  fuerat,  in  nobis  tamen  secundum  realum 
ira  manebat.  Qux  cum  debita  satisfactione  solriiur, 
ut  ita  dicam,  non  Deus  bomini,  sed  Deo  bomore- 
conciiiatur. 


DOMINICA   VIGESIMA. 

Secundum  Matthfleum. 


..         Ijaiur  Jcsus  cum  discipulis  suis  in  parabo- 

*'Le«s •  S\m\\e  facium  esl regnum  ccBlorum  bomi- 

•  Li  nuifec\tnupl\aslUiosiio,  »etc.(.«a«A.xxii.) 

?n  oaraboUs  aucViunl  quod  aperle  non  niercl)antur  au- 

dire  Scicns  Dom\nus  volunlatem  saeviontium  contra 

r  nibWominus  lamen  incrcpat  illos.  Rex  iste  Dcus 

pjtcr  csl.  Qui  fecil  nuplias  filio  suo,  quando  in 

utero  Virginis  eum  bumanae  natura;  conjunxit.  Quae 

conjunctio  ex  duabus  exstitit  naturis,  non  ex  dua- 

bus  personis.   Aperiius  dici  polest :  Nupliae   sunt 

80cietas  Cbristi  et  Ecclesiaj,  tam  ex  Judaeis  quam  ex 

gentibus  congregaiae.  Hujus  Sponsi   tbalamus  fuit 

utcnisVirginis.  Coiigregalio  justorum  rcgnum  coe- 

lorum  dicitur,  quia  in  ea  coeleslcs  virtutes  regnant. 

Qux  in  boc  similis  estDeo  Patri,  quia  sicut  ilie  Filio 

suo  conjunxitEcclesiam,  ita  illa  congrcgatio  filios 

suos  quos  Deo  generat   per  verbum  praedicationis, 

perfidei  sacramenta  conjunxit  Ecclesiae  fidelium. 

f  Et  vocavit  plures,  et  hora  coenae  misit  servos 
suos  vocare  invitatos  ad  nupiias,  et  nolebant  ve- 
nire.  i  Lucas  describit  sub  appellatione  coenae  {Luc. 
xiv)  quod  Matthaeus  dicit  prandiom  esse,  cum  apud 
antiquos  quotidie  ad  horam  nonam  prandium  fleret, 
quod  coena  vocabatur.  Prandium  seu  coena  doctrina 
est  justitiae  et  verba  divina.  Manna  figuram  babens 
verbi  in  deserto  ideo  dicebaiur  manna  {Exod,  xvi), 
quod  Hebraice  dicitur  quid  e$t  hoc^  ut  quoties- 
cunque  audimus  verbum  admoneat  nos  ipsum 
nomen  requirere  :  Quid  est  hoc  quod  audimus?  Et 
sicut  cibum  cum  masticaverimus,  dimittimus  in 
stomachum,  ita  et  verbum  bene  tractatum  com- 
mendandum  esl  roemoriae  quasi  stomacho.  Inviiatio 
fuit  quando  Dominus  dixit  ad  Abraham  :  c  Exi  de 
terra  tua  et  de  cognalione  tua ,  et  vcni  in  terram 
quam  monstravero  tibi,  et  dabo  tibi  illam  et  semini 
tuo  (Gcn.  xiii).  »  Quain  terrain?  Orienlalcm,  fluen- 
tem  lac  et  mel.  Quod  verum  non  est  de  terra  Ju- 
daeae.  Nunquam  eiiim  ilfa  fluxit  lac  ct  roel.  Sed  est 
rationalis  qua  Christns  su$eepit,  de  citjus  incarna* 


B  tione  lac  et  mel  processerunt.  Lac,  Id  est  opusmi* 
raculorum,  per  quod  rudes  quasi  pueri  sustentan- 
tur;  mel,  id  est  eloquium  doctrinae,  nt  ail  PropbeU: 
I  Quam  dulcia  faiicibus  meis  eloquia  ina  superroel 
ct  favuro  ori  meo  {Ptal,  cxviii).  >  Bene  ergo  diclom 
fuit  Abrah»  :  f  Exi  de  terra  tua,  et  de  cognalione 
tua,  I  id  est  de  Judaismo,  et  de  circurocisione  in- 
tellige  exeundum  esse  qui  salvari  vult.  Nec  solum 
Judaii,  sed  et  nullus  homo  polcst  manducare  fac 
et  mel  Dei,  nisi  terram  et  cognationem  suam  relin- 
quat,  ut  est  iltud  :  c  Nisi  quis  reliquerit  pttrein  et 
matrem,  etc,  non  potestesse  meus  discipulus  (Luc. 
xiv).  >  Item  :  f  Qui  vult  meus  esse  discipubis,  ab- 
neget  semetipsuro  {Luc,  ix).  i  Relinquit  ergo  c(^na- 
tioncro  suaro,  qui  non  contemnit  eam,  sed  qui  plos 

^  diligit  Deum  quam  parentes;  relinquit  tcrrain  suaro^ 
qui  carnis  suas  non  sequitur  voluptatem.  Ex  tero- 
pore  Moysi  coepit  convivium  istud  praeparari  quando 
lcx  daia  est.  Quod  convivium  ita  diversis  speciebus 
justitix  decoratum  est,  sicut  regale  prandium  diTcr- 
sis  cibis  ornatur.  Ex  eodem  lempore  exierunt  uirl- 
tatores,  id  est  prophetae. 

f  kerum  misit  alios  servos,  dicens  :  Dicite  invi- 
tatis  :  Ecce  prandium  meum  paravi,  lauri  roei  et 
altilia  occisa,  et  omnia  parata.  Venite  ad  nuplias.i 
Servi  prirai  fueruiitprophetae  praenuntii  incamalio- 
nis;  secundi  sunlapostoIi,qui  facia  asseruni.  Umle 
faic  dicitur  prandium  paratum,  id  est  mjsleriDm 
incarnationis  completum,  et  introitus  regni  apertos 

^  qui  ante  fuerat  clausus.  Tauri  et  saginata  oceisa 
intclliguntur  sancti  occisi.  Omnes  prophetae  etCbri- 
stus  ideo  occisi  sunt,  ut  hoc  spiriluale  tabemacu- 
lum  firmiter  figeretur.  Nam  sicut  viscera  agni,  id 
cst  eloquia  Christi  homines  non  manducaverunt, 
nisi  poslquaro  occisus  esl,  sed  posl  mortem  ejus 
Evangelia  praedicavcrunt,  sic  et  viscera,  id  cst  elo- 
quia  prophetaruro  non  sunt  suscepta,  nisi  postquaro 
occisi  sunt.  Si  enim  suscepissent  sermones  Isais, 
nuiiqnam  serrassent  eum,  sed  postqitani  occisui  esi, 


«*|S8  Dtl^LORATIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  11.  ^90 

Jud»;  coBperant  eum  lugere.    Situt  enini  nuliius  A  exercitibus  suis  perdidit  homicidas  illos  et  civita- 


viventis  animalis  viscera  roanduraniur,  ita  viTcn- 
^tium  prophetanim  sermones  nemo  suscepit.  Sagi- 
nata  sunt  gratia  Dei  plena.  Ncc  ideo  dixit  lauros 
ei  saginata  quin  lauri  fuerunt  saginati,  sed  non 
omncs  saginati  fuerunt  tauri.  Quidam  enim  tantum 
prophet^Juerunt,  quidam  autem  prophetse  et  sacer- 
doies,  sicul  Jeremias  et  Ezechiel.  Ergo  saginata  di- 
cil  prophetas  tantummodo,  quia  repleti  fuerunt 
Spiritu  sancto ;  tauros  autem  qui  et  propheiae  fue- 
runt  et  sacerdotes.  Sicut  enim  tauri  duces  sunt  gre- 
giSfita  etsacerdotes  priocipes  populi.  Aliter  :  Tauri 
i&unt  Patres  Veteris  Testamenti,  qui  inimicos  suos 
cx  permissione  lcgis  quasi  cornibus  virium  reperca- 
tiebant.  AUilia  vero  significant  Patres  Novi  Testa- 


teni  illorum  succendit.  >  Magni  criminis  arguuntur 
qui  servos  regis  occiderunt.  Quando  venit  ad  uitio^ 
nem  homosiletur,  et  rex  tantum  dicitur.  Exerciti- 
bus,  id  esl  malis  angelis  scu  Romanis  stib  Yesna- 
siano  et  Tilo  Judseos  interemit,  et  prsevaricalricem 
succendit  civilatem.  Yel  iia  ;  Exercitibus,  id  est 
sanctis  angelis  per  quos  judicium  exercebit,  perse- 
quenles  perdet,  et  civitalem,  id  est  carnem  in  qua 
babitaverant  curo  aniina  in  gehenna  crcmabil. 

c  Tuncaitservis  suiszNuplisequidero  paralaesunt; 
sed  qui  invilali  erant  non  fuerunt  digni.  Ite  ergo  ad 
exitus  viarum,  et  quoscunque  inveneritis  vocate  ad 
nuptias.  >  Si  in  Scriptura  sacra  vias  actiones  acci- 
pimus,  exitus  viarum  intelligimus  dcfectus  actio- 


menti,  evangelica  praecepta  ferentes,  et  pcnnis  san-  ^  num»  quia  illi  plerumque  facile  ad  Doniinum  ve^ 


ctae-  contemplationis  ad  sublimia  elatos  per  gratiam 
aefernae  pinguedinis  perceptam  saginatos,  sicut  alti-. 
Ha  saginata  dicimus,  ab  eo  quod  est  alere.  Nota 
qood  in  priori  invitatione  nibil  de  tauris  et  altilibus 
dicitur,  sed  in  secunda,  quia  Deus,  cum  verba 
ejus  audire  nolumus,  adjungit  exempla.  «  Omnia, 
inquit,  parala  sunt,  >  qaia  quidquid  adsalutem  quae- 
ritur,totum  jam  adimpletum  est  in  Scripturis.  Qui 
ignarus  est,  inveniet  ibi  quid  discat;  qui  contumax 
est  et  peccator,  inveniet  ibi  futuri  judicii  flagella. 
Omnes  cibi  inveniuntur  in  Scripturis  et  parvulorum 
et  majorum. 

c  lili  autem  neglexerunt,  et  abierunt,  alius  in 
viliam  suam,  alius  vero  ad  negoiiationem  suam.  >  ^ 
Non  dixit  malignali  sunt,  sed  neglexerunt,  quia  non 
omnes  Judaei  crucilixerunt  Chrislum,  aut  in  morte 
ejus  consenserunt.  Omnls  actus  humanus  duplex 
est,  aut  villa  scilicet  aut  negotiatio.  In  viita  inteiii- 
gitur  omne  opus  terrenum,  sive  in  agro,  sive  in 
vinea,  sive  in  fcrro,  et  qiiidquid  labore  manuum 
iit.  Quod  aulem  in  labore  manuum,  sed  et  aliis 
lucris  conscquimur,  ut  in  honoribus  pcrmanere, 
aut  in  militia,  aut  in  mercatione,  omne  boc 
negotiatio  appeliatur.  Duobus  ergo|verbis  omne 
opus  hunianum  conciusit  sive  honeslum,  ut  est 
villae  caltura.  Unde  Salomon  :  c  Ne  oderis  operatio- 
nem  rusticam  (£cc/t.  vii),  i  sive  inhouestam,  ut 
est  ncgotiatio  dignitatis,  sive  miiitiae,  sive  merca- 


niunt,  quos  in  terrenis  actibus  prospera  nulla  co- 
mitantur. 

€  Et  egressi  servi  ejus  in  vias  congregavemnt  ora- 
nes  quos  invenerunt  malos  et  bonos,  et  impletao 
sunt  nuptiae  discumlmntium.  >  Per  malos  et  bonos 
aperte  ostendilur  quia  per  nuptias  Ecclesia  designa- 
tur,  quae  nunc  et  indiscreta  suscipit,  et  postmodum 
in  egressione  discernit :  Mali  miscentur  bonis,  quia 
nequaquam  perducit  ferrum  animae  ad  subliliiatem 
acuminis  si  in  hoc  non  eraserit  lima  alienae  pravi- 
talis.  Debent  enim  boni  tolerare  malos  sicut  in 
arca  Noe  diversa  fuerunt  genera  animalium,  et  in 
horreo  sunt  grana  cum  paleis. 
/  c  Intravil  autem  rex  ut  videret  discumbentes.  £l 
vidit  ibi  hominem  uon  vestilum  veste  nupliali,  et 
ait  illi  :  Amice,  quomoilo  buc  intrasti  non  habens 
vestem  uupiialem  ?  >Rex,  id  est  Deus  intravit,  non 
quiii  ubique  sit,  sed  ubi  vult  aspicere  ibi  dicitur 
prssens ;  ubi  autem  uon  vult,  dicitur  absens.  In- 
travit  ut  videret,  id  est  videri  faciat  singulorum 
merita.  Defuturo  loquitur  hic  per  tempora  praeter- 
ita.  Dies  aspectionis  dies  est  judicii  quando  visita- 
turus  est  Ghrislianos  qui  supcr  mensam  Scriptura* 
rum  recumbunt,  id  est  rcquiescunt,  ct  coelestibus 
replentur  doctrinis.  Yestem  nuptiaiem  accipe  pra> 
cepta  Domini :  Si  quis  igitur  in  tempore  judicii  fue- 
ril  inventus,  sub  nomine  Ghristiano  iudutus  exuviis 
veteris  hominis  audiet  illud :  c  Amice,  quomodo 


tur»  :  unde  nihii  anlea  Judaei  tenebant.  Sed  forte  x)  ^^^  intrasti?  >  Amicum  vocat,  quia  invitatus  fuil. 


dicis  :  £t  villam  colere  peccatum  est,  quia  impedi- 
mentum  est?  ,Noii  est  cuitura  villae  peccatum,  sed 
in  praeferendo  cam  Deo  facis  esse  peccatum.  Aut 
iia  :  Yilla  est  mundus  iste,  circa  quem  amatores 
mundi  occupantur;  negotiatio  autem  praedicatio 
iegis  et  procuratio  templi  quam  avari  sacerdotes  et 
casteri  ministri  templi  quasi  negotiatiouem  existi- 
inant.  Sequitur : 

<  Reiiqui  vero  tenuerunt  servos  ejus;  et  contn- 
melia  affectos  occiderunt.  >  De  sua  morte  tacct, 
quia  in  priori  parabola  indc  dixerat :  et  ostendit  mor- 
tem  discipuloruin  suorum,  quos  post  ascensum 
suum  occiderunt  Judaei. 

f  Rex  autem  cum  vidittet  iratus  •tt,  et  misiia 


Amplius :  Yestis  nuptialis  est  charitas,  quam  ha- 
bere  debet  omnis  bapiizatus,  ei  quae  ita  habetur  in 
duobus  praeceptis,  id  est  in  dilectione  Dei  et  proximi» 
sicut  in  duobus  iignis  superiori  et  inferim'i  vestis 
texitur.  Amice,  dicit,  ac  si  aperte  dicat :  Amice,  et 
non  amice :  amice  per  ttdem,  scd  non  amice  per 
operationem.  At  ille  obmutuit:  Hic  abscoudimus 
opera,  et  celamus  corda  nostra;  sed  in  illo  dia 
quando  soi  et  luna  et  tolus  mundus  stai)it  adver* 
sum  nos  in  testimonium  peccaiorum,  et  si  omnia 
taceant,  ipsae  tamen  cogitationes  uostrae  et  ipsa 
opera  specialiter  stabunt  ante  oculos  nostroa  anta 
Deum ,  dicente  Apostolo  :  c  Gogitaiionibiis  invicem 
accttsantibut  aut  etiam  defeodentibus  in  die  quando 


4191  "^VERNERI  ABBAT15  S.  BLASH  IIW 

iudicavcrii  Dom.nus  occuMa  Uomiu\nn  per  Jesum  A  exleriores;  posiea  paUenlor  flclus  et  stridores  deo. 
Chrisluro  {Rom.  n).  i  IJum. 

f  Tuncdixil  rex  ministris :  l^^galis  nianibus  ejus 


et  pedibus,  mitlite  in  lenebras  exteriorcs,  ubi  erit 
flotus  et  st.idor  denlium.  »  Ligalas  nianus  et  pedes 
flelumque  oculoium  et  stridorem  deniium,  vel  ad 
comprobandam  resurrectionis  vcrilatem  iniellige, 
vel  cerle  idco  ligantur  manus  et  podes,  ul  desislaut 
n.alc  operari,  et  currere  ad  effundendum  sanguinem. 
Qu£  nunc  sponle  ligantur  in  vitio,  tunc  in  supplicio 
ligabuntur  dolendo.  In  fletu  quoque  oculorum  et 
stridore  deiilium  per  mctaphoram  membrorum  cor- 
poralium  magiiitudo  ostenditur  tormenlorum.  Exte- 
nores  lenobrte  sunt  novissimae,  id  est  a^lerna  nox 
damnationis,  quia  inleriores  sunt  caccilas  cordis. 
Repulso  uno  iniquo  omne  corpus  malorum  expri- 
mitur,  ct  generalis  sententia  infcrlur. 

i  Multi  autem  sunt  vocali,  pauci  vero  elecli.  > 
Tale  est  quod  dicit :  Non  unus  tantum  de  vocatis 
esl  ejectus  de  nupliis,  sed  de  multis  est  intelligen- 
dum.  Divini  enim  verbi  nunc  epulus  sumimus,  sed 
in  die  judicii  rex  inlrans  nos  distinguel.  Aliler :  Ex 
lioc  quod  non  dixil,  inlravit  rex  ut  remuncrarct, 
sed,  ut  videret,  datur  suspicio  ne  forle  hoc  non  de 
vindicla  judicii  intelligatur.  Neque  enim  dixit :  Mil- 
tile  euin  in  tenebras  inferiores,  id  esl  in  inferiora 
loca  inferni.  Unde  alibi :  c  Et  eripuisli  animara 
nieam  ex  inferno  inferiori  (Psal.  lxxxv),  >  sed  dixit 
exteriores.  Ergo  secundum  banc  sentenliam  dies 
aspectionis  dies  tenlatioias  est,  quando  dignalus  est  G 
teiUarc  Ecclesiam  suam,  ut  videat  qui  iidcm  habeat 
et  opera.  Quoties  ergo  tenlat  Ecclesiam  ingreditur 
ad  eam,  ut  videat  qui  sunl  digni  nuptiis  coeleslibus, 
el  si  tunc  invenilindignum  aliquem,  inlerrogat  eum. 
Quia  huinana  simplicitas  diflicile  fraudulentiam  si- 
mulat£  mentis  intelligil,  idcirco  hunc  indignum 
catu  nuptiali  Deus  solus  invenit.  Nuptiale  autem 
vestimeulum  est  fides  vera.  Unde  Aposlolus  ait : 
€  Exspoliate  vos  veterem  hoininem  cum  aclibus  ejus, 
vcstientes  vos  novum  qui  secundum  Deum  creatus 
est  in  justitia  et  sanctitate  vcrilaiis  (Coloss.  iii).  > 
Justitia  pertinet  ad  conversionem  bonam,  sanctitas 
veritalis  ad  fidem  veram.  Interrogatio  autem  fil  in 
cogilationibus  impii,  quasi  dicat :  Utquid  Chrislia-  D 
nus  es  factus?  Opera  tua  non  sunt  Ghristiaiii.  HaLet 
taie,  cum  vidcrit  Deus  non  habentem  quid  respon- 
deat  conscienlise  sux,  tradit  eum  spirilibus  indu- 
ctionum.  Nam  inala  per  malos  ininistros  reddit,  et 
ligaiit  ei  nianus,  iJ  est  opera  recdtudinis,  et  pedes, 
id  esl  inolus  animx,  quibus  incedit  uon  de  loco  ad 
locuni,  sed  de  malo  ad  bonum,  ct  de  bono  ad  ma^ 
lum,  ut  sic  laqueuin  perdilionis  iiicurrat.  Et  ita 
mittitur  in  extertoies  tenobras,  vel  gentilium  vel 
Juda^oruni  vel  hsereticorum.  £t  forcitan  propin- 
quiores  sunt  tenebru;  genlilium  qui  veriiatem  sper- 
nunt  quani  iioii  audieruiit ;  extcriores  aiitem  Ju- 
da^oruinqui  non  credidttruiit,  magis  cxteriores  haere- 
ttcorum  qui  didicerunt.  Modo  mittanlur  in  tenebrM 


Expositio  de  eodem. 

f  Beatl  qui  audiunt  verbum  Dei,  et  custodinnt 
illud!  >  (Luc,  XI.)  Multi  sunt,  charissimi,  quiverbam 
Dei  nec  aurecorpons  audire  volunt.  PleriqueTcro 
hoc  aurc  quidem  audiunt,  sed  minime  beati  snnt, 
quia  illud  operatione  noii  diligunl.  Qni  autem  iliud 
sollicila  aure  audiunt,  intento  corde  cuslodiaut, 
devoto  opere  implerc  satagnnt.  Hi  beali  sunt,  quia 
cum  verbo  Dei  in  xternum  exsuUabunt. 

Idcm  Yerbuin  rcfert  hodie  in  evangelio  quod  qui- 
dara  rex  fccit  nuptias  (ilio  suo.  Qui  misit  servos 
suos  invitatos  vocare,  ct  nolebant  venire.  Iteruro 
alios  misit :  quibus  ut  invitatis  prandium  paravuni, 
"  tauros  el  altilia  occisa,  et  oiniiia  parata  dicerent 
prascepit.  At  illi  negligenles,  alius  in  villam,  aiias 
ad  negotiationcm  suani  abierunt;  alii  tentossenos 
et  contumeliis  aflectos  occidcriint.  Quos  rex  missis 
exerciiibus  perdidit,  et  civliatem  illoruin  succeiidit. 
Deinde  ad  exitus  viaruin  misit,  et  quoblibet  advo- 
cari  jussit.  Postquam  autem  inipIeU!  sunt  nupiiae 
discumbentium,  inlrans  rex  vidit  quemdain  noii  ba^ 
bere  vestein  in  nuptiis  utentium,  jussit  eum  ligalia 
nianibus  ct  pedibus  projici  in  tenebras.  ext jriores, 
ubi  csset  fletus  el  stiidor  deotium;  dixitque  luullcs 
esse  vocaios,  paucos  vero  electos  {Mauh,  xxii).  Kex 
qui  nuptias  filio  fecit  est  Deus  Pater,  qui  Jesu  Cbri- 
8to  Filio  suo  sponsam  Ecclesiam  conjunxit.  iJujus 
nuptialis  thalamus  erat  sacrae  Vjrginis  uterus. 
Servi  qui  invitatos  vocaverunt,  erant  propbet^e,  qui 
Judxis  per  patriarchas  invitatos  Ghrislum  incar- 
nandum  prsnuntiaverunt.  Qui  venire  nolebant, 
erant  hi  qui  prophelis  non  credebani.  Sorvi  Si^eundo 
missi  apostoli  fuerunt  qui  per  tolain  Ju;ia;am  Cbri' 
stum  pio  nobis  incarnatum  pnedicaverunt.  Pran- 
dium  paratum  erat  saginati  vituli,  scilicel  corpus 
pro  nobis  jam  obiatum.  Tauri  feroccs  tyranni  exsti- 
terunt  qui  cuncta  orbis  regna  perdoiuueruiit.  Altilia 
vero  crant  phihisophi,  qui  omnia  perscrutaiuio  vo- 
iaverunt  mente  usque  ad  sidera  coeli.  Ui  occisi 
erant,  dum  Dei  sapienlia  superborum  colla,  et  su- 
blimium  calcaverat  humiles  et  pauperes  parenies 
elcgemt,  sapientiam  prudentium  rcprobaverat,  idio- 
tas  et  simplices  bominea  ad  prxdicandum  con&ti- 
tuerat.  Oninia  crant  parata,  quia  cuncu  ad  saluiem 
perlinentia  fuerant  prolala.  Scripturam  omuibus 
aperuerat,  baptismus  ct  poenilcniia  cunclis  paiebat. 
At  illi  neglecta  salute,  ad  nuptias  Domini  venire 
noluerunt,  sed  alius  in  villain,  abus  ad  negotiatio- 
nem  abiorunt,  quia  lantuui  lerrenis  lucris  itihiave- 
runt,  et  ideo  coelestia  amare  loii  potue.unt.  Reli- 
qui  vero  scrvos  re^^is  contunn  his  aflcctos  vcciue- 
runt,  quia  Piiarisxi  et  princip^is  sacerdotum  apo- 
stolos  carcere,  vinculis,  verberibus  aireceruitt,  quosr 
dam  ex  eis  oi-ciJerum,  aiios  dc  liitibus  suiscum  cour 
tumelia  propaleruiit. 

(  Rex  autera  inissis  exercitibus  homicidas  iiios 
perdidit,  et  civitatem  iiiorum  siiccendit,  >  quaiidc 


1 1 95  DEFLORATIONES  8S. 

ni;lu  Dei  Romani  priDcipcs   cum  exercitibus   Ju-  ^ 
dxam  intraveruiU,  parricidas  Judaeos  variis  sup-^ 

•  pliciis    interemerunt,    civitatem  flierusalem  igni 

*  succenderunt.  Deinde  ad  exilus  viarum  servi  diri- 
guntur,  et  quoslibet  vocare  prscipiunlur ,  quia 
profecto,  dum  Judsei  ad  nuptias  Dei  venire  re-* 
cusanty  apostoli  in  viam  gentium  abeuntes»  ido- 
lolatras  ad  epulas  Dei  invitant.  Bonos  et  malos 
congregaverunt,  quia  multos  reprobos  cum  elc- 
ctis  ad  lidem  traxerunt.  Nuptise  discumbcntium 
implentur,  quando  numerus  electorum  implebi- 
lur.  Rex  inirahit  discumbentes  videre,  quand* 
ad  judicium  veniet  cunctos  pro  mcritis  disceruerc, 
sicut  scriptum  est  :  <  Yeniet  Dominus  in  judiciura 
cum  omni  despecio,  >  hoc  est  tam  diligenier  ju- 
dicabit  in  hoc  mundo  despeclissimum,  quam  omni  ^ 
gloria  excelleutissimum.  Non  vestitus  veste  nu- 
ptiali  foras  projicitur,  quia  carens  charitate  Dei, 
uiiptiis  ejus  qui  est  charitas  non  admiltetur.  Ve- 
stis  namque  nujrtialis  esl  charitas»  per  quam 
adipiscitur  «terna  claritas.  Manus  et  pedes  ibi 
funibus  peccatorum  ligabuntur,  quae  bic  pravis 
opeiibus  constringuntur.  Membra  quippe  quae 
hoc  ad  raaUim  laxantur,  ibi  ad  supplicium  coar- 
ctantur.  In  tenebras  exteriores  projiciuntur  qui 
nunc  interiores  tenebras  delectabiliter  patiuntur. 
Ibi  erit  fletus  et  stridor  dentium,  quia  transibunt 
ab  aquis  nivium  ad  calorem  nimium  {Job.  xxiv). 

A  fumo  eteoim  i£;nis  fletum,  a  nimio  frigore  pa- 
tiuntur  strldorem  denlium.  c  Multi  auiem  sunt  r* 
vocaii,  pauci  vero  electi,  i  quia  videlicet  multi  ad 
fidem  vocantur,  sed  soli  elecli  salvantur.  Duae 
vocationcs  sunt,  una  exierior,  alia  interior.  Per 
exieriorem,  multi  per  apostolos  et  prsedicatores 
vocati  sunt  ad  fidem ;  per  interiorem  pauci  per 
Filium  tracti  sunt  ad  Patrem.  Per  exteriorem  muU 
ti  pisces.sagenae  fidei  inhaeserunt  ,  quos  eleclo* 
res  iterum  foras  miserunt ;  per  interiorem  pauci 
latuerunt,  quos  in  vasa  elegerunt.  Nunc  sunt  re- 
probi  permisti  electis,  ut  paleae  granis ;  Christo 
autem  cum  ventilabro  veniente,  paleae  excussae 
ii^ni  inexstinguibili  traduntur ;  grana  autem  in  hor- 
reum  congregabuntur  Dei. 

£t  nos,  dilcctissimi,  ad  nuptias  Dei  cum  mul- 
tis  vocati  sumus,  studeamus  bonis  actibus,  ut  I) 
cum  paucis  electi  simus.  Prandium  nobis  quotidie 
paratur,  dum  sacra  Scriptura  cum  corpore  Ghri- 
sti  nobis  proponitur.  Tauri  ad  hoc  convivium  oc- 
cisi  sunt,  quia  apostoli  tauri  gregis  Domini  pro 
invitatione  harum  epularum  cxsiincti  occubuerunt. 
Ad  iioc  eliam  convivium  altilia  occisa  sunt,  quia 
quicunque  ad  cocleslia  mente  convolantes,  pro  his 
epulis  prostraii  sunt.  Tauri  quoque  persecuto- 
ves  fuerunt,  qui  cornibus  crudelitaiis  fideles  ven- 
tilaverunt,  sed  Christo  veniente  jam  enervati  snnt. 
Yoialilia  autem  haeretici  exstiterunt,  qui  quodam- 
inodo  ad  alta  volaverunt,  quando  in  ccelum  os 
fK)Suerunt,  ct  iniquitatcm  in  excelso  contra  Dcum 
locuti  stuil;  scd  a  Catholicis  victi  et  exterminali 
Pataoi.  CLVII 


PATRUM.  —  LIB.  II.  H94 

sunt.  Et  quia  baec  omnia  per  Christi  potcnliam 
snnl  sedata,  omnia  sunt  nobis  ad  salutem  parata. 
Ideo  ob  nulla  negotia  negligamus,  quin  tota  fc- 
stinantia  ad  epulas  Dei  veniamus.  Dei  quippccon- 
vivium  est  pcrennis  vitae  gaudium.  Ad  hoc  currit 
quisquis  Dei  precepta  implerc  satagit.  De  exitibus 
viarum  vocati  ad  nuptias  jam  discumbimus,  quia 
de  variis  erroribus  ad  sacramcnta  dominica  cori- 
veuimus.  Et  ideo,  dilectissimi,  veste  nuptiali  re» 
spl^ndcamus,  iit  videlicet  Deum  pro  omnibus,  et 
proximos  tanquam  uos  ipsos  diligamus.  Quem  in 
bac  vestc  re.v  intrans  non  invenerit,  ligatum  do 
convivio  ejici  in  tenebras  infernalcs  jubebit.  Ilo- 
rum  autem  civitates  ipsis  perditis  cremantura  qui- 
bus  servi  missi  injuriis  affocti  cnecantur,  quia 
nimirum  daemonibus  perdendi  pcrmittuntur  :  a  qai* 
bus  praedicaiores  hic  contumeliis  afHiguntur»  et 
corpora  illonim  demum  igni  inexslinguibili  suc- 
cenduntur. 

De  his  nuptiis  texuit  rex  Salomon  dulce  epi- 
tbalamiuniy  dum  in  laudem  Sponsi  et  Sponsae  pcr 
Spiritum  concinuit  Cantica  canticorum.  Filius 
quippe  regis  Ilierusalem  desponsavit  sibi  filiam 
rcgis  Babylonis,  acceptamque  tradidit  erudiendam» 
atque  ornandam  sub  manu  custodis;  ipse  vero 
abiit  instniere  convivium,  quoniam  denuo  reversus 
cum  ingenti  apparatu  maximoque  cultu  installa- 
tum  introducet  thalamum  secum  ad  nuptias,  spon  • 
sae  ornatores  ducens  in  palatium ,  ejus  vero  cor- 
rupiores  tradens  in  carceris  supplicium.  Rex  Hie« 
nisalem  est  Deus»  cujus  filivs  est  Christus.  ^Rex 
Babylonis  est  diabolus.  Gentilitas  vero  erat  ejus 
filia,  cum  esset  idololatriae  dedita.  Hanc  ipse  a  Pa* 
tre  desponsavit,  duro  pro  ea  sanguinem  fundens 
de  diabolo  in  cruce  iriumphavit.  Hanc  custodi 
tradidit,  dnm  eam  ordini  doctorum  divina  lege  in  • 
struendam,  gemmis  virtutum  decorandam  com- 
mendavit.  Ipse  vero  abiit  convivium  procurare, 
quia  profecto  ascendit  in  coelum ,  locum  ei  ap- 
tum  in  domo  Patris  per  mulias  mansiones  pre- 
parare.  Denuo  cum  exercitu  omnium  angelorum 
veniet,  eamque  de  Babylonicae  peregrinationis  ex- 
silio  eruet,  atque  in  civitatem  Patris  sui  glorio- 
sam  Hierusalem  cum  suromo  tripudio  introdii- 
cet.  Tunc  Sponsae  ornatores  simul  intrabunt,  quia 
qui  Ecclesiam  hic  scriptis  vel  diciis  Instruxerint, 
et  bonis  exemplis  perornaverint,  cum  iila  tunc  in 
nuptiis  Agni  ut  sol  fulgebunt.  Persecutores  vero 
qui  eam  lacerantes  vim  intulerunt,  et  hseretici  at- 
que  schismatici  qui  eam  corruperunt,  tunc  in  sia  • 
gnum  ignis  et  sulphuris  missi  perpetuo  ardr- 
bunt. 

Ne  hujtts  exsortes  convivii  simus,  variis  docu- 
mentis  instruit  nos  Dominus.  Narrat  enim  quod 
quidam  ficulneam  in  vinea  sua  habuerit,  et  pcr 
tres  annos  veniens,  (ructum  in  ea  non  invenerit, 
et  ne  diutius  terram  sterilis  ffccuparet,  snccidetft 
praeccperii  (Luc.  xni).  Ficulnca  steriiis  in  vinea 
erat  Synagoga  in  Icge  infructuosa.  De  qua  Dunti- 

28 


ltS5 


**  «^&«.«L«A«A    A*»'»"*-'' -'^ 


fise 


nuslrlbu*  snnts  fruciuiu  A»»**^^'*^»  qiiia  eara  aiuc  A  Deo  esse,  et  bonum  cssc.  InstituUo  conjagii  du- 
^  ^''*^'"  plex  est.    Una  anle   peccaloni    ad  oflictuin,  alia 


4egem  per  patriaTchas,  sul)  1^8^  pe^  prophetas, 

sub  gratia  per  aposlo\os  ad  trw^ium  boni  operis 

inonuit.   Sed  qoia  per  perfldian^   arcfacta  tcrram 

stcrilis  occupavit,  securim  judicii  sui  ei  ad  radi- 

cemposuit,  dum  eam  giadio  I^onciaoorum  succidit. 

'  Ficus  etiam  sterilis  in  \inea,  est  quirtbct  homo 

sinc  bonis  opcribus  in  Ecclesia.   De  hoc  fructus 

trium  annorom  quaeritur,  dum  operatio  fidei  Tri- 

nilatis  ab  eo  exigitur.   Et  nisi  citius  confessione 

circurofodiatur,   et  stercus  poenilcntide    mittatnr, 

roorte    excidelur,  et  in    ignem   gchennae   mittc- 

lur. 

Hoc  quoque  prxflguravit  mulier  inclinata,  scd 
a  Domino  pie  sanata  (ibid.).  Mulier  ad  tcrram  in- 


post  peccatum  ad  remedium.  Prima,  ut  natura 
rouIiipHcaretur ;  secunda,  ut  natura  excipereior, 
et  vitium  cobibereiur.  Prima  institutio  coo- 
jugium  proposuit  in  faederc  diiectionis,  u(  ineo 
esset  sacramentum  societatis,  quae  in  spiritu  cod- 
slat  inter  Deum  et  animam.  Officlum  aniem  coih 
jugii  in  commistione  carnis  proposoit,  ut  in  eo 
sacramentum  esset  societatis  quod  in  came  fa- 
tura  erat  inier  Christum  et  Ecclesiaro.  Seconda 
iiistilutio  conjugiom  in  foedere  dileciioDis  sand' 
vit,  ut  per  ejus  bona  id  quod  in  camis  comniis- 
tione  inflrmitatis  eral  et  delicti  excusarelur;  offi- 
cium  autem  conjugii  in  commistionem  camis  con- 


dinataerat,  Synagoga  sub  pondere  lefris  curvata.  '^  cessit,  ut  in  eo  praeter  generis  moltiplicationeni 
Quaea  Domino  erigitur,  dum  mullitudo  de  Judasis 
conversa  de  onere  legis  pcr  gratiam  eripiiur. 
Molier  deccm  et  octo  annis  incurvata  est  quu;- 
libet  anima  sub  utraque  lege  inflrma.  Denarius 
«amque  ad  Yelus  Teslamentum  propter  decalo* 
gum  iegis,  octogenarius  autem  pertinet  ad  No- 
•vum  Testamentum  proptor  octavam  Dominicae  re- 
' surrectionis.  Decem  ergoetocto  annis  mulier  in- 
eurvalur,  dum  anima  utriusque  legis  prievarica- 
tione  praeRravatur,  sed  a  Domino  ad  saluiem  sub- 
levalur,  dum  graiia  ipsius  per  poeniteutiam  sal- 
Tatur.  Per  pauperes,  cliarissimi,  debemus  per- 
Tenire  ad  convivium  Dei;  pra^cepit  enim  Domi« 


gencrantium  inflrmitas  exciperetur  {Ephes.  v). 
Quare  autem  institutum  sit  conjugii  sacramen- 
tum  aposlolis  innuil,  ubi  viram  imaginem  Deiesse, 
ac  per  hoc  qoo<lamroodo  mulierem  animae  ratio- 
nalis  typum  portare  ostendit.  Quare  iterum  in- 
stitutum  sit  primo  conjugii  oiBcium,  ipse  Deus  in- 
siitutor  et  ordinator  osteodit,  dicens  :  <  Crescite  et 
multiplicamini,  et  replete  terram  (Gen.  i).  »  Officium 
conjugii,  hoc  est  carnis  commistioiiem,  ante  pecca- 
tum  non  ad  remedium  infirnuiatis,  sed  ad  mul- 
tiplicationem  prolis  instiiutum  esse ;  post  pecca- 
tum  autem  ideni  ipsum  ad  remedium  iofirmiutii 
concessum ,  beatus  Augustinus  testatur  his  verbis 


nus  ne  ad  prandium  nostrum  divites  vcl  poten-  q  dicens :  <  Utriusque  sexus  infirmitas  propendens 


tes  invitemus,  a  quibus  retril>utionem  hic  rccipie- 
iBUs;  sed  ut  ad  convivinm  nostrum  pauperes,  de- 
bilcs,  claudos,  caecos  convocemus,  a  quibus  nullam 
retribulionem  speremus.  Hoc  enim  facienles,  beati 
erimus,  quia  rccipient  nos  in  aeterna  taberuacula, 
«um  defecerimus. 

De  sacramento  conjugU  et  de  origine  conjugii,  et 
eausa  instilntivnis ,  et  de  duplici  insiitutione 
eonjugii. 

Dum  omnia  sacramenta  post  peccatum  et  pro- 
pter  peccalum  sumpserint  exordium,  solum  nu- 
ptiarum  vel  conjugii  sacramentum  etiam  ante  pec- 
caium  legitur  institutum,  non  tamen  ad  reme- 
diuro,   sed  ad  ofllcium.  In    conjogio  autem  ha^c 


in  ruiuam  turpitudinis,  recu  honestaie  nuptia- 
ram  excipitur,  ut  quod  sanis  esset  officium  sit 
xgrotis  remcdium.  i  Item  in  conjugio  aliud  esse 
et  alterius  rei  sacramenturo  esse  ipsum  conjugium, 
et  aliud  esse  et  alterius  rei  sacramentum  esse  ipsum 
conjugii  officium,  idem  ipse  in  libro  De  bono 
conjugii  testatur,  dicens  :  <  In  conjogio  aliqnid 
boni  esse  videtur,  non  solum  propter  propagatio- 
nem  flliornm,  sed  etiam  propter  naturalem  in  di- 
verso  sexu  societatem.  Alioquin  tamen  non  dice- 
retur  conjugium  in  senibus  si  vel  amisissent  fiiios 
vel  non  genuissent,  in  quibus  etsi  emarcuerit  ardor 
caruis,  viget  tamen  ordo  charitatis.  >  Item  in  nuptiis 
plus  valet  scienlia  sacramenti  quamfecanditas  ven- 
prtmum  consideranda  sunt  et  disceraenda  :  origo  D  tris.  »  (Aijgostinijs.)<  Cndequidam  non  intelGgentes 


et  institutio  cum  modo  et  causis  suis,  et  secun- 
dum  tempus,  et  locus,  et  ritus  variatro.  Con- 
)ttgii  auctor  Deus  cst.  Ipse  eiiim  conjugium  esse 
discerait,  qoando  rounerem  ad  propagationem  ge- 
tieris  homani  homini  adjutorium  fecit.  Adam  quo- 
que  in  spiritu  cognoscens  ad  quero  usum  mulier 
facta  esset,  cum  adducta  ad  eum  fuisset,  dixit :  <  Hog 
nunc  os  ex  ossibus  meis,  et  caro  de  carne  mea. 
Propter  hoc  relinqnit  homo  patrem  suum  et  ma- 
trem  suam,  et  adhaerebit  uxori  suae,  et  erant  duo 
In  came  una  {Gen,  ii).  >  Christus  etiam  in  Cana 
Galiisesenon  soium  prasenlia  corporali,  sed  exhi- 
biriono  quoquc  roiraculi  nuptias  consecravit  {Job. 
it).  In  quibus  omiHbns  ostenditur   conjogium   a 


hoc  quod  dictum  est :  Illa  mulier  non  potest  perti- 
nere  ad  Christi  ct  Ecclesia)  sacramentum,  cum  qua 
noscitur  non  fuisse  carnale  comroerciuro,  aestimant 
enim  sacramenturo  conjugii  esse  non  posse,  obi 
coromistio  carnalis  non  fuerit.  Nesciunt  enim  quia 
officium  conjugii,  in  carais  comroistione,  illam  quz 
inter  Christum  et  Ecclesiam  per  carnissusceptionem 
facta  est  unionem  figurat  :  proptereaque  Christi  et 
Ecclesiae  sacramentum  esse  non  possit.  Ubi  camale 
commercium  non  fiierit,  conjuginm  tamen  vcmoi, 
et  vcrum  conjugii  sacramentum  esse,  etiam  si  car- 
nale  commercium  non  fuerit  subsecutum.  Imo  po- 
tius  tanto  verius  et  sanctius  essc,  quanto  nibil  in  se 
habet  unde  castitSis  erubescal,  aed  unde  castitss 


iW 


DEFLOnATIONES  SS.  PATRUM.  -  LIB.  II. 


i:W 


glorieittr.Namelipsttinconjagiumsacraiiienluniest,  A  mascaluin  ei  feminam  conslat»   lacramentttm  el 


sicut  ei  ipsnm  officium  conjugii  sacramentum  csbO 
cognoscitttr.  Sed  coi^ugium,  ut  dictum  est,  sacra- 
mentum  ei  illius  socieialis  quae  in  spiriiu  est  in- 
ler  Deum  ei  animam.  Officium  vero  conjugii  sacra- 
mentum  esi  illius  socieiatis  qua^  in  carne  est  inter 
Chrisium  et  Ecclesiam.  Scriptum  est,  inquit :  cEruni 
duo  in  carne  una  {Gen.  ii).  i  Et  si  duo  in  carne 
una,  jam  non  duo,  sed  una  caro.  Hoc  esi  sacramen- 
ium  quod  ait  Apostolus  :  c  Magnum  in  Ciiristo  et  in 
Ecclesia  {Ephes.  v)»  >  ad  quod  sacrameiiium  per- 
iinere  non  potesi  mulier,  cnm  qua  nosciiur  iion 
fuisse  caruale  commerdum :  poiest  tamen  pertinero 
ad  aliud  sacramentum,  non  magnum  in  Christo  ei 
Ecciesia ,  sed  majus  in  Deo  ei  anima.  Quid  enim  t 
Si  magnum  est  quod  iu  carne  est,  magnum  non  esi 
iu  uuo  multo  majus  quod  in  spiritu  est.  t  Caro,  ih- 
quit,  nihil  prodest,  spiriius  esi  qui  YiviQcat  {Joan. 
vi).  »  Si  ergo  magnum  esi  quod  in  carne  esi«  ma- 
jus  uijque  est  quod  in  spiritu  est,  si  recie  per  Scri- 
pturam  sanctam  Deus  sponsus  dicitur,  el  anima  ra- 
tionalis  sponsa  vocatur.  Aliquid  profecio  inier  Deum 
€i  animam  ejus,  cujus  id  quod  in  coi^ugio  inter 


B 


imago  est  :  ei  forle,  Ui  expressius  dicatur,  ipsa  so- 
cietas,  quae  exterius  in  conjugio  pacto  fosderis  ser-  ' 
vaiur.  Sacramentum  et  ipsius  sacramenti  res  est  di- 
lectio  muiua  animorum,  quae  ad  invicem  socieiatis 
et  fcederis  conjugalis  vinculo  custoditur.  £t  haec  ipsa 
rursus  dileclio,  qua  masculus  ei  femina  in  sancii- 
tate  conjugii  animis  uniunlur,  sacramenlum  est  el 
signum  illius  dileciionis  qua  Deus  rationali  anima 
inttts  per  infusionem  gratiae  suae  et  spiritus  sui 
pariicipatione  conjungitur.  Copiila  igitur  carnis  quae 
ante  peccaium  in  conjugio  officium  fuit,  et  posi 
peccatum  in  eodem  pro  remedio  concessa  est,  sic 
uirobique  conjiigio  adjungilur,  ui  cum  conjugio 
ipsa  sii,  non  conjugium  ex  ipsa.  Nam  et  ante  ipsam 
conjuginm  verum  esi,  et  sine  ipsa  sanctum  esse  po- 
iest :  iunc  quidem  si  illa  non  adessei  infrucluosius, 
nunc  autem  si  illa  non  afTuerii  sincerius.  Quod  enini 
post  peccatdm  copula  camis  in  conjugio  admitii- 
tur,  indulgentiae  magis  est  ci  compassionis,  no 
vitium  concupiscentiae  quod  iu  httmana  carne  post 
peccatum  radicavit ,  turpius  in  omnem  exces^ 
sum  profluerei ,  si  nusquam  liciie  excipi  poiuissct. 


toOMINICA  VIGESIMA  PRIMA. 

Sccundum  Joannem. 


«  Erai  quidam  regulus  cujus  fiKus  inArmabatur 
Capharnaum.  Hic,  cum  audissei  quia  Jesus  adve^ 
nirei  a  Judaea  in  Galilaeam,  abiit  ad  eum,  ei  rogabai 
ttt  descenderei  ei  sanarei  filium  ejas.  Incipiebat  enim 
mori.  Dixit  ergo  Jesus.  ad  eum :  <  Nisi  sigua  et  pro- 
digia  videriiis,  nou  creditis,  etc.  {Joan,  iv).  i  Cre- 
debat  regulus  illum  Salvatorem»  a  quo  salutem  quae- 
rebat;  sed  in  fine  dubitavil,  in  hoc  quod  poten- 
liam  €jus  petivit.  Agnoscens  itaque  Dominus  cor 
diffideniis  arguii  illius  diffideniiam,  dicens  :  <  Nisi 
signa  et  prodigia  videritis  non  creditis.  >  Prodigia 
suni  quae  aliquid  portendunt.  Et  dicitur  prodigium 
qoasi  prodicium  :  quod  porro  dicat,  id  est  significai 
atliquid  fuiurum.  Illa  quae  lunc  fiebant,  ea  quae  nuiic 
aguntur  portendebant.  Omue  prodigium  esi  siguum, 
sed  oon  converiitur,  quia  signum  esi  iam de  prae- 
leriio  el  praesenii  quam  de  futoro ;  prodigium  autem 
esi  iantum  de  fuiuro.  Signum  fuit  de  praesenti  quod 
Dominusaquam  vertit  in  vinum,  designans  glOriam 
saam'  sicui  circulus  signilicat  in  praesentiarum  vi- 
Dum  venale.  Signum  de  prapterito,  esi  vesiigium  pe- 
dum  in  nive  apparens. 

<  bicit  ad  eum  regulus  :  Domine*  descende  prius- 
quam  moriatur  filius  meus.  Dicit  ei  Jesus  :  Vade, 
filius  tuus  vivit  i  Indicans  se  non  deesse  ubi  invi- 
taitir,  solo  jussu  sanai.  In  boc  ergo  quod  servo  cen- 
Surionis  non  dedignaiur  occurrere  cum  ad  filium  re- 
guli  dedignaretur  ire  {Lue,  vii),  noslra  reiunditur 
superbia,  quia  io  bominibus  non  naiuram  qua  ad 


C  imaginem  Dei  facti  suni,  sed  honores  et  divitias  vo* 
neramur.  Videte  distinclionem.  Regulus  isie  Domi- 
num  ad  domum  suam  descendere  cupicbat,  centu- 
rio  indignum  se  essc  dicebat.  Hic  ccssum  est  ela« 
tioni,  iUic  concessum  est  humilitati,  tanquam  huie 
diceretur  :  Noli  mihiiaedium  facere  :  poteniiam 
meam  vis  in  domo  iua  :  verbo  possum  filium  tuum 
sanare.  Ccnturio  alienigena  credidit  me  vcrbo  hbc 
posse  facere ;  vos  nisi  signa  ei  prodigia  viderilis  : 
non  cfeditis. 

<  Credidit  homo  sermbni  qhein  dixii  ei  Jesus,  et 
ibai :  jam  autem  eo  descendente  servi  occurrerunc 
ei,  et  nuntiaveruut  dicentes  quia  filius  ejus  viveiet. 
Iiiterrogabai  ergo  horam  ab  eis  in  qua  mdius  ha- 
buerii.  £i  dixerunt  ei  qui:k  heri  hora  sepiima  relt* 

D  quil  eum  febris.  Cognovii  ei^o  paiei"  qoia  illa  hora 
erai  in  qua  dixii  ei  Jesiis  :  Vdde,  qtiia  fllius  iaus 
Vivit;  ei  credidii  ipse  el  domus  ejus  tota.  i  Ccepit 
bomo  credere  quia  Dominus  aeque  absens  corpore* 
nt  praesens  sadaret;  ei  sic  mcruli  saluiem  fllio. 
Non  ergo  diffidit  de  misericordia  servos  interrogando 
de  hora,  sed  desiderai  ut  virius  divina  servonim 
conCessione  pluriihis  innoiescai.  Vel  ne  casn  saniias 
conligissei  inten^bat,  quia  forsitan  nondum  per- 
fecie  credebsit.  In  flgura  sancii  Spiriius  sepiiformis, 
in  quo  omnis  salus  consislit,  reliquit  eum  febris 
faora  septima.  Tarde  credens  regulus  iste  figurai 
JudsROS  ad  fidem  difficMe  venientes,  qualis  eral 
Thomas  cum  aodtret  :  <  Veni,  mitte  huc  manom 


|i^Q9  WedNERl  ABUATIS  S.  DLASIl  m 

niam  :  ^l  nott  esse  locrcdulus,  sed  fidells  (Joan.  A  respicit,  vel  ad  Teniam  ycI  ad  Tindictam.  Ad  tc- 


JiX).  I 

De  /lageifts  Dei,  et  de  gemtna  pereu$$ione. 
Diviuae  sapienlis  sablilit^s  sicut  interius  ut  testis 
scruutur  conscienlias,  ila  eilerius  irrogat  poenas, 
ut  yerum  sit  testimonlum  prophetae,  quia  ipse  est 
et  testis  et  judex.  Ordinata  est  miseratio  Dei  qu» 
prius  liominem  hic  per  flagella  a  peccalis  emendat, 
et  postea  ab  aeterno  supplicio  liberat.  Electus  enim 
Dei  doloribus  \itae  hujus  atteritur,  ut  perfeclior  fu- 
turae  vitae  lucretur.  Nequaquam  Deus  delinquenti 
parcit,  quem  peccatorem  aut  flagelio  temporali  ad 
purgationem  ferit,  aut  judicio  aeterno  puniendum 
relinquit,  aut  ipse  in  se  homo  poenitendo  puniet 
quod  male  admisit :  ac  proinde  est  quod  Deus  de- 


niam  sicut  Pctrum;  ad  vindictam,  sicut  dam  fa- 
cla  Sodomorura  se  descensurum  et  visurom  testa- 
tur. 

Trimoda  ratione  Deus  quos  Toluerit  percolit,  i!  esi 
ad  damnationem  rcprobos,  ad  purgationem  quos  er- 
rare  videt  electos,  ad  probationem  justos.  Piimo 
namque  modo  i£gyplus  caesa  est  ad  damnsctionem, 
secundo  modo,  paupcr  Lazarus  ad  purgalionem ; 
tertio  modo,  percussus  est  Job  ad*probatioDcm.  Fla- 
gellatur  bomo  plerumque  a  Deo  anle  peccatuniy  re 
malus  sit  ut  Paulus,  qui  Satan»  angelo  instigaote 
camis  tolerabat  stimulor»  (//  Cor.  xii).  Flagellatiir 
etiam  et  post  peccaturn  ut  corrigatur,  ut  in  Apo- 
stolo,  qui  traditus  Satanae  in  inleritum  carnis,  ui 


linquenti  non  parcet.  Justo  temporalia  flagella  ad  **  spiritus  salvus  esset  (/  Cor,  v).  Nou    tamen  juste 


aeterna  proficiunt  gaudia  :  ideoque  et  jnstus  in  pce- 
nis  gaudere  debet,  et  impius  in  prosperitatibus  ti- 
nicre.  Neque  justo  neque  reprobo  Deus  misericor- 
diam  et  justitiam  subtrahit.  Nam  etboiios  hic  per 
afflictionem  judicat,  et  illic  per  miserationem  remu- 
uerat,  et  roalos  hic  remunerat  per  temporaiem  cle- 
roentiam,  et  illic  punit  per  aeternam  justitiam.  In 
hac  vita  Deus  parcet  impiis;  et  tamen  non  parcet 
etcctis.  In  illa  parcet  electis,  non  tamen  parcet  ini- 
quis.  Periculosa  cst  in  hac  vita  securitas  malorum, 
«t  bonoriim  dolor  tranquillus.  Nam  iniquus  post 
mortem  ducetur  cruciandus;  justus  vero  dormiet 
post  laborem  securus.  Non  tantum  de  corporalibus 


murmurat  qui  nescit  cur  vapulat.  Nam  ideo  Deus 
plerumque  justum  flagellat,  ne  de  justitia  saper- 
biens  cadat.  In  hac  vita  Deus  tanto  magis  studet  ut 
parcat,  quanto  magis  exspectando  flagellat,  sed 
alios  feriendo  corrigit.  De  quibus  dicit :  c  Ego  quos 
amo  arguo  et  castigo  (Hebr.  xii).  i  Alios  feriendo 
punit  quos  incorrigibiliter  delinquentes  aspicit ; 
quosque  jam  non  sub  discipliiia  ut  Qlios  paler,  sed 
dislricta  damnatione  ul  hosies  adversarios  percuiit. 
De  quibus  dicit  :  c  Flagello  inimici  percussi  te 
castigatione  crudeli  (Jer.  xxx). »  Et  iterum  :  <  Quid 
clamas  ad  me  super  contritione  tua  ?  Insanabilis  est 
dolor  tuus  (ibid.).  i  Unde  unusquisque  /eslinel  el 


passionibus,  sed  etiam  de  spiritalibus  debet  intel-  q  timeat,  ne  simul  feriatur  vita  ejus  cum  culpa.  Fla- 

ligi,  ut  quanlo  quisque  in  corpore  aut  in  niente  fla- 

gclla  sustinet,  tanto  se  in  flne  remunerari  sperct. 

Sdepe  occulio  Dei  judicio  exlra  flagella  correplionum 

reprobi  in  boc  niundo  sunt,  dumque  muUa  damna- 

bilia  commisisse  videntur,  despecli  tamen  a  Deo 

nullo  emendalionis  verbere  feriuntur.  PIus  corripi- 

tur  flagello  qui  a  Deo  diligitur,  si  peccaverit,  dicente 

Ames  proplieta  :  <  Tanlummodo  vos  cognovi  ex  om- 

nibus  nationibus  terrse,  idcirco  visitabo  super  vos 

nmnes  iniquiiates  vestras  {Amo$.  iii).  i  Quem  enim 

diligit  Deus  corripit :  <  Flagellai  omnem  fllium  quem 

rccipit  (Hebr.  xui).  i  Valde  necessarium  est  justum 

in  hac  vita  vitiis  tentari  et  verberari  flagcllo,  ut,  dum 

vitiis  pulsatur,  de  virtutibus  non  superbiat  :  dum 


gelluni  nafnque  tunc  diluit  culpam  cum  muiaverit 
vilam.  Nam  cujus  mores  non  mutat  aaiones  uon 
expiat.  Omnis  percussio  divina,  aut  purgatio  vilae 
praesentisest,  aul  initium  pcenae  sequentis.  Nam  qui* 
busdam  flagella  ab  hac  vita  inchoant,  et  in  xtema 
percussione  perdurant.  Unde  per  Moysen  Domibus 
dicit :  c  Ignis  exarsit  in  ira  mea,  et  ardebit  usque 
ad  iuferos  deorsum  (Deul.  xxxii).  > 

A  qnibusdam  dici  solet :  <  Nun  jndicat  Deos  bis 
in  idipsum  (Nahum  i,  9,  juxla  LXX).  >  Qui  tamea 
nen  attendunt  illud ,  quod  alias  scripturo  est : 
c  Jestts  populum  de  terra  liberans,  secundo  eos  qni 
non  crediderunt  perdidit  (Jud.  v).  >  Quamvis  enim 
si  una  culpa  bis  non  percuiitur,  una  umen   per- 


vero  aut  aiiimi  aut  carnis  dolore  atteritur,  a  mundi  D  cussio  flagellorum  sequentium  fit  initium  tomieu- 


amore  retrahatur.  Tentari  autem  oportet  justum, 
8cd  tentatione  plagae,  non  tentatione  luxuriae.  Du- 
rius  circa  suos  electos  in  hac  vita  Deus  agit,  ut, 
dum  fortioribus  flagelli  stimulis  feriuntur,  nulla 
oblectamenta  praesentis  vitae  delectont,  sed  coeleslem 
palriam,  ubi  certa  requies  exspeclatur,  indesinen- 
ter  desiderent.  Eleclos  hujus  vit»  adversitate  pro- 
bari,  ut  secundum  Petruni  judicium  a  domo  Dei  in- 
cipiat  (/  Petr.  iv),  dum  in  hac  vila  electos  suos  Deus 
judicii  flagello  casligat. 

Gemina  autem  est  percussio  divina,  una  in  bonam 
partem,  qua  perculimur  carne,  ut  emendemur;  al- 
tera,  qua  vulneramur  conscientia  et  cbaritate, 
ut  Deum  ardentius  diligamus.  Gemino  morc  Deus 


torum.  Hinc  est  quod  in  Psalmo   scriptum    esi : 

<  Operiantur  sicut  diploide  confusionc  sua  iPsa^. 
cvin).  I  Diplois  enim  duplex  est  vestimentum,  quod 
flguraliler  induunt  qui  et  temporali  poena  aetema 
damnantur.  Unde  et  Jeremias :  c  Contritio  i  inquic 
c  super  contrilionem  (Jer.  iv),  i  id  est  damnaiio 
gemina,  et  hic  et  in  futuro  saeculo.  Et  idem  airibi : 

<  Et  duplici  contritione  contere  eos  (Jer.  xvn),  » 
id  est  gemina  pGena  prsesenti,  scilicet  et  futirs. 
Quibusdam  secreto  Dei  judicio  hic  male  est,  ilLc 
bene,  scilicet  ut,  dum  hic  casiigati  corriguntur,  ab 
aetcrna  damnatioiie  libercntur.  Quibusdam  Tero  htc 
bene  est,  illic  male,  sicut  illi  accidit  qui  hic  po^etr- 
tiae  clarilate  conspicuus,  post   mortem   cebenna 


iiOi 


DEFLORATiONES  SS. 


ignibos  Iraditur  cruclandus.  Porro  quibusdam  et  ^ 
hic  et  illic  male  est,  quia  corrigi  nolentes  et  flagel- 
lari  in  hac  vita  incipiunt,  et  in  aeterna  percussione 
dimnantur.  Certum  est  enim  tanto  immergi  quos- 
dam  desperationis  profundo,  ut  nec  per  flagella  va- 
leant  emendari.  De  quibus  per  propiietam  dicilur : 
c  Frustra  percussi  fiiios  vestros ;  disciplinam  non 
receperunt  {Jer.  ii).  »  Plerumque  justus  plangit, 
et  nescit  utrum  pro  omnibus  peccatis  suis  pceniten- 
tia  patiatur  flageila,  an  pro  uno  tantum  :  et  nescit 
quae  sit  culpa  illa  pro  qua  meruit  pati  ejusmodi  sup- 
plicia,  et  pro  ipso  ambiguo  maxime  in  moerore  ver- 
salur.  Quamvis  flagella  justum  a  peccatis  absol- 
vant,  adhuc  tamen  sub  vindicts  metu  turbatur,  ne 
instantes  ei  plag»  sufiiciant  ad  purganda  delicta. 
Proinde  ergo  dum  poenitentia  patitur,  et  futura  per-  B 
limescit ,  quodam  modo  sicut  ait  propheta  pro 
Euis  peccatis  dupiicia  recipit. 

De  infirmitate  eaniis^  et  tolerantia  divinm 
correptioms, 

Esse  constat  nonnullos  ejusdem  qualitatis  ho- 
mines  qui  nesciunt  corrigi,  nisi  alios  viderint  fla- 
gcllari,  sicque  proficiunt  comparatione  malorum 
dum  sibi  id  accidere  timent  in  quo  alios  perire  vi- 
dent.  Quosdam  videns  Deus  noUe  proprio  voto  cor- 
rigere,  adversitatum  tangit  stimutis ;  quosdan 
eliam  pr^sciens  Deus  multum  pecccare  posse  iu 
salutcm,  flagellat  eos  corporis  infirmitate,  ne  pec- 
cent,  ut  eis  utilius  sit  frangi  languoribus  ad  sa- 
lutem,  quam  manere  incolumes  ad  damnationem. 
Yisitalio  Dei  nec  semper  in  bonum  accipitur,  nec 
scmper  in  malum.  lu  bonum  enim  accipitur  sicut: 
t  Visita  nos  in  salutari  tuo  (Psal.  cv) :  i  in  malum 
▼ero  juxta  illud :  c  In  tempore  visitationis  suae  pe- 
ribunt  (Jer.  x).  i  Tribus  ex  causis  infirmitates  ac- 
cidunt  corporibus,  id  esl  ex  peccato,  ex  tentatione, 
et  ex  intemperantia  carnis  vel  passionis.  Sed  huic 
taincn  novissimae  humana  potest  medicina  succur- 
rere;  illis  vero  sola  pietas  divinx  misericordise. 
Qui  valenliores  sunt  et  sani,  utile  est  illis  infirmari 
et  non  peccare,  ne  per  vigorcm  salulis  illicitis  se 
fiordidantes  cupidiialum  et  luxuriae  dcsideriis  peo- 
eent.  Durilia  qnae  mentem  prcmit  nec  senlilur  uli  • 


PATRUM.  —  LIB.  II.  I*» 

liter  multatur  in  carne,  ut  sentiatur,  atque  intellecta 
emendetur.  Nam  citius  vulnera  carnis  sentiuntur 
quam  animae :  ideoque  per  camis  flagella  errantes 
citius  corriguntur.  Hoc  quippe  indicant  in  Pauli 
oculis  squammae  infidelitatis  (Act,  ix).  Quae  dum 
multatae  sunt  per  increpationem  in  oculis  carnis» 
confestim  soluta  est  duritia  mentis. 

Est  perniciosa  sanitas  quae  ad  inobedientiam  ho- 
miueni  ducit.  Est  et  salubris  infirmitas  quae  per  dl- 
vinam  correptionem  mentis  duritiam  frangiL  Lan-> 
guor  animae,  id  est  peccatorum  infirmitas  pemi- 
ciosa.  De  qua  etiam  Apostolus :  c  Quis  infirmatHTt 
et  ego  non  uror  (//  Cor.  xi),  i  Nam  infirmitatem 
carnis  utilem  esse  idem  Apostolus  approbat  dicens : 
c  Quando  infirmor,  tunc  fortior  sum  (//  Cor.  xii).» 
Murmurare  in  flagellis  Dei  peccator  homo  non  de- 
bet,  quia  maxime  per  hoc  quo  corripitur  emendatur. 
Unusquisque  autem  tunc  levius  portat  quod  pati- 
tur,  si  sua  discusserit  mala  pro  quibus  illi  inferlur 
retributio  justa.  Discat  non  murmurare  qui  mala 
patitur;  etiamsi  ignorat  cur  mala  patiatur  et  per 
hoc  juste  se  pati  arbitretur  p^r  quod  ab  illo  judica- 
tur,cujus  nunquam  injusta  judicia  sunt.  Qui  flagella 
sustinet,  et  contra  Deum  murmurat,  justitiam  judi- 
cantis  accusat.  Qui  vero  se  a  justo  cognoscit  judice 
pati  quae  sustinct,  etiam  si  hoc  pro  quo  patitur  igno- 
ret,  pro  hoc  tamen  justificatur  per  quod.et  seipsum 
accusat  et  Dei  justiliam  laudat.  Dum  ex  rebus  pro- 
speris  justus  exempla  praestct  hominibus,  necesse 
est  eum  iteram  et  adversitatibus  tangi,  «^atenos 
ejus  patientia  comprobetnr,  ut  denuo  fortitudinis 
documenta  ex  eo  suroant,  qui  prosperltatis  ejui 
temperantiam  agnovemnt.  Qui  passionibus  animae 
insidiante  adversario^cruciatur,  non  idcirco  credat 
se  alienari  a  Christo  qui  talia  patitur»  sed  magia 
per  hoc  Deo  commendabilem  se  esse  existimet,  si» 
dum  haec  patitur,  laudet  Deum  potiusquam  accusec. 
Ad  magnam  utilitatem  divino  judicio  mens  justi  di- 
versis  passionum  tentaiionibus  agitatur.  Pro  quibus 
si  Deo  gratias  egerit,  suaeque  culpae,  quod  talia  di- 
gnus  sit  pati,  reputaverit,  hoc  quod  ex  passione  ei 
acciderit  pro  virtutibus  reputabitur,  quia  et  divi- 
nam  agnoscit  scientiam,  et  suam  culpam  intelligit.^ 


DOMINICA  VIGESIMA  SECUNDA. 

Secundum  Matthffium. 


c  Simile  est  regnum  coelorum  homini  regi  qui  vo- 
luit  rationem  ponerecum  servis  suis  (Matth, xyiii),* 
Faniiliare  est  Syris,  et  maxime  Palaestinis,  ad  om« 
nem  sermonem  suum  parabolas  jungere,  ut  quod 
pcr  simplex  praeceptum  teneri  non  potest,  per  simili- 
tudinem  teneatur.  Regnum  coclorum  intellige  Ghri- 
stum,  ideo  terreno  regi  assimilatum,  ut  ostendat 
oportere  sine  numero  veniam  dare  conserris  poeni* 
tentibus,  cum  per  Evangelii  gratiaro  omnium  omni- 


D  no  peccamiiium  veniam  nobis  suo  muiiere,  non  no- 
stro  merito  largitus  sit. 

c  Et  cum  coepisset  rationem  ponere,  oblatus  est 
ei  uuus  quidebebatdecem  millia  talenta.  Com  aoteni 
non  haberet  unde  reddcret,  jussit^  eum  Dominus. 
venundari  et  uxorem  ejus  et  flliosetomnia  quae  ha- 
bebat,  et  reddi.  »  Christus  meritorum  examinator 
jam  per  Scripturas  cum  servis  rationem  ponit.  De- 
cem  millia  talenta  ddiwbat  qiii  de  iBnumerabiUbiia» 


I^O!i  WERNEEI  ABBATIS  S.  BLASII  «204 

peccaUft  ^el  cr\m\naUbaft  ^         «m  redditurus  erai.  A  conservi  tui,  sicul  etego  tuf  miserltts  sumTEiira 

Cum  auiem  non  habcret  /^^^  /^eque  gratiam  unde 

aaiisfaccre  possci,  sensU  ia    ^J^ipturis  quia  tales  ju- 

\>ii  Deus  venundari,  v^^^^   ^nc^ndio  mancipari 

^um  uxorc  cl  llWis,  hoc  cst  cum  insipientia  et  cogi- 

iaiionlbus  malis.  lustos  vcro  cum  uiore  ac  flliis,  id 

csl  <um  sapienlia  cl coRiiat^onlhus  bonis,  se  glorifi- 

caturqm  promittit.  Pretium  quippe  venditi  suppli- 

€lum  damnati  intelligitur. 

c  Procidens  autem  scrvus  iile  rogabat  cum,  di- 
cens  :  Patientiam  habe  in  me,  ct  omnia  reddara 
tilii,  I  Timore  gehemiae  humiliatus  dicit  :  c  Parce 
niihi,  Domine :  et  ego  credcns  ac  ponitens  charitate 
operiam  multitudinem  peccatoruni.  »  Sed  notan* 
duro  undc  hoc  nomen  servi  primo  in  Lalinam  lin- 


tus  dominus  ejus  tradidit  eum  tortoribus  qnoados- 
que  reddcret  universum  debitum.  >  Vocatio  luec 
lit  intus  in  conscienlia,  scilicet  cum  qqis  in  despe* 
rationem  incidit.  Deus  autem  apud  quem  nulla  esi 
transfflutatio  nec  vicissitudinis  obnmbratio  (/ac.  i), 
modo  misertus  dicitur,  quia  opera  misericordia 
impendit ;  modo  iratus,  quia  in  perpetunm  pnnien- 
dum  justojudicio  tartareis  mioistris  tradiL 

c  Sic  et  Pater  meus  coelestis  faciet  vohis,  si  non 
remiseritis  unusquisque  fralri  soo  de  cordibus  ve- 
slris.  >  Gonstat  quia,  si  hoc  quod  in  nos  dehDqui- 
tur,  cx  corde  non  dimittimus,  et  illod  nirsoseii- 
gitur  quod  nobis  per  poenitentiam  dimissum  fuisse 
gaudebamus.  Universnm  siquidem  dcbitnm  meriio 


guam  inductum  sit.  Sed  enim  bclla  hoc  feccrunt.  B  persolvcnt  duplices  animo  et  inconstantes  in  omDi- 


Nam  cum  homo  aliquis  superalus  ab  alio  jure  belli 
ct  posset  occidi,  quia  tunc  servatus  cst,  tamen  ser- 
TUfi  est  appellatus. 

<  Misertus  autem  Dominus  servi  illius,  dimisit 
cum ,  ct  dehilum  dimisit  ci.  >  Pecc^^tor  rogans 
accipit  donum  dccem  miliium  lalentorum,  id  est 
veniam  suorum  commissorum,  cum  sibi  assumit 
uiedelam  quam  Deus  ad  hoc  instituit.  Hoc  autem 
lit,  si  iavacrum  baptismi  non  ficte,  vel  si  postea  ba- 
ptismum  poenitentiae  dcvote  susdpiat.  Dimissus  ita- 
quc  a  vincuii/s  praesentis  timoris  egreditur  iu  spem 
•alutis. 

I  Egrcssu^  autem  servus  iilc  inveuit  unum  de 
conservis  sui«  qui  dcbcbat  ci  centum  denarios,  et 


bus  viis  snis,  quos  parabolae  exctusio  specialiter 
percutit.  Ipsi  namque  ficte  conversantes  in  Ecclesia 
nec  proximum  sincero  affectu  diligunt,  nec  pare 
solius  Dei  intuitu  aliquid  faciunt.  Quod  ergo  rogan- 
tibus  dimiserat  Deus,  in  hoc  videiicet  quia  sacrah 
mentorum  communionem  conlulerant,  in  vanum  gau- 
dcnt  sibi  esse  dimissum  quonim  fiaio  impedivit  oe 
veram  suscipercnt  remissionem.  Rursus  exigiiur 
quamvis  per  poenitentiamdimissum  fuisse  repatetor. 
Orationes  namque,j[ejunia,  eleemosynae,  et  his  si- 
milia,  cum  sint  directe  quaerentibus  summum  bo- 
num  remedia  peccatorum,  fictis  vaga  fluctHationa 
mentis  vcrtuntur  in  falsae  spei  securifalem  et  in 
peccati  fomentum  :  Hinc  est  illud  :  c  £t  oratio  ejus 


lenens  suffocabat  eum,  dicens :  Redde   quod  de-  C  iiat  in  peccatum   (Psal.  cviii}.  i  Prius  acceptam 


bes.  >  Centum  denariorum  debitor  erat  quem  de 
fdiquibus  commissis  in  fratrem  per  viudicum  exar- 
4erc  constat.  * 

I  Et  procidens  conservus  ejus  rogabat  eum  di-n 
een^ :  Paticntiam  habe  in  me,  et  omnia  reddam 
tibi.  I  Emendabo  scilicet  consilio  vel  judicio  Eccle- 
siae  quod  deliqui. 

c  Ilie  autcm  noluit ;  sed  abiit  et  misit  eum  in  car- 
«rf^rcm  donec  rcdderet  debitum.  >  Noluit  seipsum 
considerare  ut  in  spiritu  lenitatis  miscricorditer 
9geret,  $ed  rc^ssit  a  bono  grat'^apt  quam  susceperat, 
mittens  conservum  in  carcerem  dirae  tribulationis, 
quasi  ad  hoc  fortassis  ut  ita  debitum  peccati  solve- 


quoquc  plenam  peccatorum  condonaiioncm,et  inii- 
mae  gratiae  adhaesionem  multi  criminaliter  corruum, 
ut  Petrus  et  David,  qui  fortiores  surrexerunt.  Jusius 
enim  si  ceciderit  non  coliidetur,  quia  Dominus  qui 
rapit  justum  ne  malitia  immutet  ejus  sensum ;  ca- 
dcnti  supponit  manum  suam  {Psal.  xxxvi),  ut  qni 
cadit  per  iuArmitatem  carnis,  per  poenilentiam  re- 
surgat.  Quis  ergo  audeat  dicere  de  sic  assumpiis 
in  gratia,  iit  Deus  quemque  labi  permittat  usque  ad 
damnatioucin,  Verumtamen  si  quos  damnari  coniin- 
gat;  dicunt  quidam  juxta  parabolam,  quia  peccala 
prius  dimissa  etiam  judicio  Ecclesiae  temporaliter 
punita  redeunt,  ut  aeternaliter  puniantur.  Sicot  CQiiD 


ret,  ne  quid  in  futuro  gravius  uiciscendi  remaneret.  |^  justitia  delet  acta  peccata,  sic  injustitia  succedens 
~      '     '  justitiam  perimit,  qua  damnata  contra  priora  pec- 

cata  nulla  remanet  medicina.  Dicit  enim  Domino;» 
per  prophetam :  c  Quia  quacunque  die  justus  pecca- 
verit,  omnes  justitix  ejus  in  oblivione  eruni{Eiech, 
XYui).  I  Ubi  crgo  noo  fuerit  charitaiis  perseverautia, 
iiuila  sufficiens  est  poeniteutia.  Uiide  a  pecaiis 
soluto  dicilur  :  c  Yade,  et  amplius  noii  peccare 
{Joan,  VIII).  >  Saecuiares  quoquc  leges  propter  in- 
gratitudines  quasdam  revocantmanumissos  ad  prio- 
rem  servituiem.  Opponitur  autem  propheta :  c  Noa 
consurget  duplex  trihulatio  {Nakum  i).  i  Yel  ju\ia 
aliam  translalionem  :  c  Non  judicabit  Deus  bis  ia 
idipsum.  >  Sed  non  est,  ut  ainnt,  duplex,  imo  iina 
tribulatio  et  una  punitio,  cum  qui  noa  est  hic  sut- 


Evenit  itaque,  juxta  Apostolum,  quod  illa  tristitia 
absorI)etur,  et  iste  periit  qui  fratrem  odit,  et  in  ri- 
gore  jusiitiae  excedit  (//  Cor.  ii).  Pro  quo  excessu 
scriptum  est :  c  Est  justqs  qui  perit  in  juslilia  sua 
(Eecle.  vii).  ». 

c  Videntes  autem  conservi  ejus  quae  fiebant  con- 
tristati  sunt  valde.  Et  venerunt  et  narravcrunt  do« 
inino  suo  omnia  quae  facta  fuerant.  i  Spirituales 
qui  omnia  judicant  talia  videntes  contristantur,  et 
imntiant  Domino  ad  corrigendum,  ejus  implorantes 
nuxilium. 

c  Tunc  vocavit  illum  dominus  suus,  et  ait  iUi  : 
f>erve  nequam,  omne  debitum  dimisi  tibi,  quoniam 
fogasti  me.  Nonne  ergo  oportuit  et  te  miscreri 


1205  DEFL0RAT10N£S 

tldenter  pdnitns,  postet  punitur.  Non  irrationabi- 
liter  quoqie  putant  priorcs  peceandi  affectus  redisse, 
|uxia  parabolam  in  qua  spiritus  immundus  septem 
alios  spiritus  nequiores  se  assumens  dicit  :c  Rever- 
lar  in  domum  meam  unde  exivi  {Luc,  ii).  t  Etenim 
peccator  in  aciu  unius  criminalis  apparens  multa 
inteiligendus  est  habere  in  affectu,  sicut  justus 
Biulto  plures  habet  virtutes  affectu  quam  actu. 
Aliis  vero  videtor  quod  pro  iiiis  peccatis,  de  quibus 
homo  Deo  perpoenitentiam  satisfecit,  non  sitamplius 
punieodHS,  etsi  postea  vel  similia  vel  graviora 
committat.  Peccator  quidem  fit  sicut  prius  erat,  et 
pro  ingratitudine  misericordiae  sibi  impens»  magis. 
reus  efficitur.  Universum  ergo  debitum  persolveii« 
dum  dicunt  non  illud  quod  jam  condonatum  erat, 
aed  potius  misericordiam  quam  aliis  impendere 
debuit,  pro  eo  quod  misericordiam  acceperat.  Unde 
et  aiibi  :  c  Qua  meiisura  mensi  fueritis,  remetietur 
vobis  (Matth,  vii).  i  Talis  ergo  est  parabola  ac  si 
dicatur  :  Si  aiiis  non  vultis  misereri  sicut  Dominus 
misertus  est  vobis,  peccata  condonando,  Pater 
coelestishoc  debitumexiget  a  vobis.iEstimant  igttur 
dictum  ad  terrorem  esse  quod  eipositores  commu- 
niter  asserunt  rursus  esigi  quod  per  poenitentiam 
dimissum  erat.  Nune  autem  de  remigsioue  pecca- 
torum  diligentius  yideamus. 

f>E  REMISSIONE  PEGCATORUM. 
In  reconciliatione  peecatoris  ad  Deum  tria  con* 
tfderanda  sunt,  videlicet  cordis  contritio,  oris  con- 
fessio,  operum  satisfactio.  Prsecipit  eiiim  Scriptura 
scindere  corda  et  vestimenta,  confiteri  alterutrum 
peccata,  et  facere  dignos  fructus  pcenitenti».  Et 
DOt:indum  quia  mulli  pro  peccatis  gcmunt,  non  quod 
peccata  eis  discipliceaot  propter  Deum ,  sed  pro- 
pter  poenam.  Talls  igitur  tristitia  sive  gemitug  non 
est  cordis  contritio  ad  salutem,  sed  mentis  consler- 
paiio  »d  damuitionem.  Sic  etenim  mali  in  futuro 
dolebunt.  NonnuUos  etiam  poenitet  peccasse  pro 
tola  peccati  turpitudine ,  juxta  iliud  philosophi : 
c  Si  scirem  deos  coudonaturos,  et  homines  ignora- 
turos,  non  peccarem.  i  Fructuosa  autem  cordis 
contritio  est,  cum  ;quis  de  peccato  qso  Deum 
offendit  dolct,  'et  inde  lurbatur,  quia  iniquitas  amore 
jusiitiae  sibi  displicet.  Hinc  est  iilud  :  c  Peccator, 
qua  hora  Ingemuerit,  salvus  erit  {Ezech.  xviii).  • 
Eteulm  cum  Deo  nihii  tardum  fit,  nihiiabsens, 
quanto  citius  vere  aliquis  poenltet,  tanto  citius  qul 
est  praesens  dlmiuit.  Unde  et  David  i  c  Dlxi :  Gon* 
fiiebor  adversum  me  injustitiam  meam  Domino,  et 
lu  remisisti  impieUtem  peccati  mei  {FsaL  xxxi).  i 
Deliberavi,  scilicel  in  corde  meo  firmiterque  dispo- 
sui  illudquod  commisicontemnendo  Deum  exsecrare, 
propter  Deum  accusando  meipsum.  Unde  et  iHud  : 
c  Justus  in  principio  accusalor  est  sui  (Prov.  xviii).» 
Est  autem  Deum  peccatum  dlmittere,  sternam  poe- 
nam  pro  illo  debitam  relaxare  per  collaiionem  prae- 
sentis  gratiae.  Hoc  equidem  fit  in  parvulis,  cum  ba* 
ptismi  lavacrum  suscipitur  :  hoc  et  in  adulteris 
Cttm  mentis  csecitas  compuoctione  solvitur.  Hinc 


SS.  PATRUM.  *-  LtB.  II.  i8(Ht 

A  doctores  sacri  eloquii  scripserunt  originale  pecca- 
tum  in  baptismo  transire  reatu,  sed  remanere- 
actu  :  corporis  scilicet  dissolutlo,  et  numerosa  tens- 
poraiium  defectuum  multitudo.  Quod  ad  hoc  qui* 
dem  piurimum  valet,  quia  omnis  virtus  in  infirmi- 
tate  perficitur  (//  Cor.  xii)  :  simul  etlam  ne  qult 
baptismi  gratiam  ob  praesentis  vitae  felicitalem  pe- 
teret,  et  slc  nec  istam  digne  haberet  nec  ad  aetemam 
perveniret.  Sic  quoque  actualls  peccaii  per  vivifica- 
tionem  mentis  aeterna  poena  relaxata  relinquitur 
temporalis,  ut  quod  illicita  animx  deiectatioiie, 
sive  etiam  carnali  voluptate  commissum  est  satis- 
faciionis.amaritudine  digiie  purgetur  ab  homine,  dum 
licet,  ne  districtius  a  Deo  puniatur  in  futuro.  Nul- 
lum  enim  malum  praeterit  impunitum. 

Gonfessio  igitur  convenienter  instituta  est,  ut 
qui  in  sua  potestate  positus  a  Deo  discesserat,  sub 
aiio  positus  cum  humilitate  et  devoiione  rediret. 
Ideo  Deus  instituit  sacerdotem  ,sive  vicarium,  et 
quasi  medlcum,  cui  peccatorum  vulnera  ad  sanan- 
dum  detegerentur,  ut  peccator  non  a  se,  sed  ab 
alio  majorls  bumiiitatls  causa  satisfactionis  medi- 
cinam  suscipiat.  Sunt  enim  sacramenta  quasi  qu»- 
dam  emplastra.  Eveiiit  itaque  prius  contritum  et 
humiiiatum  eonfirmari  in  confessione,  et  plerumque 
peccator  solo  timore  vel  Ecclesiae  consuetudine 
sacerdoti  praesentatus  per  sacerdotale  officium  vere 
compungitur,  ac  plenus  charitate  recedit.  Non« 
nulli  etiam  nec  tuiic  ex  corde  redeunt,  sed  tameii 

p  forma  poenitentias  quam  suscipiunt  paulatim  nutrit 
iu  eis  charitatem  cum  humilitate.  Plerisque  simlli-* 
ter,  cum  resipiscant,  prodest  baptismus  ad  quem 
tantum  ficte  accesserunt.  Mensuram  autem  tempo- 
ris  in  agenda  poenitentia  idcirco  canones  in  arbi- 
trio  sacerdotis  inteiligentis  statuunt»  quia  apud 
Deum  non  tantum  valet  mensnra  temporis  quam 
doloris ;  nec  abstineniia  tantum  ciborum  quantutn 
mortittcatio  vitiorum.  Propier  quod  pcenitentiai 
tempora  fide  et  conversatione  poenitentlum  abbre- 
vianda  praecipiunt,  et  iiegligentia  protelanda  cxi- 
stimant.  Tameu  pro  quibusdam  culpls  modi  poeni^ 
tentiae  sunt  impositi,  juxla  quos  caeterae  perpen- 
deiidae  sunt  culpa),  cum  git  facileper  eosdem  modos 
viiidiciam  et  censuram  canonnm  aestimare.  Scien- 

D  dum  tamem  quanto  quis  tempore  moratur  in  pec-. 
catls,  tanto  ei  agenda  est  poenitentia.  Gum  igitur- 
arbitrio  sacerdotuin  temporalis  poeua  peccatl  pro  • 
teietur  vel  abbrevletur,  de  ea  plures  inteiiigunt  ii- 
lud  esse  dictuin  :  c  Quorum  remiseritis  peccata 
remltlunlur  eis,  et  quorum  retinueritis,  retenta 
sunt  {Joan.  xx).  i  Poena  enim  peccati  vocalur  pec- 
catum,  juita  quod  nomen  causae  transfertur  ad  ef- 
fectum.  Ex  praedlctis  itaque  manifestum  est  quod 
alils  dimittit  Deus  per  ministerium  sacerdotum  et 
peccatum  ct  poenam  peccati ;  aliis  selam  tempora- 
lem  poenam,  quia  jam  peccati  tenebras  et  gebennas 
viucttlum  solverat :  quod  per  Lazarum  ostendit. 
Accessit  enim  et  vocavit  eum ,  et  vocatum  vivifiea- 
vit,  et  vivificato  ait  :  c  Exi  foraj^.1  «liSkuen  4utt 


1107  WERINEHI  ABDATIS  S.  BLASII  tSOS 

discipuUs  sttl»  :  t  So\v\ie  «**^'       ^^^Ue  abire  (Jm».  A  Si  vcro  propter  6iiam  persoDam  boe  faceret,  ne 

XI).  f  Slmililer^cnU  adpc^<^*^^^«n,  et  vocateum 

per  Internam  aspiralioncm,  «^  ""^Orte  peccati  disce* 

denie  vWlftcatur,  et  eo  'viviftc*^  ^i^ii  m  ^^^  f^ 

ras,  id  est  per  conrcasionem  ^  ^^cerdotibas  osteii- 

dat.  De  otc  et  saccrdotibus  aii  :  t  Solvite  eom,  » 

id  est  revocate  ad  Ecclcsiam,   c  et  sinite  abire,  > 

boc  est  cum  aliis  lldelibus  conversari  et  perma- 


DIYISIO. 
DSmiitit  Deus  peccata  ex  se  ipso  et  per  semelip- 
sum,  quando  volt.  Unde  ait  per  propbeum  :  i  Ego 
Dominus  solus  deleo  iuiqQitatem  et  peccata  populi 
(hai.  xLv).  >  Inde  Arobrosius  :  i  Ule  solus  peccata 
dimittit  qui  solus  pro  peccatis  est  mortuus.  Sacer- 


scilicet  infamls  et  contemplibilis  apud  alios  iicfet, 
superi>ia  damnabiUs  csset. 

Palet  ergu  ex  anledictis,  qnia  peenltentiaest  me* 
dicamemum  Yulneris,  spes  salutis,  et  nomen  ipsum 
somptum  est  a  poena  qua  anima  cruciatur,  et  caro 
mortificator,  el  dicta  est  poeuilentia  qoasi  ponien- 
tia.  Qui  poenitentiam  agunt,  ideo  capillos  et  barbam 
nutriunt,  nl  monstrent  abondantiam  criminum', 
quibus  peccator  gravatur.  Cilicium  quod  induani 
indicat  recordationem  peccatorum  propter  baedos  ad 
sinistram  foturos.  Quod  autem  cinere  asperguntur 
peccatoreSy  oslendit  quia  cinis  sont,  et  in  paife- 
rem  revertentur.  Lacrymae  poenitentium  apud 
Deuni  pro  baptismate  reputantur.  Duplex  cst  poeni- 


dotes  taroen  dicuntur  inlerdum  peccata  dimittere,  ^  tentiae  gemitus.  Yel  dum  plangimus  quod  maie  ges 


non  ex  se»  sed  ex  gratia  in  eis  et  per  eos  operanie 
•ecundum  arbilriom  non  eorum,  sed  Dei.  Sicut  est 
iliud  :  f  Tu  es  solus  qui  facis  mirabilia  {Psal. 
Lxxi),  >  cum  molti  bomines  mirabilia  feceriut,  sed 
non  ex  se  sicut  Deus*  Item.  c  Nemo  bonus  nisi 
solus  Deus  (Mare.  xvi) :  >  quia  ex  se  bonus.  Ei 
multi  homines  boni  suut :  c  sed  non  eo  modo  quo 
Deus.  >  Nullus  igitur  uisi  I>eus  potest  alium  sahare. 
Qiiod  quidcm  faceret,  si  ca(  se  peccata  dimitteret. 
Quod  etiam  nemo  praeter  nosmctipsos  possit  uos 
<lamuare,  osienditur  ibi :  c  Auima  mea  in  manibus 
meis  seroper  (P$aL  cxviii).  >  Notandum  quod  si  is 
qui  volt  confiteri,  articulo  necessitatis  imminente, 


simus,  vel  plangimus  quod  non  egimus  quod  agere 
debuimus.  Ille  vere  poenitentiam  agit  qui  nec  poeni* 
tere  praeterita  negligit,  nec  poenitenda  committii. 
Qui  vero  iacrymas  indesiuenter  fondit,  et  tamen 
peccare  non  desinit  boc  lamentum  babet,  sed  muu- 
dationem  non  habel,  quia,  dum  ipsam  quam  flendo 
impetrare  potuit  veniam  contemnit,  flelibas  suis 
munditia  subtrahit,  ei  ante  Dei  oculos  sordidas 
cliam  ipsas  lacrymas  facit.  Qui  vero  a  desiderio 
mcntis  quaedam  vitia  resecant,  dum  in  aliis  grariter 
perdurant,  pauciora  quidem  mala  diligunt  qoam 
prius,  sed  nisi  ininus  malum  diligant,  iion  fiunt  ml 
nus  maii.  Tantus  eniro  nonnunquam  aifecius  ifiati 


non  potesl,  quod  ei  ministraret  visibilis  sacerdos,  si  q  est  in  uno  crimine,  ut  inagis  alieiiet  a  Domino  quam 

adesset,  hoc  supplere  non   dedignatur  invisibilis. 

De  quo  in  Ecclesiastico  :  c  £oce  sacerdos  inagnus 

(Eeci.  xLv).  >  Et  Aposlolus  :    c  Plures   facti  sunt 

aaccrdotes,  idcirco  quod  morte  probiberentur  per- 

manere  :  hoc  autem  manet  in  xternum,  sacerdo- 

tium  babens   sempilernum   {Hebr.  vii).  >   Si  quis 

\eroex  contemptu  vel  ex  negligentia  non  confitea- 

tur,  constat  quia  non  habet  veram  cordis  contritio- 

nem,  ct  tum  pro  illo  peccato  quod  non  vult  confi- 

lerieum,  quia  instituta  Ecciesiae  uegligit,  aelernali- 

tt:f  puniendus  esse  convincitor.  Dicunt  autem  Lcoet 

Ambrosius,  de  sacramentis  et  Maximus  :  c  Lacry- 

mas  Petri  lego,  confessionem  non  invenio.  i  Delent 

ergo  lacrymae  Pelri  peccata,  quae  pudor  e&t  confi- 

leri. 

8ed  sciendum  quia  confessionis  iitstitutio  non- 
dum  proniulgata  fuerat  in  primitiva  Ecclesia,  vel 
quia  Petrus  confcssus  fuerit,  licet  Scriptura  noii  re- 
terat,  sicut  crcdere  eogimor  apostolos  baptizatos 
fuissc :  quod  qoando  vel  quomodo  faclum  sit  non 
legimus.  Quibusdam  tamen  videtur  ex  dispensa- 
tione  Petrum  reticuisse  confcssionem  de  negatione, 
quia  si  hunc  tantum  Ecclesiae  architectum  tam  gra- 
viter  alii  adhuc  infirmi  corruisse  novissent,  mul- 
tnm  adversus  com  scandalizati  fuissent.  Quo  fit  ut 
salubri  dispensatione,  ita  quod  non  proptcrca  «ter- 
naiiter  puniretur,  reticeret  aliquis  id  unde  ei  testa^ 
retor  conscientia  :  qiiod  si  alicui  dicerel,  celari  nou 
rossei;  et  siscifelar  Ecclesia  inde  scandalizarctur. 


etiain  muita.  lllud  auteiu  certum  est  quod,  dum 
quis  in  morte  onius  criminis  jacet  in  aiio  irrigari,  et 
vivificari  non  potest,  ut  prorsus  delcatur,sed  iiiter- 
dum  ad  diminutionem  poenae  compluitur,  juita  il- 
lud  prophetae :  c  Piuit  Dominus  super  unam  civita- 
tem,  ct  non  pluit  super  aliam  (Amos  iv).  >  Quonim 
autem   pcccata  in  publico  sunt,  in  publico  debet 
csse  poenitentia  pro  tempora  quae  episcopus  discer- 
nil.  Ebrum  eliam  reconciliatio  ic  publico  debet  esse 
ab  episcopo,  sive  a  presbyteris,  jussu  tamen  episco- 
rum,  sicut  canoues  Africani  concilii  testantur.  De 
hac  quippe  solemni  pocnilentia,  ut  ait  Auguslinusad 
Macedonium,  inteiligi  oportct  quod  dicit :  « Non  esl 
locus  secundae  poenitenlise.  >  Quamvis  ergo  cauie 
D  salubriterque  provisumsit,  ut  locus  hujushumillims 
poeniteuiiae  semel  in  Ecclesia  coiicedaiur,  ne  uiedi- 
cinalis  minusve  ulilis  esset  aegrolis,  quae  lanto  ma* 
gis  salubris  est,  quanto  minus  contemptibilis  fueril. 
Quis  tamen  audeat  Deo  dicere  :  Quare  huic  bomini, 
qui  post  primam  poenitentiam  rursus  se  laqueis 
iniquitatis  obsbringit,  adbuc  iterum  parcis?  Quis  au- 
deat  dicere  crga  istos  non  agi  quod  Apostolus  ait : 
c  Ignoras  quia  patienUa  Dei  ad  poenitcutiam  le  ad* 
ducit?  {Hom,  ii.)  >  Aut  ad  istos  non  pertiuere  quod 
scriptiim  cst :  c  Beati  omies  qui  coiifidunt  in  eo 
{P$al,  ii),  >   et  quod  diciiur :  c  Yiriliter  agite,  et 
coiifortetur  cor  veslrum,  omnesqui  s}  eratis  in  Domi* 
uo  {P$al.  lu).  >  Cujus  aut^un  pcccata  occulia  sunU 
et  spontanea  confessione  »oIi  presbylero  vel  episco- 


«209  IJEFLOR^TIONES  SS.  PATRUM.  —  LIB.  II.  4210 

po  revelata,  occuUa  debet  esse  poenitentia,  ne  inftr-  a  <iuia  cilo  transeant;  qu»  autem  nos  contra  Oeum 


mi  in  Ecdesia  scandaiizentur ,  Tidenles  pcenas 
eorum  quorum  poenitus  ignorant  causas.  El  scien- 
dum  quia  similiter  circumvenit  Satanas  pernimiam 
duritiam,  ut  peccatores  pereant  desperando,  quomodo 
in  nimia  remissione  corrigendo.  Unde  Salomon : 
c  Non  declines  ad  dexteram  neque  ad  sinistram 
{Prov.  iv). » 

Expositio  evangelii :  c  Simile  e$t  regnum  cmlorum»  » 
c  Beati  qui  custodiunt  judicium,  et  faciunt  justi- 
tiam  in  omni  tempore  (P<a/.  cv).  »  Duo  suni  judicia: 
Unum  quod  hic  per  judices  Christi  vicarios  exer- 
cetur;  aliud  quod  in  novissimis  per  Christum,  qui 
a  Domino  conslitutus  est  judex  vivorum  et  mor- 
tuorum,  exhil)etur.  Est  autem    judicium   bonos  a 


facimus  valde  gravia  sunt,  quia  dos  in  interitum 
mergunt.  Uude  ccelestis  scholasticus  nos  docuit  ut 
conditionem  cum  judice  faciarous,  ut  sctiicet  nobi» 
debita  nostra  sic  dimitti  petamus,  sicut  nos  del)ito- 
ribus  nostris  relaxamus  (Matth.  ti).  Et  Petro  inter- 
rogante  quoties  fratri  peccati  esset  dimittendum 
si  usque  septies,  non  usque  septies,  inquit,  sed  us- 
que  septuagies  septies  (Maith,  xvi),  id  est  quadrinf- 
gentis  nonaginta  vicibus ;  boc  est  ut  quidquid  in 
nobis  delinquitur  dimittamus.  Et  item  Scriplura 
dicit :  c  Homo  homini  servat  iram,  et  a  Deo  sperat 
misericordiam  (Eede$,  xxviii).  »  Qui  ergo  non  di- 
mittit  homini  in  se  peccanti  nunquam  dimitiitur 
ei  in  Deum  peccanti,  imo  in  tormentis  ab  eo*exigi- 


malis  discernere,  bonis  bona,   malis  mala  retri-  B  tur  quod  per  poenilentiam  ei  dimissum  creditur. 


bcere.  Sic  Christus  in  judicio  bonos  a  malis  est  di- 
scretunis,  et  justis  gaudia,  impiis  supplicia  est  red- 
diturus.  Judicium  ergo  custodiunt  qui  Domini  cul- 
tr>res  diiigunt,  Domini  contemptores  respuunt.  Ju- 
dicium  quoque  observare  est  suis  malis  meritis 
quempiam  dignas  pcenas  irrogare.  Qui  enim  se  his 
vigiliis,  jejuniis  et  aliis  piis  laboribus  pro  peccatis 
amigunt,  beati  sunt,  quia  uon  cum  impiis  aeternum 
judicium  subibunt.  Du»  sunt  eliam  justitiae,  una 
naluralis,  scilicet  diviua;  altera  consuetudinaria, 
^idelicet  huroana.  Naturalis  est  justitia  Deo  servire, 
parentibus  obedire;  consuetudinaria,  leges,  statuta 
praelatorum  observare,  et  ciim  civibus  concordare. 
Beati  sunt  ergo  qui  justitiam  in  omni  tempore  fa- 
ciunt,  quia  a  justitia  Patris  per  Christum  justa  vitae 
praemia  percipiunt. 

(lodiernum  evangelium  monet  nos  ad  justitiae  ju« 
didum.  Dicit  namque  quod  quidam  rex  rationem 
cnm  servis  suis  posuit,  cui  oblatus  estunus,  qui 
decem  millia  talenta  debuit.  Et  quia  unde  redderet 
non  habuit,  dominus  eum  cum  uxore  ac  iiliis  om- 
iiibusque  suis  venundari  jussit.  Qui  procidens  niise- 
ricordiam  postulavit,  et  dominus  misertus,  omniaei 
donavit.  Illi  vero  egresso  debitor  centum  denariorum 
obviat ;  quem  teiiens  suflocat,  violenter  stringeiis 
ut  debitum  reddat.  Qui  etiam  ipse  procidens  miseri- 
cordiam  poposcit,  sed  uibil  ei  proruit.  Nam  mise- 
rum  carceri  mancipat,  donec  debitum  solvat.   Quo 


Sed  dicis  :  Non  possum  dimittere  ei  qui  mihi  facit 
injuriam,  nec  amare  illum  a  quo  patior  calumniam. 
0  aroice,  quid  fecit  tibi  is  quero  quaeris  occidere? 
Amicummeum,inquis,occidit.  Etquid  ad  te  occisio 
homiiiis.  Omnes  servi  sumus  unius  Domini  regi« 
omniuin,  qui  justus  judex  vindicabit  omnes  injurias 
bominum.  Qui  ergo  hominem  occiderit,  non  in  tc, 
sed  in  illum  delinquit,  cujus  servum  occidit.  £t  si 
inde  ultionem  quaeris,  dupliciter  reus  eris  :  in  uno 
quod  conservum  tuom  occideris,  in  altero  qnr;  do- 
Mino  tuo  judicium  suum  abstuleris. 

Igitur  si  horoicidium  facto  vel  consilio  vindicave- 
ris,  cum  homicidio  utiqoe  damnaberis,  quia  c  qui 
odit  frairem  suuro,  homicida  est;  et  hic  non  habet 
partem  in  aeterna  vita  (Joan,  iii).  »  At,  tu  bone  vir^ 
cur  vis  illius  membra  mutilare,  quem  sumroi  Im- 
peratoris  Filius  secum  vult  conregnare?  Abstulit, 
inquis,  bona  mea.  Quae  bona?  Aurum,  inquis,  aut 
argentum,  aut  equum,  aut  aliquid  ejusmodi.  0  ho- 
mo,  nonne  nudus  in  bunc  mundum  venisii,  et  nibit 
horum  lccum  altulisli?  Nec  dubium  quin  nudus 
etiam  de  mundo  discedas,  et  omnia  hic  rdinquas^ 
Huc  universa  de  terra  venerunt,  et  iterum  in  ler- 
ram  redibunt.  Nihil  habes  hic  proprium,  sed  totuia 
est  alienum  :  c  Domini  est  terra  et  plenitudo  ejus 
(P$al.  xxiii).  »  De  bonis  suis  partem  tibi  concessit, 
quarodiu  sibi  placuit;  cum  diutius  te  habere  noluit» 
alium  tollcre  jussit.  Quandiu  voluit  bona  sua  iob 


ftudito  dominus  servum  nequam  revocat,  dure  in-  j)  tribuit ;  cum  iterum  sibi  placuit  ei  auferens  diabola 

dedit.  Unde  et  ipse  :  c  Dominus,  inquit,  dedit,  Do- 
minus  abstulit  (Job  i).  »  Non  dixit  :  c  Diabolus  ab-i 
8tulit,quia  Dominus  solus  inde  potesutero  habuit.  i 
Cuin  ergo  sis  vermis  et  pulredo,  ne  injuriam  facias 
Deo,  vindicans  te  in  proximo.  Tu  autem,  chare,  cur 
vis  illum  fustigare,  vel  rebus  suis  privare?  Male, 
inquis,  locutus  est  mihi.  Oinsensate!  quid  est  ver- 
bum  nisi  ventus?  Postquam  enim  de  ore  volavcrit, 
mox  in  auras  evamiit.  Qui  autero  male  locutus  est 
non  tibi,  sed  sibi  nocuit,  qnia  qui  etiam  falue  dixe- 
rit,  reus  gehennae  ignis  erit  (Matth.  v).  Sed  si  tu 
male  vixeris,  quid  proderit  tibi  alicujus  benedictio? 
Sl  verobene  vixeris,  quid  oberit  tibi  alicojus  male«« 
dictio?  Miserom  est  ergo  horum  miserorum  augc-' 


crepat,  tortoribus  tradit,  universum  debitum  ab  eo 
exigi  praecepit.  Et  quid  per  haec  verba  signincaverit, 
Dominus  concludens  innotuit :  c  Sic,  inquiens,  fa- 
ciet  vobis  Pater  meus  coelestis,  si  nou  remiseritis 
bominibus  ex  cordibus  vestris  (Matth.  xviii).  » 

Charissimi,  ista  sunt  nimis  metuenda,  ac  jugiter 
in  memoria  retinenda.  Hex  qui  rationem  cuin  ser- 
vis  posnit  est  Christus,  qui  omues  homines  pro  acti- 
bus  suis  in  judicium  adducit.  Debitor  decem  mil- 
lium  talenloruin  est  quilibet  transgressor  decera 
prxceptorum.  Debitor  vero  ccntum  denariorum  cst 
calumnialor  proximorum.  Qui  ergo  volumus  nobis 
a  Deo  dimitti  gravia,  dimittamus  proximis  levia. 
Lc^ia  quippesunt  omniaqtiainobis  homines  faciunt. 


1^^  \\'£RNERI  ABB^TIS  S.  BLASIl  \m 

nViscr\am  pet   vhM^ic^'^    ^JJ**»   ipei  naiseri  su-  A  decore  profugavcriint.  Reversique   iDgenlem  pr». 
,^^^  ^  dam  coUegeruut,  Hierosolymam  veDerunt,  viciiiuas 


per  se  provocaverini   i^*"*    ^*»     Deus   oamque 

bomicidas  damnabU,  raplores  4Uoqu«  pcenis  subju- 

gabil,  maledictos  elkam  ab  «ifttna  benedictione  sc- 

gregabit.  Igilur  cuncta  in  dos  COoimisga  gu„i  dimit- 

lenda.in  Deum  commissa  sunl  a  pi^selatis  punienda. 

Quae  ipsi  in  Deum  peccamus,  digna  poBnitentia  pu- 

uiamus,  quae  nobis  subjecll  inlegcm  Oei  peccaverunt 

non  crudeiiter,  sed  misericorditer  casligemus,  ut 

animas  eorum  salvemus,  quia  c  judicium  sine  mi- 

sericordia  ei  qui  non    fecit   miscricordiam  (Jac, 

1») ;  I  qu»  autem  in  nos  verbo  vei   faclo  commise- 

rint»  relaxemus  et  gaudium  et  Ixtitiam  rccipiemus. 

Nunc  vestra  dileciio  audiat  quam  joste  Deus  pec- 

catores,  et  quam  misericorditer  se  irivocantes  mu- 


Deo  obtulerunt,  qui  populum  suum  per  feminam 
redemit,  et  tristitiam  eorum  in  gaodium  conveniu 
Sic  Deus  superbos  dispersit,  humiles  autem  eial- 
tans  prolexit.  Quod  haec  vidua  vicit  tyrannum,  si- 
gnificat  quod  caro  Ghristi  vicit  diabolum. 

Legitur  quoque  quod  rex  Assuerus  grande  coo« 
vivium  cunctis  principibus  et  populis  regni  sui  fece- 
rit,  et  inter  epulas  reginam  Vasihi  corona  redimitam 
introduci  jusserit  (E$ther  i).  Quam  intrare  renuen- 
tem  rex  regno  privavit,  Estlier  pro  ea  soeptro  su- 
blimavit.  Post  hxc  rex  quemdam  Aman  supcr  re- 
gnum  exaltavit,  cunctosque  priucipes  ei  subjugavii. 
Cui  cum  omnes  ccepissent  genu  curvare,  llardo- 


Ufat.  Ipse  quippe  est  cleniens  Pater  bonorum,  po-  ^  eliaeus  reginx  palruus  iioluit  eum  adorare.  UnJe 

li&nsDominus  malorum.  Rex  David  Uriae  duci  uxo- 

rem  suam  abslulit :  ipsum  quoque  per  consilium 

occidit.  Quod  Dominus  ulciscens,  infantcm  ex  adul- 

terio  nalum  mortificavit,  fiiiumque  ipsius  Absalo- 

iicm,  quem  praecipue  amavil,  contra  euin  instiga^ 

vit.  Qui  uxores  patris  publice  violavit,  insuper  ip.- 

sum  rcgno   privavit.  Quem  sic  castigatum,  regno 

lleruni  Deus  resiituit,  parricidam  autem  fllium  in 

reprobam  mortem  Iradidit.  David  auteni  poenltens, 

magis  adhuc  consolatur,  dum  Salomon,  ex  eadeni 

femina  ipsius  filius,  in  regnl  solio  collocatur.  Legl- 

lur  etiam  quod  rex  Cambyses  cupiens  solus  regiia- 

rc,  jussit  Holofcrnem  priiicipem  rollitise  cuncla  or- 


indignatus  disposuit  euni  cum  omni  progcnie  sua 
neci  tradi,  cum  regis  sigillo  dccrevit  omnes  Judsos 
per  regni  Assueri  fiiies  cxterminari ,  altumque 
erexit  cquuicum,  in  quo  voluit  suspendere  Mardo- 
ch£um.  Inlerea  duo  volebant  regero  ocddere,  quos 
per  Mardocbasum  proditos  jussit  rex  perdere.  Uar- 
dochaeum  vero  jubet  purpura  et  corona  iudui»  regio 
cquo  per  civitatem  circumdoci,  Aman  cora  militiJuis 
prxire,  laudes  ei  concinere.  Uoc  facto  Mardocfaaeus 
reginae  dixit  quia  Aman  eam  cum  omni  paren- 
tcla  sua  morti  addixit.  Qax  omni  populo  jejunium 
iudixit,  se  cum  eis  vigiliis,  jejuniis,  orationibos 
afilixit.  Quo  peraclo  convivium  instruxit,  r^m  in^ 


bis  regna  sibi  subjugare.  Qui  cum  valida  manu  r  ^*^'*®»^'"*"  ^"^^**®  ^^*®*^  i"^***- ''***'■  ^P"^**"^ 

cgressus  omnes  in  circuitu  civiiales   muniias  con- 

fregit,  landem  ad  Judaeam  pervenicns ,  Bethuliam 

obsedit.  Populus  auteni  Dei  metuens  ne  Hierusalcm 

sicut  alias  civitates  destrueret,  jejuniis  et  obsecra- 

tionibus  invocat  Deum,  qui  est  protector  omnium 

speraiitium  in  se,  ut  clypeum  suae  proteclionis  bo- 

stibus  opponeret.  Habitatoribus    itaque    BcthuliaB 

victus  defecerat ,  quibus    exercitus    aquaeductum 

socciderat.  Quos  jam  dcficientes  principes  conso- 

lantur,  Doroini  auxiliuro  pollicentur. 

In  eadem  autem  civiiale  religiosa  vidua,  Judith 
nomine,  fuit :  quae  post  triduanum  jejunium  se  om- 
nibus  oriiamentis  induii.ad  castra  Holofernis  de- 
Bcendit  (Judith  vii).  Qua  visa  statim  capilur  ejus 


gem  pro  sui  populique  vita  rogat ,  se  omnesque 
suos  ab  Aman  dainnatos  narrat.  Quem  rex  furore 
rcplctus,  jussit  suspcndi  in  eodem  equuleo,  quem 
ipse  praeparavit  Mardochaeo.  Porro  ipsum  Hardo- 
chaeum  pro  eo  principem  coiistituit,  qui  omnem  co- 
gnationem  Aman  suspendio  interire  jussit.  Sic  Deo 
disponente  innocens  popnlus  liberatur,  semeo  nequam 
juste  exterminatur.  Hic  rex  quamvis  geolilis  typun 
Christi  gessit ,  qui  verus  Rex  regum  genitus,  ds 
radice  Jesse  surrexil. 

Hic  principibus  et  populi  regni  sui  convivinm 
magnum  fccit,  quia  apostoiis  orbis  principibus  et  fi- 
delibus  regni  superni  populis  corpus  suum  et  sacram 
Scripiuram  in  epulas  dedit.  Reginam  Yasthi  coro- 


pulchritudiiie,  nuptias  instruit,  celcbris  cullus  ma-  ^  natam  ad  coiivivium  vocavit,  quia  Synagogam  lege 


gnitudine.  In  nocle  vero  omnibus  nimio  vino  sopo- 
ratis,  Judith  surgens ,  Deum  iuvocal,  gladium  in 
lectulo  pendentem  evaginal,  caput  ebrii  ducis  ampu- 
tat,  ad  suos  quanlocius  cum  capite  rcmeat,  convo- 
caloque  uuiverso  populo,  caput  protulit;  Deum 
laudare  roonuit,  qui  eis  liberationero  et  victoriam 
pariter  contulit.  At  illi  recuperato  spirilu,  Deuin 
adoraveruiit,  atque  cum  magna  laititia  laudes  per- 
sultavcrunt.  In  crastino  de  civitdle,  Judith  consilio, 
com  magno  tumullu  excunt :  iinpetum  in  hostes 
faciunt.  Illi  vero  ut  dominum  suuin  cap.te  trunca- 
tum  invenerunt,  niniio  timore  perculsi,  omiies  pa- 
liler  hi  fugain  vei si  sunt.  Quos  insequentes,  multa 
Diillia  passim  stravp*"»""    MJnuos  cum  magiio  de- 


et  prophetis  redimitam  ad  ccelestes  epulas  invita- 
vit.  Quae  renuens  intrare,  regno  privatur,  Estber 
captiva  in  solio  ipsius  locatur,  quia  Judaea  incredub 
de  regno  Ghristi  ejicitur,  Ecclesia  de  gentibtis  a  dia- 
bolo  captiva  in  thalamum  regis  consors  coelestis  re- 
gni  ducitur.  Aman  qui  a  rege  exaltalur,  est  Judai- 
cus  populus,  qui  a  Deo  regno  et  sacerdolio,  ac  d.vi- 
no  cuUu  sublimatur.  Qui  quaerit  regins  proge- 
niem  exstirpare,  quia  Judaicus  populus  quaeril  £c- 
clesiae  populum  exterminare.  Aman  quoque  qui 
Mardochaeo  equuleum  erexit,  diabolum  sigDificat, 
qui  crucem  Christo  crexit.  In  eumdem  equuleum 
ipse  suspenditur,  quia  diabolus  in  crucis  palibulo 
comprehenditur.  Duo  qui  super  regeai   oonjunt* 


ill5  DEFLORATIONES  SS. 

bant,  suDt  duo  infldelespopuli,  Judaicus  etgentills,  A 
qui  Christum  regem  occidi  consilium  dederant. 
Quos  Mardochaeus  accusat,  quia  Christianus  popu- 
lus  opera  eorum  improbat.  Illi  a  rege  enecantur, 
et  istla  Christo  damnantur.  Mardochaeus  purpura  et 
corona  insignitur,  et  Christianus  populus  martyrio 
et  aetenia  gloria  veslitur.  Equo  regio  per  clvitatem 
ducitur,  quia  Christianus  populus  a  doctorlbus  per 
lotum  mundum  colilur.  Ordo  namque  prsedicato- 
rum  equus  Christi  regis  dicitur,  in  ^quo  ipse  per  ' 
orbem  vehitur.  Aman  cum  militibus  laudes  ei  con- 
sonat,  quia  Judaitus  populus  cum  geniilibus,  velit 
nolit,  Chrisiiani  populi  praeconia  celebrat.  Regina 
rcgem  ad  convivium  vocat,  quia  Ecclesia  Christum 
ad  soleninia  sui  corporis  invitat.  Aman  etiam  adesse 
jubet,  quia  infideli  populo  suas  epulas  prsedicando  ^ 
praebet.  Aman  quoque  qui  Mardocbwo  erigit  equu-' 


PATRUM.  —  LIB.  n. 


mA 


leum,  est  Antichrisius  qul  populo  fldelium  indicit 
mortis  supplicium.  Qui  eodem  equuleo  suspenditur, 
quia  et  ipse  mortis  supplicio  interimitur.  Mardo* 
chaeus  a  rege  princeps  praeficitor,  quia  (Idelis  popu- 
lus  peracto  judicio  super  omnia  bona  Domini  con- 
stituitur.  Semen  Aman  exterminatur ,  quia  tunc 
generatio  malorum  damnatur.  Populus  autem  regi- 
nae  liberatur,  et  tristitia  ejus  in  gaudium  commu- 
tatur,  quia  generatio  rectorum  bcnedicetur,  laetitia 
et  exsultatione  perfruetur.  Nunc,  charissimi,  tolo 
corde  Dei  obsecramus  clementiam  qui  sedet  super 
thronum  et  judicat  a^.quitatem,  faciens  judicium  oiih 
oibus  injuriam  patientibus,  ut  nos  illa  die  ab  inti- 
deli  populo  segreget,  lideli  autem  in  suo  regno  as- 
societ,  ubi  oculus  non  vidit.  nec  auris  audivit  (i 
Cor.  ii). 


DOMINIC^  VIGESIMA  TERTIA. 


Sccundum  Joannom. 


<  Gum  sublevasset  oculos  Jesus  et  vidisset  quta 
innUitudo  maxima  Yenit  ad  eum  {Joan.  vi).  i  Quia 
haec  lectio  evangelica  secundum  Ecclesiasticum  or- 
dinem  debet  in  medio  Quadragesim»  recitari,  libet 
nunc  in  praesentiarum  supersedere  ejus  expositioni, 
et  aVa  huic  Dominicae,  quae  iniituIaiQr  :  Quinta  ante 
Natale  Oomini,  congrueiitia  ad  profectum  audien- 
tium  seu  legentium  exarare. 

Nemo  itaque  vestrum,  charisslmi,  dubitet  duos 
esse  nostri  Redemptoris  adventus  :  quorum  primum 
jam  praecessisse ,  alterum  adhuc  futurum  esse  certa 
tide  cognoscimus.  Utrumquc  vestrae  fraternitati 
distinguere  operae  praetium  est,  ut  ex  allero  miseri- 
cordiam  sperare,  et  ex  altero  judicium  forniidare 
8cialis,quatenus  vestra  sollicitudo  iuter  spem  et 
metum  posita  diligenter  invigilet,  et  mala  cavere 
quaejudiciopuniantur,  et  bona  providere  quae  mise- 
ricordia  remunerentur.  Primo  adventu  suo  Redem- 
ptor  noster  in  formam  nostrae  humanitatis  mansue- 
tus  et  humiiis,  inler  bomines  homo  verus,  apparuit« 
Secundo  in  gloria  su»  majeslatis  excelsus  et  terri- 
bilis,  super  angelos  Deus  homo  «ipparebit.  Primo 
adventu  pro  nobis  judicatus ,  malediciuiu  crucis 
pendens  in  ligno  crucis  sustinuit ;  secundo,  totum 
mundum  judicaturus  nianifesta  suae  passionis  vir- 
lute  impios  condemnabit.  Primo  adventu  latens  in 
carne  quasi  ovis  coram  tondenle  se  sic  obmutuit ; 
sei-undo,  quasi  Deus  inanifeste  veniet  et  non  sile- 
bit.  Primo  enim  adventu  siluit  a  judicio,  sed  non 
siluita  praecepto;  secundo  quasi  parturiens  loqui- 
tur,  quia  sicutaitlsaias  :  c  Yociferabitur  et  clamabit, 
ei  super  inimicos  suos  confortabitur  (Isai,  xlii).  > 
O  vox  diei  Domini  amara,  tribulabitur  ibi  fortis. 
Nam  sicut  ait  sanctus  David  :  c  Ignis  in  conspectu 
ejusj  exardescet,  etc.  {P$aL  xlix).  »  Tempestas 
ii!a  iiopios  procul  pellet,  quia  tolletur  impiits  ne 


videat  gloriam  Dei.  Et  ignis  in  aeternum  cruciandos 
involvet,  quia  c  vermis  eorum  non  moritur,  ut  ignis 
non  extinguitur  (IsaL  lxvi)  >  Hujus  ergo  judicii  figiH 
ram  arcus  ille  in  nubibus  repraesentat,  qui  ex  parte 
caeruleus,  et  ex  parte  videtur  igneus,  ut  utriusque 
judicii  testls  sit :  unius  videlicet  jam  facti,  quando 
aquae  diluvii  erant  super  terram  ;  alterius  adhuc  fa- 
ciendi,  quando  judicabit  Deus  sarculum  per  ignem. 
Contremiscite,  fratres,  a  terrore  tanti  judicis,  ut  a 
C  facie  arcus  fugiatis  :  c  Arcum  suum  tetendit ,  etc. 
{PsaL  vii).  I  Sed  ideo  paululum  moratur  vos  ferire, 
ut  festinemus  a  facie  tantae:  auimadversionis  effu- 
gere.  cDedisti  enim  metuentibus  te  significatio* 
nem,  etc.  (ibid,).  i  Sed  c  cavete  ne  fuga  vestra 
hieme  vel  Sabbato  fiat  (Maith.  xxiv).  »  Hieme  enim 
fugit  cui  charitas  refrigescens  bonorum  operum  cur- 
sus  impedit.  Sabbatum  quoque  interveniens ,  id 
est  terminus  vitae  actionis  bonae  exercitium  interci- 
dit  tardantibus. 

Si  ergo,  fratres,  ab  illo  vultis  fugere,  ad  ipsum 
fugite.  Si  adventum  judicii  pertimescitis,  ad  ad- 
venlum  misericordiae  respicite,  et  in  hac  hebdo- 
mada ,  quae  est  quinta  ante  iiativitatem  Domini, 
et  in  sequenti ,  quie  quarta  eril  ante  Natalem  Do* 
mlni,  inchoale  praeparationem  adventus  sui.  Dicitur 
enini  haec  Dominica  praeparatio,  quia  ab  hinc  usque 
ad  Nalale  Domini  debet  quisque  Cbristianus  sanclis 
studere  bonis  operibus,  ut  digne  suscipialur  ab 
co  Christus  natus.  Haec  igilur  liebdomada  quinta 
aiite  Natale  Domini  in  antiquis  oOicialium  libris  iii- 
titulatur,  sicque  sequens  hebdomada  quarta  denoia- 
tur.  Sed  hoc  non  vacat  a  mysterio  nostrae  spiriialis 
praeparationis.  In  quinta  enlm  hebdomada  praeparare 
vel  initiare  nos  debemus  propter  quinque  aetates 
mundi,  in  quibus  fuerunt  tales  electi  qui  credide- 
runt,  et   speraveruut,  et  dilexerunt  adventum  Do- 


^ERNEAI  ABBATIS  S.  BLASJI 


lOiK  '"W«nilJ:«I%l   Al>DAlli9    Om    OLtAOU  1216 

mlm     in  quarU ,  ptopift^   ^^      ^^iies    libroniin,  A  allicilur,  Yei  comedendo  deleclalur,  vcl  raanibus 
sciUcei  lcgis  Psa\rooTMm    ptopl^^Wrum,  et  initium 
evangelii.  Quamvls  Ubci  Moys*^  ^  .^«"at,  electos  ▼iros 


eisiiiisse  in  prima  elsecunda  etie^^^^  aeiate  mundi,  la- 
incneo  icmpoTescnpsu  loiumin  quo  deputalur  legia- 
laiio.  Hac  autemutraque  teropora,Scilicelquinia  heb- 
domada  et  quarta  intlmant  nobis  etiara  rationalem 
prseparationem  propter  quinque  sensus  hominis, 
qui  insunt  corpori  nostro,  et  propter  quatuor  eie- 
nnenta,  quihus  constat  corpus  nostrum.  At  nunc 
iertius  additur  intellectus,  qui  non  minus  convenii 
praeparationi  adventus  Domini.  Dicimus  duosordines 
essejustorum  in  Ecclesia  nostra,  qui.student  se 
prxparare  ad  suscipiendum  venturum  Dominum. 
Unus  ordo  in  saeculari  conversatione  studet  :  alter 
in  spiritali.  De  ordine  saecularium  possurous  intel- 
ligere  qiiod  leclio  dicit  in  quinta  hebdomada  ante 
Nativitatem  Domini,  hoc  est  hodieruo  :  c  Propter 
lioc  ecce  dies  veniunt,  dicit  Dominus,  et  non  dicent 
ultra  :  Vivit  Dominus,  qui  eduiit  et  adduxit  semen 
doraus  Israelde  terra  aquilonis  (/«r.  xxiiij.i  Ad- 
duxit  Dominus  filios  Israel  de  terra  aquilonis, 
quando  de  Babylonia  reversi  sunt  in  Judaeam;  sed 
econtra  meiius  adducit  nostros  bonos  saeculares, 
Dominus  ad  Judaeam,  id  ad  verara  conressionem  de 
conrusione  Babyloniae  quando  eos  liberat  de  pote- 
siate  diaboli  et  de  corpore  ejus.  Hoc  flt  per  bapti- 
smum  quem  habcnt  saeculares  ,  fideles  et 
Epiritales. 


male  operatur.  His  quinque  viribus  caro  8upera\it 
primum  bominem,  et  homo  succubuil,  quarovis 
positus  esset  in  paradiso,  sed  prius  agi^ressa  esse 
mulierem  ut  debiliorem  partem.  Audi  de  muliere 
quando  quinqae  sensibus  corporis  peccavit.  Auri- 
bus  persuasionem  diaboli  accepit  et  consensit,  cum 
ilie  talia  intimaret  dicens  :  c  In  quacuroque  die 
comederis  ex  eo,  aperientur  oculi  vesiri,  ei  eritis 
sicut  Dii,  scientes  bonum  et  malum  {Gen.  in).  i 
Ecce  quando  mulier  per  auditum  saccuboit;  modo 
altende  quando  odoratu  et  visu  decepu  est.  Ait 
Scriptura :  c  Vidit  mulier  quod  bonum  esset  %num, 
et  ad  vescendom  suave,  et  pulchrum  oculis,  ct 
aspectu  delectabile  (ibid,),  i  Curo  dicit :  c  suave  i, 
capta  est  odoratu :  curo  ait  :  c  pulchrum  oculis  i, 
iilaqueata  est  visu.  Adhuc  supersunt  duo  roinisiri, 
qui  totum  scelus  perpetraverunt  :  tactus  et  gusios. 
Vide  ergo  quando  per  illos  caro  incepiuro  suum 
consummavit.  Scriptumest  autem :  cEt  tulit  de  fructa 
illius  etcomcdit  (ibid,),*  Manustulit,  os  comedit, 
tacius  ministravit,  gustus  peccatam  con&ummavit. 
Prostrata  igitur  origine  omnium,  totum  roundum  illi 
ministri  deiuceps  subjugabant.  Vidit  igitur  DomiBos 
et  Redemptor  noster  quia  caro  totum  munduni 
ita  expugnabat,  quia  anciila  domiiiaro  suam  sibi 
subjugaverat  (Gen.  xvi),  habuit  curo  misericordia 
sua  consilium  quod  ab  bac  captivitate  liberaret  mun- 
dum.  Inimicam  ergo  nostrani  caruem  iBduil,  ot 


Qui  enim  in  animo  patiuntur  aquilonis  frigidi-  q  cum  ea  pugnaret,  et  eam  comprimeret,  et  roini- 
iatem,  membra  suiit  diaboli.  Quanto  pejor  est 
diaboius  totus  in  corpore  suo,  id  est  in  capite, 
quam  unum  membrum  ejus ,  tanto  melius  lilierati 
aumiis  a  diaboli  potestate,  quam  essenl  lilii  Israel 
a  regibus  ChalilaBorum.  De  ipsis  saecularibus  me- 
moral  Fvangeliura  quod  in  quanla  raeraorata  heb- 
domada  Uj^ilur.  Nanat  enim  quinque  niillia  homi- 
num  Dominum  pavisseex  quinque  paiiihus  (Luc.  vii). 
Qtiod  iia  Beila  expoiiil  iii  evangelio  super  Lucam  : 
Eraiit  aulem  fere  viri,  quinque  niillia,  quia 
quinque  sunt  exleriores  hominis  seiisus ;  qui  seiisus 
recie  viri  dicuntur,  quia  fortissimos  hosles  aiiimae 
noslra;  in  eis  habcinus.  Et  cum  esset  ancilla,  do- 
ininara  sibi  servire  coegit  (Cen.  xvi).  Qtia  auiein  erat 


slros  suos  debilitaret,  ut  deiuceps  non  possent  ei 
resistere,  et  domina  famulam  suaro  gubemaret. 
Elegit  iiaque  competentem  poanam,  in  crucero  in 
qua  hostem  noslrum  crucifigeret  et  aensos  punirei 
nostros.  Oculi  turpitudinem  poens  et  insullantes 
viderunl,  ettenebras  mortissenseruni,  aures  oppro* 
bria  turpissiina  audieruut,os  ait:  cSitio(/«4ni.xix),i 
et  fellis  et  aceti  amaritudinera  gustavii ;  roanus 
crucirixii^suut,  ettota  caro  ibi  perpessa  esi,  nt  tota 
nobis  subjaceat,  et  amplius  animae  obediat.  Ecce 
enim  subjacet  vicla,  eccc  ancilla  flagellata  est 
Inde  est  quod  quinque  millia  viri  Dominum  suni 
secuti,  quia  illi  adhuc  in  saeculari  babito  positi 
bene  merueruui  uti   exterioribus ,  qu.'e  possident 


h«c  anciila  ?  Caro  videlicet,  de  qua  ait  Apostolus  :  D  suis  quinque  sensibus.  Qui  recte  quinqoe  panibus 


c  Caro  concupiscit  adversus  spirilum,  ct  spiritus 
aJversus  carnem  :  adversantur  enim  sibi  ha»cduo 
(Gai,  v).i  Hac  a  Deo  omnes  corruperat :  quod  vix 
allquij  voluntati  ejus  resistere  poteral,  imo  omnes 
Satanae  vendiderat.  Nulia  pugna  gravior  illa,  quando 
iniinicum  suum  homo  portat,  et  inimicum  suum 
pascit ;  quando  de  domo  ejus  est  qui  se  iiiipugnat , 
quando  bona  oinnia  ei  facil,  el  ipse  ei  inala  relri- 
buel.  Taiis  est  caro  :  quae  qiianlo  magis  nulritur, 
tanto  magis  gloriatur,  tanto  magis  in  aniinain 
surgii.  Quinqoe  enim  ministros  habet,  quinque 
sensus  corporis,  quibus  animam  ducit  captivam. 
Quaiido  scilicel  aliquis  peccat,  vel  videndo  deci- 
f  ilur,  vel  audiendo  attrahiiur,  vel  odorando  iUicita 


aluntur,  quia  tales  necesse  est  legalibus,  id  esi  ss- 
cularibus  adhuc  praeceptis  institui. 

ODicia  quoque  qu9e  celebrantur  in  quarta  bebdo- 
mada  ante  Nativitatem  Domini  spiritales  per  qua- 
tuor  Evangelia  ad  potiorem  perfectionem  excitani. 
Unde  dicit  epistola  quse  in  eodem  legitor  :  c  Scien- 
tes  quia  hora  est  jam  nos  de  somno  surgere,  nonc 
autem  propior  est  nostra  salus  quam  cum  cre- 
dimus  {Hom.  xiii).»  De  iisdem  spiritalibus  dicii  io 
supra  dicto  libro  (*Bed4.  )  c  Nam  qui  mondo  ad 
iutegrum  renuntiant,  et  quatuor  sunt  millia,  el 
scptem  panibus  refccti,  hoc  est  evangelica  lectione 
sublimes  et  spiritali  gratia  sunt  docti.  Cujiis  signi 
ficanda!  dislantia  causa  mysttce,  ot   reor,  in  in- 


•-n  DEFLORATIOxNES  5S 

t^-oilii     qiiidem    tabernaculi,   qninque    columnas  A 
deauratas,    ante  oraculum    vero,    id  est    sancta 
sanclorum,  quatuor  fieri  jussas  (Exod,  xxxvi),  quia 
videlicel  incipientcs  per  lcgcm  castigantur  ,  perfecti 
autom  per  graliam  ut  devotius  Deo  vivantadmonen- 
tur.  Typice  per  canlum,  qui  renovatur  in  quarta 
ante  ISaliviiatem     Domini     hebdomada,  gentilium 
mentium  perrectioncm  inteiligimus.  Si  pcr  quinque 
hcl)doni;idas  illi  ititeili^imtur  qui  adhuc  poenitentia 
dcplorant  receiitia  peccala,  merito  per  qnatnor  heb- 
domadas  eos  intclligimus  qui  gaudio  &pirilali  pro- 
ficiunt  de    virtute    in    virtulem.  Isli  duo  ordines 
fuerunt  in  Veteri  Testamento,  i&ti  sunl ,  et  roodo. 
Renovatio  cantus  significi^t  gaudium  electorum  qui 
gaudcnt  plurimum  in  adventu  Domini  dilecti  sui. 
Praeparationem  quoque  nccessariam  nobis  insinuat  B 
Pauhis  Apostolus  in  memorata  epistola,  qux  legitur 
qoarfa  hcbdoinada  ante  Nativitalem  Domini.  Nox, 


PATRUM.  —  LIB.  U.  i2ig 

inquiens  praeccssit,  dies  autem  appropinquahit. 
Abjiclaiffus  ergo  opera  tenebraruro,  et  induamur 
arroa  lucis,  sicut  in  die  honesle  ambulemus,  uon 
in  comessationibus  et  ebrietaiibus,  non  in  cubi* 
libus  et  impudicitiis,  non  in  contentione  et  aemu- 
latione ;  sed  induamur  Dominum  nostrum  Jesum 
Ciirislum  {Rom.  xiii).  Sic  per  plures  imntios  cl 
frcquentiores  movetur  magis  ac  magis  animus  sub- 
dili  ad  solliciludiiicm  suscipiendi  .praelatum,  it;i 
renovatione  caufus  moveiur  magis  ac  majjis  ad 
curam  nostrae  praeparatiouis  in  suscrpiioneiri  Do- 
mini.  Ideo  octo  dies  anle  Nativiiatem  Douiini  rc- 
novantur  ferme  tota  nocte  responsoria  et  antiphome» 
ut  per  hoc  rrequentius  nos  excitemus  ad  pui  gandas 
omnes  quisquilias  turpium  cogitalionum  ac  terre- 
narum,  et  dignum  habitaculum  ornatum,  videlicet 
piis  cogitatioiiibiis  paremus  Re^i  regum,  et  Do* 
mino  dominantium. 


DOMINICA  V  ANTE  NATIVITATEM  DOMINI. 


SER.MO. 
«Beati  omnes  qui  timent  Dominum»  qui  ambulant 
in  viis  ejus  (P$ttL  ii).  i  Deum  timere  esta  malo  dc» 
clinare ;  in  viis  ejus  ambulare  est  bonum  facere. 
Qui  er(;o  Deum  timent  peccata  devilando,  beati 
sunt,  quia  pcenas  evadunt ;  et  qui  in  viis  ejus  am* 
bulant  bona  operando,  beali  sunt,  quia  gaudium 
Domini  intrabunt.  Yiae  Domiui  praecepta  illius  suut, 
quae  bomines  ad  superna  patriam  ducunt :  *  Uni-  ^ 
>ersae  autem  viae  Domini  misericordia  ct  veritas 
{P$al.  xxiv).  I  Viae  Domini  suiit  misericordia  oin- 
nibiis  in  eis  ambulantibus  ;  veritas  cunctis  ab  eis 
dcclinantibus.  Ideo  Deus  noster  est,  ut  Dominus  a  ^ 
servis  timandus  ;  ut  Pater  a  filiis  diligendus.  Ti- 
more  ejiis  peccata  fugiamus,  amore  ipsius  bonis 
actibuSf  quatenus  de  hac  misera  vita  transcunles, 
hictuosam  vitam  evadamus,  et  ad  beatam  vitam  ip- 
sius  ope  perveniamus.  Tres  vitae  sunt :  una  super 
nos  beata,  qua  sancli  cum  angelis  beate  vivnnt ; 
altera  misericordia,  in  qua  justi  adhuc  hic  suspi- 
rantes  ingemiscunt;  tertia  subtus  nos  luctuosa, 
in  qua  spiritus  damnalorum  cum  daemonibus  con> 
sislunt.  Nobis  ergo  in  media  vita  constitntis  duae  j) 
yiae  se  oflerunt :  quae  quosdam  ad  superiorem ; 
quosdam  autem  ad  inferiorem  ducunt.  A  dextris  se 
praebei  via  arcta  et  angusta,  ducens  de  hac  misera, 
per  se  mbulantes  ad  beatae  vitae  amoenitatem 
{Matth.  vii) ;  a  sinistris  vero  pandit  se  platea  lata 
ei  spaliosa,  ducens  in  se  gradientes  ad  luctuosae 
Titae  cahimitatem.  Arcta  viaet  angusta  est,  mundi  de- 
ftidcria  et  carnis  concupiscentiam  fugere,  malum 
promalo  non  reddere,  vigiliis  et  jejuniis  corpus 
macerare,  oi  ationibus  et  assiduis  laudibus  Dei'insu- 
dare.  Lata  autem  et  spatiosa  via  est  ludere,  edere, 
bil)ere,  fornicari,  venari,  inimicos  opprimere,  deli  - 
ciis  carnis  diffluerc.  Hanc  diaboliisdocuit  el  per  eam 


genus  humanum  ad  interitum  deduxit  :  illam 
Christum  factis  et  dictis  ostendit,  et  per  eam  pcrdi- 
tum  hominem  ad  gloriam  rcduxit ;  et  quia  prophet;n 
perhanc  solam  viam  genus  humanum  redituruni 
ad  patriam  praevidcrunt,  idco  Christum  veram  ct 
certam  viam  omnes  consona  voce  praedixerunt, 
eumque  omnes  videre  desideraverunt.  Jacob  iiamque 
moriens  dixit  :  i  Salutare  tuum  exspectabo ,  Do- 
miue  {Gen.  xlix).  i  Et  Moyscs  :  i  Obsecro,  in- 
quit,  Domine,  mitle  quem  missuruses  {Exod.  iv).» 
David  quoque  ait :  <  Domine,  inclina  coelos  tuos, 
et  descende  {P$al.  xvii).  >  Isaias  eiiam  :  c  Uiinam  » 
inquit ,  c  disrumperes  coelos  et  desccnderes  I 
{I$a.  Lxiv.)  I  £t  merito  ejus  desiderio  deflciebant , 
qui  eum  futurum  praesciebant«  Nam  ante  ipsius 
adventum  fusca  mors  mundum  obtexit,  omnesque 
per  iter  sinistrum  in  pcrditionemj  direxit.  Omnes 
quasi  in  tenebris  errabant,  quia  lumen  Chrisluin 
non  habebant,  et  ideo  per  spatiosam  viam  a  sini- 
stris  caeco  corde  in  mortem  ruebant.  Cbristo  auteni 
sole  solis  in  mundo  apparente,  imo  vita  angelorum 
se  mortalibus  exhibente,  tetra  mors  pavefacta  fugit 
seque  in  abdita  tartari  confusa  abscondit,  sicut 
oriente  sole  caligo  noctis  fugatur,  et  mundas  jubare 
ipsius  iilustratur. 

Idcirco,  dileclissimi,  cum  iter  salutis  nobis  per 
Jesum  pateat  et  lucerna  verbi  Dei  ex  utraque  parte 
viae  splendeat,  toto  corde  sinistrum  tramitem  re- 
linquentes,  dextrum  callem  toto  annisu  carpamus, 
ut  ad  summam  beatitudinem  perveniamus.  Haec 
autem  via  est  charitas,  per  quam  aditur  summae 
bealitudinis  clarius.  In  hanc  tendunt  xv  semita^ 
ducentcs  ad  atria  vit»,  scilicet  patientia,  benigni- 
tas,  et  aliae  quas  enumerat  Apostoli  subtilitas  (Ga/« 
v).  Porro  summa  beatitudo  in  hac  via  ambulanles 
quasi  septemdecun  brachiis  ad  se  attrahit,  quii 


im 


\%"ERNERl  ABBATIS  S.  BLASII 


«2M 


ptsT  deccm  pracepU  lcg^*  ^^  ^.^  ^PU;m  dona  Spi-  A  beatos  orationi  instautes,  auxiliuni  Domini  inTo- 


rilus  sancli,  porUs  nos  viue^^^^*^^^  iutrare  docuil. 

Has  auicm  seplerodccim  dlsUnclic^t^^jj  beatitudinis 

Spiriius  sanclus  per  propbeiam  i^Ominatim  expri- 

mil  ,  ac  singularera   digniU^^*^   subtiliter  innuit. 

Primo  dicil  beatos,  scuto  ftdei  \ilia  et  concupiscen- 

tias  superantes,  et  in  lege  Domini  die  ac  nocte  me- 

diUnies  :  t  Beatus,  i  inquiens,  c  \ir  qiii  non  abiit  in 

consilio  impiorum,  quoniam  novit  Dominus  viam 

jusioruifl  (P$al.   i).  >  Primus  homo  infelix  pravo 

consilio  consensit ,   ct  omnes  seijuaces   suos  in 

roorteni  traxit.  Ghristus  beatus  vir,  et  iu  via  ju- 

storum  omnes  per  se  gradientes  rcducet  ad  gaudia 

angelonim.  Qui  ergo   peccalis  non  consentit  ad 

hunc  tendens  beaium  virum,  erit  in  summa  beati- 


cantes  jugiter  :  c  Beatus  vir ,  cui  est  auxilium 
abs  te  {ibid.}, »  Hi  de  virtute  in  virtutem  ibunt :  et 
Deum  deorom  in  Sion  videbunt  (ibid.) ;  »  ubi  est 
melior  dies  una  super  millia.  Inde  iterum  :  i  Beatus 
cujus  Deus  Jacob  adjutor  ejus,  spes  ejus  in  Domino 
Deo,  quia  in  ssecula  regnabit  cum  eo  {PsaL  gxlv).  » 
Octavo  dicit  beatos  Dcum  laudantes,  et  caelestia 
contemplantes.  c  Beatus, »  inquit,  c  populus  qoi  scit 
jubilationem  {PtaL  Lixxviii), »  quia  hi  in  lamine 
vultus  Domini  ambulabunt,  et  in  nomine  ejos  ia 
seternum  exsullubunt.  Nono  dicit  beatos  a  Deo  em- 
ditos,  et  in  lege  ejus  doctos  :  c  Beatus, »  ioquic, 
c  homo  quem  tu  erudieris,  Domine,  et  de  lege  tua 
docueris  eum  (PsaL  xciif). »  Horum  animas  fonso- 


tudine,   ut  lignum   vits   in  paradiso  plantaturo.      tationes  Domini  laetiflcabunt,   quando   docli  sicut 


Secundo  dicit  beatos  spc  gaudentes,  et  in  Domino, 
non  in  se  confidentes.  c  Beati, »  inquit,  c  omnes  qui 
in  eo  confidunt  {PsaL  cxxiv), »  qiiia  in  monte  san- 
cto  ejus,  id  est  in  Christo,  gaudebunt.  Inde  ile- 
rum  :  c  Beatus  vir,  qui  speral  in  eo  {PsaL  ixxiii), » 
quia  dies  bonos  videbit  in  coelo.  Et  iterum  :  c  Bea- 
tus  vir,  cujus  est  nomen  Domini  spes  ejus  {PsaL 
xxxix),  »  quia  canticum  novum  immittelur  in  os 
ejus.  Tertio  dicit  beatos  poenitentia  dileclione  fer- 
▼enles,  qu>a  chariUs  operit  multitudinem  pecca- 
torum  (/  Petr.  iv), »  et  per  Spiritum  sanctum,  qui 
est  charitas,  datur  remissio  delictorum.  c  Beati,  » 
inquit,  c  quorum  remissae  sunt  iniquitates  et  quo- 


splendor  firmamenti  fulgebont,  et  quasi  stellae,  qiii 
roultos.ad  justitiam  erudiunt.  Decimo  ponit  beatos 
justum  judiciunicustodientes,  etjustitiain  in  omoi 
tempore  facientes.  c  Beati, » inqoit,  c  qul  judidam 
custodiunt,  et  justiliam  in  omni  tempore  faciant 
{PsaL  cv).»  Hi  de  nationibus  secernuntur,  ut  in  lauda 
Dei  giorientur  ad  videndum,  in  boniute  Dei  electo- 
rura,  ad  laeundum  in  ketiiia  geniis  sanctomm  {ibid,}. 
Undecimo  ponit  Deom,  ut  iilii  patrem  timentes, 
el  mandala  cjus  custodire  cupientes.  c  Beatus,  » 
inquil,  c  vir  qui  timet  Domiiium,  in  mandatisejos 
voiet  nimis  {Psai.  cxi). »  Hic  timor  sanclos  permt- 
net  in  saeculum  saeculi,  et  introducit  filios  in  con- 


rum  tecta  sunt  peccata  {PsaL  xxxi).  »  Per  chari  •  c  ^P^^^  Patris  setemi.  In  hac  beatitudine  carrentes. 


talem  remiituntur,  per  bonam  operationem  conte- 
guntur.  Beatus  vir  talis  erit,  quia  ei  Dominus 
pcccatum  in  judicio  non  impuUbit.  Hic  in  Domino 
cum  justis  exsullans  laeUbilur,  cum  rectis  corde 
gloriabitur. 

Quarto  dicit  beatos  Deum  pure  colentes,  et  ejus 
haeredius  fieri  cupientes :  c  Beata,  »  inquit,  c  gens 
cujus  est  Dominus  Deus  ejus,  populus  quem  elegit 
In  haereditatem  sibi  {PsaL  xxxii). »  Hi  exsultent  in 
Domino,  quia  tales  decet  iaudatio  !  Inde  iterum  : 
c  Beatus, »  inquit,  c  populus,  cujus  Dominus  Deus 
ejus  {fsaL  cxlui),  »  quia  hi  canticum  novum  Deo 
canUbunt,  cum  de  manu  tiliorum  alienorum  eruti 
exsuitabunt.   Quinto    dicit   beatos   hospitaiiUlem 


iii  memoriir  aeterna  erunt,  gloriam  et  divitias  in 
domo  Domini  possidebont.  Duodecimo  ponit  beatoi 
in  via  id  est  in  Christo  macula  peccali  carentes,  ei 
in  lege  Doinini,  id  est  in  chariute  ambulantes . 
c  Boati, »  inquit,  c  inmaculati  in  via,  qui  amboiaDt 
in  lege  Domini  {PsaL  cxviii).  »  Honim  anima  vivet 
in  aeternum,  et  laudabit  Dominum  in  saecolum. 
Tertiodecimo  ponit  beatos  mandata  Dei  ad  fa- 
ciendum  perscruUntes,  et  in  toto  corde  Dominun 
exquirentes.  c  Beati,  »  inquit,  c  qui  scruUntur  te^ 
stimonia  ejus,  in  toto  corde  exquirunt  eum  (ibid.).  i 
Hi  erunt  a  Domine  benedicti,  sicut  hi  qui  dedinanl 
a  mandatis  ejus  maledicti.  Quarto  decimo  ponit 
beatos  dcsiderium  in   bonis  implentes.  c  Bcatus, » 


sectantes,  per  pauperes  sibi  ccelestes  diviiias  the-  D  inquit,  c  qui  implevit  desiderium  suum  ex  ipsls^ 


zaurizantes.  c  Bealus, »  inquiens,  c  qui  intelligit 
siiiper  egenum  et  pauperem,  quia  in  die  mala  libe- 
rabit  eum  Dominus  {PsaL  xl).  »  Dies  mala  est, 
Cum  bomo  aliquam  afflictionem,  vel  manus  ini- 
micorum  inciderit :  unde  eum  Dpminus  statim  li- 
berabit.  Dies  etiam  mala  est  dies  ultima,  ubi  eum 
Dominus  conservans  in  animam  inimicorum  non 
tradet ,  sed  beatum  in  terra  viventium  faciet. 
Sexto  dicit  beato^  de  plebe  Domini  eiectos,  et  ad 
laudanduin  eum  assumplos.  c  Beatus,  »  inquii  , 
t  quem  eiegisti  et  assumpsisti,  inhabiubit  in  atriis 
tuis  {PsaL  Lxiv).  J  De  his  ilcrum  :  <  Beaii,  »  in- 
quit,  f  qui  habiunt  io  domo  tua»  in  sasculum  sse- 
4Miii  iaudabuot  to  {Ptai.  fc«iziii). »  Sepiimo  dicit 


oon  coiifundetur  cum  loquetur  inimicis  sui^  in 
poru  {PsaL  cxxvi) ;  »  inimicos  suos  daemones  per 
humilitatem  vincentes.  Poru  dies  judicii  est,  per 
quam  intratur  in  palatium  coeli.  lu  hac  poru  Ules 
de  peccatis  non  confundentur,  cum  inimicis  sois 
insuluntes  loquentur ;  sed  ipsi  haeredius  Domini 
erunt,  friictum  ventris  Mariae  Christum  mercedem 
habebunt.  Quinto  decimo  ponit  Deum  ut  servi  Do* 
minum  timentes  et  in  viis  ejus  ambulantes«  c  Beati^  i 
inquit,  c  omnes  qui  timent  Dominum,  qui  ambu- 
lant  in  viis  ejus  {PsaL  xxvu). »  Hic  timor  homioem 
a  peccatis  abducit,  chariutero  animae  addaciL  Cha- 
riUs  vero  intrans  eum  foras  mitlit,  quia  hic  timor 
pcenam  habet.  In  hac  bealitudiiie  festinantes  bon* 


Hienisalem  omnibus  diebus  viu»  sua  videbunt,  et  x  vesjieram    mundi  ad  fidem   convertuntar  ct  fa- 


pacem  Israel,  id  est  Christum  habebunt.  Qui  cnim 
iabores  roanuum  suarum  manducalut,  id  est  qui 
bona  opera  in  viis  Domini  fructilicabit,  beatus  est, 
et  bene  ei  erit  {PsaL  cxxvii).  »  Ilnjus  uxor  crit 
sicut  vitis  abundans  (ibid.)^  id  est  caro  ejus  cum 
Gbristo  qui  est  vitis  vera  exsultans.  Filii  ejus  sicut 
novellae  olivarum  {ibid,),  scilicet  opera  in  benedi- 
ctione  sauctorum.  Sexto  decimo  ponit  beatos  Ba- 
byloniis  et  liliae  Babylonis  retributionem  retribuen* 
tes,  mala  nobis  inferentes.  <  Bealus,  >  inquit,  <  qui 
retribuit  retribuiionem  ,  quam  retribuisti  nobis 
{P$aL  cxxxvi).  I  Filia  Babylonis  est  caro  nostra, 
(ilia  conrusiouis.  Hxc  maia  nobis  tribuit,  cum  iios  ad 
peccandum  iilicit.  Huic  retribulionem  suam  retri- 
buinius,  dum  eam  pro  commissis  illicitis  aflligimus. 
Qui  hoc  faciunt  principium  Ixtitiae  in  die  Hieru- 
salem  percipiiint.  Septimo  decimo  ponit  beatos 
parvulos  Filiae  Babylonis  tencntes,  et  ad  pctram 
ailidentcs.  <  Beatus,  i  inquit,  <  qui  tenebit,  et  al- 
lidel  parvulos  tuos  ad  petram  {P$al.  cxxxvi).  i 
Parvuii  filiae  Babylonis  sunt  sugf^esfeiones  car- 
nalis  delectationis.  Hos  ad  petram  alliduni  qui 
ob  Ghristi  passionem  carnalia  respuunt.  Hi  cum 
dc  Babylonia  hiiic  ad  Hierusalcm  remeabunt,  hym- 
Duin  de  canticis  Sion  in  aeternuni  cantabnnt. 

Ecce  quot  beatitudines  baeredilabunt  hi  qui  in  via 
Cbristi  ambulabuut.  £t  quia  prophetae  tot  per  spi- 
ritum  dotalia  Ghristum  Ecdesiae  allaturum  intelle- 
xenint,  ideo  tantopere  ejusadventum  concupicrunt. 


mem  verbi  Dei  patientur ;  atque  ut  canes  civita- 
tem,  scilicct  Ecclesiam  circuibunt,  et  micas  ser- 
mooum  Dei  de  mensa  Ghristianorum  colligere  cii- 
piunt. 

lilo  tempore  Antichristus  regnabit,  qui  totum  or- 
bem  diversis  modis  conturbabit.  Nam  cunctos  prin* 
cipes  sibi  per  pecuniam  attrahit,  cum  divitilius  in 
occullis  ut  leo  in  insidiis  ad  dccipiendum  sedet.  Gle- 
rum  per  mundanam  sapientiam  decipiet,  cuin  vcrba 
conlra  Altissimum  proferet.  Religiosos  signis  et 
prodigiis  seducet,  quando  eliam  ignem  de  coclo  de- 
scendere  facict.  Vulgus  terrore  conculiet,  cum  ma- 
xima  perseculione  in  Ghristianos  saeviet.  Enoch 
enim  et  Eliam  interficict,  et  omnes  sibi  resistentes 
Q  crudcli  exanimatioiie  pcrdet.  Quem  Dominus  Jesus 
spiritum  oris  sui,  seu  Micliaelis  archangeli  ministe- 
rio  intcrficiet,  ipseque  tunc  ad  judicium  veniet. 
Qui  prius  venil  judicaudus,  tunc  veniet  judicaturus. 
Qui  prius  venit  occultus,  tunc  veniei  manifeslus. 
Ad  ciijus  adveiitum  omncs  homines  resurgent,  eique 
calervatim  occurrent.  Omnes  enim  eum  videbunt, 
et  qui  eum  pupugerunt  {Apoe.  i).  Ignis  ante  ipsum 
prascedet,  et  inimicos  ejus  in  circuitu  consumet 
{Psal.  xcvi).  Sicut  olim  aqua  diluvii  super  omnes 
moiiies  XV  cubitis  excrevit,  ita  tunc  ignis  super  om- 
nia  montium  cacumiiia  xv  cul)itis  tfscciisurus  erit. 
Tunc  justis  a  dextris  Ghristi  positis,  iinpiis  autem  a 
sinistris,  omnia  manifesta  omnibus  erunt,  quae  un- 
quam  homines  cogitaiido,  loquendo,  faciendo  com- 


Hujus  duos   adventus   praedicat  Ecclesia  :  unum  ^  miserunt,  et  singuli  pro  meritis  dignam  retributio- 

nem  sortiuntur,  dum  justi  in  gaudia,  impii  in  suppli- 
cia  decernuntur.  Ideo  dies  iiia  dies  judicii  dicitur, 
quia  tunc  justus  Judex  injuste  jadicatus  omuia  juste 
judicabit,  qui  orbem  terrarum  in  justitiaetpopulos 
in  aequitate  judicabit  {P$aL  ix).  <  Hxc  etiam  dies 
Domini  vocatur,  quia  illa  die  unicuique  pro  opere 
suo  justa  merces  a  Domino  recompcnsabitur.  Tunc 
diabolus  coram  horoinibus  vinctus  adducetur,  et 
videntibus  cunciis  in  stagnum  ignis  et  sulpharis 
praecipitabilur,  corpusque  ejus  sciiicet  malorum 
universitas  cum  eo  mittelur,  terraque  coiivertetur 
eis  in  piceni  et  sulphur  ardentem  in  saecula  saeculo 
rum.  Tuiic  Ecclesia,  Christi  sponsa  diu  bic  in  pe* 


quo  languidum  mundum  visilavit,  alium  quo  col- 
lapsum  munduro  judicabit.  Ipsius  adveiilum  per 
quatuor  Dominicas  extendirous,  quia  hunc  a  qua- 
tuor  ordlnibus,  scilicet  a  patriarchis,  a  judicibus,  a 
regibus,  a  prophetis  pronuniiatum  legimus.  A  pa- 
triarchis  ubi  Abel  agnum,  Melchisedcch  panera  el 
vinum,  Abraham  filium  suum  oblulit.  A  jiidicibus 
vero  Josue  qui  et  Jesus  hostes  expugnavit,  terram 
populo  divisit,  et  ubi  Gedeon  vcllus  exposuit,  in 
quod  ros  descendit :  qui  et  ipse  hostes  cum  la- 
genia  vicit;  et  ubi  Samson  in  Gasan  ad  meretricem 
iulroivit,  et  per  hostcs  in  montem  ascendit.  A  re- 
gibns  ubi  David  Goliath  stravit,  et  ubi  Salomon 


templum  aedificavit,  ct  ubi  Josias  Pascha  celebra-  ^  regrinatione  a  Babyloniis  oppressa  de  exsiJio  Ba 

bylonio  a  sponso  suo  educetur,  et  cum  magno  an* 

gelorum  tripudio  in  civitatem  Patris  ccelestero 
Hierusalem  introducetur.  Tunc  justi  sicut  sol  ful- 
gebunt,  et  aequales  angelis  erunt,  et  innovatis  om* 
nibus  erit  Deus  omnia  in  omnibus  (/  Cor.  xv).  » 

Itaque,  charissimi,  hora  est  jam  nos  de  somno  de- 
sidiae  surgere,  ut  in  bonis  operibus  pervlgiles  possi- 
mus  Ghristum  venientem  laeti  excipere,  quatenus 
ipse  conformet  corpus  humilitatis  nosirae  conflgura- 
tum  corpori  claritatis  suae  {Philipp,  ni).  Superius 
est  dulcedo,  inferius  amaritudo,  in  hoc  mundo  qui 
consistit  in  medio  utriusque  umbratilis  imago.  Dul-  - 
cedo  ergo  coeli  nos  sursum  trahat,  amaritudo  infcr- 
ni  impeUat,  ui  hujtas  mediar  viUit  MrhorreScamu»' 


vit.  A  prophctis  ubi  Isaias  de  virgine  nasciturum 
euni,  Jeremias  cum  hominibus  conversaturum,  Da- 
niel  sanctam  sanctorum  venturum  praedixit.  Per 
qaatoor  etiam  Dominicas  adventum  recolimus  ejos, 
quia  ante  legem  Abrabae  et  patriarchis  est  promis- 
sus,  a  Mnyse  et  prophetis  praescriptus,  sub  gratia 
a  Joanne  et  apostolis  ostensus,  adhuc  venturus  om- 
nibus  manifestus.  Ideo  nunc  Gloria  in  excel$i$  inter- 
mittimus,  quod  in  Nativitate  ejus  cantabimus,  quia 
ipse  nascens  gaudium  mundo  attulit,  qui  prius  tri- 
stiliam  habuit.  Hiijus  adventum  Enoch  et  Elias 
praevenientes  eum  niundo  aifuturum  praenuntia- 
biiDl,  sicut  olim  illum  prophetae  nasciturum  pi*ae- 
^iieruni.  Per  qoorum   praedicationem  Judaei   ad 


it23  'WeRNERI  ABBATIS  S.  BLASIl  i2il 

misenam,  el  beatae  vitae  pleni  gaudii    percipiamus  A  «liclum  est,  quod  oralio  quaent ,  contemplatio  inve- 
gloriam.  Olira  mundus  gloria  et  opibus  floruit,  urbi-      "•»   vm^c  s^ji....  /...^.r«^^«  -^.  k««  — ^ _ . 


bus  et  viribus  vtguit,  et  lamen  jusU  oniatum  ejus 
spreverunt  quo  abunde  iiitescere  potuerunt.  Nunc 
inundi  gloria  aruit ;  nunc  autem  omnis  s^eculi  honor 
exiabuit,  el  uos  niiseri  fiorem  ejus  aridum  toto  corde 
ani^lectiinur,  nos  fugientein  et  arridentem  toto  de- 
siderio  sequimur.  Et  quia  jam  charitate  fngesceiite 
niillius  oraiio,  nuiiius  meritum  eum  fulcit,  jam  se- 
nio  confectus  iniquilate  nimia  iinpulsus  quantocius 
corruit,  omnesque  sibi  meute  inhaerentes  opprimit. 
Nuuc,  charissimi,  corda  cum  manibus  ad  Deum  le- 
vemus,  faciem  ejus  in  confessioue  praeoccupemus, 
ut  in  appropinquanle  festo  nos  in  salutari  suo  visi- 
tet,  et  in  adveniu  suo  sibi  occursantes  in  cceiesti  pa- 
laiio  collocet. 

De  quinque  exercitationis  gradibus  quibusjusti  in  hac 
vita  exercentur,  ei  de  quinque  itatibus, 
Qiiatuor  sunt  in  quibus  nunc  exercetur  vita  justo- 
rum,  et  quasi  per  quosdam  gradus  ad  futuram  per- 
fectiouem  subievatur,  videiicet  iectio,  meditatio, 
oratio  et  operalio.  Quinta  deinde  sequilur  contcm- 
platio,  in  qua  quasi  quodam  praeccdentium  fruclu 
in  hac  vila,  etiam  quae  sit  boni  operis  mcrces  futura 
praegusUlur.  Unde  Psalmista  cuni  dc  judiciis  Dei 
loqueretur,  commendans  ea,  statim  subjunxlt :  In 
custodiendis  iliis  retributio  multa  (PsaL  xviii).  Oe 
his  quiiique  gradibus  :  priraus  gradns,  id  est  leclio, 
quae  est  incipieiiiium ;  supremu»,  id  est  cootempia- 


nit.  Vides  igitur  quomodo  per  hos  gradus  ascenden- 
tibus  perfectio  occurrit ,  ut  qui  infra  remanserit, 
perfectus  esse  noii  possit.  Propositum  ergo  nobls 
debet  esse  semper  ascendere,  sed  quoniam  tanla  est 
mutabiiiias  vitae  nostrse,  ut  in  eodem  stare  no» 
possimus,  cogimur  saepe  ad  transacta  respicere ,  et 
ne  amitlamus  iilud  in  quo  sumus,  repeltmus  qoan- 
doque  quod  transivimus.  Yerbi  gratia  :  Quiincpeiv 
strenuus  est,  orat  ne  deliciat.  Qui  praecibus  insibtii, 
nec  orando  ofTendat,  meditatur  quid  orandum  sit, 
et  qui  aiiquando  iii  proprio  consilio  miuus  confiau, 
lectionem  consulit,  et  sic  evenit  ut  cum  ascendere 
nobissemper  sit  voluntas,  descendere  lamenatiqoan- 
do  nos  GOgat  necessitas,  iia  tamen  ut  in  voluntaie 
B  non  in  necessitate  proposilum  nosirum  consi^ui. 
Quod  ascendimus  propositum  est,  quod  descendi- 
mus  propter  propositum.  Nunc  ergo  hoc,  sed  iliud 
priiicipale  esse  debet.  Quot  autem  status  bumaitie 
mutabiliutis  siiit,  hic  videndum  erit.  Ilabet  enini 
quiiique  status  vita  huinana,  per  quos,  quia  nun- 
quam  iii  eodem  statu  diu  permanere  potest,  sine  in- 
termissione  mutatur,  sive  in  meiius  proficiens,  sive 
deficieiis  atque  deerescens  in  pejus.  Qui  sunt  gau- 
dium  vanitatis,  dolor  confusionis,  gaudium  conso- 
iationis,  dolor  exercitationis,  gaudiom  felicitatis. 
Gaudium  vanitatis  est  pro  lucrts  temporalibus  Lc- 
tari.  Dolor  confusionis  est  pro  damnis  leraporaiibus 
contristari.  Gaudium  consolationis  est  ab  impogna- 


tio,  quae  est  perfectoruin.   Et  de  mediis  quidem,  q  tione  vitiorum  quiescere.  Oolor  exerdlalionis  est 

Aiiantn  nlnrAc  /riiia  «kctf«ikn/loi*it     t^ntn  nAi.fA/»f  iAi*  &■*■§  iini\lA«lioa  «anf ««i/v.iaim  «.•■«i:^^.^    r^ i; f-i:.:^..?- 


quanto  plures  quis  ascenderit,  tanto  perfectior  erit. 
Verbi  gratia  :  prima  iectio  intelligentiam  dat  :  se- 
cunda  meditatio  consiiium  praestat.  Tertia  oratio 
petit.  Quarta  operatio  quaerit.  Quinta  contemplatio 
hivenit.  Si  ergo  legis,  et  intelligentiam  habes,  et 
nosti  jam  quid  faciendum  sit,  initium  boni  est ;  sed 
adbuc  tibi  non  suflQcit,  nondum  perfectus  es.  Scan- 
de  itaque  in  arcem  consilii,  et  meditare  qualiter 
implere  valeas  quid  faciendum  essedidicisti.  Multi 
cnim  hal)ent  scientiam,  sed  pauci  sunt  qui  noverunt 
qualiter  scire  oportcat.  iiursus  quoniam  consitium 
hominis  sine  divino  ausilio  infirmum  est  et  inefficax 
ad  orationem  erigere,  et  ejus  adjutorium  pete,  sine 
quo  nullum  potes  facere  bonum,  ut  videlicet  ipsiu s 


molestias  tenlatioiium  sustinere.  Gaudium  Celidtaiis 
est  internae  dulcedinis  jucunditatem  deguslare. 

Per  gaudium  vanitatis  plus  elongatur  aniiDa  a 
Deo,  quia  tanlo  longius  ab  eo  qui  intus  est  recedit, 
quanlo  avidius  se  addelectationesexterioresefliiodit. 
Dolor  confusionis  malam  quidem  deleclationem 
quasi  foris  praecidit,  et  animam  intus  redire  con- 
pellit :  quae  tameu  eo  ipso  quod  non  sponie,  sed 
quodammodo  coacta  ad  seinetipsam  retruditar, 
nec  perfecte  intimum  deserit,  neque  ad  virtoiis  in* 
tegriutera  veraciter  reparatur.  Gaudium  vero  con- 
soiationis  jam  quodammodo  mentem  intriosecus 
tovet,  atque  componit,  suadetque  ut  secum  perma- 
nereeligat,  neque  extra  diguetur  quaerere  quod  intus 


gratia  quae  prajveniendo  te  illuminavit  subsequendo  D  veraciusatquesecuriuspossitpossidere.  Porrodolor 


etiam  pedes  tuos  dirigat  in  viam  pacis,  et  quod  in 
sola  voluntate  adhuc  est,  ad  effectum  perducat  bo- 
nae  operationis. 

Deinde  reslat  tibi  ut  ad  i>onum  opus  accingaris, 
ut  quod  oraiido  pelis,  operando  accipere  merearis. 
Tertiom  operari  vult  Deus,non  cogeris,sed  juvaris. 
Si  solus,  tu  nil  perficis ;  si  solus  Deus  operatur, 
nil  mereris.  Opcretur  ergo  Deus  ut  possis ;  opereris 
et  tu ,  ut  aliquid  merearis.  Via  est  operatio  bona 
qua  itur  ad  vitam.  Qui  viam  lianc  currit,  vitani  quae- 
rit.  Confortare,  et  viriiiter  age.  flabet  haec  via  prae- 
niium  suum  quolies  ejus  lai>oribus  faiigati,  superni 
rcspectus  gratia  iiiustramur,  gustantes  et  videnles 
quoniam  suaviM  cst  Dominus.  Sicque  fit  quod  supra 


exercitaliouis  ita  omnem  exlerioris  diiectionis  nie- 
moriam  ab  animo  seclusit,  ut,  dum  suo  inlrinsecus 
dolori  intendere  cogitur  quid  foris  sit ,  deieciabile 
minime  recordetur.  Postremo  gaudium  feiiciutis 
hominem  etiam  seipsum  obiivisci  facil,  quia,  dum 
mens  tota  supernorum  gaudiorum  dulcedini  inhiu 
supra  se  elevata  non  solum  iufimae  delecuiiouis 
non  meminit,  sed  ipsa  quouiam  sibi  quodammodo 
feiiciter  in  ol>ltvionem  venit.  Igitur  gaudium  vanitalis 
animum  dispergit,  dolor  confusionis  coiligit,  gau- 
dium  consoiationis  componit,  dolor  exerciutionia 
iigat,  gaudium  felicitatis  sanat.  Fit  lamen  nouuuti- 
quam  ut  gaudium  vanilatis  vertatur  quibusdam  ia 
.  gaudium  consolationis  :  et  econtrario  gaudio  coo- 


i»5  DEFLOUATIONES  SS. 

lolationis  abutantur  quidam  prse  gaudio   vanitaiis.  A 
Rursum  aliis  dolor  confusionis  in  dolurem  exerci- 
tationis  verlilur,  ct  iiem  aliis  dolor  exercilalionis  in 
\!olorcm  confusionis  commutalur. 

His  itaque  quinque  stalibus  humanse  mutabilitalis 
apponantur  quihque  Virtutes  anim»  naturales.  Qua- 
rum  prima  dupiicem  habet  virtutem  :  et  ideo  sensi- 
hilis  in  utraque  parle  appellalur.  Tribuit  enim  intel- 
ligenti<je  nostrse  sensum,  quo  iroaginatione  vaiia 
Incorporalia  noscimus ;  facit  etiam  corporales  vi- 
geresensus,  id  est  visum,  audilum,  odoratum,  gu- 
stum  ct  tactum  :  quo  tactu  dura  ct  moUia ,  lenia 
asperaque  sentimus.  Secunda  imperativa  dicilur  ; 
quae  jubet  organis  corporalibus  motus  diversos  quos 
implere  decreverit,  hoc  est  transfcrri  dc  loco  ad  lo- 
cum,  voces  edere,  membra  curvare,  Teriia  princi-  " 
palis  vocatur,  cum  ab  omni  actu  remoti  in  otiuni 
reponimur ,  et  corporalibus  sensibus  quielis  pro- 
rundius  ahquid  ilrmiusque    tractanius.  iiinc   est 


PATUUM.— LiB.  li.  inii 

quod  xtatematuri,  non  lamen  nimia  senectuia  qua6 
scnsum  minuil,  debilitale  molius  sapere  judicantur, 
quia,  senescenlibus  membris  ct  corporalibus  sensi- 
bus  mollitis,  pro  maxima  parte^u  consilium  trans- 
eunt ,  ubi  .dum  mens  amplius  occupaturi  robustior 
virtute  adunationis  efTicitur.  Quarta  est  vitalis,  id 
est  calor  animse  naturalis^  qui  nobis  propter  suum 
fervorem  modcrandum  ul  auras  aelhereas  hauriendo 
atque  reddendo  viiam  tribuit  et  salutem.  Quinla 
est  delectatio,  hoc  est  appclitus  boni  et  mali,  queni 
sUb  jucunditale  animus  concupiscit.  Hic  vero  appe- 
tilus  in  quatuor  specics  dividitur.  Prima  est  attra  - 
cliva,  rapicns  de  naturali  quod  sibi  necessarium 
sentit ;  secunda,  detentoria,  assumpta  rctinens  dc- 
nec  ex  his  utilis  dccoctio  procuretur ;  lertia  est 
translativa,  qu£  acccpta  in  aliud  convertit  atque 
transponit;  quarta  est  expletiva^  quae  ui  nalura  flal 
libcra  sibi  nocitura  depellit^ 


IN  DEDICmONE  ECCLESIiE. 


SecuDdum  Lucam. 


c  Ingressus  Jesus  perambuiabat  Jericho.  Et  ecce 
vir  uomine  Zachseus.  Et  hic  erat  princcps  piiblica- 
tiorum,  et  ipse  dives.  Et  videre  quaerehat  Jesum 
quis  esset,  et  non  poterat  prae  turba ,  quia  statura 
pusillus  erat.  Et  prsecurrens  ascendit  in  arbortm 
sycomorum  ut  videret  eum,  quia  inde  erat  irans- 
Uurus  (Lttc.  xix).  >  Ecce  camelus,  deposita  gibbi 
sarcina,  per  foramen  acus  transit,  hoc  est  dives  et 
publicanus,  relicto  onere  divitiarum  ,  contempto 
censu  fraudium ,  angustam  portam  arclamque 
viam  qnse^ducitad  vitam  ascendit.  £t  quia  devo- 
tione  fldei  ad  videndum  Salvatorem,  quod  natura 
nilnus  habebat,  ascensu  supplet  arboris.  Jusie  quod 
rogare  non  audebat  Dominicae  susceptionis  benedi- 
ctionem  accipit  quam  desiderabat.  Quia  etiam  turba 
Imperitae  confusio  multitudinis  est  quse  Tcrticcm 
sapientise  videre  nequit ,  merito  non  in  turba,  sed 
plebem  transgressus  insciamj  quam  benediciionem 
desiderat  accipit.  Zachseus  autem  iuterprctatur 
justificatus,  et  signiflcat  crcdcnles  ex  gentibus  per 
occupationem  temporalium  depressos  ac  minimos, 
sed  a  Domino  sanctiflcatos.  Ingrcssum  Jericho  Sal- 
Tatorem  qu^runt,  dum  gratise  fidei  quani  Salvator 
attuUt  participare  cupiunt,  sed  turba  noxi%  vitio- 
rum  consuetudinis  tardat.  Ilaque  nccesse  est  ut  pu- 
siilus  turbae  obstaculum  transcendat,  terrena  relin- 
quat,  arborem  crucis  ascendati  Sycomorus  ficus 
fatua  dicitur,  arbor  foliis  nioro  similis,  sed  allitu- 
drne  praestans.  Unde  et  a  Laliiiis  celsa  nuncupatur. 
£t  Doroinica  crux-  crcdcntes  alit  ut  flcus,  ab  incre* 
dulis  irrideturut  fatna. «  Nos  eniin,»  inquit  Aposto- 
lus,  c  pra^dicamusChristumcrucinxum,  Judsuisqui- 
ilein  scQndaluro,  gcnlibus  autcm  sluUitiam ;  ipsis 
Vero  vocatis  Judaiis  atque  genlibus  Chrisiura  Dei 
Patrol.  CLVil. 


virlutcmet  Dei  sapientiam  {ICor.  i). » Quam  arborem 
pusillus  ascendit,  dum  quislibet  humiiis  et  proprisB 
inflrmilatis  conscius  clainat  :  c  Mihi  autem  absii 
gloriari  nisi  in  cruce  Domini  nostri  Jcsu  Christi 
(CaL  vi).  »   Quasi  transeuntem  Douinum  cernit 

C  qui  in  crucis  mysterio  coelcsti  sapientise  qu^ntiim 
potest,  inlendit.  Deiiique  iiide,  id  est  in  illa  parto 
transilurus  erat,  uhi  sycomorus,  id  cst  Judaicus 
populus,  vel  ubi  genlilis  populus  crediturus  erat,  ut 
^  mysterium  servaret,  et  gratiam  seminaret.  Sic 
enim  venerat,  ut  per  Judseos  transiret  ad  gentes. 
c  El  cum  venisset  ad  locum,  suspieiens  Jesus  vidit 
illum.  >  Jam  enim  sublimilate  fidei  inter  fructus 
novorum  operuni  velut  in  fecunda  altitudine  arbo- 
ris  emincbat.  Per  prsecones  autem  verbi  sui,  in 
quibus  erat  Jesus,  et  loquebatur,  venit  ad  populum 
nalionum,  quia  passionis  ejus  tide  jara  sublimis 
etiam  divinitatem  ejus  agnoscere  ardet.  Suspiciens 
vidct,  quia  per  fidem  a  terrenis  elevatum  erigit  eri- 

0  genlem  se,  et  amat  amantem  se. 

^  Et  dixit  ad  eum  :  Zachsee  ^  festinans  desceudc, 
quia  hodie  indomo  tua  oportetme  manere.  Et  festi- 
nansdcscendit,  et  excepit  illura  gaudens.»  Invitatiiis 
invitat,  quia  si  nondum  audierat  vocem  invitanCik^ 
audicrat  aiTectum.  Itaque  hodie  in  doino  pusilli  Za- 
chsei  oporlet  illum  manere,  id  est  nova  lucis  gratia 
coruscantcm  in  humili  crddentium  nationum  corde 
quicscere.  Quod  autem  de  sycomoro  dRsceiidere^  ei 
sic  in  domo  mansionem  Christo  parare  jubelur,'hoc 
estquodaitApostoIus: «  Et  si  cognovimus  secundum 
carnem  Christum,  sed  jam  non  novimus  (//  Cor^ 
y).}  —  <  Et  si  enim  mortuus  estex  intirmitate  car-» 
nis,  sed  jam  vivit  ex  virtule  Dei  (//  Cor.  xiii).  > 
Ei  cum  videicnt  omncs  murmurabant  dicented 


f|^7  ^EWlERI  ABBATIS  S.  BLASfl  IS2t 

qtioA  td  bomirfetn  peccatorein  ^it      tisset.  >  Manl-  A  ««*  consltfcrailoiie  virtutam,  qaasi  quftdam  stni. 


fesium  cst  Judseoa  seroper  g<^«^*^  (\^^^'^*®  ^^'  "^" 
i!^leV\exissc  salulcm.  \3udc  cliam  «cleieg  fratres  di- 
iLcrunt  adversus  populorum  princip^tn  :  i  Quare  in- 
troisli  ad  Yirosprjepuliumbabcnles^  et'manducasti 
3:um  iUis?  (Ac(.  xi).  i 

f  Slans  autcm  lacbaus  dixil  J^d  Jesum  :  Ecce 
dimidiumbonorummeorum,  Domine,  dopaupRri- 
bus;  clsi  quid  aVK|uem  diifraudavi,  reddo  quadru- 
-plum.  >  Zacbseus  siar.s,  boc  est  in  (ide  quam  cepe- 
rat.persisiens,  ostendit  sc  omnino  cssc  convcrsum 
ad  Dominum.Ideo  si  quem  aliquid  defraudavit  red- 
•dit  quadruplum,  quia  in  anliquis  Ecclesiae  statutis 
decretum  est  ut  qui  alicna  invadit,  non  excat  im- 
punilus,  sed  cum  multiplicationo   omnia  restituat. 


ctora  lapidum  spiritualiuni  aediticata,  iibi  ttdes  foii* 
danientum  facit.  Spes  fabricam  cxigtt,  cbaritas  coo* 
suroroationem  iroponit.  Scd  etipsia  Ecclesia  ex  mal* 
litudine  fldclium  in  onum  congregata  estdoiDoi 
Dei  ex  vivis  lapidibus  constructa,  ubl  Cbrisioi 
fundamentum  angulare  positus  est,  duos  parieiei 
Judaeorum  et  gcntium  in  una  iide  conjungens.  Ha- 
Jus  itaqne  sacramenti  quod  in  dcdicalioDe  ecde&ia 
exhibelor  formam  primum  proposuimus,  ut  deiodd 
mysticam  iiitelligentiam  lidei  quae  in  ilio  formatar 
exquiramus.  Verum  de  bis  quae  invisibiilter  in  ca 
aguntur,  primum  videamus. 

Pontifcx  aquam  priioitus  bencdicit,  typicom  sal 
admisccns,  dcinde  ccclcsiam  ipsaro  cxtnnsccui  icr 


in  legibus  quoqnc  saecuii  cautum  bal)etur,  ut  qui  ^  gyrando  aspcrgit,  clero  ct  populo  subsequenle.  lo- 

lcrim  vero  in  circuitu  dedicandas  ecclesiae  intiin&e» 
cus  duodecim  accensa  sunt  lurainaria.  Per  siojtibi 
autem  vices  ad  portam  basilicae  vcniens,  quam  ob 
sacramenti  flguram  claosam  esse  oportet,  perculit 
virga  pastorali  super  liminarcipsius  dicens :  i  Tol- 
lile  portas,  principcs,  vestras,  et  clevamini,  porla 
alcrnales,  el  introibit  rex  glori^  {PsaL  xxnr).  > 
Cui  diaconus  intus  positus  respondet  :  i  Qiis 
est  istc  rex  glorise  ?  ( ibid. )  »  Pontifex  au 
tem.  ff  Domiuus  virtutum  Ipsc  est  rex  gloris 
{ibid.),  >  Terlia  dcinde  vice  reserato  ostio,  inlrai 
pontifex  cum  clero  el  populo  tertio,  dicens  :  c  Pai 
huic  domui  {Luc.  x).  »  Deinde  cum  sacerdotiiui 
^  ct  levitis  et  clericis  ad  orationem  sterDitur,  pro 
aanctiflcatione  ipsius  domus  dedicandae.  Postcacon- 
surgens  ab  oratione  nondum  salutans  populum  di- 
cendo :  ff  Dominus  vobiscum, » lantummodo  hortatnr 
cunctus  ad  orandum.  His  completis  incipit  dc  sini- 
stro  angulo  basilicx  ab  oriente  per  pavunentom 
scribere  a1phal)etum,  usque  in  dextrum  angulum 
occiJentis,  ac  deinde  a  dextro  anguio  orientis  ia 
sinistrum  occidcntis.  Debinc  ad  altiora  consceodet 
ct  stans  ante  altare,  Deum  sibi  in  adjutorium  vocal 
diccns  :  ff  Deus,  in  adjutorium  meum  intende  (PuL 
Lxix).  »  Complens  versum  cum  c  Gloria  Pairi,  i 
sinc  Allelluia.  Post  h»c  aquam  benedicit,  salem  et 
cinerem  admiscens  et  faciens  ter  signum  cnicis  super 
ipsam.  Cui  mistune  vinuni  eiiam  additur.  Postluco 


r(m  subripit  alienam,  in  quadruplum  ei  restituat  cui 
5Ubripuit.  Ubi  autem  Zacbaeus  dimidium  suoruin  se 
panperibus  crogaturum  facile  spoudct,  ut  ctiam  to- 
tuin  darc  iion  recusct  insinuat. 

ff  Ait  Jcsus  ad  eum  :  Quia  hodie  salus  domui 
butc  facta  est,  eo  quod  ni  ipse  lilius  sit  Abrabse.  > 
Filius  Abrabje  dicilur,  non  de  cjus  stirpe  generatus, 
sed  cjus  fldem  imiialus.  Salus  qtiac  olim  fuit  Judaeo- 
rum  liodie  illuxit  populo  nationum  credcnti  in  Do- 
minum.  Unde  Apostolus  :  Si  autem  vos  Chrisli, 
ergo  semen  Abrabxestis?  {Gat,  iii.)  ff  Vcnit  enim 
Filius  bominis  qurcrcre  el  salvum  facere  quod  pc- 
rierat.  »  Unde  alibi :  ff  Non  veni  vocare  justos,  sed 
peccatores  in  po^nitcniia  {Matth,  ix).  » 

SERMO  LN  DEDICATIONE  ECCLESIiE. 

D^  sacramento  dedicationis  ecdesiae,  in  qua  ca^- 
lera  omnia  sacramenta  celebrantur,  loquendum  no* 
bisvidetur  b»c  ignorantibus.  Sacramenta  itaque  alia 
constat  esse  salutis,  alia  administrationis,  alia  exfr- 
ciiationls  :  Prima  ad  remedium,  secubda  ad  olfl- 
4^ium,  tertia  ad  exercitiuro.  Et  illa  quidero  quse  ad- 
jninistrationis  sive  praeparationis  sunt  ordinibus 
.ccKhasrent,  quoniam  ei  ipsi  ordincs  sacramenta 
•«ont,et  qose  circa  ordines  considerantur,  qualia  sunt 
induroenta  sacra  etvasa,et  bujtismodi.  Ilaecomnia, 
quae,  ut  dictuin  cst,  circa  ipsos  ordines  consiJeran- 
4ur,  divisi:n  tractari  non  debucrunt.  Alia  vcro  sa- 
Cfainonla  omnia   ad    quae  cohflcienda  et  sanctifi- 


^nda   universa,  baec  quasi  quxdam  instrumenta  ])  tinguit  digilum  in  aqua,  et  facitcruccm  per  qua- 


praemissa  sunt,  subscqtienler  tractari  exposcunt. 
Et  primum,  sicutdictum  est,  de  dcdicalione  cccle- 
sije  qtiasi  de  primo  baplismate,  quo  ipsa  quodam- 
ittodo  ecclcsia  primuro  baptizatur,  ut  in  ea  poslmo- 
dum  bomines  ad  safutem  rcgeneraiidi  baptizcntur. 
Quasi  enim  primum  sacrameiitum  in  baptismo  co- 
gnoscitur,  per  quod  fideles  omnes  inter  membra 
corporis  Christi  per  generationis  novae  graiiam  eom- 
putaritur.  Idcirco  hoc  primuin  tractandum  occurrii 
j)riftium  In  dedicatione  figuratum  ecclcsiae ,  dcinde 
in  sanctificationc  aniinse  fidclis  exhibitum.  QuoJ 
cniin  in  hac  Jomo  orafionis  visibiliter  pcr  figuram 
fxpnmititr,  eofam  in  anima  fi  feli  per  invisibilnn 
Veritalem  exbibetur.  Ip-ia  enini  \crilai»  D.i  t^^mplMo 


luor  cornua  altaris.  Inde  venit  ante  altare,  et  rir- 
cuicns  aspergit  illud  spptem  vicibus,  aspersorio  fa- 
cto  dc  hysHopo.  Circuit  dchinc  tcr  totam  eccksiam 
intrinsecus,  aspergcns  parietes  ipsius  de  eadem 
aqua,  facicns  hoc  etiam  tertio.  Interiro  vero  can- 
^tatur  psalmus  :  «  Exsui^at  Deus  {Pial,  lxvu),  i 
cum  antiphona.  Cautatur  etiam  autiphona  :  <  Qw 
faabitatin  adjutorio  Allissimi  {Pioi,  xc).  »  Circult 
interim  ipse  poniifcx,  transiens  pcr  niediam  ecde- 
siam,  ct  cantans  :  ff  Doinus  mea  domus  orationis 
vocabitur  {Matth,  xxi).  »  Et  item  :  i  Narrabo  no- 
incn  tu!im  fratribusmcis :  t  in  mediu  ecclesix :  <  Lao- 
dai>o  tc  (Psa/  xxi).  »  llis  autem  peractis,  poutifei 
aJ  oraliM;cins2  cor.sicrnit,  pr^C!»i^s,  ut  omuesqul 


im  DEFLORATIONES  ftS. 

Cimdem  domum  oraturl  Intraverint,  exauditos  se  A 
gaikdeant.  Gompleta  itaque  expiationc,  converlitur 
td  aliare  incipiens  antiphouam  :  «  Introibo  ad  al« 
lare  Dci  {Psal,  xui),  »  cuin  ipso  psalmo,  et  quod 
Tcliquum  fuerit  de  aqua  puriiicaiionis,  ad  basim 
altaris  elTundit.  Deinde  seipsum  aitare  rtnieo  exter- 
gitur,  pontifex  incensura  defert  super  iliud.  Postea 
TacU  crucem  in  medio  altaris,  et  per  quatuor  angu- 
los  ejus  de  oleo  sanctiiicato.  Deinde  in  circuitn  ec- 
clesix  duodecfm  cruces  chrismantur  in  parictibus 
ab  ipso  pontifice,  tres  pcr  singulos  figuratx.  Rever* 
sus  deinde  ilur  ad  altare  accensum,  tbus  super 
iilud  offert  in  modum  crucis,  et  sic  peracta  denique 
consccralione,  ipsum  allare  albis  veiaminibus  ope- 
lilur.  Hu:c  de  visibili  dedicatione;  quid  autem  my- 
slerii  ista  coniineant  videndum  est  nobis.  ^ 

DIVISIO. 

Miilta  in  his  omnibus  latent  profunda  myslcria,ez 
quibus  pauca  ad  memoriam  excitandam  attingarous. 
Domus  dedicanda  sanctificanda  anima  est;  aqua 
enim  est  pceiiilentia,  sordes  abluens  peccatorum. 
Sal,  sermodivinos  increpationemordensetcondicns 
corda  insipida.  Trina  aspersio  trrna  mersio  est  pu- 
rificandi  per  aquam.  Duodecim  luminaria  sunt  apo- 
6toli  Ecclesiam  per  quatuor  mundi  partes  illomi- 
nanles,  et  crucis  mysterium  per  totum  munduni  de- 
ferentes.  Pontifex  Christusest;  virga,  poteslas;  tri- 
na  superliminaris  percossio,  coeli  terneque,  ct  in- 
ferni  dominatio.  Interrogatio  inclusi,  ignoranlia  po- 
puli;  aperlio  ostii,  sublatio  peccaii.  Pontifex  ingre-  q 
dicns  ecclesiam  pacem  Domlni  imprecatur ,  quia 
Ghristus  munduni  ingrediens  pacem  intcr  Deum  et 
Iiominem  facit.  Prostratus  pro  sanctificatione  do-. 
nius  orat,  et  Christus  humiliatus  pro  dlscipulis  et 
pro  credituris  omnibus  Patrem  orat  dicens  :  « Pater, 
Fanctifica  cos  in  nomine  tuo  (Joan.  xvii).  >  Surgens 
autem  ab  oratione  populum  non  salutat,  quoniam 
qui  necdum  sanctificaii  sunt  applaudendum  non  est 
ipsis,  sed  orandom  pro  ipsis.  Descriptio  alphabeti, 
siinplex  doctrina  fidei ;  pavimentum,  cor  hnmanum. 
In  pa^imento  alphabetum  describitur,  quoniam  car- 
nalis  populus  prima  ac  simplici  doctrina  iniliatur. 
Ductus  a  sinislro  angulo  orientis  in  dextrum  oc- 
cideniis,  et  item  a  dexlro  angulo  orientis  in  sini- 
sttum  occidenlis  formam  crucis  exprimit ,  quia  0 
mentibus  homlnum  per  fidem  evangelicse  pnBdica- 
tionis  imprimitur.  Et  quia  primum  fides  in  Judaeis 
fuit,  et  postea  ad  gentes  transivit,  el  rursum  in  fine 
cam  pienitudo  gentium  intraverit,  tunc  omnis  Israel 
salvus  eril.  Utriusque  ergo  populi  collectionem  bi 
dao  vcrsus  significant  in  crucis  efiigie  compacti« 
boc  est  quod  Jacob  filios  Joseph  benedicens,  can-> 
eellatis  maoibus  formam  crucis  exprimens  dextram 
znaDum  super  caput  Ephraiin,  et  siaistram  super 
caput  Manasse  posuil  {Cen,  xLvni),  quia,  priori  po* 
pulo  abjecto,junior  ad  dexteram  collocatus  est. 
Cambuca  sive  virga  pastoralis  quae  Scriptura  figu- 
ratur,  mysterium  significat  doctorum,  quorum  stu- 
dio  et  prx^licaiione  et  conversio  gentium  facta  est, 


PATBUIf.  -  LIB.  IL  I5S# 

ct  perficienda  est  Judxorum.  Quod  st&us  ante  jii- 
tare  Deum  in  adjutoriuui  invocal,  significat  eos  qul 
praecepta  fidei  cognitioiie  sc  ad  bona  opera  ct  ad 
luctam  contra  invisibiles  hostes  accingunt ;  et  quia 
de  suis  viribus  minus  pra^sumunt,  divinum  auxi- 
liuro  sibi  adesse  deposcunt.  In  qiioquiacertantium 
labor  exprimilur,  quasi  inter  suspiria  et  gemitus, 
Dondum  alleluia  nominatur. 

Post  hxc  aqua  bcnedicitur  cum  sale  et  clnere» 
addito  vino  aqua  mislo.  Aqua  populus  cst,  sal  do- 
ctrina,  cinis  passionts  Chrisli  menK>ria,  vinum 
liqua  mistum,  corpus  Deus  et  homo.  Vinum  divi- 
nitas,  aqua  mortalitas.  Sic  euim  populus  sanctifi- 
catur  doctrina  fidei^  et  merooria  passionis  Christi« 
unitiis  capiti  stu)  Deo  et  homlni.  Post  haec  ccclc' 
sia  interius  aqua  sanctificata  aspcrgilur,  ut  ct  iutus 
et  exterius  aniina  sanctificata  ostendaiur.  Asperao- 
riomhyssopi  humjlilatem  CliHsli  significat,  qua 
aspersa  sancia  mundatur  Ecdesia,  Circiilt  pon- 
iifex  altarc  ccclesiam  totam  aspergendo,  quasi  oin- 
nes  lustrando,  et  curam  impendendo  omjiibus  verbo 
et  exemplo  communem  se  praebens  univcrsis :  pru- 
pter  quod  etiam  opos  oralione  consummat,  orans 
Ht  exaudfantur  Ibt  justa  petentes,  quoniam  opus 
faominis  sine  divino  auxilio  csse  potest :  fructuosum 
esse  uon  potest.  Novissime  completa  expiatione  pon- 
tifex  ad  altare  convertitur,  quod  rer.quum  esl  de 
aqua  purificationis  ad  basim  ejus  efl^undens,  quasi 
committens  Deo  quod  supcr  est  vires  suas  exccdciis 
in  perfectionc  mysterii.  Dehinc  linteo  altare  exter- 
gitur.  Aliare  Christus  est,  supar  quem  ofTeriinus 
Patri  nostr»  devotioiiis  manus,  Linteum  caro  ejus 
tunsionibus  passionis  ad  caudorem  incorrupticnis 
perducta.  Iiicensum  orationes  sanctorum  significat ; 
oleiim  autcm  gratiam  Spiritus  saiicti  deiuonsu-at» 
cujus  plenitudo  in  capite  praecessil.  Dehinc  parti- 
cipaiio  ad  membra  defiuxit.  Propler  hoc  a  sacralo 
aiiari  duodecim  cnices  in  parielibus  chrismanlur, 
quia  spiritualis  gratia  a  Christo  in*apostplos  de- 
scendlt,  ut  crucis  mystcrium  per  quatuor  mandi 
partcs  cum  fide  Trinitatis  praedicarent.  Candidum 
Yclamen,  quo  post  consecralionem  altare  operitur» 
gloriam  incorruplipnis  designat,  qua  post  passionem 
consumpta  mortalitatc  Jesu  humanitas  indula  est, 
sicut  scriptum  est :  c  Conscidisti  saccura  meuni»  et 
circumdedisti  me  Ixtitia  {Psal,  xxix).  i 

SERUODE  DEDICATIONE. 

«  Sancti  Spiritus,  Domine,  corda  nostra  mundet 
infusio,  et  sui  roris  intima  aspcrsione  secundt^t 
(Orat.  miii.)  >  Movate  vobis  novale,  etnolitesereru 
super  spinas  {Jer.  iv).  Dominus  dicit  in  Evangelio : 
c  Neroo  mittitvinumnovum  in  utresveteres;  alinquin 
disrumpunt  utres  et  vinum  elTundetur,  et  utrcs 
peribunt.  Sed  vinum  novum  in  utrcs  novosmit- 
tatur,  et  utraque  servantur  {Matth.  ix).  >  Aliquod 
Tinum  hoc  agit,  ut  homo  aliqnis  irrompat  in  lacry* 
mas,  aliquando  et  cor  hominis  Ixtificat.  Novum  vi- 
num  est  Dei  verbum,  quod  homini  justo  semper  lu- 
gerit  novum  gaudium.  Veteres  vero  utres  sant  moiH 


\m 


^VERNERI  ABDATIS  S.  BLA5II 


mi 


^rnale»,  qw*  ^*  ^           Uxt'  ^}^^  ^^^  mereniur  A  ubicuiique  vos  in  noinine  Doraini  congrcgavcriiis, 

ima  tonmenta.  tt**^^  ^     -j^      ^**    praecordiis  di-  ul  bcalius  venialis  ad  suprcmum  diem  resurreclio- 

cendum  crU  nobis  '•  «  ^*^^          '^^Uiti  crea  m  mc,  nis.  Denique  el  id  providelc  in  frcqucnUlionibas  ab 

Dcuft  (Psal.  t\i).  »  S*  attl*^^^     ^^Vcrsi  fucrilis,  re-  hora  in  borara,  dc  die  in  diem  usquc  ad  cornua  al- 

clumquc  cor  acquisi®^^^**.  ***  **^^<ieptis  Dominicis,  laris.  Hocallareest  ipse  Chrislus,  qul  in  crucepro 

,  xQiHmiio  boc  ad'\inp\eiwr  i>*  "^Obis  :  \erte  impios,  et  nobis  obUillt  preliura  sui  sacri  cruoris.  Cornua  io 

€tuni\mpV\,ctcuin  dcmum  ^^^^^   ^^^^^^  ^^^ 


Tion .    .  . 

'  ciunlurBO\a,no\umqtte  Tcunebuntvinum.  «  Fun 
damenia  eius  \n  monUbui  sanciis,  diligit  Dominus 
poiias  Slon  super  omnia  ta^>eTnacula  Jacob  {PsoL 
vxxxvi).  >  Fu\idamenla  Ecclesiae  sancli  sunl  pro- 
pheuie,  duodccim  sancli  aposioli,  ncc  non  et  sancta 
.  doctrina  ex  orc  eoruni  prolala.  Portae  quoque  san- 
<lac  Cccleslx,  quae  Del  omuipotenii  chariores  sunt 
omnibus  in  Yctcri   Testamento  prsefiguraiis,  sunt 


manibus  ejus  (Ilabac,  iii),  clavos  quibus  maniis  erant 
transflxa^  dcsignanl  in  crucis  paiibulo.  Oratiooibus 
itaque,  jejuniis  et  castilate,  aliisque  bonis  aciilms 
id  salagaiiius  quoiidie  erga  Dei  bonitstero,  ul  cuin 
finis  vcnerit  vitae  si  ex  tolo  non  possimus  in  cnico 
pendci  e,  sallcm  inveniamur  suspensi  in  nno  clave 
crucis  sacrat;».  De  boc  altari  dixorat  ipse  Dcus : 
f  Ailare  dc  terra  facictis  mibi  (Exod.  xx).  >  Iloc 
allare  cst  homo  divinus  ercctus  ex  Maria  virgineel 


virtutes  sanctae  bonis  operibus  admistne,  sancta  sci-  ^  «^l  regali  susciialus  stirpe 


licet  fidcs,  spes,  et  charilas ;  sanctum  quoqtie  bap- 
tisma.  Qui  peccaverunt  post  baptisma  ad  has  portas 
salutis  festinent,  vidclicct  ad  veram  poenitcntiam, 
puram  confcssionem,  perseverantcm  continentiam 
a  pcccatis.  Super  hanc  ilaque  domum  hodic  suppli- 
camus  omnipotenti  Deo,  quaienus  quidquid  ali- 
quis  homiuum  postulavcrit  hic  a  Domiuo  boni,  id 
mercatur  adipiscl.  Hodie  quoque  sancti  angcli  vi«i- 
tant  hic  suos  concives,  quibus  dudum  iudigua- 
bantur,  et  corpus  sumitur  Jesu.  Uinc  scriptum  est : 
c  Angeli  eorum  scmper  videut  lacicni  Palris  {Matth. 
xviii).»  Hic  itaque  angeli  sancti  cum  laetitia  grandi 


Ergo  c  cum  roedium  silentium  tenercnt  omnia, 
ct  nox  iu  suo  cursu  itcr  haberet,  omnipolcns  scnno 
tuus,  Domine,  arcgaIibussedibusvenit(S!ip.iYin).> 
Bina  silcntia  contigerant  in  mnndo  :  ita  scilicet 
ut  de  Dco  nihil  pene  audirctur  in  humano  geoere. 
Adliuc  quoque  adveniet  unum  silcntium  in  aeteroa 
quiele,  ubi  silelur  ab  omni  tumultu  cl  mundana  in- 
quictc,  quo  ct  gaudium  habebunt  ineflabile  intcr  co- 
Tuscantes  amoenosque  paradisi  lapidcs.  Hoc  est  ler- 
tium  silcntium.  Primum  silentium  erat  ante  lcgem; 
tria  millia  ct  centum  annorum  perdurans;  secunduni 
silentium  post  legem  ante  gratiam,  quod  medium 
sileutium  erat.  In  primo  silentio  nec  peccata  qu<ft 


hodierao  ascendunt  et  descendunt,  adventautes  ani 
mSy.cum  fuerit  sopita  in  cunctis  qoae  per  carnem  ad-  r  gesserant,  ncc  diuturnam  mortem,  qns  eis  ingrue- 
amaverat.  Haee  anima  dum  quieverit  a  curis  exte-  i-at,  ncquaquam  agnoverunl :  imo  sWuerunt.  Dato 
riorilius  in  suis  cogitationibus  et  quasi  vigilanti 


corde-  fuerit  in  Dei  contemplatione,  sancti  angeli 
procul  dubio  gaudentes  occurrunt  illi.  Cum  aofem 
mens  humana  fuerit  repercussa  gravi  corporis  fra- 
Kilitate,  obscuratur  quasi  in  nubilo,  quod  splendo- 
rem  perpetnae  lucis  ex  illa  perturbavit.  Et  cum  itcm 
tcmpore  tentationis  reciderit  in  suos  antiquos  cogi- 
tatus,  ae  reciprocaverit  mirabiles  corporis  actus, 
nostri  concivesiios  aufugiunt,et  angeli  in  coelestibu» 
crubescunt  de  nostris  exccssibus  in  suis  agminibus. 
Igitiir,  charissimi,  conciliainini  vobis  spiritum 
consilii,  uti  causam  vestram  ita  tractctis  quod  Dco 
placeatis,  quod  amicitiam  angelorum  habeatis,  quod 


vero  lege  per  Hoysen,  ostcnsisque  pcccatis,  pecca- 
torcs  saiutcm  quaerebant,  ruptumque  silentium  pro- 
phctae  praedicaverunt  nasci  Salvatorem  de  virginc 
Maria.  Curaque  nonagcnlos  annos  vociferassent  op- 
tando  Doniini  adventum,  venit  Christnsj  unde  omne 
quod  in  tcrra  crat  siluit,  quia  Christus  advenit.  Hoc 
est  enim  silentiura  in  quo  Chrlstus  natus  omnc  quod 
fucratfeliciter  natum  exclamavit :  Miserere,  Domine, 
miscrcre.  Medio  namque  sileutio  hoc  modo  rnpto 
pax,  quies,  raiscratio,  pcccatorum  indulgenlia  e»t 
humano  gencri  per  Christum  collata.  Hoc  Dei  Ycr- 
bura  adhuc  alloquitur  niundum  :  c  Discite  a  m^, 
quia  milis  sura  ct  hurailis  corde  {Matlh,  xi).  i  Cum 


jus  haereditarium  filiorum  Dei  possideatis.  Charis-  D  autem  ad  bcatitudinem  mortales  perveiierint,  noa 
simi :  ccce  in  domo  rcgis  coelestis  conslatis,  hic     ultra  clamare  nec  orarc  habcnt,  sed  silent  ct  quic- 


vocat  sponsam  suam,  animam  scilicet  uniuscujus- 

*  que  quam  emit  proprio  cruorc,   ac  dicat  :  Surge, 

amica  mea,  excutere  de  pulvcrc  velcris  pcccati  quo 

sopita  jacebas.  Adorna  mihi  templum  in  corde  tuo, 

quia  illud  inhabitare  volo,  si  peccata  dcscruciis. 

Post  omnes  abominationes  tuas  rcvenerc  ad  me, 

et  ego  revertar  ad  te.  (Augustlnus.)  Jam,  charis- 

simi,  recte  festa  Ecclesiae  colunt  qui  se  Olios  Ecele- 

siae  cogoosconU  Sancta  Ecclcsia  est  mater  vestra. 

Quod  si  ct  vos  Ecclesiae  filii  fueritis,  fesla  dcdica- 

.  tionis  recte  celebrabitis.  Proinde  c  constituite  diem 

^tolemnem  in  condensis   usque  ad  cornu   altaris 

(Psal.  cxvii).  >  Hodie  itaque  vobiscum  pertraclaie 


sciint  a  pluribus  gemebundisclamoribusqiiibassib 
aperiri  coelura  vocifcrabant,  juxta  illud  :  c  ConF^ct- 
disli  saccum  mcura  et  circuradedisti  mc  Letiiia 
{Psal.  xxix).>  In  illo  medio  silentio,  utpnKfalimi  tsi, 
omnipoiens  scrmo  a  regalibus  sedibus  venit.  Quis  ? 
Dei  Verbum,  Filius  Dei,  Rex  Filius  Regis.  Uiide  ? 
A  concessu  sui  Patris.  Quo?  In  palibulum  sat^ci.i^ 
crucis,  a  scde  rcgali  ad  textrinara  mortalis  pccraii. 
a  splendorc  coeli  ad  tenebras  iiiferni.  Et  ideo  a  r*.'- 
galibus  non  ab  una  sede  rcgali,  qiiia  hi  qui  ccclesi  3 
cum  labore  pelierinl,  borum  quisque  rccip;ct  ct^ro- 
nara  vitx  singulis  quibusquo  singulas  cororkas  ba- 
bcniibus  ct  cuni  Patre  suo  regnautibus  iu  rcs&« 


ii55  DEFLORATIONES  SS.  PATRIJM.-LIB.  II.  «54 

quod  praepftraYit  diligenilbus  se  a  iiiu"di  piincipio,  A  Quid  lapides  angularcs,  quid  pavifnenlum,  quid  fe- 

neslrae,  quid  altare,  quid  canipanaB  dcsigiient  \iden- 
dum  vobiserit.  Coemeteriam  itaquedenolatrequiem 


sicul  ibi  :  c  Quolquol  aulem  reccperunt  eum,  dedit 
eis  poleslalem  lllios  'Dei  fieri,  his  qui  crcdunt  in 
nomiiie  ejug  {Joan.  i).  >  Si  filii  ejus  fucrint  et  con- 
sequens  erit  ut  el  reges  sint.  Quod  si  reges,  sequi  ■ 
tur  ut  unusquisque  regalem  possideat  scdem,  unus- 
quisque  proprium  habeat  regnuro.  Rex  tcrrenus, 
plurcs  habens  filios  non  nisi  unum  poterit  inipcrio 
Kublimare  :  rcx  autem  regum  quot  filios  hal)ucrit, 
tot  coronas  unicuique  in  regno  suo  tribuit.  Quod 
])ro:nissum  iioii  est  noslrum,  sed  Chrisli  qui  dixit 
suo  Patri  coelesti  :  i  Non  pro  his  tantuin  rogo,  sed 
pro  eis  qui  credituri  sunt  per  verbum  eorum  in  me, 
m  omnes  unum  sint,  sicut  tu  Pater  in  me,  et  ego 
in  te,  ul  et  ipsi  in  nobis  unum  sint,  et  ut  mundus 
credat  quia  tu  me  inisisli  (Joan.  xvii).  >  Undc  : 
c  Nolite  diligere  mundum,  neque  ea  quae  in  mundo 
fiuiit  (/  Joan,  ii).i 

Dixit  enira  Ecclesiastes  :  c  Vanitas  vanitatum  et 
omnia  vaiiitas  (Ecde.  n).  >  Omnia  qu»  in  mundo 
sunt,  corruplibilia  et  vana  tamen.  Et  hoc  describi- 
tur  :  I  Vidii  Deus  cuncta  quas  fecerat,  et  eraiit  valde 
bona  (Gen.  i).  >  Quod  si  bona,  unde  vana?  Coelum, 
lerra,  sol,  luna ,  astra  nobilia,  splendida  facies 
Moysi ;  hacc  omnia  prodicre  a  boiio  Crcatore,  ideo 
bona.  Tamen  si  hac  ad  Deura  conferantur,  liihll 
6unt,  et  multo  minus  in  comparalione  Dei  erunt, 
quam  igniculus  candelae  tolius  solis  magniludine. 
Omnes  lorrentcs  vadunt  in  mare  et  mare  non  iinple- 
tur.  Ad  locum  illum  de  quo  torrentes  exeunt ,  illuc 


quam  in  terra  posl  mortem  habcinus  usque  in  diem 
universalis  resurrectionis,  cum  in  patriam  illam  in-> 
traverimus.  Unde  scriptum  est :  c  In  domum  Do- 
mini  Ixlantes  ibimus  (Psal.  cxxi).>  Limen  vero,  ubl 
primum  templum  iutramus,  notat  veterem  legem ;, 
anles  auiem  apostolicam  docirinam  et  evangdicam; 
postes  quos  vel  super  liminare,  quod  utruinque  con*' 
tinet,  significat  saiicti  Spiritus  gratiam;  janua  vero 
tolaliter  cum  istis  dinumeratis  partibus  fidem  catho- 
licam,  per  quam  Ecclesiam  iiitramus.  Muralia,  in 
quibus  lapis  super  lapidem  est  positus,  notat  quod 
unusquisque  nostrum  damnum  poriet  alterius,  sicui; 
D  scripium  est :  c  Alier  alterius  onera  portate,  etc,  . 
(Gal.  VI.) »  Lapides  quoque  angulares  sunt  sancii 
Spiritus  dona  quse  conlinent  in  a^terno  tempja  duo 
genera  hominum,  Judaeorum  scilicet  et  gentium, 
Pavimeutum  quod  pedibus  terilur  ab  omnibus  ecclo^ 
siam  intrantibus^  designat  humilitatein,  sicut  ipso 
Christusait  :  c  Qui  seexallat  humiiiabilur  (MatUu 
xviii).>  Alta  verofcncslra  quinque  uostros  sensus, 
quos  a  tcrra  tam  sublime  portarc  debcmus,  ut  lumcn 
coeleste  possimus  capere,  nec  fur  antiquus,  scilicel 
diabolus,  miniine  queat  illos  irrumpere«  Altat^ 
vero  esl  ipse  Deus,  quem  in  nostro  inconcusso  cordo^ 
habeamus.  De  quo  scriptum  est  :  c  Erexit  Jacob. 
lapidem  in  titulum,  fundens  oleum  desuper  (Gen. 
xxviii).>  Canipanaequoque  significantiiostramquotU 


ipsi  revertentur,  ut  iterum  lluanl.  Idipsum   et  Pau-      dianam  vocattonem  in  Ecdesiam,  ut  ibi  :  c  Currite, 


lus  pene  tangit  hoc  modo  :  c  Pratcrit  cnim  figura 
hujus  niundi  (/ Cor.  vii).  >.  Nobis  itaque  miseris 
pari  modo  contingit,  qui  de  terra  facti  itcrura  in 
lcrram  redimus.  Sed  hi  nunc  nascunlur  beatius,  qui 
post  de  terra  resurrexerint,  multo  feliciores.  Clia- 
rissinii,quandoque  renascamur  ad  Iaborcm,*uli  avis 
ad  Yolatum.  Itaquecum  nasccremur,  continuo  au- 
dlcbatur  a  nobis  A,  a,  a ;  scd  non  inulto  post  prye 
Qcerbitate  mortis  idipsum  A,  a,  a  repelitur.  Quam 
elegans  caro  fuerit  :  tamen  cadaver  fulurum  eiil, 
ac  deinde  pulvis.  Ilinc  notate  quod  Job  dicat  : 
c  Paucitas  dierum  meorum  finitur  brevi ;  dimitte, 
me,  Domine,  sineplangam  paululumdolorem  meuro, 
aiilequam  vadam  ad  terrara  tenebrosam  et  opertam 
mortis  caligine  (Job.  x).;>  Quis  ilaquc  horum  me- 
moriam  his,  quidudum  ante  nos  fueninl.  Pari  modo 
ct  nosobliviscimur,  postannos  centenos  aut  prius. 
Piinius  autein  et  novissimus  nostri  memoretur.  Ad 
quem  tolo  cordc  sit  nostra  conversio  in  hunc  haec 
nostra  dcdicalio  transferatur,  ut  ea  qua;  in  hoc 
Ceinplo  componuntur,  in  nobis  ipsis  transformen- 
tur.Scriptumestenim:  c  TemplumDomini,tempIum 
Domini,  templum  Domini  sanctum  esiX(Jer.  vii).  i 
Hoc  et  Paulus  his  verbis  indicat  :  c  Templum  Dei 
sanctum  est,  quod  estis  vos  (/  Cor.  iii).  > 

Nunc  igiiur  quid  coemeterium,  quod  est  antc  tem- 
plUQ7«  quh]  janua,  quid  limen,  quid  antcs,  quid  po- 
&tes,  quid  j^Anu^  rum  his  omnibus,  quid  muralia,- 


dum  lucem  habelis  (Joan.  xn).  >  Ei  ilem  :  f  Con« 
yertimini  ad  ine  in  toto  corde  vestro '  (Joel.  ii).  >  Aq 
deinde  :  c  Nolo  mortem  peccatoris  (Exech.  xviii).  » 
Ilemque  :  c  Poenitentiam  agite;  appropinquabit 
enim  rcgnum  coelorum  (Matth.  iii).  >  Hanc  voca- 
tionem,  cliarissinii,  Spiritiis  sanclus  vobis  dlgnetur 
doiiare,  quatenusillam  sic  intelligatis,  ut  omnes  pa-i 
riter  in  aulam  perveniatis,  quae  non  recipit  ullam . 
maculam.  Quod  ipse  vobis  prdestare  dignetur  qui 
pro  vobis  mortuus  vivit  et  regnat  Deus  per  omnia 
saecula  saeculorum.  Amen, 

Item  de  dedicatione. 
Sicut  opiime  novitsanciitas  vestra,  fratret  etdo» 
Q  mint  mei,  hodie  celel)ramus  festivitatem  dedicatio^ 
nis  tenipli,  in  qua  vel  benedictus  vel  unctus  est  la- 
pis,  in  quo  nobis  et  divina  sacrificia  consecranturN 
Qu^ndo  autem  istas  festivitates  colimus,  diligenter 
attendamus,  ut  quod  in  roanufactis  tempUs  visibi- 
liter  colilur,  tolis  viribus  elaboremus,  ut  et  in  nobis. 
invisibiliter  compleatur.  Quamvis  enim  sancta  sint 
templa,  quae  videmus  de  lignis  et  lapidibus  fabricainV 
tamcn  sanctiora  coram  Deo  sunt  templa  cordis  el; 
corporis  nostri.  Templa  de  lignis  et  lapidibus  ba* . 
inano  ingenio  componuntur;  templa  vero  corporum. 
et  cordium  nostroruro  roanu  coelesti  fabricantur.  IH 
qua  fabrica  domo  videlicel  spiritali,  sapiens  Saionaon 
ait  :  c  Sapientia  sedificavit  sibi  domum»  excidit  co-< 
lumnas  scpiem   (Prov,  ix).  >  Quas  niminim  do»ttS| 


vl 


fi»  ^ernew  abbatis  s.  blash  m 

quam  tlbi  sapienli:!  «diflcavil,  non  sotnm  a  noius  A  palri»  dulciter  uarraverunt,  quasi  iJulciapooulacpu- 
exigiltir  ul  dediceiur,  sed  ul  inlerins  a  iK>bis  aedift. 
ceiur.  Tempus  enim  nonc  est  eam  iu  nobis  asdifi- 
c:lndi,  non  auiem  dedicarnds.  Dedicalio  vero  domus 
non  potest,  nec  debet  ftcri,  cum  vel  couslructio  ij>- 


ftius  inctioatur  vel  pars  media  eistruitur,  sed  poliiis 
cum  consnmmatur.  Unde  magiia  qiKsdam  dislantia 
inter  aedificationem  el  dedicationcnv  reperiiur.  DlsLU 
enim  loco  tenipore,  qualitate  rcrum,  qualiiate  pcr  • 
Bonarum  :  k)co,  quod  hsec  domus  aediticanda  esL  in 
terris,  sed  dedicanda  in  coelis ;  temporc,  quod  xdifi* 
canda  est  in  lempore,  id  est  in  liac  \iia,  sed  deJi- 
canda  eril  in  sciernitate,  lioc  est  in  alia  vi,ta ;  quali- 
late  rei  um,  qiiod  sediricatio  nunc  iieri  dcbet  in  ipsa 
re,  cordc  scilicet  et  corpore  nostro,  sed  iiifra  hanc 


laulibuspropinaverunt.ln  hacdomo  victimasimmola- 
vit,dum  corpus  suum  pro  huniano  genere  DeoPalri 
Kacrificavit.c  Vinum  niiscuit(Pror.  ix),  >  dum  sangui- 
nemsuumpro  nosira  redemplionefUilit.hi  quibiisdam 
iocisvinum  proiptcr  CortitudJLiiem  cum  aqua  miscent: 
id£Odicit,  <  vinum  miscuit,  >  quiadelatcre  Ciirisli 
aqua  sanguine  mista  fluxit.  Ad  has  cpulas  invjLaj>- 
dum,  non  servos,  sed*ancillas  mislt,  qiiia  non  nobi* 
lcs,  scd  apostolos,  ruslicanos  scilicet  bomines,  ut 
puta  piscalorcs  invitarc  populos  ad  coeleste  convi- 
viuni  misit. 

Hujus  domus  quoque  xdificatio  dcbet  Cicri  et  per 
justitiam,  id  est  per  sanctas  virtutcs  iqux  noi)is  ex 
gratia  divina  conferuntur;  dedicatio  vcro  eril^in 


sedificaiionem  dedicatio  non  potest  esse,  nisi  in  sola  ^  coclesti  gloria,  cum  virtutum  opera  fuerini consum- 

spe.Yerbi  gratia,  ut,  cum  hanc  spiritalem  domum  in 

nobis  sacris  virtutibus  aedilicamus.  interim  quoque 

£peremus  quod  et  in  seterna  beatiiudine  dedicetur. 

Itaec  anlem  xditicatio  dcbet  fieri  pcr  sapicntiam, 

(^uoi  sedificavit  sibi  domum,  excidit  columnas  sep- 

tom,  posuit  mensam,  immolavit  victimas,  miscuit 

vinum,  misit  ancillas  invitare  ad  convivium. 

Sapientia,  charissimi,  quae  srbi  domum  xdificavit, 
cst  Ghristus  Dci virtus  etDei  sapientia,qui  Ecclesiam 
de  vivis  ct  elcctis  ad  habitandum  sibi  fundavit.  Ad 
hanc  domum  fulciendam  scptem  columnas  excidit, 
quia  septem  libros  qui  agiographa,  id  est  sacra  Scri- 
])(ura  appellaniur,  omni  sapientia  et  scienlia  pcrpoli- 


mata.  In  qualitate  personarum  aeJificantium  etdedi<« 
cantium  hanc  domuro  distat  multum,  quia  bomo 
Doo  couperalur  in  aedificatlone,  scd  sohis  Deusope- 
rabilur  in  dedicatione.  Nunc  igitur  viden<Ium  quo- 
niodo  cooperetur  homo  Dco  in  xdificatione,  sicque 
videatur  quomodo  et  Deus  operetur  in  dedicaiiune. 
Dominus  Christus  Dei  virtus  csl,  ct  Dci  sapicnlia. 
Ipsa  Dei  virlus  ct  Dei  sapientia  Christus  dicilur» 
id  est  unclus,  eo  quod  Spiritiis  sanctus  superve- 
nicns  inunxerit  eum,  dans  ei  dona  omnium  gralia^ 
rum  ullra  mensuram  prx  cunclis  caeleris  hominibus : 
quos  et  idcm  replcverat  Spirilus  sanctus.  Ex  \iw 
iinctionc  yel  ex  hac  afllucnlia  omnium  graiiariini. 


tit,  qiiorum  doctrina  totius  Ecclcsise  structura  ita  ad  q  placet  ei   nps    inungere,  ct   per   ipsam  noslram 


coeleslia  sustentalur,  ut  aliqua  machina  in  aera  co- 
lumnis  libratur.  Prima  igitur  columna  cst  liber 
Joannis  Apocalypsi;  secunda,HberPsalmorum;  ter- 
lla,  liber  Proverbiorum ;  quarta,  liber  Ecclesiastes; 
qulnta,  Cantica  canticorum;  sexta,  liber  Sapienli:)e; 
septima,  libcr  Ecclesiasticus.  Has  scptem  columnas 
domui  Dei  suppositas]  nobiles  pictores,  Gregorius, 
Augustinus,  alii.quoque  et  alii,  qui  decorcm  domus 
Dei  dilexeriint,  postmodum  exponendo  depinxerunt 
et  quasi  prxstinti  pictura  insignes  reddiderunt.  In 
tali  domo  sapicntia  mensam  posuit,  cum  sacram  fide- 
Ics  ubiqqe  Scripturam  docuerit.  Haec  mensa  quae  tuo- 
rum  pedibus  fulcitur,  quia  sacra  Scriptura  quatuor 
modis  intelligitur.  Primus  pes  est  historia,  cum 


unctioncm  domum  sii^m  in  nobis  aedificare.  Qu:9 
domus,  licet  ipsius  sit,  licct  cam  aedificet,  uleam 
inhabitet,  ibi  tamen  et  nos  ei  CQhabitamus,  nec  ipsa 
quidcm  ea  indignum  sed  soli  nos  indigerous.  Igitur 
ex  sola  gratia  qua  ipse  superafiluit,  ct  ex  uiiciiouc 
Spiritus^ancli,  quae  ipsc  prac  cunctis  mqrtalibos  a 
Deo  est  unclus,  doinum  suam  in  nobis  yuli  inun- 
gere,  id  est  dcdicare.  Quia  vero  ipse  viriu^  e$t, 
prout  vult,  poM^st  ctiam  eam  aedificare. 

Quamvis  autem  hxc  tria,  scilicet  vetle,  scire, 
posse,  sibi  coopcrentur  in  xdificalione  donius  Dei^ 
tamen  quaeJam  domus  cst  qunin  virlus  seiliricat 
sibi,  clestquaedam  quamChristus,  id  cst  unctus,  axii- 
ficat   sibi,  ct  est  domus  quam  sapicntia  aeJificat 


ita    ut    liltera  narrat    accipilur  ;  secundus    alle-  D  s^ibi.  Domus,  quam  virtus  acdificat  sibi  nobis  et  in 

nobis,  leinpore  prima  cst,  et  dicilur  domus  virlutis 
vel  dileclionis,  quia  virlus  in  dileclionc  est.  Domus 
vero,  quam  Christus,  id  est  unctiQ,  acdificat  sibi, 
sccunda  cst,  et  dicitur  domus  unctionis  vel  dclec(.v 
tionis,  quia  unclio  qua  quisquc  dclectatur,  cst  in 
deleclatione.  Dpmus  yerp,  quam  sapientia  seiilficnt 
Sjbi,  lertia  cst,  et  diciiur  domus  sapienti^B  vel  coii- 
tcmplQlionis,  quia  sapicntia  cst  in  contemplalior.e. 
Cuin  aiilem  haec  trcs  domus  iii  uno  aejhficamur 
corde,  ibi  velut  in  qnam  junp:untur  domiiin,  ut  sit 
qiiodammodo  domus  una  et  irina  :  aomus  vi.!elicct 
unius  Dci,  ct  sancla;  Triiiilaiis  Palris  ct  Filii  et 
Spiritus  sancti.  Domusista,  Ciim  scJificaturin  nobi«, 
nosi   jrdificattir   sine  nohls.  r.oop<»ratorcs  nam^J»^ 


goria ,  cum  aliud  dicitur,  aliud  intciligitur ; 
tortius  moralitas,  cum  per  C9  quae  leguntur, 
mores  instruuntur;  quartus,  anagoge,  id  est  su- 
pcrior  sensus,  cum  coelestia  ct  aeterna  doccntur. 
Super  hanc  mensam  divcrsi  diversa  fercula  niini- 
filraverunt,  et  variis  sen(entiis  quasi  variis  epulis 
conilvas  saiiavcrunt.  Moyses  etenim  dum  mundi 
cr^ntionein ,  paradisi  dispositioiicm,  diluvii  iiiunda- 
tio:iem,  Abrahae  obedientiain,  Josepli  casiimoniain, 
Gliorum  Isracl  liberationem,  ct  pcr  inaris  Rubri  ac 
eremi  deambul^tioncm  eisdem  manna  de  CQilo  phi^ 
vtss:e,  et  aquam  de  pelra  ifiuxisse  retul.t  quasi  suavia 
eidivcrsi  generis  fercula  convivantibus  inlulit.  David 
8'iie  11  ct  f aeicri  propbclae,  dum  de  dulcedine  snpemae 


*tt7  DEFLORATIONES  SS.  PATRUM.-  LIB.  IL  t»S, 

M  es$e<lebemus  ad  domuni  stiam  iii  nobis  aedifl-  A  sacramenlum    conflrmationis.    .Sap1en(ia    quuqua 

factus  est  per  coiilemplationem  in  qnaJam  praes«nii 


candam.  iEdiflcanda  est  aiiiem  a  talibus  qualis  fuit 
8alomoD,  qui  domum  Dei  ajdiflcavit  (///  Reg.  vi). 
Salomon  quippe  inlerprctalur  pacificus.  Talis  paci- 
ficus  profccio  ille  fuit  qui  vcnit  ad  nos,  ut  domum 
xdiflcaret  in  nobis,  ut  esset  labcrnaculum  Dei  cum 
hominibus,  et  babitarct  cum  illis,  id  est  inter  iilos  '. 
et  babiiaret  in  illis,  id  est  intra  illos.  Cum  illis, 
qula  habitu  inventus  est  ut  hoino  {Phitipp,  \i) ;  iulra 
illos,  quia  non  raplnam  arbitralus  est  se  csse  a.'qua- 
lem  Deo  (ibidl).  Quisnam  vcro  iste  esl  cceiestis 
domus  Det  fabricator  etinbabilator?  Nempe  sedifica- 
(rix  sapientia,  id  cst  Dcus  et  Dcl  Filius.  Qui  cum  in 
forma  Dei  domum  aediflcassel  in  coilis,  id  cst  in 
angelis,  formam  scrvi  accepit,  ut  domum,  id  est 


remuneratione  meritorum  per  .«iacramcntum  aUaris. 
Eccequaliterquadrantur  et  formantur,  id  estflrmaD- 
tur  ct  stabiliuntur  lapides  vivi  :  a  Gbristo  et  ia 
Gliristo.  At  vcro  bi  lapides  vivi  bic  mailco  et  secu- 
ri,  id  cst  terrore  ignis  xterni  et  terjorc  ignis  pur- 
gatorii,  vel  comminalione  miseriarum  vita:  praisen- 
tis  cxdendi  et  policndi  a  suis  perversis  sunt  actio* 
iiifous,  ut  in  structuram  coelestis  domus  mittantur. 
Ua!c  autem  prima  doinus  virlutis  ct  dilectiouis 
nuncupalur,  quia  dileclioiie  Dei  ei  proximi  cseteris* 
que  virtutibus  exstiuilur.  Post  d«muim  lapideaia 
cxtcriorem  sequitur  cedrina,  qua^  unctionis  vel  de« 
lcctationis  seu  gaudii  domus  dicitur.  Ad  banc  se* 


Ccclesiam  sibi  ^dificaretct  in  terris,  boc  esi  in  bo-  ^  cundam  si  quis  ingredilur,  buic  primum  in  prior 


Tuinibus.  Istc  xdiflcator  utriusque  domus  verus  Sa- 
.lomon  est,  qui  paciflcat  omnia  scu  quse  in  coelis, 
8iv3  quae  in  tcrris  sunt  {Coloss,  i).  Talcs  paciflci 
debent  essc  pro  modo  suo  artiflcos,  id  est  Ecclcsi» 
ministri,  qui  cooperari  voluntbuic  Salomoni  in  con* 
strueuda  domo  Dci. 

DIVISIO. 

Domus  quam  rcx  Salomon  sediflcavit  primo  erat 
de  lapidibus  quadratis ;  secundo  domum  texit  ab 
Interiori  lignis  cedrinis,  aureis  ciavis  afflgens  lami- 
iias  aureas,  ct  fecit  velut  domum  aiiream  intra  ce- 
drinam  (///  Reg.  vi).  Exteriorem  lapidcam,  interio- 
rem  ccdrinam,  intimam  autem  locavit  aurcam  :  qu» 
cum  aedificaretur,  malleus  ct  sccuris  non  sunt  ibi 
auditi  {ibid.).  Domus  prima,  id  cst  pars  prinia  do-  ^ 
mus»  primo  nobis  occurrit  construenda  cx  quadratis 
lapidibus.  Forma  ista  quadraturx  ct  Dci  est  ct 
iiostra  est :  Dei  est,  quia  a  Dco  est ;  noslra  cst,  quia 
m  nobis  cst.  A  Deo  est  expressa,  et  ab  ipso  in  nobis 
impressa.  Ipsa  quadralura,  id  cst  flrma  ci  stabilis 
forma  est  in  Ghrisli  divinitatc  el  in  Ghiisli  humani- 
tate :  cst  cl  in  angelis  et  in  bominibus  :  in  divinilate 
esl  bxc  forma  quadralurce  qua  ipsa  divinilas 
spoiite  venit  ad  bominem,  spoiite  viiiis  dcforma- 
ium  ;  sapienlia  ad  stultum,  charilas  ad  inimicum, 
Justitia  ad  injusium,  ut  formatum  secundum  se 
tandcm  gloriflcaret  in  se.  In  bumanitatc  est  forma 
quadralurae  qua  Dei  Filius  venit  in  carnem  ct  quos 


domo  jugum  Ghristi  cffectum  ciii  suave  ct  onus  ejus 
lcve  {Mattli.  xi),  ex  perfecta  Dci  et  proxiiui  dileclio- 
ne.  Is  quo  minus  diiigit  mundum,  eo  magis  dcLcta- 
tur  in  Ghrisio,  avcrsusquc  a  caraali  gaudiu  gaudct 
in  Spiritu  sanclo.  Istius  modi  gauifia  in  domo  sc- 
cunda  ligna  sunt  cedring,  quia  sicut  muliaduriiin 
et  asperitas  fult  iii  virtutibus  comparandis,  exer- 
cendis  et  consummandis  in  xdiflcalionc  primoi  do« 
mus,  ita  bic  sola  mollities  ct  lenitas,  id  cst  sok 
dulcedo  ct  jucunditas  exslitit.  Etsicut  cedri  procer«B 
allitudinis  sunt  ct  naturse  incorruptibilis,  sic  qui 
in  boiio  dclcclalur,  ct  in  Spiritu  sanclo  gaudet,  et 
cor  sursum  extendit,  et  a  viliorum  putredine  illa^sum 
custodit.  Post  domum  primam  et  sccundam,  id  est 
iapideam  ct  cedrinam  sequitur  terlia;  boc  estaurea 
domus.  Ila^c  ex  aurcis  flammis  afiixa,  eral  li^is 
ccdrinis  per  clavos  aurcos.  Nuncupatur  autem  toe 
domus  aurea  cuntemplationis  et  verilalis.  Gontcm- 
platio  vero  vcriiatis  aurum  est.  Gui  vcrilali  si  aliquid 
falstatis  adniistum  fuerit,  aurum  cst immundum. 
Gontcmplatloautem  verilalis  absque  omni  admistur» 
falsitalis  aurum  cst  mundum.  Quid  est  contcmpla- 
tio  verilalis?  IIoc  est  conteinplatio  Grealoris.  £l 
quid  cst  contcmplatioGrealoris?  GontempIatioGrca- 
toris  est  conleniplatio  summi  boni  absque  cuju^ 
communione  non  est  bonum  quidquid  nomine  boni 
nuncupatur.  IIoc  suinmum  bonum  mundus  corda 
contemplalur,  qui  pcr  lapideam  domum,  id  cst  por 


sibi  pi tus  in  spiritu  vel  anima  confoimarat,  post  ])  dilectionem  Dci,  ct  proximi,  et  per  exercitationeio 


ctiani  ct  in  carne,  id  cst  bumanitate,  illos  sibi  con- 
formaret,  ut  qui  portabant  imaginem  terrcni,  scili- 
cet  Adam,  poi  tarcnt  et  imaginem  coelestis,  scillcet 
Christi.  In  angelis  forma  quadralurx  cst,  id  cst 
llrroa  ct  stabilis  forma  qiia  perpetualiter  Dco  assi- 
ttunt,  eique  die  ac  nocte  deserviunt.  In  hominibus 
forma  quadraturae  est,  qua  Gbristus  factus  est  bo- 
minibus  redemptio,  sanctiflcatio,  justitia  et  sapien- 
lia  (i  Cor.  i).  Redcmptio,  cum  seipsum  pretium 
dedit  pro  nobis  per  sacramcntum  suae  passionis  et 
mortis;  sanctiflcatio,  cum  per  eum  in  remissioncm 
peccjilortim  sumus  sanclilicati  per  bapiismi  sacra- 
iDcntum.  Justitia  factus  est  nobis  Ghristus,  cum 
per  «um  dooa  saacti  Spiriius  conf»  ruiitiir  nobis  pcr 


virtulum  transicns  iii  cedrinam  domum,  boc  esl  iu 
gaudiuni  spiritale,  pervcnit  in  auream  domum,  idest 
ad  cordis  mundiliam.  Ubi  contcmplalur  sapicntiam^ 
et  veritalcm  quae  est  in  corporali  crcAlur^^,  secuil- 
dum  quam  dictum  cst,  quia  cuncla  qu'jc  (ecerat 
Dcus  erant  valdc  bona  {Gen,  \).  CantempJalur  quo- 
quc  sapientiani  ct  vcrilalcm  mun^ius  cordc  in  ilta 
spirilaii  crcalura,  de  qua  dictum  cst,  quia  facta  cst 
adimagiucinetsimilitudinemDci^f^iiij.GonteinpIutur 
eliam  verilntcm  et  sapientiam  in  ipso  sumino  bono, 
id  ost  creatore  Deo,  a  quo  spiritalis  crcalura,  boc 
cst  homo  injcrior  cre^itus,  juslificalus  ct  bcalifiea- 
tus  est.  Laminae  uutem  aureae  domus  eo.stcniplatia 
Dci  cst  in  vita  spiritali;  clavi  vero  aorei  quibus  U'* 


\^  ^ViCRNEIU  AB&ATIS  S.  BLASII  iM 

iDlfix  aute»  alftx»  faerant,  Q^    aain  delectationes  a  oslium  fabricavii  {Gen.  vi) :  quia  arca,  id  est  Ec« 

clesia  ostium  lidei  et  salutis  de  latere  Ghrlsti  Iiabuit. 


suiit,  quibuft  quisquc  dclectal^^>  cuni  fuerit  iu  con- 
templatione.  AOiiio  auiem  clavorum  ^3^^^.  delecia- 
lio  est  virlulum,  quam  quisque  Hpiritalis  habebii, 
qui  vilam  conlempialivam  du^erit, 

Cum  igitur  baec  domus  tres  in  nobis  aedificanlur, 
et  nos  loii  efiQdmur  domus  Dei.  Corpus  eiiim  no- 
ft^rum  domus  Dei  efficiiur  propter  primam,  spiriiua 
noster  propier  sccundam,  mens  nostra  propler  ter« 
tiam;  Haec  domus  spiriialis,  id  est  templum  Ecclesi^e 
Dei,  vu  annis  a  Salomone  sedificabitur,  quia  per 
totum  tempus  hujus  saecuii  quod  vni  diebus  evot- 
vitur,  structur^  illiqs  aemper  augmentatur.  Oclavo 
autenn  anno  idem  Salomon  hanc  ipsam  domum 
Pomiuo  dedicavit,  et  cunctis  filiis  Israel  celeberri- 


Unde  Dominus  in  canticis :  <  Surge,  amica  mea,  et 
veui,  columba  mea,  in  foraminibus  petrae  {Caniic, 
li).  »  Surge  a  corruptione  vitiorum,  et  veni  per  ope- 
rationem  bonam,  considens  in  foraminibus  peirae. 
Foramiua  petrae  vulnera  Christi  sunt,  qui  est  petra, 
id  est  firmitas  Ecclcsia;.  Unde  Apostolus :  <  Petra 
autem  eral  Ghristus  (/  Cor.  x).  >  Ideo  igitur  pras 
misit  Apostolus  quod  Deus  tradidit  se  et  postea 
subjunxit,  <  ut  sanclificaret  lavacro  >  baptismaiis. 
Sequitur :  <  In  verbo  vitae,  quia  nobis  redeiDpUi 
baptizatis  verbum,  id  cstpraecepla  Oomliii  necessa- 
ria,  quae  Funt  vitae,  quia  non  in  solo  pane  virit 
homo,  sed  tn  omni  verbo.Dqmini  (Mallh,  iv).i  Ideo 


mam  ac  maximam  solemuitatem  dedicationis  exhi-  D  ad  ostium  tabernaculi  erat  posita  mensa  proposi* 


))uit.  Quae  profecio  dedicatio  designat  vcniuram 
festivitalem  universalis  resurreclionis.  Nam  cum  in 
line  mundi  completus  fucrit  numerus  elcciorum, 
niox  secutura  est  solemnitas  diu  desideratae  immor- 
talitalia.  Per^ctaque  con^muni  resurrectione  omnes 
qui  ad  pacifici  regis,  verisoHicet  Salamonis,  regnum 
pertinent,  aeterna  gaudia  pairix  cceleslis  cuui  eo 
intrabunt.  Ad  quam  palriam  suae  perpeiuae  visionis 
iios  omneg  pariter  Jesus  Christus  Dominus  noster 
Introducat,  qui  vivit  et  regnat  in  unitate  Spirilus 
8an<^i  per  omnia  saecula  s^culorum.  Amen. 
SERMO  DE  DEDiCATIOiNE. 
9  Ghristus  dilexit  Ecclesiam,  cl  seipsum  iradidit 


tionis,  super  quam  erant  xii  panes  {Le^it.  xxiv)^ 
quia  ingredieiiiibus  Ecclesiam  necessaria  est  esa 
docirinae  et  meiisa  divinarum  Scripturarum,  in  qui- 
bus  senleuiiae  xii  apostolorum  contineatur,  quiper 
XII  panes  significantur.  Et  ideo  sanctificavit,  <  ut 
exhiberet  sibi  glorioaam  Ecclesiam,  n  per  immortali- 
tatem,  <  non  babentem  maculam  >  magni  peccali, 
<  neque  rugam  >  alicujus  livoris  <  sed  sancta  >  vi> 
tulibus  <  et  immaculata  >  a  vitiis,  Yitlt  enim  Dorni-» 
nus  in  munda  aula  babitare  :  decore  virtutum  or- 
nata.  Unde  Psahnista :  <  Domine,  dilexi  decorem 
donius  iuae  {Pial,  xxv).  >  £t  aiibi  ait  David  ad  £e- 
clesiam ;  <  E^i  concupiscet  rex  decorem  tuoio  (Psd. 


pro  ea,  ut  illain  sanctificarct,  mundans  lavacro  r  ^l")-  *  ^^^^  autem  Ecclesiae  ita  dilectae  et  Domino 


aqu»  in  verbo  vitx,  ut  exhiberet  ipsc  sibi  glorio- 
aam  Ecclesiam,  non  habentem  maculam,  neque  ru- 
gam,  sed  ut  sit  sancta  et  immaculaia  {Ephes.  v).  > 
Audite,  fratres  charissimi,  apostbluni  Paulum 
nuntium  nostrae  exaitaiionis,  praeconem  nostrae 
dignitatis.  Audite  quanlo  vel  quaii  amore  Chiisius 
conjunctus  e&t  Ecclesia^;  quantam  gratiam  osiendit 
in  vobis  suae  misericordix.  Ait  eniin :  <  Christus 
dilexit  Ecclesiam  >  ex  graiuiia  boniiate,  non  ex  me- 
ritorum  processione,  quia  prior  dilexit  nos.  Sed 
quantum  dilexerit .  audite.  <  Seipsum  tradidit  pro 
ea,  >  et  pro  ejus  redemptiond.  Non  misit  prophe- 
tam ;  non  angelum,  non  archangelum ,  sed  ut  bonui 
pasior  posuit  animam  suam  prp  ovibus  suis  {Joan, 
X),  ut  se  humiliando  nos  ad  humililatem  suam  iii- 
vilaret ;  humiliavit  enim  se  usque  ad  mortem,  elc. 
{Philipp,  11),  hoc  est  ad  mortem  Iqtronis,  ideo  prius 
se  tradidit,  ut  postea  illam  sanciificaret,  mundans 
lavacro  s^quse  baptismatis.  Nihil  enim  potestatis  acr 
piperet  unda  baptismaiis,  nisi  ex  effusione  sangiii 


desponsat»  ihalamum  et  domum  conslituit  Deus,  io 
qua  cum  Spouso  su^^  delecteiur  per  praedicatioDis  do- 
ctrinam,  et  lapsa  reconcilietur  per  confessionem  et 
poenitentiam. 

Hic  locus,  fratres  charissimi,  ubi  modo  conve- 
nistis,  vocaiur  ecclesia  sive  basilica.  Ecclesia  cou' 
vocatio  interpreiatur,  quia  hic  omnes  insimul  con- 
vocantur,  ut  designeiit  quia  omnes  in  eadem  fide  et 
dilectione  uniti  unum  corpus  fiunt :  Basllica,  quia 
regalis  domus  est,  basileus  enim  rex  diciiur  Graece, 
quia  hlcest  inhabilatio  veri  Regis.  Ipsa  composilio 
domus  vos  ad  vitae  vesirae  insiitutionem  commoTet 
rccordandam.  Sunt  enim  in  aedificio  hujus  materia- 
lis  ecclesi»  divcrsa  merjbra,  quae  aliquid  in  nobii 
D  notare  videntur.  Est  enim  in  hacecclesia  capot, 
turris  cum  campanis,  columna;  sustentantes,  fe- 
ncstrae,  ostium,  duoparietes,  lapides  singuh  colli- 
gali  cum  caemenlo,  quae  omiiia  mysiice  aliqoid  in 
nobis  designant.  Capui  enim  Chrisium  sigoificat, 
qui  est  caput  Ecclesia;,  ut  aii  Apostolus :  in  qoo  est 


iiis  aqua  sanclificaretur  in  officium  purgaiionis.  Di-  *  thcsaurus  divinorum  secreiorum  reconditus  {Colou,, 


Citur  igitur  nata  Ecclesia  de  latere  Christi.  Quod 
myslerium  ab  iniiio  mundi  fuit  iu  Adam  praefigura- 
^um.  {mmisit  enim  Dominus  soporem  in  Adam,  et 
tulit  unam  de  costis  ejiis,  et  fecit  mulierem  {Cen,  11). 
Dorniiiio  Adae  mortem  Christi  significat.  Quo  iu 
cruce  pendenle,  sanguis  et  aqua  de  laterc  ejus 
(luxcrunl.  Quac  duo  sacramenta  suntorlus  Ecclesise. 
f{€io   cUam   arcain    faciens  in   diluvio,    iu  lalere 


ii).  Caput  enim  ideo  humilius  est  corpore  qaia 
humiliavii  se  Christus  carnem  servi  accipiens 
{Philipp.  11)  a  Deo,  ^uod  minor  fieret  angeBft  sc- 
cunduin  humanitatem.  Quandiu  minor  angeBa  futt 
passibilis  efiectus  est,  sed  post  resurreciionem  ele- 
vatus  est  super  angelos.  Quae  ulraquc  designai  Dar 
\id  dicens:  <  Minuisti  eum  paulo  minus  ab  augcIU 
{Psal.  vuOi  »  Q"»^  ra!ura  huinaiia  passibilis,  cor- 


iiil  DEFLORATIONES  8S. 

ruptibills,  mortalls  angelica  minor  erat;  sed  posi  a 
fesurreclionem ,  quia  imniortaliiatis  honore  coro- 
nasti  eum  et  constituisti  eum  super  opera  manuum 
tuarum  {ibid.),  id  eslsuper  angelos  et  Iiomines,  qui 
proprieopera  Deividenturpropter  dignitatcm  suam, 
quia  rationales  sunt,  quasi  Deus  propriis  manibus 
ens  creasset.  Turris  est  coiifessio  et  poenitentia,  ad 
quam  captivt  refugium  habent.  Gymbala  sunt  sacer- 
dotes,  qui  sunt  prxcones  Ecclesiae  et  ad  confessio- 
nem  homines  invitant.  Unde  admonet  per  Isaiam  : 
I  Clama,  ne  cesses,  quasi  tuba  exalta  vocem  tuam 
(Ita,  Lviii). »  Et  iterum  :  c  Audics  de  ore  nieo  vcrba 
mesi,  et  annun(iabis  eis  ei  me  (Exech.  xxxvii).  » 
Columna^  Ecclesias  sunl  praedicatores,  qui  prpedica- 
tione  sua  domum  Dei  sustentant:  Argentes,  quia 
pr?cdicationis  verbo  renitent.  Argentum  fst  melal-  ^ 
lum  nitidum  et  sonorum.  Unde  per  argentum 
eloquium  nitidum  et  sonorum  intelligitur,  dicente 
David:  c  Eloquia  Domini,  eloquia  casta,  etc,  (P<a/. 
ii).  >  Fenestrse  divina;  Scriptui^se  accipiuntur,  per 
quas  sol  justitix,  id  est  Christus  nobis  lucet :  nec 
tamen  in  praesenti  aperte  eum  videmus.  Unde  Apo- 
fitolus :  c  Nunc  videmus  per  speculum  in  aenigmate 
(/  Cor.  xiii),  >  in  obscuritate.  Unde  Ecclesia  in 
eanticis  c  Dileclus  meus  respiciens  me  perfenestras 
{Cani.  if) :  i  id  est  per  apertas  sententias.  Ostiumcst 
fides,  quia  per  eam  ingrediuntur  homines  ad  Eccle- 
siam.  Duoparietes,  duo  populi,  id  estJudaicus  et 
gentilis :  de  quibus  conversis  constituta  est  Ecclesia. 
ISinguIi  lapides  sunt  singuli  fldeles  :  qui  coUiguntur  ^ 
caemento  pacis.  Unde  Apostolus :  c  Servate  unita- 
trm  spiritus  in  vinculo  pacis  (Ephes.  iv).  >  Itaque 
non  solum  valet  locus  iste  ad  sacra  peragenda,  sed 
perutilis  est  in  aedificatione. 

Praelerea  tainen  est  valde  vencrabilis  locus  iste, 
quia  corpus  ct  sanguis  Domini  ibi  ad  nos(r$|in  salu- 
tcm  sanctificantur.  Ibi  pueri  baptizantur,  ibi  pec- 
catores  reconciliantur,  ibi  animse  pascuntur.  Unde 
scriptum  est:  c  Dotnus  moa  domus  oraiioiiis  voca- 
bitur (JfaU/i.  xxi).>  Quidineacsset  facienduni  David 
promisit :  c  Introibo  in  domum  tuam,  etc.  {PsaL 
Lxv).  >  Adeo  autem  tam  venerabilis  est,  quod 
Dominus  ingrediens  Ilierusalem  semper  divertebat 
ad  templum,  dans  nobis  exemplum ,  qnia  qnando 
ingredimur  civitates  prius  ecclesia  potenda  est.  D 
Unde  dicitur  in  Evangelio  :  c  Cum  intrassct  Jcsus 
Ilierusalem,  intravit  in  templuai  {Matlh.  xxi),  et 
dedicavit  domum  suain  in  ofliciuin  orationis ;  ven- 
dentesetementes  de  teinplo  ejiciendo  dicens:  c  Do- 
mus  mea,  etc.  {ibid.).  >  Qua  accusatione  a  Jiidxis 
tentus  et-cruciflxus  cst.  Cura  enim  Judxi  videreot 
eum  .  tantani  potestatem  habuisse,  quod  fuiiiciilo 
ejccissot  eos  de  templo,  aspiraverunt  in  eum,  unde 
per  David  dixit :  c  Zelus  domos  tuae  comedit  mc 
(Psal.  Lxviii),  >  scilicet  amqr  Ecclcsiae  meae, 
quam  defendi  comedit  mc,  et  fui(  causa  meae  mor- 
tis.  3ed  diabolus  per  filios  suos,  per  membra  sua, 
Ecclesiam  omnibus  modis  infestat,  filios  etiam  Ec- 
clesiae  quos  generavit,  quos  nutrtvit  in  mortcm  suam 


PATRUM.  —  LiB.  u.  mr 

excital.  Unde  et  quxrit  mater,  dicens  In  Canticis: 
c  Filii  inatris  meie  pugnavcrunt  contra  me.(CaRi. 
i) ;  >  et  alibi :  c  Filtos  enntiivi  et  exaltavi,  etc, 
{Isd.  i).  >  Quae  majordespectio,  qua  major  viola- 
tio,  quse  niajor  temerilas  quam  in  loco  sancto,  in 
aula  Dei,  in  templo  sancto  sanctis  ministris  Ecelc- 
sise  insidiari  ?  De  his  clamat  Apostolus:  c  Qui  vioia- 
verit  templum  Dei,  disperdet  iilum  Dcus  (/  Cor. 
in).  > 

SERMO  IN  DEDICATIONE. 
Ifodiernqiidiei  festivitas,  videlicet  sancti  templi  de- 
dicatio,  longe  antequam  Gerel,  abEzechieie  propheta 
per  Spiritum  sanctum  prsevisa  et  praenuntiata  esse, 
verbis  ipsiiis  declanitur.  Ait  enim  in  ultima  sut 
libri  visione  quia  assumptus  a  spiritu  ductus  es$ 
in  montem  excelsum  valde,  et  ostetidcbalur  ei  quasi 
aediQcium  civit^tts  vergentis  ad  austrum.  Eterat  ibi 
vir  stans  in  porta  habens  speciem  quasi  airis,  et  in 
manu  ejus  quasi  calamus  mensur»,  et  locutus  est 
eidicens:  c  Vide  et  intelMge  (pxech.  xl).  >  Alibi 
quoque  idem  Ezcchiel  de  consecratione  tabernaculi 
sub  specie  mulieris  Judsese  loquitur  diccns :  c  Lavi 
te  aqua,  unxi  te  oleo,  vestivi  te  discoloribus,  et 
ecce  fac(a  es  mihi  {Ezech.  xvi).  >  Scitis,  diiectis- 
Simi,  qiiod  montes  de  terra  sant :  tamen  aliitudine 
sua  terram  excedunt,  ctper  hos  significantur  illi  qui» 
tanqiiam  lapides  vivi,  in  sedilicio  Dei  sunt  collocandi. 
Hi  vero  tales,  quamvis  sint  participes  aliorum  per 
inflrmitatem  carnis,  tamen  exceduot  alios  altiiudine 
saiictitalis.  Dc  qqibus  David  proplieta  dicit:  c  Le- 
vavi  oculos  meos  inmontcs  {Psal,  cxx).  >  Lapidibua 
etiam  vivis  bene  cpmparantur,  quia  sicut  lapides 
multis  prius  tunsionibus  couquadrantur  et  po* 
Huntur,  ut  sic  tandcm  sine  strcpitu  et  sonore 
in  aediUcio  possunt  aptari,  sic  sancti  in  hac 
vita  muliis  tribulalionibus  opprimuntur,  et  diver<^ 
sis  persecutionibus,  quasi  malleis,  explanantur 
ut  in  xditicio  geternae  domus  sine  mora  et  hsesita<i 
tione  digni  sint  collocari.  Quod  tottim  praeOguratum 
est  in  aedificatione  templi  Salomonis,  in  quo  noi^ 
fuit  auditus  sonitus  mallei  vel  securis  (///  Reg.  v\). 
Quia  vero  propheta  dicit  se  assumptuiu  in  montem 
excelsum  valde,  non  sanctos  per  hunc  montcm,  sed 
mediatorem  Dei  et  bominum  Jesum  Christuni  debere 
intelligi  demonstravit.  De  quo  per  alium  prophetam 
dicitur  :  c  Erit  in  novissimis  diebus  praeparatus  mons 
domusDomini  in  vertice  montium,  et  elevabitur  super 
colies  {Isa.  i]),>  hoc  est  ita  ut  sit  caput  etvertex  alio- 
rum  montium.  Qui  quamvis  sit  faclus  particeps 
nostrx  homanitatis,  tamen  omnes  sanctos  exccdjl 
emineniia  deilatis.  Super  -hunc  montem  propbeta 
adduclus  es(,  boc  est  in  fide  Christi  positus  et  con- 
(irnialus.  Qii9e  fides  sacr^mentum  Ecclesioe  est,  de 
quo  Apostolusait  :c  Fundamenium  aliud  nemopotest 
ponere  pr.'6ter  id  quod  positum  est,  quod  est  Chri- 
stus  Jesus  (/  Cor.  iii).  >  Isaias  de  eodein  :  c  Libe* 
rabit  nos  post  duos  dies  {laai.  xxxiv).  >  £t  item 
ipse  :  c  Languores  nostros  tulit,  et  dolores  poruvil 
(hai,  Liii).  >  Et  de  boc  fundaroento  dical  Pctro ; 


iU%  WERNERl  ABBATIS  S.  BUSIl  Ifil 

4  Ttt  ei  Pctrus  et  fltiper  lianG  petram  sediQcabo  £c*  A     Seitus  est  sardius  colore  •aDguineus  :  liic  jip 


clesiam  mpam  {Matih.  xvi),  »  Id  cst  supcr  hanc 
fidemquam  confessus  es,  xdiUcabo  Ecclesiam  meam. 
Confessus  cnim  fuerat  Deum  et  liominem.  Sinc  Iroc 
foudamento  nemo  ad  praedictum  aedificium  pervc- 
ii.re  poterit. 

Huic  fundamento  proplteta  inuixus,  et  Spiriiu 
saiicio  rrpietus,  vldit  aedilicium  civitatis  vergentis 
ad  austrum.  Sciendum  est  quod  aiister  et  aquilo 
•unt  contraril  \enti  ct  loci  positlonet  et  opposita- 
iHim  qnalitatum  differeniia.  Aquilo  frigidus  cst,  ct 
slgnittcat  diaboium,  qui  mentcs  pravorum  hominum 
frigorc  congelatas  tanlum  inliabitat.  Qui  per  aqui* 
3oiicm  bene  signiAcatur,  quia  ipse  dixit :  i  Ponam 
«edero  meam  ad  aquilonem   (ha,  ws\  »  Auster 


dicai  marlyrcs,  qui  in  boc  xdiQcio  erunt  ut  sardius 
radiantes.  Septimus  est  chrysolitbus,  qui  est  aurt- 
color,  et  scintillat  velut  clibanus,  insiuuans  eoi 
qui  sunt  sapientia  flammantes*  variis  scntenliif 
scintiliantes,  qui  erunt  in  hoc  sedificio  ut  chrjsoU- 
tbus  rutilantes.  Oclavus  supcradditur,  bctyllus  qui 
est  ut  sol  in  aqiia  limpidis,  praeferena  eos  qui  suut 
pura  mente  spiritalibus  intciidentcs  :  qui  erunt  in 
hoc  aediflcio  ut  bcryltus  nitentes.  Noiius  scribiuir 
topazius,  variis  coloribus,  sed  maximc  aureo  et 
aereo  prxclarus,  signiflcans  eos  qui  in  conlempla- 
liva  vita  sunt  sapientia  micantes,  coelestia  toto 
corde  desiderantes,  et  bonis  operibus  veniantes: 
qui  erunt  in  xtherco  xdiflcio,   ut  topazios  folgu- 


diutem  calidus  est,  et  signiflcat  Spiritum  sanctum.  ^  rantcs.  Oecimus  est  chrysoprasus  viridis  et  aarti 


Dnde  dicilur :  f  Surge,  Aquilo,  et  veni,  auster, 
pei-fla  hortum  meum  et  fluent  aromata  illius  (Cant, 
IV).  >  —  c  Surge,  aquilo,  »  id  est  recede,  diabole ; 
c  et  veni,  ausier,  id  est  sanctc  Spiritus.  Uortus 
•ponsi  Ecclcsia  est,  quae  virtute.  Spiritus  sancti 
procedit  in  auginentum  virlutum.  Recte  ergo  civi- 
•las  ad  austrum  dicitur  vcrgere,  id  cst  Spritui  san- 
4:to  apparere,  quia  ejus  proleclione  et  viitute  tota 
machina  ccelestis  aediflcii  continctiir  et  regitur.  De 
ordinc  sdiflcii  scieiidum  est  quod  quemadmodum 
ili  corporali  machina  sunt  tres  divcrsitatcs  lapidum, 
Ita  et  in  spiritaU  aedificio.  Quidam  cnim  ibi  lapides 
funt  qui  tantum  portant,  quidam  qui  tanlum  fK)r- 


coloris,  flammas  emittens  aurcas  nottilasqtie  pur- 
purcas,  intimans  fide  vircnics  cbaritale  fcrventet 
flammas  sententiarum  sapientix  ac  noluhis  bono- 
rum  cxemplorum  emitlentes :  qui  erunt  in  boc 
aediflcio,  ut  chrysoprasus  fulgentes.  Uiidecimos  est 
byacinthus  colorc  caerulco,  qui  in  serenitale  est 
decorus,  in  tempestatc  cst  oliscurus,  designat  di* 
scretionc  praeditos  secunJum  temporis  qualitatem, 
mores  suos  sinc  culpa  mulantes :  qui  erunt  iu  hoc 
aedificio  ut  hyaciutus  niicantes.  Duodecimus  ponitor 
amethysius  purpureus  colore  violaccus,  punctis  au- 
reis  intcrlitus,  pracferens  niundi  contemptores  Cbri- 
sto    commorienlrs,   bonis   actitus  florenfes :  qui 


lantur,  quidani  qui  portant  et  portantur.  Qui  tan-  ^  erunt  in  coelesti  aediflcio  ut  amcthystus  resplenden* 

tum  portant  sunt  primilivi  in  Ecclesia,  ut  apostoli 

et  prophelx  :  qui  ab  aliis  non  sunt  portati.  Qui  tan- 

tum  portantur,  sicut  ultimi,  feliccs  crunt.  Qui  vero 

portant  et  portanlur  sunt  prxscutls  tcinporis  do- 

ctorcs  ct  praedioalores.   Nolandum   quoque  quod 

horum  trium  ordinum,  scilicct  electorum  merita 

distiiiguitntur  per  xii  geinnias,  in  xii  fundamen- 

tis  coeleatls  civilatis  descriplas   (Apot    ixi).  Pri* 

mus  itaque  lapis  ponitur  jaspis  colore  viridi,  qui 

praefcrt  virorcm  fldei.  Qui   scuto  fidei   sunt  vitia 

et  dacinoni^  expugnantes  :  erunt  in  hoc  a^dificio  ut 

jaspis  veriiantes.   Secundus  sapphirus  aei  ii  coloris 

locatur,  per  quem  spes  ccelestium  denolalur.   Qui 

igitur  sunt  spe  gaudenies,  erunt  in  hoc  aedificio 


tcs.  ilaR  sunt  duodecim  gemmae,  iii  quibus,  ut  pr»» 
falum  est,  distinguuiitur  merita  dectorum. 

DIVISIO. 

Vir  qucm  Ezechiel  vidcrat,  cum  sibi  ostender»* 
tur  aediflcium  civiUlis,  et  suibat  in  porta,  ac  habo- 
bat  specicm  quasi  aeris  (Ezeck.  xl),  Christuro  signi* 
flcat,  qui  fuit  contra  prospera  ct  adversa  finnak 
Illc  in  porta  slare  dlcitur.  Unde  in  Canticis :  c  En 
ipse  stat  post  parietcm  nostium  respiciens  per  fe- 
nestras,  prospiciens  per  cancellos  (CanL  ii).  »  la 
Christo  enim  dux  naturae  dcmonstrantur,  quia  rrot 
ilie  qtii  stat  in  poria  ex  parte  videtur,  et  ex  parte 
occultatur :  sic  Christus  secundum  aiteram  naturaiB 
visibilis  mundo  apparuit,  et  secundum  alteram  m* 


ut  sapphirus  luccntes.  Tertius  est  calcedonius  ha-  D  visibilis  in  sua  majcstate  pcrmansit.  Et  babelmt 


bens  tgnis  efligicm  in  pubiico  subrutilans  in  nubilo, 
dans  fulgorem  ;'desigiiat  bona  opera  propter  favo* 
rem  populi  occultantes ;  in  secrcto  atttem  fraterno 
amore  ardemes,  hi  cruiit  in  hoc  a^dificio  ut  calce- 
donius  splendentes.  Quarlus  smaragdus  superpo- 
iiitur  :  cujus  viriditas  herbas  et  frondes  transgre- 
dilur,  dcmonslrans  cos  qui  per  summam  fidcm 
sigita  et  mirabilia  sunt  operanies;  hi  erunt  in  lioc 
aedificio  ut  smaragdus  coruscantes.  Quiiitus  sequi- 
tor  sardonius,  qui  insignilur  tribus  coloribus  iii- 
gro,  albo,  et  rubeo,  designans  coi!(,  qui  humililaie 
nigrescunt,  castiiale  albescitnt,  advcrsitatem  a  pro- 
xmis  patlenter  ferendo  charitatc  rubescunt,  co  quod 
bi  in  cortv^fiii  aedificio  ut  lardonius  fulg^scuni. 


spcciem  quasi  xris.  JEs  valdc  sonorum  est,  et  oa- 
tura  durabilc:  sicChristi  praedicatio  atque  doclrioa 
sonora  fuii,  dum  Judaeosct  gentcs  in  unum  congre- 
gavit.  Durabilis  est  perpelua,  sicut  ipse  tcstatur : 
c  Coeltim  et  tcrra  transibunt,  verba  autem  mea  noa 
transibtint  (Matih.  xxiv).  » 

«  Et  in  manu  cjus  calamus  niensQrae(Ex^fA.  xl).» 
Per  calamuni  Scriptura  significatur,  quia  anli- 
quiius  ralamo  scribcbatur.  ilaec  Scriptura  beuo 
mensura  dicilur,  quia  qiiantum  quisque  proficial 
vel  dcficiat ,  ejus  praeceptis  cognoscitur.  £t  mcnsun 
hscc  In  tnaiiu  Christi,  id  est  in  cjus  operatioiie  esso 
dictlur,  qiiia  scrmo  doctoris  frustra  laborat  ext*- 
rius  nist  graiia  SpiritQS    sancti   ineiitem   Uloilret 


i«45  DEFLORATiONES  SS. 

Interius.  De  hoc  calanio  loquitur  Isaias  loquens  de  A 
Ecclesia  :  c  Orielur  in  ca  viror  calami  et  junci  {Isa, 
x\xv).  >  Pervirorem  calanii  lumcn  Scriplurarum; 
per  virorem  junci,  qui  in  aquis  iiascitur,  gralia 
Spiritus  sancli  signiflcatur,  qui.  in  aquis  datur 
baplizatis.  Et  loculus  est  ei  dicens  :  c  Vidc  et 
inlciiige  {Ezech,  xl).  >  Per  lioc  signitlcatum  est 
quod  ad  cognitionem  hujus  sedis  perveniri  non  po- 
tcst,  nisi  visu  interiori  et  intellectu  spiriluali.  Sicut 
superius  diximus,  idem  Ezechiel  de  consecratione 
tabernaculi  vel  ecclesix  taliter  loquitur  dicens  : 
c  Lavi  tc  aqua,  unxi  le  o!eo,  vcstivi  tc  discoloribus, 
ei  ecce  facia  es  mihi  {Ezech,  ix).  >  Quae  omnia  ab 
cpiscopis  lieri  in  bis  tempiis  manufaciis  palam  cst. 
Quod  tamen  totuih  ,fit  propler  nos,  qui  templum 
Doi  sumus.  Unde  dicilur  :  c  Templum  Dei  sanctum  B 
est,  quod  estis  vos  (/  Cor,  m).  »  Quldquid  cnim  fit 
ip  tcmplis  manufaclis  ab  episcopis  consecrantibus, 
boc  toturo  in  templis  animarum  nostrarum '  fieri 
debet  a  nobis,  nosmet  templum  Dco  preparanlibus. 
Igitur  nunc,  dilectissimi,  consideranda  est  nobis 
constructio  templi  Dei,  boc  est  bujus  doinus  oratio- 
uis,  cnjus  hodic  solcmnia  colimus  fcstivae  dedicatio- 
nis.  Domus  ha:c  secundum  Ecclesias  slatum  forma- 
tur  :  unde  et  ecclesia  quod  convocalio  dicitur  ap- 
pellatur,  quia  in  ea  populus  ad  colcndum  et  ad 
orandum  unum  et  verum  Dsum  convocatur.  Qua- 
tuor  parietibus  compaginatur,  et  Ecclesia  ex  qua- 
tuor  Evangeliis  consolidatur.  Sanctuarium  habel  in 
quo  clerus,  et  anteriorem  domum  in  quo  popuUis 
consislit.  Item  et  Ecclesia  habet  contemplalivam 
vilam  in  qua  spirilales  habct,  et  activnm  in  qiia 
constituti  sunt  sxcutares.  Gontemplaiiva  vila  est 
cuncta  tcrrena  pro  Dei  amorc  relinqucre,  sola  coe- 
lcstia  quscrere,  assidue  orare,  ssepe  lcctitare,  hy- 
mnis  et  can*'*cis  jugilcr  Deum  laudare.  Acliva  vero 
vita  cjt,  castam  vitara  cum  conjuge  ducere,  fllios  in  ^ 
Dei  tiroore  nutrire,  pauperes  cibo  et  poiu  rccreare, 
infirmas  et  viduas  visitare,  et  omnibus  ncccssilalcra 
palienlibus  propter  dilcctionem  proximi  pro  virjbus 
opem  fcrrc.  In  sancluario  est  altarc,  in  quo  sunt 
sanctorum  reliquix :  boc  est  in  Ecclcsia  Giiristus, 
10  cujus  conlemplalione  requicscunt  menlcs  beato- 
]  um,  et  in  cu^iis  conspectii  justi  exsuKcnt  cl  cpu- 
lcntur,  ct  in  Ixiilia  delcctenlur  (Pia/.  lxvii).  Fene-  0 
strac  quibus  haec  domus  iilustralnr,  sunt  doctores, 
pcr  Quos  coelcstc  lumeii  in  Ecclcsiam  ingrcditur. 
Laquear  picturae  quo  ha*c  Ecclcsia  Dominicalis  de- 
coratur,  sunt  vita;  ct  oxempla  sanctorum,  qux  qui- 
que  pii  in  Ecciesia  iniilanlur.  Gcntinuum  lumcn 
quo  illuminatur ,  est  Spirilus  sancti  gratia  ,  qua 
Ecclesia  jugitcr  irradiatur.  Grux  Ghristi  hic  fixa 
adoralur,  ct  Ghristi  passio  a  cunctis  Ghrislianis 
voucratur,  Quo  crux-portalur  sequimur,  quia  Ghri- 
sti  vestigia  sequi^  debemus ,  si  ad  coeleste  tcm- 
pium  vcniro  voluraus.  Turres  sunt  Ecclcsiae  prs^* 
hti,  campanae  eorum  pra^icaliones.  De  hac  doi 
xno  ejceit  vcndentes  et  ementcs  columbas  {Mai^h, 
|xt}.  Cclumb»  6unt  spiriialia  dona.  Omncs  crgo 


PATRUM.  —  LIB.  U.  iS4i 

qui  ecclcsias  vel  ordiiies,  aut  «iliquid  spiHtale  doiium 
emunt  vel  venduni,  de  hoc  tcniplo  cum  Simon^ 
Mago  ejiciunlur  et  in  igncm  asternum  mittuntur. 

Ha^c  omnia,  charissimi,  no3  respiciunt.  Haec  uni- 
versa  ad  excniplum  nobis  facta  sunt.  Nos  snmus 
Dei  templum  ad  habitaculum  Dei  dedicatum,  sicut 
scriplum  cst  :  c  Yos  estis  tcmplum  Dei  {11  Cor. 
vi).  >  Et  iterum  :  c  Inhabitabo  in  eis,  dicit  Domi- 
nns,  ct  ipsi  erunt  mihi  in  populum,  et  cgo  cro  illis 
in  Deum.  Ero  eis  quoque  in  patrem ,  et  ipsi  mihi  in 
filios  el  filias  {Exod.  xxv).  »  0  quam  beatus,  in  quo 
habitat  Deus.  Sicut  namquc  haec  domus  ex  quatuor 
parietibus  construitur ,  ita  templum  corporis 
rostri  quatuor  elemeiitis  conficitur.  Et  sicut  ista 
domus  in  dedicatione  prius  aqua  benedicla  asper- 
gitur,  deindc  cbrismate  fconsecratur  :  ita  corpus 
nostrum  aqita  baplismaiis  prius  abluitur,  deinde- 
sancto  chrismate  perungilur.  Qiiaedam  basilic»  in 
modum  crucis  fabricantur,  et  corpus  nostrum  ia 
modum  criKis  fabricatur.  Sanctuarium  hujus  tem* 
pli  est  mcns  noslra,  quae  spiritalia  tractat.  Anterior 
domus  est  anima,  quse  per  sensus  corporis  viloe  ne- 
cessaria  dispensat.  Allare  super  quod  sacrificia  of^* 
feruntur  est  cor  nostrum,  in  quo  mundsc  cogilatio- 
nes  et  purse  oraliones  Deo  iiicenduntur.  Turris  cst 
caput  nostrum,  campana  est  lingua,  qua  proximos 
debemus  voearc  ad  coelestia.  In  hac  donio  fenestr» 
sunt  oculi  nostri,  pictura  vero  bona  opera.  Lumen 
lucernse  est  lumcn  scicntia;.  Sicut  ergo  sacriiegiuni 
perpetrat,  qiii  hoc  lcmplum  violal,  ila  ct  quaecuit* 
quc  templum  Dci  aliqua  immundilia  vcl  aliquocri- 
minali  peccato  violaverit,  hunc  Deus  disperdens 
damnabit.  Domus  ha:c  cum  inlcrius  benedicitur,. 
cincre,  salc,  vino,  aqua,  hyssopo,  savina  aspcrgitur. 
Per  cinerem  pobnilcnlia,  per  sal  sapientia,  per  vi- 
num  spirilualium  inteHigcntia,  per  aquam  proximo- 
rura  cura  intelligitur.  Ginere  domuni  nostram  asper* 
gimus,  si  transacta  mala  per  poeiiitentiam  diluimus* 
Sale  aspergiinus,  si  sola  coelestia  sapimus.  Vino 
aspergHnus,  si  lios  spiritalibus  inebriamus.  Aquara 
admiscemus,  si  proximorum  curum  non  ncgligimus. 
Hyssopo  ct  savina,  qu?eamarae  bcrba^  sunt,  aspergi- 
mus,  si  Jejuniis  et  vigiliis,  quae  amara  sunt,  vitia  in 
nobis  mortificainus. 

De  tribtts  dedicalionibus, 

Dedicalio  templi  in  magiio  honore  habebatur  an- 
tc  advenlum  Ghrisli.  (Jnde  ct  tres  dedicationes  tem« 
pli  antc  Dominicain  incarnalionem  referuntur  cele* 
braias,  cum  maxima  dcvotionc  plebis  Judaic».  9tU 
ma  siquidem  dcdicaiio  a  Salomonc  tempore  autum« 
ni,  mcdia  a  Zorobabcl  et  Jesu  sacerdote  tempore 
veris;  ultlma  a  Juda  Machabxo  facla  dignoscitur 
tcmp(^re  hicinis.  In  hac,  inquam,  dedicatione  spe* 
ciaiiter  legitur  constitulum  esse,  ut  cadera  dedica- 
lio  per  oranes  annos  revocaretur,  in  memoriam  so- 
Icinnibus  offlciis.  luxta  qiiod  usque  ad  tempus  in« 
carnationis  Dominicse  hanc  solemnitatem  observa- 
tam  fuisse  comprobalur  cx  evangelica  lectione.  Ail 
enim  ioaunes  evangclista  :  c  FacU  sunt^nccni^ 


1147  WEUNEHI  ADUATIS  S.  PLASll  ||4S 

liieiosolymis,  ei  bicms  eral,  ambulabatquc  Jesus  A  <  ElsauJivi  oralionem  tuam,  quam  deprecatus  eti »>- 
ia  porticu  Salomunis  {Joan.  x).  >  llrc  aulein  fuit      ram  me  (///  Reg.  ix).  i 


causa  secundoe  et  tcrtise  dcdicalionis,  quia  Salomon 
lempli  quidem  opus,  qnod  Domino  condidit,  soplcra 
anuis  perfecit;  octavoautcm  anno  decima  die  meiisis 
•eptimi,  quo;  a  nobis  octol)cr  appcllatur  :  boc  in  ma- 
gna  gloria  dedicavit  (///  Reg.  viii).  Quas  videlicet 
dies  et  antea  per  legem  erat  staluia  solemnis,  ita  ut 
in  ea  labernaculum  omnc  pcr  singiilos  annos  majo- 
ribus  bosliis  expiari  dcl)cret.  IIoc  dcnique  templiim 
post  annos  ccccxxx,  incendcrunt  Ciialdiei :  et  Hic- 
rosolymorum  urbc  destructa,  Israclilicum  populum 
iu  fiabyloniam  abduxcre  captivum.  Quo  post  annos 


Templiim  Domini  antiquitus  facluro  typnscrat 
ecclesiasticorum  templorum,  ct  dcdicaiio  iliius  uos- 
ira:  dedicationisexemplum.  Si  domus  Doinini  vocali 
cst  ubi  bosti;c  et  sacriGcia  ofTerebanlur,  iiiuito 
magis  nostrjc  orationis  doniiis,  ubi  carnis  el  saii- 
guiiiis  ejus  sacramenla  celebranlur,  vocanda  est. 
Kt  si  Dominus  in  illa  orationcm  populi  sui  se  pronii- 
.sit  audirc,  quanlo  rtiagis  preccs  nostra»  rccipieiilur 
in  is-la,  ubi  sunt  vei  i  oralores  el  mcnioralores  |^s- 
sionis  Uomiiiicic.  Et  si  tanta  feslivilascjusileni  leiu- 
pli  quod   ei  at  umbratile  cl  typicum  in  dedicatione 


sepiuaginta  patriam  remisso,  regnantibus  Persis,  P  celebrala  est,  quantum  gaudium  putalis  in  coiise- 
rursum  aBdificatum  est  templqm  per  annos  xlvi,  et  cratione  nostnc  mairis  agcndum  est.  Quod  mm 
tertia  die  mensis  xii,  quem  nos  Martium  vocamus,  ^  septem  annis  sedificasse,  et  in  octavo  dedicaiionem 


opus  ad  finem  perdnctum,  et  veris  tempore  dedi- 
catum.  Cui  videlicet  operi  tunc  prxfuerunt  duces 
plebis  strenuissimi,  ut  diximus,  Zorobabel  de  regio 
genere  et  Jesus  sacerdos  magnus  :  sed  et  propbet;e 
Aggaeus  et  Zacbarias  adjuvantes  eos,  atque  adversus 
Insidias  bostium  impedientium  opus  cor  populi  cor- 
roborantes  (/  Esdr.  iii,  5).  Uiide  post  annos  ferme, 
GCGLVf,  rex  nefandissimus  Graecorum  Antiocbus 
fraude  capta  Hierusalem  teniplum  idcm  sordibus 
idolorum  profanavit,  auferens  iiide  etconfringens  al- 
tare  Domini  aureum,  mensam  propositionis,  can- 
delabrum  luminis,  et  csetera  vasa  templi  aurea  quae 
invenirepoluit;  sed  ctin  templo  Jovis  simulacrum 


ejus  dicitur  celebrasse,  pro  magno  mysterio  id  con- 
stat  accidisse.  Hoc  ilaque  templum  Salomonis  qiiod 
Domino  septcm  aiims  ex  seclis  ei  qiiadralis  lapidi- 
bus  ilierosolymis  fccit  formam  Blosayci  taLernaculi 
babuit.  Moyses  etenim  tabernaculum  in  erenio  k- 
ccrat,  atque  illud  in  duo  separavcrat.  lii  priori  qui- 
dem  tabernaculo  erat  aureum  candelabrum,  el  meih 
sa,  et  panum  propositio,  et  haec  dicebantur  sancl:i. 
El  ibi  pcndcbat  velum,  posl  quod  erat  secundum 
taberpaculum,  quod  dicebalur  sancta  Sancloruni.  In 
hoc  erat  aureumnhuribulum,  et  arca  ex  ligno  pre- 
tioso  ct  auro  purissimo,  in  qua  erat  urna  aurea  ha- 
bens  maniia,  ct  virga  Aaron  qux  froiidueral,  e(  U- 


fttatuens,  populum  tormeniis  ad  sacrificandum  idolis  q  bula;  lestamcnti,  et  supcr  ba^c  propitiatoriun),  siiper 


cogens. 

Sed  Judas  Machabaeus,  cum  esset  de  genere 
sacerdotali,  coUecto  exercilu  justorum,  adversus 
Antiochi  duccs  arma  corripiens,  cosque  de  ludsBa 
expellens,  persecutioni  sxvissimx  finem  imposuit; 
ac  templum  ab  idolorum  imaginibus  emundans,  no- 
\a  rursus  allaria  et  cxtera  vasa  vel  ornamenla  fa- 
clens,  atque  in  templo  reponens,  dedicavit  ea  simul 
cum  templo,  quod  purgavifet  renovavit  viccsima 
quinla  die  mcnsis  noni,  id  est  Deccmbris,  et<id  bie- 
mem  pertinere  nulli  dubium  constat.  Slaiuilqiie  de- 
crcluuii  ul  praediximus,  omnibus  annis  diem  eiic%« 
niorum«  id  est  innovationis  ac  dedicalionis  (4:mpli 
fcsta  devotione  celebrari  (/  Macch,  iv). 


quod  duo  angeli  qiii  Ciierubim  dicebaiilur.  Kl  in 
priori  quidcm  tabornaculo  quotidie  sacerdoles  sacrifi- 
cabant;  in  sccundo  autcm  semcl  in  anno  summus 
pontifcx  vilulam  rufam  pro  omni  populo  inimolabal 
Heb.  ix).  Iloc  tabcrnaculum  Moyses  maxinio  cullu 
dedicavit,  et  annuam  feslivitatem  populo  celobiail 
constiluit.  Et  Aitissimus  suum  tabcrnaculuro  sancti- 
ficavit,  quando  Spiritum  sanctum  mitiens,  FatIc 
siam  a  pcccatis  purgavit,  et  multa  cbarismata  ac 
scientiam  omniiim  linguarum  ei  donavit.  Secur.dum 
hanc  formam  tabernaculi  Salomon,  ul  diciuiii  ebt, 
templum  xdificavit. 

PIVISIO. 

Templum,  quod  a  Salomone  septcm  annis  Hiero 


Omnia,   fratres    chanssiroi,  facta  legis  antiqu»  D  solymis  a^dificalur,  est  Ecclesia,  qua>  a  vero  paciGco 


fiuiit  figura  legis  uovx,  et  propter  vos  commendata 
memoriae.  Salomon  itaque  qui  domum  Domini  in 
Hierusabin  septcm  annis  sedificavil,  octavo  anno 
ipsc  et  filii  Israel  eam  Domino  dedicaverunt. 
Fecit  ergo  Salomon  in  dic  illo  fcslivitalcm 
celebrcm,  et  omnis  Israel  cum  eo  muUiludo 
magna.  Ei  oravit  rex  ad  Dominum  dicens  :  <  Exaudi, 
|)omiiie,  orationem  quam  orat  scrvus  tuus  in 
loco  isto  ut  exaudias  oraiiouom  populi  tui  Israel, 
quodcunque  oraverit  in  loco  isto,  et  cum  audieris, 
propitius  eris.  Quod  si  peccavcrit  tibi  (non  cst  euim 
liomo  qui  non  peccet),  egeritque  poenilentiam,  et 
oravcrit  te,  propitiaberis  populo  tuo,  quia  peccavit 
tili  (jf//  Reg.  viii).  i   Dixi(qu9  Dominus  ad  cum  : 


Cbristoper  scptem  dona  Spiritus  sancti  in  tQclis 
collocatur.  Quod  ex  lapidibus,  et  cedris  et  zm 
construitur  (///  Reg.  viii),  quia  ex  tribus  ordinibu&, 
scilicet  ex  conjugatis,  ex  contincntibus  ei  ex  con- 
templativis  coBleste  oedificium  ciigilur.  Lapides 
secli  sunt  per  poenitcntiam  adbancstrucluram  elecii, 
Porro  quadraii  sunt  quatuor  virtulibus,  prudeuiia 
videlicet,  fortiludinc,  justitia  et  tcmperantia,  ad  lioc 
a^.dificium  pro^parati.  In  ociavo  autein  anno  n?di(i(a- 
tionis  tcmpli  facta  est  dcdicalioiiis  fesiivitas,  qiiia 
posl  tempus  hujus  vita^,  quod  septou)  diebus  agimr 
ct  pcr  s^^plem  aiinos  desiguatur,  sequitur  suinina 
festivitas  siiperux  Ilierusalem,  quac  cclebrabitur  in 
oitavo  anno,  id  esl  in  futura  resurrectiofic.  Et  sii-ut 


1241  DEFLORATIONES  55.  PATRUM.  —  UB.  11.  i»0 

anliqua  fcstiYilas  prasignabal  festum  iioslrae  dedi-  A  cinis  menDoriae  conditionis  et  peccaiorum;  non  dee- 
callonis,  ila  lijcc  noslra  dedicalio  lypus  et  surama  rit  eliam  vlnum  spiriUialc,  quo  incbriabunlur  filii 
«i  ajtemac  lestivilatis  :  ubi  animo  teneamus  memo-  hominum  ab  ubertaie  domus  Dci  (Ptal.  ixxv),  ut 
riam  futura  resurrectionis.  Ba;c  sunt  Ires  dedica-  nihil  praeler  eum  desidcrenl  et  dicanl :  i  Quid  mibi 
liones  :  Prima  siquidem  Salomonis;  secunda,  no-  *  est  iu  ccclo,  el  a  te  quid  voiui  super  lerram  ?  {P$aL 
Rlrjefestiviiatis;  terlia,  fuluwe  resurreciionis.  Quod      lxiii.)  >  Hyssopo  bumilitalis  aspergenda  suni  om- 


templum  ab  hostibus  incensum,  sed  rursum  Domino 
miseranle  construitur,  et  quadraginta  sex  annis  re- 
ailifiuatur  (/  Esdr.  iii),  specialitcr  respicit  ad  signi- 
ficalionem  Dominici  corporis,  quod  de  Yirgine  as- 
«umpsit.  Nam  sicul  quadraginla  el  sex  annis  esl 
templum  aMJiflcatum,  ita  corpus  Dominicum  lcrlia 
dic,  a  quo  prafalus  numerus  assurgit,  ad  vitam  esl 
resuscitaium. —  Ferlur  eniin  quod  humanum  cor- 
pus  quadragesimo  sexlo  die  posl  conceplionis  ini- 


nia;isla.  Qui  eiiim  virtules  sine  humiliiale  congregat» 
quasi:pulverem  in  ventum  portal.  Ad  Iianc  consecra- 
tionem  Ecclesisc,  id  est  niatiis  nostrae  omnes  lilii 
ejus,  id  esi  fideies  debent  convenire  ct  Iselari,  et 
sancliricationi  matris  su^e  agj^atulari.  Sed  quia  de 
roultis  pariil'us  veniiir.i  fllii,  et  multo  labore^occur- 
runt  matri,  de  lanta  fcstivitale  non  debent  discedere 
irremunerali.  Stalulum  est  eniin  a  sanciis  Patribus 
quod  in  dedicalione  sanclo!  ecclesiae  tiat  venia  pecca- 


tium  formetur  in  dislinciionem  membrorum,  ita  eo  B  torum  ut,  cum  ahis  tcmporibus  sit  in  ea  ablulio  cri- 


numero  annorum  templum  quoque  est  reaedificalum 
per  Jesum  sacerdotem,  qui  populum  ducit  a  caplivi- 
tate  Babyloiiica.  Hic  Jesus  est  verus  Jesus  sacerdos 
magiius,  qui  Ghristianum  populum  reducit  a  capli- 
vitale  diabolica.  Qui  templum  reaedifical,  quia  rui- 
nam  in  coilis  per  homines  rcslaurat.  Quadraginta  et 
sexannis  operi  hujus  templi  instiiit,  quia  omnesqui 
decem  praecepla  legis  per  quatuor  Evangelia,  el  per 
sex  opera  miscricordiae  implebunt ,  in  hoc  coeleste 
tedificiunu  tendunt. 

Quod  siutem  idem  templum  ab  idololatriscoinqui- 
natum,sed  per  Judam  Machabaeum  purgatum ,  dedica- 
rum,et  aureis  coronis  ornatum(/ Jf  a/iA.  iv)  varios  casus 
Ecclesiae  insiiiuat,  quae  nunc  persecutionibus  preml 


minum  per  baptismum,  in  festivitate  ejus  senliaiU 
polius  matris  per  orsnliones  auxiiium. 

Sed  cum  vobis,  fratres  charissimi,  venia  ex  la- 
bore  et  congratulatione  hujus  solemnitatis  debeatur» 
tamen  scire  debeiis  quia  non  quaelibet  peccata  vo- 
bis  hic  relaxantur,  sed  ilia  tantum  de  quibus  con- 
fessi  estis  et  dignaro  poenitenliam  egistis,  de  talibus 
indulgentiam  consequamini«  Si  enim  quis  vuit  pec- 
catorum  sibi  culpas  relaxari,  si  vult  sibi  vulnera  sa« 
nare,  non  debet  ea  medicum  celare.  Prius  enim  de« 
bet  pcccatorum  culpam  recognosccre,  postea  oster.- 
dere,  deinde  sibi  medicinam  erogare.  Prius  dicat : 
f  Qiioniam  iniquitatem  meamegoagnosco,  >  deinde 
subjungat :  c  Delictum  meuiu  cognitum  ttbi  feci,  i 


lur,  nunc  a  persecutionibus  liberatur :  etin  illa  libera-  ^  ad  ullimum   addat :  c  Misererc  mei,  Domine,  quo- 


lioue  quasi  in  dedicatione  tranquilla  servitute  Domino 
famulatur.  Ecce  secunda  dedicatio.  Festivitas  autem 
tertiae  dedicationis  tunc  erit,  quando  in  fine  mundi 
numerus  elcctorum  fuerit  expletus,  et  post  genera- 
lcm  resurrectionem  omnium  sequitur  feslivilas  im- 
mortalitaiis  aeternae.  Mox  omnes  qui  ad  pacifici  regis 
veri,  scilicet  Salomonis  pertinent  rcgnum,  cum  eo 
gaudia  patriae  coeleslis  intrabunt.  Ecce  terlia  dedi- 
calio. 

Vcrum  quia  do  mysterio  quaedam  perslriuximu» 
dedicalionis,  nunc  attendamus  et  modum  ejusdem 
feslivitalis.  Sed  quia  singula  quae  in  consecralione 
fiuiit  longum  cst  enuiqerare,  unum  dc  ilhs  breviler 
exponamus,  ut  in  aliis  similiter  •  inlerioris  templi  ^ 
nostri  mundatio  inielligatur.  Aspergendis  postibus 
ecclesiae  miscelur  sal  et  cinis,  aqua  et  vinum ;  hys- 
sopo  aulem  aspergunlur.  Haec  non  essent  lania  ob- 
servata  diligentia,  nisi  aliquid  utiliiatis  conferrent. 
Sit  ergo  sal  in  nobis,  id  est  acritudo  poenitentiae, 
^usR  1'utredinem  peccaiorum  consumat,  integrita- 
tcm  virtutum  iiicorruptam  conservet.  Hoc  tamen  sal 
noii  sufficit  nisi  addatur  cinis,  id  est  memoria  ler- 
rense  condilionis  vel  recordationis  peccatorum.  Uiide 
dicit  Psalmista  :  c  Peccatum  meum  contra  me  est 
scmper  (Psal.  l).  >  Et  iterum  :  c  Reliquiae  cogila- 
ttonis,  >  id  est  peccatorum  c  diem  fcistum  agcnt  tibi 
(Psai.  lxxv).  t  Istecinis  niovet  aquam  lacryraarum. 
Tibi  aulcm  haec  tria  sunf,  videlicct  sal  pocnitenliac, 


niam  infirmus  eum  (PtaL  vi ;  l).i  Tali  nempe  eon-' 
fessioiie  velpcenitentia,  promerelur  peccaiorum  ioN 
dttlgentia« 

Nunc  igitur,  fratres,  recogilate  et  discite  in  boe 
sacramento  dedicationis  quanta  reverentia  debeatur 
sanctnarto  vestrae  matris.  Hic  enim  per  undam  ba- 
ptismi,  abluuntur  peccala ;  hic  consccrantiir  Domi  • 
nici  corporisetsanguinis  sacramenta  ;hicfunduntur 
ad  Dominum  oraliones;  hic  dicuntur  confessiones; 
hic  fiunt  reconcilialiones.  Haec  est  domus  Dei ;  haec 
est  porta  coeli,  per  hanc  asccnditur  ad  superuam 
Jerusalem,  quae  cst  libera  mater  nostra.  Purgale  m 
ea  maculai  vestras,  ut  purgati  pervenire  possitis  ad 
regales  nnpiias,  praestanto  et  adjuvante  Domino  rio- 
stro  Jesu  Christo,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sanclo 
vivit  et  regnat  Deus,  per  omnia  sjecula  saeculorum. 
Amcn« 

SERMO 

fH  DEDICATIOKE   ALTARIS  PROPRIE  DICGNDDS. 

Antiquae  religionis  sacrosancla  et  venerabiiis  hoc 
habuil  iraditio,  ut  altaria  aKiificarentur  et  consecra- 
reniur Domino.  Hoc enim  el  Abraham,  et  ipselegis 
Moyses,  et  aUi  sancli  viri  exemplo  et  auctoritate  sua 
hoc  in  ciinctis  gencralionibus  nostris  observaiKlum 
reliqnerunt.  Hnec  siquidem  allaris  dedicatio  praeiigu- 
rala  fuitetJacob  temporibus  fiiti  Isaac.Nam  cum 
relicto  parentc  fugicns  fratrem  suum  Esau,  iretque 
ad  Laban  pcliturus  uxorcm,  in  ilinere  tulit  de  lapi- 


HSi 


WERNERI  ^DDATIS  S.  BLASIl 


m 


dibus,  qul  Ccrrae  jacebant,  cl  supposuil  capiii  suo,  A  diviserunt.  Ab  boc  muro  Judaei  aedillcanics  Chrisiam 

pretiosum  lapidcm  reprobavemnt,  quia  nullas  ori- 
ginalis  peccati  sordes  cum  cxmenlo   liujus  niuri 
involverunt.  Unde  i.factus  est  eis  lapis  offcnsionis 
ct  petra  scandali  (/  Petr.  ii).  >  Super  lapid\;m  isluta 
bcnc  fundala  et  (irmata  coustat  Ecclesia.  Chrisias 
est  ct  aliarc,  quia  in  co  et  per  eum  spirilalcs  el  cor- 
poralcs  oblaliones  Deo  Patri  ofTerunlur.  Eo  mcdianlo 
et  propilio  intcrcessorc,  Dcus  Patcr  praesenlia  nobis 
ct  fulura  largilur.  lioc  allarc,  id  est  Cbrislus  lega- 
libus   ungueii>!s  quibus  antiquitus  aUaria  ungc- 
banlur,  necnon  ct    ungucntis    quibtts  ecclesiasti- 
ca  allaria   perunguntur   spirilaliler  cst  dclibadts. 
Ex  quinque  nempe  speciebus  aromatum,  viJelicct 
smyrna,  cynnamomo, calamo,  casia,  oleum  deolivis 
B  erat  ungucntum,  quo  attare  antiquitos  est  conse- 
cratum  et  confectum.  Nunc  videamus  naluras  sin- 
gularum  specierum.  Smyrnam  alii  calami,  alii  ro?r« 
rhse  dicunt  esse  resinam  et  aptam  inter  pigmenta. 
Cinnamomum   autcm  dictum  est  quod  corlci  ejus 
in  modum  cannsc  sit  rotundus  et  graciiis.  Signiiur 
in  India  ct  Etbiopia  frutice  brcvi,  daonim  u^mcn 
cubitorum,  coiore  subnigro  vel  cinereo,  tenuissi- 
marum  virgarum.  Nam  qucd  in  crassiludincm  ci« 
tcnditur  despectui  babelur  cum  frangitar,  visibiio 
vcro  spiramcntum  cmittit  instar  ncbulx  seu  pulvc- 
ris.  ^alamus  quoque  [aromaticus  a  similitudiuc  ca- 
lami   usualis  vocatur.   Gignilur  bi  bidia,  mullis 
mo;!is  gcniculatus,  fulvus,  flngrans  saavitatespiiitua 
cum  frangilur,  in  niultas  parles  Ht  scissilis;  simi- 
lans  gustu  casiani,  cuni  levi  acrimonia  rcmorJcnli. 
Casia  ctiam  nascilur  in  Arabia,  virga  robusti  cor- 
ticiSi  et  purpurcis  foliis,  ut  piperis.  £st  autem  vir- 
tutis  cinnamomi  ct  similis,  sed  poteutiur  imperio. 
Oleum  iiaquc  ab  olca  nominatur ;  nam  olea  esl  arbor 
unde  derivatur  oleum.  Sed  quodex  albis  oliTis  fuerit 
exprcssuni,  vocatur  spanum;  quod  autem  ex  fulYis 
olivis  ct  nondum  maturis  fuerit  expressum,  virids 
appellatur;  quod  vcro  cx  niniium  maturis  commu* 
nedicitur.  £x  bis  ad  usum  \itae  primum  estspa- 
num,  secundum  viride,  tertium  comroune.  llludaa- 
tcin  olcum,  quod  nuUx  rei  fuerit  admistum,  puruoi 
dicitur.  Uoc  quippe  unguento  iiarum  quinque  spe- 
cierum  quo  inungebatur,  aut  sacerdos  vcl  rex,  sivd 


dormivitque  in  coJeni  loco,  ct  vidit  in  somnis  scalam 
iisquc  ad  coslam  ercctam,  ct  angdos  ascendcntesct 
descciidentes.  Surgeiisque  tulit  iapidem  et  crexit  in 
tituliim,  fuiidcns  oleuin  drsuper  :  fecitque  altare 
Domino  dici^ns  :  i  Non  cst  liic  aiiiitl  nisi  domus  Dei 
et  porta  coBli  {Gen,  xxviii).  >  Kcce  iste  antiquus  sine 
lege,  siiie  scripturis  sanctilicavii  Deo  ailare;  et  do- 
mum  Domini  vocavit,  quia  per  Spiriium  sanctum 
taliernaciihini  Dci  ibi  fuluruin  prsescicbat.  Hsec  om- 
nia  figura  futurorum  erant :  Jacob  namque,  qui  re- 
licto  pnrcnte  icrat  ad  l.aban  pctiturus  uxorem,  Je- 
fium  Christum  designat,  qiii  quasi  rilicto  Patre  coe- 
lum  deseru!t,  carnomque  noslra*  corruptionisassum* 
psit.  Dciiide  reliciis  iilih  parenlibus,  dc  quibus  car- 
nem  absumpscrat,  scilicet  Juda:is,  relicta  qiioquo 
patria  dc  Jud;ea  perrcxit  ad  geiitcs,  ducturus  spon- 
sam,  id  cst  Ecciesiam.  IIoc  in  itinere  Jacob  obdor- 
mivit,  quia  Cbristus  in  itinere  prassentis  vit«e  mor- 
lem  in  ara  crucis  pertulit.  hapis,  quem  Jacob  in  iti- 
cerc  capiii  supposuit,  bumanilatem  Christi  dcsigna- 
\it,qu»  subj«cta  d.vinitali  Deus  vere  credituresscca- 
putCbristi.  Scala  erccta  adccelumest  viaetascensio 
graduum  ct  virlutum.  Ascenditur  enim,  id  est  ad  coe- 
lestem  vitanidiversisgradibus.  Suntenim  aliqui  lega- 
li  conjiigio  superna  scandeiites  :  alii  in  vidiiitale,  alii 
ID  virginitate,  alii  in  tumultu  mundi  contra  muDdum 
etco:itra  diabolum  piignando.  Alii  quoque,  strepitum 
mundi  rugienles  et  spirilalem  bostem  debcllantes, 
in  actuali  vita  tol  gradibus  ascenderunt  ad  coRlesiia.  q 
Sunt  et  gradus  in  contemplatione,  quos  monachi 
ad  superna  transcendunt  vel  cremiuc  :  hi  mun- 
dumcxuerunl;  hi  vilibus  indumentis  sese  spreve- 
runl;  bi  obedientiam  sectantcs  diiectioncm  ostende- 
runt.  Tres  itaque  virtules  in  eis  specialiter  regnant, 
(ribus  gradibus  virtutum,  cbarilate  scilicet,  bumiii- 
lalc  et  obedientia,  cceicstia  transcendunt.  Charitas 
fratcrnitaiis  in  cohabilatione  osienditur,  bumilitas 
ia  vilitate  vcstimenti  prxmonstratur,  obedicntia  in 
libenti  servitute,  dum  parent  voluntati  fratrum  de- 
daratur.  His  diversis  gradibus  virtutum  in  actuali 
et  in  contemplativa  penetralur  coelum.  Angeli  quo- 
que,  quos  Jacob  viderat  ascendcre  et  desccndcre, 
sunt  prsedicatores  sancti,  nuntiantes  nobis  veiiium 


Dei.  Qui  dicuntur  ascendere,  dum  aliquando  altiora;  D  P  opheta  ciTiciebatur.  AJ  consccrationem  quoque 


desccndere  vero,  cum  praedicaverint  liumiliora  :  Al- 
tiora  ut  :  I  In  priiicipio  erat  Verburo  (Joan.  i);  > 
humilora  :  ut  nos  prscdicamus  crucilixum.  Lapidem 
qttor^ue  quem  Jacob  supposuit  capiti  vocavit  domum 
Dei  ei  portam  coeli.  Iste  lapis,  id  est  Christus  domus 
Dei  est  vocatus,  qiiia  ipse  fuit  inbabitatio  Spirilus 
sancti,  et  in  eo  plenitud^  divinitatis  babitaviu 
Hiuic  lapidcm  sive  hoc  aitare,  id  est  Cbrlstum  re- 
probavcrunt  a^diOcantes,  id  est  Judaei  traditiones 
Patn:m  Requcntes.  Homtues  rnuruin  conU*a  Deum 
pcccalis  aedificarc  coeperunt.  Cujus  fandamenta  primt 
parentes  per  inoLedieutiam  posueruitt,  sed  super 
hoc  fandanieatum  posteri  corum  multd  cnroina 
castnixcruut,  soquc  hoc  muro  a  Deo  ei  ab  ang^Us 


ccclesiaslici  allaris  duo  adhibeiitur,  thus  et  oleum. 
Thus  cst  arbor  Arabix  immensa  atque  raroosa,  te- 
nissimi  corticis,  succum  aromaticum  fundens.  Iboc 
denique  confectio  septem  specierum  qua  allaiiaiih 
unguebantur,  designabat  inunctiouem  saucli  Spi- 
ritus,  qua  pcrunctus  cst  ipse  rex.  Et  qu«  esl  ni* 
mirum  unctio  Spiritus  sancti  ?  Septem  scilicet  doui 
ipsius.  Qiue  suntitaque  dona  Spiritus  sancti?DoDum 
seu  unaio  Spiritus  sancti  est  timor,  pielas,  scicnlia» 
fortitudo,  consilium,  intellectus,  sapientia  (/m.  ii)> 
Qua  profccto  unctione  hoc  altare,  ideo  Christas  est 
perunctus,  unde  sacerdos  rex  ei  propbeta  est  efib.*- 
ctas :  Propheta,  juxla  illud  Mosaicum :  <  Propbe- 
lam  suscitabit  Dcus  vohis;  Ulum  tanquam  m^Wr, 


12:53  DEFLORATIONES  SS 

dicifji  (Deut,  wiii).  i  Sacordos  qiioque  secundum 
iliiul :  Tn  es  saccrdos  iii  aeleriuim  secundum  ordi- 
ncm  Bfelchisedecli.  El  sicut  sacerdoUim  esl  Ihus 
oiterref  sic  Giii  istiis,  qnt  csl  omni  ihiire  preliosior, 
seipsitm  Deo  Palri  pro  nobis  obiulil  acceplabile  sa- 
cnficiuui  in  odorem  suavitatis.  Rjx  c.uoqus  Chri- 
stus  est»  quta  oleo  spiritali  delibulus  Rex  erat  re- 
gum  it  Doininus  doininantium.  Regit  nam(;ue  et 
conservat  naviculam  Peiri,  id  cst  Ccclesiam  suam, 
nc  inter  hujus  sa^culi  procellas  deliciat.  De  hac  ip^a 
Dnctione  hujus  regis  el  sacurdolis  David  lestalUs 
est,  dicens  :  <  Proplerea  uniil  le  Dcus  Deus  ti.us 
olco  laetiliaB  {PsaL  xliv).  >  Huncquippe  lapidem»  id 
csi  Chrisium,  cum  Jacob  inunxissel,  dOmumque 
Dei  hoc  modo  prieniiutiasspl,  addidit :  c  Et  vocabi^ 
lur  porta  cojli  {Gen.  xxviii).  >  Chrisios  voratur 
porta  coeli,  quia  ipse  est  ostiuiii  paradisi,  ut  ibi : 
t  Ego  siim  osiium  (Joaiu  x),  *  Porta  coeli  fides  est 
et  baptismus  in  porla  cccli,  post  kaplismum  lapsis 
poenitcntia,  confessio,  et  sntisfactio.  Per  has  porlas 
coeli  fidciet  baptismalis,  poenitentiac  et  confessionts, 
credenlibus  ac  popnitenlibus  iiigressus  pancHtur  re- 
gni  coelcslis.  His  allegoricc  de  lapide  el  porta,  id 
est  Ciirislo  digestis,  quomodo  ct  duo  altaria  con- 
steot  iii  nobis,  diligcntcr  constderandum  est  vobis. 
Divisio. 
Doo  aUaria  dudum  exstrucla  lcguntur :  unum  in 
.  labernacnlo  Blosaico,  quod  allare  holocausti  dice* 
batur;  aliud  in  templo  Salomonis,  quod  altare  Ibyr 
miamatis  vocabalur.  Altare  bolocausti  erat  constru- 
etuin  ex  imputribilibus  lignis  setim ,  et  babebat 
quiiiquecubitos  in  lalitudinc,  et  quinque  in  iongilu- 
dine,  tres  quoque  in  aliitudine,  et  coopertum  erat 
aire  (Exod.  xxxviii).  Hoc  allare  qualuor  angulos 
habebat,  et  ex  ipsis  qualuor  cornua  procodebant. 
Erat  iuane  et  concavum,  ut  ad  sosciptenda  lam  li- 
gna  quam  sacrificia  locus  spatiosus  haberetur.  Ha- 
bebat  hoc  aliare  craliculani  in  modum  retis  xneani, 
ut  pcr  crebias  aperturas  ignis  supiiosilus  ad  su- 
mcndas  hostias  libere  penctrarct.  Allare  igitur  ho- 
locausti,  ex  incorruptibilibus  Itgnts  cxslructum, 
corda  suni  elecloruiii,  in  quibus  tanquam  conse- 
crala  sacrillcia  Domino  oiTerunlur  bonorum  operu:n 
Etudia.  Uuae  corda  clcctorum  ita  incorrupta  conde- 
cel  csse  ut  digui  sint  Spiritum  sanctuin  babitatorcm 
susciperc.  Hoc  siquidem  allare,  v  cubitos  in  longi- 
tudliK^  et  latitudine  describilur  habere;  qutd  ergo 
longitudo  vcl  btitudo  aliaris,  nisi  v  seusus  nostri 
corporis?  Vcl  quid  est  alUrls  longitudo,  nisi  patientia^ 
perfcctlo?  aut  quid  latitudo  iliius,  nisi  perfeclio  cha- 
rilalis  qua  illi  Domino  consecrantur  qui  se  in  om- 
nibaspalientesexbibent?  iioc  altare  tres  cubitos  al- 
titudinis  habuit,  quia  meiis  electoruro  per  luec  iria, 
11  Jcm,  spem,  cbaritatem,  ad  amorem  Dei  ascendit. 
Coopericbaiur  et  aere  hoc  altare»  quia  sicut  aes 
dio  Incormptibile  persevcrat,  sic  virtutes  (klelium 
in  cis  usqoe  in  flnem  flrmiter  perduranl.  Habuit 
tiuoqoe  quatuor  coriiua  ex  qualuor  angolis  proce- 
dontia.  Qnatuor  altaris  cornua  sunt  tanctse  cnicis 


.  PATUUM.  —  LIB.  n.  «3* 

A  latera,  altttudo  scilicet,  profunditas»  longitudo  et  la« 
tiludo.  Hts  quatuor  lateribus  crucis,  scilicet  aUitu*' 
diitei  id  estspe;  profumlitate,  hoc  estlide;  longita- 
din^,  id  est  piTseverant!apatienli»e;  lalitudine  qiio- 
qucr  hoc  est  cha  ilaie,  munitur  undique  altare  san- 
ctib  k)ccU'siai.  id  cst  corila  fidelium  per  niundum 
Uiiiversuin.  >untenim  conu  a  virtutum  mnnimenta. 
Erat  itaque  hoc  allare  vacuum  cl  inane,  ul  ad  su- 
scipienda  tam  ligna  quam  sacrificia  lucus  spatiosus 
habereliir.  Quisque  aliare  Doniini  csse  dL'siderat» 
hic  se  ob  omni  coiitagione  mundaiiorum  exinanivit, 
ut  in  eo  ligna  roelestium  verboruni  et  hostia  virlu* 
tiim  spaliosum  locuin  habeunt,  ct  Spi 'ilus  saiicti 
flammam,  quo  eccleslasiicic  hostix,  iJ  est  corpus  et 
saiiguis  Domint  consecranlur,  suscipiat.  Nisi  enim 

B  exii:anierit  qiiod  infia  se  esl,  non  mcrcbitur  susci- 
pere  quod  siipra  se  est.  Habebat  hoc  altare  craticu- 
lam  in  modum  retis  ap.neam,  ut  per  crcbras  apcr- 
turas  ignis  supposilus  ad  sumendas  hoslias  libcre 
peneliet.  Necesse  est  enim,  ut  clecti  Dei  corda  sua 
apertant  divinae  giatiic  ct  quasi  pluriuiis  patefactis 
januis  sedulo  deprccenlur,  ut  per  singula  bona  quae 
inchoant,  qiiasi  pcr  singiila  victimarum  frusta,  sua 
eos  gratta  illustrare  ct  ad  amorem  suum  dignetur 
accendere.  H<ec  de  aliari  holocausli,  id  est  de  cor- 
pore  noslro,  in  qiio  oflerantiir  bona  ppera  Domino. 
Nunc  de  allari  inccnsi,  quod  in  templo  Salomonis 
posilum  erat  consideremus  (/  Reg,  viij.  Allare  hoc 
aureuni  erat,  et  in  adolendum  ihyiniama  factum. 
Stcuteaim  in  ahari  holocausti  significantur  electl/ 

^  qui  se  cruciflxerunt  ciim  vitiis  et  concupiscentiis» 
nec  secundum  desideria  carnis  ambulabant;  sed 
quasi  Domino  immolanles,  omnrs  corporis  sensus 
dedicaverunt,  per  ignem  sancti  Spiritus  voluntati: 
ejus  :  ita  profecto  ct  illi  allari  incensi  non  immerito 
comparanlur  qui  majori  perfectione  mentis  exstin- 
ctis  prorsus  illccebris  carnis  sola  orationum  vota 
Domiiio  oflerunt,  carnem  suam  subjicicntes,  omnes 
carnls  illecebras  evicerunt,  et  in  carne  non  carna- 
iiter  viventcs  coelestem  in  teriis  vilam  ducunt.  Hoc 
altare  incensi  quanto  fulgore  metalli  eminebat, 
taulo  quaniitate  minus  erat. 

Quaiito  enim  sancliores,-tanto  pauciores.  Recte 
ergo  in  longiiudiue  et  lalitudine  altaris,  qiiod  qua- 

^  drangulum  erat,  patienlia  ct  charilas  designatur, 
quia  perfeclorum  animx  foeJeratis  ad  invicem  vir- 
tutibus  quantum  diligere  fratre^  student,  tamen  et 
ferre  sufficiunt,  et  quantum  fcrre  tanluin  diligere. 
Duos  cubitus  habet  iu  allitudine,  quia  duplex  pra^» 
mium  in  supernis  sperant  se  recipere  animaruro  et 
corporum.  Cornua  cx  ipso  proccdentia  emineutiam 
fldei  et  virtutum  significant.  Ex  ipso  vero  procedunt, 
quia  electi  opera  sua  iion  ad  faciem  bominum  ape- 
cieteuus  ostcndunt,  sed  in  ima  radlce  cordis  im- 
mobili  exercent  affcctu.  Aaro  vestitur,  quia  quiqoe 
pcrfecti  luce  iotcrnae  sapicntix  refulgent.  Hiijus  al- 
taris  deauratur  craticula,  qoaj  parala  erat  in  medio 
cjus  ad  snscipienda  thymiamata  com  infcer.ori  bo- 
mine  nostio  rcsplendct  pcr  fidem  Chrlsll  gratla. 


o 


ifjSfS  S.  ROBCRTl.  ORD.  CISTERG.  FUNDATORIS  it56 

Parieles  dcainanlur,  cum  cadem  gralia  divin»  di-  A  las  el  super  omnein  aroinalum  pulvcrem  orationum 
UGli\)nis  per  bona  opera  cxleiius  dilalalur.  Cornua  hoslias  redolcnles  oITerimus  Domino  nostro  Jesu 
deauranlur,  cum  fiducia  forliludinisjustorum  splen-  Chrislo,  qui  cum  Palre  el  Spiritu  sanclo  vivit  el 
dore  inlcrnse  hicis  coruscat.  llis  igilur  in  mente  regnat  Deus  per  infinila  ssecula  sa;culorum.  Amen. 
Dostra  rite  dispositis,  jam  procul  dubio  Deo  placi- 

Explicit  liber  Deflorationum  Patrum^  Basileoe  impressus^  anno  Domini  u.CGGC.xcn\ 


ANNO  DOXINI   MC-llCS... 


0:0   / 


SAl^iCTUS  ROBERTUS 

PR1M13S  ABBAS  MOLISMENSIS  ET  ORDINIS  CISTERCIENSIS  IFUNDATOH 


AD  VITAM  SANCTI  ROBERTI 

COMMENTARIUS  PR JIVIUS. 

{Aeta  sanctorum  Bolland.^   Aprilis   tom.  121,  die  29,  pag.  6(^. ) 


S  I.  Beformatiortes  ordinis  Benedictini,Roberllexor'  B  Caroli  de  Tiscb,  mille  circiter  bac  noitra  sCate  86 

dia,  fundatio  Molismensis.  offerunt.  Adco  ut  mirum  non  sit  complures  sam- 

1.  Cum  celel)errimus  sancti  palriarchsp.  Benedicli  mos  pontifices,  aliosque  spectalosin  Lcclesia  fItos 

ordo,  a^tatem  jam  agens  quatuor  sseculorum,  incer-  in  Cislercii  et  propagati  abeo  ordiuis  laudes  tanto- 

tum  quo  malo,  ipsa  certe  tcmporum  vetuslate,  qu«  pere  effusos  fuisse. 

interiium  rebus  etiam  firmissimis  afferre  solet,  ali-         2.  Pra^clara  laudaf i  ab  iis  instituti  encomia  Heo- 

quam  in  Gallia  avitac  disciplinae  jacturam  fecisset,  riquez  in  Apparatu  ad  MenologiumCisterciensecot- 

dati  fuere  divinitus  sanctitate  ac  zelo  insignes  viri,  ligit ;  nndehocClemenlis  1  est :  i  Ordo  Cisterciensis, 

qui  depravatos  sensim  mores  ad  primi  instiluti  lcges  inquit  ille,  est  fons  hortorum  irriguus,  caeleras  ri- 

ac  rigorcm  reformarent.  Primam  in  tam  sancto  ac  gans  religiones  et  Ordines,  ac  in  ipsos  exemplis  sa- 

utili  negotio  operam  anno  Domini  910  B.  Berno  po-  lutaribus  scaturicans.  Hic  est  fons  amoenus  varie- 

6uit :  qui,  fundato  in  pago  Matisconensi  super  Grau-  tate  virtulum,  praeclaius  munditiae  puritate, picute 

nam  fluvium  Cluniaceiisi  coenobio,  priinus  dicti  in«  patens,  indcficiens   sanctitate.  Horuni  merito   sic 

de  novi  quasi  ordihis  Pater,  quam  resliluendo  vctus  excrcsccre  meruit,  ut  fonlis  nomcn  excedens  fluvias 

institutum  Benedictino  ordini  utilis  fuerit,  plurima  censeatur,  cujus  processus  laudabilis  de  virtute  in 

propagata  a  Cluniaco  optime  constituta  coenobia,  ^  virlulcm,  ut  Deum  deorum  iii  Sion  videat,  gradien- 

muUi  inde  ct  sancii  ct  principes  in  Ecclcsia  profe-  tis  universalis  Ecclesiae  laetificat  unitatein  :  in  qua 

Cti  viri  docueruiit*  Hunc  secuius,  sub  initium  sae-  per  mcrilorum  evidentiam  clarae  lucis  spleudorein 

culi  undeciini,  B.  Bernardus  de  Tironio  fuit;  qui  adeplus,  quasi  slella  matutina  resplendet  in  medio 

fclicitate  pari,  progrcssu  lamen  minore,  reformalio-  nebulae  muiidi  hiijus;  ct  in  ea  splendidos  emittens 

uem  in  dioecesim  Carnolensem  iiivcxit.  Scd  nulla  ce-  radios  instar  solis^  velut  aquaeductus  de  paradiso 

lebrior  ea  exslitit,  quatn  S.  Roberti  auspiciis  fun-  proTcniens  in   aquas  rcdunJat  plurlmas    hortum 

datum  ab  co  Cislerciiim  primo  admisit.  Latissiine  planlationum  sbarum,  coelus  quidem  claustrahum 

enim  patens,  non  sola  seGallia  conclusil  illa  (quan-  quos  produxit,  aquis  irrigans  graiiarum    et  vino 

quam  Firm//a/t?m  in  ea,  Poi/(tMTflcttm,  C/rtram- V«/-  spiritualis   luelitiae  fruclum   inebrians  partus  sui. 

lem  et  Morimundum  amplissima  coenobia,  quae  Ci-  Hujus  siquidem  ordinis  sacra  religio,  a  suse  insli- 

slerciumfilias  appeIlatsuas,fmolita),scd  tolambrevi  tulionis   auspiciis    quasi  dcserla    et  invia,  utpole 

Europani  pervagala,   Iialiam,  Hispaniam,  Gcrina-  paocis  adhuc  initiata  cultoribus,  landem  honoriset 

niam,  Poloniain  cl  Angliam  innovavil.  Auclores  S  .n-  honestatis  fruclus  parluricns,  rainos  suos  quidem 

marthani  snnl,  viroriim  olim  coenobia  supra  ;millc  j^  lionoris  et  graliae  quasi  terebynthus  extendit,  ger- 

octingenla,  inulierum  supra  millc  quadringcntia  nu-  minans  generationes  et  progenies  germinaviu  Ea- 

merasse  :  pcrcurrenti  BiWiothecam  Cistercicnscm  propter  laelatur  et  jubilat  iactabunda  et  laadani, 


mi 


ACTA. 


im 


cxsuiui  ]ain  iii  muiUluiIinc  numerosa   spectabilis,  A  Quare  ul  iliius  ct  nolitiain  ct  magistrum  haberent 


quo:  oiin;  quasi  despicabiiis  in  solitudine  delitebal.  > 
Ha>c  ponlifex.  Quii)us  non  insertuni  est  illud,  quan- 
quam  brevius,  Richardi  archiepiscopi  Cantuariens  8 
ac  apostoiicae,  sedis  legati,  ep.  96  :  <  0  caslra  opta- 
biiia  l  0  congregalio  veneranda !  0  Cistercium  quam 
magna  est  domus  tua !  quani  fecunda  in  iiliis !  quam 
niagnilica  in  linguis!  quam  gloriosa  in  popuiis!  i 
Et  iilud  Pctri  Cellensis,  ep.  l^,  lib.  vii,  ita  lociuen- 
tis  :  f  CuUina  illa  Moiismensis,  plena  plumis  et  bene 
pcnnata,  quol  et  quales  de  utero  suo  fetus  produxit, 
dum  ex  se  collegium  Cislerciense  originario  ger- 
miue  pnllulavit !  Deus  meus !  de  illo  uno  ovo  quam 
innumerabilis  arena  mouachorum  et  conversorum 
faciem  terrse  operuit!  quain  iucido  spiendore  cu- 
tein  mundi ,  denigratam  per  infectam  viveiidi  ne- 
gligentiam,  reformaYit  et  iilustravil !  » 

5,  Hujus  igitur  tam  copiosae  spirilualis  messis 
sator  S.  Koberlus,  nalione  Callus ,  patria  vel  Cam- 
panus  vel  Normanous  fuit ;  nalus  circa  annum  Do- 
inini  1017,  patre  Theodorico,  inatre  Ermegarde,  opi- 
bus  pai  iter  ac  genere  nobilibus,  a  sseculari  vita  ad 
monasticam  translatus  anno  aetatis  decimo  quinto  : 
cujus  tirocinium  posuit  tn  coenobio  ordinis  S.  Bene- 
dicti,  non  procul  urbe  Tricassina  in  Campania,quod 
Cella  S.  Pelri  Trccensis ,  ct  aliis  nominibus,  Ccsno- 
bium  iniulw  CermanicaSy  S.  Petri  de  Cella^Nova 
CeUa^  Vetus  Cella,  Cella  Bobini,  et  velustiorc  Cai- 
lorum  idiomate  Monstier  la  Ceile  de  Troyes  nuncu- 
patur  de  cujus  fundainento,  a  S.  Frodoberto  sub 
Clodoveo  U  et  Chlotario  Uf  jacto,  egiiuus  ad  Vilam 
dicti  S.  Frodoberti  die  viii  Januaiii.  Post  usitatas 
ascetica;  vitae  probationes,  ordini  ascriptus  Uoberlus 
ita  deindc  virtutem  ac  sancumouiam  coluit,  ut  om- 
niuin  vohintate  et  assensu  coenobii  prior  reuuntia- 
tus  magis  tunc  quam  cum  privatus  degebat,  morum 
excmplar  essct.  Inde  vero  ad  coenobiuiu  Toruodo- 
rcnse  transiit ,  quod  cjusdem  ordinis  in  dioecesi 
Lingonensi  siiuni  divo  Michaeli  sacrum  est,  sorti- 
tuin  nomen  ab  oppido,  ad  quod  i>ertinet,  Tornodoro. 
IHc  a  monachis  abbas  creatus  (Sanmarlhani  post 
Dodonem  et  Elfredum  ordine  tertium  ponunt)  istain 
altquandiu  prxfccturam  gessit.  Cum  cnim  compcris- 
sct  adeo  illic  coltapsani  regularem  disciplinam  esse, 


idoneum  ,  e\  vicino  Tornodorensi  cosnoblo  S.  Uo« 
bertiim,  cujus  jam  clara  erat  fama  sanctitatis,  ab- 
batein  petiverunt.  Verum  a  raonachis,  adinodum  iu 
hoc  invitis,  quia  corruptis  moribus  eranl  et  rena- 
scituram  idcirco  in  pro.\imo  veterem  disciplinam  re- 
formidabant ,  rcpulsam  ad  lcmpus  passi  (uere;  sic 
tamen  ,  ut  non  omnem  eontinuo  obtinendi  tandem 
Roberti  spem  abjicerent.  Nam  cum  rclictis  ob  mo- 
rum  corruptelam  Tornodorcnsibus ,  S.  Uobertus  ad 
Celienses  reversus,  pro  coruin  al^bate  in  S.  Aigul- 
phi  ctBiiobio  prior  praeessel,  Uoniam  profecti,  pre- 
cibus  in&titere  apud  pontificem,  ut  potestatem  fa- 
ceret,  eum  e  vicinis  Benedictini  ordinis  monachis  in 
novae  ac  regularis  vitae  roagistrum  sibi  assumendi, 
^  quem  maxime  ad  hoc  idoneum  puiarent.  Quod  cuni 
concessum  fuisset,  petitus  ilerum  S.  Uoberius,  ct 
quia  pontifex  auctoritatem  interponebat,  facilc  a 
Celiensi  abbate  impetratus  fuit.  Qaare  datus  septeni 
in  Coiano  neniore  eremicolis  prasscs  ct  magistcr, 
mores  eorum  ad  S.  Beuedicti  regulare  institutum 
formare  coepit,  et  sensim  quoque  augere  discipuio- 
rum  numerum.  In  iis  B.  Albericum  fuisse,  ctijus 
Vitam  ad  26  Januarii  dedimus,  Manriquez  in  Anna- 
libus  Cisterciensium  auctor  est :  c  Albericus ,  in- 
quit»  ad  habitum  susceptus  sacravit  initia,  sanctiA* 
an  doctior  dubium,  collatus  sibi;  utrumqueceitum, 
si  aliis  conferatur ,  nec  divinis  tantum  littcris  in- 
structus,  scd  humanis.  Virum  littcrarum  in  divinis 
ei  humanis  salis  gnaruro,  amalorem  regulse  et  fra- 
trum  Exordiuin  vocat.  Spes  omnes  in  sxculo  con- 
ceptas  cum  paupcre  illo  statu  commutavit.  Alios  di- 
scipulos  habuit  sanctus  Pater,  dum  Colani  mane- 
ret,  sed  fere  momentum  reruin  peiies  hunc  fuii.  i 
.  5,  Quia  igitur  ortus  no\^  admodum  regularium 
congregationis  adeo  feiix  et  auspicatus  erat,  inajo- 
res  in  dics  sui  progressuset  futura  coeptorum  incic- 
menta  pollicebatur ;  quibus  cum  S.  Uobertus  Cola- 
num  nemus  non  saiis  esse  aptum  provideret ,  sedcm 
novis  monachis  commodiorem  qua^siiuriis  abiit  ; 
silvamque  cgressus  et  perlustrans  viciniam,  in  illam 
incidit  quse  Molisrous  vocabator.  Uanc  itaque  ma- 
joribus  rebus  quas  moliebatur  accominodam  raius, 
sociis  ac  novo  struendo  coenobio  scdem  delegit.  Coe- 


ul  quanlumcunque  niteretur,  erigere  non  valeret,  D  Plum  cst  illud  fundari  anno  Domini  1U75,  20  De- 


digiiitateni  exuens,  privatus  adCetienses  rediil :  pro 
eujus  subinde  abbate  in  S.  Aigulphi  coenobio  prior 
ad  lcmpus  pixfuit,  donec  Mulismum  coepit moliri. 

4.  Hiijus  coenobii  initia  ex  Colano  oliin  nemore 
prodiere  :  quod  Tornodorcnsi  vicinum  oppido,  qui- 
clam  sacerdos,  solitarium  vitam  agens ,  incolebat. 
Iluic  ci:m  duo  primum  germani  fraU*es,  conceptum 
niuluae  caidis  scclus  cxpiaturi ,  ac  quatuor  deinde 
aln,  idcm  amantes  institulum,  socios  se  junxisscnt , 
viiam  aliquandiii  studio  quisque  virtutis  privato 
cxcrciiere,  nullis  in  commune  legihus  dcvincti.  Pla- 
cuit  tamen  paulo  post  vivendi  quxdam  ratio  ei  for- 
ina  communis ;  ac  ea  potissiinum  ,  quae  per  id  tem- 
pus  erat  per  Galliam  vulgatissima  Benedictlnorum. 
Patrol.  CLVU. 


ccinbris,  et  retcnto  silvae  in  qua  stabnt  iiominc  Mo- 
lisinus  dici ;  celebre  postea  et  mullis  auctuin  fun- 
dis  ascclerium.  Laudalur  a  Ca^sario  lib.  i  Miracu- 
lorum  in  haec  verba  :  <  In  episcopatu  Lingonensi 
siium  esl  coeiiobium,  nomiricMoIismus,  fama  cele- 
beiTimum,  rcligione  perspicuum,  viris  illustribus 
nobilitatum,  possessionibus  amplum,  virtutibus  cla- 
rum.  I  Iiiitiorum  vero  lib.  vin  Historise,  ita  Orderi- 
cus  meminit :  i  In  Burgundia  locus  est  qui  Moli- 
snius  dicitur  :  ibi  tempore  Philippi  regis  Franco» 
rum,  vencrabilis  Uobertus  abbas  coenobium  condi< 
dit ;  et  inspirante  gratia  Spiritus  sancti ,  disciputo.s 
magnse  religionis  aggrcgavit ;  studioque  virtutum  ia 
sancia  paupertate  juKta  usum  aliorum  coenobiorum 


H59  S.  ROBERTI  ORD.  ClSTERC.  FUNDATOniS  im 

comilcr  inslruxii.  >  Fuiidalo  in  Iiuiic  nioduin  Mu-  A  bus  conscripto ,  qui  rem  ipsam  hauseriini  propnis 

oculis ,  non  dc  Siephano  ,  sed  de  Alberico  scriptuin 
lego  :  qui  pro  eo  negotio ,  ncmpc  refurmationis  Mo- 
lismensiuni ,  multa  opprobria  ,  carc  erem  el  verljcr.i 
perpessus  fuerat. »  Ha^c  ille;  addens,  Alberici  ac  Stts 
phani  sccessiim  in  Uniceiisem  solitudinem  iu  boc 
qiioque  tempus  csse  conlerendum  :  «  Quo ,  ut  lo- 
quilur ,  absente  nimiruin  Robcrlo  Patrc  efri.'cluiQ 
csl,  ut  e  Molismo  sine  alicujus  alterius  licentia 
egredi  et  possent  et  vcHent,  forle  etiam  et  pene  co- 
gereiitur ,  acceptis  plagis :  nunquaai  alias  Tel  a  Pa- 
f re  etiaiu  obteuta  vel  non  petita  a  loco  discessuri.  i 
Ado  seu  quisquis  aiius  Vilam  inft  a  dandaiu  scri- 
psit,  carcere  el  verberibus  suppressis.imo  e(  du- 
rato  in  malum  cnsdentiiim  corde  (suis  id  lloWsmen- 


lismensi  coenobio,  primus,  uti  par  crat,  cura  potc- 
state  abbalis  praRfnit  S.  Robertus.  Ita  tcstantur  pii- 
blicse  donationnm  tabulae  apud  Sanmartbanos ,  et 
diploma  Daimberti  Senonensis  arcbiepiscopi  apiid 
Camuzatuin  in  Promptuario  sacrarum  antiquitatum 
dioecesis  Tricassinae.  Monachum  ibi ,  testo  Manri- 
quez,  redux  ab  apostolorum  liininibits  B.  Stephanus 
induit ,  postea  tertius  Cisterciensium  abbas  faclus, 
et  illustratus  a  nobis  ad  17  Apriiis. 

6.  Adco  autein  priina  Molisinensium  monacho- 
rum  vita  ac  virtus  illuslris  fuit,  ul  ex  iis  a  princi- 
pibus  in  vicinia  viris,  ad  nova  in  eurum  fundis  con- 
stiluenda  cunnobia,  petiti  sint.  Ita  scilicct,  auclore 

S.  Robcrlo,  asccleriuni  in  arce  Vallis-Coloris  funda-  . 

tum  fnit.  Qua  de  rc  hujusmodi  apud  Sanmarthanos      sibus  indultum)  arctioris  et  salularia^  vilx  dcsiderio 


toino  fV  Gallia'.  Christian(e  tabulaecxstant :  i  In  no- 
mine  Sanctic  et  in\4dux  Trinitalis.  Suavissimi  odo- 
rh  fama  Molismcnsis  coenobii  longe  latequc  rcdo- 
Icnte  muiti  devotjc  iclitrionis  viri  beneficia  coiilulc- 
runt  moiiachosquc  a  pr^edicto  loco  ad  coenobia 
sedificanda  suis  prxdiis  ct  possessionibus  postulave- 
riint.  Qux  sanctitatis  postulalio  postquam  auribus 
«enis  Joffridi,  nobilissimi  principis  cl  sanct»  Eccle- 
sise  fidelissimi,  insonuil;  monachos  a  domno  Ro- 
berto,  primo  ejusdcm  loci  abbate,  moribus  ornalo, 
conversatione  \\lx  probato  <  fulgore  virtutiim  illu- 
minato,  humililale,  patientia  ,  justitia  ,  fortitudinc, 
tcmperantia  ,  prudentia  decorato ,  similiter  cxtniic 
petivit  ct  impetravit :  qui  monachi  coenobiiim  in 
castro  quod  dicilur  Vallis-Coloris  xdincavcniiit, 
ibique  sancta:  convcrsationis  vilam  duxcrunt,  i  elc. 
Hxc  laLulae. 

7.  Corrnpit  lamen  brevi  tam  sancla  Molismi  ini- 
tia,  reniissior  facla  ,  c\  nimia  rerum  temporalium 
felicitate,  disciplina;  taiila  paulalim  subseqiiente 
morum  corruptela,  ut  i|uanlumcunque  S.  Robertus 
cxemplo  et  monitis  annilerelur,  rcvocari  non  possent 
ad  prislinam  integritatem.  Desperaia  igitur  medi- 
cina ,  quos  fundaveral  deserens ,  Aurum ,  \icinum 
Molismo  monasterium  ,  adiit ;  nbi  privatus  primo 
inonachus  ,  deinde  vero  abbas  habilns,  facem  san- 
cliB  \\ix  prailucere  perrexil,  Narral  Manriquez,post 
S.  Uobcj  ti  disccssum,  ccenobii  curam  penes  Albcri- 


discessum  docet.  i  Eiant  autem,  ait,  iiiter  iilos  qua- 
tuor  viri  fortiores,  Albericus  et  Stephanus,  atque 
alii  duo,  qui  post  ccfnobiticae  exercitationis  rudi- 
menta  ad  singulare  cremi  certamen  suspirabaDi. 
Egrcssi  eigo  de  coenobio  Molismcnst,  venemnt  ad 
qucmdain  locum  cni  Unicus  noinen  est,  »  etc. 

§  II.  luitia  coenobii  el  ordiim  Ciitercicntu^  et  trani- 
iius  S,  Rotferti  ad  eumdem, 

8.  Dcstituti  talibus  viris  Molismeuscs ,  brcvi  et 
orbitalis  su:b  pertxsi ,  ct  futuri  dcinceps  melioa^s 
(ilii,  Palrcm  quem  amiserant  ab  ipso  sunimo  po'i'i- 
lice  repeiiYcrunt ;  quo  annuente,  cl  negotium  danle 
Lingoncnsi  episcopo,  ut  absentibus  reditom  pra^ci- 
peret,  parens  primo  S.  Robertus,  deserto  Auro,  ac 
duo  deinde  ahi  Albcricus  ,  ct  Stephaniis ,  Umcensi 
rclicta  silva,  Molismo  se  reddidcre.  Uevertisse  la- 
men  Albericum  ac  Stepbanum  dissimulat  Ado «  de- 
scria  Uniccnsi  silva  fundare  slatiiii  Cistcrcium  C4£- 
pisse  a3screns.  Illud  autem  miiltum  a  vero  abesse , 
cx  ca,  qnain  slalim  subjicii;mus,  Cistercieusi  llislo- 
ria  consiabal,  polestque  coUigi  ex  eo  quod  ipse 
scribat,  illos  i  a  viro  vcnerabili  Joseraninc ,  Lingo- 
ncnsi  episcopo,  nisi  MoIismuiH  revertercnlur,  cs- 
communicationis  senteiitiain  suscepisse.  >  Credi 
cnim  non  potest,  viros  sanctos  tantum  conUimacix 
crimen  ac  pocnain  incurrcre,  qunm  ad  MoUsmuin 
rcdirc  maluisse;  pra^scrtiin  cum  illic  jam  Patrero 
suiim  S.  Roberliiin  ,  ct  fratriim  pronas  in  corre- 


cum  remansisse,  qui,  il!o  .abbale,  prioratum  scilicct  D  '^iioncm  volunlalcs  cssent  rcpcrtiiri.  Rodilus  certe 


;intca  gesserat,  quanquam,  absenlc  saiictoPatrc  ot 
4lepraval!s  adeo  moribus,  parum  feliciter  :  mulcla  - 
tum  enim  vcrberibus,  quia  disciplinam  cxi^ohat,  in 
carcercm  dctruserunt.  Quam  injuriam  duin  Brito 
non  post  discessum  S.  Roberll ,  non  Albcrico  scd 
Stephano  irrogatam  fuisse  sustiiiet,  ab  eoiiein  Man- 
riquez  corrigilur  in  hiccvcrba.  t  Errat  igitur  Diito 
Lusilanus  dum  teinpus  mulat;  gravius,  duin  pcrso- 
nas.  Aureolas  has  Atberico  Patri  detrahii,  ut  iisdem 
Stephanum  coronel ;  et  quod  mireris  serinoiie  faclo 
aut  ficto,  quo  Robertus  praivaricatores  dicitur  in- 
crepasse  sub  tali  thematc  :  i  Curavimus  Babylonem 
f  etnon  estsanala,  dcrclinquamus  eam.  >  Ego  in 
ExorJio  parvo  CisiercieiTsi,  a  primis  noslris  Palri- 


eorum  admodum  salutaris  fuit  Molisincnsiuiu  rcbus« 
occasio  quippe  Cislercio  et  ordini  inde  diclo  fuu- 
dandis  :  de  quibusista  li«ece\  Mauriquez  deprompta 
sunt :  f  Cunclis  ergo  Molisino  rcstitiitis  alque  uuo 
rursiis  cx  omnibus  sub  Robcrto  pastorc  oviU  fario, 
instaurand;e  disciplinse  ferventius  institain.  £t  qui- 
busdam  quidem  omnimoJis  adnitentibtis ,  quibu^ 
dam  vero  rccenli  lapsu  terriiis  nec  resistei*e  ausis, 
pcllcndis  vitiis  facilior  \ia  fuil.  Multa  in  nielius  niu- 
lata  visebantur,  etiam  in  his  quibus  peccaitiiii  coii- 
suetudo  fecerat  impatientiam  conigeiidi,  et  aspe- 
rlora  per  dispensationem  indulta,  sntiquls  motilwii, 
plerseque  regulre  ad  unguem  servaluinlul*.  Satis  sa- 
porque  actum  judicarct,  qui  rcs  pra*senics  pra^teritis 


\m  ACTA. 

coiirerrct  :  scd  sanciis  viris  infinuini 
quidquid  non  summum,  el  niinus  aflicicbat  enicn' 
sum  iter  quam  quod  restabat.  >  El  paucis  inlerje- 
clis,  t  Slcpbanus,  in  hac  cura  prtccipuus,  indulgen- 
tias  praeTaricaitunem ,  dispensaliones  piacuia  ap- 
pellabal.  Is  Alberico  et  quibusdam  aliis  primo,  inde 
Uoberto  Patri  relegandarum  dispensationum  auctor 
csstilit,  si  ficri  posset  Molismi  permaneutibus,  sin 
minus  quocunque  alio  migtaturis.  >  Hx^c  Manri- 
quoz. 

9.  Quibus  vetustiorem  multo  et  accuraliorcm 
de  tota  Cistercii  molitione  narralionem  ex  lib.  i  Ui- 
storiae  seiectae  propagati  indc  ordinis  subjicimus, 
qu9e  olim  mauuscripta  in  coliegio  nostro  url)is  £m- 
bricensis  exstabat.  £a  vero  Imjusmodi   est :  i  IH 


4362 


videbatur,  A  smiti  sunt ,  sed  dextcram  Dei  vtvi ,  virtutem  ope- 
rantem  in  eis. 

10.  llaque  magnanimi  viri ,  innumorabilium 
militum  Chrisii  duccs  ct  si^nilcri  fuluri,  non  tam 
novarum  quam  magnarum  rcrum  totique  mu^ido 
profuturarum  cupidi,  cum  assidiio  Iractatu  qua^re* 
rent  inter  se  quaiiter  in  quod  cupiebant  cougruenli 
modo  ad  eiTectum  pcrducerent,  consulto  rationis 
judicio  prudenter  adverterunt ,  loci  vel  ordinis  sui 
mutationem  absque  sedis  aposlolic?e  consensu  se 
pra35umer(.  nequaquam  debere.  Erat  tunc  in  Galiia- 
rum  partibus  scdis  apostolicae  legalus  vencrabilis 
Ilugo,  Liigduneiisis  archiepiscopus,  vJr  reiigione, 
prudentijk  et  auclorilatevenerandus.lluiic  prauiictus 
abbas  ct  /ralres,  qui  desiderio  innovand:e  mona- 


itaque  scrvi  Dei  pauci  numero,sed  igne  illo,  queni  ^  slic;e  religionis  flagrabant,  adcunt;  aestus  et  vota 

Dominus  Jesus  misit  io  tcrram  el  vult  vehementer 

accendi ,  fortiler  inllammati ;  dum  quotidianas  Re- 

gulai  lectiones  a  capitulo  audirent ,  et  aliud  Regu- 

bm  praecipcre  atque  aliud  consuetudines  ordinis 

tencre  perpenderent ,   gravissime  contristabantur, 

vidcntes  se  cseierosque  monachos  Regulam  beati 

Patris  Bcnedicti  solcmni  promissione   servaturos 

fore  pronnsisse,  sed   secundum  instituta  ejus  nc- 

quaquam  vivere.  Primitus  ergo  privaiim  saepius  in- 

tcr  se  coUoquentcs,  transgressionem  suam  conque- 

rcbantur;  et  quonam  modo  hujus  tanti  mali  remc* 

dium  invenire  possent,  sollicite  tractabant.  Cum 

vero  postea  verbum  eiTusum  esset  in  publicum,  cse- 

teri  qui  carnales  erant,  nec  potcrant  dicerc  cum  ^ 

propbeta,  quia  i  de  excelso  misit  ignem  in  ossibus 

ineis  et  crudivit  me   (Thren.  i,  .43),  )  servos  Dei 

deridere  ,  modisque  omnibus  quibus  poterant,  ut  a 

tam  sancto  proposito  cessarent,  infeslare  coeperunt. 

At  ilii  qui  spiritu  Dei  agebaotur,  et  propterea  libcri 

craot,  uoQ  curantes  eorum  malevoias  insectationcs, 

toto  mentis  annisu  ad  Deum  conversi  precibus,  in- 

stantissime  postiilabant  ut   Domioi  pietas  eos  ad 

lalem  locum  dtrigere  dignaretur,  in  quo  vota  labio- 

rnm  suorum,  quas  secundum  Regulam  firmaverant 

scd  oon  servavcrant,  rcddere  possent.  Deiiidc  con- 

siderantes  quod  Apostolus  monet,  non  omni  spiri* 

lui  csse  credendum  (/  Joan.  iv,  1) ;  el  quod  Regula, 

quam  modis  omnibus  perfecte  senare  cupiebant, 

prxcipit  corripi  cuni  qui  sine  permisslone  abbatis  ]) 

quidquam  facerc  praisumpserit,  abbatem  suuin  hu- 

militer  adcuut ,  de  transgressione  Regulae  querimo- 

iiiam  proponunt,  voti  sui  fcrventissimum  deside- 

rium  panduut,  et  ut  ejus  auxilio  pariter  et  consilio, 

quod   Spiritu  sancto  aspirante  inente  concepcrant 

]^riiccre  possiut ,  supplicilcr  precantur.  Nutu  vero 

Dei,  ad  Iioram  compunctus  abbas  ilie,  proposituin 

servoruui  Dei  laudat,  cl  non  solum  consilium  auxi- 

liumque  se  prsebiturum;  verum  etiam  scipsum  indi- 

\iduum  comilein  eorum  in  um  sancto  proposito 

futurum,  firmissime  pollicctur.  Quo  audito  huiniles 

spirilu  fratres  ilii  magnificc  corroborati  sunt,  tunc 

primum  inielligentes  quod  vere  a  Domino  egressus 

tii  scrmo,  ncc  somnia  cordis  sui  in  desiderio  tuli 


cordium  suorum  humiliter  pandunt :  consuetudines 

ordinis  a  Regula  quam  crant  professi  nimium  dis- 

crepai*e  conqueruntur  ;  proplerea  manifeste  perjurii 

crimcn  se  scienter    iiicurrisse  dolende   fatentur. 

Addunt  prxierea  se  vitam  suam  ex  integro  secundum 

instiluta  Regul?c  saucti  Patris  sui  Benedicii  ordinare 

velle,  (t  ut  eis  ad  hoc  liberius  exsequendum  idem 

iegatus  sui  juvaininis  robur  apostolica  auctoritate 

porrigat,  instantcr  flagitant.  Dominus  autcm  legatus, 

cum  esset  prudcns  et  discrctits,  considcratis  subti* 

lilcr  allegationibus  corum,  laudabiliter  eos  moveri 

pronuutiavit;   ipsorumquc  spiritualibus  votis  Iselis 

auspiciis  favcns,   tali  cpistola  cos  ad  perficiendum 

iota  libertatc,  qiiod  pia  mcnte  conccperant,  exlior* 

tatus  cst. 

II.  1  Hugo,  Lugdunensis  episcopus  ct  apostolico! 

sedis  iegatus,  Roberto  Molismcnsi  abbati  et  fra« 

tribus,  cum  eo  secundum  Reguiam  sancti  Benc- 

dicti  Deo  sei  vire  cupientibus.  Notum  sit  omnibus, 

de  sanclae  inatris  Ecclesi;«  profcctu  gaudentibus, 

vos  et  quosdam  filios  vcstros  .Molismensis  coenobii 

fralrcs,  Lugduni  in  noslra  pr.csentia  aslilisse,  ac 

Rcgulse  bcalissimi  Beaedicti,   quam  illuc  usque 

tcpide  ac  negligenler  in  eodem  monastcrio  tenue- 

ratis,  arctius  deinde  et  perfcctius  iiihxrere  velle 

professos  fuisse.  Quod  quia  in  ioco  praedicto  plu- 

ribus  impedientibus  caubis  conslat  adimpleri  nnn 

posse,  uos  utriusquc  partis  saluli,  videlicet  inde 

recedentium  alque  illic  mancntium,  providentes; 

in  locum  alium,  quem  vobis  divina  largitas  desi- 

gnaverit,  vos  declinarc,  ibiqiie  salubrius  at(|ue 

quietius  Domiiio  famulari,   utile  duximus  fore. 

Vobis  ergo  tunc  praescntibus,  videlicelRobertoab* 

bali,  fratribus  quoque  Alberico ,  Odoni,  Joanni, 

Stephano,  Laetaltlo,  Petro,  scd  et  omnibus  quos 

regulariter  ct  coaimuni  consilio  vobis  sociare  de- 

crevcriiis,  boc   sanclum  proposilum  servare  et 

lunc  consuluimus,  et  ut  iii  boc  perseveretis  prse* 

<  cipimus,  ct  auctoritate  apostolica  per  sigilli  nos-^ 

I  tri  impressionem   in  perpetiium  conflrmamuSf  » 

Iloc  legati  pontificii  diploma,  quo  poiestatem  facii 

S.  Roberto  ac  sociis  Cisterciensem  ordinem  fun« 

dandi,  ctiam  a   Mirseo  in   dicti  oniitti$  Cbroul^ 


\m 


S.  ROBERTI  ORD.  CISTERC.  FUiNDATORIS 


m\ 


refertur,  et  tesialuni  facit  (sccus  quam  narralur  in  A  itaque  anno  quo  pnediximus,  \\i  Kalendas  Apnds 

solemni  die  natalis  sanctissimi  Renedicti,  qaem 
gcminala  lietitia  tunc  cclebrem  reddideral  ob  Doini- 
nicam  Palniarum,  quae  in  ipsum  occurrerat,  Isetan- 
tibuj  angelis,  tabesccntibus  dsBmonibus,  Cistcr- 
ciensis  domus,  ac  per  hos  totius  Cisterciensis  ordi- 
nis  religio  per  viros,  ad  Christianam  pbilosephiam 
peiiitus  expeditos,  exordium  sumpsit.  c  CoiiKruttiit 
cum  his  quae  Caesarius  de.  Cistercii  fundarione  in 
llistoria  sua,  saeculo  proxlme  sequcnli,  niemoris 
prodidit.  Annum  quoque  fundati  onliois  et  priim 
illius  coenobii  loquuntur  sequentes  versiis»  ii  fronte 
ccclesiae  Cisterciensis  descripti : 


Yita)  BB.  Albericum  ac  Stephanum,  antequam  haec 
facttltas  peteretur  commigrarcntque  simul  omnes 
ad  Cistercium,  ex  Unicensi  solitudine  Molismum 
revertisse;  non  ctiam  Cistcrcium  fundassc  sine  S. 
Roberto,  totius  vidclicet  negotii  et  admiiiistro  et  di- 
rectore  ;  quanquam  primus  rci  suasor,  in  Exordio 
Magno,  S.  Stcpbanus  fuisse  memorctur  his  verbis  : 
I  Postmodum  vero  ciim  verbum  innovandae  reli- 
gionis  in  eadem  domo  motum  fuisset,  ipse  Slepha- 
nus  primus  inler  primos  forvcntissimo  sludio  labo- 
ravit,  ac  modis  omnibus  institit  ut  locus  el  ordo 
Cistcrciensis  instituerelur,  cujus  postmodum  ordi- 
iiantc  Deo  paslor  et  doctor  erat  instituendug.  » 

12.  Oblcnta  igitur  a  legato  pontiHcio  innovandac 
rcligionis  facullate,  Cislcrcium,  densa  tuiic  Bur-  ^ 
gundiae  silva,  opportunum  fuit  visum ;  quo  anle- 
quam  a  Molismo  S.  Robertus  migraret  cuni  suis, 
B.  Stephannm  ad  Odoiicm  Burgundiae  ducem  cum 
littcris  ablegasse  dicitur,  quarum  exemplum  a  Bn- 
tone,  ex  ms.  quodam  coenobii  Alcobacieusis  pro- 
latum,  darnus  infra.  IIiijus  epistolae  responsoria, 
scripia  ab  Odone  duce  Burgundiae,  ex  eodem  me- 
morato  ms.  afTertur. 

15.  Transitum  post  hxc  fccit,  relicto  MoUsmo,  ad 
Cistcrcium  :  migrationis  seriem  ita  nnrrare  prose- 
quitur  auclorlaudotae  jam  supra  Ilistoriae  ms.  Cis* 
fcrcicnsis  :  c  Posthaec,  iiiquit,  praefatus  abbas  et  sui, 
tanta  et  tali  auctoritate  freti,  Molismum  redierunt, 


Anno  miUeno^  cenlem^  bh  minut  upo^ 
Ponti/ice  Urbano,  Callorum  rege  Philwpo, 
Burgundis  Odone  duce  et  fundamina  iante, 
Sub  Patre  Roberto  cwpii  Cuterciui  ordo, 
Cmiobia  in  toto  producen$  plurima  mundo, 
Sic  mansura  diu  per  sanctum  nomen  Jesu. 

14.  Abest  autem  Cistercium  a  Divione  quinqne 
circiter  leucis,  situm  in  dioecesi  Cabilonensi  don- 
tus  Burgundiac,  amplissimuin  nunc  et  multis  auc- 
tiim  fundismonasterium.  Nomen  quidamaCisternis, 
quidam  a  Cistels^  voce  Gallica,  palustresjancossi- 
giiificaiit^,  deductum  volunt.  Fundus  ad  Kaynanlum 
vicccomitem  Belnae  ejusquc  conjugem  Iliyiicruan] 
pcrtinuit,  quorum  et  proptcrca  ad  inanlificanduin 
facultas  necessaria  fulf.  Cesscrunt  veroillmn  p.r 
quam  libenter,  suamque  in  Tamulos  Dei  mnnificen- 


et  de  illo  fratrum  collegio  soeios,  rcmissioris  vitae  ^  tiam  perpetuis   tabulis    posteritati  consccraninl  ; 


blanditias  respuentes,  ad  puritatem  simplicitatem- 
que  sacrae  Rcgulx  pure  simplicitcrque  tenendum 
promptoanimo  flagrautes,  clegerunt  :  ila  ut  iuter 
eos,  qui  lcgato  Lugduni  astilerunl  et  inter  eos  qui 
de  coenobio  vocati  sunt,  viginti  et  unus  monachus 
esscnt ;  qui  perfectioris  vitae  el  Regulae  sancti  Patris 
Bencdicti  ad  littcram  tenendae  desiderio,  arctam  et 
angustam  viam  ingressi  sunt.  Anno  igitur  Dominica 
ab  Incarnatione  roillesimo  nonagesimo  octavo,  Do- 
minus  Robertus,  Molismcnsis  coenobii  in  cpiscopatu 
Lingoncnsi  fundati  abbas,  et  cum  eo  fratres,  quo- 
rum  Deus  tetigerat  corda,  maleiUcs  ciim  dilecto 
Pairc  suo  Bencdicto  pro  1)eo  laboribus  faligari , 
quaiu  vitae  hujus  coniinodis  rcsolvi,   de  Molismo 


qua!  hujusmodi  in  Menologio  ad21  Marui  a\)  Uenri- 
quez  afTeruiitur  :  c  Notum  sit  omnibns  Cliristianis 
pro^scntibus  ac  futuris,  quod  Raynaldus  Belnensis 
vicccomes,  ct  uxor  cjiis  Hodierna  nominr,  et  co- 
vum  (Hii  llugo,  Humbcrtus  ,  Ratnardus  enrumque 
soccr  Ra>inundus,  pro  suorum  peccatorum  reniis- 
sionc  antccessorumque  suorum,  domino  Roberloel 
fratribus,  qui  cum  eo  Regulain  S.  Benedicti  arclius 
ac  perfectius  quam  illuc  usque  lenuerant  observare 
cupiebant,  contulerunt  de  praedio  suo,  qitoii  anii- 
quitus  Cistercium  vocabatur,  quanluinconque  ipsis 
ct  eorum  successoribus  Dci  famulis  ad  moiiasterinin 
ct  monastcrit  ofTicinas  construciidas,  aJ  nrandain 
quoque,  iino  ad    omuem    usuin  necessarius!v  fiic- 


•egressi  sunt ;  atque  ad  locum,  quem  proposito  suo  d  lit.  »  ctc. 


congruuin  jara  antc  i)er  gratiam  Dci  praeviderant, 
id  est,  ad  ereinum  quae  Cistercium  dicebatur,  ala- 
criter  tetenderunt ;  qui  lccus  in  episcopatu  Cabilo- 
nensi  silus  et  prae  nemorum  spinaruinquc  densi- 
tate  tunc  lemporis  accessui  hominum  insolitus,  a 
solis  habilabatur  feris.  Ad  hunc  ilaque  locum  hor- 
roris  ct  vastae  solitudinis  viri  Dci  vcnicntes,  tanlo- 
<{ue  illum  religioni,  qiiam  jam  dudum  menle  con- 
ceperant,  et  proptcr  quam  illuc  advenerant,  habi- 
liorem,  quanto  s^Bcularibus  despicabiliorem  et  inac- 
ccssibiliorem,  inteliigcntes ,  nemorum  ac  spinarum 
dcDsitate  praccisa  ac  remola,  monasterium  ibidcm, 
yolufltate  Cabilonciisis  cpiscopi  et  consensu  istius 
cujus  ipse  locus  oral,  coiislruere  coeperunt.  Eodem 


15.  Odo  quoquc  dux  Burgundise  non  paru!» 
Cistercium  auxit ;  fundos  ciiiin  a  Bclnensi  vice- 
comite  resenatos  exceptosque  adjectl,  el  priniani 
novis  habitoribus  domum  aediflcavit.  Prius  in  des- 
criptis  modo  tabulis  ita  narratiir  :  i  De  residuo 
quoque  ipsius  terrae,  quod  dicto  Raynardo  tunc 
placuit  retincre,  fecit  Odo  dux  Burgundix,  ad  illius 
conccssionem  et  libitum,  talem  cum  eo  cbmmuta' 
tionem  et  pactiim,  ad  opus  eoriimdera  monachonim, 
ut  scilicet  pro  terra  illa  singulis  annls  in  castro  Bel- 
ncnsi  solidos  viginti  susciperet,  tam  ipse  quam  et 
ipsius  post  cum  hacrcdes.  Praeterea  in  eadem  camlA- 
lione  concessit  ei  ac  fiiiis  snis  Ipsc  dux,  quaDtuffl- 
cimque  vineamm    in   territorio  Belnensi  posseflt 


im 


KCTA. 


1266 


planiare  et  colere  in  propria  dominicatura.  »  Po&te-  A  jussu  pnc«iicti  legati  suscepit,  et  monachos  qui  se- 


rius  hune  in  modum  prosequitur  historia  Cister- 
ciensis  ms.  collegii  nostri  Embricensis  :  <  Cactcrum 
arcbiepiscopus,  apostolicac  sedis  legatus,  cujus  be- 
nedictione,  pra^cepto  et  auctoritate  lanium  bonum 
slabile  fundamcntum  acceperal;  considerans  pau- 
pertalem  servorum  l>ei,  el  quia  in  loco  sterili  quem 
occupaverant  prorsus  nec  subsistere  nec  sedificia 
construere  posseni,  nisi  personae  alicujus  ipotentis 
adminuculo  fulcircntur,  scripsit  ad  illustrcm  prin- 
cipem  Odonem,  tunc  Burguodlae  ducem,  petens  et 
suadcns,  quatenus  pauperes  Christi,  zelum  glorise 
Dei  et  monastici  ordiuis  habentes,  foveret  el  manti- 
teneret  eorumque  necessilatibus  secuudum  magni- 
ficentiam  principatus  sui  subveniret.  Cujus  petitioni 
ct  consilio  Dominus  Odo  Burgundiae  dux  acquies-  ^  relinquentes,  rejeceramus  in  Imnc  locum. 


cum  advenerant  in  eodem  loco  stabilitatcm  (irmare 
regulariter  fecit,  sic  quod  ecclesia  iila,  divino  pa- 
ritcr  el  humano  favore  vallala ,  aposlolica  quoque 
aucloritalc  munita,  in  abbaliam  secundum  Rcgulam 
S.  Bcncdicti  disponcndam  surrexit.  i  Haec  iisdem 
fere  verbis  Exordium  Cisterciense  parvum  narrat» 
maximae  auctoritatis,  utpote  a  priniis  Cistercii  Pa- 
tribus  scriptum.  Idem  constat  ex  epistola  cpiscopi 
Cabilonensis  ad  Lingonensem  scripta,  quam  mox 
dabimus,  et  ex  Cisterciensi  Kalendario  edito  Divio- 
ne,  in  quo  B.  Albericus  secundus  Cistercti  abbas 
memoratur.  Ita  ut  jam  extra  controversiam  sit,  3. 
Roberlum  primum  £istercio  abbalem  prxfuisse, 
quod  ad  26  Januarii  in  B.  Alberici  Ylta  indecisum 


cens,  fratrum  etiam  illorum  fervore  et  devotione 
delectatus,  monaslerium  ligneum,  quod  ipsi  in  sua 
paupertale  incoepcrant,  de  suis  impendiis  totum 
consummavit,  eosque  ibidem  in  omnibus  neccssariis 
diu  procuravit,  terrisque  et  pecoribus  abunde  sub- 
levavii.  » 

16.  Auspicaluris  novum  ordinem  fuisse  locum 
moustratum  divinitus,  praeler  omnes  auctores  illius 
temporls,  auclor  Manriquez  est,  colligens  id  ex  bis, 
citatis.a  nobis  paulo  ante,  magiii  Exordii  verbis  : 
I  De  Mollsmo  egressi  ad  locum,  quem  proposito 
suo  congruum  jam  ante  per  gratiam  Dei  praevide- 
rant,  id  est,  eremum  .quae  Cistercium  dicebatur, 
alacritcr  tetenderunt.  »  Templum  almae  Dei  parenti 
conseerarunt ,  more  ad  omnia  reiiqua  propagati 
postQa  ordinis  coenobia  derivato  :  unde  boc  B. 
ilumberti  gcneraiis  ordinls  Praedicatorum  praecla- 
rum  iii  suis  sermonibus  testimonium  est.  c  Ordo 
iste  babct  in  tanta  reverentia  B.  Virginem,  quod 
omnes  ecclesiae  ejus  sunt  consecratae  in  cjns  hono< 
rem.  Inde  ipsi  roonacbi  in  ecclesiis  suis,  quasi 
semper  sunt  anto  beatam  Virgincm  et  Filiumejus.  » 
Similiter  a  Gregorio  X  dicitur  :  c  Cisterciensis 
ordo,  divinis  mancipatus  obsequiis,  et  inter  reli- 
giones  caBteras  gloriosae  Virgini  singularitatc  devo- 
tionis  ascriptus  ex  inslitutione  prima.  i 

17.  Manriquez  scribit,  S.  Robertum,  antequani 
Molismo  abiret,  Kravcm  ad  illic  reroanentes  oratio- 


el  redilui  S.  llobcrtt  a  CUlenio^ 
ejusdem  ccias,  culttts  sacer,  uri- 


§  III.  Revocatio 
ad  Moiismum . 
plores  vitct. 

18.  Brevi  tamcn,  abdicalo  apud  Cisterciense» 
magistratu,  S.  Roberlus  ad  Molismum  redire  de- 
buit,  repetitus  iterum  a  suis  Molismensibus  apud 
UrLanum  II,  nam,  c  haud  multo  i)Ost,  >  prosequi- 
tur  Cistcrciensis  ms.  llistoria,  c  l^oc  ciapso  teropo* 
ris  spatio,  Molismcnsis  nionachi,  voluntate  domini 
Gaufridi  abbatis  sui  qui  Roberto  succcsserat,  nun- 
tios  ad  Romanam  curiam  destinarunt,  a  domino 
papa  Urbano  importune  postulanles ,  quatenus 
praefatus  abbas  Robertus  loco  prisiino,  id  est, 
Molismensi  ccenobio  ecclesiastice  redderelur.  Quo- 
rum  importunitate  dominus  papa  devictus,  manda- 
vit  legato  suo  venerabili  scilicet  Hugoni,  ut,  si  fieri 
posset,  idem  abbas  reverteretur,  et  monachi  ere- 
mum  diligentes  in  pace  consisterent.  >  Eadem,  mu- 
tata  nonnihil  phrasi,  Exordium  parvum  refert,  m 
quo  et  haec  Urbani,  super  S.  Roberti  revocatione, 
scripta  ad  llugonem  archicpiscopum  Lugduneni>em 
cpistola  legitur  :  c  Uibanus  episcopus,  servus  ser- 
\orum  Dei,  vencrabiii  fratri  ct  episcopo  Ilugoni, 
apostolica^  scdis  vicario,  salutem  et  apostolicam  be- 
ncdictioncm.  Molismensium  fratrum  magnum  in 
consilio  clamorcm  acccpimus,  abbatis  sui  reditum 
vebemcnlius  postulantium.  Dicebant  enim  religia- 
nem  in  suo  cboro  eversam,  scqiie  pro  abbatis  illius 


uem  dixisse;  illos  vcro  abcuntem  lacrymis  prose-  D  abscnlia  odio  apuu  priiici|>cs  et  cxieros  vicinos  ha« 


ciitos,  utensilia  ad  monasterii  novi  officihas,  praeci- 
pue  autem  quae  ad  diviiium  cultum  spectabant,  of- 
Jieiosc  ac  pcramuiiter  niiiiistrasse.  Subrogasse  de- 
niqne  amantissimo  Putri  Gaufrcdum,  aliis  GofTri- 
duni  dictum ;  c  virum  utique,  ut  ipse  ait,  moribus 
compositum,  sacris  etiam  imbutum  disciplinis,  qui 
paries  abbatis  impleret  non  incongriie,  si  tales 
lacere  alios  potens  esset,  qualem  scipsum.  i  Cis- 
t4*ri*.io  autem,  a  Gualtero  episcopo  Cabilonensi, 
auctoritate  legati  pontificii,  primus  abbas  S.  Ro- 
berlos  fuit  datus  :  de  quo  ista  Hisloria  ms.  Cister- 
ciensls  :  c  Eodem  tempore  abbas  qui  advencrat,  ab 
episcopo  Cabiloncnsi,  ad  ciijus  diascesim  locus  ipsc 
Ipertinebat,  viigam  pustoralem  cum  cura  animarum 


beri.  Coacli  tandem  a  fralribus  nostris,  dilectioni 
tuae  per  prxsentia  scripta  mand&inus,  signiiicantes 
gratum  nobis  cxistere,  ut,  si  licri  possit,  abbas  ilte 
ab  eremo  ad  monastcrium  reducalur.  Quod  si  im- 
ptere  nequiveris,  curse  tibi  sit,  ut  et  qui  ereroum 
diligunt  conquiescant,  ct  qui  in  coenobio  sunt  regu« 
laribus  disciplinis  inserviant.  i 

19.  Hugoni,  lccta  hac  epistola.  nihil  fuit  anti^ 
quius,  quam  pontilicis  mandala  exsequi :  Manri- 
qucz  scribit  Lugduni  super  hac  re  ad  Petram  Inci- 
sain  ab  eo  provinciale  consilium  fuisse  convocatum : 
sequentes  saltem,  quae  utroque  exstant  in  Exordio^ 
ad  Lingonensem  episcopuin  lilteras  scripsil  :  c  Hu- 
go,  Lugdunen>^is  Ecclesiae  servus,  charissimo  fratri 


mi  S.  ROOERTI  ORD.  CISTERC.  FUNDATORIS  1268 

Roberto,  Lingunensium  cpiscopo,   salulcm.  Quid  A  f\^io  oliiit,  convenU  :  hunc  Surius  in  Tita,  el  Ber- 


de  nc^otio  Molismensis  Ecclesiae...  Banc  epUtolam 
ride  in  Hugone  Lugdunensi^  supra,  hujus  voluminis 
col.  523. 

30-21.  Qucniadmodum  Hugonis  iilterae  efleclum 
siiuni  sinl  sortita;,  ita  ulrumque  Exordium  narra^: 
€  Haecoinnia  abbas  ille  laudavit  et  fecit;  absolvendo 
Cistercienscs  ab  obcdienlia  quam  ei  in  iUo  vei  m 
Molismensi  ioco  prumiserant;  et  dominus  Guaite- 
riis  Cabiloneusis  episcopns  ahbaiem  a  cura  illiits 
ccclesiae  liberum  remisit,  sicqae  rcversus  cst,  ct 
qiiidam  monacln  cuin  eo.  >  Gualtcri  autcm  litlera" 
ad  Lingonensem  quoque  cpisoopiim  scriptie  in  par- 
voExordio  liujusmodi  sunt  :'c  Dileclissiino  fralri  et 
coepiscopo  Roberlo,  Lingoncnsi  episcopo,  Gauterns, 
Cabiloncnsis  EcclcsiiP  servus,  salutem.  Notura  sit  ^ 
vobis,  fralrem  Robertum,  cui  abbati.nm  iUam  in 
jiostro  episcopalu  silani,  quie  Novum-Monasterium 
dicitur,  commiseramiis,  a  professione  quam  Cabi- 
lonensi  Eccle.^ix  fccit,  ct  ab  obcditntia  quam  nobis 
promisit,  secunduin  domini  archicpiscopi  definiti  ^- 
iiem,  a  nobis  essc  absotiilum.  Ipsc  autcm  monachos 
illos,  qui  in  pr.tfalo  Novo  Monastcrio  rcmanerc 
«lecreveranl,  ab  obedienlia  quam  sibi  promiserant 
et  a  professionc  Ubcros  cl  absolutos  dimisit.  lllum 
ergo  amodo  suscipere  et  honoriflcc  tractare  ne  ve< 
reamini.  Valetc.  >  Kx  his  prodit  se  manifestus  crror 
aucU)ris  \itx,  direnlis  S.  Roberlum,  post  suum  ad 
MoUsmenses  reditum,  ciim  potcslate  abbatis,  et 


nardos  Brito  in  Cbronico  Cisterciensi,  29  Aprilis 
dicunt.  Verum  transla(i  festi  dies  ille  est  :  unde 
Cistercicnscs.  admonitu  suarum  Rubrleamm,  dam 
dicm  istum  S.  Roberto  feslom  agunt,  ex  hvmno 
Jesu  corona  ceUior^  qnem  de  Confessoribas  canh 
Eeclesia»  hiinc  versnm,  Anni  recurso  tempore,  cum 
liibus  proxinic  seqiientibus  pnetermittere  jubentar. 
Rubricarnm  ista  verba  sunt :  <  Sequens  venms  non 
dicitur  in  fcslivitaLibiis  sanctorum  Romigii,  Juliani, 
Robeili,  in  translationc  S.  Rcnedicti,  ncc  qnorom- 
(;iinquc  confessorum,  quoties  ad  aUam  diem  traos- 
fcriiiitur.  >  Consonat  vcrsus  de  hoc  ipso  coiifcclus 
nntiquo  morc  : 

Uemi,  Roberf  Jm/i,  Translalio  non  canet  amii. 

Fcstum  S.  Roberti,  antequam  transferretur,  diem 
17Aprilis  occupabat,  nempe  juxta  illam  capituli 
Cistercicnsis  conslitutionem  :  <  De  B.  Roberto, 
primo  Cistercii  abbate,  (iat  festum  quinlodecimo 
Kalcnd.  Maii,  etc.  Huic  constitutioni  inha^rcntcs 
canonici  regularcs  monasterii  Bodccensis  in  dioecesi 
Pailerbonensi,  cum  suo  insigni  codici  foL  17S  in- 
scripturi  cssent  Vitam,  quam  inde  a  ioanne  €a- 
mansio  Iransmissam  damus,  ita  exorsi  stint :  <  In* 
cipit  prologus  in  Vilam  B.  RoI)erti,  primi  abbatis 
Molismensis  nec  non  et  Cisterciensis  :  cujus  feslivi- 
tas  celebratur  xv  Kal.  Maii.  >  Eodem  die,  jaxta  Fi- 
leriensem,  vcrsnsille,  iirtranslatione  fcsii  postmo- 


MoUsmo  praefuisseetCistercio:ctCistercio  quidcm,      dum  facta  prxtermissus,  omitti  non  solebat :  unde 


quia  adesse  non  poterat,  vicarium  sibi  B.  Albericum 
primo,  et  hoc  bicnnio  post  e  vivis  sublato,  B.  Stc- 
phanom  praefccissc  :  isla  cnim  vern  ndvcrsari  Icclor 
ex  parvo  Exordio  colligit,  ubi  capite  decimo  ita 
Vcribitur  :  <  Viduata  igitur  suo  paslore  Cisterciensis 
Ecclesia  convenit,  ac  rcgulari  eleclione  quemdam 
fratrem,  Albericum  noinine,  in  abbalcm  sibi  pro- 
'movit.  > 

22.  Rcvcrsns  Molismum  S.  Roberlus,  cum  diio- 
bus  duntaxat  monachis,  Cistercienscs  tamen  cx 
animo  non  dclevit;  crebris  cos  interpcllasse  liueris 
Chrysostomus  Henriqucx,  in  fasciculo  sanctoruni 
ordinis,  auclor  csl,  et  earum  unam ,  cx  Chronico 
Brili  transcribit.  (Vide  infra.) 


rcctc  colligimus,  festum  prius  cum  die  obilus  cou- 
currisse,  adeoque  S.  Robertum  obiisse  die  Aprilis 
17,  sive  XV  Kal.  Maii,  uti  habet  auctor  Vilae  in  Bo- 
decensi  ms. 

In  mss.  Additionibus  quorumdam  Carlhnsianonim 
BruxcIIensium  ad  Usuardum  21  MartU^  S.  Roberii 
abbalis  Translalio  notatur,  qui  si  hic  Molisrocnsis 
cst,  suspioen  licebiralicnjus  posteriorls  translalio- 
nis,  anie  unum  forsltan  snccnlum  aut  pauloain- 
plius  factae,  hanc  csse  memoriam. 

2i.  In  nomcrum  bcatorum  relatns  fiiit  anno 
1222  ab  Honorio  III  snmmo  pontifice,  pcnnittenle 
Molismcnsibus,  <  ut  cum  tanquam  sanclum  in  sua 
Ecclcsia  vcneranlcs,  ejus  apnd  Dominum  suffragia 


23.  De  aiino  obilns  S.    Robcrti  intcr  scriptorcs  ]>  ndcliter  implorarent.  >  Blanriqucz   in  AnnaUbus  a.! 


consonsio  non  esl;  Baronius  in  notis  ad  29  Aprilis, 
sccntns  Chronicum  Sigcberli,  mortein  anno  1008 
ascribit,  Fitcriensis,  in  notis  ad  Exordium  Parvnin, 
annuni  unnm,  duos  in  Annalibus  Manriquez  adjicil. 
Scd  crroris»  convincuntur  cx  tabulis  donationuni, 
quibus  apnd  Camnzaluni  in  Anliqnilaiibns  Ecclcsix 
Trcccnsis  S.  Robcrlus  anno  Domini  HOI,  ct  apud 
Sanmarthan(»s  in  Moiismo  anno  llOoMnbscripsil.  Hi 
ilUus  Vitain  annolItO;  ille,  cuni  c«/<|ne  JonghrU- 
nus  Clandiusquc  Robcrlus  in  Gallia  Chrisliana, 
anno  II II  lerminanl.  Qnldquid  sil,  aitale  ullra  an- 
iMim  1112  noii  processit :  hoc  quippe  anno  Moiismo 
GniJonem  priefuisse  conslat  cx  iis  qna;  loco  citato 
Air**nint   San-Marthani.  Ncqnc  satis  de  die  ctijun, 


liunc  annnm,  non  mnlto  post  i)catincationem  aat 
snb  initinm  anni  seqiicntis,  canoni  sanctorum 
nscriptnm  cssesustinet,  et  missa  fuissein  hanc  rem 
:i  pontificc  diploinala.  Hoc  certum,  dccrcvissc  co- 
doni  anno  capitnlum  gcnerale  Cistercicnso,  t  Ul  dc 
S-  Robcrlo,  primo  Cistcrcii  abbalc,  Oat  fesruni 
qnintoiiccimo  Kalcnd.  Maii  cnm  dnodeciiii  lcctioui- 
bns,  sicut  de  B.  Hieronymo;  cl  una  ntissa,  mc  t 
(lc  B.  Bencdicio.  i  Komcn  variis  EcclcsiiB  fafiis 
itiscnptnm  legilnr;  Saui^saii,  .Menanli,  \Vioi:i*i, 
Martyrologio  Romnno,  Menologio  Cislerciensi  Gliry- 
sostomi  Henriqiicz  ad  29  Aprilis,  ct  apufl  eumdrin 
ad  21  ctiam  Martii,  quo  dieenm  e  vila  nttgrassr  iii 
Kalcndariis   Salmantica»  ct  Divione  cdilis  lpgi  aJi 


mo  V 

In  Oivionensi  ad  diclum  diem  isla  vidimus:  c  Ordo 
Cisterciensis  sub  abbate  Roberto  feliciter  incoepit 
anno  1098.  Roberltis  ipse  eodem  die,  qui  sanclo 
etiam  P.  N.  Benedicto  sacer  est,  obciormivit  in  Do^ 
mino  anno  i108.  »  Vitani,  ut  San-Marthani  aiuut, 
Guido,  primusposteum  Molismi  abbas  conscripsit: 
aliam  saeculo  duodecimo»  cenlum  fcre  post  S.  Ro- 
berti  mortem  aunis,  Molismensis  quidam  anoaymus 
monacbus  scripsit  ex  jussione,  ul  prsefalur,  i  viri 
rcvercndissimi  domiiii  AcSonisMoiismensis  abbatis, » 
qucm  San-Martbani  doccnt  auno  1197  obiisse,  ct 
0(/onm appeilant.  iNomen  meum,  inquit,  subticui: 
ne  forte  apud  imperitos  opus  ipsum  vilesceret,  si 
peccatoris  nomcn  in  prima  fionte  operis  appare- 
rct.  »  IJem  verilatis  studium  unice  prae  se  fercns, 
non  dubilo  qnin  ipsum  eliam  adhibuerit ;  fatenduni 
est  tamen  a  vcro  alMJuctum  aliquoties  fuisse,  dum 
suis  Molismcnsibus,  ex  aemulatione  adversusCister- 
cienses  histoi  iae  vcriialem  haud  parum  obscuranti- 
bus,  ninaiuin  credidit.  Sensit  hoc  primus,  Joannes 
Grotbusius  nosler  piae  memoriae,  cum  Embricas  in 
coUegto  noslro  reperisset  codicem  Cisterciensis 
historiae  Ms.  anno  1638^  ipsumque  et  ca  quae  in  S. 
Bernardi  Petrique  Venerabilis  operibus  legerat  con- 
tiilisset  curo  Vita  apud  Surium  edita.  Ct  bic  quidem 


ITA.  •    1270 

A  acceplo  Ultrajectino  ms.  ecclesiae  S.  Salvau>ris 
ecgrapho,  quale  etiam  nos  habemus,  non  Latiuit 
prologum,  ulpotc  istic  dclicientem ;  ct  siylum  ali- 
quoties  mutavit,  vcrba  etiam  saepius  contractiora 
ut  invenit  sic  reddidit.  Nos  integram  invariataroquc 
damus  ex  saepe  laudato  codice  Bodecensi  :  in  qua 
quidquid  minus  sincerum,  ex  alieniori  a  Cister- 
ciensibus  animo  scriptum,  id  vel  jam  correximus 
in  hoc  praevio  commentario,  vel  porro  in  adnotatis^ 
cavendum  monebimus.  Annis  post  Adonis  morlem 
30,  sub  alio  .\dohe  sive  Odone,  actum  pro  obtinen- 
da  canonizalione  est,  peractumque  ut  diximus  :  qua 
de  re  monumenla  cxstant  a  Philippo  Labbe  inscrta 
Bibliothccae  mss.  torao  I  et  inde  huc  t:'ansciibcnda ; 
in  quibus  sub  finem  sil  incntioVitica  Molismensiunt 
procuratoribus  pontilici  exhibend.-e ;  quae  quin  ipsa: 
sit  qiiam  cdimus,  vix  polcst  vidcri  dubiuin.  Ex  re- 
centioribiis  Vitam  scripsere  GuiUce,  Sinion  Martia 
ordinis  Miniinoruin  in  Floribus  solitudinis,  Lusila-- 
nice  Bernardus  do  Brito  in  partc  priina  ChroDlci 
Cistercicnsis,  Laline  Maiiriqiicz  in  Annalibus  ejus- 
dein  ordiiiis,  et  Chrysostomus  IIcnriquc2i  in  fasci- 
culo  Sanctoruin.  Exstat  etiam  in  Lcgenda  Sancto- 
rum  excnsa  Lovaiiii  anno  1485  ct  mss.  Uitrajectini» 
S.  Salvaluris,  scd  cmtractior. 


VITA  S.  ROBERTI 

Auctore  manacho  Moiismensi  anonymo  suh  Adone  abbate  saculo  xii,  ex  ms.  Bodeconsi 
eruia  a  Joanne  Gamans  S.  J.,  collata  cilm  mss.  Uilrajeclino  el  Surio. 


PROLOGUS. 
1.  Quoniam  Jesu  sacerdote  magno  per  propriuni 
sauguinem  in  sancta  semel  ingresso,  propalata  est 
via  sanctorum ;  operae  pFotium  reor  vitam  illorum 
moresque  descpiberc ,  qui  Saivatorcm  nostrum, 
qiiantum  permisit  huuiana  fragilitas,  iiuitantes,  in- 
ter  proccllas  viUe  prsesentis,  in  agone  cerlaminis 
fortiter  perst.tcrunt,  Chrislum  Dominum  in  suis 
eorporibtts  glorincaiites  et  portantcs,  ct  usqiie  ad 
iincni  vit;e  Gonstantissinic  permancntes  iii  proposilo 
sauctitatis.  Hi  cnim  sunt,  de  quibus  Scriptura  lo  • 
q^iitur^  c  Juslorum  seniila,  quasi  lux  splendescens, 
erescit  et  proficit  usqub  ad  pcrfectum  diem  (Pror. 
nr).  >  Hi  sunt  stcll;e,  quas  consliluit  summus  ponti- 
fcx  in  Ecclesise  flrmamenio,  quarum  splendor  hu- 
manae  ignorantiae  tenebras  abigU,  ct  laborantibus 
in  hoc  mari  magno  et  spatioso  portum  salutis 
ostendit,  intcr  quos  spccialiter  effulsit  vir  vitae  ve- 
nerabilis  B.  Robertus,  Molismensis  Ecclesiae  pri- 
mus  abbas,  cujus  sanctitas  dcfaecata  taiito  jure 
gloriosior  prasdicalur,  quanto  vix  aliquis  in  dicbus 
nostris,  qui  vcl  Dcum  timeat,  invcnitur.  Cujus  ego 
vitam  adorsus  sum  scribere,  non  de  ingcnio  mco 


C  aut  scienlia  pisesumens,  sed  polius  in  illo  spem  pro- 
fcctus  coeptiquc  opcris  consummationeni  consti- 
tuens,  qul  linguas  infantium  facit  disertas,  ct  ad 
corripiendatn  prophelae  vesaniam,  subjiigali  ntulo 
quondam  humanae  lingux  tribuit  facuUatcm.  Ad. 
hxc  accessit  viri  revcrcndissimi  don>iin  A^lonis  Mo- 
lismensis  abbalis,  jussio,  ncc  non  et  fralrum  cjus^ 
dem  loci  instans  ct  devola  postulatio,  qiiibus  iudi- 
gnum  prorsus  arbilror  aliquid  denegari.  No  igilur 
coram  Domino  vacuus  apparercm,  licel  non  siui 
tanlo;  virtiiiis  aut  nieriii,  ut  esse  possiin  aliis  iu 
cxcnipluni,  dcdi  tamcii  operam,  ne  cis  penilus  la- 
tcat,  qui  mcrilo  sanctilalis  Ecclesix  sacrosanclai 
datus  cst  ad  ornatum.  Quique  igitur  leclor  af:cessc- 
ris,  nomen  qu^eso  scripioris  iu  hoc  non  rcquiras» 
quia  gloriaui  boniinuni  fugiens  et  a  Dco  solo  lau- 
dari  qua;rens,  in  hoc  operc  nomen  meum  subticui, 
et  ne  forte  apud  imperitos  opus  ipsum  vilesceret,  si 
pcccatoris  nomcn  in  prima  fronle  operis  apparcrol. 
Si  quid  aulem  minus  cleganter  minusve  dccenler 
dixero,  veniam  precor  humiliter  a  lectore;  commo- 
ncns  universos  ad  quos  prxsens  scriptum  venerir, 
nc  vcrboiCiVi  phaleras  a  me  reqiiirant,   qiiia  vcri< 


127! 


S.  ROBERTI  ORD.  CISTERC.  FUNDATORIS 


im 


tas  per  sc  sibi  sufficicns  el  deeora,  fuco  Yerl)oruin  A  pults  eructaret.  Qui  cum  essct  annorum  quinde- 


non  appetit  colorari,  ncqiie  niereiricis  Jezabel  sli- 

bio  depingi.  Dcnic|ue  Doctorem  gentium,  ipsiusquc 

Vcritatis  discipulum   audiant  dicentero,  quia  re- 

gnum  Dei  non  est  in  scrmone,  sed  in  virtute  po- 

tius  (/  Cor.  IV ). 

CAPUT    PRIMUM. 

S.  Roberii  natalei,  tirocinittm  vitm  religiosw^  el  pra- 
feciurcB  qucedam, 

2.  Beatus  igitur  Roiicrtusde  Campani.T  \\)  parti- 
bus  .oriundus,  quasi  quidam  llos  can.pi  speciosus 
cnituit,  cujus  nimirum  decor  in  boncslate  morum 
inluentibus  gratus  erat ;  et  sancUc  opinionis  odor, 
longe  lateque  diffusus,  ad  imitationem  sui  plurimos 
invitabat.  Hunc  auicm  virum  sanctum  recle  flori 


cim,  mundana  vitans  contagia,  toium  se  decrevit 
Domino  consecrandom ;  unde  florem  graitissimx  ju. 
venlutis  Domino  offcrens,  apud  S.  Petrum  de  Ciila 
(5)  suscepit  habitum  regularem;  nbi  jejuoiis  el 
orationibus  vacans  nocte  et  die,  gratum  Deo  exlii- 
bebal  obsequium,  carnem  spiritui,  spiriuim  vero 
subjiciens  Creaiori.  Cum  vero  tempus  esset,  ui  in 
scrvo  suo  glorificaretur  Deus  el  lucxsrna,  qus  sub 
modio  latucrat,  supcr  candelabrum  ad  illuminan' 
dam  Ecclcsiam  poneretur :  ille,  in  cujns  manu  conla 
sunt  bominum ,  ejusdcm  domns  rralribiis  inspira- 
vit,  ut  virum  Dei  Robertum  sibi  eligerent  in  prlO' 
rcm.  Dignum  quippc  erat,  ul  qui  duce  graiia  loiigo 
usu  didicerat  tcnere  moJcramina  vitx  su»,  judei 


roe  aestimo  coroparasse;  quia  de  sanctis  dicit  Scri-  B  et  modcralor  ficrct  aliorum.   Erat  lunc  tcraporis 


ptura,  quod  c  florebunt  de  civitatc  sicut  fenum  ler- 
jiT  {PmL  LXxi).  >  Poiro  quia  nobilitas  cst  qiiaedam 
laus  procedons  cx  merills  parentum,  a  quiluis  vir 
l)eatu8  origincm  duxerit,  ostendemus.  Pater  igitur 
cjus  TheoJericus,  mater  vero  Ermcgardis  diccba- 
tur,  ambp  quideni  secundum  sa;culi  dignitatcm  cla- 
riy  sed  aiite  Dcum  moruin  honestate  clarissimi ;  re- 
rum  vero  copia,  quibus  temporaliter  abundabaut, 
sic  utebantur,  ut  summi  PatrisfamiHas  potius  vide* 
rentur  dispcnsatores,  quam  terrense  substanti»  pos- 
sessorcs.  Scientcs  autem,  quod  feueratur  Domino, 
qui  pauperi  miscretur,  pulverero  terrenx  conversa- 
tjoiiis  piis  eleemosynis  abstergebant :  inio  quia  io 


iii  remotis  nemoruro  (i)  lalebris  eremita  quid.m, 
Dco  cupicns  eo  libcrius  qiio  secretius  dcscrT.rc, 
qui  cuni  assiduitate  jejuniorum  macerarct  carnem 
ct  orationum  iuslantia  spiritum  roborarct,  respciit 
Dominiis  humilitatem  ejus,  nec  sine  graiidi  mira- 
culo  pcr  ipsum  crevit  servientium  Domino  mulli- 
tudo. 

4.  Diio  ciiim  mililes,  fratrcs  quidem  sccuoduin 
carnem,  sed  sccundiim  spirilum  nou  eadcni  sen- 
tientcs,  studio  inanis  glori»  dediti,  ad  oslentalio- 
ncm  virium  suaium,  exsccrabilcs  nundiiias,  quas 
vulgus  lorncamenta  nominat,  cxpeiebanL.  Qui  cum 
pcr  nemus,  in  quo  prsefatus  eremita  degcbat,  soii- 


carne  positi,  non  secundum  carnero  vivebant,  co-      chriam  vitam  ducens,  itcr  agcrent ,  ccepemni  alte- 


gitaiionc  et  aviditate  in  coelestibus  habitantes,  co- 
lonas  suas  virtutum  opcribus,  quasi  prctiosorum 
lapidum  gloria,  decorabant.  Hatc  idcirco  dixcrim, 
ut  ostendercm,  quaro  sancta  radix  exstitcrit,  de 
f{ua  nobis  sanctus  iste,  quasi  quidam  ligni  vit» 
surculus,  pulUilavit.  Verum  quia  de  parcnlibus  ejus 
recimns  mentionem,  qualiler  eumdcni  virum  san- 
clum  Spiritus  prxvcncrit  stinctus  in  henediclionc 
<lulccdinis,  duin  adhuc  matris  utero  clauderelur, 
Itrcviter  absolvcmus.  Prasgnanti  enim  malri  ejus 
gloriosa  Dei  gcnitrix  Virgo  Maria  in  soninis  appa- 
liiit,  aurcuin  annulum  habens  in  manu  sua,  dixit- 
quo  ei  :  €  0  Ermegardis,  volo  filium,  qiicm  gestas 
in  uicro,  ex  islo  mihi  aiinulo  desponsari.  >  In  bu3C 


rutrum  secrcta  cogilalione  de  mulua  necc  iractare. 
Invidiae  quippe  veneno  roiserabiliter  tabescenles, 
apud  se  cogilabant,  quod  aliero  eoram  mortuo,  iib 
qui  supercssct,  in  defuncii  possessionem  succede- 
ret.  Sed  Deus  omnipolens,  qui  sciebat  eos  vasa  nii- 
scricordiae  mox  futuros,  non  pcrmisit  illos  teitlari 
supra  quam  poterant;  scd  fecit  cum  icnialione  pro- 
ventum,  nc  iuiquitatcm,  quam  concepcranl,  eficclui 
mancipareni.  Ad  hoc  aulem  permisit  eos  Dei  pro- 
vidcntia  tain  iniqua  tentatione  vexari,  iit  poslmo- 
dum  in  profectu  virtiilum  positi  sibi  superbe  non 
tribuerent  quod  habcreni ,  sed  magis  iii  illum  re- 
fundereiit,  cujus  cssenl  mi&ericordia  libcrati.  Cum 
igitur  expleto  negolio,  ad  quod  ierant ,  in  quo  salis 


vcrba  mulierem  dormientcm  reliiiqiicns  beata  Virgo,  D  strcnue  secimdum  morcs   geiitis  illius  egcrant,  in 


disparuit;  illa  vero  de  sonino  consurgens,  auimo 
roepii  revolvere  visionem.  Adjccit  autem  bcaia  Dei 
genitrix  apparere  itcrum  miilieri ;  sicut  olim  ad 
conOrmandam  promissionem  suam,  Doinlnus  legi- 
!ur  apparuisse  dcnuo  Samueli. 

5.  Cxpletis  igitur  dieius  mulicr  pfpcrit  filiuni 
(2),  quem  ablactatum  tradidii  litterarum  slucliis 
imbuendum ;  in  qiiibus  supra  oinncs  coaitaocos 
s'.ios  proficiens,  de  fontibus  Salvatoris  puro  pcctorc 
bauriebat,  undc  salvaiionis  graiiam  postmodum  po- 

(t)  Maiirique  e  Normannia  oriundum  scripsit, 
proxima  campaniai  provincia. 

{'2)  Addit  Surius,  vocans  etim  Roberlum, 

(')  De  lioc  monasterioin  subiirbio  Tricassino,  ac- 


taiiium,  quoJ  laudis  huinanas  fraciuin  ab  omniluis. 
qui  adrueranl,  rcportarcnt;  ad  propria  rcmcantts, 
ad  locum,  in  quo  de  nccc  niutua  sccrcta  cogilaUoue 
Iraciaverant,  grussu  prospcro  pervenerunt;  ibi,  vel- 
iili  ab  ipso  loco  admonili,  quin  poiius  divina  inspi- 
ratione  coropuncli,  cogitatam  coeperiini  cxhorrerc 
nequitiam,  ei  in  «eipsis  de  concepto  faciuore  coii- 
tiirbari.  Ad  mcmoriam  vcro  reduccntes,  quod  in 
proximo  ernt  tugurium  crcmitu'  superius  rnemorati, 
pari  voto  itcr  suum  ad  iliiiis  mansiunculani  diroxc- 

tuin  est  superius. 

{A)  Colaniini  id  nemns  (licci^.ifur^jnxla  Torno.lo 
ruin,  cl  uoniinalur  infra  niini.  8. 


1273 


VITA. 


1271 


riine ;  et  per  confessionein  virus  pcsiirenim,  quod  A  servum  suuro  Dominus  de  aliorum  prorectibus  oniU 


in  cordibus  eorum  latuerat,  evomentes,  eliminata 
spurcitia  gratum  in  semetipsis  Deo  habitaculum 
paraverunt.  Denique  a  viro  Dei  super  cogitata  ne- 
quilia  redarguti,  ab  eodero  recesserunt  salutaribus 
monitis  informati,  cujus  nimirum  scrmo  ardens 
tanquam  facula  coelestes  concupiscenlias  in  illornm 
nientibus  cxcitabat,  tcrrenae  dignitatis  ambitum 
in  eis  prorsus  exstirpans,  et  virtutum  foroitem 
non  minus  suaviter,  quaro  salubriter  in  eisdem 
creans. 

5.  Cum  igitur  ad  loeum,  in  qno  prius  alter  in  a1- 
tcrum  cogitarat  insurgere,  pervenissent ,  coeperunt 
dicere  intcr  se,  et  mutuo  loquebantur  :  c  Quid  hic, 
inquit  aher  eorum,  fraler  charissime,  nobis  heslerna 
die  transeuntibus  cogitabas?  •  At  ilto  cordis  sui  co- 
gilationem  reserante  fratri  sno  :  c  Et  ego,  inquit 
alter,  nihil  prorsiis  dissimile  cogilavi.  Qui  statim 
compuncti  corde  ad  virum  Dei  regressi,  spreta  sae- 
cull  pompa  fastuque  calcato,  cum  eodem  cosperunt 
spiritualiter  vivcrc,  et  ad  portandirm  suave  jugum 
cordis  Christi  cervicem  humiliter  indinare,  unde 
quis  eorum  conversionem  meritis  B.  Roberti  dubi- 
tet  ascribendam  ?  cujus  magisterio,  sicut  sequeus 
docebit  lectio,  disciplinis  erant  regularibus  imbuen- 
(!i.  Deus  autem,  qui  consolatur  huniiles,  adjeoit 
nuiUipIicarc  servos  suos,  ut  intra  brcve  spatium  ad 
soplenarium  numerum  pervenirent,  quo  videlicet 
numero  scptiformis  sancti  Spiritus  graiia  figuratur, 


nassct,  unde  fratribus  ejusdem  domuSf  nec  non  et 
abbatis  sociis  persuasit,  ne  petitioni  fratrum,  qui 
ad  requirendum,  ut  vir  Dei  sibi  prxsset,  venerant, 
assentirent.  Yerurotamen  B.  Rgbertus  eorum  pcU- 
tioni  justisque  votis  aggratulans,  ipsoriim  salisfe- 
cisset  desiderio,  nist  fratres  Tornodorcnses  unani- 
miter  obstilissent.  Sahitaribits  tamen  monitis  in« 
formatos,  comitatos  oralionibus  ct  iirmaios  bene- 
dictionibus,  remisit  illos  ad  propria  :  et  in  spe  sin ' 
gulariter  illos  constituit,  quod,  quam  cito  facuUas 
ei  iribueretur  a  Domiiio,  ipsos  adimpleret  Isetilia 
cum  vullu  suo.  Libet  aotem  hic  paululum  iulucn 
dispensationem  Dei,  quamvis  cnim  sanctum  esset 
ipsorum  propositum  justumqitc  desiderium,  ad 
^  hoc  tamen  dilatum  fuil,  ut  dilatarclur  et  crc- 
«ceret;  ut  cum  id  quod  quaesierant  adepli  fo* 
rent,  id  haberenl  charius  atque  cautius  observa- 
rent. 

GAPUT  II. 
Cmobia  MoUsmense  et  Cistercieuse  (undata. 
7.  Vir  autem  Domini  semper  cogitans,  non  quae 
roundi  sunt,  sed  quae  Domini ;  cum  videret  fratres 
loci  illius  ab  sequitatis  tramite  declinare,  timens  ne 
roalignus  comes  candido  et  stmplici  suam  rnbigi^ 
nem  afTricaret,  et  pulchram  animse  illius  faciem  de* 
forroaret ;  eo  quod  roorcs  formari  soleant  a  convi-» 
ctu ,  ad  claustrum  Celleuse,  unde  digressus  fuerat, 
remeavit.  Ubi  Lia,  quas  laboriosa  dicitur,  ad  tem- 


qiiem  pcr  (amulum  snum  D.  Roberlum  muUoriun  q  P»s  postposita,  dilectae  diuque  desideralae  Rachelis 


salulem  novimus  operatuin.  Idcm  enim  Spiritus  hos 
f  eptem  viros,  quasi  septcm  columnas  spirilualis  aedi- 
licii  prxpnravil,  pcr  hos  enim  coepit  ordo  monasti- 
cus  reviviscere,  et  missa  radice  ad  humorem  gralias 
fructum  facere  spirilalem,  ut,  cum  pcnitus  pula- 
retur  absumptus,  rursum  ad  odorem  grati»  germi- 
iiaret,  facerctque  comani,  quasi  cuin  primum  plan- 
tntus  est. 

C.  luterim  vero  B,  Robertus,  sanctitate  et  gratia 
apu.i  Donm  et  homincs  satis  clarus,  a  monachis  S. 
Michaclis  Toriiodorcnsis  (o)  electusest  in  abbatcm. 
Pricfati  vero  crcmiue  ciim  non  haberent,  qiii  eos 
discipliiiis  regularibus  iuforinarcnt,  audientcs  fa- 
luam  l)cati  viri,  duos  e  fralribiis  stiis  ad   ipsiim 


fruebatur  amplexibus,  hauriens  in  gaudio  de  fonti- 
bus  Salvatoris  quod  postea  propinaret  fldelibcs  tn 
salutero.  Sed  qiiia  latere  non  poluit  civitas  supra 
montem  posila,  B.  Robcrtus  supra  monlcin  Chri- 
stuin  radicatus  llrmiter  et  fnndalus,  deftincto  priore 
S.  Aigulfi  (7)  ad  pascendiim  humilem  grcgem  Chri- 
sti  rursus  eligitur,  in  cadem  domo  unanimi  fratruni 
voto  pariqiic  desiderio  prior  effeclus.  Mcmorati  au- 
tem  eremitae,  ainore  vit»  coclestis  afllali,  cum  virum 
Dci  scmper  vidcrenl  in  Deiim  prolicere  et  seipso 
efljci  meiiorem,  inilo  consilio  duos  ex  fratribus  suis 
ad  sedem  apostolicam  transmiserunt,  quatenus  a 
sumino  ponlincc  (8)  precibus  obtiiiercnt,  ut  vir  Dci 
B.  Roliertus  pusiUo  gregi  Chrisli  Paler  fleret  atqtie 


iransmitlcrc  curavcrunl,  qui  cum  ad  locum  pcrve-  D  pastor;  sciebant  enitn,  quod  nefarium  esset  summo 


iiisscnl,  in  quo  vir  Domini  scdulum  Deo  exhibcbat 
obsequium,  prxpositum  doinus  illius  in  auditorio 
rcpcreriinl.  Qui  cttm  corum  proposituin,  causain- 
qiic  ilinoris  agnovissct,  vix  ab  co  multis  precibus 
obtinucrunt,  ut  ad  viri  Dei  secrctaritim  duccrcntur. 
Invidix  quippe  mucroue  confossus  pracpositus  (6) 
sibi  arbitrabatur  pcrire,  si  quid  laude  dignum  per 

(5)  Tornodorum  vulgo  Tonnerre,  haud  longe  ab 
Armensione  fluvio,  ui)i  anno  980  exstrui  monaste- 
rium  coepcrat. 

(6)  Guillericus  bic  forsitan  fuit,  cui  ipse  sanctus 
postea  cedens,  abbatiam  diroiserit :  certe  Rol)erti 
successor  eo  nomine  dictus  videtur,  quod  Saitmar- 
tliani  ex  diplomate  Callcri  Lingononsis  cpLscopi 
anno  U7i  acoopcrunl. 


pontiflci  contradicere,  aut  ejus  jussionibus  ausu  te- 
meraiio  contraire»  Summus  autem  pontifex  audicn& 
ipsorum  propositum,  gavisus  est  valde,  pclitioni- 
qtie  eorum  benigne  annuens,  apostolica  benediclione 
fretos  remisit  ad  propria  gratulantcs;  abbali  (9)  do 
Cella  per  apostolica  scripla  mandans  atque  pra^ci- 
picns,  quatenus,  qiiemcunque  de  fratribus  elcgis- 

(7)  Colitur  S.  Aigulfus,  abbas  Lirincnsis  el  mar- 
tvr,  S^ept.  sub  cujus  noinine  iii  viciiiia  Cellcu- 
slscoenobii  exstabat  prioraius,  subjeclus  abbali 
CeUcnsi. 

(8)  Alcxander  III  hic  vidcUir  fuisse,  scdit  enim  ab 
annolf59  adli81. 

(9)  Guarinus  rrcdo,  anno  1050  indicatus  a  San- 
marthanis,  dccrssor  Bcrnardi  an.  i07l  elccti. 


Ii75 


S.  ROBERTl  ORD.  CISTCRC.  FUNDATORIS 


H76 


sent,  ipsis  tradcrct  in  abbatem.  Abbale  aotcin  de  A  nonhaberent,  nihilominusTrecas(ll)lransinisiteos 


Cdla  co^nito,  quod  summus  ponlifex  illi  manda- 
verat,  bealum  Robcrtum  conccssit  poslulantibus  : 
tristis  quidem  et  mcerens,  sed  mandatis  apostolicis 
coutraire  non  audens.  Videbat  enim  quod~  iliorum 
consolatio  sibi  suisque  esset  tribulatio,  eo  quofl  dc 
domo  illius  columna  cedrina,  Al*ma  ulique  el  impu- 
tribills,  auferrelur.  Beatus  autem  Robertus  curam 
pastoralis  ofTicii  dcvotus  acccplt,  videns  quod  labor 
tjus  sinc  fruclu  non  esscl,  eo  quod  unanimilas  gre- 
gis,  respucndo  terreiia  et  quaerendo  coelestia,  salu- 
laribus  ejus  monitis  obcdiret  :  undc  itcrum  Liae, 
vitx  scilicet  activ:c,  copufatus  est  ad  lilios  procrean- 
dos  spirituales  :  sccundum  intcriorcm  quidcm  ho- 
niinem  in  spiritu  bumilitatis  Domlno  serviens,  se- 


ad  victuttlia  comparanda,8ecundum  litteram  propbe- 
Ue  consiliis  acquiescens :  c  Et  qui  noii  habetis  argeD-. 
tum,  Tcuile,  propcrate,  eroiteet  comedite  (/sa.  lt).i 
Cum  aotem  Trecensium  civitatero  nudis  pedibus 
fuissent  ingressi,  statim  de  ipsis  ad  episcopum  ru- 
mor  ascendit,  quos  ad  se  faciens  introduci,  devote 
satis  illos  suscipiens,  amorem,  quem  habebal  erga 
Deuro,  in  exhibita  servis  suis  humaniiate  monstn- 
vit.  Deniquc  novis  vestibus  regulariter  induens 
eos,  cum  quadriga  pannis  et  panibus  onerau  re- 
misit  eos  ad  fratres  suos.  Hac  aiitcm  benediciione 
non  mediocrlter  confortatt  fratrcs,  dldiceritnt  inter 
adversa  paticntes  csse ;  quin  etiam  a  die  illa  et 
deinceps  non  defuit,  qui  eis  tam  in  cibts  quam  m 


^         -  ,  —  .  ,   .  ^ 

cundum  exteriorem  yevif  satis  strenue  ministerium      vestibus  necessaria  ministraret 


iuom  implcns. 

8.  In  ioco  igitnr,  qui  num;  Colanus  dicilur,  Do- 
mino  scrvientes,  in  fame  ot  siti,  in  frigore  ct  nudi^ 
tate,  jejunando  et  orando,  pondus  diei  et  aestus 
aequanimiter  tolerabant,  seminantes  in  lacrymis,  ut 
in  exsuUatione  secum  ad  Dominicum  harreum  ju- 
8tiliae  manipulos  reportarent.  Scd  quia  s  iljtium  est 
laboris,  visio  collaborantis,  qui  humiliu.Ti  vota  re- 
spicit  Deus,  addidit  ut  multiplicarct  scrvos  suos,  ut 
iii  brevi  tredecim  fierent,  et  aposloUs,  gu&ntum  in 
ipsis  erat,  honestate  moriim  ncc  non  ci  numero 
concordarent.Vir  autem  Domini  Robertos  congnien- 
liam  loci  desiderans,  rclictis  ibi  custodibus,  assuin- 


9.  Cuin  autem  in  Dei  servitio  constantlssimc  pcr- 
durarent,  mulli  venicbant  ad  illos,  saeculum  fugicQ- 
tcs,  et  rejccta  mundi  snrcina  cervices  suas  soafi 
jugo  Doniini  supponcbant.  Quidam  yero  de  remolis 
partihus  eis  necessaria  transmiltcbant,  ut  mercedem 
jiisli  recipcrent,  cuin  juslis  prxsentis  vita>  necessa- 
ria  ministiarcnt.  Sed  qiiia  plcrumque  rcrum  copia 
morum  ingerit  cgcstatcm ,  cum  cocpissent  ahundare 
temporalibus,  cocpcrunt  spiritualibus  vacuari,  ut 
corum  iniqnitas  prodirc  quasi  ex  adipe  videreiur. 
Ocatus  aulcm  Robcrtiis,  cor  suum  diviiiis  afflueu 
tihus  non  apponens,  magis  ac  magis  in  Deiim  pro- 
ricerc  conabalur,  et  sccundum  instituta  S.  Reiiedf- 


ptis  fratribus,  in  quoddam  ncmus,  cui  Molismus  q  oy  juste  et  pie  et  sobrie  cOnversari.  Quod  vidcnies 


noroen  est,  secessit :  ubi  propriis  manibus  laboran- 
lcs,  ramns  de  arboribus  excideruut,  cx  eisdcni  do- 
niicilla  in  quibus  possent  quiescei^,  construcnlcs, 
oratorium  quoqiie  simili  sclicmntc  peregcrunl,  in 
quo  Domino  frcquenter  salutarcs  hosiias  et  sacrili- 
cium  contriti  spiritus  ofierebant;  qui  cum  pancm 
non  haberent,  quo  post  diuturnuin  laborem  corpora 
posscnt  reflcere,  tantummodo  lcguminihus  uteban- 
tur.  Contigit  autem  Trecensem  episcopom  (10)  per 
nemus  illud,  in  quo  Dei  homines  in  summa  pau- 
pertate  et  humiHlate  Domino  serviebant,  iter  agcre, 
et  ad  locum  illum  refcctionis  hora  cum  sociorum 
frequentia  pervenire.  Quos  viri  Dei  devotc  susci- 
picnlcs,  quodammodo  confundebantur,  quia  non 


IHii  Belial,  in  viruin  Dei  atrocilcr  insnrgebant,  ip- 
sum  ad  aniaritudinem  provocanles,  et  jnsli  animam 
iniquis  operibus  cruciantes.  Nec  te  tnoveat,  leclor, 
quod  in  ilta  sancta  congrcgationc  locum  sibi  vin- 
dicet  iuiquitas,  cum  superbia,  nalione  coelcsU  coe- 
lestes  menlcs  revocans,  ad  proprios  ortus,  invadal; 
ct  in  ciiiere  et  cilicio  tateat,  quae  apparcre  in  magno, 
in  bysso  et  purpura  consuevit.  Dcnique  Scriptura 
tcste  didicimus  quia,  cum  c  quadam  die  iilii  Dei 
venisscnt  ut  assistercnt  coram  Domino,  adfuit  inter 
eos  eliam  Satan  (Job  i) ;  •  sic  ;.^b  initio  non  dcfnit 
in  Ecclcsia  justus,  qui  proficercl,  ct  impius  qui  pro- 
barot. 
10.  Videns  autem  vir  Dei  quod  in  corripiendo 


habebant  quod  refecturis  apponerent;  in  r|Uonim  D  cos  non  proflccret  etquod,  disciplinae  rcgularis  ob- 


hnmilitate  et  paupcrtale  non  mediocritcr  sedifictuus 
cpiscopus  ct  compunctus,  valcfecit  et  reccssit.  Pro- 
cedente  vcro  tempore,  ciim  non  liaberent  unde  pos- 
sent  fratres  vel  ad  modicum  sustentari,  ad  B.  Ro- 
berti  consilium  confugerunt.  Ipse  vero,  qui  nun- 
quam  posiiit  aurum  robur  suum,  nec  obrizo  dixit: 
«  Fidocia  mea  {Job.  xxxr),  >  docuit  illosponerein  Do- 
mino  Dco  spem  suam,  sciens  quia  non  sincret  Deus 
diutiusallligifameanimamjusti.  Cum  igiturprctium 

(10)  Everardus  de  Avesnis,  Trecensis  episcopus, 
ab  anno  117^  ad  1190. 

(11)  Distant  Trcc?e  a  Nolismo  intcrvallo  duntaxat 
leucarum  8,  ut  non  mirum  sit  illuc  polius  destina- 
tosqiiain  Lingonas,  ad  quorum  dioccesim  pertine- 


servalionc  postposita,  unusquisque  post  pravilalcm 
cordis  sui  ambularct,  statuit  illos  relinqucrc,  ne 
dum  in  eis  frustra  qu.xrcret  spiriluale  lucrain,  ipse 
aiiim(c  siia;  faceret  detrimentum.  Orta  igitur  inier 
eos  discordia,  reccssit  ab  eis  vcnitque  aJ  locQm, 
qui  vocatur  Aurum  (12),  in  qiio  andierat  ha!  itare 
fralres,  in  spiritu  humililatis  Domino  servienles. 
Ad  quos  cnm  vcnissct,  devote  snsceptus  est  ab  ois, 
vixitque  aliqiiandiu  intcr  cos  laborans  proprlis  ma- 

bant,  duplo  majori  spatio  dissilos. 

(12  Aurum,  vicinum  Moiismo  monasteriuin,  np- 
pcllat  Manriqne  :  cjns  alihi  indicinm  niilium  invc- 
ninins,  cx  quo  de  sitii  ant  pnclerilo  subsccutoi^ue 
loci  slalu  quidqiiam  intollignmus. 


\t11 


VITA. 


ms 


nlbiis,  ul  haberot,  undc  iribuerel  neccssitalom  pa-  A  spiritu  ferventcs,  ct  inratigabilitcr<1ic  ac  noctc  Do- 


tieiiti.  Vigiliis  autcm  et  orationibus  incessatitcr  in- 
sistens,  inratigabiliter  Domino  servieltat :  et  cnni  in 
sanctilate  cunctos  cxccllerci;  omiiibus  scrvicns, 
omiiium  se  mininium  reptitabat.  Unde  non  mullo 
post  ab  eis  eleclus  est  in  abbatcm,  quibus  pneessc 
ctiravit  in  omni  moilcstia,  infirmis  curam  impen- 
dcns,  ct  sanos  fovens,  non  qnasi  dominans  in  clcro, 
sed  forma  grogis  factiis  ex  animo. 

11.  Molismenscs  autcm  pocnitcr.tla  ducti,  qtiod 
virnm  l>ci  oflcndisscnt,  et  a  se  quoJammodo  pcr 
inobediontiain  expulissent,  rutnam  suam  tam  in 
moribus  quam  in  posscssionibus  anxie  deplorabant : 
et  in  casu  suo  cxperti  sur.t,  quod  B.  Roberti  meri- 
tis  lUis  Dominus  abundantiam  ctiam  temporilium 


niinO  servientes.  Audiens  autem  B.  Robertus  san- 
ctam  ipsorum  conversalioncm,  assumplls  sccom 
viginli  et  dnobus  frati ibus,  perrexit  ad  eos,  ut  san* 
cli  corum  propositi  essct  particcps  et  adjutor  :  a 
quibos  summa  cum  dcvotionc  suscoptus,  eisdctn 
aliquandiii  patcrna  sollicitudinc  pra^tfuit,  regulariter 
ipsorum  vitam  ct  morcs  instituens,  et  scmolipsuni 
rdigionis  ct  honcsiatis  formam  exliibcns  et  cxcm- 
plum. 

12.  Molismcnscs  autem,  aegrc  fcrcntes  se  a  lanto 
pasiore  dcstittii,  summum  pontificcm  (17)  adieruiit, 
itt  vir  Domlni  B.  Robertus  ad  Ecclesiam  Molismcn- 
scm,  quam  prius  fundavcrat,  rogrcdi  cogeretur. 
Summus  vero  pontifex  audiens  novellam  planlatio 


"    triboissct.  Inito  ergo  salutis  consilio  summum  pon-  ^  nem  Cisterciensium  in  Chrislo  firmiter  radicatam, 


filicero  adierunt,  cujus  auctoritate  freti,  virum  Dei 
rcvocavcre  Molismum,  ubi  jojuniis  ct  oraiionibiis  in- 
cessanter  intentus,  %mulatione  Doi  semulabatur 
subjecios  sibi,  ut  in  brevi  observantiam  eis  disci- 
plinse  moiiasticce  reformaret.  F.raiit  autcm  inter  il- 
los  qualuor  viri  spiritu  fortiores,  $cilicct  Albericus 
(13)  et  Steplianus  et  alii  duo,  qui  post  claustralis 
oxercitii  rudimcnta  ad  singulare  certameii  eremi 
suspirabaiit.  Egressi  igitur  de  monasterio  Molis- 
inensi,  vcncrunt  ad  locum,  cui  Vlnicus  (14)  nomcn 
ost ;  quem  cum  aliquanto  tempore  incoluissent,  ad 
insiantiam  Molismensium  a  viro  vcnerabili  Jocc- 
rainiio  (15)  Lingonensi  cpiscopo,  iiisi  reverteren- 


gavisus  est  valde,  compcrto  quod  in  omni  monim 
honest;)te  pollercnt,  et  quod  B.  Roborti  excmpla 
iormati  S.  Bonedicti  Rcgulam  fcrvcntius  observa- 
rciit.  Videns  aiitem  quod  Molismcnsibus  imminc- 
ret  excidium,  si  viri  Doi  prxscntia  fratidarcntur, 
scripsit  opiscopo  (18)  Cabilonensi  qtiatcnus,  alio 
abbate  Cistercicnsibus  ordinato,  B.  Robcrttim  co- 
gcret  reverti  Molismum.  Qiio  compcrto,  B.  Rober- 
lus,  sciens  quia  <  mclior  est  obedienlia  quam  viotima 
(JReg.  xv),  •  et  quod  f  qiiasi  scclus  f  cst  i  idolo- 
latriae  nolle  acquicsccrc  (ibid.),  i  dispositis  ibidem, 
qua^  ad  nova*  institutionis  obson^anliam  po.rlinebaul, 
ahbatem  (19)  eis  pncfocit  virum  Deodignum,  nominc 


iiir  (16),  cxcommunicationi  scntentiam  susceperunt.  ^.  Albericumyquifuitunusdeprimis  monachis Ecclesi^ 

Compulsi  ergo  prxfatum  locuin  relinqiiere,  venC' 

nmt  ad  qu:kmdam  silvam,  Cistercium  ab  incolis 

niincupatam  ,  iibi  in  honorcm  lieaUe  Dci  Gcnitricis 

Mariae  oratorium  construentes,  nec  minis,  nec  pre- 

cibus  a  suo  dcinceps  polueruiit  proposito  rcvocari. 


(15)  AlbciicusiG  Januarii,  Stephar.us  17  Aprilis 
colunlur,  quaiido  utriusque  Vilam  illuslravimus  : 
nlii  duo  nominantur  ab  Orderico  Vitali  mox  citando, 
Jaanncs  ot  Hilbodus. 

(14)  Manrique  llnicum  scribit  :  Codex  Ultra- 
jcctiiius  Viviticum.  Ncutiius  appcllalionis  nola  utla 
uspiam. 

(15)  Jocerannus  sive  Gaiioeramnus,  eptscopus 
Lingonensis,  sodit  ab  annocirciter  1114  ad  annum 
i  i^7.  Est  igitur  in  nonr.no,  si  non  eliam  in  re,  crror 
gravis  :  nec  cst  alius  iii  cujtis  cpisoopatum  lia^c  ac- 
tto  possit  incuiTcre,  qiiain  vel  Rainardus,  circa 
annum  1005  conseoraius  ct  anno  1080  concilio 
Saiitoncnst  subscriptils ;  vel  ejtis  succcssor  Rober- 
f ns  Bitrgtindiis,  Joceiantii  dccessor.  Cuin  aulem  de 
f:ili  enrum  coactione,  nihil  soribant  Cisiercicnscs, 
•a  liic  qui  sciiliit  ifa  cxerret,  vereinur  nc  ros  tola 
lonfida  sit,  nec  nisi  cutn  siio  abbate  Rcbcrlo  illo- 
viiin  quisquam  Cislciciuin  hahitaUirus  Mdivcrit. 

(16)  Hincintulimiis,  quod  etinin  aliuiido  proha- 
hiitur,  cx  Viuico  Molismiiin  rodiisse  pr;edictos 
saiictos,  non  aiilcm  ininicdiaic  Cislercium  abiisso. 

(17)  Urbaiius  II  hic  fuil,  qui  ab  anno  1088  ad  1090 
pisefuit. 

(18)  Gualterus  cpiscopus  Cabilonensis  st!pra  me- 
nioratus  nuin.  21  ,  a  Sammarthanis  VValtcrius 
i.ominatnr,  pi'%fuilque  ab  ahno'1080  ad  1115. 

(19)  Ecoiitra  osteiTsuin  superius  cst,  posl  S.  Ro- 
herti  discossum,  a  fratribus  electuin  fuisso. 

(^O)  Imo  po<;ldceennii5in;  si<:  cnitn  oxpressc  Or- 


Molismensis  :  sicqne  omnibus  salubriler  ordinatis, 
ad  monasterium  Molismense,  quod  ipse  in  honorem 
Bcatae  Mari.T  fundaverat,  rcvcrsus  esf.  Deftincto 
vero  post  biennium  (20)  Albcrico,  successil  Ste- 
phanus  a  B.  Roherto  (21)  abbas  Cisterciensibus  or- 

dcricus  Viialis  lib.  vni  agens  dc  S.  Robcrto  Molis- 
mum  revcrso  :  «  Albcriciim  magnae  rcligionis  virum 
ad  opus  Cistercii  vicarium  sibi  olegif,  ct  Joanni  ac 
Hilhodo  Atrchalonsibus  aiiisque  duobiis  viginti  fra- 
tribus  abhatem  Cislcroii  constitiiit  :  qui  in  magna 
cgestate  pcr  deccm  annos  ilii  degiiit,  ct  oum  suis 
contubcrnaliliiis  Oeo  gloriosc  mililavit.  »  Floruit  ct 
scrlpsit  Ordcricus  ciroa  aiinum  1120,  monachus 
Uticensis  in  dioccosi  Lcxovionsi ;  ut  ha.'c  necessario 
habuisse  dehticrit  cx  ipsis  Molismonsibus,  piimis 
de  sua  inslilutioiicscriploiiiuis  ;  ah  iisdem  in  hoc 
^  uno  decopttis,  qiiod  dicoront  S.  Rohortum  superio- 
rilalis  aliquid  in  Cistercienses  rcliiiuisse  cum  redtit 
Molismum,  oiijus  oontrariiim  demonstralum  esl  ex 
ipsis  legati  aposloliei  ct  Gauleri  Cffhiloncnsis  epis- 
copi  lllteris  :  qniii  ipse  vitne  hiijus  auclorpaulo  antc 
indicat,  papam  Cahiloiiensi  mundasse,  ul  alium  ab- 
hatcm  Cisteroii  ordiiiaict. 

(21)  Vixeritne  tandiu  Rohertiis  mccrtum  est,  hoc 
^constat  nihil  ipsi  jurls  in  Cis^crcienscs  fuisse,  ojiis 
tamen  consilio  in  utraqiio  olectionc  dirii;i  ipsos  po- 
tiiisse  non  negavcrim.  Obiit  auleni  Albericus  et 
eleclus  cst  Sl:  phanus  prior,  tuiic  absens,  aniio 
1109,  dc  quo  pnclaudalus  Ordericiis  scribit,  quod 
fnit  f  nationc  Anglicus,  vir  magn.ne  religionis  et  sa< 
pienliae;  et  plusquam  viginti  quatuor  annis,  doc- 
triiia  ct  opcratienc  sancta  gloriose  pollons,  tenuil;> 
sequc  aniio  1135  rcgimine  alxlieaus,  obiit  anno 
seqtienti,  ut  sno  loco  oslepsuni  csi. 


1379  S.  UOBERTI  ORD.  CISTERC.  FUNDATORIS  i*80 

dinalus,  sicque  ilHug  novellse  plantalionis  inslilutor  A  lantes,   in  qualuor  parles  lerrae  protfahi  viUebaB- 


cxistens,  cnm  ad  ejus  aibitrium  ulriusque  monaste- 
rii  Melismensis  videlicet  et  Cistcrciensis  ordinatio 
pcrtineret,  cum  duobus  monacliis  Mnlismum  rediit; 
Cisicrciensibus  quidem  d«  ipsius  discessione  moe- 
rentibus,  Molismensibus  vcro  ccontra  exsultantibus 
de  regressu.  Fueruntque  obviam  de  Barensi  (2i) 
oppido  honoraiorum  et  plcbis  niultitudo  maxinia, 
qui  eum  cum  grandi  tripudio  ct  divinis  laudibus  ex« 
cepcrunt.  At  ille  cum  suo,  imo  Cbristi  gregc  pu- 
sillo,  8cilici't  Molismensi  collcgio,  paralum  sibi  a 
Deo  locum  ingressus,  divinam,  qu»  cuncta  dispen- 
sabat,  Provideiiliara  tota  mentis  aiacrilau^  magnin- 
caiis,  gregem  sibi  commissum  paterno  confovcbat 
affectUydisciplinis  regularibus  illos  institucns,  quiii 


tur,  quorum  alter  ab  aquilonc  ad  austruoi,  alter 
vcro  a  scptentrionc  ad  occideniem  proteiisus  est.  bi 
sumnr*itato  vero,  iibi  duo  arcus  jungebanlur,  clan 
lux,  ad  siinilitudinem.lunaris  circuli,  praefulgebal ; 
qiia!  sc  in  altum  prolendens,  tenebras  noctis  a  loco 
illo  pcnilus  excludebat.  Iii  liac  vcro  lucc  crux  niii- 
lans  appnruil,  primo  quidem  modica,  sed  paulatira 
excrcHccndo  facta  est  inagna  :  circa  quam  innunM^- 
rabiles  varii  coloris  crant  circuli,  in  quibus  singulis 
siiigiibe  cxorl^e  sunt  cruciculae  rulilantcs,  cam  suis 
circulis  mirabiliter  excrescentes,  qul  cuni  se  osque- 
quaque  in  (irmamento  dilatassent,  totuin  Molismi 
locuni  mirabiliter  illustrabant,  ul  signis  cviJentibus 
apparerel,  quod  vir  bealus,  qui  in  eodem  Voco  cuni 


imo  cxcinplum  rcgulx  faclus  est  illis,  regulariler  ^  pietate  dormitionem  accepcrat,  fiiius  locis  e&sei, 


!nter  cos  vivens. 

CAPUT   Ilf. 

Mors  ac  sepuUura,  S.  Roberti  qufsdam  miracula  ad 
funui, 

i2\  Qualiter  autem  vir  sanctus  de  ergastulo  car- 

nis  migravit,  quibus  etiam  signis  pretiosam  in  con- 

spectu  suo  mortem  ejus  Dominus  illustraverit,  ve- 

str»e  libet  plenius  pandcre  charitati.  Cum  igitur  B. 

Robertus  multis  laborum  certaminibus  Domino  mi* 

litasset,  viUe  pra:sentis  taedio  plurimum  fatigatus, 

dissolvi  et  esse  ciim  Christo  ardenti  desiderio  cu- 

piebat  {Philip,  i).  Ciijus  desidcriuro  Deus  exaudicns, 

ci  sui  cxitus  horain  noii  paucis  ante  diebus,  sic- 


Nec  dubitandum,  quiii  ad  declarandum  sanciitaUs 
cjus  meritum,  lumen  cum  crucibus  coelitus  sit  emis- 
sum,  ut  per  boc  daretur  intelligi  quod  sanaus  Dci, 
fugicns  opera  tenebrarum,  carnein  suaim  cnicifixis- 
scl  cuin  vitiis  et  concupiscentiis  :  quie  idcirco  plu- 
res  apparuerunt  iit  manifeste  clarerei  quod  fuliiri 
essent  imitatores  ejus  plurimi,  sicut  et  ipse  fait 
Chrisli.  Quid  vero  de  arcubus  dicam,  nisi  quod  si- 
gna  erant  foHleris  inter  Deum  et  hominem,  intcr 
creatiiram  et  Crcatoreni  :  iit  cnim  aliquid  de  vcteri 
tangam  historia,  cum  de  sancii  Noe  patriai^dueob- 
Intionibus  odoralus  cssct  Dominus  odorem  luavi- 
tatis  {Gen.  viu; :  f  Poiiam,  inquit,  arcam  meum  in 


iit    ipsc  pneoptaverat    revclavit;   quam  ipse  im- c  nubibuscceli.etrecordabor  f<Bdcrisroei,<[i«>dpcpisi 


minere  praenoscens,  fratribus  indicavit.  Aliquan- 
diu  itaque  corporis  inlirmitate  detentus,  gratia- 
rmn  merila  virtute  palicntiae  cumiilavit,  et  in  in- 
firmitatibus  suis  glorians,  et  virtuti  Chrisli  gratum 
habitaculum  in  sc  parans.  Anno  igitur  a;tatis  suac 
octogpsimo  tcrtio,  decimo  quinto  Kalendas  Maii  (23), 
corpus  tcrrae  reddidit,  spifitum  vero  ad  Deuni,  cu- 
}us  servitio  indefessus  adhaescrat,  terrn  plorantc, 
ccelo  gnudcnte,  rcmisit.  Filii  autcm  cjus,  scilicet 
monachi  Moiismenses,  quorum  omne  gaudium  in 
ipso  crat  ntque  solatium,  amarissime  flentes,  reve- 
rendi  Patris  exsequiis  ardenlius  insistebant.  Qui 
licet  de  supcrna  meritorum  ejus  retributione  mini* 
me  dubitarent,  et  suffragiis  sibi  per  ejus  merita  eon- 


tecum  {Gen.  ix).  »  Qtiod  nimirum  Scnptone  sacne 
tcstiiuonium  mihi  non  incongrue  videor  assumpsis- 
sc,  licct  magis  sit  ad  mysterium  rcferendum;  quia 
pcrgens  in  Deum  spiritus  viri  saucti,  quasi  qtixdam 
fuit  delibalio  sacriticii,  et  quasi  quidam  gnsttisotlo- 
ris  suavissimi.  Et  cum  nuUus  dubitet  per  sanclo- 
rum  roerila  stare  mundum,  credeudum  est  indulji- 
tantei  virum  sanctum  ^am  came  solutum  sibi  dc- 
votis  veniam  obtinere  peccaminiiro,  et  graiiamm 
niunera  frequentius  iropetrare  (24). 

14.  Ad  cujus  sanctitatem  humanis  roentibus  al- 
tius  imprimendaro,  etiam  circa  langiientes  operaius 
est  salutem  universitatis  Conditor,  qui  devoie  viri 
sancti  exsequiis  assistebant,  qiiod,  2idjuvanle  Do- 


forcndis ;  de  Palris  tamen  praesentia  sibi  ab  hac  ^  mino,  sequeus  lectio  declarabit.  Duo  aegri  fide  fer- 


Ince  subtracta  veliementius  angebantur.  Et  quia 
lucis  filium  se  fuisse,  dum  adhuc  esset  in  terra, 
justis  operibus  comprobavit,  quanti  apud  ipsum 
esset  meriti,  Deus  in  ejus  transitu  declaravit. 

13.  Nam  super  habitaculum,  ip  quo  fi.  Roberti 
corpus  jacebat  exanime,  primo  noclis  crcpusculo 
duo  lucidissimi  et  diversi  coloris  arcus  apparue* 
runt,  qui  ad  amplitudinem  magnac  plateae  se  dila« 


vidi  ad  locum,  in  quo  sancti  corporis  gleba  viUili 
spiritu  vacuata  jacebat,  accedentes;  postquam  sop- 
poni  feretro  ejusque  sudarium  contingere  mertie- 
runt,  stalira  receperunt  pristinam  sanitalem ;  plan- 
ctumque  fratrum  nioerentium  in  solemne  gaudium 
pro  patrato  per  servum  Dei  miraculo  couvcrterunt. 
Sed  et  sicut  qiiondam  per  puellam  captivam  virtus 
Elisaei  prophetae  innotuit  rcgi  Syris,  sic  etiam  pcr 


(22)  Barrum  ad  Scquanam  Thoc  cnim  addilo  dis- 
tinguitur  nb  altero  Barro  ad  Albam)  duarum  leu- 
caruin  intervallo  adjacet  Molismo,  ad  ostium  fluvio- 
li  in  Scqtinnnm  iuntionlis,  cui  monasterium  in- 
cumbit. 


(23)  Surlus,  ralus  errorem  obrepsisse  in  nnmp- 
ros,  erravit  ipse,  dum  corrigens  scripsil,  c  teriio 
Kalendas.  » 

(24)  Sequens  totus  apud  Surium  in  fine  Vit:e 
invcuitur. 


m\ 


VITA. 


i:s'i 


sexum   rauliebrem  apud  Frsiiicigenas  innotescere  A  visio  corporalis ;  si  quando  essent  in  Dei  serYitio 


volult  servum  Dei.  Nivernensis  (S^5)  enim  comitissa 
cum  in  quoiam  oppido  cum  puellarum  militumque 
Trequentia  moraretur;  cum  firmacuium  aureum  ha- 
beret  ad  collum  suum,  (am  auri  materia  quam  in- 
cisione  lapidum  pretiosum,  conligit,  ut  ad  deco- 
rem  ejos  ostendendum  et  prelium,  ipsum  ablalnm 
de  collo  suo  teneret  in  manibus  aliisque  traderet 
bajulandum.  Qui  cuni  super  firmaculi  pulchritudine 
mirarentur,  ipsumque  vicissim  traderent  contuen- 
dum ,  contigit  ut,  cum  de  rcbus  aliis  miscerent 
colloquia,  obliviscerenlur  firmacuH,  qnod  tenebant. 
Comitissa  vero  roanum  suam  mittcns  ad  collum 
suum,  postea  quam  illud  comperit  reseralum,  sol- 
Hcite  cospil  inquii^ere,  cuinam  pnefatum  firmaculum 


negligenles,  aul  ad  Malutinas  tardius  burrexisscnl^ 
multoties  consuevit  excilarc  sacristam,  arguens  ni>- 
gligentes  et  hortans  ad  ineliora  devoLos.  Haec  au- 
tem  de  vita  etmoribus  beati  viri  slylo  rudi  sub  bre- 
vitate  transcurrimus,  ita  curantes  devotis  satisla- 
cere,  ne  fastidiosos  verborum  copia  gravaremus. 
Omnia  vero  sanctitalis  ejus  moiiumenta  nullm» 
a^timet  potuisse  conscribi;  sed  niilti  novertt  cve^ 
nisse,  quod  poetis  inertibus  accidere  consuevil, 
ut  cum  malerium  vires  suas  excedentem  praDsum- 
pseiint,  ejusdem  mole  deprcssi,  non  perficiant 
quod  coeperunt  :  sicqiie  non  soliiin  Judaii,  ve- 
rum  eliani  Chnsliani  nostri  lcmporis  signa  qua;- 
runt,   ctim  non  sit  sanctilas  in  miraculorum  os- 


tradidisset :  cumque  sigillatim  requisiti  illud  se  di-  ^  tensione,  scd   potius   ih    opcratlone  virtutis.    Ad 


ccrent  non  habcre,  coepit  matrona  nobilis  magis  ac 
niagis  animo  conlurbari.  Eral  autem  multum  stra- 
minis  In  loco,  quod  praecepit  eadem  mulier  venti- 
lari,  lucernam  accendens,  et  inquirendo  totam  do- 
mum  everlens.  Sed  cum  illud  quod  quaercbat,  inve- 
nire  noii  posset,  puella  quxdam,  quae  in  ejus  ob- 
sequio  erat,  accessit  ad  illam,  constantissime  assc- 
rens  quod  si  bealuin  Robeiium  fideliter  implora- 
ret,  ideni  sanctus  ei  sine  dubio  redderet  firmacu- 
lom  suuin.  Cujos  consilio  comitissa  fideliter  acquie- 
seens,  cereum  in  hoiiorem  beati  Roberti  abbalis 
accendi  jussit.  Quod  cum  factum  fuisset,  statim  co- 
ram  niagna  plebis  multitudine  firmaculum  de  gre- 


satisfacienduin  utrisque  pauca  de  pluribiis,  qii.ii 
perilliim  operatus  est  Dominus,l)revi(ci'attingpn)us. 
16.  Postquam  aulein  vir  sanclus  folici  Iransitii 
migravii  ad  Christum,  ca;pit  virtiitum  ejus  opinio 
longe  laleque  diffnndi,  ct  prope  erat  Domiiius  in- 
vocantibus  nomen  sancti.  Beata  quoque  Dei  geni- 
trix,  quae  sibi  desponsaverat  virum  Dci,  duni  adhuc 
uteii  materni  clauderetur  angusliis,  gratiam,  qiiani 
singulariter  accepit  a  Domino,  communicare  non 
desislit  servo  suo.  Nam  a  die  cxitos  bcali  Roberti 
coeperunt  miracula  creberrime  fieri  in  ccclesia 
Molismeiisi,  quam  idem  vir  sanclils  constriixerat, 
in  honorem  ejusdem  Virginis,  cui  a  primseva  a?tate 


roio  ejus  inventum  est.  Convenerunt  tam  viri  quam  ^  totum  se  dedcrat,  et  devotione   scrvieiat  speciali 


roolieres,  pro  tanlo  miracuio  Deum  glorificantes,  et 
ipsum  de  B.  Ro1)erto  famulo  suo  mirabilem  pniedi- 
canles.  Hoc  autem  niiraculum  tam  celebre  factuin 
est,  ut  quicunque  in  tola  regione  illa  quidquam 
ainiserit,  ad  viri  Dci  auxilium  confugere  non  mo- 
relur,  et  sic  rem,  quam  prius  amiserat,  sine  dila- 
tione  recipiat.  Nec  mirum  si  vir  sanctus  in  restau- 
ratione  rerum  amissarum  accepit  a  Domino  gra- 
liam  singularem,  cum  ipse  lucerna  sit  in  domo  Do- 
niifii  ardens  et  luccns,  ut  quique  ad  illum  accesse- 
ril,  iliuminclur,  et  per  illum  drachma  perdila  repa- 
ratur  [f.  rrperialur;  «im,  reparetur]. 

45.  Expktis  aulem  ex  more  circa  beati  viri  cor- 
pus  exsequiis,  gleba  illa  sanctissima  a  vicinis  abba 


Diviuae  igitur  dispensal.onis  gialia  in  onincm 
tcrram  promulgante  miracula,  quae  Dcus  oiu- 
nipotens  precibus  suae  matris  et  Leati  Roberti 
meritis  operari  dignatus  cst  in  Ecclesia  Molis- 
mensi,  ccepit  undeqoaque  genlium  conflucre  niuL- 
titudo. 

47.  Accidit  autem  quod  quaedam  mulicr  panper- 
cula,  caduco  laborans  incomniodo,  ad  ccclesiunt 
Molismensem  venire  disponeret,  auxiliuin  a  Matre 
Domini  ot  bcalo  Roberto  ejus  famulo  qusesitura. 
Assuroptis  igilur  secum  duobus  puerulis,  quoruiik 
altcr  ad  ejus  pcndebat  ubcra,  aUor  vero  grcssu  dc- 
bili  matris  vesiigia  sequebatur,  itcr  prosequitur  do- 
stinatuin.  Inclinata  autein  jain  dic,  venit  ad  inona- 


tibus,  aliisque  revercndis  personis  ad  boc  ipsom  D  steriom  Quincei  (20),  hospilium  inen.iicans  a  luona- 


congrcgatis,  venerabiliter  est  tradita  sepulturae ;  ct 
in  ccclcsia  B.  Virgiuis,  quam  ipse  in  honorcm  ejus 
ftindaverat,  honorifice  tumulata.  Deus  autem  oin- 
jiipotcns,  ut  post  carnis  deposilionem  fatnulum 
suum  B.  Roberium  vivere  comprobaret,  mnltorum 
cnini  miraculorura  gloria  decoravit.  idem  quoque 
vir  sanctus,  ul  seostendcret  cnram  gerere  filiorum, 
ctiam  postquam  sublracta  est  ab  eorum  oculis,  ejus 

(25)  Fuerithaec  uxor  Guillelmi  III,  qui  hujus  co- 
mitatus  inter  Burgundiam  ac  Ligerlm  siti,  et  nunc 
hi  diicatum  conversi,  tilulum  tenuit  ab  anno  circi- 
tcr  liOO  ad  1U8,  quo  grandaevus  cl  apud  Carlhii- 
siaiios  conversus  obiit :  us.oris  nomcn  ignoralur. 
ISisi  forlc  serius  miraculum  conligit  comUissae  Idae, 


chis  ;  sed  quia  illorum  traditio  intra  fincs  suos 
sexum  muliebrem  non  admiliit,  compolsa  rsl  mi- 
sera  mulier  inde  recedcns  in  ncmorc  pernoctare, 
Porro  casu  fortuito  focum  reperit,  quem  de  snpiio 
cinorc  rcaccendens,  cnm  duobus  parvulis  ibi  man- 
sit.  Media  autcm  nocte  lupus  advenit,  ct  cnm  mulier 
ex  una  ignis  parte  sederct,  crudelis  bestia  in  allera 
rccubuit.  Quo  viso,  mulier  fronti  suae  signum  crn- 


nxori  Guillelmi  IV,   nominatae  in  quadam  charta 
Pontiniacensi  anno  1156. 

(26)  In  dioecesi  Lingonensi  Quinceium  monaste- 
rium,  vulgo  Quincy,  fundatum  anno  ii33  ordinis 
est  Cisterciensis;  divcrsum  a  Quinciaco,  vetusto 
plane  apud  Piclavos  coenobio,  vulgo  Quinc^y. 


4285  S.  nOBERTI  ORD.  CISTERC.  FUNDATORIS  m 

itfi  itnprimens,  sc  ci  pucros  suoh  Deo  et  B.  .Mari^  A  arridonlctn ;  ct  cunabulo  cum  pannicuiss  incioerato, 


Virgini  et  B.  Robcrto  devotlssimc  commendavil. 
Interea  cnergumenam  suam  invasit  infinnitas,  et 
ilum  corpus  exanimc  paipitat,  lupus,  veiul  ile  in- 
iluslria  cxspcctassct,  minorcm  pueium  prabdatus 
aufugit.  Evancscentc  autcm  pesle,  morbi,  muiicr 
quasi  resurgens  a  mortuis,  intcr  bracbia  qua>rit  in- 
fantuluni,  quem  paulo  anteienucrat,  el  se  non  aiias 
dimisisse  sciebat.  Libcrari  se  gaudcl  nuiiier  a  (to- 
lore,  sed  huic  succcdit  dolor  forte  crudclior,  qiiml 
majorem  fllium  consulens,  de  minore  rei  evcntum 
iniscral)ib'm  prorsus  agnovii.  Quid  facerct  misora 
mulier?  quo  se  verteret,  nesciebat.  Non  cnim  poliv 
rit  vim  lanti  doloris  exprimere,  nisi  quis  materna 
visccra  inducns,  experiraenlo  didiccrit  sic  dolcre. 
Tamcn  intcr  cjulationis  vcrba,  ista  crat  verborum  ^ 
repetilio  :  t  Rcdde,  reddc  depositum,  B.  Maria  : 
redde  dcpositum,  Pater  Molismensis.  >  Mira  rcs! 
dum  liaec  verba  rcpclit,  et  B.  Mariam  sanctumque 
Robertum  ssepius  inclamando  vim  doloris  exagge- 
rat,  eccc  bcllua  suse  foritatis  oblila  (cui  proprium 
est  r.on  parcere,  scd  vorare),  de  silva  prodiens'  et 
orc  mansueto  pueruni  defcens,  eum  incolumem 
rcddiJit  matri  susc,  quxt  subscquenti  Uctitia  moerore 
consumpto,  captae  perogrinationis  iicr  perficicns, 
in  multorum  prsescntia  rci  scricm  cnarravit;  et  in 
ilorso  ctiam  pueri  apparcbant  vcstigia  Jentium,  rei 
gesta;  ramiliarius  argumentum. 
48.  Quanta  ad  laudcm  suae  Matris  ct  B.  Robcrti 


in  solo  puero  sirvire  ncscil  inCiMidium.  £cce  si  qnis 
velit  exprimere  simililudinem,  et  praescMitia  aequsre 
praeteritis,  ad  laudem  suae  Matris  cl  sancti  Roberti 
mcrita  dcciaranda,  Filius  DA  Patris  antiquam  rc- 
novare  dignatus  cst  miraculum  fiabylonis,  namcuni 
tribus  illis  pueris  iste  quarlus  posset  numerari,  si 
flamma  tantummodo  panniculispepercissct  Eo  vero 
allato  a  parentibus  et  ecclesi;e  praesentaio,  convc- 
nerunt  plurimi  Dominum  cailaudantcs;  quorum 
consilio,  ne  res  a  mcmoria  toileretur,  ixMi  coa- 
niendatur  ciislodiae  litterarum. 
CAPUT  IV. 

Yarii  morbi  curali^  cccu$  f7/ii mtitatu,  erecla 
paralytica^  etiergumencB  liberate. 
19.  Jam  vcro  si  universa,  quae  per  scn'um  suum 
Dominus  operatur,  scribere  tenlavero,  non  polero 
labori  sufllcere,  qiioniam  ante  mc  tempus  quani 
copia  derciiiiquct.  Quotidie  quippe  in  Ecclesia  Mo- 
lisniensi  B.  Roberli  auxiiium  implorantibus  adest 
miscricordia  Saivatcris  :  naro  ejus  intervenicntibus 
mcritis  ad  scpulcrum  illuminautur  c£ci,  del)ilcs 
grcssum  rccipiunt,  a:gri  i^ananlur,  maligni  spiritus 
ojus  prxscntiam  non  fercntes  ab  ob^essis  corporilius 
cxpclluniur.  Quod  '\c  forte  alicui  iucredibilc  viilea- 
tur,  pnuca  saltcni  e  piuribus  transmiltere  curavi- 
mus  ad  notitiam  postcrorum.  Quamvis  enira  linguap 
in  signum  sint  non  fiJclibus,  sei  infidelibus,  (amcn 
qiiia  nostris  etiam  temporibus  necesse  babec  rigari 


meriia  declaranda  Dci  Filius  operetur  in  Ecclesia  r  ^^^^  marcida,  fides  aegra,  jamad  soUcndum,  quod 
Molismcusi,  et  patct  cx  prxmissis  et  ex  subsequen-     promisimus,  accingamur  (29).  Vir  quidam  nobiUs 


tlbus  dcclaratur.  In  villa  qu»  vocatur  Novallavies 
(!2T),  bomo  quidam  in  exterioribus  negotiis  occupa- 
tus  cum  uxore  sua,  domo  sua  obscrala  solum  reli- 
querai  infautulum  in  cunabulis  dormientem.  Interea 
ignis  inveuiens  suae  consumptionis  materiem,  pau- 
latira  crescendo  sese  exterius  manifestat.  Flamina 
jam  in  lccti  superficiem  dcbacchante,  cucurrit  [po- 
piilus]  (28)  illi  detrimcnto  voleus  sucurrere,  sed 
Incassum  :  nam  accessuin  prohibet  flammse  vorago, 
circumquaque  diffusa.  Tandem  parentes  immatu- 
rius  accurrentes;  et  pueri  noinen  s:epius  inclainan- 
tes,  tendunt  pcctora,  rumpunt  crines,  et  domus  non 
senlit  incendium   parentum    dilectio,  de  periculo 


dc  Lotbaringix  partibus,  tcrrenis  qiiidcm  abundans 
t»pibus,  sed  salutis  inops,  longo  vivendi  usa  ct  tn- 
firmitatis  molestia  praegravatus,  lutnen  aroiscrat 
octiloruin  ;  qui  salulis  propiiae  cupidus,  cum  ad  iiu- 
ploranda  sanitatis  remedia  multorum  circuissel  iDca 
sanctorum,  impelrare  non  poiuit,  quod  quxrebal. 
Quia  nimirum  sancti,  B.  Robertum  suo  gauileiiies 
collegio  sociatuni,  ineritis  ejiis  reservabant  taoii 
miraculi  novitatcin,  ut  per  virum  nobilem  etiam 
apud  exteras  naliones  innotesccret  noroen  c]as. 
Idem  vero  vir  ciim  filiorum  et  servientium  turba 
ad  S.  Jacobum  itcr  arripuit,  peccatorum  suorum 
veniam  quaesiturus  :   iler  autem  dcstinatum  prose- 


piieri  sievius  acerbala.  Si.quando  autem  matrem  \is  D  <l"ens  (50),    fainam   auJivit  mi.uculorum,  quibus 


iloloris  respirarc  pcrmiltit,  haec  verba  ingeminat  : 
4  Tibi  commendo  filiuni  meuin,  lu  esto  clypeusejus 
'4  facie  igois  devorantis  in  gyro,  fons  misericordiae 
doniina  Molismensis.  >  Ad  ultiinum  parentcsaccur- 
runt,  orantes,  ul  de  corpore  inveniant  saltem  cine- 
rcm  ct  favillas.  Quis  non  miretui?  Attendant,  qui 
audiunl,  el  tanti  miraculi  novitatem  miretur  ct  stu- 
peat  totus  orbis.  Inveniunt  infaiitulum  carbonibus 

(27)  Surius,  Novallames  :  iieutra  scripiio  placei : 
scd  veram  non  est  facilc  assequi  divinando,  dum 
nullum  circumcirca  lociini  exbibt^nt  tabul%,  cujus 
appellalio  liuc  accedat  :  Ms.  Ullrajectinuin  caret 
nomine. 

(S8)  Vocem  lianc,  In  ecgrapho  nostro  deficicn- 
tem,  soppleviuius  ex  Surio. 


Dominus  servi  Robcrli  dcclararet  sanctitateni.  Viri 
autem,  qui  comitabanlur  cum  co,  monebant  illum 
cl  instantius  hortabantur,  ut  ponens  in  Domino  Dco 
spem  suam,  ad  sopulcruin  viri  Dei  devotus  accede- 
rct.  Quorum  exhortationibus  acquiesccns  ad  sc- 
piilcrum  bominis  Dei  pervigil  excubabat.  Audicns 
autein  circum  plurimam  multitudincfn  Dcum  in 
sanctosuo  collaudantem,  ct  pro  recepta  sanitate  pcr 

(20)  Hic  sequiintur  in  Surio  quae  jam  babni- 
mus  capite  superiori  num.  14.  Cxtera  apud  ipsum 
dcsunt. 

(30)  Utiquc  via  rccta  ex.Lotbaringia  per  Campa- 
niam,  BurguntiJam  et  Aquitaniam  :  quae  auicm  bic 
iiarrantur  miracula  de  caeco  ci  contracta,  eoruui 
lestes  juratos  iufra  videbis  num.  37. 


im 


VITA. 


iiSG 


f^jus  mcrila  graiias  leforeniem,  anxialuilur  spirilu  A     ^L  Cura  aulem  venissenl  ad  locum,  in  qHo  eral 


peeeata  sua  confilens,  ct  praclerilse  viue.maculas 
fluentis  ahlucns  lacrymarum.  Qui  cum  ibidem  per 
hebdomadam  cum  omni  comiiatu  siio  moram  fe- 
cisset,  nec  exaudiius  fuisset,  «damans  ad  Dominum, 
rursus  a  liberis  et  faniilia  sua  commonilus  parabal 
indc  recedere  :  irahentes  autem  illuin  ad  manus, 
usque  ad  ecciesioi  januam  perduxerunt.  Comperto 
vero  quod  in  foribus  esset  ecclesiae,  vir  devolione 
plenus  et  fide  fervidus,  converlit  faciera  suam  ad 
srpulcrum  flens  etejulans,  nomen  sancti  frequenler 
inclamans.  Quid  mulla?  Dum  prostratus  humi  jace- 
rct,  facicm  lacrymis  rigans,  et  Deum  orans  ut  non 
respiceret  peccala  sua,  sed  per  beali  Roberti  merila 
misericordiam  faceret  postuianti :  subito  eruperunt 


qu:edam  congeries  lapitlum,  qu»  vocatur  Bfons- 
Gaudii-Dei,  beati  Roberli  aujiliumpelitura,  ^tatim 
a  servientibus  suis  deposita,  solo  prosternitur,  ct 
lota  elTusa  in  lacrymas  salutcm  sibi  restilui  devotis- 
sime  flagitabat.  MuUitudo  autem  languentium,  cx- 
corum,  surdorum,  aridorum»  qui  per  virum  Dei  cnm 
gaudio  remeantes  ad  propria,  cura  mulicrede  lectica 
deposila  subsiiterunt,  prcces  suas  illius  orationibus 
adjungentes  ;  et  quae  in  semelipsis  experti  fuerant, 
in  aliis  quoque  videraul  et  audierant  refcrendo, 
mentem  ejus  ad  postulandum  instanlius  inflamma- 
bant.  Nec  mora;  nervi  femorum  ejus,  quos  aegritudo 
longa  contraxcrat,  paulatim  coeperunt  extendi,  el 
proprium  robur  ossa  recipcre.  Mulier  quoque  virtu- 


ab  oculis  ejus  pelliculae  in  modum  membrauarum,  *^  tem  Dei  iu  se  sentiens  operantem,  pedetentim  evi- 

usque  in  faciem  ejus  descendentes.  Quod  ille  sen- 

tiens  mauum  apposuit,  et  detersis  oculis  lumen  sibi 

rcdditum  admirans  gaudebat ;  unde  qui  prius  luxe- 

rat  prae  dolore,  coepit  postmodum  flere  pr;e  gaudio, 

ostendens  omnibus,  qui  euni  conabantur  educere, 

sibi  rcdditam  luminis  claritatem;  qui  pro  tanto  et 

inopinalo  miraculo  Dominum  collaudantes,  ad  eccle- 

siam  sunt  reversi,  Dco  gratias  rcferentes,  et  scpul- 

crum  viri  Dei  muncribus  honorantes.  Inde  vero  di- 

gressi  cum  gaudio,  peregrinationem,    quam  coepe- 

rant,  alacriter  peregerunt. 

20.  Ad  hoc  autem  miraculum  plenius  roboran- 
diini,  aliud  accessit  forte  non  impar.  Gum  enim  ex 
Dei  bcneficio  non  mediocriter  confortali  per  viam 
suam  gaudenles  irent,  contigit  illos  ingredi  civita-  ^ 
tcin,  cui  Tudella  (51)  vocabulum  est.  Porro  a  viro 
quodam  potente  satis  honorabiliter  hospitio  sunt  1*6- 
ccpli.  Cumque  simul  amicabiliter  loquerentur,  vir 
nobilis  per  beati  Roberti  merila  Dei  miscricordiam 
refcrebat.  Audiens  autem  vir  apu  J  quem  hospitaban- 
tur,  qux  facta  fuerant,  altius  ingemiscens  ait : 
<  £cce,  inquit,  uxor  mea  a  renibus  el  deorsum 
<;mni  mcmbrorum  oflicio  desiituta  loco  moveri  non 
potest,  iiisi  scrvorum  aui  ancillarum  manibus  baju- 
lelur  :  sed  nccrecens  estplaga  ista,  imo  jam  lapsi 
sunt  decem  ct  septem  anni,  ex  quod  hoc  ei  accidil : 
veruiTitamcn  si  tanli  merili  est  sanctus  ille,  quem 
dicitis,  coii(ido  in  Domino,  quod  uxormcaprecibus 


gitur,  et  sine  alicujus  auxilio  in  pedes  prosilit ;  Deo 
et  beato  Roberto  gratias  agens,  et  subito  in  l.iudem 
Dei  et  sancti  Roberti  omnium,  qui  aderant,  ora 
laxanlur,  et  vox  cxsullationis  diffundebatur  procul. 
Mulicr  quoque  cum  a  viro  suo  rogaretur  ut  itcrum 
lecticam  consccndciet  ad  ccclesiam  profectura , 
noluit  acquiescere,  sed  ante  alios  ibat  ambulans  et 
cxsiliens,  laudansDeum,  utjuxta  nttcram  viderelur 
iii  ea  impletum  esse  illud  Isaiae  vaticinium  :  c  Tunc 
claudus  saliet  sicut  cervus,  ct  aperta  erit  Ungua 
mutorum  {I$a.  xxxv),  i  quae  enim  prius  impotens 
crat,  ecce  ante  alios  ibat ;  et  cui  prius  prae  confu- 
sione  non  crat  os  aperJre,  lota  in  Dei  laudibus  ef- 
fluebat.  Ycniens  autem  ad  ecclcsiam,  in  qua  viri 
'  Dei  corpus  jacebat  humalum,  qtiae  fcre  duobus  miU 
liaribus  distabataloco,  in  quo  mulier  sanata  fuerat; 
gralias  egit  Deo  et  bealo  Roberlo,  cujus  se  non 
dubilabat  meriiis,  ab  illa,  qua  detenta  fuerat,  aegri- 
tudine  liberatam.  Uumi  vero  prostrata  antc  sepul* 
crutn  sancli,  lcrram,  in  qua  jacebat  corpus  ejus 
devolissime  deosculans,  cuiictis  qui  aderant  minis- 
trabat  materiam  Dcum  in  sa  xio  suo  mirabilitcr 
praedicandi.  Oratione  vcro  completa,  multisque 
inuneribus  hooorando  viri  Dei  sepulcro  [oblatis], 
cum  gaudio  rcmcant  ad  propria,  Icciicam  in  qua 
fiicrat  dcpoitat-i  in  lcstimonium  su;e  deliberationis 
derclinqiicns;  quod  miraculum,  ut  ctiam  posleros 
lion  laicret,  cadcm  Icclica  anle  fores  basilicae  longo 


ipsius  restituenda  sit  sanilati.  >  Peregrinus  autcm  [)temporcpepeadit. 


refereiis,  non  solum  quod  in  se  experlus  fueral,  sed 
etiam  qiue  in  aliis  viderat  meritis  bcali  Roberti ; 
liospiiciiT  suum,  ad  poscenda  bcneficia  Dei,  quan- 
lum  poierat,  aniirabat :  cujus  diclis  idcm  vir  lidcm 
adhibens,  hoc  ipsum  uxori  suaeeflicaciler  persuasit. 
Postquam  vero  noctnrnae  lencbi-ae  recesserunt,  cl 
Phoebara  lampas  orbem  terrarum  suis  radiis  ilius* 
trasset,  recedentibus  peregrinis  vir  fidelis  uxorem 
suani  imponens  lecticte,  ciim  apparatu  magno  Gal- 
lias  adtit,  labori  suo  flncm  noii  faciens,  donec  vc 
luret  ad  locum,  in  quo  erat  beati  viri  corpus  venc- 
rabiliter  tumulatiim. 

(31)  Iia    correximiis,   licct  in  ecgrapho  nostro 
scriptum  csscl  Cttdelta  :  est  aulem  Tulela  urbs  ad 


22.  Quantam  istc  sanctus  in  cfl^ugandis  immundis 
spirilibus  acccperil  a  Domino  polestatem,  ad  ipsius 
invocationem  mirai^ula  facta  declarant.  Nam  ut 
cxtcra  sileam,  mulier  qiiaedam  cnm  ingrsssa  fuisset 
causa  oraiionis  ccclcsiam  Molismensem,  cl  coram 
altari  assistercl ,  occulto  Dei  judicio  ari  epta  a  dae- 
mone  miserabiliter  yexabatur.  Ad  consilium  autcm 
mouacJii  senioris,  qui  aderat,  maritus  mulieris,  qui 
cum  illa  venerat,  illam  alligavit  ad  SL'piiIcrum  beati 
Roberli.  Misera  vero  mulicr  tam  crudclitar  saeviebat, 
iit  omnes,  qui  appropinqiiare  velient,  conaretur 
dentibus  attreclare,  landem  a  viro  suo  commonita, 

Ibcrum  fluvium  nominaia,  cx  Gallia  in  Galliciam 
tuntibus  comino.ia,  h:iu  1  procul  Culagurri. 


mi  S.  ROBERTI  ORD.  CISTERC.  FLNDATORIS  1^88 

bcati  Robcrli  nomen  iiiclamat,  diceiis  :     c  Sancte  A  ut  aliquld  daret  egenis,  responsum  accepit  ab  eo, 

panes  peoituft  in  monasterio 


Robertc,  roga  beatam  Yirginem,  ut  ipsa  milii  a 
Filio  suo  impetret  liberalionem.  >  Quo  dicto,  statim 
tiiulier  coram  omnibus  liberata,  gratias  egit  Deo. 
Altcra  quoque  mulier  de  vico,  cui  nomen  cst  Bai- 
{;tious  (52),  cuin  in  cubtculo  pepcrisset,  nescio  quo 
Dei  judicio  in  insaniam  versa,  virum  suuni  Evonga 
liercussit  ct  occidit ;  qux  constrlcla  fuuibns  ct  ad 
eccle^iam  Molisnicnsem  fierducla,  quam  cito  scpul- 
crum  beati  viri  contiiigere  poluit,  liberata  esl  a 
dsmone,  nihil  deiiiceps  talc  perpessa.  In  se  vero 
reversa,  cum  se  vidi>ret  funihus  constrictam,  mirari 
coKpit;  et  demum,  agnilo  faciMore  quod  patrat,  pro 
causa  duplici  flere  ca^pU  :  liinc  peccatum  suuui 
ainari»stme  deflens,  binc  veio  pro  liberatione  sua 
gralias  agcns  Dco.  IIxc  aiilcin  et  his  similia  ojic- 
lari  nou  desinit  virtus  Christi,  per  merita  B.  Uo- 
licrti,  ad  laudem  et  gloriam  nominis  sui,  cui  est  cum 
Patrc  el  Spirilu  saiicto  honor  el  gloria,  in  sa^cula 
sjccuioruni.  Amen. 

io.  Non  abs  re  arbitror  omissa  repetere,  ei 
quam  moJesUe  severitatis  in  sultdttos,  quamque 
libjraiis  in  paupcres  beatus  Robertus  exstiterlt, 
apicil>us  aiinotare.  Cum  eniin  quodam  die  duo 
cluTici  viriim  Dei  pro  foribus  ccclcsiae  reperissent  ; 
coeperuiit  ab  co  instanter  alimoniam  posluiarc.  Vir 
auleiii  Dei,  sicul  totus  misericordi;e  viscertbus  af* 
fluebat,  illonim  ctipiens  inopi^  sulwcnire,  statini 
quemdain  e  fratribus,  cujus  eral  ofiiciuin  minisiraro 
incnsis,  accersiri  pr;ecepil.  Cui  cum  prxcepissel, 

(52)  Vulgo  BaigneuX'leS'JttifSf  id  cst  Balniola 
Juii;eoruin,  oppiduin  Biirjruiidia:  prope  Scquanam. 
Ita  notalur  in  AlphabclD  r  raiicico  P.  Duval,  vidc- 
tiirque  idem  esse  quod  iii  Tabiila  ducalus  Burgiin- 
dici  scribitnr  absqtie  addito  Bagnaux,  uiia  leuca 
distaiis  a  M<ilismo,  ad  euin  rtvuluiu  qui  sese  iu 
Soqiianam  cxoiierat  iiifia  Barrum  prxdictuni. 

(a5)  Miclind  Aiitonius  Baudrand,    qui   Lexicon 


uon  baberi.  c  Lnde 
crgo,  ait  sanctns,  hodie  reflcient  fralrcs?  >  Re- 
spondit  :  t  Neseio.  i  Nec  n^ora  :  venit  hora,  qua 
fratres,  peractis  ex  more  missanim  solemnits,  para- 
bant  appropiare  roensis.  Cum  sonitum  cymbali, 
sieat  illa  hora  mori8esl,-vir  sanctus  audisset,  ab 
oeconomo  reqaisivit  unde  panes  liaberet,  qoos  fra- 
tribus  refecturis  apponeret.  t  Ego  inquit,  paocos 
reservavi,  procurans,  ut  refectionis  bora  fratribub 
clbaria  non  deessent.  i  Tanc  vir  Dei  zelo  inccusus, 
fremens  et  indignans,  quod  iu  grege  sibi  commisso 
rcpertum  fuisset  inobedientix  lolium  et  diflidentix 
zizania,  ingressus  refectorium  panes  mensis  super- 
positos  in  sporta  suscepil,  ipsosque  de  quodam 
colliculo  vicino  ecch^six,  in  aqua  (53),  quae  sabler- 
fluebatprxcipitesdedit:  uoleiis  in  filiis  Dei  culpam 
inobedientioc  nperiri.  At  verozclum  ipsius  Deos  ex 
alto  prospiciens,  jam  quibusdam  devotis  mulieribus 
de  Castellione  (51)  inspiraverat,  ut  panes  deferreui 
fratribus  rcfecturis..  Vir  eniin  Dei  B.  Robertus  indc 
regrediens,  ad  portam  monasterii  tres  quadrigas 
invenit  panibus  oneratas,  quas  de  Casiellione  jani 
dictae  mulieres  ad  refectionera  fralrum  adduxeraut. 
Tunc  vir  Dei,  fratribus  convocatis,  difliJentem  et 
inobedieiitem  fratrem  corani  cunclis  rcdarguit,  caD- 
ctosque  frntres,  ad  pnesumendum  de  Dci  ntisc- 
ricordia  in  nccessiiatibus  mouitis  saluiaribas  ani- 
mavit(55). 


geograpbicum  Fcrrarii  dimidia  parte  auctius  nuper 
vulgavit,  de  Molisnio  agens,  situm  ait  ad  amneni 
Leigne  (Laline  Leiiiam  sou  Lineam  dixcris)  hic  vcro 
supra  Barum  Sequan»  scse  ingerit. 

(54)  Castellio  oppidum  ad  Sequanam,  tribus  ad 
orienlem  ieucis  Molismo  distans. 

(55)  Totus  hic  paragraphus  babetur   in     Surlo 
post  numerum  uustruni  11. 


PROCESSUS  CANONIZATIONIS. 


£4.  Proccssus  liic  canonizalionis  uiia  cum  ori-  C 
ginibus  ordinis  Cistcicicnsis  c\stat  in  tomo  1 
Bibliolhecx  inss.  a  Phtlippo  Lablie  editus.  Conve- 
iieruiil  scilicct  anno  1221  Cisicrcienscsad  cai)iluluin 
gencrale,  iii  eoque  slalucrunl,  ut  interccssioncs 
flerent,  libellique  suppiices  oflcrrciitur  lloiiorio  III 
pontiflci,  ut  is  Robertum  calalogo  sanctorum  ad- 
scribcrct.  Accessit  Molismensiuin  quoque  sludium, 
incritis  coniinunis  Palris  honorcs  quasrentiuin ; 
junciisque  sive  litteris  sive  legatis  id  apud  pontlOccni 
cffccerunl  utrique,  ut  asquum  censeiis  quod  petc- 
batur,  anlcquaui  S.  Rol>erto  publicuin  cultum  de- 
cerneret,  ad  explorandain  vit£  ejus  sanctimoniam 
ac  miracula  cognoscenda,  ut  luos  Ecclesi»  est, 
cerlos  idonecsque  viros  delegarit.  Fuere  ii  episcopus 


Lingonensis  llugo  II,  et  Valeiitinus  Girondus  sive 
Giraldus,  ex  Molismensi  ac  deiu  Cluniacensi  abbate 
huc  promolus,  abbasque  Cluniacensis  Rolandus  * 
ad  quos  pontifex  super  faciendo  hujusmodi  cxa- 
mine  scquentes  lilleras  dedit :  t  Honorius  episco- 
pus,  servus  servorum  Dei,  venerabilibus  fratribus 
Lingonensi  cl  Valenlino  episcopis,  et  dilecto  lilio 
abbali  Cluniacensi,  Matisconensis  dioecesis»  saluu-m 
etapostolicam  bencdictionem.  Gaudemus  in  Domiuo, 
ct  in  ejus  laudibus  delee.tamur,  quod  sicut  dilecii 
filii  uiiiversi  abbates  Cisterciensis  ordinis  -  in  capi- 
tulo  generali  congregati,  nec  uon  et  abbas  convcn- 
tus  Mortsmensis  suis  nobis  litleris  iasuiuarunl, 
fclicis  recordatioiiis  Robertus  (qui  primus  monas- 
terii   Molismensis    fuit  abbas ,     primusquc    ]ecit 


1239  CANONIZATIO.  1290 

Cisterciensis  OrdiDis  fundamentuin,  quod  divina  A  recepit.  Huic  facto  interfuit  idem  abbas  et  vidit. 


favenie  gratia  crevit  in  templum  sanctum  in  Do- 
inino)  religiose  vivens,Unta  fulsitgratia  meritorum, 
quod  Doittinus  tunc  multa  et  magna  miracula  per 
eum  operatns,  adhuC  post  ejus  felicem  obitum  ad 
sepulcrum  ipsius,  ad  osten&ionem  sanclitaiis  ejus- 
dem,  dignatur  operari  majora,  ut  quem  virtus  mo- 
rum  honestavit  in  via,  miraculorum  gloria  nobis 
insinuel  in  palria  honorari.  Quare  iidem  nobis 
supplicarunt  instanter;  ut  cum  luce  clarius  paleal, 
ipsum  in  ordine  confessorum  regnare  in  ecciesia 
iriumphanle,  eliam  in  militante  sanctorum  caulogo 
ascribere  deberemus.  VeYum,  quia  in  tanto  negotio 
non  esl  nisi  cum  gravitate  plurima  proccdendum, 
Bos  de  fide  ac  discretione  vestra  plenam  in  Domino 


Vidit  etiam  idem  abbas,  lempore  dedicalionis 
Ecclesi»  Molismensis,  post(iuam  habilum  monacba- 
lem  et  ordinem  sacerdotatem  susceperat;  quod 
cum  sepulcra,  propter  reverentiam  dedicalionis,  ab 
ecclesia  tollerentur,  et  ventum  esset  ad  sepulcrum 
ejusdem  venerabilis  Patris;  ad  motum  sepulcri 
proprios  oculos  de  terra  liniens,  recepit  ibi  mulier 
quaedam  visum. 

26.  t  AUera  de  eadem  terra  comedens,  recupe« 
ravit  loquelam,  cuni  per  irienniiim  muta  fuisset, 
sicutmaritus  ejus  et  ipsa  firmiter  asserebant.  Acci- 
dit  postea,  nondum  a  prsesenti  tesllum  examinatione 
duobus  annis  elapsis,  quod  quaedam  vacca  vulne- 
raU  fuit  a  lupo,  quod  sentiens  mulier  cujus  erut. 


fiduciam  obtinentes,  disci*etioni  vestrae  per  aposto-  ^  vulnus  aqua  benedicta  respersit,  sutimque  ipsam 


lica  scripta  mandarous,  quatenustam  de  viUquam 
de  miraculis  sancti  praedicti  perquirentes  sollicite, 
veritateni,  quam  inveneritis,  per  veslras  nobis 
litteras  fideliter  intimetis,  ut  ex  vestra  relatione  suf- 
ficienter  instructi,  procedamus  exinde,  prout  secun- 
dum  Deum  viderinius  procedendum.  Quod  si  non 
omnes  his  exsequendis  poteritis  interesse,  duo  ve- 
8trum  ea  nihilominus  exsequantun  Datum  Laterani 
oclavo  Kalendas  Februarii,-'pontificatu8  nostri  anno 
quinto.  > 

25.  Hactenus  pontifex  de  dicto  examine  (quod 
uterque  episcopus,  abbate  Cluniacensi,  aliis  negotiis 
impedito,  apud  Molismum  iustituit)  Manriquez  scri- 


capitis  et  brachii  tremor  couiinuus  et  enorrais  in- 
vasit ;  quse  ipsa  die  ad  memoratum  sepulcrum  re- 
diens,  sUtim  curata  et  pcnitus  est  sanata.  Hoc 
vidit  idem  Odo  temporibus  istis,  jam  abbas  in  eadem 
Ecciesia  constitutus.  Vidit  praeterea  quemdam  mo- 
nachum  Ragnerium  nomine,  qui  factus  fueral 
furiosus,  ad  sepulcrum  ejusdem  venerabilis  Patris 
ligari,  ibidemque  recuperare  per  divinam  graliam 
saniutem.  ^iiielmus  presbyter  juratus  dixit  de 
muliere,  quae  dsum  receperat  tempore  dedicationiSy 
idem  quod  abbas  :  de  muliere  vero,  quae  loquelam 
recuperaverat,  audivisse  se  sxpius,  sed  non  vidisse. 
De  muliere,  quae  tremorem  capitis  et  brachii  pa- 


bit  quod.S.  Kobeito  ante  centum  annos  sublato  e  q  tiebatur,  idem  quod  abbas.  Vidit  praeterea  quam- 


vivis,  cum  nulii  ex  a^ualibus  superstites  essent, 
qui  de  roiracuiis  a  vivenie  patralis  testimonium 
dicerent,  examinatores  contenti  historia,  quae  de 
vita  signisque  ejus  scripta  exstabat  eam  ad  Hono- 
rium  destinarint,  unaque  eara,  quam  subjunginms, 
quaeque  canonizationis  processum  complcctitur, 
epistolam.  Vit»  auctorem  ipse,  coeptum  semel 
errorem  prosequens,  Odonem  nominat;  cum  hoc 
fuerit  nomen  abbatis,  cujus  jussu  ea  scripU  est, 
non  auctoris.  Epistola  ipsa  est  hujusroodi :  c  San- 
ctissimo  Patri  ac  domino  Honorio,  Dei  gratia  san- 
ctae  et  apostolicae  sedis  summo  et  univcrsali  ponti- 
fici,  H.  eadem  gralia  Lingonensis  et  G.  Valenti- 
niensis  episcopi,  cum  pedum  osculo  salutem  et 


dam  mulierem,  quae  tempore  festivo  fuerat  operata, 
propter  quod  ipsa  die,  sicut  creditur,  in  manu  per- 
cussa,  et  usque  adeo  orba  fuit  manu,  ut  desperare- 
tur  ipsani  posse  sanari ;  sed  per  divinam  clemen- 
tiam  et  sancti  mcrita,  ad  sepulcrum  ejus  accedens, 
sutim  sanaU  est.  Vidiietiam  ibi  quemdam  furiosum 
sanari.  Aibericus  monachus  et  presbyter  juratus 
dixit,  de  miraculis  factis  in  dedicatione,  idem  quod 
abbas  :  de  muliere  quae  recuperavit  sanilatem  ma- 
nus,  idem  quod  ^iilelmus. 

27.  c  Jacobus  monachus  et  presbyter  juratus 
dixit,  quod  quidam  frater  ejus  carnalis,  in  aetate 
puerili  conbtitutus,  ita  enormiter  laesus  fuit  in  ca- 
pitc,  quod  oculus  de  proprio  erutus  loco  ab  ejus 


debitae  reverentiae  famulatum.  Maiidatum  sanctiutis  ^  facie  dependebat.  Qui  ad  ipsius  Jacobi  iusUntiam 


vestrae  accepimus  sub  hac  forma,  Honorius  epi- 
gcopus,  etc.  Hujus  igitur  aucloritate  mandati,  ad 
locum  personaliter  accedentes  (Domino  abbatc 
Ciuniacensi  collega  nostro,  nobis  episcopo  Valen- 
tinieiisi  committente  vices  suas)  testes  recepimus, 
quorum  depositiones  de  verbo  ad  verbum  scribi 
fecimus  in  hunc  modum.  Oddo  Molismensis  abbas 
juratus  dixit,  quo  cum  essel  in  habitu  saeculari 
in  pueritia  constitutus,  vidit  quamdam  mulierem 
caecam  a  nativiute,  babentem  filiam,  sicut  ipsa 
mater  firmiter  asserebat,  quam  ipse  ad  venerabilis 
Patris  Roberti,  de  quo  agitur,  adduxit  sepulcrum; 
et  cum  ibi  cum  matre  quadam  nocte  vigllaret  visum 
Patrol.  CLVII. 


ad  saepe  dictum  tumulum  deporUtus,  statim  per 
divinam  clementiam  sanatus  est,  et  absque  oroni 
laesione  oculus  ad  locum  debitum  es^  reversus.  Hxc 
enim  omnia  vidit  monachus  Jacobus  circa  frairem 
suum.  De  aliis  auiem  duobus  miraculis,  faciis  in 
dedicatione,  idem  quod  alii.  Vidit  etiam  praedictus 
Jacobus  quamdam  mulierem  de  longinquis  partibus 
deporUri,  qux  longo  tempore  fuerat  contracU; 
sutimque  viso  monasterio,  iu  quo  requiescit  abbas 
venerabilis,  cui  se  in  spe  recuperandae  salutis  de- 
voverat,  curata  cst  et  omnino  sanata.  Milo  laicus 
juratus  dixit,  de  oculo  erutoet  restituto,  idem  quod 
Jacobus  :  de  miraculi»  factis  in  dedicatione,  et  de 


1191 


S.  HOBERTI  ORD.  CISTERC.  FUNDATORIS  VITA. 


im 


niuliere  qnst  tremorem  capilis  et  bracbii  patiebatur,  A  quam  dabitat,  ipsam  sanctonim  catalogo  miraculis 


idem  quod  abbas  et  alii.  Bartholomaeus  monachus 
et  presbyter  juralus  dixil,  de  duobus  miracuiis  fa- 
ctis  in  dedicatione  et  muliere  percussa  in  manu, 
idem  quod  alii. 

28.  (  Hugo  presbyter  el  monachus  juratus  dixit, 
quod  vidil  quemdam  civem  Metenscm  cxcum,  ve- 
nientem  causa  devotionis  et  spe  recuperandi  visus 
ad  saepe  dlcium  sepulcrum  :  qui  veniens  ad  iilud 
visum  recuperavit  et  vidit  squammas  ab  ejus  ocu- 
lis  visibiliter  defluentes.  Qui  cilius  inde  ad  S.  Jaco- 
bum  proliciscens,  hospitatus  est  in  itinere,  in  dome 
muiieris  cujusdam,  quae  contracta  jacebat  iu  lecto  : 
ted  ad  consiiium  iilius  ad  sepulcrum  sancti  se  por- 
lari  faciens,  saniata  est.  Haec  est  autem  illa,  de  qua 
superius  loquitur  Jacobus  mouachus  et  sacerdos, 
qui  Jacobus  convenit  cum  Hugone,  sed  de  auditu. 
Guillelmus  [monachus  et  presbyter  juratus  dixit^ 
quodvidit  queradam  clericum,  qui  longo  tempore 
contractus  fuerat,  ad  idem  sepulcrum  sanari :  et, 
de  duabus  mulieribus  in  dedicatione,  idem  quod 
alii.  Licdinus  monachas  et  presbyter  juratus  dixit, 
de  duobus  miraculis  in  dedicaiione,  idem  quod 
alii.  Mariinusjuratusdixii,  de  miraculis  factis  in 
dedicatione,  el  de  muliere  quae  sanata  fuerat  a 
laesione  manus,  idem  quod  alii.  Haymo  mouachus 
et  sacerdos  juratus  dixit,  quod  vidit  quemdam 
furiosum  ibi  sanari.  Magister  Simon  presbyler  jura- 
tus  dixit,  de  miraculis  factis  in  dedicatione,  idem 


coaequatum.  Caeterum  vita  ipsius  saDCtitati  vestrae, 
pfir  nuntios  Ecciesiae  .Moli^mensis,  porrigetur  in 
sl^riptis,  quae  satis  ostendit  ipsum  mullis  roeritis 
daruisse.  At  quae  audivimus,  cum  summa  dillgentia 
fideliter  inquireutes,  beatitudini  vestrae  per  scripta 
prsesentia  declaramus,  ut  vestra  sancta  pateruitas 
videat,  quid  taiibus  sit  agendum.  > 

50.  Hactenus  litterac  episcoporum  ad  pontilicem. 
et  examen  de  S.  Roberti  sanctitate  ac  miraculiR,  de 
quibus  et  testimonium  suum  plures  In  vidnia  abba- 
tes  ad  Honorium  perscripserunt  his  verbis.  c  San- 
ctissimo  Patri  et  domino  universali  Honorio,  dirifla 
providentia  sanctae  sedis  apostoticae  poniifici,  S.  B^ 
nigni  Divionensis,  et  S.  Stephani  Rhemenns^ 
^  S.  Michaeiis  Tornodorensis,  et  S.  Martini  Melun- 
densis  abbates,  Lingonensis  dioecesis,  cum  pedum 
osculo  salutem  et  debitae  reverentiae  famulalum. 
Cum  Molismensis  Ecclesia,  et  illae  ecclesiae  in  qui- 
bus  haberaus  ministrare,  proxims  sint  sibi  invi- 
cem,  et  adeo  vicinae,  ut  vix  aut  nullatenus  in  aliqua 
earum  aiiquid  magnum  contiugat,  quod  ad  alias 
fama  velox  cito  nondeferat;  desaucti  Patrisnostri 
Roberti,  Molismensis  Ecdesiae  primi  abbatis,  et 
Cistercien&is  ordinis  fundaloris,  vita,  quae  Innu- 
mcris  veneranda  virtulibuseirulsit;*et  de  miracuhs, 
quae  quoiidie  ad  scpulcrum  ipsius,  divina  operante 
cleraentia,  fiunt,  dignum  duximus  in  pra^nti 
articulo  veritati  testimonium  perhibere.  Nam  in. 


quod  alii ;  adjiciens,  quod  quidam  laicus  apud  Mo-  C  cessanier  tolius  regionis  ejusdem  popil/i  rox  cla- 


lismum  illudens  convitiis  venerabilem  Patrem,  et 
ejus  miracula  irridens,  inde  recedens,  sequenti  die 
Infra  fines  ejusdem  villae  a  duobus  militibus  esl  oc« 
eisus.  Hoc  etiam  dixit  Jacobus  se  vidisse.  Yidit 
praeterea  quemdam  laicum,  qui  contractus  fuerat 
per  undecim  annos,  ad  saepe  dictum  sepuicrum 
sanari. 

29.  c  Fulco  e(  Jacobus,  monachi  et  sacerdotcs, 
Jurati  dixerunt,  quod  com  quadam  die  essent  juxta 
tumulum  saepe  dictum,  et  viro  sancto  reverentiam 
exhiberent  capita  inclinando;  quidam  monachus 
astitit  eumeisdem,in  haec  verba  ipsis  praeseutibus 
et  audientibus  contumeliose  prorumpens  :  Ut 
iiuid  ei  capita  inclinatis  ?  Sciaiis  pro  cerlo ,  quod  nun- 
quam  $anctus  futt.  Imo  quidam  rusticus  raultura 
de^rais,  sepulcrum  pede  pcrcutiens,  similia  pro- 
damabat :  statim  autem  turaor  arripuit  pedem  illum 
per  totum  corpus  universaliler  ascendendo;  iia 
quod  infra  quindenam  illa  infirmitate  gravatus  spi- 
ritum  exhalavit.  De  furiosis  et  febricitantibus  sa- 
natis  infinita  muliitudo  clamabat  coram  uobis,  et  se 
esse  sanatos  firmiter  assercbant.  Ita  quod  coramunis 
opinio  totius  regionis  in  lantum  invaluit  circa  isla, 
quod  plurimum  ipsura  tenorem  altestationum  ex- 
toilit.  Haec  nostris  temporibus  accidisse  dicunlur, 
sicut  superius  est  expressura.  A  tempore  autem 
obitus  ipsius,  cujus  non  exstat  meraoria,  infinita 
miracula  referuntur ;  ita  quod  tota  vicinia  nequa- 


mat  in  auribus  nostris,  quod  mulliludo 'maxima 
contractorum ,  caecorum ,  mutorum  et  aliorum 
vaiiis  languoribus  detentorum,  quotidie  ad  sepul- 
crum  dicti  sancli  in  ecdesia  Molismensi  confluen- 
tium,  facta  oratione  et  sancti  nomine  Invocato, 
pristina  sanitate  recepla,  incolumis  videtur  remeare 
ad  propria.  Inde  est,  quod  ipsius  sancli  inflammati 
miraculis,  sanctissimne  patemitati  vestrae,  in  quan- 
tum  possumus,  hurailiter  et  devote  supplicamus, 
quatenus  saepe  dictum  S.  Robertum,  quem  D<eus 
inter  electos  suos  coruscantibus  meritis  per  mirt- 
cula  mirifice  magnificavit  in  partibtts  nostris,  cano- 
nizari  et  sanclorum  catalogo  aggregari  deeernatis.  > 
Ita  abbates. 

31.  Honorius  his  litteris  atque  memoratis  testi- 
moniis  perlectis,  cum  ad  universalem  cultum  per 
totam  Ecdesiam  S.  Roberto  declernendum ,  sau- 
ctumquecum  pronuntiandum  quaedam  aliadesidera- 
ret;  potestatem  interim  fecit  Molismensibos  eion 
venerandi,  atque  oflicium  de  illo  celebrandiy  in  ea 
tantum  ecdesia,  in  qua  sacra  ejus  ossa  recondeban- 
tur,  qua  de  re  hujusmodi  pontificis  diploma  est  : 
c  Honorius  episcopus,  servus  servorum  Dei^  dileclis 
filiisabbati  et  conventui  Molismensi,  salutem  et 
apostolicam  benedictionem.  Cum  olim  per  litteras 
et  nuntios  vestros  supplicassetis  instanier,  adjuti 
testimoniis  etinlercessionibds  plurimorum,  otsanctae 
.niemoriae  B.  Roberlum,  cujus  corpus  in  vestra  re- 


1203                                          MATHILDIS  COMiT.  VITA  ET  DIPLOM.                                           mi 
quiesccns  ecclcsia  muUis  et  niagnis  miraculis  corus-  A  plcne  rescripserint  ventatem,  quia,  licet  nolis  qnrc* 

cfihat^   sanctorum  catalogo  ascrlbere  dcberemus ;  dam  miracula  quae  post  mortem  fecerat  intimaruMt, 

nos,  ne  in  tanlo  negotio  videremur  uli  aliqua  ievi-  de  his  tamen  quae  in  vita  fecisse  dicitur,  fidem  plena* 

late,  tam  de  vita  ipsius,  quam  de  miraculis,  per  ve-  riam  non  fecerunt :  nos  ne  precibusvcstris  videremur 

nerabiles  fratres  nostros  Lingonensem  el  Valenli-  omnino  deesse,  concedimus  vobis,  ut  eum  tanquam 

nensem  episcopos,  mandavimus  inquiri,  cum  ad  id  sanctum   in  vestra  ccclesia  venerantes,  ejus  apud 

ut  aliquis  babeatur  gt  sanctus  in  Ecclesia  militanti,  Deum  suffragia  fiducialiter  imploretis.  Datum  Late- 

necesse  sit,  ut  et  verae  iidei,  quse  per  dilcciionem  rani,vi  IdusJanuarii,pontilicatusnoslriannosexto.> 

operatur,   merita  cum  perseveranlia  finali  prscce-  Has  lilteras  se  cx  Vaticano  decerptas.habuisse  Man- 

dant,  ct  clara  etiam  miracula  siibsequanlur;  neque  riquez  ait;  additque,  hoc  eodem  anno  au(  initio  sc- 

aHa  sine  aliis  plene  sufiiciant  ad  indicium  sanctita-  quentis,  cum  id,  quod  primo  processu  deerat,  sup- 

tis  ;  eoquod  nonnulii  faciunt  opera  sua,  ut  videan-  pletum  fuissel,  S.Robcrlum  absolute  sanctorum  ca- 

tur  ab  hominibus ;  et  nonnunquam  angelus  -Satanae  noni  ascriptum  fuisse,  decretumque  in  gcnerali  ca- 

transfigurans   se   in    angelum  lucis ,    bominibus  pituIoGislerciensis  familise,  ut  feslum  ejus  quinto- 

frequcnter  illudit>  skut  dc  magis  legitur  Pbaraonis.  decimo  Kalcndas  Maii  cum  officio  duo  decim  lectio- 
Gttm  ilaque  inquisitores  pnedicti  nobis  super  his  ^  num  per  universum  orbem  solemnius  cclebrarctur. 


<'\ 


S.    ROBERT^EPIStOLJE* 

EPISTOLA  PRIMA.  ^eue,  quidquid  volueritis  impctrabo.  Locum  soli- 

AD  ODONEM  DUCEu.  ttidiuis  vestrsc  eligite,  et  pro  me  assidue  Dominiim 

iii  ««•«•.«  j     •  r>^.     o            -    1 V      xt  1-  01  ate.  Vestram  sincerilalem  Dominus  conscrvel,  et 

Ult  sit-issimo  duci  OdoSi,  Rorertits  abbas  Molis-  p„ram  inlentionem  augeat. 

mensis  Ecclesue,  etqui  cum  eo  Domini  obsequium  !'"'•'"*  «itciiuuiiciM  auo^.u». 

concupiscunt,  salutem  et  feiicitatem.  EPISTOLA  Itl. 

Pietatem  et  graiiam  donatam  vol)is  a  Domino  G 

agnoscentes»  nolumus  absque  beneplacito   cclsitu*  *^  fratres  cistercienses. 

dinis  vestr^  aliquid  innovare;  quamvis  antiquum  Fratribus,  qui  in  montibus  Gistercii  ad  montem 

sitet  iion  novum  in  virtutis   appreliensionem  cur-  perfectionis  conscendniit,  Robertus,  eorum  quon- 

rere.  Quapropter  noverilis,  de  aliquorum  so<iiorum  dam  socius,  nunc  iri  vallem  miseriarum  demersus, 

nostroruin  consensu,  quibus  data  est  gratia  ngiio-  pbsl  ascensum  palmani,  ct  sui  in  asccndendo  recor- 

scendi  scipsos,  juxta  sanctissimae  Regulae  praecepta,  dationem. 

in  vcra  pauperlaie  et  conscientise   sincerilate  vivere  Si  lingua  calami,  Iacrym%  alramenti,  cor  papyri 

statuisse.  £t  quia  reliquos  in  eamdem  senleniiam  vices  subire  possent,  forle  calamus  aurcs,  atra- 

adducerc  non  poluimus,  cteosdem  eteorum  regi*  mcntum  oculos,  papyrus   afTectiones,  et  omnia  si- 

men  dirnillcrc,  et  cuin  bis  qui  vesiigia  nostra,  imo  inul,  simul  et  vos  oinnes  ad  affectum  commisera- 

potius  sancti   Patris  Benedicti  sequi  volucriiit,  ad  tionis   commovisscnt.  Postquam   enim  vobis  non 

crcmunn  migrare  decrevimus.  Quia  vcro  vestrum  in  adhsesi,  adhsesit  lingua  inca  faucibus  meis  ;  cum  vos 

nos   an  imum  saepissiine  experti  sumus,   et  nunc  non  viderunt  Oculi  niei,  luroen  oculoruni  roeorum 

eontra    insurgentes  procellas  experiri  oportet ,  de  et  ipsum   non  est  mecum.  Dum  cor  a  vobis,  si  a 

omnibufs  vos  certiores    fecimus,  orantes  Dominum  vobis  unquam  poterit,  fdit  avulsum,  factum   cst 

et  patrein  graliarum  quod  vos  ct  doinum  vcstram  lanquam  cera  liquescens  in  medio  ventris  mci.  Sed 

incoluraes  conservet.  Amen.  a  vobisavutso  non  tamen  |]uemquam  ex  vobis  ista 

EPISTOLA  II  separavit  avulsio ;  quos  enim  jungit  charitas  Jcsii 

Gbristi,  frustra   dividunt  terrarum  spatia.  Ilabcat 

ODOMS  AD  ROBERTCH.  Molismus  praisentiam  corporis,  legibus  obedienlias 

Odo  Burgundiae  dux,  etc,  venerabiii  Patri  Ro-  D  astrictom,  dummodo  Gistercium  anim»  dcsiderium 

BEUTO  abbati  Molismensii  et  reliquis  qui  cum  eo  possideat.  Hoc  disposuit  Altissimus,  cujus  inscru- 

unum  stint  in  Domino,  pax  seterna  in  aeterno  Deo.  tabilia  sunt  secreta,  ut  in  diversa  dislractus,  nec 

Aliat£  sunt  nobis  litterse  sinceritaiis 'vestrse  per  anima  per  corporis  conversationem  distrahalur,  nec 

maiuis  inodestissimi  viri  Stepbani  socii  vestri;  qui-  corpus  distractum  tam  sancla  conversatione  [noiij 

biis  visis,  et  inlentiunem  probamus  ct  opus.  Facite  fruatur :  pro  anima  vobiscum  degente  oraliones  fuii- 

quod  Spiritus  jubet,  cgo   non    deero  vobis,  ^ed  ab  dite;  corpus,cuju8animampossidetis,tanquamopli- 

episcopis  provincialibus ,  et  si  oportuerit  a  Romana  mae  partis  suae  possessores,  vos  salutat  in  Doniino. 


ANNO  D0H1NI  MXLVI-MCXV 

MATHILDIS  COMITISSiE 

VITA  ET  DIPLOMATA 

(Yide  Patrohgi<B  tonfi.  GXLVIII,  col.  95D,  in  Monumentis  Cregorianis.) 


INDEX  RERUM  ET  VERBORUM 


fgOM 

IN  OPERlfiUS  GOFFRIDI  TINDOCINENSIS  CONTINENTUft. 

(Hujus  voluminis  col.  9-293.) 
Hevocatur  Lector  aU  ttumerales  notat  crat$iori  characlere  textui  inurtat. 


Abbas  S.  Albini,  8.  18, 176.  Ange- 
^riacensis.  41,  160,  165.  Batiacensis, 
45.  Belliloceasis,  102.  Bieaneasis,40. 
Blesensis,  70.  Bonsvallis,  40,  182. 
Carrofensis,  40.  S.  KlorenUi,  168.  S. 
Joannis,  150,  25i.  S.  Launomari,  186. 
Leraevicensis,  189.  S.  Nicolai,  43,111. 
S.  Sergii,  170, 175, 180.  Vindocinen- 
sis,  50.  Vizeliacensis,  36.  Abbas  inlru- 
sos  et  Simoniacus,  40.  Ob  flagitium 
depositus,  40.  Iii  monachum  suum  ca- 
iumuiator,  111.  Abbales  Deos  oonsti- 
luit,  ipsi  monachos,  192.  Abbatibus 
8»iscopa]ia  ornamenta  concessa,  86. 
Abbatum  professio  apud  episcopos,67, 
67,  500.  Acephali  abbates,  87. 

Abnesatio  sui,  258. 

Adami  primum  peccatura  non  fuit 
^sus  velili,  361. 

Adelardus  de  Castrogunterii,  2i2, 

Amicus  erga  amicum,  nisi  cum  il- 
lom  oiTendit,  erubescere  non  debet, 
'Z5.  ConsUns,  233,  235.  In  necessiUte, 
U,  8i,  181. 

Andegavis,  99,  409,  207,  210. 

Aiidegavensis  comes  excoramuBica- 
tus  a  legato.  41 . 

Andreas  de  Vitreio,  40. 

Andreas  monachus,  211,  291. 

Angari»,  153. 

Anffeli  ad  defunctosinteAiuntii,^. 
Angelus  peccans  damnatur,  horao  libe- 

jAIexander  II  abbates  Vindocinenses 

jdinalitia  ornat  dignitate,  23,50. 

Aliter,  male,  15,  60,  62, 140,  etc. 

Alodiarius,  54,  45. 

Alodium,  3,  27,  32,  3i,  ct  passim. 

Alogia,  229. 

AlUriura  redempUo,  48, 123, 12i. 

'  Amblardus  abbas Lemovicensis,189. 

'Amicorum  ope  et  consiiio  vitios» 
xaus»  relevanlur,  237 
ratnr,  32i.  Angeli  supetbia  «nde,  362 

Angeriacensis  abbas,  41. 

Anglicusrex,  4i,252. 

Anima  carnera  infecit,'non  caro  ani^ 
maro,212. 

Appellatio  ad  seden  apostolicam,  5, 
9,  59, 148,  passim. 

Apostoli  a  Christo  electi  et  conse- 
erali,  117,  274,502.1 

Arc»  fbderis  mystica  exposltio, 
i9i,297. 

Archembaldus  abbas  S.  Albini,  7. 
176, 177. Cum  Pagano  de  abbalia  con- 
tendit,  8, 9, 10.  Romam  a  Paschale 
Tocatus,  18. 

Archembaldus,  27. 

Armannus  mon.,  26,  27. 

Archidiaconus  Andegavensis,  48.52. 
Pictavensis,  40.  Santonensis,  150,  154. 
Vindocinensis,  63,  74,  75. 

Archiepiscopus  Lngdunensis,  50,76. 
Remensis,  52.  Senonensis,  76.  Turo- 
nensis,  31,  34,  51,  85, 140,  230. 

Ardiie^iscopus  in  parochia  snfflra- 
ganei  episcopl  eo  inconsulto  agere 
nihil  debet,  149. 

Archiieviu,  75. 

Archipresbyter  Saviniaci,  127,  129. 
Vlndocin.,  79, 65. 


Astho,  152. 
Aureliani,  50. 

Banlcuga  castelli  Vindocin.',  72 

Baptismus  Christianum  facit,  273. 
Necessarius  re  aut  voluuute.  360. 

Barbarini  solidi,  40. 

Batiacensis  abbas,  45. 

Bealitudo  ialsa,  vera  miseria,  58, 
188,  218. 

Bellilocensis  abbas,  102. 

Benediclus  monasticae  vitae  instito- 
tor,  402.  Ejus  Regula  csleris  perfe- 
ctior,  408.  Sermo  vitae  historiam  con- 
tineiis,  402. 

BeneQcia  aliena  tutius  est  proKli- 
care,  quam  sua,  95. 

BenevenUna  urbs,  231 . 

Bemardus  abbas  S.  Launomari,183. 
Bernardus  abbas  S.  Sergii,  170. 

Bernardus  mon.  apud  Castellum, 
214. 

BemeriusabbasBonsvallis,  40,181, 
182,  etc.  Bernerius  prior  Credouen- 
sis,  216. 

Biennensis  abbas,  40. 

Blesis,  Blesensis  abbas,  70. 

Bonavallis,  89,  97.  Bonsvallis  ab- 
bas,  40. 

Briccius  cellararius  Credonis,  210. 

Britones  monachi,  227. 

Bruno  episcopus  sed.  apost.  lega^ 
tus,  70. 

Buatmundus,  65. 

BuIIatum  privilBgium,  89. 

Burgenses,  34, 73. 

Callistus  II  papa,  24,  25,  26,  28, 
281,  288.  Turonis  spoliatur  a  funbus, 
27.  Benevcnti  moratur,  251. 

Caraerula  monaslerii,  in  qua  flaffi- 
tium  commissum,  Goirrtdi  jussu  de- 
stracU,  216. 

Caortia  castellum,  142.    . 

Canones,  sedis  apiost.  leges,  a  Spi- 
ritu  sancto  dicuti,  92. 

Capillorum  mysticasiguificatio,  393^ 

Capot  jejuniorum,  158. 

Canlilena  composiu  tn  legatum,  39. 
Cantilena  sallus  non  respondens,  59» 
130,  134. 

Capa,  231. 

Carcer  castrnm,  126, 131.  Ecclesia 
S.  Nicolai,  140. 

Cardiualis,  20,  33,135,151. 

Carnotum,  63,  80,  97.  Capitolum  S. 
Maris,  70,  71.  SecreUrius  R  Mari», 
226. 

Carrofensis  abbas,  40. 

Castellum,  loci  nomen,  214. 

CaslruraGunterii,2i2. 

Castrum  Led».  126. 

Celiararius,  168,  212. 

Cenomanum,  131. 

Census  xn  solidoram  Roman»  Ec- 
destie  penditor  a  numasterio  Vindoc. 
13. 

Census  pro  alUri,  123, 125. 

ChariUs  prtora/iu,  195. 

Charitas  sine  aliis  Yirtutibus  Tenia- 
lis,  ali»  sioe  illa  damnabiles,  106. 

ChTlstos  ex  tiibos  sobttantiis,  385. 


Totumi  bominem  simul  snscepit,  S39, 
341,  383.  Judex  ettam  in  cruce,  355. 
371.Chrisli  iucjimatio  tolios  Trjnftatis 
opus,  337,  354,  383.Traii9%onit/o  ooa 
naturam  divinam,  sed  carals  glorifi- 
eaud»  speciem  exhibuil,  270.  ifon  Us 
Untum  proflcit,  qoi  diliganl  ipsQm, 
542.  Cur  ex  latere  dextro  sanguls  el 

Sua,  536.  Resutfrectio  cnr  die  tert^i, 
2,  362.  Cur  paucis  Untam  et  boo  • 
post  illam  apnafuH.  S63.  Ascensioiiis 
mtranda,  566.  Trla  opera  qwabjs 
nemo  fadet,  564.  Judicandl  mnpuiet 
potestas,  568,  569,  370, 571.  IntercM- 
sio  in  ccelis,  316.  Cbristum  sequi  et 
mundum  impossibile.  240. 

Clamorem  facer^,  w,  503. 

Ciarus  mons,  256. 

Claves  Ecclesis  agiUre,  91,  301. 

Cluniacus  secundus  Daradisos,  ICI 

Comes  Andega?ensis,  18,  41,46, 
49, 109.  PicUvenisis,  21,  252, 254.Vi2i- 
docinensis,  28, 72, 100, 100, 129 

Comitissa  BriUnnorum,  259,  260 
PicUvensis.  258.  Vindocinensis,  4.78, 
82, 127, 1«,  150, 153. 

Concilium  Arvemense,  88.  j^usde- 
cretum  de  alurium  redempciooe,  iS, 
125,  De  spoliatis,  91,  91  Aurelianen- 
se  Umbaldi  legati,  50.  R<Mntnam  Pa- 
schalis  II,  Callisti  H,  21, 15». 

Concilium  nullom  ratam  sine  ap6- 
stolica  auctoriute.  244. 

Conductus,  36,  76,80,127,129,  151. 

Confessio  qu»  fit  sacetdotl,  fii  Deo, 
25i.  Ubi,  cui,  et  quando  fiicieBda.295. 
De  quatuor  peccatis  universae  £cc*.fr- 
sis  fleri  debet,  251. 

Conflmiatio  sacra,  298.  Ejiis  vts,  333. 

Cono  episcopas  legatus  sedis  apost , 

Consuetndines  et  exactiones  per- 
versae,  3,  83,  93, 110, 153,  255. 

Conversio  ad  Deum  n<m  dltferendj, 
225. 

Conversus  monacbns,  176.  Laicos, 
111. 

Credonis  castrum,  210,  243,  2S0, 
255.  Ciaustrum  et  curtis  S.  QemeuUs, 
2i0,  216, 243. 

Cremona,  159. 

Criminis  accusatus  In  accuttnlis  po< 
tesUte  manere  non  debet,  112. 

Crucem  bajulare  Christus Jobet  noa 
qusrere  sepulturam,  28, 159 

Curlis,  216 

Damnati  homiois  miseria,  223,  fii. 

Decimas  Ecclesi»  quando  d^eai 
Ecclesia,  156. 

Decims  salinarum,  156. 

Dedicare,  conmiendare,  141 . 

Del  miscricordia  diarltatis  ejos 
mxximmn  opns,  554.  De  ea  non  pr»- 
sumendum,327.  Misericordiai  ct  jusU- 
tia,  824.  Flagella  ad  OOnTersionem 
peceatoris,  564, 529. 

Diaboli  idola  qni  Smt,  516. 

DigniUtum  sublimilas  gravlorm  fa- 
clt  pecrtU,  108. 

Dislaudare,  improbare,  125.     « 

DispeDsitio  interdam   necessaria, 


mi 

^,  QtMOMdolii  Eccltfia  fltri  dftbtat, 
308. 

Bu«llum  capere,  154. 

EblA,  1,  iU. 

Ecclesia  fide,  castitate  et  libertate 
vivit,  15, 120,  279,  289.  Ecclesiae  au< 
cloritatem  saeculares  sua  consuetu- 
dine  annullare  conantur^  83.  Sic  tue-» 
ri  convenit,  ut  discretio  s«rveiur,286. 
Kcclesia  injuria  nibil  gravlus  apud 
Chrislum.  123. 

Ecclesiasticam  causam  saecnlari  aut 
peregrino  judicio  terminari  esl  inju- 
sium,  82. 

Elfide,  loci  nomen,  403. 

Electuarium,  20^ 

Episcopus  iiidegaveosis,  i,  51, 37, 
48, 49,  51  Camotensis,  5.  27  Ceno- 
manen.  4,  31,  37, 144.  Engolismen- 
sis,  9, 3{.  Picuvensis,  40, 44,  47.  Re- 
doneosis,  126,  2^.  SaptoQensis,  1,  4, 
254. 

Episcopns  Domitius  et  imperator 
Cbnstianorum,  273,  278.  Jure  diviiio 
regfbuset  imperatoHb.  domiuaturet 
flli^debet  reverenliam,  284.  Quali^. 
«ligendus,  275.  Episcopus  non  est, 
Suitimet  eisilium,  dolorem ,  mortem 
H)3.  A  flde  errans  redargui  potest  a 
subdito,  140.  De|>ont  noo  potesl  a  le- 

fito,  42.  Episcopi  a  laicis  invesli(i46. 
piscopl  ordinatio  consistil  in  eieclio- 
ne  et  consecratione,  117,  273.  Cano- 
nica  electio,  qu»  per  clericos,  275. 
Episcopo^non  obedire  gi»  ve  est,  7  4  J  49. 

Equitatur»,  eqtft,  W. 

Eva  inclusa,  222. 

Ermengardis  comitissa  Britannonim 
riedit  ad  saocuium,  259.  Ejus  pieUtis 
opera,  260 

Ernaldus  decanns  Camot.,  6%. 

Eucharistias  sacramentum  declara- 
Uir,  269.  Cur  sub  speciebus,  270.  Ve- 
cum  Christi  corpus  et  sanguinem  con- 
tinet,  270,  584.  Aliter  a  malis,  aliter 
ilbonis  sumitur,  271,  Ineo  panis  et 
vini  flt  conversio,  272.  DispuUtionem 
noQ  postulat,  sed  fidem,  384. 

Eicommunicandusnonest,qui  mul- 
titudfnem  secum  habet,  287. 

Excommunicatis  non  communican- 
dum,  22,  27,  100,  144.  Ne  mortuis 
qpidem,  152.  Sine  satisfactioue  non 
t!bsolvendi,  55, 128, 131,  132. 

Excommunicationem  a  legato  infli- 
etam  papa  non  pcobat,  41. 

Femineus  sexus  flragilis  et  delica- 
tus,  32l.'Eliam  amicis  infmicus,47.  Ad 
decipiendum  usiUtus,  135.  Suspectos 
reddit  etiam  religiosos,  205.  Ubi  bo- 
nus  nullus  melior,  ubl  malus  nullus 
pejor,  215.  Rectores  suos  saepe  traxit 
admortem,  220.  Multorum  malorum 
auctor,  197. 

Fcrrachius  costos  palatli  Later.  pro 
Cuitberto,  20,  21. 

Festivitas  B.  iEgUli,  80.  S.  Beati, 
82.  S.  Benedicti,  l02.  S.  Clementis, 
18.  S  Mariae,  165.  Assumptionis,  45. 
Omnium  Sanctorum,  18,  54,  62.  Tbeo- 
plunie,  64.  TriniUtis,  141, 182,  208. 

Fides  sii\^  dilectione  diabolum  iml- 
Ulur,  312.  Sine  bono  opere  mortua 
est,  353.  Fidem  Chrislianam  defendere 
]i(«t^etiamcrimin08o»V20,  270.  Fidei 
dereoaio  paradisum  promeretur,  191 

FIaiciinsula,151. 
Flocellus,  62; 
Florentii  (S.)  abbas,  168^ 
J^on&Ebraldi,^»,^^,  207. 
Pormataeet  formosae  litteraB,68, 134. 
Formicam  plaustrum  trabere  dede- 
cet  178. 
Francia,  22. 

6.  Prior  de  CbariUte,  195. 
GariiMisfflon.  cellararittsde  Piiiu,168. 


BiDEX  IN  GOFFRIDUM  YiNDOCIN. 

Garinua  Galandi  fit  monacbus,  180« 
Gflbertus  mon.,  217. 
Giraldus  Ostiensis  episcopus,  lega- 
tus,36.  f      F    »      a 

Girardus  Normannus  episc.  Engo-* 
lismensis  legatus,  37.  De  exili  !oco 
sublatus,  59.  Yulgi  cantilena  perstri- 
ctus,  39.  Multa  eius  improbe  facU 
commemorantup,  40,  41,  42. 

Gladil  duo  iu  Ecclesia,  regnum  et 
sacerdotium  :  retundi  alter  ab  aitere 
uon  debet,  285. 

Gladiatorius  spiritus,  166. 

GoffVidus  episcop.  Andegaven.^f03. 
Carnotensis,  78, 80,  elc 

Goffridus  abbas  Blesensis,  70. 

GoflVidus  abbas  Yindocinensis  ju- 
vents  et  noviiius  electus,  67.  Ab  Ivo- 
iie  sacratus,  56.  Romae  presbyter  ordi^ 
natus.ab  Urbaho,  30,  48,  91.  Latcra- 
i^QSe  nalatium  Urbaoo  recuoerat, 
eiq.  peaem  primus  osculatur,  20,  23, 

30.  lu  millia  solldorum  pro  Ecclesla 
Romaiia  expendit,  19,  23, 29.  B.  Pri- 
acae  ecclesiam  recipit  ab  Urbano,  30. 
Item  a  Callisto,  28.  Concilfo  Arver- 
nensi  interfuii,  91, 123.  Carus  Urbano 
quasi  unicus  fllius.  26.  Urbanum  et 
Paschalem  yindocioi  excipit,  35.  Com 
CalHslovcteri  necessitudme  conjuu- 
ctus,  2i,  25»  Hottorio  muneca  mittit, 

31,  47.  Duodecies  transalpinavit,  ter 
captus  eat,  30.  Lugduni  apud  prima- 
tem  diversatur,  76.  Monasterium  Vin- 
doc.  locupleut,  22, 29.  iEmulos  pati- 
tur,-  29.  Alienus  a  Simonia  et  laica  in- 
vestitura,  29  et  94.  Natura  velov  ad 
fndulgentiam,  206  Kjus  crebra  inflr- 
roitas,  1,  8,  30,  33, 150, 198,  207.  Or- 
dinatio  pro  mouadiis  in  capitulo,  304. 
Soiiloquium  cum  Deo,  203.  Veniam  a 
suis  poscit,  199. 

Gofl^ridus  de  Aloffia,  2^. 
Gofl^ridos  de  Meduana,  203. 
Gofi^idus  Tauniacensis,  146. 
Gratus  episcopus,  130. 
Goflnridus  Daufelis    archipresbyter 
Vlndoc  62,  65,  68. 
GoflHdus  mon.  de  Surseriis,  208. 
Goscellnus  arcbidiac.  SaiUoneosis, 

m. 

Gravia,  100. 

Gregorius  VII,  papa  in  exsilio  mor- 
tuus  ne  investituras  laicisconcederet, 
16.  Ejus  decretum  de  investituris,16, 
118,  »7. 

Gualterius  abbas  S.  Sergil,  «80. 

Gualterius  mon.  Vlndocin.,  97. 

Guallerins  thesaurarius,  229,  230. 
Designatus  archiepis.  Turon.,  230. 

Guamerius  arcbidiaconus  Andeg., 
231,  252.  242,  243.  Nutrilor  Gofl^di 
abbatis,  243. 

Guerrae  in  episcopalu  PicUv,  47. 

Guillelmus  oux  AquiUnorum,  ^, 
234,  255,  256.  Formosus,  254.  Uiero- 
solyma  profectus,  258 

Guillelmus  abbas  S.  Florentil,  168, 
170,  175. 

Guillelmus  archidiaconus  Andeg., 
1X5.  PicUvensis,  40. 

Guillelmus  praepositus  OIeronis,152 
257. 

Guillelmuamonach.  duellum  capit, 
154. 

GuUIelmus  prior  Caslelli,  %U,  ^5. 

GultbertlsU  haeresi^  20. 

Guitbertus,  20,  23,  50,  31. 

Haeresisquid  sit,  281. 

Haeretieus  haeretici  testimonlo,  in 
eo  haeresis  genere  quo.  conveniimt, 
minime  damnatur,  17. 

Haimericus  de  Hancone  In  excom^ 
munlcatione  peremptus,  151. 

Hamelinus  abbas  S.  Albini,  li. 

Hamelinut  prior  Credonenafs,  210. 

Hamelinus  d«  Moott  Aureo,  131, 
132. 


i298 

.  Hamelinus  monacb.  Vind.,  114,113 
196,  291. 

Harduinosde  Malliaco,  51. 

Henricusabbas  Angeriac.,160, 165, 
16^. 

Henricusrex  Anglorum,  dux  Nor- 
mannorum,  252. 

Herbertus  presbyter  de  Saviniaco, 
217. 

Herbertus  mon.,  213. 

Herveus  de  Scalis,  86, 

Herveus  indusus,  222, 226,  227 

Hierosolyma  peregrinari  mouachos 
veUtUrbanus,187. 

Hildebrandus  archidiacono.  Rom. 
Ecclesiae  legatus,  36. 

Homicidarum  tria  genera,  195. 

Hijgotus,  131. 

Homo  non  sua  solum,  sed  seipsum  . 
Deo  debet,  299. 

Homo  pronior  ad  imiUtioncm  mali, 
107. 

Honorius  IT  papa,  30, 31. 

Honor  Credonensis,  265. 

Hosp^tum..susceptio,  105, 167,  168, 
176. 

Hubertus  archidiaconusAndeg.,104, 
235.  236.  ^      ^ 

Hubcrtus  cantorAndeg.  Eccleslo. 
231,  232,  233.  * 

Hugo  archiepisc.  Lugdunensis,  l^ 
galus,  49. 

Hugo  abbas  Cluniacensis,  abbatum 
excellentissimus,  160,  163. 

Hugo  decanus  Carnotensls,97.Prae- 
posUus  Camotensis,  27. 

Hugo  prior  Vind.,  199,200. 

Hugo  Chaorcinus  fit  monachus,  243. 

Ildebertus  episcopus  Cenomanen- 
sis  post  metropoliunum  primus,  116 
125, 126,  etc. 

Inclusus,  222. 

Induciae  secundum  canones,  86. 

Ineebaldus  monachus  Vindoc  ,  199. 

Injuriae  condonandae,  233. 

Innocentes,  nec  voce,  nec  volunUte 
martyres,  14. 

Inlerdictum  violatum,  73,  74. 

lovestiturae  sacramentum,  118,  278, 
279,  282,  284.  A  consecratore  accipi 
debet,  278,  262.  Per  virgam  et  annu- 
lum,  278.  Investitura  laicorum  haere- 
sis,  15,  118,  277,  278.  Simoniaca,119, 
158.  279.  Ab  apostolis  damnaU,  118, 
277.  Investitura  ecclesiasticarum  pos* 
sessionum  regibus  permittitur,  28.5. 
Alia  est  quae  episcopum  perficit,  aiia 
Quae  pascit,  284.  luvesliturje  iudicium, 

isembertus  Eblonis  F.,  144. 

lUIiae  calores  morliferi,  28. 

Ivo  episcopos  Carnoteosis  lumen 
scientiae  mundoprselatum,  58.  Profes- 
sionem.exigit  a  Gofl^rldo,  60,  67.  ^jus 
enistolae,  78. 

Jejunii  ratio  quae  probanda,  1203 

Jejunium  animae,  2O3. 

Joannes  abbas  Doleosis,  167 

Jeannea  filius  comitis  Vindoc.,  100. 

Joaunes  Fricapanem,  20,  30. 

Joannes  monachus  cmmenUrius,  4, 
131,138,142,143. 

Jordanus  mon.  de  Podlo  Rebelli, 
208,209. 

Joscelinus  monac  conversus  apud 
Maironem,  176. 

Judicii  vecatio,  91.  Per  quosfleri 
debeat.  147.  JudicUextreml  uUUs  me- 
dM^tio,  146. 

JueU  uxor  Eblonis,  140. 

Junii  mensis  jejuniimA,  137 

Justitia  vera  nec  amicum  Juvatftieil- 
daeio,  nec  inimicoln  veriute  de^ 
70.  juslitiae  sepultura,  74,  81. 

luitorum  in  judicio  aecuritas,  58Si 

Karilefus  (S.),  127. 

Lacrymarum  preces  meUoTes  quam 


verborum,  3d2. 

Lalcis  de  Ecclesiis,  eanirave  reous 
dispunere  nefas»  158, 278,  283. 

Lambertus  abbas  S.  J\icolai,112. 

Lalro  in  cruce  Dimas,  401 .  Ea  hora 
salvatus,  qua  Adam  expuisus,  355. 
Confessor  Gt  ex  lalrone,  martyr  ex 
confessore,  598.  Cum  Peiro  et  aposto- 
lis  confertur,  399. 

Lavarzinum  castrum,  137. 

Launomarus  (S.),  101. 

Legali  a  latere,  36.  Legalus  sedis 
apostol.  Bruno  episcopus,  70.  Cono 
episc,  32.  Girardus  Ostiensis,  36.  Gi- 
rardus  En^olismensls,  36.  Uildebran- 
du6  archidiaconus,  36.  Hugo  arcliiepi- 
scop..  49.  Umbaldusarchiepisc.,  50. 
Baimbaldus,  36.  Richardus  episc.,3i. 
Stepbanus,  36.  Legatus  episcopos  de- 
ponere  non  potcst,  42.  Potestate  abu- 
tens,  96. 

Legis  interpres  optimus,qui  auctor 
92. 

Lemovicensls  abbas,  189. 

Leprosus  Guillelmi  tilius,  80. 

Liberumarbitrium,poteatassui,  361. 

Libratae,  95, 114,  128. 

Linguae  per^ersitas,  18 

Lugdunun^,  primasLugdi]nensis,76. 

Luxuria  non  est  superbia  gravior 
sed  turpior,  330. 

Marcae  argenti,  29,  40. 

Mairo,  loci  nomen,  176. 

Migus  Monasterium  B.  Martini,  79, 
80,  8t,  84.  In  archiep.  insurgil,  85. 

Malo  nascenti  occurrendum,  153. 

Mala  pro  bonis  retribuerc,  retribu- 
tio  quam  Deus  non  novit,  23,  32,  59, 
89.    115,155,161. 

Malileouis  vicecomes,  40. 

Malliacus,  51. 

Maria  mater  Christi  et  Christiano- 
rum,  380.  Deo  prima  vovit  virgihitale, 
343,  582.  Vipeo  perpeUia,  323,  558, 
'3i8,  382.  Refellunlurqui  in  partuvir- 
gfnem  negant,  348.  Porta  Domus  Do- 
mini,  348.  Deum  etDei  fllium  pepe- 
rit,  337.  Mariae  pater,  fllius  et  spon- 
8US  CJiristus,  383.  Puriflcatio,  373.  In- 
tercessio  efficax,  266,  381,  385,  386. 
Thoophilum  liberat,  388.  Qui  eam  ho- 
nont,  filium  honorat,  387. 

Maria  Magdalena  apnd  Pharisaeum, 
590.  Patriara  voluntario  exsilio  reli- 
quit,  396.  Poenilenliae  forma,  395. 

Martyrium  etiam  contra  voluntalem 
fructuosum,  14. 

Masculi  solidi  Pictavenses,  41. 

aathildis  comitissa  Pictavensis,259. 
auricius  abbas  Biesensis,  70» 

Mauriclus  de  Credone,  250.  ^ 

Mauricius  Rotuniardus,  37. 

Mauriiius  episcopus  electus  a  Mar- 
tino,  116. 

Medici  animae,  libri  divini,  234. 

Medicina  de  vulnere  et  vulnus  de 
medicina,  330. 

Micliael  clericus,  149. 

Mima  auctor  electionis  Rainaldt 
episc.  Andeg,  116. 

Minervam  docere,  167. 

Mittere  in  rationem,  72. 

Monachare,  180,  227. 

«Monachatus  summ»  humilitatis  si- 
gnum,  303. 

Monachus  non  est,  qui  obedientiam 
non  facit,  211.  Sine  iicentia  superioris 
etiam  bona  patrare  noh  potest,  202, 
408.  Sua  et  aliorum  peccata  revelare 
debet  abbati,  216.  Quomodo  in  capi- 
tulo  se  gerere  debeat,  303.  Monachis 
carnium  <;jus  vetitus,  4.  /Egrotis  per- 
41U5SUS,  215.  Yestem  mutarenojn  IiQet, 
^7.  Peregnnalio  interdicta,  187.  Mo- 
nachos  nou  aipeau  tu^un  admittere, 
praesQrtimjtemmarum,  2l5.  Quies  de- 
eL  6.  101.  fionachi  peregrini  qui, 
"    Monachus  coementarius,  4.  Fugl- 


INDEX  IN  GOFFRIDUM  TINDOCIN. 


i500 


iPi. 


tivus  excommunicatar,143.|IIonachnRi 
uoti  monasterii  sine  licentia  abbatis 
sui  retinere  nefas,  164,  179.  Facit  pa 
Jerna  devotio,  vel  propria  professio, 
liO.  Monacborum  consuetudmes  quae 
a  regula  discrepant,  laudari  non  pos- 
sunt,  77.  Ab  eis  nibil  exigendum  con- 
tra  regulam,  252.  Monastica  professto, 
187,  266.  Prima  non  violanda,  163. 
Monasticao  religionis  sacramentum, 
94  Secunda  regeneratio  habitus,  163. 
Slola  fsecuudae  regenerationis,  179, 
188,401  ' 

Moniiio,  judicii  vocalio,  U7. 

Suns  aureus,  castcilum,  37,131. 
ons  Contorius,  46. 

Mons  laudatus,  79. 

Mors  non  difl^erenda,  quae  fructuum 
facil  meliorem,  13. 

Mundum  qui  sequitur  aviaChristi 
aberrat,  238, 259,  Uelinquentium  prae- 
mium,  247,  248.  Ante  oportel  aese- 
rere,  quam  nos  deserat,  265, 

Muscipula  Salanae,  103. 

MussiUre,  mussiuiio,  89, 191. 

Navicularia  benedictio,  67,  302. 

Neptunus  vel  iEthiops,  298. 

Neophytus,  episcop.   haereticus,  2. 

Nequam  ununi  per  alterom  condem- 
nare  ars  optima,  230. 

Nicolaus  II  papa,  50. 

Nico!ai(S.)abbas,43, 111. 

Nivelo,  27.  63,  65,  69,81,97. 

Noctes  a  laicis  postulantur,  ex  ca- 
nonibus  induciae,  86. 

Obedicntia  prioratus,  22, 100,  101, 
168,  253,  XXV  raillibus  solidorum  re- 
dempta,  22.  Obedientiae  forma  et  mer- 
ces,  209.  Perfeclio,  408. 

Oblationes  confessionum,  alUris 
mortui,  155. 

Obliquo  sidere  res  considerare,  30. 

Odium  inter  praeiatos  perniciosum, 

107.  Saepe  mendacium  parit,  ut  veri-  . 
Us  odiura,  218. 

Olero  insula,  45.  Ecclesia  B.  Mariae 
et  S.  Nicolai,  45.  Praepositus  Olero- 
nis,  152. 

Oiona,  208. 

Olricus  de  S.  Karilefo,  127, 128. 

Operibus  sanctis  ad  vitam  beaUm 
festmamus,  222. 

Orandi  modus,  245. 

Oratio  ad  Jesum,  316.  Ad  Matrem 
Dominij  316. 

Orhandis  monocula,  265. 

Oves  raalam  in  pariem,  171. 

Paganus  electus  abbas  S.  Albini,  8.. 

Paganus  Alberici  F.  monacbus,  47, 
97,  158, 178. 

Paganus  Nivelonis  frater,  81. 

Papa  soli  Deo  innoceutiam  debet, 
38,  87, 96. 

Paratus,  apparatus,  12. 

Parisius,  89. 

Paschalis  primi  papae  canon.,  2. 

Paschalis  ll,  2,  3.  Teutonici  regis 
violeniiae  succumbit,  10.  Reprehen- 
ditur.a  GolTrido  ob  concessas  investi- 
turas,'  13.  Ejus  concilium,  21. 

Pastor  Ecclesiae  a  fide  exorbiUn^ 
non  est  pastor,  16.  Fur.  et  latro,  qui  a 
laico  inveslitur,  120,  275.  Lu^us  est, 
quf  oves  non  pascit,  sed  de  illis  pasci- 
tur,  17.  Tria  babere  debet,  304.  Gra- 
vius  est  ejus  peccatum,  quam  subditi, 

108.  Pasto^ibus  honor  et  observantia 
debetur,  190, 191.  AuctoriUs  nec  mar 
jor  justis,  nec  minor  injustis,  191. 

Paupertatis  volunUriae  laus,  210, 
241,242,249. 

Peccare  est  hominis,  nibilcorrigere 
diaboli,  nihil  peccare  angeli,  218. 

Peccati  primi  poena  booos  et  malos 
sequitur,  361,  362.  PeccaU  noetra  1n- 
digent  eonfessione  et  pcenitentia,  251. 
JPraevenienda,  ne  ab  eis  praevenlamar, 


263.  Tantosuntmajora,  quantomaiora 
In  nos  Dei  hencticia,  2i4. 

Peccjitoris  poenitentis  tQnsolatio, 
508.  Se  ipsum  accusantis  lameDiatio. 
510. 

Pelliciagrisia,  27 

Per^everantia  solamercedem  habcL 
170.  ' 

Petro  et  Paulo  datus  Ecclesis  prin- 
cipatus,  ll.Utriosque  sanguioe  Hnma 
laureaU,  12.  Usi  ambo  dispensatinnn, 
288.  Petri  Pauiina  reprebensio,  276. 

Petri  navis.  quandiu  Judam  habuit, 
passa  tempesUtero,  11. 

Petrusdiaconuscardinalis,  33,27^ 

Petrus  episcopus  SantODeusis,  152, 
153. 

Petrus  abbas  Bellilocensis,  102. 

Petrus  archidiac.  Santonensis,  130. 

Petrus  arcbipresb}ler  de  Ssmhco, 
127, 129. 

Petrus  Goscelini  mon.Vindot.A^. 

Petrus  de  Caortifs,  142. 

Petrus  de  Monte  Aureo,  37 

Petrus  de  Moote  Contorio,  46. 

Philippicam  retracUre,  52,  179. 

Pictavensiscomes  exconMnunicalus 
^l.Pictavenaes  mascuii,  41 

Piclavis,  166. 

Pigritor,  1,3,83,230. 

Pinus,  loci  nomen,  168. 

Pisnslura,81. 

Plaritare,  litigare,  8* 

Podiura  rebeile,  208. 

Ptenilenlia  quid  stt,  et  quoroodo 
agenda,  331,  558,  Non  diflerrnda  in 
finem,  332.  Sola  medicina  peecali  (:>ost 
baptismum,  333,  358,  359. 

Pontius  abbas  Cluniacensis.  161 

Possessio  triginta  annorura,40.ir;4, 
161.  Quinquagcnaria,  40.  Sepiuagiuta, 
annorum,  45. 

Praelatus  communi  aliorum  pane  el 
vino  non  coutentus  Tepreheudilur, 
211.  Fratrum  necessiutibus  pro\\dere 
debet,  211.  Compati  necessitalibus, 
509.  Contra  Dei  leffem  praedpiens  au- 
ctoriUtemamittlt,  141.  £rga  ptfniien> 
tes  moUre  debet  seoteoiiam,  206. 
Praelatis  ob  murmurantium  vel  dclra- 
hentiumpopna,  190, 191.  Non  in  om- 
nibus  obedienium,  141.  Male  asluiis 
obedire  tutum  non  est,  115. 

Praeposilus  Ecclesise  a  minori  or- 
dine  reprehe.idi  non  debet,  195.  Pr»- 
positus  nionaslerii,  216. 

Praepositus  comit  is  Pictav. ,  2;J5. 2.^7. 

Pra^umpti)  fructuosa  de  Dooiioi 
pietale,  529. 

Primas  Lugdunensis,  76. 

Priscae  (B.  j  ecclesia.  8,  28,  29,  30. 

Professio  abbatum  apud  episrtHK  $, 
300,  301.  Professio  monastica,  m\ 
180,  189,  267. 

Prosperilas  in  errorem  non  verlcn- 
da,  232. 

ProxiQ)i  utiliUti  providenduro,  16$. 
De  profeStu  gratnlandum,  176.. 

Puteus  deceptionis,  60. 

Badulfus  arcfaiepiscopus  Turor.en- 
sis,  34,  51,  250. 

Badulfus  de  BalgentiacA.  26G. 

Baimbaldus  sedis  apost.  legatus.  -~'3. 

^ainaldusepisc.  Andeg.,  103,  lOn. 
Ykiosa  ejus  electio,  115,  173.  Ideiu 
archieptsc.  Bemensis,  52. 

Bainaldus  de  Credon^  2Bi. 

Bainaldus  Chesneiii^clericiis  Santo- 
nensis,  41, 154. 

Bainaldus  monast.  Vind.,  204. 

Bainaldus  QuarUldus  monast.,  208, 
209,  255,  288. 

Bainacdus,  99. 

BannuUas    episcQDUs  Santonensit, 

Beclamare,  reclamatio,  93,  ^32, 
15i. 


1301 

Rccordari,  qald  sit,  K3. 

Kecredi,  93. 

Iledempiiu  Ecclesiaruin,  48, 133. 

Redonensls  eplscopus  caplus,  126 

Regula  S.  Benedicti  in  abdicalione 
abbali»  porrecta,  9. 

Remissio  inordinata  pietas  non  est, 
55,  74. 

Respectus,  82. 

Resurrectionis  nostre  modns,  363. 

Ricbardus  episcopus  legatus,  34. 

Rtcbardus  archidiaconus  Andesr , 
48,52. 

Robertus  de  Monte  laudato,  79, 

Robertus  Foutis  Ebi^aldi  fundator, 
2i8.  Omniumin  se  ocuios  converlU, 
S^.MiraejussimplicitasetconQdentia, 
220.  Robertusmon.  Vindoc.,102,  202. 

Romanae  Ecclesi»  diffnitatis  excel- 
lenlta  a  Cbristo  in  B.  Pelro  collata, 
Ci.  Non  omnia  licent,  276.  Universaii 
emnium  matri  obedire  utile  et  hono- 
rincum,  non  obedire  damnosum,  10. 

Romana  Ecclesia  nullam  a  Deo  ac- 
cepit  injustam  polestalem,66.  Omnem 
Chrlslianitatem  dijudicat,  67. 

Romana  9edes'^unquam  errare  con- 
suevit,  II.  Oppressis  malerna  pietate 
subvenit,  9, 62, 65. 

Sacramenta  EcclesiseChrislus  confi- 
o)t,  !284.  Gratis  dari  et  accipi  dcbenl, 
500.  Sacramenli  ileratio,  299.  Sacra- 
nienlum  investiturae,  118, 274.  Mona- 
slicae  regenerationis,  94  AquaB,  salis, 
119.  Annuli  et  virg»,  159.  Sacramen- 
tum  baplismj ,  273.  Corporis  e'l  san- 
guinisl)omini,27I.Confinnationi^,^8. 
Ordinationis  episcoporum,  273,  274. 
Incdonisinfirmorum,  298. 

Sacrificium  cordis,  196 

Sanctimoniales  Fonlis  Ebraldi,  267. 

Savari  cus  monachus  laicus  S.  Nico- 
lai,  111,  112. 

Saviniacus,  Ecclesia  Saviniacensis, 
H7. 135,.  117. 

Sanctt>rum  invocalio,  13,  344,  395, 
401. 

Santonicum,  168. 

SchisKia  Eccleske  vitandnm,  286. 

Senoncnsis  arcbiepiscopus  Lugdu- 
ncnsi  tanqiiam  primati  obedientiam 
promiltit,  76. 

Sententia  in  re  incerla  non  feren- 
da,  211  T^ec  absenle  reo,  152,  U7. 

Sepultura  pauperibus  permittitur 
lenipore  iijterdicll,  73. 

Scpultura  justitiae,  74,  81.  Sepultu- 


INDEX  IN  GOFFRIDUM  VINDOCIN, 

rse  patem»  locum  omare,  261. 

Sergil(S.)abbas,170,180, 

Seusa,  131 

Sigebrannus,  129. 

Simeon  senex  figora  poenitentlse, 
376. 

Simon  Magus  haereticus  primus,174 
183,  281,  300. 
'   Simonia  a  lingua,  manu,  obsequio, 

Simoniaca  haresis,  174,  183.  277, 
281.  Judam  et  Giezi  imiUtur,  302. 

Simplicitate  uiinia  uonnuili  dam- 
nantur,  171. 
y  Spes  timori  socianda,  327,  391. 

Spoliati  rcbus  suis  ad  judicium  aut 
concilium  non  vocautur,  69, 90,  91,92, 
93,  127,  148,  179. 

Stampae,  89. 

Stophanus  decanus  Andeg.,  116, 
231, 2d2.  • 

Superbla  mater  et  inatrix  totius  ini- 
quitatis,  85. 

Surgerise,  ^urgeriaram  ecclcsia, 
15i,  207. 

Sutrium,  231. 

'f  abemaculi  Moysis  mystica  exposi- 
tio,  252 

Tauniacensis,  146. 

Tetbaldus  de  Gravia,  100. 

Teutonicus  rex  Henricus  alter  Ju- 
das,  11.  Rex  sacrilegus,  17.  Lucirer 
sui  lemporis,  18.  Ejus  iu  Paschalem 
vioienlia,  19. 

Testes  de  domo  prodeuntes  non  re- 
cipiendi,  58. 

Tlieophilus  a  B.  Maria   liberatus, 
388 
.  Timor  Dei  duplex,  22i. 

Timor  spei  sociandus,  391. 

Transgulatus,  188. 

Tribulatio  desideranda  ubi  Christus 
est  causa,  201. 

Trinitalis  mysterium  declaratui, 
294.  295. 

Turonum  et  Toroni,  27,  123,  133, 
139,  204,  230. 

Turtures  et  colamb»  In  Puriflcatio- 
ne,  375. 

Uli^erius  episcopos  Andeg,  122. 

Umbaldus  archiepiscopus  Lugdun., 
legatus,  50. 

llnclio  inflrmorum  an  iteranda,  77, 
78,  299. 

Urbanus  H  papa,  1.  Relractat  judi- 
cium  suum  contra  Vindocinenscs,  19. 
Roms  latet  apud  Joaiinem  Fricapa-^ 


130* 

nem,  20, 50.  Lateranum  ct  Tunriin  re- 
Cipit  opera  GofTrif Ji,  50.  Proressionem 
a  GolTrido  Ivoni  factam  inrringit,  61, 
87.  Redemptionem  altarium  damnat 
In  synodo  Arvernensi,  123.  Kjus  prl- 
vilegia  duo  pro  Vindocineusibus,  87, 
88. 
Ursio  Nivelonte  F.  63,  6t,  81 

Vavassores,  100. 

Veritas  falsa,  54 . 

Vicariomm  redcmplio,  122, 123. 

Vicecomes  de  M^iloleone,  40. 

VictorHpapa,  50. 

Victoria  Del  et  vlctoria  diaboli,  108. 

Vindocinum,  14,  63.  Castellum  Vin- 
docinense,  68.  Caslrum,  73,  100.  C&- 
nonici  regulares  S.  Georgii,  72. 

Vindocinensis  comes  Hierusalem 
pergit,  28.  Comitissa  ecclcsiam  Savi- 
niacen«<em  monasterio  Vindoc.  auferl, 
4,  127.  Eamdem  reddil,  135. 

Vindocinense  monasterium  alodhim 
B.  Petri,  3,  27,  34.  Nullum  eo  meiiOS 
ordinatum  in  Francia,  22.  29.  Locu- 
plelatur  sub  GoflVido,  22,  29.  Censum 
xii  solidorum  Rom.  Ecclesi»  debet, 
^.'S,^^.  Ab  episcoporum  interdiclo  cnm 
suis  Ecclesiis  libemm,  55.Soiius  pa|Ke 
et  abbatis  dominationi  paret,  nec  ab 
aliis  excommunicari  vel  interdici  po- 
lest,  35, 88.  Pontiflcum  epistolas  sor- 
vat  ut  reliquias,  6.  De  ejus  rebus  sn- 
lus  papa  iudicat,  147, 157.  Ejus  liber- 
tatem  iliibatam  servant  legati,  36. 
Persecutores  excommunic^ntur,  38. 
Lilterae  ad  Paschalem,  5.  Armaria 
aquis  natant,  99.  Cum  monasterio  S. 
Albini  conlroversla,  19, 177, 179. 

Vindocinensisabbasproprius  et  spe- 
cialis  filius  papae,  19.  Inter  eum  ^et 
papam  nulla  pcrsona  media,  60.  Nec 
subditus,  nec  professus  est  episcopl 
Carnotensis,  60.  Ad  concilium  ire  non 
cogitur.  nisi  a  papa  ipso  celebretur, 
36,50.  NuUi  cpiscopo  professionen 
facil,  61,67,87. 

Vindocinensis  monachus  quilibet  ab 
episcoporum  potestate  liber,  solipapoe 
et  abbati  obnoxius,  88. 

Vitam  malam  mors  bona  non  sequi- 
lur,  340.  Vita  praesens  ob  futuram 
«ontemncnda,  2&.  Vitae  futurae  felici- 
tas,  222,  247. 

VizeUacus,  33. 

Vizeliaconsis  abbas  necalus,  36. 

Vocem  oria  Deus  non  allendit,  scd 
cordis,  196. 


INDEX  EORUM 

Ad  quos  millunlur  epistolaj  ct  o|)uscula  GoflMdi  Vindocinensis. 


Adelardo  de  Caslro  Gunterii,  lib.|v,  epist.  25. 
Amblardo  abbati  Lemovicensi,  iv,  22 
Andreae  inonacho,  iv,  38,  29,  40.  Opii&c.  7. 
ArchembaldoabbaU  S.  Albini,  iv,  10,  11. 

Rernardo  abbati  S.  Launomarl,  iv,  20. 

Bernardo  abbati  S.  Sergii,  iv,  8. 

Bcrnerio  abbati  Bonsevallis,  iv,  H,  15,   16,   17, 18,  19. 

Bernerio  priori  Credonensi,  iv,  44,  45. 

Briccio  cellarario,  iv,  36. 

rallisto  papae,  i,  10,  11, 12,  13.  Opusc  3,  5,  6. 
Cononi  episcopo,  iegato,  i,  18. 

Ermengardi  Britannorum  comiliss»,  y,  23,  24. 
Evae  inclus»,  iv,  48. 

Girardo  epis^po  EngoUsm.,  legato,  i,  19,  20,  21,  22, 
25,  24,  25,  216,  27. 

GoffHdo  episcopo  Andegavensi,  ni.  1. 

GolDrido  episcopo  Carnotensi,  ii,  21,  ^,  23,  24, 25, 26» 
27,28,29,30,31,^2. 

Gofirido  de  Alogia,  v,  1. 


GoflVido  decano,  v,  15. 
GoilVIdo  de  Meduaiia,  v,  26. 
GoflVido  monacho  de  Surfferiis,  iv,  31. 
Gualterio  abbaU  S.  Sergii,  ivl  13. 
Gualterio  thesaurario  S.  Martini,  v,  1,  2.  Archiepisco 
po  Turon.  dcsignato,  v,  3. 
Gualterio  archid.  nulritori  suo,  v,  4,  5,  II,  12,  15,   1  \ 
Guillelmo  duci  Aqnitanorum,  v,  18, 19,  20,  21 
Guillelmo  abbali  S.  Flrrenlii,  iv,  7,  8,9 
Guillelmo  archidiacono,  iv,  9. 
Guillelmo  priori  de  Cisiciic;,  iv,  41,  42,  43 
Guillelmo  magistro  suo,  v,  16. 
G.  priori  de  ChariUte,  iv,  2. 
Hainrico  regi  Auglorum,  duoi  Norman.  v,  17. 
Hainrico  abbati  Angeriacensl,  iv.,  3,  4,  5. 
Haraelino  abbaU  S.  Albinl,  iv,  12. 
Hamelino  priori,  iv,  36,  57. 
Hamelino  monacho  Vindocinensi,  iv,  24.  OpUSC.  7. . 
Herveo  iocluso,  iv,  48,  49, 50. 
Herveo  monache  de  Olona,  iv,  31. 
Honorio  II  pap«,  1 ,  1 1, 1 5. 


1503 


O1ID0  RERUM 


IM4 


Huberto  caatoTl,  trchkJtaeono  Aiideg.  y,  i,  5,  Q,  7,  6, 
9^10. 
Uugonl  archiepi^po  Lugduo^  legito,  i,  28. 
Hugoni  abbali  Clun^c.  ly,  1« 
Hugoni  priori  Vindoc.  iv,  27. 

ndeberto  episcopo  Cenomannensi,  ni,  l^,  ii,  10,  16, 
17. 18,  19.  20,  21,  «,  23,  24,  25, 26,  27,  28,  29,  30. 

Ingebaldo  monacho  Yindoc.  iv,  26. 

Ivonl  episcopo  Ca^motensi,  ii,  1,  2,  3,  4,  5, 6, 7, 8, 9. 
V),  11,  12. 13, 14, 15,  16, 17, 18,  19. 

tvonls  GoflHdo»  u,  20. 

I.  episcopo,  ni,  42, 

L  pjlori,  IV,  46. 

Joanm  abbati  Dolensi,  nr.  6. 

jordano  monacho  de  Pgdlo  rebelll,  iv,  4^,  SSL 

Matbildi  oomitlss»  PlcUven^,  v,  2^ 

Monacbis  Vindoclnens.  nr,  25. 

0.  abbatl,  iv,  21. 

Qmnibua  eplscop.  abbati))us,  etc,  ni.  30. 

OmnlbusCnritiianls  opusc,  1.  • 

Paschali  11  pa^,  i,  %  5,  4,  5,.  6,  7, 8, 9i 


Petro  eardinali  diaooDO,  i,  16. 

Petro  Leonu  cardinali,  opusc,  2. 

Petro  episcopo  Santooensi,  m,  38,  39,  40, 44«. 

PonUo  abbatiClun.,  tv,  2. 

Badulpho  archiepiscopo  TuQon.  i,1^ 
Radulpbo  de  Balgentiaco,  v,  28, 
Ralnafdo  Remorum  arcbiepiscopo,  i,  31. 
Rainaldo  episc  Andeg.  m,  2,  5,  4, 5, 6, 7,  8, 9,  IQ,  11. 
Rainaldo  de  Credone,  v,  27. 
Kainaldo  Cartaldo  monacho,  iv,  34,  35 
Rainaido  monacho  Vind.,  iv,  ^: 
Rannulfo  epl^coBo  Santonensi,  m,  31,  32, 33,  34,  39, 
56,  37. 
Rlchardo  eplsc,  legaCo,  i,  17, 
Roberto  de  Arbrussello,  iv,  47 
Robertomonacho.VMoe.,  iv,  28. 
R.  eplscopo,  m,  43. 
R.  prlori  Vindoc.,  iv,  30,31,  32,  35. 
Siepliano  decano  Andeg.,  v,  4*,  9. 
Ulgerio  episcopo  Andeg.,  m,  12. 
Umbaldo  archiepi^oopo  Lugdunensi,  legato,  i,  29« 
Vrbano  II  pap»,  i,  1, 


ORDO  BERUM  QVM  IN  BOC  TOMa  CONTINEKTUft. 


GOFFRIDVS,  ^Afi9AS   XlNDOGl^G^SSIS. 

Notltla  litterarla.  U 

Opera. 

LectorL  29 

Vila:  29. 

Testlmonia  vetevum  aljfluot  ejusdem  statis  scriptorum 

tt  neoterlci  onius  de  GoOTido  aDbate  Vindocineosi.      31 
EPI3T0LiE. 
LIBER  PRIMUS. 

£piST.  I.  ^  Ad  Urbanum  papam.  53 

Epist.  II.  —  Ad  Paschaleni  papam.  55 

EriST.  lil.  —  Ad  eumdem.  57 

^piST.  IV.  — .Ad  euradem.  58. 

Epin*.  V.  —  Ad  eumdem.  4fi 

'  £pisT.  VI.  —  Ad  eumdem.  40 

£pWT.  Vfl.  —  Ad  eumdem.  42 

Epist.  VIII.  —  Ad  eumdem.  46 

Epist.  IX.  —  Ad  eumdem.  48 

£piST  X.  —  Ad  Caliitum  papam,  5i 

Epist.  XI.  —  Ad  eumdem.  52 

Epist.  XII  —  Ad  eumdem.  55 

l^pisT.  Xill.  -^  Ad  eumdem.  5 1 

Kpist.  XIV.  —  Ad  Honorlum  papam.  55 

Epist.  XV.  —  Ad  emodem.  55 

Epist.  XVI.  —  Ad  Peirum  caidlnalem.  57 

Epist.  XVII.  —  Ad  Richardum  episcopum,  57 

Epist.  XVIU.  —  Ad  Cononem  eplsoopum,  57 

Epist.  XIX.  —  Ad  Giravdum  episcopum.  59 

Epist.  XX,  —  Ad  eumdem.  60 

Epist.  XXI.  — *  A|d  eumdem.  61 

Epist.  XXII.  —  Ad  eumdem.  64 

Epist.  XXIII.  —  Ad  eumdcm.  64 

Epist.  XXIV.  —  Ad  eumdem.  65 

Epist.  XXV.  —  Ad  eomdem.  65 

Epist.  XXVI.  —  Ad  eumdem.  66 

£piST.  XXVn.  —  Ad  eumdem.  67 
Epist.  XXVIII.  —  Ad  Hugonem  archieplscopum.       68 

Epist.  XXIX.  —  Ad  Um.  archtepiscopum.  69 

Epist.  XXX.  —  Ad  Raduifhm  archlepiscQpum.  69 

Episr.  XXXI.  —  Ad  R.  archiepiscopum.  70. 
LIBER  SECUNDUS. 

EnsT.  I.  ~Ad  Ivonem  episcopum.  71 

Em.  II.  —  Ad  eumdem.  71 

Epist.  III.  —  Ad  eurodem.  72 

ErisT.  IV.  *-  Ad  Ivonen  pontiftcem  73 

EnsT.  V.  —  Ad  Ivonem  eplscooum.  73 

Epist.  VI.  —  Ad  eumdem.  74 

Epist.  VII.  —  Ad  eumdem.  74 

Epist.  VIII.  —  Ad  eumdem.  77 

EnsT.  IX.  ^  Ad  eumdem.  78 

Epist.  X.  —  Ad  eumdem.  79 

Emst.  XL  —  Ad  eumdem  79 

Epvr.  XII.  —  Ad  eumdem.  80 

Epist.  XIII.  —  Ad  eumdem.  81 

Epist.  XIV.  —  Ad  eumdem.  82 

EpiiT.  XV.  —  Ad  eumdem.  89 


Epist.  XVI.  —  Ad  eomaem.  83; 

Emst.  XVII.  —  Ad  eumdem.  85. 

Epist.  XVII{.  —  Ad  eumdem.  86. 

Epist.  X(X.  —  Ad  eumdem.  87 

£pi«r.  XX.  ^  Ad  Goflyidum  abbatem.  8& 

Epist.  XXI.  —  Ad  Go0rldum  episcoppm.  88 

Epist.  XXII.  ^  Ad  eumdem.  89. 

Epist.  XXIII.  —  Ad  eumdem.  90- 

Epist.  XXIV.  —  Ad  eumdem,  9$ 

Epist.  XXV.  *-  Ad  eumdem.  92 

Enst.  XXVI.  ^  Ad  eumdem.  92 

Epist.  XXVIL  — -  Ad  eumdem.  9i 

Epist.  XXVIIL  —  Ad  eumdeir  97 

Epist.  XXIX..  —  Ad  eumdem.  99^ 

Epist.  XXX.  —  Ad  eumdem.  iOO 

Epist.  XXXI.  —  Ad  eumdem.  i(M 

Epist.  XXXII.  —  Ad  euffidem.  104 

L1R£R  TERTIUS. 

Epist.  I.  —  Ad  Golfridum  episcopom  105 

Epist.  II.  — Ad  Rainaldum  episcopuna.  105 

Emst.  III.  —  Ad  eumdem.  106 

Epist.  IV.  —  Ad  eumdem.  107 

Epist.  V.  —  Ad  eumdem.  107 

Emst.  yi.  —  Ad  eumdem.  IW 

Epist.  VII.  —  Ad  eumdem.  109 

Epist.  VIIL  —  Ad  eomdem  110 

Epist.  IXf  —  A^  eumdem.  111 

Epist  X.  •—  Ad  eumdem.  112 

.  Xl.  —  Adyeumdem.  112 

118 
120 
121 
121 
i2t 
124 
114 
125 
196 
126 
196 
i^ 
iS7 
1» 
129 
1» 
i» 
IM 
etuniveT*- 
Ode- 
131 
iS2 
135 
133 
134 
134 
135 
13& 


Epist 

Epist.  XII.  —  Ad  Ulffeiium  episcopum. 

Epist.  XIII.  —  Ad  Ilaeberlum  episcopuoi 

Ensr.  XIV.  —  Ad  eumdem. 

Epist.  XV.  —  Ad  eumdem. 

Epist.  XVI  —  Ad  eumdem. 

Epist.  XVII.  —  Ad  eumdem. 

Epist.  XVIIL  ^  Ad  eumdem. 

Epist.  XIX.  —  Ad  eumdem. 

Epist.  XX.  -^  Ad^eurodem. 

Epist.  XXI.  —  Ad  eumdem. 

£piar.  XXII.  —  Ad  eumdem. 

Epist.  XXIIL  —  Ad  eumdem. 

$piiT.  XXIV.  —  Ad  ettmdeuk 

Epist.  XXV.  —  Ad.eomd^m. 

Spist.  XXVI.  —  Ad  eumdem. 

Epist.  XXVII.  —  Ad  eomdem. 

£pi8T.  XXVIIL  —  Ad  eumdem. 

Emsi^  XXtX.  —  Ad  eomdem. 

£pisT.  XXt.  -^  Adomaes  eplsoopos,  abhalet 
sos  sanct»  Eccl|(8i|e  Alioi,  pradpue  taneii 
bertQ  episcopo.. 

Epist.  XXXL*— Ad^RannIQim  epi^eopttn. 

Epist.  XXXIL -~  Ad  eumdem,    ^ 

Epist.  XXXIII.  -~  Ad  eumdeqt 

Epist.  XXXIV.  —  Ad  eumdem. 

Epist.  XXXV.  —  Ad  eumdem. 

Epist.  XXXVL  —  Ad  eumdem, 

Epitr.  XXXVII.  —  Ad  eumdem. 


J305 


QUiE  IN  HOC  tOMO  CONTINENTtJd 


Ehw.  XXXVIIL  —  Ad  Petram  et>i9Copam.  i57 

Epist.  XXXIX.  —  Ad  Petrum  episcopum.  158 
Kpist.  XL.  —  Ad  Petrum  episcopom  (^  G<)BceIf num  ar- 

chidlaconam.    •      ^^      .  ]fl 

Epiot.  XLI.  —  Ad  P.  episcopom.  AVi 

EwsT.  XLIL  —  Ad  I.  episcopum.  l^ 

Epiot.  XLIII.  —  Ad  R.  episcopum.  1** 
LIBER  QUARTUS. 

Epist.  I.  —  Ad  Hugonem  abbatem.  i4o 

Epist.  H.  —  Ad  Pontium  abbatem.  1^7 

Epist.  IH.  ^  Ad  Hainricum  abbatem.  ii9 

Episf.  Vf,  ^  Ad  eumdem.  IM 

Ei^isT.  V.  —  Ad  eumdem.  150 

Epist.  Vi.  —  Ad  Joannem  abbatem.  150 

Epist.  YII.  —  Ad  Guillelmum  abbatem.  151 

E^iOT.  VHI.  —  Ad  Gttillelmum  et  Bemardadi  iibbates. 

Epist.  IX.—  Jitd  Guillelmum  abblitem  et  ad  ^uiUelmum 

archidiaconum.  .     ,        ,.  155 

E^m.  X.  —  Ad  ATchembaldom  abbaeem.  156 

Epict.  XI.  —  Ad  eumdem.  156 

Epist.  XII.  ^  Ad  Uamelinum  abbatem.  157 

Epist.  XIII.  —  Ad  Gualterium  abbatem.  158 

ErfisT.  XIV.  —  Ad  ^erneilum  al^tem.  159 

Epist.  XV.  —  Ad  eurodem.  159 

Epist.  XVI.  —  Ad  eumdem.  159 

Epist.  XVII.  —  Ad  eumdem.  189 

Epist.  XVIU.  —  Ad  eumdem.  161 

Epist.  XIX.  —  Ad  eumdem.  161 

Epict.  XX  —  Ad  Bernardum  abbatetti .  161 

£pi9r.  XXI.  —  Ad  Odonem  abbatem.  162 

Epist.  XXil.  —  Ad  Amblardum  abbatem.  163 

Epist.  XXIII.  —  Ad  G.  priorem.  166 

ErtST.  XXIV.  —  Ad  Hamelioum  et  c«tero«  omn^.  167 
Epist.  XXV.  —  Ad  dilectos  in  Christo  fralres.  168 
Epist.  XXVI.  —  Ad  dileclos  in  Christo  discipulos,  In- 

«ebalduDQ  et  oi&nes  allos.  168 

Epist.    XXVH.  —  Ad  dilectos  filioa  et  Iratres,  Hugo- 

fiem  prioTcm  et  csetei^os  omnes.  169 

Epist.  XXVIH.  —  Ad  Robertum.  170 

Epist.  XXIX.  —  Ad  Rainaldum.  171 

Epist.  XXX.  —  Ad  fratres  et  fiHos,  R.  ^rtofem  et  alios 

'omnes.  *7* 

Epict.  XXXI.  —  Ad  fralres  et  fitt9s,R.  priorcm  ei  ca»- 

terosomme».  172 

ErtST.  —  XXXU.  —  Ad  dilectos  filios,  R.  ^riorem  et 

t)rones  alios.  175 

Epwt.  XXXIH.  —  Ad  dilectos  fiHos,  R.  priorem  et  om- 

nesalios.  ,   IJ* 

Epiot.  XXXIV.  —  Ad  GoflVidum  de  Surgeriis,  Jorda- 

Dum  de  Podio  Rebelli^  RainaMom,  Cartaldum  et  Herveum 

deOlona-  «  .    ,^       ^    *".* 

Epist.  XIXV.  —  Ad  Jotdanum  et  Ramaldum  Carul* 

tium.  _  ^    I''* 

Epist.  XXXVI.  —  Ad  Hamelinum  priorem  et  Brfccium 

t^ellararium.  J25 

Epist.  XXXVH.— AdHamelinum.  175 

Emst.  XXXVIH.  — AdAndream.  176 

Epist.  XXXIX.  —  ^d  eumdem.  176 

Epist.  XL.  •— Ad  «umdem.  176 

£pi9T.  XLI.  —  Ad  Gttilielmum  etalios  fralres  apud  ca- 

stellum  inanenlee.  ,   ^      ,177 

Epist.  XLII.  —  AdGuillelmum  priorem  de  Gastelh)  «t 

%ratres  qui  cum*eo  sunt.  177 

Epist.  XLIH.  —  Ad  Gttillelmum  et  fratres  cameo  apud 

€astellum  manentes.  178 

Emst.  XLIV.  —  Ad  Bernerium  priorem.  178 

Epist.  XLV.  —  Ad  eumdem.  ^179 

Epin.  XLVI.  —  Ad  J.  priorem  et  csteros  onmes  dile- 

clos  fratres.  IfO 

Eput.  XLVIt.  —  Ad  Robertum.  181 

Epist.  XLVIU.  —  Ad  Herveum  el  Evam.  184 

Epist.  XLIX.  —  Ad  Herveum  inclusttm.  186 

Epist.  L.  —  Ad  eumdem.  186 

LIBER  QUINTtS. 

Epist.  L  —  Ad  Gnalterium  et  GofTridum  de  Alogia. 

187 
Epi9t.  II.  —  Ad  Gualterium,  tbesaurarium.  187 

Epist.  II (.  —  Ad  eumdem.  188 

Epist.  IV.  —  Ad  Slephanum  decanum,  Hubertum  can- 

lorem  et  Guamerium  archidiaconum.  189 

Epist.  V.  —  Ad  eosdem.  189 

Epist.  VI.  —  Ad  Httbertum  pr»centorem.  190 

Epist.  VII.  —  Ad  eumdem.  191 

Kpist.  VIH.  —  Ad  eumdem.  192 

Epist.  IX.  —  Ad  eumdem.  192 

Epist.  X.  —  Ad  eomdem.  192 

Episx.  XI.  —  Ad  Guarnerlum  archidiaconum.  194 


Epist.  XII.  —  Ad  CQmdein. 
Epist.  XHI.  »-  Ad  eumdem. 
Epist.  XIV.  —  Ad  eumdem. 
Epist.  XV.  —  Ad  G.  decanum. 
Epist.  XVI.  —  Ad  Guillelmum. 
Epist.  XVII.  —  Ad  dttCem  Northmannomm  el  regem 
Anglorom  Haiilricom.  200 

fipiST.  XVIU.  —  Ad  GttiUelmQm  Aqaitanorttm  < 


1306 

193 
I9S 
196 
196 
199 


Epist.  XIX.  ^  Ad  eamdem.  201 

Etist.  XX.  —  Ad  ettmdem.  202 

£pi8T.  XXI.  -^  Ad'eumdem.      ^  205 

Epist.  XXH.'— Ad  Mathildte  ^Uvtensiem  tdmitis^ 

sam.  ^  26i 

£p».  XXHl.  -^  Ad  Hermengardem  BritanimiHmi  co^ 

mitissam.  ^S 

Epist.  XXIV.  —  Ad  eamdem.  Wf 

Epist.  XXV.  —  Ad  Adelardum  ^6  OisttogimterB.  207 
Epist.  XXVi.  —  Ad  Goffridum  de  M^duana.  1M)8 

Epist.  XXVII.  _  Ad  Rainddum.  209 

Epist.  XXVIII.  ~  Ad  Raduirum.  2t0 

Monitum  inepistolam  ^uentem.  211 

Epist.  ad  Ciuniacense».  211 

OPUSCULA.  . 

I.  —  TnKlaitas  de  icorpoTe  et  saimalnie  Domfinl  Jesa 
ChrisU.  211 

II.  —  Bc  ofdinatlone  episcoporum  et  de  investitiiM 
kicorum.  n% 

III.  —  i>e  ^monia  et  investilora  Ildcorum  ;quare  ulSM- 
qne  dicatur  hsresis.  218 

IV.  —  .De  possessionum  eccleviasUcirum  inveslit!dra, 
iquod  regibus  (^ncedatur.  219 

V.  —  Ad  Calistum  papam ,  qoaHCer  In  ecclesiam  di- 
spensattonres  fleri  debent.  221 

VI.  —  QttiB  tria  ecciesia  ^cialifer  habere  debet^  ad 
eumdem  pa)>am.  221 

Vil.  —  De  atca  fuHleris.  '     222 

VIH.  —  Quid  babtismus,  quid  confirmatio,  quid  fnGr- 

morom  unctio,  qoid  corporis  et  sangttinis  Ghristl  pcfCB' 

ptlo  in  anima  Cbristiana  opetentur.  226 

IX.  —  Quid  sit  sactamenti  iteratio.  326 

X.  —  De  promlssionibus  quas  pro  consecratiohe»  Bob 
nomine  professionis,  abbates  faciunt  episcopis.  227 

XL  —  De  illis  qui  in  capitulo  inordinate  clamaht;  ef 

de  M»  qui  ibi  inorolnate  respondent.  2tt 

XII.  —  Qus  tria  pastoribus   inesse  debreant.  299 

Xllf .  —  Invectio  Dei  contra  peccatorem  et  peccatoris 

confessio  precantis  misericordiam.  229 

XIV.  •—  Alia  invectio  contra  peccatorem  et  poenitentlr 
peccatoris  consolatio.  250 

XV.  —  Lamentatio  cujusdam  peccatoris  accasantis  se 
et  judlcantis.  251 

XYI...0rat1bad  Jcsum.  254 

XVII.  —  Oratio  ad  mairem  Domini.  254 

XVIII.  ~  Hymnus  de  S.  Maria  Magdalena.  SSf 
SERMONES. 

Sermo  I.  —  fn  nativitate  Domlni  I.  257 

Sermo  II.  —  In  nativitate  Domini  IL  240 

Sermo  IH.  —  In  naUviute  Domini  IH.  244 

Sermo  IV.  —  In  nativiute  Domini  IV.  248 

Sermo  V.  ~  De  resurrectione  Domlnl.  252 

Sermo  VI.  —  De  ascensione  Domini.  258 

Setmo  VII.  —  De  poriflcatione  sanct»  Haris.  262 
Sermo  VIIL  —  In  omni  festiviUte  B.  Marim  matris 

Domini.  266 . 

Sermo  IX.  —  In  festiviute  B.  Mari»  Magdalene.  270 
Sermo  X.  -—  De  latrone  salvato  In  criice.  274 

Sermo  XL  —  In  fesUvftate  beati  Beuedicti  276 

Lectori.  281 

Tractatus  de  ordinatione  episcoporum^  et  de  lnvesUla« 

ra  laicorum.  '  ^l 

Appendix.  —  Privileginm  Theodcrici  Camotensis  epi- 

scopl,  pro  monasterio  Viodocinensi,  ipso  dedicaUouis 

ejusdie  scriptum.  289 

THIOFRIDVS  ABBAS  EFTEBNACENSIS, 

Notitia  hislorica.  293 

NoUtia  litteraria.  293 
FLORES  EPITAPHH  SANCTORUM. 

Proloquium  dedlcalorium.  297 

Lectori.  901 

Iterum  leclori.  501 

Vita  Thiofridi.  505 

Versus  de  suis  floribus  515 
Incipit  prooemium  in  llhDUR  flQrum  eplUphii  sancto- 

rum.      ^  513 
FLOR^  EPITAPffll  SANCTORDM. 
LIBER  PRIMUS. 


1507 


ORDO  ft£RDM 


fM 


Cap.  I.  —  De  eo  quod  Doininus  Deus  nosler,  magnus 
Id  magnis,  gloriosius  operetur  in  miolmis.  3i7 

Cap.  If .  —  De  spiritus  et  carnis,  post  duellum,  concor- 
dia  et  relicitatis  utriusque  prsrogativa.  321 

Cap.  ni.  —  Quod  nutia  carnis  substanlia  came  sancto- 
rum  sit  nobilior  et  in  ipsa  corruplioue  gloriosiur.        32  i 

Cap.  IY.  —  De  reliquiis  BabylsB  maHyris,  et  in  apo- 
statam  angelam,  potestale  homiuis.  326 

Cap.  V.  —  De  sanctomm  somatam  suavissimi  odorls 
Jiragranlia,  et  templi  Dei,  et  arc»,  et  altaris  toapUtione 
mystica.  528 

Cap.  VI.  —  De  dote  sanctje  anims  et  de  odoris  in  cor- 
pus  exanimatum  translbsione.  332 

Cap.  VH.  —  De  distanlia  inter  deftincta  veteris  Ad«, 
et  novi  Ad»  flliorum  somata.  335 

LIBER  SECUNDUS. 

Cap.  I.  —  De  mausoleis  sanctoram,  et  quare  omnis  la- 
pis  pretiosus  et  aurum  sit  eorum  operimentum.  337 

Cap.  II.  —  Quod  tanto  cineri  non  comparetur  maleriale 
aurum,  uec  omne,  quod  In  rebus  volvenlibus  est  pretio- 
sum.  3il 

Cap.  m.  —  Quod  jus  sancte  anim»  sanctitatis  su»  ar- 
fluentiam  transfundat  in  omnia  pulveris  sui  ornamenta 
et  operimenta.  3i5 

Cap.  IV.  -^  Qut>d  dves  civitalLs  Uranice  .floccipendant 

2uidem  monstra  avarili»;  sed  magnipendant  devotionem 
dei  airistiane.  547 

Cap,  V.  — Quod  per  mundi  concupiscibilia,comparen- 
tur  etiam  cuelestia.  350 

Cap.  VI.  —  Quod  prsclara  sit  sanctorum  pauperlas, 
qu»  post  carnis  mortero,  co^li  et  terrs  meretur  divilias, 
ct  quare  habeant  oiboria  et  pyramidas.  356 

Cap.  Vn.  —  Quid  sentiendnm  silde  iilis  eleclorum  Dei 
pigneribus  quae  consumuntur  a  bestiis  et  avibus,  vel  im- 
merguntur  fluminibus  558 

LIBfeR  TERTItS. 

Cap  L  —  De  sanclorum  nomi&um  gratia  et  potentia. 

365 

Cap,  IL^Deumbris.  370 

Cap.  III.  —  De  virgis  et  baculis.  372 

Cap.  IV.  —  De  cujuscunque  teitur»  ac  generis  veMi- 
bus.  374 

Cap.  V.  —  De  liquoribus  aqu»,  et  vini,  et  olei  et 
tumba  Nicolai.  379 

»  Cap.  VI.  —  De  Symmyst»  Joannis  polyandro.        381 

Cap.  VII,  —  De  vasculis  et  leclulis.  382 

LIBER  QUARTLS. 

Cap.  I.  ~  Deligio  prasvaricationis.  383 

Cap.  II.  —  De  Hgno  reparationis.  585 

Cap.  III.  —  De  clavis  Oominicis  et  lancea  mililis.    394 

Cap.  IV.  —  Quod  ex  salufari  crucis  patibulo,  in  omne 
sanctorum  suppliciuro  transrusa  sit  sanctiflcatlo.  395 

Cap.V.  —  Quod  nihil  in  mundo  pretiosum  comparetur 
crucibus  Petri  et  Andre.i)  ac  Pauli  catenffi.  396 

Cap.  VI.  —  De  lapidibus  prutomartyris  Siephani  et 
craticula  Laurentii.  397 

Cap.  YIL  —  Qua  illecttts  cupidine  scriptor  Ubelli  hu- 
jus  difflcillims  materiei  praesumpserit  ingenioli  sui  ma- 
nom  inserere.  399 

SERMONES  DUO. 

Sermo  I.  —  De  sanctorum  reliquiis.  405 

Sermo  H.  —  De  veneratione  sanctorum.  407 

FRAGMENTA  VIT^E  DUPLICIS  S.  WILLIBRORDI. 

L  -^De  primordiis  monaslerii  S  Willibrordi.        4ii 

TI.  —  De  translatione  S.  Willibrordi,  et  de  Frilhelone 
ex  comite  monacho.  411 

IIL  —  De  eodem  Frithelone.  ex  lib.  iv  Vit«  metric» 
S.  WillibrordL  412 

Rhyihmus  de  S.  WiUibrordo.  413 


PIBO  EPISCOPUS  TULLENSIS. 


413 


Notitia  historlca. 

DIPLOMATA. 

L  -^  Privilegium  pro  monasteric  S.  Apri.  419 

II.  —  Controversiam  Valonem  inter  abbatem  S.  Arnulfl 
et  abbatissam  Buxeriensem  de  ponte  quodam  exortam 
compesciL  421 

III.  —  Conflrmatio  privilegiorum  prioratos  de  Asman- 
tU.  422 

IV.  —  Charta  pro  ecclesia  sancli  Deodati.  42i 
y.  —  Litterae  de  ecclesia  de  Munz.  425 
YI.  —  Litterae  de  cella  Asmantiae.                          426 

VII.  —  Fundatio  monasterii  S.  Leonis  TuIIensis.     427 

VIII.  —  PrivUegium  pro  abbatia  S.  Leonis  Tullensis. 

43t 

IX.  —  Fundatio  prioratns  S.  Theohaldi.  4.53 

X.  —  Privilegium  pro  ecclcsia  S.  Mari».  435 

XI.  —  Fundatio  prioratus  S.  Jacobi  in  Castello  Novo 


pro  abbcUa  S.  Mansueti  TuUensis  436 

X  I.  —  Fuhdatio  prioratus  de  Landec6nH.  439 

XII I.  —  Cbarta  Pibonis  episcopi  Tall(:ilsis  de  ccmse- 
cratione  ecclesi»  de  Porto.  440 

XIV.  —  Privilegium  pro  ecclesia  S.  GengdUI.         442 
Appendix. —  Gesta    episcoporum  TuUensium  Incipit 

catalogus  pontiflcum  TuUensium  a  beaio    Mansueto  et 
deinceps.  447 

SUAVIUS  AbBAS  S.  SEVERL 

NoUtia  historica.  ^75 

SutuU  Suavii  pro  S.  Severi  vilU.  477 

FOLCARDUS  ABBAS   L0B1ENS1S, 

Notiiia  historida.  481 

EPISTOLA  FOLCARDI  ABBATIS  HKXRICO  IMPE- 

RATORI.  481 

ADELGORIUS    ARCIIIEPISCOPUS     MAVDE- 
BURGENSIS. 

EPIST0L4  ADELGORIl  et  aUoram  a  d  episcopos  ?^%t>- 
ni»,  Firanci»,  Lotharingis  et  omnes    CbrisU  (ideles. 

4S3 

THEODORICUS    AbBAS  S.  HUBERTI  ANDA- 

GINENSIS. 

EPISTOLAADLEODIENSES.  481 

UUGO     LUGDUNENSIS    ARCHIEPISnOPVS. 

Notilia  hisloricai  4S7 

Notilia  litteraria.  499 

EPISTOL/E  ETPRIVILEGIA. 

L  — Episiob  Hugonis  Diensis  episcopi  ad  Kodulfam 
archiepiscopum  Turonensem  de  legatione  sua.  !$07 

11.  —  Alia  ad  eumdem,  qua  eum  iiiviut  ad  coocilioin 
Divionense.  507 

Itl.  —  Alia  ad  eumdem,  qua  eum  inviut  ad  conciliom 
Arvemenie.  V  508 

IV.  —  Alia  ad  eumdem,  ^ua  eum  inviUt  ad  coDdliom 
Auffustodunense.  508 

y.  —  Liiters  Hugonis  archiepiscopi  Lugdunensis  de 
Ecclesia  sanbt»  Fidis  de  Castelleto  daU  monasterio  Con- 
chonsi.  S09 

VI.  —  Ad  Gregorium  \11  pontifici  m  BooiaDom.  —  De 
Aurustodunensi  concilio.  509 

VIL  —  Ad  eumdem.  —  Dc  concUio  PicUviensL     509 

VIII.  —  Ad  Maihildrm  comitissam.  —  De  elecUone, 
promotione  et  consecratione  Desiderii,  abbatis  Casinen- 
sis,  in  pontiflcem  Romanum  sub  nomine  Yictoris  III. 

5ft 

IX.  —  Ad  eamdem.  —  De  Usdem.  514 

X.  —  Litter»  Hugonis  archiepiscopi  Logdunensis  ad 
Hugonem  archiepiscopum  Bisuntiuum  pro  .mooacfais  S. 
Benigni  Divioneusis  516 

XI.  —  Littere  ejusdeip  Hugonis  ad  Lambertiim  episco- 
pum  Atrebalensem,  quibus  eumlnviut  ad  conaiiom  Ao- 
guslodunense.  516 

Xil.  —  Hugonis  Lugdunensis  archiepiscopi  epistob  ad 
Robprtum  comitem  Flandriae.  —  Vice  SS  Pout*  iit 
Lambertum  excip|at  tueaturque  rogat.  5t7 

XIII.  —  Charta  Hugonis  archiepiscopi  Lugdunensis  et 
apostolioae  sedis  legati,  de  absulutione  Fulconis  Aodeg»- 
vensis  comitis.  5t7 

XIV.  —  Hugo  Lu^dunensis  archiepiscopot  ecclesiam 
S.  Desiderii  in  Brixia  Cluniacensibos  donat.  .  518 

XV.  —  Ad  Lambertum  Atrebatensem  episcopum.  5t9 
XVL— Adeumdem.  .'»19 

XVII.  —  Ad  Ivonem  Carnotensem  episcopom.         .*S30 

XVIII.  —  Ad  eumdem.  —  Respondet  epistol»  LX  Ivo- 
nis.  5^ 

XIX.  —  Ad  archieplsoopum  Senonensem,  pro  abbate 
S.  PetriVivi.  522 

XX.  —  Ad  Haganonem  ifidoensem  episcopom,  pro  Ho- 
gone  Flaminiacensi.  5S 

XXI.  —  Ad  Urbanum  papam.  —  De  Roberto  abbate  S. 
Remif^i  Remensis^  525 

XXII.  —  Epistola  Hogonis  legati,  ad  Robertnm  abtia- 
tem  MoUsmensem,  ordinis  Cisterciensis   iosUtatorem. 

5i3 

XXHL  —  Decretom  Ho^is  l^U  de  toto  negotin 

Molismensium  alque  Cisterciensium.  KXS 

XXIV.  —  Epistola  Hugonis  Lugdunensis  ad  Pasdialem 
papam.  —  Nuntios  Alberid,  abbaUs  Dsterciensis  primi 
commendat^  ^> 

XXV.  —  XXVI.  —  Hogonis  ad  S.  Aoselmom  Castoa- 
riensem  episcopuro.  52.5 

XXVH.  —  Donalio  Hugonis  Lngdunensls  de  eecle«ia  S. 
GcrmauL  5Q5 


i509 


QlliE  IN  HOC  TOMO  CONTlNENt«R. 


1310 


XXyni.  —  Hogo  Lugdu^ensis  archiepiscopus  coram 
episcopis  GratianopoUUDo,  Diensi.  el  LingoneDSi,  coippo- 
Bit  discordiam  inter  monactios  S.  Benigni  Divionensis  et 
clericos  Bisuniinos  pro  ecclesiis  Salinensibus.  526 

XXIX>  —  Cliarla  donationis  ecclesi»  S.  Joannis  de 
Bruiiiolis  ab  Hugone  archiepiscopo  Lugdunensis  Ecclesi^ 
abbatis  Savinicnsi.  527 

XXX.  —  Cbarta  donationis  ab  archicpiscopo  Hiigone 
Lugdunehsi  abbati»  Saviniensi  de  capella  S.  Pelri  Ca- 
mopseto.  528 

XXXI.  —  Charta  donationis  ecclesis  de  Bessennaco 
abbatiaa  Saviniacensi  ab  Hugone  ecclesie  Lugdunensi  ar- 
chiepiscopo.  528 

PETRUS  ALPHONSI EX  JVDjEO  CHRISTIA' 

NUS. 

NoUtia  bistorica  et  litteraria.  527 

Notitia  aitera.  531 

DfALOGL 

Pr»ratio.  |$3B 

Incipit  dialogus.  ...  567 

Titulus  I.  —  Ostendit  quod  Jud»i  verba  prophetarum 

irarnaliter  inteliigunt  et  ea  falso  exponunt.  541 

Tlt.  II.  —  De  cognoscenda  praesentis  Jndaeorum  capti- 

vitalis  causa  tractat,  et  quam  dia  durare  debeat.         567 

Tit.  Ifi.  —  De  slulta  Judaeorum  confutanda  credulilate 

super  mortuorum  suorum  resurrectione»  quos  credunt  et 

resurrecturos  csse,  et  ilerum  terram  incotere.  581 

TiL  IV. —  Ad  oslendendum  Judaeos  de  tota  lege  Moysi; 

nlsi  panim  observare,  et  illud  parum  Deo  non  placere. 

593 

Tit.  V.  —  De  Saracenorum  lege  destruenda  et  sen- 

leaiiarum  suarum  stultitia  conftiianda.  597 

Tit.  VI.  —  De  TriniUle.  606 

Tit.  VlL  —  Quomodo  Virgo  Maria,  de  Spiritu  sanclo 

concipifens,  sine  viri  commislione  peperit.  613 

Til.  VHL  —  Quomodo  in  corpore  Christi  incarnatum 

cst  Verbum  Del,  et  fuit  Qiristus  homo,  simul  et  Deus. 

617 

Tit.  IX.  —  Quod  in  eo  tempore    Christus  venlt,  qno 

eum  venturum  fore  a  prophells  praedictum  fuit,  et  quae- 

<^unque  de  eo  prsedicaverunt,  in  Ipso   el  ejus  operibus 

patuerunt.  6^4 

Tlt.  X.  —  Quod  volunlate  spoDtaHiea  a  Judaeis  crucifl- 

xus  est  Cfaristiis  et  occisus.  659 

Tit.  XL  —  De  resurrectione  et  asceasa  Gbristt.      650 

Tit.  XII.  —  Quod  lex  Christianorum  legi  Moysl  non 

68t  coiitraria.  &Vi 

DISCIPLINA  aERICiULIS.  m 

Fabula  prima.  673 

Fabula  IL  671 

Fabula  IIL  677 

Fabula  TV.  679 

Fabula  V.  679 

Fabula  Vf.  680 

Fabula  VIL  68t 

Fabula  VML  682 

Fabula  IX.  682 

Fabula  X.  683 

Fabula  Xf.  681 

Fabula  XIL  685 

Fabula  Xlll  -686 

Fabula  XIV.  688 

1^'abula  XV.  690 

Fabula  XVI.  I591 

Fahula  XVH.  69^ 

Fabula  XVIll  693 

Fabula  XIX.  694 

Fabula  XX.  695 

Fabula  XXL  695 

FabuIaXXH.  696  ^ 

Fabula  XXTIL  im 

Fabula  XXIV.  m 

Fabula  XXV.  700 

Fabula  XXVL  ?02 

Fabula  XXSIX.  705 

Fabula  XXVIIL  70i 

Fabula  XXIX.  705 

Fabula  XXX.  705 

GALTERUS  AB    INSULIS    MAGALONENSIS 

EPISCOPUS     ET     LIETBERTUS     ABBAS 

SANCTI  RUFFI. 

Notilia  historica  in  Galterum.  V07 

Notitia  historica  in  Lietbertum.  711 

Nolitia  Hlleraria  in  eumdem  Lietbertum.  711 

KPISTOLAGALT£RIadRobertumprepo8itnm  insu- 
lanum.  '     "^-         .     713 


0IPLOMA  EJUSDEM  pro  monasterio  Gellonensi    715 
EPISTOLyE  LTETBERIT  ABBATIS  S.  RUFI 

I.  —  Ad  Ogerium  praBpositum  con^egationis  Ferrani- 
CJB.  —  Commendat  ei  ordinem  canonicum.  715 


II.  —  Ad  amicum.  - 
ad  feminas  accessu. 


-Dehortaiur  clehcos  a  frequenti 
719 


WERNERUS  ABBAS    S.  BLASIl  IN:  SILTA 
NIGRA. 

Notitia.  719 
DEFLORATIONES  SS:  PATRUM. 

Mbnitum.  721 

Prologus.  »725 

Capitula  libri  primL  i25 

C6nfessio  fidei  catholicse  Werneri  abbatis.  727 
LIBER  PRIMUS  DEFLORATIONLM. 

Dominica  quarta  ante  Nativitatem  Domini.  729 

Sermo  de  Adventu  Domini.  753 

fDominica  tertia  anie  Nativitatem  Domini.  739 

Dominica  secunda  anle  Nalivitatem  Doroini.  749 

Sermo  de  Adventu  Domini.  751 

Dominica  proxima  ante  Nativitatem  0omioi.  757 

In  vigilia  Nativitatis'Domini.  765 

Item  expositio  de  eodem«  767 

In  NativiUle  Domini.  775 

Item  in  eodem  die.  778 

Sermo  de  NativiUle  Dominl  785 

Sermo  de  Natlvitate  Domini.  788 

Dominica  proxima  post  Nativilatem  Domini;  795 

Sermo  de  tribus  silentils.  796 

In  OcUva  Domini.  799 

Sermo  inOctava  Domini.  801 

lu  Epiphania  Doroiui.  803 

DomiAica  prima  post  Epiphaniam*  813 

Item  expositio  de  eodem.  818 

DOminica  secunda  post  Epiphanian).  819 

Item  de  eodem  evaogelio.  825 

Duminica  tertia.  825 

Expositio  de  eodem  evangelio.  830 

Domioi^  quarla.  853 

Dominica  quinta  post  Epiphaniam,  837 

Dominica  tertia  in  Septuagesima.  843 
Sermo  de  Septuagesima,  Seiagesima  ct  Quingoagesi- 

ma.  8i9 

Dominica  in  qumqaagesima.  85^ 

Dominica  in  Quinquagesima.  85» 

Dominica  in  Quadragesima.  863 
Sermo  de  tentatione  diabolica  et  de  aliis  quatuor  ten- 

Utionibus.  866 

Itemsermode  Quadragcsima.  872 

Domiuica  secunda  in  Quadragesima*  873 

Sermo  de  tribus  bsculis.  875 

Dominica  terlia  in  Quadragesima.  877 

Sermo  de  peccalo  et  confessione  peccati.  882 

Domioica  in  media  Qoadragesim».  887 

Dominica  de  Passione.  895 
Sermo  de  carne  quam  Verbum  assumpsit :  qualis  Aie- 

rit  secundum  passibilitatem  et  affectus.  897 

Dominica  in  Palmis.  899 

In  die  Palmarum.  903 

In  CQcna  Domini.  [907 

Sermo  in  coena  Domini.  909 

Item  sermo  in  coena  Domiui.  911 

In  diesanctu  Pasch».  915 

Seimo  in  Resurreclione  Domini.  921 

Feria  secunda  Pasclue.  929 

Feria  terlia  Pasch».  951 

Dominica  In  ocUva  Pascn».  935 

Sermo  in  ocUva  Paschs.  937 

Dominica  I  post  0  Uvas  PasefatB.  939 
Sermo  de  pastoribos  et  merccuariis  atque  8abjecti8.942 

Dominica  tl  post  ocUvas  Pascb».  945 

Dominica  tertia.  947 
Sermo  de  tribus  dlebus  PassioniSy  Reftarrectionis  et 

Ascensionis.  952 

Dominica  qnarU.  955 

In  RogaUonibus.  961 

Sermo  in  Rogationibus.  96  i 

In  Ascensione  Domii^.  969 

Sermo  in  Ascensione  Domini.  972 

Dominica  post  Ascensionem.  975 

In  die  sancto  Pentecoste  j.  979 

Sermo  in  die  Penlecostes.  983 

Feria  secunda  post  Pentecosten.  989 

Feria  tertia  post  Pentecosten.  991 

Dominica  in  ocUva  Pentecostes.  993 

C^piU  libri  secundi  deflorationom.  001 
LIBER  SECUNDUS  DEFLORATIONUM. 


tsii 


ORDO  RERUM  QUJC  IN  HOC  TOMO  CONtlNENm. 


Donliica  I  post  ocUTim  Pentecosteii. 

.Expodtio  de  eodem. 

Sermo  de  poenis  animtrum. 

Sermo  de  IocIb  poenarum. 

Sermo  de  diTiCe  et  paupere. 

Dominici  II  post  Pentecoslen. 

Item  exposioo  ejusdem  evaogelii. 

Sermo  de  eorpore  Domini. 

Dominica  lYI  post  Penlecesten. 

Sermo  de  lapsu  primi  liominls. 

Domioica  Iv  post  Pentecosten. 

Dominica  V  post  Penteoosten. 

Sermo  de  Eodesb. 

Dominica  YI  post  Penleoosten. 

Dominica  VII  post  Pentecosten^ 

Item  expusilio  de  eodem. 

Dominica  Vlli  post  Pentecosten, 

Sermo  de  bono  et  malo. 

Dominica  IX  post  Pentecosten. 

De  qaatuor  debitoribus 

DoDunica  X  post  Penlecosten. 

Item  exposilio  de  eodem 

De  Etia  et  Jezabel. 

De  verbis  Sapiemia  :  Trantileadme: 

Dominica  XI  post  pentecosten. 

Gxpositio  de  eodem. 

De  verbis  David  :  Auetmonu  tn  eoriUi 

De  jactantia. 

De  tompunctione. 

Dominica  XII  post  Pentecosten. 

Eipositio  Gregorii  de  eodem. 

De  sacerdotlbus  et  sex  aetatibus  seculi. 

BoAiinlca  Xlil  post  Pentecosten. 

De  verbis  :  Egrednrni^  fiUcp  Sion^  et  de  tribus 
BibusCbristi. 

Doroinica  XIY  post  Pentecosten. 

De  sex  spedebus  lepr». 

Moralitas  de  Naaman  Syro. 

Dominica  XV  post  Pentecosten. 

Gollatio  Dei  cum  diabolo  de  jure  Dei  et  hominiB; 

De  duobos  dominis,  et  duabus  civiiatibus. 

Exempia  de  variis  generibus  aviuro. 

Exempla  de  berbis. 

Dominica  XVI  post  Pentecosten. 
,  De  morienlibus,  et  de  exitu  aniinarum. 

De  morte,  et  quid  sit  morS)  .et  de  tribus  generil 
mortis.  1 

De  origine  anime. 

Dominica  XVII  post  Pentecottien 

De  avaritia  et  ejus  remedio. 

De  duobus  eeneribus  humllitati 

De  commenoatione  bumiUlatis,  e%  •nvectione  in  soper- 


Dominica  XVIII  post  PeDUcosten^ 
De  ChariUte. 


I5U 

005         De  anima,  de  spirilu,  de  mente.  1  i7S 

007         Dominiea  XIX  post  Pentecosten.  1 177 

011  Deeoquid  sit  fides,  quidcogniUo  fidei,  etde  Iribos 

012  gradibus  utriusque.  1180 

014  De  remissione  p^Ccatorum,  et  M  teeerdotes  peocata  m- 

015  mittere  poasinL  itSl 
019  Domlnica  XX  post  Pentecosten .  1 187 
021  De  Sacramento  ooojogii,  de  origine  et  cansa  cl  inslitu- 
029  tioneejos.  1195 
062  Domioica  XXI  post  Pentecosten.  1 197 
037  De  flaffellis  Dei,  et  de  gemiot  percossione.  1199 
045  De  inOrmitate  camis,  et  toieranlia  divin»  comptionts 
047  1201 
055  Dominlca  XXII  post  Pentecoeten.                        1201 

De  remissione  peccatorum.  1205 

Dominica  XXIII  jhsi  Pentecosten.  1213 

Dominica  V  ante  Nativitatem  Domlni,  sermo.  1217 
De  quinque  exerdtationis  gradibus  quibus  justi  In  bac 

vlta  exercentur,  et  de  auinque  statibus.  1225 

In  dedicatione  eoclesi».  ias 

Sermo  in  dedicatione  ecclesic^  1227 

Sermo  de  dedicatione.  Wfy 

Item  de  dedicatione.  1234 

Sermo  de  dedicatione.  1239 

Sermo  in  dedicatione.  1241 

De  tribus  dedicationibos.  12 16 

Sermo  in  dedicatione  altaris.  1250 

S.  ROBERTVS  PRIMVS  ABBAS  MOLli;M£NSIS 
ET  ORD.  ClSTEbC,  FVNDATOR 

GOMMENTARIUS  PRiEVILS  AD  VITAM  S.  BO- 
KRTI.  1255 

1 1.— Reformationes  ordinis  Benedictini,  RoblBrti  exor- 
dia,  fondaUo  Molismensis.  1255 

I II.— Initia  ccenobii  et  ordinis  Gslerciensis,  et  trans- 
itos  S.  Roberti  ad  eumdem.  1260 

I III.  —  Revocatio  et  reditos  S.  Roberti  a  Cistercio  id 
Moiismum :  dusdem  etas,  coltus  saCer,  scriptores  vitje. 

1266 

YITA  SA5CTI  ROBERTI. 

Prologos.  1269 

Cap.  1.  —  S.  Robetti  natales,  Urocinium  vit«  religioss, 
et  praefectur»  quvdafn.  127/ 

Cap.  II.  —  Coenobia  Molitaiense  et  Cisterelease  fimdaU. 

1274 

Cap.  Itl.  —  Mm  ae  sepulCura  S.  Roberli,  miracula  et 
ftinns.  1179 

Cap.  rv.  —  Varii  moifoi  curatl,  caecns  lUuminaUis,  ere- 
Cta  paralytica,  energumen»  liberat».  1264 

Processus  canonizationis.  1287 

S.  ROBERTI  EPISTOLiE.  1293 

1169  MATBILDIS  COMITISSA. 

71  ;  VITA  ET  DIPLOMATA.  1293 

72  '  Ikdix  kbeuii  r  vKHBOROiii  1293 


061 
064 
073 
080 
083 


092 
095 
097 
099 
100 
105 
106 
107 
107 
110 
111 
115 
isio- 
12i 

.31 
(35 
137 
139 
143 

U 

46 
151 
151 

54 

lUS 

59 
61 
165 
164 
67 


FINIS  TOMI  CENTESIMI  QDINQUAGESIMI  SEPTIML 


Ex  typis  MICME,  au  Petit-Moiiiroug«. 


WfiBSsieuaoo  m  M«Bjud  ojm  sop  29^«  snoA  >  :(ci 

a3™?    -'^    ''"''"^    .;  894,191  SaiUCSsiu   SUCp 

Snf^r''-^  '^'"'^'  spnli8ui..p*,,.„p.zaj^p,suoS 
.^j;«o«auam;  89an,|jo3  saininssoi  9„oddB  iiai,  fi,J9i 

1IIBAW  90  U0|08  ^llJOq    SCd  1S9,f,  3^.12^1  9UIJ91    (U 
*.  .^  j  *''^  •pWJ^O.ld   UtnJUflJfJ  jW  9/11119^01/  01 J3D 

ojd  wmwrfwo^  9J119I  ojinc  oun  sncp  9ni,jdx9  ,i  nf) 
93  •JW^w/ima  J«„x.,^,,  tum9pt:9mo9imnoikm 

uLlT"'''^^^  "•'  •^'•'  •^^''^^  '/«*'»'«  ^""^  t«»»</iiio^ 
mn9mitj9d  tvj9  pnfjt  woii^  «ojohicui  91,90  9poui,.iVl 

•XOJ  f  aiCJ99  9IUUIO0  ,0^0  U9,lcpuCUl  91  UO  ,0  •oiJA, 

-IM  Jed  oinoj  cs  incuojd  119  •soojoi  s9puBj»  9p  09Air 
9u3ciuo,|Y  «a  ^cd  ,,CA6  9?duiod  9nb  9prmsj9d  ,icia 
10  »  'sno,„v  i^  9J,p  ,uc,noA  •inb  '('e  -do  W  •nii 
'J>fiJV  P»)  U0J90!:)  »P  oacsscd  un' jcd  8U9s  99  9niisnr 
11  -a^joAB  ii9!q  10  9U!c,J90  9so!,o  9un  jcd  9nbiiU9i|i 
-nc  10U1  91  iucnb,idi9U9  '^npM^i?  9pucj9  sn,d'dno9 
-ncoq  diinp  si^sun  S9|0Jed  soo  c  9nq,j„c  J9upjci 

^^^I  np  9nbijuj  9JWitiff  uos  siicp  uoui,c  njcuo 
-!>I  o,dopc,nb    SU98  01  ,s9,o  -ia9ui9nbian    iu^ica 

-J9S  9S  9nb,JJV,p  S9S!,83  S9,  ,UOp  SOUIIC,  SIIOJSJOA  S9P 

J9n3ij|iS!p9i  jnod  Iii9uic,s9x  nc^Anoij  npooja  91x91 
9,  9nb!,H9i|inc  9„9ddc  (•v  t89  -««d  'u  -dco  *-Wi 
-o#r  9p)  u9!|,niJ9x  9nb  su98  90  siicp  is9  D 19  'n^jqou 
iio  si!JD?s9JA!,s9ui9ius90,u9,c,9,«ouiB,s9x  xn9,Anp 

S9nb,,U9innC  89JA!,  831  !SU!V  -894,9^«  89,  Jcd  S9r0|d 
-IU9  S9JdOJd  S9UIJ9,  S9|  ,0  ODSuc,  CI  SUCp  S59AJ9SU00 
S9J„9|  S9D    nO  «SOIU^UI   S^JI^dc    89p  89,80,81.(0  S9J119, 

S9I  no  9jpu9,u9  in9d   uo  'afj9jfij  afotiu9t}mv  ^M 
i  •ojiiujBU!  snoA  jnod  incj  ,i  nb  9o  ,noi 

BJnC9,U0H*0I,C,|  Ua  -989^^3  29^9^004,  SnOA  *9ISV  U9 

i^nrA^t^rn'!!;"'^^^  •»"hiuo|BSS9qx  P  9ddi,,qd-29jnB 
sfioA  ouiopoocw  c,9p?u3,0|^scdsnoA-89i'9Kr-9inui4 

Xn9X  SOA  Op  J9,dui9lU0D  SOf  ,9  XIOA  Jn9|  0jpU9,U9  ^li) 

^9jd20iiojD  snoA  •(ww.io^  ^^iWi  sfotwtfinv)  ^'^\^m% 

SOJipdc  S9,  9nb  S9J!Ct,9  89IU9UI  899  Op  •c,  I  S9Ub,',01S0d" 

S9S,,3989,  29i!S!A*in,cs  9j,0A9p  9J,cj,c  opucj»rjnod 
9ii!so,jno  9J,0Aii,9u,9,,in  J90Jax9  MMip  •29,noA  siioa 
!S  »  :(•«  §t5  -aud  '92  -dco  •/di^Jjj  sp)  uo,„n, 

c^M^n/P  9iq«nb.>«IU9J  98cSScd  90  icd  ?,,7j9A  U9,q  ,^3 
S9J,9dc    89,    JCd  ,U9UI0,C,ppiUUH    S99pU0J  SOvl,»^  S9D 

9J9!|no!,jcd  09uc,!3,A  c,  op  uosippv  •«  l.p  olib  9^  '^ 
op  9u,8ijo  9J9,ni9Jd  ci  S9P  ii,9,cis!8qn8  ,nb  S9,Soo 

•1,00  UOiq  SII0I8J9A  9p  ,9  89,^00  Op  SUO,„,!U  89p  !lOU, 
Ln  Kf.?P  ^*'*'^"^  ^T^  *S9A!,U9„C  89Ut,'oSJ9d  90  ,„C 

9p  xnoA  S9,  snos  ojduiojioo  9, 9p  o,qissodai,  9,9  ino  i 
u^iqtuoo  10  •s.iojnd  cs  op  xnJ,cF,t,9,\n9  s,T  .f^Vf^nb 

1  S^nf    ''^'""^''^  >f"«J9,,,U,ci,!in?'9J0CS9X9, 

91  U9!qu,oD  suo„!iocqD9  sjoa^i  sw  jci  i.oa  vq 
eun  jcd  9,cp,icos  9,  jojcitej  c  ,^9^^»,,^,^?"^ 

8,190    S!UllUO0  ,!CAC    inb   'OUbOA?   J„d,   C    U0SC4  ,(191 

;rc"r?iL"' ir'^''  ^^'^p»'«^  •sjLmxTtu'"' 

!i»ll?..l?^  ?**^''  l!BlJodiu,.u  infciou,  ,n9sun,piaiui 
-9»ici,0  9,  9nb!jjv.p  9S!,»3j  s„cp  11,  Lb  ic,^  soji 
-191  S9S  op  oun  sucp  issnc  ijoddcj'  zg  ;a  iL^Af^) 
T'Iun\T^  •oiucao,?sn,d  l!cxJjT,Inb*^.o3 
,.  ?c.ni?  ''"^"'•^31*1  9P  W!«|ndotl  oujjoi  I  iic  cinlisnns 

n  ^n^^r    .'^P  ^^"^S?-»^  "»  1!CdU0„0J(l  |,  ob   S^dS 

2  oZ  '"'^''^'  *^n!M<i!JlB  i:is|s?j  «0,09^8  9uVSC 
"P  ^«'^^A?  9j,sn||!  'uo!p,J!ds  9,92  [inb  ooac  9ji,cu 

ojqinoii  puBjS  ,s  un  moaA  inb  'ai>9f  ^uics 


«P  ^Jn9t$n}d  ?p  9}a  9n6uoj  o;  jpj  L  .  [j^  e 


-UOD  l,(?JSnOU  (j-dco',  'tUff)  9U9Tn0Z0§  •?.,0W9  9iX9, 

np  «5,011,  S9,  siicp  iH9W93„i:iiD  J08?,  sn,d  9,  ouioiu  si:d 
9J„ouMod  ou  ,5  iu9!Cau  s,!,nb  bsnojndnjos  iionuo, 

-1CJ  JCd  *89Ul20p  89,  SUCp  19  S1ICJ   S9,  SIICp  U0,1CJ?,,« 

onb,9ub  J!Jjnos  c  «osods^p  nod  11191CI?  S9|9?is  sj9iui 
-9Jd  sop  &iiO!,?jqo  89,  U9!qiuoo  Jo3iif  mod  iiq  (r) 

*9Ui?idcq  np  naoA  0,  iticuiJ!,ubo  119  *9ucoit8ue 
0S!|d3.i  sucp  jnq.pjnofnc  onbpcjd  os  o„9  ottiuicb  oii 
-8!Jci|0n9j  B  uo^ssiuipcj  iiotiis  ^soi^r  winc  9J,p  n|noA 

B.U    UOStppV  'H  'UOIICUIJIJUOO   op  loui  9,  JCJ  (i) 

•(S)  a^jns 
-oao  indiaaAiA  lo  oiJaAnoaap  iQiuaiq  iip,^ 
oiia  '  ajioisiq  p  no  aoiSop  op  iibj  ua^inW 
-nou  anbpnb  ,!1?a9i?,s  p^nb  s^p  *9nb  ud^Coui 

00    J«d   ,S0^^     Bl-SdSllSa     SOD    ,u9uiaii3npB 

luoicujiaAnod  !nb  xnoD  op^o^jd  luouiaieip^ui 
-mi  luaieAe  inb  xnaD  ap  no  soji^de  sap  aqo 
-noq  Bi  9p  oudiasua  9,9  iiVtab  jno,  iibj  \o\  no 
dfuSop  10,  !s  j|OAL»s  jnod  i^ossajpe.snoj  onb 
8o,iaB  i!eio.3  -soji^do  so,  jod  luaajoioipoaiiui 
so^puoj  sosiiS^  89,  luooiaj^iinoiiJBd  •soioBxa 
snid  sop  looieio^ds  oi^nbuo  oiin  |uo,eaojd 
ao  sos!i%  S91  *jnouS,os-oj|o^  lueujoouoo 
ooueisuoojio  d„aAnou  anbionb  no  ouiSop 
nKOAnou  an  iieAdi^.s  i,,nb  s^q  -opuoai  op 
saiijcd  sosjoAip  soi  suep  sjnossooons  sjnoi 
JBd  no  S0Ji9dB  soi  jcd  so^puoj  sosijJSg  so, 
oj,uo  oouppuodsojjoo  c,  ap  lonuiiuoo  lorqoj 
ojoouo  sicui  *  sao!i9jqo  so,  ojiua  suoiibs 
-jOAuoo  S9p  oj!t>u!pjo  idfns  01  luo^ci^  jnouS 
*iog-9Jio^  op  auijpop  V,  |0  ajioisiqj  luooi 
-o,nos-uoa  'onb  sn,d  op  joAjosqo  incj   \i 

'S9S}j6j  SDJ  9UJU9 

9ivu69d  tnb  9ouvpuods9ujoo  vj  jvj  —  -jjjx  S 

'OUUOII 

-^jqo  noiSiioj  c,  op  ooucss^cuuoo  c,  sucp 
soDucAc  lujuiuicsijjns  luoicAnoJi  os  s,i  nb 
-sjo,  }9  «uaujcico  OJ9A9S  uns^jde^nb  jioaodoj 
»1  laaiCAnod  au  s,j  (i^)  uoiicuiJijuoo  h\  Jnod 

SUIOS   Saui^UI   S9J   D9AC  SOJCddJd  19   simjisui 

laaici?  *  9oacju9  jno,  s^p  sosiidcq  9,0  liioicAC 
inb  ,9  'su9!i9jqo  siaojca  '  op  sau  1001C19 
inb  xn93  'oai^idcq  luics  nc  S9s,uipe  OJ19  p  9nb 
lucAC  s^jSojd  sjnoi  op  iacx9  ^iduioo  iin  9jp 
-a9j  9p  19  sooipnjisui  soiuonbojj  op  jcd  J9S 
-scd  9p  saaS^iqp  iu9!ci9  *soio9is  sj9iui9jd  sioj| 
S9I  lucjnp  'S9S!,S9  59,  sucp  ia9ca9,i9ajnor 
|a9!c,qui98sc.8  inb  jpui  9»^  un^p  S9aaosj9d 

89^      809010X9   SJ9A!p  iqns  tUCACJCdnC  J,OAB 

8UCS  ouis!uciis,jqD  nc  n5oj  OJ19  iicAnod 
oo  oauosj9d  onb  sooj^p^sooo  snou  is'9jioj3 
0,  ?  ^oiod  op  sojoui  dnooiicoq  suojnc  snoj^ 

'9Ui8tuv}jstutio  nv 
uoijonpoujmj  no  uotjv^jtutj  jivstvj  os  $uop 
9J91UVIU  vj  jvd  9J00U9  Vanojd'9j  uq  —  'jjx  § 

-jnouSiog-gjio^i  op  uoisaoo$i>  i 
op  10  uo!ioojjns9J  ci  op  *iJoui  c,  op  'oia  c,  op 
*ooucss!cu  c,  op  S9i!jc,n0!ijcd  so,  soinoi  *oia  cs 
oo  s!0j  o„!ui9p  snjd  001901-101  919^9^  1^9*0  19 

'j91UO0CJ.inoi99,U*00UC68,CnUO0  9p9jS9puiF| 

-JOD  c  10  0%  u!CiJOo  ?  nuoAJcd  1UC19  *inb  nbi) 
-9jqounonc)!CACA,ui!,nbj9Snfiii9ai9S!csao'A 
-nod  snou  no.Q  '9^,01^  jn9,  9inoi  p  iu9ai98cj 
>no3U9jn9,  inoi  *ooucJ9ds9  jno,  9inoi  i!csicj 
inb  a!A!p  Qdcuoosjod  bo  op  aoijpop  c,  io  oia 
c,  onb  xno  0^,09  ooiicsjoaooo  9p  pfns  9j| 
-nc.p9J9n8  iicac  iC,u',i,nb  9]jos  9p  S  j9ioddc 


m 


^r,»„i*  ?"f  oP"non    qnclle  que  s<it  d-ailleurs  son   im- 

Quoiqoe  le  Dictiomaire  el  la  Grammaire  de  r..'-«,'.niiie  »..« 
nous  reprodu6ons  ici.soient,  de  raveT3^  lous  les  w"pa&.2  / 
lc  meilleordiclionnaire  et  la  meilleure  grimmaire  connus   n"us 
cro,oi.s  neanmoin»  pouvoirdlre  que  i.ous  I™    avonT ""ori-iK  "s 
ccmp  6t6s  et  perleeliounds  sous  ud  grand  uombre  de  rap3u  ^ 
nous  les  croyons  mflme  tellement  superieurs,  non-scule.uent  4 
tous  lesautres  mals  i  eux-m«me»,  que  nous  conseiMerionf  vo- 
^m  D^-ntlfrln  \">^''''}  loVS.ceix  qut  n'0Dt  pas  nZ%dt 
iion.  Da.lleura,  kla  suile  de  Gesinius  pour  les  po^Dts-voyelles 
Z^Tlit,  r ''"^f  •  1°»' '"  I>ie«o»na're  et  la  ftramLire  sont 
co..lre.  Ainsl   on  a  les  deux  svslemes  4  la  foi»  pour  un  prix  liicn 
minime.  II  m  vrai  que  Ges.-nius,  comme  prolosbnt  raironaliste 
a  seme  «i  et  U.  dans  se»  livres  les  gern.es  de  sa  doc"  le  •  mali 
un  savant,  qul afaitses  preuves  en s.ienc*  b/br/m^e  a 
ti|ine,  les  a  rendus  parfaitement  orlho,|„xos.   No  ',■ -pub  kat  on 

Kctt'}fe'elftl{Sr^'^'*^^^''"''^-*''"  '^^^^  ■ 

honfm.e  ne  craignit  pas  d'en  cSmmcucer  r,.|.i.lc  i  1^,-6  d.^rlSs 
.ie  t)0  ans.  Ouelle  consolation,  d-aillp..rs,  p.mr  le  4r  UieV  de 
pouvoir  «i  p6n6trer  d.?s  SS.  Livres  dans  jilion.e  olt  a  0^ 
de  cesnivres  furept  prmiitivemcnt  ecrl;s  \',  ,      F'upart 

COL-RSCOMPLETSpECRITURESAINTEET  DE  THEOLO- 
OIE.  1»  formds  Bmquement  de  Commentairos  et  de  TraSfcl 
parloul  reconnus  conjme  des  chers-dVuvreetdcsiKnfsDardne 
grande  partie  des  6y&,ues  etdes  theologlens  de  rttte  oiU- 
versellement  consnllds  ii  cet  elTet;  f  publiis  et  annoKl^ 
une  soc,^t6  d-ecclesiasiiqnes,  tous^curi?  ou  ditecle  «  de  ^ 
n..na.re#daDsParis,  et  par  12  siminaires  de  pro  ince  rtol 
que  Court  forme  27  vol.  in-4''  k  2  col.  On  souscrit  ai.r  a^Z 
feToI.^  la  foU  Ott  J.  clucun  d-eux  en  ^riteulk?!prix  :"f^^ 

La  tradoclion  fransaise  se  trouve  en  regard  de  la  Vuleate  ^» 
\eCours  dEcrtlure  tainte.  —  Le  Protomut  <lVrmir.X^i 

.?e^'fnnr?  lr""°'"*  r^.'  ••e°*oldaKme1'Eu^r^;'dVpt^t 

de^s^rftVsr^Zt^e^Uitia^^^^^^^^^^^^ 

mes  sa^s  avoir  riuni  ;Slirf^rur1eT  u/de\r '/p  s^^^^^^ 
ou  iheol,og.ennes.  -Lesouvrages  6dit/sont  It6  repr^LTt^"^^ 
jeur  miegrit*;  ^.Icment/des  appendices,  ex  raiu  Sres  « 
teurs,  ont  itA  mis  a  la  On  de  chaqde  ouvrage  qul  en  ava^l  be^oln- 
et  des  notes  ont  6l£pb^es  au  Sas  des  pagesrpou?  ?ou  comDl?! 

ns""ct*'e';^'*''' E^fe.^"' "?  "'"«••«*  dersdences  e^iS 
ans  actueis.  -- Jiii  m^li^e  libre,  toules  es  ODinions  onr  M^  p. 

produiies    Lab{pgraphi(5  de  chaqtie  aaleur  pub  S  p,^c^^^^^^^ 
iravaii  qu'on  lui  empruntf,  el  ces  Juleura  sont  au  nomKe  ^at 
Natiire  de$  Ccun  «I  mdyew  mis  en  (mtvre  Mur  tes  rmscr 
Pmir  concevoilot  cxr.cuier  nolre  oDuvre,  nous  ^mmos  niri 

D»^  ra^me  qne,  vu  l*lmmensit«i  aes  maiiires  et  rinsuffisance  dfl 

roP'ini?r™^*"V*'*."'^'"^'"^^"'*°'*  P"  coramen.er<Ses^- 
vres  de  l'Ecriturl  sainie,  ou  composer  une  ThMogie  ^eiuikr^ 
avec  une  perfeclion  toujours  egale  et  ne  laissanl  r  LTdffi 
de  m^me  il  est  certaln  quHl  n'est  gndre  de  commenuteure  ni7e 
tiieologiens  estime»quin'aient  parfaitement  r^ussiTns^rtei^^^ 
commentairesou  certoiw  traH6s.  Cest  ainsi  que  pe^^e  n^^^ 
gnore  que  Suare»  a  fait  le  meilleur  traii6  do^LniM  JTnl^V^  ^" 
nelius  a  Lapide  z  ie  raieux  cemment6  ?e  PenUt^uSue  l)r  oZ: 
celte  reunion  de  chefs^^amvre  particulieri^S'i?  s'i«^U  ^ 
convertir  en  deax  corps  d^ouvrages.  »  H"  "  »  agissau  dqi 

Voici  donc  ce  que  nons  avon^  faii  i  nous  »voh«  nmrirnnf  a  ^.«- 
tnute  son  int6gralit6,  },  chaque  auteorrre  l3  d^StJ^ 
raven  de  tout  le  monde,  cet  aiiteur  a'surp4^6'toSs1esTat^^^ 
par  exemple,  pour  mriYure  smUe.  nous  avons  pririo«,^TMa: 
llll±lfJ^^Ji^^^^^^^  ^^«-ite  de  to^urles  ai: 


^^  ^.^[iil^l'.?'}^^^^^^^^  ^cjjrune  heorense  re- 


^yt^  ^XJ^#  ^^  ^^^0^\^U^">sO/r3^j^r^. 


ainsi  de  suite  de  toutes  lcs  autres  matieres  Ihcolrgiqces.  r  .  r- 
quoi  encore?  parce  que  ces  traites  sont  ce  que  ies  docteurs  •  of- 
naissent  de  mieux  sur  la  matifere.  Ainsi,  cVst  avec  des  parr  ei 
rtpultes  excellentes  dans  toule  TEurope  ca  h:>lique,  mais  au 
des  parties  compleios  et  faisant  de  peliis  touis  indJpendanls,  que 
1  on  a  forme  un  grand  lotti  n.orssuirement  supSrieur  a  toui  ca 
qui  exisLe  en  fait  de  commoulairjes  etde  theoiogies.  Ainsi  s*^ 
irouve  realisee  la  crande  ideo  que  nourrissait,  depuis  lonL"» mps 
i  houorable  Societe  de  Saint-Sulpice,  idee  d'aulanl  plusbeile  u 
OauUnt  plus  capable  d'operer  uu  bU-.n  consid^rable ,  qu'rUe  esi 
pius  natupelle,  phis  ancienne,  plus  universelle;  car,  qui  do  nou^ 
dans  ses  reves  d'etudes  choisies,  ne  s'eUit  forme  des  Cotirs  mh- 
logues?  Amsi  se  Irouvent  fails  deux  ouvrages  apr^s  ioMiueK 
soupipaient  les  (Sleves  sur  ies  bancs,  le**  maltres  dans  lcurs  chai- 
res,  les  pasleurs  dans  leurs  paroisses,  et  que  tous  !es  amis  de  la 
religion  ont  accueillis  avec  joie  et  avec  esperancc. 

Celui  donc  qui  possdde  les  Cours  compteU  a  )a  consolalion  de 
pouvoir  8€  dire  avec  v6rit6  :  Qu^on  pMie  nwinteiuint  toui  ct  oru 
\^.voudra  sur  VEmture  sainte  et  sur  la  Th^ologie,  je  iniw  u  eire 
ifuiifferent,carjesut8 sur  d^awir  tout ce  quil y  a  demtcux  tur ce 
siijel;  mesdeux  Cours  fornumi  une  bibliolheque  compleie  sitr  ia 
aeux  premieres  branches  de  la  science  eccl^siastique,  ei  cmiiUiwmi 
)lfjjj^?^'^'^n*enif,uijeurmi  m  MgS,  Je  puis  meliTrera 

rtsquerdignorerrtend-essentietsuriamati^e. 

Copend^nt,  pour  ne  pas  errer  sur  le  choix  des  commenl.-iires 
et  des  iraiies,  poup  donner  tout  k  l'aulorit6,  rien  k  l'indivi.Jija- 
lisnie,  pour  montrer  enOn  que  noos  avoas  voulu  travailler  on 
(lebors  dcs  systfeme»,  des  opinions  et  des  partis  ,  qa'avons-nous 
falt?  >ous  avons  6crit  une  leltre  de  consuluiion  k  lous  los  tu^- 
ques,  vicaires  gen^raux,  chanoineS  IhC-ologaux,  chefs  d'Ordres 
et  de  O^n^Tegations,  supdrieurs  et  professeurs  de  rEtrlise .  a- 
rh^n!!!!''!'^!"^  aucpne  excoption,  f  leuc  avoas  demande,  sur 
chaquelivrede  VEcnture  satnle  et\ur  Aaqu%  TraiU  tliello^i. 
^nr  «L"kT«.'*"  $j!»"^nlateup  ct  du  Ih^ologien  donl  le  iravjU 
eursemblaitpp(iferable,  r.'soIus  de  n'6dite7que  les  comimD- 
Uires  et  les  Irait^s  mii  r^uwraient  en  leur  faveur  ie  plus  de 
voix  ^piscopales  ou  tlieologiennes. ,  ^ 

Des  reponses  pleines  de  lumiferes  et  d'encouragemenls.  el  ce 
qu»  est  plus  glorieux  pour  le  catholicisme,  des  r^ponses  ^ncor- 
dantesen  L.itd'mdications,  sont  arrivees  de  pre^ue  lousTs 
Kh«^M-K^""'Pf  consultee,etontprouv6que  iSauteu^    e 
plus  celebres  sont  connus  partout  et  ont  4te  d^signes  de  partout 

Nous  croyons  qu'apr^s  avoiflu  les  Caurs,  le  Daslonr  nr.nrM     i 
^  gouverner  canoniquement,  le  confesseur  diiiger^ ^g^^^ 
pr6dicateur  parler  exactement,  le  professeur  It  le  cf  n" rencior 
enseigner  solidement.  Aus.i,  les  Cofir*  nous  semblent  "is  ^^^^7     ' 
lVfo"?1''^"'''™^"^  ^*  roeilleure  Bible  et  la  3eu4  Th^Cfii     ' 
gieexstante    mais  peut-gtre  la  meilleure  qu-iJ  sS^  wi.ib v    .: 
d  effectuer  :  les  ouvrages  \x  reproduire  raanqueraieut  no^rlT;! 
raieux.  Donc,  jusgu-i  ce que  le  ciel  fasse  ii^uTxTil^^^ln    l     ' 

&LS^^  LV^''*^"^"^^  Pl"^  habilescotnm7nuteu^'oa     ( 
ineoogiens  k  la  fois,  on  devra  sen  (fenir  aux  dmrscm^eu       - 

PnKH^^T'  P^"!  ^"^  ^^«  ^^«"  «e  fussent  pas  une  fr^Soim^ 
publicalion,  il  faudrait  que.  tous  les  chefs-d^uvre  diT^l^^it 
cisme,  digncs  de  ce  nora  quand  ils  sont  pri^  KSmeol    no  lo      I 

.?Lt'!??^'  ^^  '^  Iheologiens  consuIt6s,  Cest-H-iire  -^!  X^ 
Ji  ges  et  les  organes  ordinaipes  de  la  doctrine!  se  fc^Pn.  tr.  i? 

cisme  es    dans  Virapuissance  d'enfanler  un  bon  ouvraee  * c  r  n     1 
ne  saurait  offnr  ricn  au-dessus  des  opuvres  de  s^&^^aI  t  ' 

mesetsurtoutdecesceuvresdesignTe^^^st^c^ll?^^^^^^^^         '^ 


iresllvresdrUBIbirPouViuZ    P    ee  que  ces c^^^^^ 

Laires  passent  partoul  pour  des  i  aeVS  Wre.    "^"'^"«Commeo. 

'^e  mftme,  pour  la  Thdotogie,  nons  avons  (lioisi  dans  MpIcHia.. 
Canu*  806  Ueuxth^oipqm;6,m  Cegrand  wn  J^'^ 


Tolution  ne  UrdmU  pas  rs'eTs.rreTnsT5^ 

KKnffi' s',.rfei.  ™3F '? 

reve.  est  aujourdhui  r2alB«  On  ne^ra  nninr.S^™*  "••  ^*''" 
inildile  i  ses  propi^s  toSx  •  Ut  1^^^!^  ^  monirer 
mertouau  tonmitSetZ^J^  .mi  «"^iSSj^  ''«'?. <<« 
nit  6cile  de  r^pondre  -LuC^t  tmUauu^^J^  *"'  "  ^*" 
eore  : .  Plaga  eVt  in  te,  .  r^SJJu«^!IS**  ««W  ;  oo  en- 

Tbiologie.  -  a  ferts  demi.volumes  in-l».  Prix  •  3  fr  rf,^..„ 
ATLA3  DE  LECRITURE  SAINTE.  1  vol    ^M    Lf^^ 

«^enSe^^t^^SnUefet^  lLtt%P^''«- 


■4 

f 


importe -qiS;  Sbte-^^^^SS 


^g>»i^^gTa>-iKyY>g^ 


I 


THE  BORROWER  WILL  BE  CHAHGED 
AH  OVERDUE  FEE  TF  THrs  BOOK  IS 
NOT  RETURNED  TO  THE  LIBRARY  ON 

eELOW.  NON-RECEtPT  OF  OVERDUE 
NOTICES  OOES  NOT  EXEMPT  THE 
BORROWERFROM  OVEROUE  FEES 


mm 


'^  ^^^- 


^m^    ^ 


^!' 


i